1889.12.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45

Τῆς 19 Δεκεμβρίου 1889.

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 4½ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπικυροῦνται μετά τινας διορθώσεις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ δικολάβοι τοῦ Εἰρηνοδικείου Νωνάκριδος παρακαλοῦσιν, ὅπως διὰ νόμου ὁρισθῶσι τὰ προσόντα τῶν παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις τοῦ Κράτους δικολάβων. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Διάφοροι συνταξιοῦχοι παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου, ὡς μὴ δίδοντες αὐτοῖς τὰ φυλλάδια τῆς συντάξεως τοῦ 1890. Ἡ δικαιολογία τοῦ ὑπαλλήλου εἶναι, ὅτι, κατέχοντες οὗτοι θέσεις φυλάκων τῆς Γενικῆς Ἐφορίας τῶν ἀρχαιοτήτων καὶ συνεπῶς μισθοδοτούμενοι, δὲν δικαιοῦνται εἰς σύνταξιν. Παραπέμπεται ἡ αἴτησίς των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§2ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ νὰ συστηθῇ παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Κοντογούρης ἔχει τὸν λόγον.

§4ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Πρὸ 20 ἡμερῶν ὑπέβαλον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καταχωρισθεῖσαν ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς καὶ ἔχουσαν οὕτω: «Ὅτε ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε τὸν νόμον ᾼΦΝΔʹ τῆς 30 Ἰουνίου 1887 περὶ ὁρισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δικαστῶν καὶ μεταθέσεως αὐτῶν, οἱ πάντες ὑπέθεσαν, ὅτι εἰς τὸ μέτρον τοῦτο ὡρμήθη ἐκ λόγων ἀνωτέρων καὶ πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Καὶ τῳόντι τὸ μέτρον ἐκεῖνο ἐθεωρήθη ὡς ἀναγκαῖον παρακολούθημα τῆς δικαστικῆς ἰσοβιότητος. Κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον δὲν ἐπιτρέπεται μετάθεσις δικαστοῦ, εἰμὴ μετὰ διετίαν, καὶ τοῦτο ἐν μηνὶ μόνον Αὐγούστῳ. Κατ’ ἐξαίρεσιν μόνον ἐπιτρέπεται ἡ μετάθεσις καὶ πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς διετίας, ὅταν βεβαιωθῇ ἡ ἀνάγκη δι’ ἐκθέσεως ᾐτιολογημένης τῶν ἁρμοδίων παρὰ Πρωτοδίκαις καὶ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέων. Σήμερον ἀνέγνων, ὅτι μετετέθησαν πολλοὶ Πρωτοδίκαι. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐβεβαιώθη ἡ ἀνάγκη τῆς μεταθέσεως τῶν δικαστῶν ἐκείνων, καὶ μεταθέσεως ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ τοῦ ἔτους καὶ εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν λειτουργοῦσιν ἅπαντα τὰ Δικαστήρια, πολιτικὰ καὶ ποινικά; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τι τὸ κωλῦον, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις τῶν κκ. Εἰσαγγελέων, διότι πολλὰ διεδόθησαν, τὰ ὁποῖα θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἦσαν ἀνακριβῆ.» Πρό τινων ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ μ’ ἐρωτήσῃ ἰδιαιτέρως, τίνα ἔκθεσιν ἐπεθύμουν νὰ προσαγάγῃ, καὶ νὰ ὁρίσω τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Ἐνόησα ὅτι ἦτο ὑπεκφυγὴ, καὶ ἀπεφάσισα νὰ μὴ κάμω λόγον περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀφοῦ ἐπείσθην, ὅτι θὰ ἦτο ματαιοπονία. Ἀλλὰ μετὰ τὰ χθὲς ἐκτυλιχθέντα περὶ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ διεξάγωνται τὰ τῆς δικαιοσύνης, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ καταθέσω καὶ ἐγὼ μίαν ἔτι ἀπόδειξιν τοῦ σεβασμοῦ αὐτῆς πρὸς τὰ δικαστήρια καὶ τοὺς δικαστικοὺς λειτουργούς. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἠθέλησαν νὰ καταστήσωσι καὶ τὴν Δικαιοσύνην θεραπαινίδα τῶν κομματικῶν αὑτῶν συμφερόντων. Κολακεύομαι νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν τὸ κατώρθωσαν. Ἰσόβιοι δικασταὶ, δυνάμει τοῦ πολιτεύματος, ἐτάχθησαν ἐκεῖ, ὅπου ἵστανται, ἵνα δικάζωσι τοὺς πολίτας, περιφρονοῦντες τὰς ἑκάστοτε ἀποπείρας πρὸς σαγήνευσιν αὐτῶν. Ἀπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως δὲν ἔχουσι τίποτε νὰ ἐλπίζωσιν, ἀφ’ ὅτου ἀνεκήρυξεν ὡς δόγμα αὑτῆς, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἀνώτερος τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων. Ἡ Πολιτεία κρατεῖ σημειώσεις, καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, ἐν ᾗ οἱ εὐσυνείδητοι, οἱ ἀκέραιοι, οἱ φιλότιμοι καὶ φιλόπονοι δικασταὶ θὰ λάβωσι τὸ βραβεῖον τῶν πρὸς αὐτὴν ὑπηρεσιῶν των. Ἡ Κυβέρνησις, ἥτις παρεβίασε πάντα νόμον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σεβασθῇ καὶ τὸν νόμον τοῦ 1887, ὅστις ἐθεωρήθη ὡς παρακολούθημα τῆς ἰσοβιότητος, θέλω νὰ εἴπω τὸν νόμον περὶ ἀμεταθέτου τῶν δικαστῶν ἐπὶ διετίαν. Μετέθεσεν ἐσχάτως ἐκ τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν τὸν παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέα, οἰκογενειάρχην, ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, χάριν συναλλαγῆς· οὐδὲν μὲ συνδέει πρὸς τὸν κύριον ἐκεῖνον, ὅστις ἦτο σκεῦος τῆς ἐκλογῆς της. Δικαίωμα βεβαίως εἶχε νὰ τὸν μεταθέσῃ. Ἀλλὰ σημειῶ τὸ γεγονὸς, ὅπερ ποικιλοτρόπως ἐσχολιάσθη, πρὸς βλάβην τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡ συναλλαγὴ ἀπῄτησε τὴν μετάθεσιν πολλῶν δικαστῶν τῆς περιφερείας τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν, ὡς καὶ τὴν μετάθεσιν ἐκ Πατρῶν δικαστοῦ ἐντίμου καὶ ἀκεραίου· ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὸν μετέθεσεν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον τῆς πατρίδος του. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἦτο καλὸς δικαστὴς, διατὶ νὰ ἀδικηθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον Πατρῶν; Μετετέθη, γράφει τὸ Διάταγμα, πρὸς πλήρωσιν κενῆς θέσεως. Ἀλλὰ τότε παραβιάζεται τὸ ἄλλο Διάταγμα περὶ ὁρισμοῦ ἀριθμοῦ Πρωτοδικῶν, καθ’ ὅ οἱ ἐν Πάτραις Πρωτοδίκαι εἰσὶ 12. Ἐδημιουργήθη λοιπὸν κενὸν, ὅπως πληρωθῇ ἄλλο κενόν. Διατὶ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν μετέθεσεν ἄλλον Πρωτοδίκην, καθ’ οὗ προσηκόντως ἔχει βεβαιωθῇ ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου μηνὸς ἡ ἀνάγκη τῆς μεταθέσεως αὐτοῦ; Ἐκτὸς τούτου, ποῖον κενὸν ἐννοεῖ ὁ νόμος; Ἐννοεῖ καὶ τὸ κενὸν ἐκ θανάτου δικαστοῦ; Δὲν τὸ πιστεύω. Τὸ κενὸν ἐκ θανάτου πληροῦται ἀμέσως διὰ τοῦ διορισμοῦ δικαστοῦ ἐκ τοῦ καταλόγου, ὃν ἔχει ἀνὰ χεῖρας ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀπεβίωσεν ἐν Μεσολογγίῳ δικαστής; ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠδύνατο ἀμέσως νὰ διορίσῃ ἄλλον. Εὐλαβούμενος τὸ ζήτημα, δὲν λέγω πλειότερα, ὅπως διατρανώσω καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν γενικὴν τῆς κοινωνίας γνώμην, ὅτι καὶ ἡ Δικαιοσύνη ἤρχισε νὰ παραλύῃ ὑπὸ τὴν διαχείρισιν τῆς ἀναμορφωτικῆς Κυβερνήσεως. Ἐφημερὶς, διερμηνεύουσα τὸ φρόνημα τῶν ἀνεξαρτήτων πολιτῶν Πατρῶν, ἐφημερὶς μὴ ἀντιπολιτευομένη, ἐν σπουδαίῳ ἄρθρῳ «ἡ Πολιτικὴ καὶ ἡ Δικαιοσύνη», λέγει καὶ ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη, ἐκ πολλῶν κρινομένη, δὲν δύναται δυστυχῶς νὰ καταλεχθῇ εἰς τὰς Κυβερνήσεις ἐκείνας. Ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ αὐτῆς νὰ συγκρατηθῇ εἰς τὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, οὐδὲν διστάζει νὰ χορηγήσῃ εἰς ἀντάλλαγμα τῆς ψήφου ἐκείνης· δυστυχῶς οὐδὲ δικαστικὴν ἐξουσίαν. Θλιβερὰ τούτου ἔχομεν μαρτύρια ἐνταῦθα, ἵνα μὴ ἀνατρέχωμεν ἀλλαχοῦ καὶ μακρὰν ἡμῶν». Τελειώνει δὲ τὸ περισπούδαστον ἐκεῖνο ἄρθρον του ὁ «Φορολογούμενος» διὰ τῶν ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀλλ’ ἂν δὲν ἀποτεινώμεθα, διὰ τοὺς λόγους τούτους, πρὸς τοὺς κκ. Βουλευτὰς, ἀποτεινώμεθα μετὰ θάῤῥους πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου, καὶ ἐξορκίζομεν αὐτὴν, νὰ θέσῃ τὸ ὅριον τῆς βουλευτικῆς παντοκρατορίας μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου, ἐξ οὗ ἄρχεται τὸ ὅριον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, διότι, ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ὁ φραγμὸς, ὅστις περιφρουρεῖ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, καταπέσῃ καὶ μείνῃ αὕτη ἀφρούρητος καὶ ἔκθετος εἰς τὴν βουλευτικὴν κατάκτησιν, ἐκλείπει καὶ ἡ τελευταία ἄγκυρα σωτηρίας ἐκ τοῦ τόπου, καὶ ἡ περὶ πάντων ἀμφιβολία ὑποκαθίσταται εἰς τὰ τελευταῖα λείψανα τῆς ἐννόμου τάξεως.» Ἀλλ’ ἐγὼ εἰς οὐδένα ἀποτείνομαι, καὶ οὐδεμίαν θεραπείαν ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων προσδοκῶ. Σημειῶ μόνον τὰ γεγονότα, καὶ πέποιθα, ὅτι θὰ ζητηθῇ μίαν ἡμέραν ὁ λόγος περὶ πάντων τῶν πεπραγμένων.

§5ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐὰν δὲν ἐδόθη ἐγκαίρως ἀπάντησις εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἀληθῶς πρὸ ἡμερῶν ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπέβαλεν, ὅπως καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν προτάσεις περὶ μεταθέσεως δικαστῶν, τῆς βραδυτῆτος ταύτης αἴτιος εἶναι αὐτὸς ὁ κ. Βουλευτῆς, ὅπως ἔσχε τὴν εἰλικρίνειαν καὶ μόνος του νὰ ὁμολογήσῃ. Τὴν δευτέραν ἢ τρίτην ἡμέραν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐπερωτήσεως, ἣν ἐθεώρησα γενικωτέραν πως, παρεκάλεσα τὸν κ. Βουλευτὴν, νὰ καθορίσῃ, τίνας προτάσεις περὶ τίνων μετατεθέντων δικαστῶν ζητεῖ, ἵνα δυνηθῶ νὰ προσαγάγω αὐτάς· ὁ κ. Βουλευτὴς μοὶ εἶπεν, ὅτι ἤθελε μὲ πληροφορήσει περὶ τούτου· δὲν μοὶ ἔδωσεν ὅμως κἀμμίαν πληροφορίαν, μοὶ ἐφάνη μάλιστα ἐγκαταλείπων τὴν ἐπερώτησίν του. Σήμερον ὁμολογεῖ μὲν τοῦτο, λέγει ὅμως ὅτι ἐθεώρησεν ὡς ὑπεκφυγὴν τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔκαμα πρὸς αὐτὸν, ἵνα καθορίσῃ περὶ τίνων δικαστῶν ἐνόει νὰ μάθῃ, καὶ νὰ γινώσκω ἐὰν θέλῃ τὰς προτάσεις περὶ μεταθέσεως ὅλων τῶν δικαστῶν ἀπὸ τοῦ 1887 μέχρι σήμερον ἢ ὡρισμένων δικαστῶν καὶ τίνων. Πληροφορίαν οὐδεμίαν, καθορισμὸν οὐδένα μοὶ ἔδωκεν· ἡ ἐρώτησίς μου ἦτο εἰλικρινεστάτη, εἶμαι δὲ ἐν πάσῃ στιγμῇ ἕτοιμος νὰ κομίσω πρὸς τὴν Βουλὴν πᾶν ἔγγραφον, σχετικὸν πρὸς ὑποδειχθησομένην μετάθεσιν δικαστοῦ, ἐὰν τοῦτο ἦναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ κατατίθηνται ἐν τῇ Βουλῇ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ τῆς ὑπ’ αὐτοῦ προκληθείσης, ὡς εἶπον, βραδυτῆτος ταύτης περὶ τὴν προσαγωγὴν τῶν ζητηθέντων ἐγγράφων ἐθεώρησεν, ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ τραπῇ καὶ εἰς γενικωτέραν ἔρευναν περὶ τῆς καταστάσεως τῆς Δικαιοσύνης. Πληροφορῶ αὐτὸν, ὅτι ἐκ τῆς ἐρεύνης ταύτης θέλει ἀποδεχθῇ, ὅτι, ἂν ὑπῆρξέ ποτε ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἐγένετο ἀπόπειρα, ὅπως ἡ δικαστικὴ ἐξουσία μεταβληθῇ εἰς θεραπαινίδα τῆς πολιτικῆς, ἡ ἐποχὴ ἐκείνη βεβαίως δὲν εἶναι ἡ παροῦσα. Παρεπονήθη συγκεκριμένως ὁ κ. Βουλευτὴς διὰ τὴν μετάθεσιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν ἐκ Πατρῶν καὶ δικαστοῦ τινος ἐκ Πατρῶν ἐπίσης, καὶ ἠκούσατε πόσον εὔφημον μνείαν ἐποιήσατο τῶν δύο αὐτῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, περὶ τῶν ὁποίων καὶ ἡμεῖς τὴν αὐτὴν ἔχομεν ἰδέαν· ὅτε δ’ αὐτοὶ ἀπεστέλλοντο εἰς Πάτρας, παρ’ ἡμῶν ἐστέλλοντο, τὸν πληροφορῶ δὲ, ὅτι ἡ ἐκεῖθεν μετάθεσίς των οὐδόλως δεικνύει μείωσιν τῶν περὶ αὐτῶν ἀγαθῶν ἰδεῶν ἡμῶν, τὰς ὁποίας εἴχομεν, ὅτε ἐτοποθετοῦμεν αὐτοὺς ἐκεῖ, οὔτε ἐννοῶ, πόθεν ἀντλεῖ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκεῖ διαρκοῦς παραμονῆς τῶν παρ’ ἡμῶν ἐκεῖ τοποθετηθέντων δικαστῶν. Διὰ λόγους καθαρῶς ὑπηρεσιακούς, ὧν καὶ ἡ Βουλὴ ἐξ ἐπερωτήσεως ἔσχεν ἐν μέρει γνῶσιν, παρίστατο ἀνάγκη, ἵνα ἡ Εἰσαγγελία τῶν Ἐφετῶν Λαρίσης διευθυνθῇ ἐπί τινα τοὐλάχιστον χρόνον παρ’ Εἰσαγγελέως ἐκ τῶν δοκιμωτέρων, καὶ ὡς τοιοῦτον ἐξελεξάμην καὶ μετέθεσα ἐκεῖσε τὸν κ. Μπούφην. Κενωθείσης δὲ διὰ θανάτου θέσεως δικαστοῦ ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Μεσολογγίου, μετέθεσα ἐκεῖ, χρώμενος τῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος μοὶ δίδει, δικαστήν τινα ἐκ Πατρῶν, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἠκούσατε πόσα ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν. Εὐχαριστοῦμαι ἀκούων ταῦτα, οὐδὲ μεταμέλομαι διότι μετέθεσα αὐτὸν εἰς Μεσολόγγιον. Ἀλλ’ ἐρωτᾷ, διατὶ νὰ τὸν μεταθέσω; Διότι ἦτο ἀνάγκη νὰ μετατεθῇ τις εἰς Μεσολόγγιον. Διατὶ δὲ νὰ πληρώσω κενὸν ἐν Μεσολογγίῳ, δημιουργῶν κενὸν ἐν Πάτραις; Εἶχον τὴν ἐλπίδα, ὅτι τοιαῦτα ἐρωτήματα ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅστις διῆλθεν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἤθελεν ὑποβάλει. Ὁ λόγος εἶναι καταφανής· εἰς Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἔχουν πέντε δικαστὰς καὶ τὸν Πρόεδρον, οἷον τὸ τοῦ Μεσολογγίου, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μένωσι θέσεις κεναὶ, ἐνῷ εἰς Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι 15 δικαστὰς, οἷον τὸ τῶν Πατρῶν, δύναται νὰ μείνῃ ἀζημίως προσωρινόν τι κενόν. Μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν συνεπληρώθη ἡ θέσις ἐν Πάτραις, θέλει ὅμως ταχέως συμπληρωθῆ. Ταῦτα ἐθεώρησα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τῶν πολλῶν, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὡς πρὸς τὰς γενικωτέρας περὶ διαχειρίσεως τῆς δικαιοσύνης γνώμας, ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσω μετ’ αὐτοῦ ἐν πάσῃ στιγμῇ, μὲ τὴν ἐκ τῶν προτέρων πεποίθησιν, ὅτι θέλει ἀποδειχθῆ ὅτι, ἐάν ποτε ἐγένετο ἀπόπειρα, ἵνα ἡ δικαιοσύνη χρησιμοποιηθῇ ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς, ἡ ἐποχὴ αὕτη δὲν εἶναι ἡ παροῦσα.

§6ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μετὰ τὴν πομπώδη ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζει, ὅτι ἡμεῖς, οἱ ἀκούοντες τούτου, λέγοντος ὅσα εἶπε, ζῶμεν ἐν ἄλλῳ Κράτει. Ἐν Μεσολογγίῳ, εἶπεν, ἀπεβίωσε δικαστὴς, καὶ ἠναγκάσθη διὰ μεταθέσεως δικαστοῦ ἐκ Πατρῶν νὰ συμπληρώσῃ τὸ κενόν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου δύο δικασταὶ ἐντιμότατοι καὶ ἀκεραιότατοι μετετέθησαν ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου Ἠλείας, ὁ κ. Ταμπακόπουλος καὶ ὁ κ. Διγενόπουλος. Ποῖος ὁ λόγος τῆς μεταθέσεως τῶν δικαστῶν τούτων, κύριε Ὑπουργέ; ποῖον κενὸν παρήχθη εἰς τὰ Δικαστήρια, εἰς τὰ ὁποῖα ἐξεσφενδόνησας τοὺς ἐντίμους τούτους δικαστάς; Εἶναι γνωστὰ τὰ ἐλατήρια, κύριε Πρόεδρε, τὰ προκαλέσαντα τὴν μετάθεσιν τῶν δικαστῶν τούτων, καὶ ἀφοῦ τὰ ἐλατήρια ταῦτα εἶναι γνωστά, διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς προσέρχεται ἐν τῇ Βουλῇ, ἀπαντῶν πρὸς τοὺς ἐπερωτῶντας Βουλευτὰς μετὰ τοσούτου κόμπου; Παρακαλῶ λοιπὸν αὐτὸν, νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις τοῦ ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Ἠλείας Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, καὶ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους τῆς μεταθέσεως τῶν εἰρημένων δύο δικαστῶν.

§7ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω γενικωτέραν παράκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ προσαγάγῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν δικαιολογοῦνται αἱ μεταθέσεις τῶν δικαστῶν ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου μέχρι σήμερον.

§8ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἐκθέσεις τῶν Εἰσαγγελέων Πρωτοδικῶν καὶ Ἐφετῶν, δι’ ὧν δικαιολογοῦνται αἱ μεταθέσεις ἀπὸ πρώτης Ἰανουαρίου 1889.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Χρόνης Μπασδέκης ζητεῖ αὔξησιν τῆς ἑκατονταδράχμου συντάξεώς του, ἥτις τῷ ἐχορηγήθη ἀπὸ τοῦ 1841. Θὰ σταλῇ ἡ αἴτησίς του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§10ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πέρυσιν ὑπέβαλεν ὁ ἴδιος ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν εἷς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς πτέρυγος ἐκείνης. Ὁ ἀναφερόμενος ἀναξιοπαθεῖ ὁμολογουμένως.

§11ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πράγματι ἀναξιοπαθεῖ.

§12ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογουμένως καὶ ἀγωνιστὴς εἶναι καὶ πένης· ἑπομένως καλὸν εἶναι, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ ἀρωγός.

§13ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε πρέπει νὰ παραπεμφθῇ ἡ αἴτησίς του συστημένη, διότι πράγματι ἔχει δικαιώματα ἀνεγνωρισμένα ὁ ἄνθρωπος.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως διὰ τὴν χιλιομετρικὴν ἀποζημίωσιν τῶν σιδηροδρόμων Πατρῶν καὶ Πύργου, καὶ Μεσολογγίου καὶ Ἀγρινίου ὡς πρὸς τὰ τμήματα, ἐφ’ ὧν εἶναι ἀπαιτητὴ ἡ ὀφειλὴ τῶν 20,000 δραχμῶν κατὰ χιλιόμετρον. Ὑποβάλλω προσέτι καὶ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τὰ ἔξοδα τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου. Παρακαλῶ δὲ, ὅπως ἀμφότερα ταῦτα τὰ νομοσχέδια παραπεμφθῶσιν εὐθὺς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἰδίᾳ δὲ τὸ δεύτερον, τὸ περὶ πιστώσεως διὰ τὰ ἔξοδα τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου, διότι ἐπίκεινται αἱ διακοπαί, ὡς ἐκ τῶν ἑορτῶν, καὶ εἶναι πρέπον πρὸ τῶν διακοπῶν νὰ ψηφισθῶσι τὰ δύο δωδεκατημόρια, ἵνα κανονικῶς λειτουργήσῃ ἡ ὑπηρεσία.

§15ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ δὲν ὑποβάλλετε πίστωσιν μόνον διὰ τὸν Ἰανουάριον;

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ταχύτερον, εἰμὴ πρὸς τὰ τέλη τοῦ Ἰανουαρίου. Ναὶ μὲν ἡ διακοπὴ γενήσεται ἐπὶ εἴκοσιν ἡμέρας, ἀλλὰ συνήθως συμβαίνει νὰ μὴ ἐπανέρχωνται οἱ κύριοι Βουλευταὶ τὴν εἰκοστὴν ἡμέραν, ὥστε δὲν θὰ ἦναι ἐφικτὴ ἡ ἔγκαιρος ψήφισις τοῦ δευτέρου δωδεκατημορίου.

§17Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ συνέλθωσιν ἀμέσως.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Συνιστῶ ὅπως καὶ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν χιλιομετρικὴν ἀποζημίωσιν, ἐπεξεργασθῇ ἡ ἐπιτροπή, ἵνα δυνηθῶμεν πρὸ τῶν διακοπῶν νὰ τὸ ψηφίσωμεν, διότι εἶναι ἡ ὀφειλὴ ἀπαιτητή.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι παρών. Παρακαλεῖται νὰ προσκαλέσῃ τοὺς συναδέλφους του, ὅπως λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὰ νομοσχέδια καὶ ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις των. Τὰ νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 175–176).

§21ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω νομοσχέδιον περὶ προσθέτου φόρου ὑπὲρ τοῦ δήμου Ἀρήνης, καὶ ἀπαντῶν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεσσηνίας περὶ τοῦ ἂν ἐχορηγήθη εἰς τὰ μέλη τῆς Νομαρχιακῆς ἐπιτροπῆς Μεσσηνίας ἄδεια ἀπουσίας ἐκ τῆς ἕδρας αὐτῶν, πότε ἐχορηγήθη αὕτη καὶ διὰ πόσον χρόνον, λέγω, ὅτι δὲν ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ δοθῇ ἄδεια εἰς οὐδὲν τῶν μελῶν τῆς Νομαρχιακῆς ἐπιτροπῆς Μεσσηνίας.

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν ὁμολογίαν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐπειδὴ μοῦ χρειάζεται διὰ τὸ Δικαστήριον, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μοῦ διαβιβάσητε κεκυρωμένην διὰ τῆς ὑπογραφῆς ὑμῶν, καθόσον τὰ μέλη ταῦτα οὐδέποτε ἔμειναν ἐν Μεσσηνίᾳ. Διατρίβουσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ πληρόνονται οὐχ ἧττον τοὺς μισθούς των.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεστενίτης ὑπέβαλε τὴν πρὸ ὀλίγου γενομένην ἐπερώτησιν του ἐγγράφως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§24ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως δύο λέξεις. Παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν χθὲς ἐζητήθησαν δύο ἐκθέσεις· τὴν μίαν ἐζήτησεν ὁ ἐξ Ἀχαΐας βουλευτὴς κ. Παπαγιαννακόπουλος, τὴν ἑτέραν ἐγώ. Αἱ ἐκθέσεις αὗται ἐστάλησαν ὑπὸ τῶν κυβερνητῶν τῶν δύο πολεμικῶν πλοίων, τῆς «Ἑλλάδος» καὶ τῶν Ψαῤῥῶν,» εὑρίσκονται δὲ ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν τὰς κατέθεσε σήμερον. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δηλώσῃ, ὑπάρχουν αἱ ἐκθέσεις αὗται ἢ ὄχι, καὶ πότε ἐννοεῖ νὰ τὰς καταθέσῃ;

§25ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ αἴτησις αὕτη ὑπεβλήθη χθές, ἠθέλομεν δὲ προθυμοποιηθῆ νὰ τὰς καταθέσωμεν καὶ σήμερον, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπὶ μιᾶς τῶν ἐκθέσεων αὐτῶν ἐζητήθησαν πληροφορίαι τινὲς, ἐπιφυλάσσομαι νὰ τὰς καταθέσω ὅταν λάβω τὰς πληροφορίας ταύτας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχω ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, ὅτε ἡ ἔκθεσις ἔσεται πλήρης.

§26ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὰς ἐκθέσεις ταύτας, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην ἄλλων πληροφοριῶν.

§27ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔχω ἀνάγκην ἐγώ.

§28ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἀρκῶνται εἰς ταύτας οἱ Βουλευταί, νομίζοντες ὅτι εἶναι πλήρεις, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα σεῖς νὰ λέγητε εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔχετε ἀνάγκην νὰ ζητήσητε πληροφορίας παρὰ τῶν κυβερνητῶν τῶν πλοίων, τῶν ἀποστειλάντων τὰς ἐκθέσεις. Ἡμεῖς παραιτούμεθα τῶν πληροφοριῶν· ἀρκούμεθα εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς περιεχομένας ἐντὸς τῶν ἐκθέσεων· θέλομεν νὰ τὰς ἔχωμεν ταχέως, ἀφοῦ ἡ τακτικὴ Σύνοδος λήγει ἐντὸς ὀλίγου.

§29ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ τακτικὴ Σύνοδος δὲν λήγει, ἀφοῦ εἴδετε, ὅτι θὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλή. Ἄλλως τε ἔχω τὸ σύστημα νὰ ἀπαντῶ πάντοτε εἰς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπευθύνονται παρὰ τῶν κκ. Βουλευτῶν. Ἐκ τῆς αἰτήσεως ὅμως τῆς χθὲς ὑποβληθείσης, εἶδον ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβω πληροφορίας, ὅπως τεθῶ εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἐπικρίσεις, τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ τὰς ὁποίας ἀρκετὰ σαφῶς ὑπηνίχθη. Εἰς ἐμὲ ἀπόκειται νὰ κρίνω, πότε θὰ δυνηθῶ νὰ ὑποβάλω τὰς ζητηθείσας ἐκθέσεις, νομίζω δὲ, ὅτι, ἐὰν αὗται προσαχθῶσι μετὰ τρεῖς ἡμέρας, κατ’ οὐδὲν τὸ δημόσιον συμφέρον θὰ ὑποστῇ βλάβην.

§30ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν ἐκθέσεων, εἶναι, νὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ ὁποία εἶναι ἡ ποιότης τῶν ναυτῶν τῶν πτυχιούχων, οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ κεντρικοῦ προγυμναστηρίου. Ἂν μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐκθέσεων προκληθῇ συζήτησις, ἐκ τῆς ὁποίας θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη περαιτέρω πληροφοριῶν, εἴτε ἐκ μέρους τοῦ προπαιδευτηρίου, εἴτε ἐκ μέρους τῶν κυβερνητῶν, ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ ζητήσῃ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ λάβῃ αὐτὰς τὰς πληροφορίας, ἐνόσῳ ὅμως δὲν παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη αὕτη, δὲν δικαιοῦται νὰ μὴ τὰς ὑποβάλῃ, διότι δὲν γνωρίζει ἀπὸ τοῦδε, ἂν θέλουν χρησιμοποιήσει τὰς ἐκθέσεις ταύτας οἱ αἰτήσαντες πρὸς ἔλεγχον αὐτοῦ.

§31ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἰδοὺ διατὶ θέλω νὰ λάβω τὰς πληροφορίας καὶ κατόπιν νὰ ὑποβάλω τὰς ἐκθέσεις, διότι εἴπετε, ὅτι τὸ ποιὸν τῶν πτυχιούχων εἶναι τοιοῦτον, ὥστε ἀποδεικνύει τὸ ναυάγιον τοῦ συστήματος τοῦ νέου νόμου περὶ ναυτολογίας. Καὶ ἐγὼ ἐζήτησα πληροφορίας διὰ νὰ μάθω, πόθεν προῆλθον οἱ ναῦται, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὰ «Ψαῤῥά»· ἐξῆλθον ἐκ τοῦ προπαιδευτηρίου τοῦ Πόρου, εἶχον πτυχία ἢ ὄχι; Ἔχω ἀνάγκην λοιπὸν ὅλων τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, ὅπως ἀποδείξω τοὺς ἰσχυρισμούς σας μὴ ἀκριβεῖς, καὶ ὅπως ἀποδείξω, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νέου συστήματος εἶναι λαμπρά.

§32ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἐξαναγκάσω νὰ τὰς καταθέσητε. Ἀλλ’ ἐὰν ἰσχυριζώμεθα, ὅτι ἡ ποιότης τῶν ναυτῶν δὲν εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἤλπιζεν ἡ Βουλὴ ὅτι θὰ ἦναι, ὅτε ἐψήφιζε τὸν νόμον αὐτὸν, αἴτιοι δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, ἀλλ’ οἱ κυβερνῆται, οἱ ὁποῖοι ἔστειλαν τὰς ἐκθέσεις.

§33ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Οὐδέποτε οὔτε οἱ κυβερνῆται τῶν πολεμικῶν πλοίων εἶπον τοιοῦτόν τι.

§34ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν αἱ ἐκθέσεις τῶν κυβερνητῶν λέγουν, ὅτι ἡ ποιότης τῶν ναυτῶν εἶναι καλὴ, δὲν ἔχετε ἀνάγκην ἄλλων πληροφοριῶν. Ἂν ὅμως λέγουν, ὅτι οἱ ναῦται εἶναι ἀνίκανοι πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑπηρεσιῶν, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ διοργανισμῷ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, τότε αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ζητεῖτε, εἶναι ἄχρηστοι. Ἀλλ’ οἱ κυβερνῆται τῶν πλοίων ἤξευρον τί ἔγραψαν.

§35ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι εἰς τὰ «Ψαῤῥά» ἐτέθησαν ναῦται πρὸ δύο μηνῶν καταταχθέντες, τοῦτο βεβαίως δὲν ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ ναῦται δὲν εἶναι καλοὶ, ἀλλ’ ἀποδεικνύει, ὅτι κακῶς ἔπραξε τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου, καταρτίσαν τὸ πλήρωμα ἐξ ἀγυμνάστων ναυτῶν. Ἑπομένως πρέπει νὰ λάβωμεν τὰς πληροφορίας, διότι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι, ἂν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς δώσω, σᾶς πείσωσιν, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ὑποστηρίξητε τοιοῦτον θέμα, δὲν θὰ θελήσητε ἀδίκως νὰ κατακρίνητε τὸ ναυτικὸν τῆς πατρίδος ἡμῶν.

§36ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγον παράδοξος μοὶ φαίνεται ἡ τακτικὴ τοῦ Ὑπουργοῦ. Δύο ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐζήτησαν τὴν καταβολὴν δύο ἐκθέσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, προφητεύων τρόπον τινὰ περὶ τῶν συμπερασμάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐξαγάγει, ἀρνεῖται νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις ταύτας, πρὶν λάβῃ πληροφορίας τινάς. Ἀλλὰ τίς εἶπεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖαι αἱ πληροφορίαι αὗται; οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐζήτησαν νὰ κατατεθοῦν ἔγγραφα, ἀφοῦ δὲ κατατεθοῦν, εἶναι ἕκαστος κύριος νὰ ἐξαγάγῃ οἱαδήποτε συμπεράσματα ἐγκρίνῃ ἐκ τῶν ἐκθέσεων τούτων. Ἂν τὰ συμπεράσματα αὐτὰ ἦναι πρὸς βλάβην τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ πρὸς ζημίαν τῆς ὑπηρεσίας, εἶναι κύριος ὁ Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, ἕως οὗ προσαγάγῃ νέα ἔγγραφα. Τὸ νὰ λέγῃ ὅμως εἷς Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν τὰ καταθέτει διότι ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ καὶ ἄλλας πληροφορίας συμπληρωματικὰς, διὰ τῶν ὁποίων, καθὼς ἐνόησεν, ἀναιροῦνται τὰ ἐν ταῖς ἐκθέσεσιν ἐκείναις διαλαμβανόμενα, τοῦτο εἶναι πρωτοφανές. Ἐζήτησαν οἱ κύριοι νὰ κατατεθοῦν ἔγγραφα, καὶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ καταθέσῃ. Πρέπει νὰ τὰ καταθέσῃ, καὶ ἂν θέλῃ νὰ φέρῃ ἄλλα ἔγγραφα πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ὑπηρεσίας του, οὐδεὶς τὸν κωλύει, καὶ βεβαίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὰ ἔγγραφα, θέλουν δεχθῆ πᾶσαν ἀναβολὴν, ἂν πρόκηται νὰ προσαχθοῦν ἄλλα ἔγγραφα.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὰ ἔγγραφα θέλει προσαγάγει, ἀλλ’ εἶπε συνάμα, ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῶσι, πρὶν ἢ προσαχθῶσι, καὶ ὅτι ἀπαιτοῦνται τρεῖς ἡμέραι πρὸς τοῦτο. Ἡ συμπλήρωσις αὕτη εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία, δὲν εἶναι δὲ ὀρθὴ ἡ παρατήρησις, ὅτι δυνάμεθα μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐκθέσεων νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν, καὶ τοῦτο ἀρκεῖ. Δὲν ἀρκεῖ, ὅταν τὰ ὑποβαλλόμενα δίδουσι μὴ ἀληθῆ ἰδέαν περὶ τοῦ πράγματος, περὶ οὗ ζητοῦνται πληροφορίαι. Ὅταν ὁ Ὑπουργὸς γινώσκῃ, ὅτι τὸ ἔγγραφον εἶναι ἀτελὲς, ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ ἀφοῦ τὸ συμπληρώσῃ, δὲν ὀφείλει νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως διαδοθῶσι τὰ ἐν αὐτῷ ἀτελῆ, ὀφείλει νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ταχίστην συμπλήρωσιν, ὅπως μετ’ αὐτὴν ὑποβάλῃ τὸ ἔγγραφον, παρέχον πιστὴν εἰκόνα τῶν πραγμάτων. Τοῦτο θέλουσι πάντες, ὅσοι καλῇ τῇ πίστει ἐπιθυμοῦσι νὰ συζητήσωσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ ζητοῦντες τὴν κατάθεσιν. Ἂν ὑπῆρχε λόγος τις ἐπείγοντος, θὰ ἐνόουν, ὅτι ἔπρεπεν ἴσως καὶ νὰ παροραθῇ ἡ σκέψις αὕτη, ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ τὸ ἔγγραφον, ἔστω καὶ ἀτελὲς, ἔστω καὶ ἂν ἐξ αὐτοῦ μετεδίδοντο ἐσφαλμέναι πληροφορίαι. Ἀλλ’ οὐδὲν ὑπάρχει τὸ ἐπεῖγον. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἐπικρίσεως ἐν γένει τῆς νομοθεσίας· τοῦτο δύναται νὰ γενῇ καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας, τοῦτο δύναται νὰ γενῇ καὶ μετὰ τὰς διακοπὰς, καὶ πάντως γενήσεται μετὰ τὰς διακοπὰς, καὶ δύναται τότε νὰ διεξαχθῇ πληρέστερον καὶ ὀρθότερον, ἐπὶ βάσεως ἀσφαλοῦς, ὁποίαν θὰ παρέχῃ τὸ ἔγγραφον, συμπληρούμενον ὡς δεῖ διὰ τῶν προκληθεισῶν ἐξηγήσεων περὶ τῶν κενῶν, ἅτινα παρετηρήθησαν ἐν αὐτῷ.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μετὰ λύπης μου παρατηρῶ, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν ἀκολουθεῖ τὴν τακτικὴν ταύτην καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν του, ἐνῷ τὴν παραδέχεται διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Εἶχον ζητήσει καὶ ἐγὼ πληροφορίας περὶ τοῦ ἀρβυλοποιείου, ἀλλὰ μετὰ τρόπου τοιούτου μοὶ δίδει τὰς πληροφορίας, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρῃ τις ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φαίνεται μεταξὺ τῶν γραμμῶν, καὶ προσπαθεῖ δι’ ὅλων τῶν μέσων ν’ ἀποφύγῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητῶ νὰ μοῦ δώσῃ. Ἐπιθυμῶ αὐτὴν τὴν πληροφορίαν νὰ μὴ τὴν λησμονήσῃ αὔριον, καὶ νὰ μὴ λησμονήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε σήμερον, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλλῃ ὁ Ὑπουργὸς πλήρεις πληροφορίας.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλετε ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησίν σας.

§40ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος, δι’ ὃν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θέλει νὰ ἀναβάλῃ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐκθέσεων, εἶναι, ὡς εἶπεν, ὅτι ἐνδεχόμενον μεταξὺ τοῦ πληρώματος τῶν «Ψαῤῥῶν» νὰ ὑπῆρχον ναῦται μὴ πτυχιοῦχοι. Ἀλλὰ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κυβερνήτου τῆς «Ἑλλάδος», δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ καταθέσῃ αὐτὴν, διότι τὸ πλήρωμα ὁλόκληρον τῆς «Ἑλλάδος» ἀπετελεῖτο ἐκ ναυτῶν καὶ θερμαστῶν πτυχιούχων. Ἐν τῇ ἐκθέσει δὲ ταύτῃ ὁ κυβερνήτης τῆς «Ἑλλάδος», ὁ ὁποῖος, ὡς εἶπον χθὲς, ἐξετέλεσε γυμνάσια ἐν ἀνοικτῷ πελάγει, ἀπεφάνθη κατὰ τῶν πτυχιούχων ναυτῶν καὶ θερμαστῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν χθὲς, σχετικῶς πρὸς τὴν ποιότητα τῶν ναυτῶν τῶν πτυχιούχων, ὑπάρχουν καὶ ἐκθέσεις τοῦ τέως μοιράρχου Κριεζῆ, διοικητοῦ τῆς μοίρας τῶν γυμνασίων, καὶ τῶν ὑπ’ αὐτὸν κυβερνητῶν τῶν τεσσάρων ἀτμομυοδρομόνων. Αἱ ἐκθέσεις αὗται ἀφορῶσιν εἰς τὴν ποιότητα τῶν πτυχιούχων ναυτῶν· κατὰ τὰς ἐκθέσεις ταύτας, ὁ μοίραρχος ἀποφαίνεται κατὰ τῶν πτυχιούχων, ὡς ἠκούσαμεν παρ’ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ. Ἐκτὸς λοιπὸν τῶν ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν χθὲς, παρακαλῶ νὰ κατατεθῶσι καὶ αὐταί. Ἀλλ’ αἱ ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι πραγματεύονται περὶ τῶν πτυχιούχων ναυτῶν, τοῦ κυβερνήτου τῆς «Ἑλλάδος» καὶ τοῦ μοιράρχου Κριεζῆ καὶ τῶν ὑπ’ αὐτὸν, ἐπειδὴ ὡς πρὸς αὐτὰς δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ ὁ Ὑπουργὸς περαιτέρω πληροφορίας, παρακαλῶ νὰ κατατεθῶσιν, ὡς πρὸς δὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κυβερνήτου τῶν «Ψαῤῥῶν», δύναται νὰ ἀναβάλῃ τὴν κατάθεσιν, μέχρις ὅτου λάβῃ τὰς δεούσας πληροφορίας.

§41ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ βραχέων, κύριοι Βουλευταί, θὰ πραγματευθῶ ζήτημα, ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνο, ὅπερ ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν χθὲς ἐπὶ πολλὴν ὥραν. Θὰ ἴδωμεν τῷ ὄντι καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, μὴ ἀναγνωρίζουσα σχεδὸν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἀρνεῖται νὰ ἐκτελῇ τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ζητήματος τοῦ χθεσινοῦ καὶ τοῦ σημερινοῦ εἶναι, ὅτι χθὲς μὲν εἴχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀρνούμενον μετ’ ἐπιμονῆς νὰ ἐκτελέσῃ δικαστικὴν ἀπόφασιν, σήμερον ἔχομεν αὐτὸν τοῦτον τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις ἐτάχθη ὑπὸ τῆς Πολιτείας νὰ ἐπαγρυπνῇ ὑπὲρ τῆς εὐόρκου λειτουργίας τῆς δικαιοσύνης καὶ πρὸ πάντων ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ δικαστικοῦ λειτουργήματος. Κατὰ τὰς 2 Ἰουνίου ἐ. ἔ. τὸ Πλημμελειοδικεῖον Λαμίας διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 903 ὁριστικῆς καὶ τελεσιδίκου ἀποφάσεώς του κατεδίκασε τὸν ἐπιστάτην τῶν πολιτικῶν φυλακῶν εἰς χρηματικὴν ποινὴν, εἰς ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας καὶ εἰς ἀνικανότητα πρὸς ἀνάκτησιν αὐτῆς ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον. Ὁ καταδικασθεὶς ᾐτήσατο τὴν ἀναίρεσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, ἡ δὲ αἴτησίς του ἀπεῤῥίφθη ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον. Ἐν τούτοις ὁ ὑπάλληλος οὗτος διετέλει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μέχρι πρὸ μικροῦ, ἀπελύθη δὲ 7 ἢ 8 ἡμέρας μετὰ τὴν γενομένην πρὸς τὸν Ὑπουργὸν ἐπερώτησιν. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸν μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως χρόνον, δὲν θὰ κάμω λόγον, διότι ὁ Ὑπουργὸς ὠχυρώθη ὄπισθεν τῆς ἀγνοίας, δυστυχῶς δὲ δὲν δύναμαι ν’ ἀποδείξω τὸ ἐναντίον, ν’ ἀποδείξω δηλαδή, ὅτι εἶχε γνῶσιν ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἡ ἀναίρεσις. Θὰ περιορισθῶ λοιπὸν εἰς τὸν χρόνον ἐκεῖνον, καθ’ ὃν εἶχε λάβει γνῶσιν ὁ Ὑπουργὸς τῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου Λαμίας πρὸ τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως. Καὶ μέχρι μὲν τῆς πρώτης Αὐγούστου ἐ. ἔ. φαίνεται ὅτι δὲν εἶχε γνῶσιν τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, ἀλλὰ τότε, δὲν ἠξεύρω κατ’ εἰσήγησιν τίνος, ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα Λαμίας, ὁ ὁποῖος τηλεγραφικῶς ἔδωκε τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν (ἀναγινώσκει): «Ὁ περὶ οὗ ἐρωτᾶτε ἐπιστάτης κατεδικάσθη τῳόντι κατ’ ἀντιμωλίαν ὁριστικῶς καὶ τελεσιδίκως ὑπὸ τοῦ ἐνταῦθα Πλημμελειοδικείου διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 903 τῆς 2ας Ἰουνίου ἐ.ἔ. ἀποφάσεώς του εἰς χρηματικὴν ποινὴν καὶ εἰς ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ᾐτήσατο τὴν ἀναίρεσιν τῆς ἐν λόγῳ καταδικαστικῆς ἀποφάσεως, ἡ δὲ αἴτησις ἀναιρέσεως δὲν ἐξεδικάσθη εἰσέτι. (Ὁ ἀντεισαγγελεὺς (ὑπογρ.) ΔΕΚΑΡΙΣΤΟΣ.» Ἐξεταστέον λοιπὸν εἶναι, διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀφοῦ ἐπισήμως ἔλαβε γνῶσιν τῆς τελεσιδίκου ταύτης ἀποφάσεως, τῆς καταψηφισάσης ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας κατὰ τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, δὲν ἔσπευσε νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ εἴπῃ ἴσως, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Πλημμελειοδικείου Λαμίας, καίτοι ἐξεδόθη κατ’ ἀντιμωλίαν καὶ ἑπομένως εἶναι τελεσίδικος, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκτελεσθῇ, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχεν ἐκδικασθῆ ἡ ἀναίρεσις. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν δύναταί τις σπουδαίως νὰ ὑποστηρίξῃ τοιαύτην γνώμην, διότι ἐπὶ μὲν τῶν ἀποφάσεων τοῦ Κακουργιοδικείου ὁ κανὼν εἶναι, ὅτι ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν, τοὐναντίον δ’ ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν Πλημμελειοδικῶν ὁ κανὼν εἶναι, ὅτι ἡ ἀναίρεσις δὲν ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν. Ὅτι δὲ τοῦτο εἶναι ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ἄρθρου 485 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὴν ἀρχὴν, ὅτι, διὰ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πιστοποιητικὸν, ὅτι διατελεῖ ἐν τῇ φυλακῇ ὁ αἰτῶν αὐτὴν κατάδικος. Οὐδὲ δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο ἀφορᾷ τοὺς ἐπὶ κακουργήματι καταδεδικασμένους, διότι εἰς τὰ κακουργήματα ὑπάρχει ἡ προφυλάκισις καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἰδιαιτέρας περὶ τούτου μνείας. Εἶναι λοιπὸν κατάδηλον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἠθέλησε νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην, διότι τοῦτο συνετέλει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κομματικῶν συμφερόντων τῶν φίλων του. Ἀλλὰ μήπως ὑπάρχῃ μόνον ἡ ἐκ τοῦ νόμου ἐπιβλητικὴ ὑποχρέωσις πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως; Δὲν εἶχεν ἆρά γε ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μόλις ἐγένετο εἰς αὐτὸν γνωστὸν, ὅτι ὑπάλληλος δημόσιος κατεδικάσθη εἰς ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, ἤτοι εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ; Τί περιέμενε πλέον ὁ Ὑπουργὸς ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως; Εἰς παρῳχημένας ἐποχὰς, Κύριοι, ὑπῆρξαν Κυβερνήσεις, αἵτινες ἀπέλυον ὄχι μόνον διοριζομένους ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑπαλλήλους, ἀλλ’ αἱρετοὺς ἄρχοντας, μόλις παρεπέμποντο διὰ βουλεύματος ὁριστικοῦ ἐπὶ βαρείᾳ τινὶ ἀξιοποίνῳ πράξει. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κουμουνδούρου εἶχε παύσει Δήμαρχον διότι παρεπέμφθη ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Πάτραις Πλημμελειοδικῶν ἐπὶ πλημμελήματι, τὸ ὁποῖον εἶχε συνάφειαν πρὸς κακούργημα, τὸ ὁποῖον εἶχον διαπράξει ἄλλοι. Ὅταν βλέπητε, ὅτι Κυβέρνησις παύει Δήμαρχον μόνον ἐπὶ ὁριστικῷ βουλεύματι, ποίαν δύναται νὰ προβάλῃ δικαιολογίαν τῆς Δικαιοσύνης ὁ Ὑπουργὸς, ὅταν ἔχῃ ἀπόφασιν Δικαστηρίου τελεσίδικον καὶ δὲν προβαίνῃ εἰς ἐκτέλεσιν αὐτῆς; Ἡ συντάξασα τὴν πολιτείαν Συνέλευσις ἐθέσπισεν, ὅτι αἱ ἐξουσίαι ἐνεργοῦνται καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ Σύνταγμα. Ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐνεργεῖται διὰ τῶν Δικαστηρίων, αἱ δὲ ἀποφάσεις ἐνεργοῦνται ἐν ὀνόματι τοῦ Βασιλέως διὰ τῶν ὑπευθύνων Ὑπουργῶν. Ἀλλ’ ὅταν ἔχωμεν ἐνώπιόν μας τοιαύτην κατάστασιν, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν σήμερον, ὅτι ὑπάρχει ἀνεξαρτησία τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας; Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ σήμερον ἀκόμη ἓν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ἔδειξεν, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει οὐδὲ αὐτὸ τὸ Κοινοβούλιον, καὶ διὰ τοῦτο ἠρνήθη ἐπιμόνως νὰ καταθέσῃ δημόσια ἔγγραφα. Ἀλλὰ τοιαύτη κατάστασις, Κύριοι, νομίζω ὅτι δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ κατάστασις ἐπαναστατική. Βεβαίως ὑπὸ μίαν ἔννοιαν ἡ Κυβέρνησις σήμερον διατελεῖ ἐν ἀποστασίᾳ, διατελεῖ ἐκτὸς τοῦ νόμου. Ἐπαναστάται, δικαζόμενοι κατὰ τὰς κοινὰς τῆς ποινικῆς νομοθεσίας διατάξεις, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν ν’ ἀναγνωρίσουν τὰς καθεστηκυίας ἀρχὰς, τὰς ἀποῤῥεούσας ἐκ τῆς ἐθνικῆς βουλήσεως. Ὅταν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ἤτοι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, δὲν ἀναγνωρίζῃ τὰς δύο ἄλλας ἐξουσίας, ἤτοι τὴν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τὴν δικαστικὴν, δὲν εἶναι ἐν πλήρει ἐπαναστάσει; Ἀλλὰ τί δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ἀντιτάξωμεν κατὰ τῶν ἐπαναστατῶν; Δυστυχῶς δὲν ἔχομεν τὴν ὑλικὴν δύναμιν πρὸς ἀναίρεσιν τῆς ἐπαναστατικῆς ταύτης καταστάσεως, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι, ἐὰν ἤθελεν ἐπανέλθει ποτὲ τὸ κράτος τῶν νόμων, οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ θὰ ἠδύναντο νὰ δικασθῶσιν οὐχὶ κατὰ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν, ἀλλὰ κατὰ τὰς σχετικὰς διατάξεις τῆς κοινῆς ποινικῆς νομοθεσίας.

§42ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀληθῶς ὁ ἐπιστάτης τῶν ἐν Λαμίᾳ πολιτικῶν φυλακῶν εἶχε καταδικασθῆ ἀπὸ τὸ Πλημμελειοδικεῖον ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος, ἀπηγγέλθησαν δὲ κατ’ αὐτοῦ αἱ συνέπειαι τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Τῆς καταδίκης αὐτῆς τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εἶχε λάβει ἐπισήμως γνῶσιν. Ὅτε ἰδιαιτέρως μοὶ ἀνεκοινώθη, ἐζήτησα ἀμέσως πληροφορίας ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα Λαμίας, ὁ ὁποῖος μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι κατεδικάσθη τῷ ὄντι ὁ ἐπιστάτης, ἀλλ’ ὅτι τῆς ἀποφάσεως ἐζήτησε τὴν ἀναίρεσιν. Μετὰ μῆνας τινὰς ἀπεῤῥίφθη ἡ ἀναίρεσις, ἀλλὰ πρὶν ἢ περιέλθῃ εἰς γνῶσιν τῆς Εἰσαγγελίας Λαμίας ἡ ἀποῤῥίπτουσα τὴν ἀναίρεσιν ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐγένετο λόγος ἐνταῦθα. Μετὰ τὴν ἐπερώτησιν ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον, ἔμαθον δ’ ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἡ ἀναίρεσις, καὶ προέβην εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἐπιστάτου. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἦτο ὑπόχρεων νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν, ἅμα ὡς περιῆλθεν εἰς αὐτὸ ἡ πληροφορία, ὅτι κατεδικάσθη κατ’ ἀντιμωλίαν ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι, προκειμένου περὶ ἀποφάσεων Πλημμελειοδικείων, ἡ ἀναίρεσις δὲν ἔχει ἀνασταλτικὴν δύναμιν. Τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ἀνασταλτικοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἀναιρέσεως ἐπὶ ἀποφάσεων Πλημμελειοδικείων εἶναι σφόδρα ἐπίμαχον, πολλοὶ δὲ τῶν νομοδιδασκάλων καὶ τῶν ἑρμηνευτῶν παραδέχονται τὴν ἀνασταλτικὴν ἰσχὺν τῆς ἀναιρέσεως καὶ ἐπὶ ἀποφάσεων Πλημμελειοδικείων. Ἐὰν δὲ λάβῃ τὸν κόπον νὰ μελετήσῃ τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ὑποστηριζόντων τὴν γνώμην ταύτην, θὰ εὕρῃ ταῦτα λίαν ἰσχυρὰ καὶ πειστικὰ καὶ ἀκαταμάχητα, ψηλαφητῶς δὲ ἀποδεικνυομένην τὴν ἀνασταλτικὴν δύναμιν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης πάντοτε ἐκράτησεν ἡ ἀρχὴ ὡς πρὸς τὰς συνεπείας τῶν ἀπαγγελουσῶν στέρησιν δικαιωμάτων ἀποφάσεων τῶν Δικαστηρίων ἡ πραγματοποίησις τῶν ἐκπτώσεων καὶ τῶν στερήσεων τούτων νὰ θεωρῆται ἐπερχομένη ὅταν ἡ ἀπόφασις καταστῇ ἀμετάκλητος, ἢ μὴ γενομένης ἀναιρέσεως ἢ ἀποῤῥιπτομένης τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως. Ὅτε ἐπὶ ἄλλης περιπτώσεως, πρὸ τῆς προκειμένης, ὑπεβλήθη μοι τὸ ζήτημα, δὲν ἐδίστασα νὰ ἀκολουθήσω τὴν κρατοῦσαν τακτικὴν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, διότι πλὴν τῶν ἐπιστημονικῶν ἐπιχειρημάτων τῶν νομοδιδασκάλων, τῶν ὑποστηριζόντων ἐκ τῆς νομοθεσίας τὸ ἀνασταλτικὸν τῆς ἀναιρέσεως καὶ ἐπὶ ἀποφάσεων τῶν Πλημμελειοδικείων, εὗρον πολὺ σπουδαῖα καὶ τῆς ὑπηρεσίας τὰ ἐπιχειρήματα. Πολλάκις ὁ Ἄρειος Πάγος ἐξηφάνισεν ἀποφάσεις, ἀπαγγελλούσας ἐκπτώσεις τοιαύτας ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, εἶναι εὐνόητος δὲ ἡ δυσχέρεια, εἰς ἣν ἤθελεν εὑρεθῆ τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ὁ κίνδυνος ἀποζημιώσεων, ὃν ἤθελεν ὑποστῆ τὸ Δημόσιον, ἐὰν εἶχον ἀπολυθῆ ἅμα τῇ ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου καταδίκῃ των οἱ ὑπάλληλοι, οὓς μετ’ ἀναίρεσιν ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπήλλαξε πάσης ποινῆς, προκειμένου μάλιστα περὶ ὑπαλλήλων ἢ ἰσοβίων ἢ ὑπὸ τοῦ νόμου ἐξησφαλισμένων καὶ ὧν ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν θὰ ἦτο δύσκολος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἦτο δυνατὴ ἐκ τοῦ νόμου ἡ ἀπόλυσις τῶν εἰς ἀναπλήρωσιν αὐτῶν διορισθέντων. Πλεῖστα δὲ καὶ ἄλλα θὰ ἦσαν τὰ ἄτοπα τοιαύτης τινὸς ἑρμηνείας.

§43ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ τις εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν θεωριῶν, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος ἀνέπτυξε, διὰ νὰ κρίνῃ τὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ προστρέξῃ εἰς τὰ ἄρθρα τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ὀφείλει μόνον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὑπὸ τίνας ὅρους δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἡ δημοσία ὑπηρεσία, ἐὰν καθιερωθῇ ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐὰν ἦναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν, ἐὰν πρόκηται δηλ. νὰ θέσωμεν ἀπαρεγκλίτως εἰς ἐνέργειαν τὴν θεωρίαν του, ὅτι οἱ δημόσιοι λειτουργοὶ καὶ ὑπηρέται τοῦ Κράτους πρέπει νὰ ἦναι κατάδικοι, ὁ κύριος Ὑπουργὸς δύναται νὰ κατακριθῇ, ὅτι, ἐνῷ εἶχεν ὑπάλληλον καταδικασθέντα ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος, διετήρησεν αὐτὸν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἠναγκάσθη νὰ διατάξῃ τὴν ἀπόλυσίν του συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως συναδέλφου, ὀχυρούμενος ὄπισθεν τοῦ ἀμφισβητουμένου ζητήματος, ἐὰν ἔχῃ ἀνασταλτικὴν ἢ μὴ δύναμιν ἡ ἀναίρεσις. Ἐὰν ἐννοῆτε μὲ αὐτὰς τὰς θεωρίας νὰ καταστήσητε τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ὑπηρεσίαν καταδίκων, τότε ἔχετε δίκαιον, ἡμεῖς ὅμως, ἀγόμενοι ἀπὸ ἄλλας ἰδέας, νομίζομεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἦναι ἐπίσης εὐαίσθητος πρὸς τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι μᾶς διέπουν. Ἐὰν δὲ ὁ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμος στερῇ τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου τὸν ἁπλῶς παραπεμφθέντα διὰ βουλεύματος, πῶς δύνασθε νὰ δικαιολογήσητε τὴν θεωρίαν σας, ὅτι δύνασθε, ὅτι ὀφείλετε μάλιστα νὰ κρατήσητε εἰς τὴν ἀρχὴν τὸν καταδικασθέντα ὑπάλληλον; Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Αἱ θεωρίαι εἶναι εὔκολοι· χθὲς τὸ ἄρθρον 7, σήμερον τὸ ἄρθρον 378. Παραπλεύρως τῶν ἐντίμων ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, δυνάμει τῆς θεωρίας ἐκείνης, ἔχομεν τοὺς δολοφόνους, παραπλεύρως τῶν τιμίων ὑπαλλήλων τοὺς καταδίκους. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§44ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπήντησε ῥητῶς, ἐκ τῆς ἀπαντήσεως δὲ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης βεβαίως δὲν ἐξάγεται ὅ,τι ὁ κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ ἐξαγάγῃ, ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ ἐναντίον, ὅτι δηλαδὴ, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔλαβε τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ὡρισμένος ὑπηρέτης κατεδικάσθη ἀμετακλήτως, ἀπέλυσεν αὐτόν. Ὑπαλλήλους καταδικασθέντας οὐδέποτε διετηρήσαμεν, οὐδένα δὲ ὑπάλληλον ἡμῶν κατεδέχθημεν νὰ διανοηθῶμεν νὰ προστατεύσωμεν ἀπὸ καταδιώξεως, ἀλλ’ ἑκάστοτε αὐστηρῶς καὶ ταχέως ἐπεδιώξαμεν τὴν ἐξακρίβωσιν καὶ βεβαίωσιν παντὸς παραπόνου κατὰ ὑπαλλήλων ἀπευθυνομένου, καὶ τὴν τιμωρίαν αὐτῶν, ὁσάκις ἀπεδείχθησαν τιμωρίας ἄξιοι. Παρέλειψα ὅμως νὰ ἀπαντήσω εἰς ἑτέραν τινὰ παρατήρησιν τοῦ ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, ἰσχυρισθέντος, ὅτι, ἀσχέτως πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἀμετακλήτου ἢ μετακλητοῦ τῆς ἀποφάσεως, καὶ τοῦ ἀνασταλτικοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἀναιρέσεως, ὁ Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ παύσῃ διοικητικῶς τὸν ὑπάλληλον καὶ ἐκκρεμοῦς οὔσης τῆς ἀναιρέσεως. Εἰς τὴν παρατήρησιν ταύτην ἀπαντῶ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἠδύνατο διοικητικῶς νὰ παύσῃ τὸν ὑπάλληλον ἄνευ προτάσεως καὶ γνωμοδοτήσεως τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν. Καὶ ἂν εἶχον δὲ τοιαύτην γνωμοδότησιν, ἐγὼ δὲν ἤθελον παύσει τὸ ὑπάλληλον, διότι τότε ὑμεῖς ἠθέλετε μὲ κατακρίνει πολὺ αὐστηρότερον καὶ ἴσως δικαίως, ἐὰν προέβαινον εἰς τὴν παῦσιν χωρὶς νὰ ἀναμείνω τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκκρεμοῦς ἀναιρέσεως, καθ’ ὅσον, κατὰ τὸν νόμον περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, οἱ παυόμενοι δυνάμει ἀποφάσεως, ἀπαγγελλούσης τὰ τῆς συνεπείας τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου, δὲν δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πρὸ τῆς παρελεύσεως τριετίας, ἐνῷ οἱ διοικητικῶς ἀπολυόμενοι διὰ γνωμοδοτήσεως τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν ἐπανέρχονται μετὰ διετίαν. Μόνον λοιπὸν ἐξαιρετικὴ εὔνοια πρὸς τὸν ὑπάλληλον ἠδύνατο νὰ πείσῃ τὸν Ὑπουργὸν νὰ προλάβῃ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἐπὶ τῆς ἀναιρέσεως ἀποφάσεως διὰ παύσεως διοικητικῆς.

§45ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ἐπίμαχον τῷ ὄντι εἶναι τὸ ζήτημα, ἂν ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως τῶν ἀποφάσεων τῶν Πλημμελειοδικῶν ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ ἀνασταλτικὴν δύναμιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπήντησεν εἰς τὴν αἰτίασιν, ὅτι ὑπῆρχεν ἠθικὸς λόγος τοὐλάχιστον, νὰ μὴ διατηρήσῃ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπάλληλον καταδικασθέντα διὰ παράβασιν καθήκοντος. Ἐν τῇ δευτέρᾳ του ὁμιλίᾳ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπειράθη νὰ παραστήσῃ, ὅτι τοῦτο ἔπραξεν οὐχὶ ἐπὶ εὐνοίᾳ τοῦ ὑπαλλήλου, ἀλλὰ ἐπὶ δυσμενείᾳ, διότι, ἐὰν ἐπαύετο κατόπιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου πρὸ τῆς ἐκδικάσεως τῆς ἀναιρέσεως, θὰ εἶχε δικαίωμα νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ἡ δικαιολογία αὕτη εἶναι ἁπλῆ πρόφασις. Ἠδύνατο ἀναντιῤῥήτως ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀπολύσῃ τὸν δημόσιον τοῦτον ὑπάλληλον δυνάμει τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ὡς Ὑπουργός.

§46ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχω τοιαύτην ἄνευ γνωμοδοτήσεως.

§47ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἠδύνασθε ἀξιόλογα, ἂν ἠθέλατε, νὰ προκαλέσητε τὴν γνωμοδότησιν. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ γνωμοδοτήσεως ἠδύνασθε καὶ ὠφείλατε ν’ ἀπολύσητε ὑπάλληλον καταδεδικασμένον διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Τίς ἤθελε σᾶς μεμφθῆ διὰ τοιαύτην ἀπόλυσιν; Οὐδ’ ἦσθε ὑποχρεωμένος, ὡς λέγετε, εἴτε ἐκ τοῦ νόμου εἴτε ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἐπαναφέρητε εἰς τὴν θέσιν του ὑπάλληλον, ὃν ἐπαύσατε δυνάμει ὁριστικῆς καὶ τελεσιδίκου ἀποφάσεως, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἀνῃρέθη ἡ ἀπόφασις αὕτη, διότι σᾶς ἔμενεν ἄθικτος ἡ προαιρετικὴ ἐξουσία, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὡς Ὑπουργὸς, νὰ μὴ διορίσητε ἄνθρωπον, περὶ τοῦ ὁποίου πέντε δικασταὶ ἀπεφάνθησαν, ὅτι κατεχράσθη ἐμπιστευθεῖσαν αὐτῷ ὑπηρεσίαν, καὶ ἑπομένως ἦτο ἀνάξιος νὰ τῷ ἐμπιστευθῇ τις νέαν ὑπηρεσίαν. Βλέπετε ὅτι ἡ ὀχύρωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὄπισθεν τῶν τύπων εἶναι ἄτεχνος ὑπεκφυγὴ, εἶναι ἐπιχείρημα ἐκ τῶν συνήθων, τὰ ὁποῖα ἀκούομεν καθ’ ἡμέραν ἐνταῦθα παρὰ τῶν κκ. Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ πῶς ἐζήτησε νὰ δικαιολογήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν διατήρησιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ὑπαλλήλου καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, τῆς ἀποῤῥιψάσης τὴν αἴτησιν ἀναιρέσεως; Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦτο καὶ νομικῶς ὑπόχρεως νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἀπόλυσιν. Ἐν τούτοις παρῆλθεν ἱκανὸς χρόνος, παρῆλθον 55 ἡμέραι, ἀφ’ ἧς ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως ἀπεῤῥίφθη, καὶ κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα ἐξηκολούθει οὐχ ἧττον ὁ παραβάτης ὑπάλληλος νὰ μένῃ εἰς τὴν θέσιν του, ἐναντίον τοῦ διατακτικοῦ τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία τὸν εἶχε κηρύξει ἔκπτωτον τῆς θέσεως καὶ ἀνίκανον νὰ διαχειρίζηται δημοσίαν λειτουργίαν. Πρὸς ἀποσόβησιν τῆς νομικῆς ταύτης εὐθύνης, ὁ κ. Ὑπουργὸς, τὸν ἠκούσατε, κατέφυγεν εἰς τὴν ἄγνοιαν. Ἀλλ’ εἶναι ἀποχρῶσα ἡ τοιαύτη δικαιολογία; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡμολόγησεν ὅτι εἶχε μάθει ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα, ὅτι ὁ καταδικασθεὶς ὑπάλληλος ὑπέβαλεν αἴτησιν ἀναιρέσεως, ἀφοῦ δ’ ἀπεφάσισε νὰ περιμείνῃ καὶ τὴν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀπόφασιν, φανερὸν ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἔλαβε γνῶσιν τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως, ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἀμέσως ὅλα τὰ μέτρα, ὅπως μάθῃ ἐγκαίρως τὴν παραδοχὴν αὐτῆς ἢ τὴν ἀπόῤῥιψιν. Ἀλλ’ ὅμως ἡ αἴτησις ἀποῤῥίπτεται, καὶ ὁ καταδικασθεὶς ὑπάλληλος ἐξακολουθεῖ νὰ διαχειρίζηται δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἐπὶ 55 ὅλας ἡμέρας· καὶ ταῦτα, ἐνῷ ὁ Ἄρειος Πάγος ἑδρεύει καὶ ἐργάζεται πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Διατὶ δὲν παρήγγειλεν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, νὰ καταστήσῃ αὐτῷ ἐγκαίρως γνωστὴν τὴν παραδοχὴν ἢ ἀπόῤῥιψιν τῆς ἀναιρέσεως; Οὕτω, Κύριοι, ἐν τῷ σταδίῳ τῆς νομικῆς εὐθύνης ἔχομεν ψηλαφητὴν ῥαθυμίαν, ἀκατανόητον ἀμέλειαν, ἧς ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν, ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως, ὁ δὲ κατάδικος ὑπάλληλος ἐξηκολούθησε οὐχ ἧττον νὰ διαχειρίζηται δημοσίαν ὑπηρεσίαν, μέχρις οὗ ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπέβαλε τὴν συζητουμένην ἐπερώτησιν, καὶ τότε μόλις ἐξύπνησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ προέβη εἰς τὴν ἀπόλυσιν. Ὥστε, ἐὰν δὲν ὑπεβάλλετο ἡ ἐπερώτησις, ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος κατάδικος ὑπάλληλος θὰ ἐξηκολούθει ἀνενόχλητος νὰ διαχειρίζηται τὰ καθήκοντα τῆς θέσεώς του, μ’ ὅλην τὴν δικαστικῶς ἀνακεκηρυγμένην ἔκπτωσιν καὶ ἀνικανότητα αὐτοῦ. Βλέπετε Κύριοι, ὅτι αἱ δικαιολογίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περί τε τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς νομικῆς αὐτοῦ εὐθύνης εἶναι ἐντελῶς κεναὶ καὶ ἀσύστατοι. Ἀλλ’ ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἄλλην ἀκαταμάχητον δικαιολογίαν, τὴν δύναμιν τοῦ ἀριθμοῦ, ἥτις καὶ τὰ κενὰ ἀναπληροῖ, καὶ τὰ ἀσύστατα στερεοποιεῖ. Ὄπισθεν αὐτῆς ἂς ὀχυρωθῇ, διότι αὐτὴ μόνη τὸν σώζει.

§48ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ἐλάμβανε γνῶσιν τῶν ἐγγράφων, ὑποθέτω ὅτι δὲν ἤθελε λάβει ποσῶς τὸν λόγον, βεβαίως ὅμως δὲν ἤθελεν ἀπευθύνει τὴν ἐν τῷ δευτέρῳ μέρει τῆς ὁμιλίας του παρατήρησιν. Ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα προσήγαγον, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ ἀπόφασις, ἡ ἀποῤῥίψασα τὴν αἴτησιν ἀναιρέσεως τοῦ ἐπιστάτου αὐτοῦ τῶν πολιτικῶν φυλακῶν, διεξεπεραιώθη τῇ 28 Νοεμβρίου, τότε δὲ ἀπὸ τὴν Εἰσαγγελίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐστάλη ἡ δικογραφία πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Λαμίας, καὶ εἰς ἐμὲ ἡ σημείωσις περὶ ἀποῤῥίψεως τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως, ἀμέσως δὲ μετὰ τοῦτο ἐπαύθη ὁ ὑπάλληλος. Ὁμολογῶ ὅτι ἄξιον ἴσως παρατηρήσεως ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ εἶναι, ὅτι πλείονα τοῦ δέοντος χρόνον ἔμεινεν ἐκκρεμὴς ὑπὸ διάσκεψιν αὕτη ἐν τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ, διότι μῆνας ἀληθῶς ἔμεινεν ὑπὸ διάσκεψιν, μείζων δὲ τοῦ δέοντος χρόνος παρῆλθεν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως μέχρι τῆς καθαρογραφήσεως τῆς ἀποφάσεως. Ταῦτα βεβαίως δὲν εὐθύνουσι τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐπὶ τούτοις διαβεβαιῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅτι ἐποιησάμην τὰς δεούσας παρατηρήσεις.

§49ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ ἀποβλέψω τόσον εἰς τὴν ἔποψιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν εἰδικῶς ἐν τῇ συγκεκριμένῃ ταύτῃ περιπτώσει ἀναζητεῖται ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, θ’ ἀποβλέψω μᾶλλον εἰς τὴν γενικωτέραν ἔποψιν τοῦ ζητήματος. Πολάκις κάλλιστοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, διὰ λόγους ἀνυπάρκτους, ἄνευ οὐδενὸς λόγου, ἀπολύονται καὶ ῥίπτονται εἰς τὰς ὁδοὺς, καὶ ἐν τούτοις, ἀντιθέτως πρὸς τὴν τοιαύτην κατάστασιν τῆς πολιτείας, βλέπομεν ὑπάλληλον, ἔχοντα ἐναντίον αὑτοῦ καταδικαστικὴν ἀπόφασιν, κηρύττουσαν αὐτὸν ἔκπτωτον τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὅμως βλέπομεν τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν ἐξακολουθοῦντα νὰ διαχειρίζηται δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ἀναγκαζόμενον δὲ τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐπικαλῆται τὰς πλέον βεβιασμένας ἐκφράσεις πρὸς δικαιολόγησιν τοῦ ὅτι δὲν ἐγένετο χρῆσις τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπολύσεως. Καὶ ἀκούομεν, ὅτι εἰς τὴν τοιαύτην περίστασιν δὲν εὑρέθησαν οἱ μεριμνήσαντες, ὅπως ποιήσωνται πρότασιν περὶ παύσεως τοῦ δημοσίου τούτου λειτουργοῦ. Ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐμπνέωσιν ἀληθῶς τὴν φρίκην καὶ βδελυγμίαν πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Τί ἄλλο ἀκόμη ἀποδεικνύεται; ὅτι ὁ ὑπάλληλος οὗτος κατεδικάσθη διότι ἀπολύει φυλακισμένους, καὶ εὑρίσκονται λόγοι, ὅπως δικαιολογηθῇ ἡ ἀδράνεια τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὸ ν’ ἀπολύσῃ τὸν ὑπάλληλον τοῦτον, δηλαδὴ λόγοι, δι’ ὧν ζητεῖ νὰ δικαιολογηθῇ, ὅπως ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἐξακολουθῇ νὰ διαμένῃ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του καὶ ἀπολύῃ τοὺς φυλακισμένους!

§50ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀληθῶς περίεργοι αἱ δικαιολογίαι, τὰς ὁποίας ἀντιτάσσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἀρχικῶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἦτο ὑπόχρεως ν’ ἀπολύσῃ τὸν καταδικασθέντα ἐπιστάτην, λόγῳ τοῦ ἀνασταλτικοῦ τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως, εἶτα δὲ ἐδικαιολογήθη, διότι δὲν ὑπῆρχε αἴτησις τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου θὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἔχω τὸ ἔγγραφον τὸ ὑπογεγραμμένον ἢ μονογραφημένον ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, ὑπὸ χρονολογίαν 1ης Αὐγούστου 1889, ἐξ οὗ ἐμφαίνεται, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐγνώριζεν, ὅτι δι’ ἀποφάσεως τελεσιδίκου ὁ ἐν λόγῳ δημόσιος ὑπηρέτης εἶχε καταδικασθῆ ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος εἰς χρηματικὴν ποινὴν καὶ ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς θέσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης βεβαίως εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τὸ ἄρθρον 16 τοῦ νόμου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ διευθυνταὶ καὶ οἱ φύλακες ἀπολύονται μόνον αʹ) μετὰ τρεῖς πειθαρχικὰς ποινὰς, ἢ βʹ) μετὰ μίαν τοιαύτην ποινὴν, ἐὰν ὁμοφώνως ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ προτείνῃ τὴν ἀπόλυσιν, ἕνεκεν ἀνικανότητος, ἀμελείας ἢ διαγωγῆς ἀσυμβιβάστου πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν.» Νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν ὑπῆρχε περίπτωσις νὰ προκαλέσῃ τὴν λειτουργίαν τῆς διατάξεως ταύτης; καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ, ὅτι, καίτοι ἐγνώριζεν ὅτι κατεδικάσθη ὁ ἐν λόγῳ δημόσιος ὑπηρέτης, δὲν ἤθελε νὰ προκαλέσῃ τοὺς ἁρμοδίους, ὅπως ὑποβάλωσι περὶ τούτου πρότασιν; Ἀληθῶς ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας νὰ πραγματευθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι τόσον εὐλαβὴς πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν, τῶν καταδικασθέντων διὰ τελεσιδίκου ἀποφάσεως, ὥστε ἀναμένει, ὄχι πλέον νὰ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Πλημμελειοδικείου, ὄχι πλέον νὰ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀλλὰ καὶ νὰ τῷ ἀποσταλῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπισήμως. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται περὶ φίλου οἱουδήποτε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔσχε τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ συμφωνήσῃ ἢ νὰ μὴ ἀνεχθῇ ἐπὶ πλέον τὸν ζυγὸν τὸν κυβερνητικὸν, τότε οἱ συγγενεῖς ἢ φίλοι αὐτοῦ βεβαίως δὲν ἐξασφαλίζονται, μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Καὶ θὰ παρακαλέσω ἕνα ἐξ ὑμῶν τῶν κυρίων, νὰ τολμήσῃ, ἐπὶ οἱουδήποτε ζητήματος, νὰ τολμήσῃ νὰ ψηφίσῃ ὁμοῦ μὲ ἡμᾶς, καὶ θέλετε ἴδει τοὺς συγγενεῖς καὶ φίλους αὐτοῦ, ἔστω καὶ ἂν δύνανται νὰ καυχηθῶσιν ὅτι εἶναι ἐκ τῶν τιμιωτάτων, κατὰ πόσον θέλουσι τοὺς ἐξασφαλίσει αἱ διατάξεις, αἱ ἐπικαλεσθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης πρὸς δικαιολογίαν αὐτοῦ. Κύριοι, πρέπει νὰ ἐντρέπεσθε, ὅταν βλέπητε ἕνα συνάδελφον νὰ βλέπῃ τὴν μίαν ἡμέραν ἀπολυόμενον τὸν υἱόν του, νέον διακρινόμενον μεταξὺ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν νὰ βλέπητε διατηρούμενον ἐν τῇ θέσει αὐτοῦ δημόσιον ὑπηρέτην, ὁ ὁποῖος δι’ ἀποφάσεως τελεσιδίκου κατεδικάσθη. Τέλος πάντων ἔχει ὅριον καὶ τὸ διαστρέφειν τὰ πράγματα, προτιμότερον δὲ εἶναι, ἀντὶ νὰ μᾶς λέγητε καθ’ ἡμέραν αὐτὴν τὴν ἱστορίαν, νὰ σιωπᾶτε καὶ νὰ κλίνετε αὐτοῦ τὴν κεφαλήν.

§51ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ κατὰ τοῦτο μόνον ἐκπλήσσομαι μὲ τοὺς συναδέλφους, τοὺς καθημένους εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι, καίτοι δὲν παρῆλθον 24 ὧραι, λησμονοῦσι τὸ δόγμα, τὸ ἀναπτυχθὲν παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐν τῇ χθεσινῇ συνεδριάσει. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς χθὲς ἐδογμάτισεν, ὅτι ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν εἶναι ἀδιαίρετος· καὶ κατὰ τὸ δόγμα τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν κάμνει ἄλλο τι ἢ νὰ ὑπηρετῇ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως ἠκούσαμεν αἰφνιδίως ἡμέραν τινὰ κατὰ τὰς ἑορτὰς τῶν γάμων τοῦ Διαδόχου, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπηρετεῖ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἡ μόνη διαφορὰ εἶναι, ὅτι ὁ μὲν ὑπηρετεῖ ἐκ δεξιῶν, ὁ δὲ ἕτερος ἐξ εὐωνύμων. Καὶ λέγω ταῦτα, διότι ἡ ὑπηρεσία εἶναι πιστὴ, τὸ πρωτότυπον εἶναι ὁ Πρωθυπουργὸς, οἱ δὲ ἐκ δεξιῶν ἢ ἐξ ἀριστερῶν καθήμενοι Ὑπουργοί εἰσι τὰ πιστὰ ἀντίγραφα αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ἐκπλήσσομαι μὲ τοὺς κυρίους συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐλησμονήσατε, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τακτικὴν Σύνοδον συνελάβομεν ἐπ’ αὐτοφώρῳ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διατηροῦντα ἐν θέσει τελωνειακῇ ἐν Σύρῳ τὸν διαβόητον Ντούνιαν, καταδικασθέντα τρὶς δι’ ἀποφάσεων τῶν ἐν Σύρῳ Κακουργιοδικῶν; Ἐλησμονήσατε, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν Ντούνιαν κατ’ ἐπανάληψιν ἠρώτησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Σύρῳ Πλημμελειοδικῶν καὶ τὸν κ. Νομάρχην Κυκλάδων, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι αὐτὸς ἔχει εἰς τὴν ῥάχιν του τρεῖς καταδικαστικὰς ἀποφάσεις τοῦ Κακουργιοδικείου; Ἐλησμονήσατε, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ ὁ κ. Νομάρχης Κυκλάδων τηλεγραφικῶς καὶ ταχυδρομικῶς ἐβεβαίωσαν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ὁ Ντούνιας τρὶς εἶχε καταδικασθῆ παρὰ τῶν ἐν Σύρῳ Κακουργιοδικῶν διὰ πράξεις κατὰ παράβασιν τῆς ὑπηρεσίας αὑτοῦ, καὶ ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐνῷ διετέλει ἐν γνώσει τῶν τοιούτων καταδικαστικῶν ἀποφάσεων, εἶχε τὴν τόλμην νὰ διατηρῇ τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν; Προέβη δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου ἐποίουν τὴν ἐπερώτησιν περὶ τῆς τοιαύτης ἀνοχῆς ἢ μᾶλλον ἐνοχῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρωθυπουργοῦ. Ἐνταῦθα ὑπάρχει σειρὰ κακουργιῶν, σειρὰ ἀνομημάτων, σειρὰ ἀνηθίκων πράξεων, ἀποδεικνυομένων καταφανέστατα, οὐδὲ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ τις τὴν εὐγλωττίαν τοῦ Κικέρωνος ἢ τοῦ Δημοσθένους, ἵνα ἐπερωτᾷ καὶ ἐπιτίθηται κατὰ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Ὁ ἁπλούστερος τῶν πολιτῶν δύναται μετὰ μεγίστης ἐπιτυχίας νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἐπερωτήσεις, διότι ἐδῶ τὰ πράγματα εἶναι κατάφωρα καὶ πασίδηλα. Τοὺς εἴδομεν χθὲς τὸ ἑσπέρας ποδοκυλιομένους καὶ καταπατουμένους ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τοὺς εἴδομεν πέρυσιν ἐν τῷ ζητήματι τοῦ Ντούνια, ἐν τῷ ζητήματι τοῦ Τάκη, ἐν τῷ ζητήματι τοῦ Παπαχρηστοφιλοπούλου, καὶ εἰς ἄλλα ζητήματα, τοὺς καμαρόνομεν καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, ἐνῷ ἡ εὐθύνη αὐτῶν εἶναι τοσοῦτον μεγάλη, ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη λόγων, ἵνα ἀποδείξωμεν αὐτήν.

§52ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ ἀναίρεσις καὶ ἀκόμη ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν Πλημμελειοδικῶν εἶναι ἀνασταλτικὴ, καὶ ἑπομένως ὁ καταδικασθεὶς δι’ ἀποφάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν ἐπεκυρώθη ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὁριστικῶς στερηθεὶς τῶν δικαιωμάτων, ὧν τὴν στέρησιν ἀπαγγέλλει ἡ ἀπόφασις. Ἀλλὰ φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἔχει ἄμεσον σχέσιν πρὸς τὸ ζήτημα, περὶ οὗ συζητοῦμεν. Ἐκ τοῦ ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς δὲν εἶχε στερηθῆ ὁριστικῶς τῶν δικαιωμάτων αὑτοῦ διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἠρτημένης τῆς ἀναιρέσεώς του, ἕπεται ὅτι δικαιολογεῖται ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μὴ σπεύσαντος ν’ ἀπολύσῃ αὐτὸν τῆς ὑπηρεσίας; Ὅταν διατάσσηται ἡ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀπόλυσις καταδικασθέντος ὑπαλλήλου δι’ ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ περιμένῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὴν ἔκβασιν τῆς δίκης αὐτοῦ κατ’ ἀναίρεσιν; Ἤθελεν εἶσθαι τερατῶδες, Κύριοι, ἐὰν ἡ νομοθεσία ἡμῶν ἀπῄτει, ὥστε ἄνθρωποι, καταδικασθέντες δι’ ἀποφάσεως ποινικοῦ δικαστηρίου διὰ παράβασιν τῆς ὑπηρεσίας των καὶ συγχρόνως κηρυχθέντες ἔκπτωτοι τῆς ὑπηρεσίας, νὰ παραμένωσιν ἐκπληροῦντες τὰ καθήκοντά των, ὡς δικαστικοὶ, ὡς οἰκονομικοὶ κλπ. ὑπάλληλοι, μέχρι τῆς ἐντελοῦς ἐκδικάσεως καὶ τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως αὐτῶν. Ἐὰν τοιαύτη ἦτο ἡ νομοθεσία ἡμῶν, ἔπρεπε νὰ σπεύσωμεν νὰ διορθώσωμεν αὐτὴν, ἀλλ’ εὐτυχῶς δὲν εἶναι τοιαύτη. Ἡ νομοθεσία ἡμῶν προέβλεψεν οὐ μόνον περὶ τῆς παύσεως τῶν ὁριστικῶς καταδικασθέντων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, ὅσοι τίθενται ὑπὸ κατηγορίαν. Οὐ μόνον τὸν καταδικασθέντα ὑπάλληλον δὲν ἀνέχεται ὁ νόμος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπὸ δίκην διατελοῦντας ἔλαβε πρόνοιαν νὰ τοὺς ἀποβάλλῃ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ περὶ τούτου ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῶν Δικαστηρίων, τοῦ ὁποίου τὸ ἄρθρον 13 ἐδάφ. γʹ λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἕκαστος δικαστικὸς ὑπάλληλος παύεται προσωρινῶς τῶν ἔργων του, ἅμα γενῇ ἔναρξις τῆς ἀνακρίσεως, δυνάμει τοῦ ἄρθρ. 308, ἕνεκα κακουργήματος ἤ τινος τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 22 καὶ 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου διαλαμβανομένων πλημμελημάτων. Καὶ τί λέγει τὸ ἄρθρον 308, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται τὸ ἄρθρον τοῦτο; (ἀναγινώσκει): «Πᾶς δικαστικὸς ὑπάλληλος ἢ ὑπηρέτης, κατὰ τοῦ ὁποίου, ἕνεκα κακουργήματος ἤ τινος τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 22 καὶ 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου διαλαμβανομένων πλημμελημάτων, ἐξεδόθη ἔνταλμα συλλήψεως ἢ φυλακίσεως, ἢ ἀπόφασις περὶ τῆς εἰς δίκην εἰσαγωγῆς του, παύεται προσωρινῶς τῆς ὑπηρεσίας του.» Ἰδοὺ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὁ νόμος προὐνόησε καὶ διέταξε νὰ παύωνται προσωρινῶς καὶ αὐτοὶ οἱ ὑπὸ κατηγορίαν διατελοῦντες ὑπάλληλοι. Ὤφειλε λοιπὸν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὄχι ὅταν ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἀποφάσεως, ἀλλ’ ὅταν ἔλαβε γνῶσιν τῆς καταδιώξεως τοῦ ὑπαλλήλου, νὰ τὸν παύσῃ ἀμέσως. Καὶ περὶ τῆς εἰδοποιήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐμερίμνησεν ἀκόμη ἡ νομοθεσία: «Περὶ τῆς ἐκβάσεως ἑκάστης ἀνακρίσεως, λέγει τὸ ἄρθρον 309 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, γενομένης κατά τινος δικαστικοῦ ὑπαλλήλου ἢ ὑπηρέτου, ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Γραμματεία εἰδοποιεῖται κατὰ τὸν εἰς τὸ ἄρθρον 306 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων (ἤγουν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Εἰσαγγελέων) διαλαμβανόμενον τρόπον, καὶ διευθύνεται πρὸς αὐτὴν πᾶσα καταδικαστικὴ ἀπόφασις, μὴ ἐξαιρουμένων καὶ τῶν ἕνεκα πταισμάτων ἐκδοθεισῶν». Εἶναι λοιπὸν ἐντελῶς ἔκνομον τὸ νὰ ἐπιτρέπωμεν εἰς ἀνθρώπους, καταδικασθέντας δι’ ἀποφάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου, νὰ ἐκπληρῶσι καθήκοντα δημοσίου ὑπαλλήλου, καὶ μάλιστα ἂν πρόκηται περὶ Πρωτοδίκου ἢ Εἰρηνοδίκου. Ἄσχετον λοιπὸν πρὸς τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως ἔχῃ ἀνασταλτικὴν δύναμιν, εἶναι τὸ ζήτημα, ἐὰν ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀπολύσῃ τὸν ὑπάλληλον ἀμέσως, ἅμα εἰδοποιήθη περὶ τῆς καταδίκης αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὸ ἀδικαιολόγητον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναμείναντος τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, προκύπτει καὶ ἐξ ἄλλων λόγων, ἤγουν διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχε καὶ τὸ μέσον τῆς διοικητικῆς παύσεως τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, τοῦ δικαστικῶς ἀναγνωρισθέντος ὡς παραβάτου τῶν καθηκόντων του. Τὸ ἄρθρον 12 ἐδάφ. δʹ τοῦ περὶ προσόντων νόμου τοῦ 1884 διατάσσει ῥητῶς, ὅτι οἱ δημόσιοι λειτουργοὶ παύονται καὶ ὅταν «καταδειχθῶσιν ἀνίκανοι ἢ ἀμελεῖς περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων, ἢ ἀποδείξωσιν ὁπωσδήποτε ἀναξιοπρεπῆ καὶ ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν θέσιν των διαγωγὴν, συνάγεται δὲ μία τῶν περιπτώσεων τούτων εἴτε ἐκ δικαστικῆς ἀποφάσεως ἢ βουλεύματος, ἀσχέτως πρὸς τὴν ἔκβασιν τῆς ποινικῆς καταδιώξεως.» Ὥστε καὶ ὅταν ἀθωωθῇ ὁ ὑπάλληλος, δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἡ παῦσις, κατὰ μείζονα λοιπὸν λόγον ὅταν καταδικασθῇ. Ἰδοὺ ἕτερον ὅπλον, τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ κάμῃ χρῆσιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, νὰ παύσῃ πειθαρχικῶς τὸν ὑπάλληλον, ἀφοῦ οὐχὶ μόνον βούλευμα, ὅπερ εἶναι ἔνδειξις ἐνοχῆς, ἀλλὰ καταδικαστικὴν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ἀπόφασιν. Ὑπὸ πᾶσαν λοιπὸν ἔποψιν εἶναι ἀξία μομφῆς ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§53ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι ἐλησμονήσαμεν ἐνταῦθα, τί ἐστὶ δικαίωμα ὑπηρεσίας, ἵνα προβαίνωμεν εἰς τοιούτου εἴδους ὑποστηρίξεις, τῆς παραβιάσεως ἑνὸς καθήκοντος τῶν κυβερνώντων, ὅπως ἀπολύσωσιν ὑπάλληλον οὐχὶ ὑπονοηθέντα, ἀλλὰ καὶ ἐξελεγχθέντα ὡς παραβιάζοντα τὸ καθῆκόν του. Μήπως ἡ δημοσία ὑπηρεσία εἶναι ἀντικείμενον ἰδιοκτησίας, ἵνα ἐξετάσωμεν, ἐὰν τελεσιδίκως ἀπώλεσέ τις τὸν ἀγρὸν ἢ τὴν περιουσίαν του; Πρέπει τοιαύτην ἰδέαν νὰ ἔχῃ τις περὶ δημοσίας ὑπηρεσίας, ἵνα εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι «αὐτὸς ὁ ἐπιστάτης τῶν φυλακῶν κατεδικάσθη ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου ὡς ἀπολύων φυλακισμένους, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν κατὰ τὸν νόμον ὑποχρεωτικὴ καθίσταται διὰ τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως ἡ παῦσίς του, καὶ ἐνόσῳ τοῦτο δὲν συνέβη, δὲν ἔχω ἐγὼ, ὁ Ὑπουργὸς, νὰ ἐξετάσω τίποτε ἄλλο καὶ θὰ ἐξακολουθῶ νὰ τὸν διατηρῶ, διότι δὲν μοὶ ἐγένετο γνωστὴ ἡ καταδίκη του.» Πρέπει νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ἡ δημοσία ὑπηρεσία ἀποτελεῖ δικαίωμα καὶ οὐχὶ καθῆκον, ὅτι εἶναι ἀγρὸς, διὰ νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτην ἰδέαν, ἵνα ὑποστηρίζῃ, ὅτι τότε πρέπει νὰ ἀπολύηται ὁ ὑπάλληλος, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς δὲν δύναται πλέον νὰ τὸν διατηρήσῃ, ὅταν ἡ ἀπόφασις, τελεσίδικος οὖσα, κατ’ ἀνάγκην ἐκτελεῖται. Αὐτὰ ἀποδεικνύουσι τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, τὴν σύγχυσιν τῶν ἰδεῶν, ἀποδεικνύουσιν ὅτι δὲν ἔχομεν ἰδέαν τῶν στοιχειωδεστέρων καθηκόντων τῆς Κυβερνήσεως.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως πιστώσεως διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου τοῦ 1890, καθὼς καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χιλιομετρικῆς ἀποζημιώσεως τῶν σιδηροδρόμων Μεσολογγίου– Ἀγρινίου καὶ Πατρῶν Πύργου. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 178–179).

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, δύνανται ν’ ἀναγνωσθῶσι.

§56ΡΑΛΛΗΣ. Μέχρι τῆς Παρασκευῆς καὶ τοῦ Σαββάτου ὑπολείπεται καιρὸς, διὰ νὰ γίνωσιν αἱ τρεῖς ἀναγνώσεις.

§57Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ πότε θὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της. Ἐὰν θὰ διακόψῃ τὴν Πέμπτην, πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσι σήμερον.

§58ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκφρασθῇ.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοεῖται ὅτι πέραν τῆς Παρασκευῆς δὲν θὰ συνεδριάσωμεν. Ἐὰν θὰ συνεδριάσωμεν τὴν Παρασκευὴν ἢ ὄχι, τοῦτο δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἐκ τῶν Βουλευτῶν. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ κανονίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀφοῦ πρόκειται νὰ παύσωμεν ἐργαζόμενοι τὴν Πέμπτην ἢ τὴν Παρασκευήν. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῶν προτεταγμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πάντα τὰ νομοσχέδια, τὰ ἀφορῶντα εἰς κύρωσιν Διαταγμάτων περὶ πιστώσεων. Ταῦτα ἀφορῶσιν εἰς εὐθύνην, δὲν ἀφορῶσιν εἰς ἐνέργειαν, ἑπομένως ταῦτα δύνανται νὰ ἐπιταχθῶσι καὶ νὰ μὴ συζητηθῶσι πρὸ τῶν διακοπῶν, εἶναι δὲ ταῦτα τὰ ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 7, 8, 9 καὶ 14 τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Πρέπει ἐπίσης νὰ ἐπιταχθῇ καὶ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, διότι τοῦτο ἀφορᾷ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῶν διακοπῶν· ὡς πρὸς τ’ ἄλλα, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἡμερησίας διατάξεως μέχρι τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§60ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ περὶ χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας;

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν προφθάσωμεν, συζητοῦμεν καὶ τοῦτο, διότι εἶναι ἀναγκαῖον, παραμενόντων ἐνταῦθα τῶν ξένων ἀξιωματικῶν· ἤδη τοὺς πληρόνομεν ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν 50 χιλιάδων.

§62ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὰ γεωργικά;

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μετὰ τὸν Προϋπολογισμόν. Ἡμεῖς λέγομεν, τί φρονοῦμεν ὅτι πρέπει νὰ συμφωνηθῇ. Ἄνευ γενικῆς συμφωνίας οὐδὲν δύναται νὰ συζητηθῇ πρὸ τῶν διακοπῶν, ἔστω καὶ ἂν ἡ ἀντίῤῥησις προέρχεται παρ’ ἑνὸς Βουλευτοῦ.

§64ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ μᾶς φωτίσῃ, ἐὰν θὰ ἀναβληθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ γεωργικοῦ σταθμοῦ καὶ περὶ γεωργικῶν σχολείων, καὶ ἐὰν θὰ συζητηθῶσι πρὸ τῆς ἐπανόδου τῆς Βουλῆς.

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅτε ἐπεσπεύδομεν τὴν συζήτησιν, ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ συζητηθῶσι ταχέως, τώρα δὲν ὑπάρχει πλέον καιρός. Ἐν ἀρχῇ παρενεβλήθησαν προσκόμματα.

§66ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ εὐθύνομαι, θὰ εἴπω δύο λέξεις. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἔχουσι προφανῶς ἐλαττώματα περὶ τὴν ἔκφρασιν, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ λέγωνται· ἐννοοῦσιν ὅτι διὰ τῆς συζητήσεως παρενεβάλλομεν προσκόμματα· ἡ συζήτησις ποτὲ δὲν εἶναι πρόσκομμα, εἶναι διευκόλυνσις· ἐπειδὴ συνέπεσε νὰ ζητηθῶσι πληροφορίαι τινὲς, αἱ ὁποῖαι βραδέως ἦλθον καὶ ἐπῆλθεν ἡ ἀναβολὴ, δὲν ἐννοῶ νὰ ἔχω ἐγὼ τὴν εὐθύνην τῆς ἀναβολῆς, διότι ἐγὼ εἶχον κηρυχθῆ ὑπὲρ τῆς συστάσεως σταθμῶν εἰς ἕκαστον νομόν.

§67ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναβολῆς κατατάξεως τῶν φοιτητῶν καὶ διδασκάλων εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν ἐκ τῶν πρώτων. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐννοεῖ νὰ τὸ ἀποσύρῃ; (Ἀναγινώσκεται εἰς αʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τὰ ἔξοδα τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου τοῦ 1890, καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἐπίσης ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ χιλιομετρικῆς ἀποζημιώσεως τῶν σιδηροδρόμων Μεσολογγίου–Ἀγρινίου καὶ Πατρῶν–Πύργου, καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν).

§68ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς καλὸν εἶναι νὰ μᾶς φέρῃ σημείωσιν, πόσον ἀναλογεῖ εἰς τὸν ἕνα καὶ πόσον εἰς τὸν ἄλλον σιδηρόδρομον.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἕν ἑκατομμύριον ἀναλογεῖ εἰς τὸν σιδηρόδρομον Πατρῶν καὶ Πύργου καὶ 1,950,000 εἰς τὸν σιδηρόδρομον Μεσολογγίου καὶ Ἀγρινίου.

§70ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καλὸν εἶναι μεθαύριον νὰ μᾶς φέρητε ὡρισμένον σημείωμα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1890.

§72Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί! Τὸ ζήτημα τοῦ στρατοῦ, ἀείποτε σπουδαῖον καὶ σοβαρὸν, κατέστη σοβαρώτατον καὶ σπουδαιότατον ἐν τοῖς καιροῖς τοῦ ἡμετέρου ἔθνους. Φρονῶ, ὅτι πληροῦται ἐθνικὸς πόθος, ἐθνικὴ ἀπαίτησις, ἐθνικὴ ἀνάγκη ὑψίστη διὰ τῆς συζητήσεως ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου περὶ τῆς ἐν γένει καταστάσεως τοῦ στρατοῦ, εἰς ἣν ἤρτηνται τόσαι ἐθνικαὶ ἐλπίδες. Πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ καὶ δι’ αὐτῆς τὸ ἔθνος, ἐὰν μετὰ τόσας θυσίας ὑπὲρ τῆς συγκροτήσεως τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων ἔχωμεν πράγματι στρατὸν ἄξιον τοῦ ὀνόματος. Ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα μετὰ μεγάλης προσοχῆς, ἀνεξαρτήτως πάσης πολιτικῆς χροιᾶς, ὑπὸ τὴν καθαρὰν ἐθνικὴν ἔποψιν, μετὰ δικαιοσύνης ἅμα καὶ αὐστηρότητος. Ἔχομεν καθῆκον νὰ μάθωμεν, ἂν αἱ ὑπέρογκοι θυσίαι τοῦ τόπου ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ ἦναι τελεσφόροι, ἢ ἄν, μεθ’ ὅλον τὸν ὄγκον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, στερούμεθα τῆς ἀναγκαιοτάτης ἡμῖν ἐθνικῆς δυνάμεως, ἥτις στέρησις δύναται νὰ περιαγάγῃ τὰ μέγιστα συμφέροντα τῆς χώρας εἰς τὸν ἔσχατον κίνδυνον. Ἡ Ἑλλάς, ὡς Κράτος ἀνεξάρτητον καὶ ὡς φυσικὴ μήτηρ τῶν ἁπανταχοῦ ὑπὸ τὴν δουλείαν εὑρισκομένων ἀδελφῶν ἡμῶν, ὀφείλει ἐκ καθήκοντος νὰ ἔχῃ στρατὸν ἐνεργείας, ἔχουσα μάλιστα ὑπ’ ὄψει, ὅτι δι’ αὐτοῦ οἱ νόμοι τοῦ Κράτους καθίστανται σεβαστοὶ, ἡ ἐξασφάλισις τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἀτόμου εὑρίσκει τὴν πλήρη καὶ βεβαίαν αὑτῆς ὑποστήριξιν, ἡ εἰρήνη παγιοῦται καὶ δι’ αὐτῆς ἡ βιομηχανία καὶ τὸ ἐμπόριον ἀναπτύσσονται καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ δημοσίου πλούτου αὐξάνει. Οὐ μόνον ταῦτα, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔθνος, τὸ κεκτημένον ἐθνικὴν δύναμιν εὔρωστον καὶ εὐπαγῆ, καθίσταται ἰσχυρὸν ἅμα καὶ σεβαστόν. Διὰ ταῦτα δὲ καὶ ἡ ἡμετέρα χώρα ὑποβάλλεται εἰς δαπάνας μεγάλας καὶ πέραν τῶν δυνάμεών της μὲ τὸν σκοπὸν νὰ ἔχῃ στρατόν. Ἐξετάσωμεν λοιπὸν, ἐὰν κατόπιν τοσούτων μεγάλων δαπανῶν ἔχωμεν στρατὸν ἐνεργείας, δυνάμενον ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τοὺς διακαεῖς πόθους τοῦ τε ἔθνους καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἔχομεν στρατὸν ἐνεργὸν, ἀσκήσεων καὶ στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως τέλειον, ἢ ὁπωσδήποτε τέλειον, ὅστις σὺν τοῖς ἄλλοις νὰ χρησιμεύῃ καὶ ὡς γενικὴ στρατιωτικὴ σχολὴ ὅλου τοῦ ἔθνους; Ἢ ἔχομεν μόνον στρατὸν ὑπηρεσίας, παρ’ οὗ οὐδὲν στρατιωτικὸν ἀγαθὸν δύναται νὰ παραχθῇ, ὡς πόῤῥω ἀπέχοντος τῆς ἐθνικῆς στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως; Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα. Ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ στρατοῦ ἀσκήσεων καὶ στρατοῦ ὑπηρεσίας, καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ δώσω τὸν ὁρισμὸν αὐτῶν, πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν καθ’ ἕκαστον ἀνάλυσιν. Στρατὸς ἀσκήσεων, ἢ μᾶλλον στρατὸς ἐνεργείας, καλεῖται ἡ ἡνωμένη ἐνεργητικὴ δύναμις τοῦ ἔθνους, καλῶς ὠργανωμένη, διηνεκῶς ἀσκουμένη καὶ καθ’ ὅλα ἑτοίμη πρὸς πόλεμον. Στρατὸς δὲ ὑπηρεσίας εἶναι δύναμις στρατιωτικὴ, προωρισμένη νὰ ὑποστηρίζῃ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ νὰ ἐνισχύῃ τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐξετάσωμεν, τίνα ἐκ τῶν δύο διακεκριμένων στρατῶν ἔχομεν; στρατὸν ἐνεργείας, ἢ στρατὸν ὑπηρεσίας; Ἡμεῖς λέγομεν καὶ ὑποστηρίζομεν, ὅτι μόνον στρατὸν ὑπηρεσίας ἔχομεν, καὶ αὐτὸν ἀναδιοργάνωτον, ἀπαίδευτον καὶ κακῶς συντεταγμένον. Στρατὸν ἐνεργείας καὶ ἀσκήσεων δὲν ἔχομεν. Αὐτὸς δὲ, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, χρησιμεύει μόνον ὡς προπαρασκευαστικὴ σχολὴ τοῦ στρατοῦ τῆς ὑπηρεσίας καὶ μηδὲν πλέον, ὡς θέλομεν ἀποδείξει. Δὲν ἔχομεν ἐνεργὸν στρατόν. αʹ) Διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σκοπίμως, διὰ τοῦ ὀνόματι μόνον στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ, ὑπέταξε τὴν χορηγουμένην παρὰ τῆς Βουλῆς τοῦ ἔθνους δαπάνην πρὸς ὕπαρξιν καὶ ἀπόκτησιν ἐνεργοῦ στρατοῦ εἰς τοὺς ἀτασθάλους οἰκονομικοὺς αὐτοῦ συνδυασμοὺς καὶ εἰς ἀντικείμενα ξένα τοῦ στρατοῦ, χάριν τοῦ πάντοτε ἐπαγγελλομένου, ἀλλὰ πάντοτε ἀποτυγχάνοντος ἰσοζυγίου. βʹ) Διότι παρεβίασεν οὐσιωδῶς τὸν ψηφισθέντα στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν, καὶ γʹ) Διότι παρεμόρφωσε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παραμορφόνῃ ἡ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὑπηρεσία λαθροχειριακῷ τῷ τρόπῳ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν δαπαγῶν ἐν ταῖς καταστάσεσι καὶ τῷ ὑποβληθέντι προϋπολογισμῷ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πρὸς ἐξαπάτησιν αὐτῆς, δολοφονοῦσα οὕτω καὶ στρατὸν καὶ ἔθνος. Ὅτι ἀληθῶς δὲν ἔχομεν στρατὸν ἄξιον τῶν προσδοκιῶν καὶ θυσιῶν τοῦ ἔθνους, εἶναι τόσον δυστυχῶς ἀληθὲς, ὥστε ὁμολογεῖται καὶ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις, στενοχωρηθεὶς παρά τινος τῶν κυρίων Βουλευτῶν κατὰ μίαν προγενεστέραν συζήτησιν, ὡμολόγησεν, ἀναφωνήσας ἀπὸ τῆς θέσεώς του, ὅτι «δὲν ἔχομεν μὲν στρατόν, ἀλλ’ ἔχομεν μεγάλην ἐφεδρείαν», μὴ δυνάμενος νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι, μὴ ὑπάρχοντος στρατοῦ, οὐδὲ ἐφεδρεία δύναται νὰ ὑπάρχῃ, διότι ἡ ἐφεδρεία πηγάζει καὶ σχηματίζεται ἐκ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ οὐχὶ ἐξ ἄλλης τινὸς πηγῆς! Λυποῦμαι τῇ ἀληθείᾳ, κ. Ὑπουργὲ, διότι ἀναγκάζομαι νὰ σχηματίσω τὴν ἰδέαν, ἢ ὅτι δὲν γνωρίζετε, ἢ ὅτι δὲν δὲν θέλετε νὰ γνωρίζητε τὴν ἰδιότητα καὶ τὸν προορισμὸν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ καταρτιζομένην ἐφεδρείαν, ἤ ὅτι ἠθέλατε σοφιστικῶς νὰ δικαιολογηθῆτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀπορῶ, πῶς ἐτολμήσατε ὑμεῖς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι δὲν ἔχομεν στρατὸν, καὶ πῶς τὴν ἀσύγγνωστον ταύτην ὁμολογίαν ἠθελήσατε νὰ καλύψητε διὰ τῆς κολοσσιαίας ἀντιφάσεως, ὅτι δὲν ἔχομεν στρατὸν, ἔχομεν ὅμως μεγάλην ἐφεδρείαν. Δὲν ἔχομεν στρατὸν διότι δὲν συνεμορφώθη καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις μετὰ τοσαύτης ἐπιμονῆς ἐζήτησε τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, καὶ ἡ Βουλὴ ὄχι μόνον ἔδωκε τὴν ψῆφον ὑπὲρ αὐτοῦ, ἀλλὰ προσέτι τῷ ἐχορήγησε καὶ πᾶν ὅ,τι ἀπῃτεῖτο πρὸς τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Ἔπραξε δὲ τοῦτο ἡ Βουλὴ, ὅπως τὸ ἔθνος ἀποκτήσῃ στρατὸν ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν ὑψηλὴν αὐτοῦ ἐντολήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνθυμοῦμαι, ὅτε ὑπέβαλε τὸν ἐν ἰσχύει στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν καὶ ὑπεστήριξεν ὅλαις δυνάμεσιν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἔλεγε σὺν τοῖς ἄλλοις, ὅτι ὀφείλει νὰ τὸν ψηφίσῃ, ὄχι μόνον πρὸς μόρφωσιν καὶ σχηματισμὸν στρατοῦ δυναμένου νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν ἀληθῆ αὐτοῦ προορισμὸν, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι ἀνάγκη ἀναπόδραστος νὰ συντηρήσωμεν τὰ ἀποκτηθέντα μεγάλα στρατιωτικὰ ἡμῶν στελέχη, ἅτινα δυσκόλως σχηματίζονται καὶ ἀποκτῶνται. Πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον ἐπρότεινεν ὡς πυρῆνα τοῦ στρατεύματος διὰ τοὺς λόχους τῶν διαφόρων σωμάτων τὸν μικρότερον, ἐλάχιστον καὶ τελευταῖον ἀριθμὸν 88 στρατιωτῶν, ὥστε νὰ δύνανται καὶ αἱ μικραὶ καὶ αἱ μεγάλαι τοῦ στρατοῦ μονάδες νὰ ἀσκῶνται καὶ νὰ ἐκπαιδεύωνται διαρκῶς, καθὼς καὶ οἱ ἐν αὐταῖς κατατασσόμενοι κατ’ ἔτος νεοσύλλεκτοι, ὑπόχρεοι καὶ διαθέσιμοι νὰ ἀπογυμνάζωνται ἀνέτως, οὕτως ἐκπαιδευόμενοι. Ἀτυχῶς ὅμως καὶ παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα, ὁ ἴδιος κ. Ὑπουργὸς, ἀρνούμενος ἑαυτὸν, λησμονήσας δὲ καὶ τὰς ἑαυτοῦ λαμπρὰς περὶ ἀναμορφώσεως τοῦ στρατοῦ ἐπαγγελίας, μετέβαλε σύστημα, καὶ ἐτροποποίησε οὕτω τὸν στρατιωτικὸν ἡμῶν ὀργανισμὸν, ὥστε κατέστη ἀδύνατος ἡ στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις καὶ τῶν μικρῶν καὶ τῶν μεγάλων στρατιωτικῶν μονάδων πρὸς ἀπόκτησιν τῶν ἀναγκαίων γνώσεων διὰ τὸν προορισμόν των, καθότι οἱ εὐάριθμοι μένοντες παλαιοὶ στρατιῶται ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ, ὡς πυρὴν αὐτοῦ, ἀσχολοῦνται εἰς τὴν καθημερινὴν ὑπηρεσίαν των, τὴν ὁποίαν μόλις καὶ μετὰ βίας ἐκτελοῦσιν, ἐνῷ ἀπεναντίας ὁ στρατὸς ἐνεργείας ὀφείλει κατ’ ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ ἐκπαιδεύηται καὶ ἀσκῆται καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς θητείας του, βραχείας μάλιστα οὔσης· καὶ λέγομεν τοῦτο, καθόσον, πλὴν τῶν ἄλλων στρατιωτικῶν ἀσκήσεων, δέον νὰ ἀσκῆται μετὰ μεγίστης ἐπιμελείας εἰς τὴν καλῶς ἐννοουμένην ἐκμάθησιν τῆς ἐπὶ ἀνδρεικέλων σκοπὸν βολῆς κατὰ τὰς διαφόρους ἐποχὰς τοῦ ἔτους, ἵνα ἐμπράκτως γνωρίσῃ τὴν ἐνέργειαν τῆς πυρίτιδος καὶ τῆς ῥιπῆς βολῆς, καθ’ ὅλας τὰς ἀτμοσφαιρικὰς μεταλλαγὰς, εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀποστάσεων, ὅπως ἐν ἐπιγνώσει κάμνῃ χρῆσιν ὠφέλιμον τοῦ ὑψομέτρου τοῦ ὅπλου του, ὥστε ἐν δεόντι χρόνῳ καὶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν νὰ δύνηται νὰ εὐθυβάλῃ ἀποτελεσματικῶς καὶ νὰ μὴ ἀναμένῃ τὸ πᾶν ἐκ τῆς τύχης, ἀλλ’ ἐκ τῆς γνώσεως καὶ τῆς στρατιωτικῆς αὐτοῦ ἐκπαιδεύσεως. Καὶ ἐνταῦθα ἐφαρμόζεται τὸ ἀξίωμα «οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ, ἀλλ’ ἐν τῷ εὖ τὸ πολύ». Ἡ μεταβολὴ αὕτη ἡ αὐτόβουλος τοῦ στρατιωτικοῦ ἡμῶν ὀργανισμοῦ, τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος, κατήνεγκε καίριον τραῦμα κατὰ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, καὶ ὀφείλω κατὰ καθῆκον νὰ τὸ ἀποδείξω καὶ διὰ τῆς ἀληθείας τῶν ἀριθμῶν, τῶν ληφθέντων ἐκ τῶν ὑποβληθέντων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐπισήμων καταστατικῶν πινάκων παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

Οἱ ἀφαιρούμενοι οὗτοι ἄνδρες συνίστανται ἐκ τῶν ἑξῆς κατηγοριῶν:

Τί μένουσι λοιπὸν διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ πυρῆνος τοῦ ὅλου στρατεύματος; 2,580 στρατιῶται μόνον. Διανεμόμενοι εἰς τοὺς λόχους, ἴλας καὶ πυροβολαρχίας, ἀναλογοῦσιν εἰς ἕκαστον τούτων 13 μόνον στρατιῶται! Ἀλλ’ ὡς προεῖπον, ἀδύνατον καὶ οἱ εὐάριθμοι οὗτοι νὰ καταγίνωνται εἰς τὴν ὀφειλομένην αὐτοῖς στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ἄσκησιν, καθόσον ἀσχολοῦνται ἀποκλειστικῶς καὶ ἀναγκαίως εἰς τὴν καθημερινὴν τῆς φρουρᾶς καὶ τοῦ στρατεύματος ὑπηρεσίαν κατὰ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 11 κατάστασιν τοῦ Ὑπουργείου. Ὁ ἀριθμὸς δὲ τούτων ἀνέρχεται καθ’ ἑκάστην εἰς 1523 στρατιώτας! Ὥστε ἀδύνατος καθίσταται καὶ ἡ ἀλλαγὴ καὶ ἀναπλήρωσις αὐτῶν κατὰ τὴν ἐπιοῦσαν. Ἐὰν δὲ προσθέσωμεν καὶ τοὺς καθ’ ἡμέραν ἀσχολουμένους μαγείρους καὶ ὑπομαγείρους, δηλονότι 290, τοὺς νοσηλευομένους εἰς τὰ διάφορα νοσοκομεῖα καὶ θεραπευτήρια, οἵτινες ἀνέρχονται εἰς 860, ὁ ὅλος ἀριθμὸς ἀνέρχεται εἰς 2,673 ἤτοι ἔλαττον τῶν πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν κατὰ ἄνδρας 93. Ἔχομεν λοιπὸν διὰ τὸν ἐνεργὸν στρατὸν ἄνδρας 2,580, ἀναγκαιοῦσι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν καθ’ ἑκάστην 2,673, ἐλλείπουσι πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ εὑρισκομένων ἄνδρες 93. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, δι’ οὓς ὑποστηρίζομεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει πράγματι παρὰ ἀρνητικὸς στρατὸς, δηλαδὴ ἐν λόγοις μόνον, βάσιν ἔχων τὸ ἐκ τοῦ μηδενὸς ἐξαγόμενον. Καὶ ὅμως τὸ ἔθνος δαπανᾷ κατ’ ἔτος τὸ ἥμισυ σχεδὸν τῆς διὰ τὴν γενικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους δαπάνης, ἤτοι δέκα καὶ ὀκτὼ ἑκατομμύρια καὶ πλέον. Ἴσως ἐρωτηθῶ, πῶς λοιπὸν ἐνεργεῖται ἀπροσκόπτως ἡ καθημερινὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατεύματος, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουσι στρατιῶται ν’ ἀντικαθιστῶσιν ἀλλήλους, ἵνα μὴ μένοντες διαρκῶς ἐν αὐτῇ ἀπαυδῶσιν; Εἰς ἀπάντησιν λέγω, πρὸς γνῶσιν ὑμῶν, Κύριοι, ὅτι ἡ ὑπηρεσία συνεχίζεται διὰ τῆς ἐναλλαγῆς τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν καὶ διὰ τῆς περικοπῆς πολλάκις μέρους τῶν περιπολιῶν, τῶν θαλαμοφυλάκων, καὶ οὕτως ἐξοικονομεῖται μετὰ μεγάλης δυσκολίας ἡ γενικὴ ὑπηρεσία τῆς τε φρουρᾶς καὶ τοῦ στρατεύματος. Ὥστε βλέπετε καὶ ἐνταῦθα τοὺς περιφήμους συνδυασμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀφοῦ, κύριε Ὑπουργὲ, ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ἅτινα ὑπεβάλατε εἰς τὴν Βουλὴν, ἀποδεικνύεται ἀναμφισβητήτως, ὅτι δὲν ἔχομεν πράγματι, ἀλλὰ ἐν λόγοις μόνον στρατὸν, θὰ ἦτο προτιμότερον, ἀντὶ νὰ ὑποβάλητε νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν ἀνυπάρκτου στρατοῦ, νὰ ἐζητεῖτε παρὰ τῆς Βουλῆς 10,000 ἄνδρας διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, καὶ νὰ ἐπεδιώκατε τὴν στρατιωτικὴν ἄσκησιν τῶν ἐτησίως ἀπογραφομένων κατὰ δήμους καὶ πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους διὰ τῶν ὑπαρχόντων στελεχῶν, διὰ συστήματος δηλονότι μὴ ἀπαιτοῦντος διὰ τοὺς οὕτω ἀσκουμένους πασῶν τῶν ἀπογραφῶν ἢ μηδεμίαν ἢ πολὺ μικρὰν δαπάνην· οὕτω δὲν θὰ ἔχωμεν ἀληθῶς ἐνεργὸν στρατὸν, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν πολιτοφυλακὴν ἢ ἐθνοφυλακὴν, ἰσαξίαν τῆς πολυαρίθμου ἐφεδρείας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, χωρὶς δαπάνης τοὐλάχιστον. Τέλος ἀνάγκη πᾶσα, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ μεταβάλητε τὸ ὑπάρχον ἀκατάλληλον σύστημα δι’ ἄλλου, δυναμένου ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην τοῦ νὰ ἔχωμεν στρατὸν πραγματικὸν καὶ οὐχὶ ἐν λόγοις μὲ εἰκονικοὺς ἀριθμοὺς ἐπὶ τῶν διαφόρων καταστατικῶν πινάκων, διότι, οὕτω βαίνοντες, θὰ καταστρέψητε καὶ θὰ σβύσητε διὰ παντὸς τὸ στρατιωτικὸν τοῦ ἔθνους αἴσθημα καὶ θὰ μαρανθῇ τὸ γόητρον τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον εἰς ἄλλα Κράτη καλλιεργεῖται καὶ ἀναπτύσσεται διὰ πάσης θυσίας. Καὶ ταῦτα περὶ τῆς μὴ ὑπάρξεως ἐνεργοῦ στρατοῦ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς μεγάλης ἐφεδρείας, περὶ τῆς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐποιήσατο λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἔθνους. Ἡ ἐφεδρεία ἀποτελεῖ καὶ αὕτη ἀπαραίτητον μέρος τοῦ στρατοῦ τῆς ἐνεργείας, ὁ δὲ προορισμὸς αὐτῆς εἶναι, νὰ πληροῖ τὰ κενὰ τοῦ στρατοῦ ἐν δέοντι χρόνῳ, ὡς ἐπιφυλακὴ αὐτοῦ, ἐνίοτε δὲ καὶ ὁλόκληρον πολεμικὴν μονάδα. Αὕτη δὲ καταρτίζεται ἀπὸ μόνον τοὺς ἀφυπηρετήσαντας ἄνδρας, τοὺς διανύσαντας τὴν νενομισμένην θητείαν των ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ τῶν ἀσκήσεων, ἄνδρας τουτέστιν ἀποκτήσαντας ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ πλήρη στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ μόρφωσιν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν δεόντως τὰς ἀπαιτουμένας στρατιωτικὰς γνώσεις πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ προορισμοῦ των, ὁπόταν ἤθελον κληθῆ πρὸς τοῦτο. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον δέον νὰ ἦναι καλῶς ὠργανωμένη καὶ ἑτοίμη πάντοτε πρὸς πόλεμον, ἑτοίμη πρὸς βεβαίαν καὶ ἀσφαλῆ ἐκπλήρωσιν τῆς ἐντολῆς, ἣν ὀφείλει νὰ ἐκπληροῖ, καλουμένη ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην δευτέρας ἐκγυμνάσεως, ἢ καὶ νέας πρὸς τοῦτο στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀποτυγχάνει ἡ ἐπὶ τῶν ὅπλων πρόσκλησίς της, καὶ ἀντὶ νὰ ἔλθῃ ὡς ἀναγκαῖος ἐπίκουρος τοῦ ἐνεργοῦντος στρατεύματος, κακοῦ ἀντὶ ὠφελείας δύναται νὰ γίνῃ πολλάκις πρόξενος. Τοιαύτην λοιπὸν ἐφεδρείαν φρονεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἔχομεν; Ἐρωτῶ, ἔχομεν, Κύριοι, τοιαύτην ἐφεδρείαν, οὐχὶ μεγάλην, ὡς τὴν ἐβάπτισεν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, ἀλλὰ καὶ μικράν; Ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι τοιαύτην ἐφεδρείαν, οὔτε μικρὰν, οὔτε μεγάλην ἔχομεν. ά) Διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν γνωρίζομεν ἐπακριβῶς, ὡς μὴ ὤφειλε, τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποτελούντων τὴν στρατιωτικὴν ἡμῶν ἐφεδρείαν, καὶ τοῦτο, διότι οἱ Δήμαρχοι τοῦ Κράτους δὲν ἐξαπέστειλαν τὰς πρὸ ἑνδεκαετίας ἐπελθούσας μεταβολὰς τῶν ἀφυπηρετησάντων ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ στρατιωτῶν τῶν κληρωτῶν τῶν ἀπογραφῶν εἰς τὰ διάφορα στρατολογικὰ γραφεῖα τῆς σχετικῆς περιφερείας, πρὸς ἐξακρίβωσιν καὶ ἀκριβῆ σύνταξιν τῶν πρὸς τοῦτο καταλόγων. βʹ) Διότι, ἐκτὸς τῆς ἀνωτέρω ἐλλείψεως; τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα, ἢ μᾶλλον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν συμπεριλαμβάνει εἰς τοὺς καταλόγους τῶν ἐφέδρων καὶ πάντας τοὺς ἐξαιρεθέντας καὶ ἀπαλλαγέντας, τοὺς ἔχοντας ἀδελφοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ στρατῷ, τοὺς σωματικῶς βεβλαμμένους καὶ τοὺς ὁμοίους τούτοις, οἵτινες οὔτε ποτὲ ἐγυμνάσθησαν, οὔτε στρατιῶται ὑπῆρξαν ποτὲ, καὶ οἱ ὁποῖοι ἄν ποτε κληθῶσι πρὸς πλήρωσιν κενῶν ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ ἐνεργοῦντος στρατοῦ, βεβαίως ὁ ἐνεργὸς στρατὸς μᾶλλον δι’ αὐτῶν θὰ πάθῃ ἢ θὰ ὠφεληθῇ, διότι θὰ γίνωνται ὄχι μόνον πρόσκομμα εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν, ἀλλὰ καὶ παραίτιοι πολλῶν στερήσεων τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ὅπερ ὀλέθριον μάλιστα ἐν χρόνῳ ἐνεργείας. γʹ) Διότι οἱ τοιοῦτοι οὐδέποτε ἐγυμνάσθησαν, ὡς ἐθνοφύλακες ἔστω, πρὸς ἐκμάθησιν τοῦ χειρισμοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ ὅπλου. Φαντασθῆτε τοὺς δημοδιδασκάλους, καλουμένους ἐν ὥρᾳ πολέμου, ὅπως λάβωσι μέρος εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Ἄνθρωποι, οἵτινες μόνον τὸ διδάσκειν παῖδας γνωρίζουσιν, οὐχὶ δὲ καὶ τὸ μάχεσθαι, ἔστω καὶ θεωρητικῶς, τί ἄλλο ἢ σύγχυσιν θὰ ἐπενέγκωσιν ἐν τῷ στρατεύματι; Ἐκ τούτων καταφαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐφεδρείαν ἐν λόγοις, καὶ οὐχὶ πράγματι τοιαύτην, δύναται νὰ ἔχῃ καὶ νὰ καταδείξῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἡ Βουλὴ ὑποστηρίζει καὶ ἀνέχεται Ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς ἡμετέρας χώρας, ἄνθρωπον ἐντελῶς ἀστράτευτον καὶ εἰς οὐδὲν ἄλλο καταγινόμενον, παρὰ εἰς ἐπίτευξιν τοῦ εἰκονικοῦ καὶ περιλαλήτου ἰσοζυγίου, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς περαιτέρω ἐν τῇ ἐξουσίᾳ διαμονῆς του. Περὶ στρατοῦ πραγματικοῦ οὐδὲ σκέπτεται κἄν, ἐνῷ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι τὰ πάντα διὰ τῆς ὑπάρξεως τοῦ στρατοῦ καὶ μόνου κατορθοῦνται. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ πραγματικὴ ἐφεδρεία τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, δέον αὕτη νὰ σχηματίζηται ἐκ τῶν ἀφυπηρετησάντων ἀνδρῶν ἑκάστου σώματος καὶ ὅπλου, καὶ τοῦτο, ὅπως ὁ ἐν ἐφεδρείᾳ τεθεὶς στρατιώτης γνωρίζῃ τὸ σῶμα, εἰς ὃ ἀνήκει, καὶ τὸ σῶμα νὰ ἦναι ἐν πλήρει γνώσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν ἐφεδρείᾳ διατελούντων στρατιωτῶν, ὅπως ἐν δέοντι χρόνῳ δύναται νὰ συμπληροῖ τὰς μονάδας αὑτοῦ μὲ πλήρη ἐμπόλεμον δύναμιν, νὰ δύναται δὲ ὡσαύτως διὰ τῶν πλεοναζόντων νὰ σχηματίζῃ καὶ ἑτέρας μονάδας ἐπὶ πλέον, κατὰ τὰς περιστάσεις καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατεύματος. Πλὴν τούτων ἡ τοιαύτη διάταξις τῆς ἐφεδρείας ἔχει ἐν ἑαυτῇ καὶ ἕτερον μέγα πλεονέκτημα στρατιωτικὸν, δηλονότι τὴν γνῶσιν τοῦ χαρακτῆρος τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν παρὰ τῶν ἐφέδρων, καὶ τἀνάπαλιν. Οὕτω προπαρασκευάζεται καὶ καταρτίζεται ἡ ὀφειλομένη στρατιωτικὴ ἁρμονία καὶ ἀναπτύσσεται τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα τοῦ σώματος (esprit du corp), ὅπερ σπουδαῖον διὰ πᾶν στρατιωτικὸν σῶμα. Σήμερον ὅμως δὲν ὑπάρχει τοιοῦτόν τι ἐν τῇ τάξει τῶν ἐφέδρων, οὓς τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα κατατάσσουν εἰς ἀνύπαρκτα, σχηματισθησόμενα δῆθεν, τάγματα. Τοῦτο φέρει σύγχυσιν ἀκατανόητον ἐν τῇ συντάξει τοῦ ὅλου στρατοῦ. Διὰ νὰ φθάσωμεν, Κύριοι, εἰς τὸ εὐάρεστον τοῦτο σημεῖον, ἀνάγκη νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ στρατιωτικὴ ἡμῶν ἐφεδρεία, καὶ νὰ χωρισθῶσιν αὐτῆς οἱ ὁπωσδήποτε ἐξαιρεθέντες καὶ ἀπαλλαγέντες τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, οἱ ὁποῖοι φέρονται εἰς τὴν στήλην τῶν ἐφέδρων, διὰ νὰ μένῃ καθαρῶς ἡ ἐφεδρεία τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἐφ’ ἧς δύναται καὶ ὁ στρατὸς καὶ τὸ Κράτος νὰ στηρίζηται, ἐνῷ σήμερον δὲν ἔχομεν ἐφεδρείαν τοιαύτην, ἥτις ἅπαξ τοῦ ἔτους, ἢ κατὰ διετίαν τοὐλάχιστον, ἐν ὡρισμένῳ χρόνῳ καὶ τόπῳ δέον νὰ καλῆται πρὸς ἄσκησιν ἐν τῇ σχετικῇ περιφερείᾳ ἑκάστου στρατολογικοῦ γραφείου, καὶ οὐχὶ ἐν ὡρισμένῳ στρατοπέδῳ, καθόσον ταῦτα πρέπει νὰ σχηματίζωνται ἐκ σωμάτων τῶν ἐν ἐνεργείᾳ διαφόρων ὅπλων, καθόσον ταῦτα δέον νὰ ἐκτελέσωσι τὰς πρὸς συμπλήρωσιν τῆς στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἀσκήσεις, ἃς ἐξετέλεσαν καὶ οἱ μεταβάντες πρὸ αὐτῶν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀσκήσεις θεωροῦνται ὡς τὸ ἐπιστέγασμα τῶν στρατιωτικῶν ἐν γένει ἀσκήσεων. Οἱ ἔφεδροι, καλούμενοι, οὐδὲν ἄλλο ἔχουσι νὰ ἐκτελέσωσιν, εἰμὴ μικρὰν ἐπανάληψιν τῶν ὅσων ἐδιδάχθησαν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, ὅπως μὴ ἀπομάθωσι ταῦτα, καὶ ὅπως ὦσιν ἕτοιμοι πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν τοῦ στρατοῦ, καὶ τοῦ προορισμοῦ αὐτῶν, ὡς γεγυμνασμένοι πλέον ὁπλῖται. Οὕτω δὲ μόνον θὰ ἔχωμεν βεβαίως ἐφεδρείαν. Οἱ ἐξαιρεθέντες καὶ ὁπωσδήποτε ἀπαλλαγέντες, οἱ ἐν ὥρᾳ πολέμου καλούμενοι, δέον ν’ ἀποτελέσωσιν ἄλλην κατηγορίαν, ἀσκουμένην καὶ ταύτην ἐπιτοπίως, ἐν εἴδει ἐθνοφυλακῆς, καθ’ ὡρισμένας ἡμέρας καὶ ὥρας, πρὸς ἐκμάθησιν τοῦ χειρισμοῦ τοῦ ὅπλου, πρὸς ἐξάσκησιν εὐθυβολίας καὶ ἐν γένει πρὸς τὴν ἀπαραίτητον προκαταρκτικὴν ἄσκησιν τοῦ στρατιώτου. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνωσι πάντα ταῦτα, δέον νὰ τηρῆται εὐλαβῶς μέχρι τῶν λεπτομερειῶν ὁ ὀργανικὸς νόμος τοῦ στρατοῦ, ἡ δὲ χορηγουμένη παρὰ τοῦ ἔθνους δαπάνη πρὸς ὕπαρξιν στρατοῦ ἐν ἐνεργείᾳ νὰ μὴ ὑποτάσσηται αὐθαιρέτως καὶ αὐτοβούλως; εἰς ἀντικείμενα ξένα ἐντελῶς τοῦ στρατοῦ, θυσιαζομένου δηλονότι τοῦ στρατοῦ χάριν τοῦ ὀνοματικοῦ ἰσοζυγίου. Τὰ διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ὁριζόμενα στελέχη δέον νὰ ὦσι πλήρη, ὅπως καὶ αἱ δι’ αὐτοῦ ὁριζόμεναι ἀσκήσεις ὦσι πλήρεις καὶ σκόπιμοι. Ὅταν ἀφίνωμεν κενὰ εἰς τὸν στρατὸν, χάριν δῆθεν οἰκονομίας, ὅταν παραλύωμεν τὰ στελέχη, μὴ προβιβάζοντες τοὺς δικαιουμένους πρὸς τοῦτο ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικούς, ἀδικοῦμεν καὶ τὰ ἄτομα καὶ τὸν στρατὸν καὶ τὴν πατρίδα, ἥτις τόσα θυσιάζει, ὅπως ἀποκτήσῃ πλήρη, ἐνεργὰ, ἀξιόμαχα στελέχη. Ναὶ, ἀδικοῦμεν τὴν πατρίδα, κύριε Ὑπουργὲ, διότι τὰ κατὰ τοῦ στρατοῦ ἀδικήματα εἶναι ἀδικήματα καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπεδίωκε τὴν ὕπαρξιν στρατοῦ ἐνεργείας καὶ ἀσκήσεων, ἠδύνατο νὰ τὸ κατορθώσῃ, ἐφαρμόζων τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ· ἀλλὰ μὴ πράττων τοῦτο καὶ ἀφοσιούμενος μόνον εἰς τὴν ἐξεύρεσιν μέσων ἐπιδείξεων διὰ πολυτελείας περὶ τὴν ἵδρυσιν σχολῶν καὶ ἄλλων συνδυασμῶν, καθ’ ὅλα ὁμοίων πρὸς τοὺς οἰκονομικούς του συνδυασμοὺς, περιήγαγε τὸν στρατὸν ἀληθῶς εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε καὶ οὗτος ὁ ἴδιος νὰ ἀνομολογῇ, ὅτι δὲν ἔχομεν στρατὸν, ἀλλ’ ἔχομεν ἐφεδρείαν. Θὰ ἔπραττεν ὀρθότερον ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἐὰν συνεχώνευε πάσας τὰς πολυωνύμους σχολὰς τοῦ στρατοῦ εἰς μίαν, ἵνα ἐξ αὐτῆς ἐξέρχωνται οἱ ἀναγκαιοῦντες διὰ πᾶν ὅπλον ἀξιωματικοὶ τῶν τριῶν ὅπλων μὲ τὴν αὐτὴν καὶ ὁμοιόμορφον στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν. Τὸ σύστημα δὲ τοῦτο θεωρεῖται καὶ εἶναι τὸ μᾶλλον προοδευτικὸν πρὸς καταρτισμὸν ἀξιωματικῶν ὅλων τῶν ὅπλων, καὶ κατὰ πολὺ οἰκονομικώτερον τοῦ ὑπάρχοντος. Δεύτερον, ἂν ἔθετεν εἰς πλήρη ἐνέργειαν τὰ σχολεῖα τῶν συνταγμάτων πρὸς καταρτισμὸν ἀρίστων ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες θὰ ἦναι ὁ σπουδαιότατος παράγων τοῦ στρατοῦ ἡμῶν καὶ ὁ μοχλὸς τῆς στρατιωτικῆς ζωτικῆς μηχανῆς. Τρίτον, ἐὰν διετήρει διαρκῶς τὴν κατ’ ἀναλογίαν μικροτέραν δύναμιν ὁπλιτῶν ἐν τοῖς λόχοις τῶν διαφόρων σωμάτων τῶν τριῶν ὅπλων, ὅπως μὴ λόγῳ ἐλλείψεως στρατιωτῶν ἀσκῶνται καὶ ἐκπαιδεύωνται τά τε μικρὰ καὶ μεγάλα τοῦ στρατοῦ ἡμῶν στελέχη. Οὕτω δὲ θὰ ἠδύναντο παρ’ αὐτοῖς νὰ ἐκγυμνάζωνται οἱ κατ’ ἔτος κατατασσόμενοι ὑπόχρεοι καὶ διαθέσιμοι κληρωτοὶ ἀνέτως. Ἐνῷ σήμερον εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς διορίζονται κατ’ ἀνάγκην καὶ λόγῳ ἐλλείψεως στρατιωτῶν παλαιῶν εἰς διαφόρους ὑπηρεσίας, ἐναντίον τῶν περὶ ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐκγυμνάσεως ῥητῶν διατάξεων τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ σχετικῷ κεφαλαίῳ περὶ μορφώσεως καὶ ἐκγυμνάσεως τῶν νεοσυλλέκτων, οὐ μόνον μὴ δυνάμενοι νὰ ἀσκηθῶσι δεόντως, ἀλλὰ καὶ προσβαλλόμενοι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ διαφόρων νοσημάτων, φερόντων μεγάλην ἐν τῷ στρατῷ θνησιμότητα, πλὴν τῆς νοσταλγίας, ἥτις κατατρύχει ἐν ἀρχῇ πάντας τούτους, διὰ τὸ ἀκατάλληλον τοῦ συστήματος περὶ τὴν κατάταξιν ἐν ὥραις τοῦ ἔτους ἀκαταλλήλοις. Τέταρτον, ἤθελε βεβαίως ὁ στρατὸς ἡμῶν εἶναι εἰς καλλιτέραν κατάστασιν, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον κατήρτιζε μίαν ἐπὶ τέλους πλήρη πολεμικὴν μονάδα, δηλονότι ταξιαρχίαν ἢ μεραρχίαν ἐξ ὅλων τῶν ὅπλων, μονίμως ἀσκουμένην καὶ ἐκπαιδευομένην εἰς ἁπάσας τὰς ἀπαιτουμένας στρατιωτικὰς ἀσκήσεις, εἰς πᾶν τὸ ἀφορῶν πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ προορισμοῦ αὐτοῦ. Ἡ μονὰς αὕτη ἠδύνατο νὰ ὀργανωθῇ οὕτως, ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ ὡς γενικὴ σχολή, ὄχι μόνον πρὸς τὴν πλήρη, βεβαίαν καὶ ἐντελῆ ἐκγύμνασιν τῶν στρατιωτῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πλήρη καθαρῶς στρατιωτικὴν πρακτικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν τε ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Ἐδύναντο τὰ κατ’ αὐτὴν νὰ κανονισθῶσιν οὕτως, ὥστε πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ νὰ ἐκπαιδεύωνται ἐκ περιτροπῆς ἐν τῇ πολεμικῇ ταύτῃ μονάδι, ὅπως οὕτω ἔχωμεν μίαν καὶ ἑνιαίαν στρατιωτικὴν μόρφωσιν διὰ πάντας τοὺς βαθμοφόρους. Πέμπτον, οἱ τῶν λοιπῶν σωμάτων κληρωτοὶ ἐδύναντο νὰ ἐκγυμνάζωνται εἰς τὰ σχετικὰ αὐτῶν σώματα, τοποθετούμενα καὶ διαμεριζόμενα εἰς στρατιωτικὰς περιφερείας, πλὴν τῆς ἀνωτέρω ἐκπαιδευτικῆς μονάδος, ἥτις θὰ σταθμεύῃ ἐν ὡρισμένῳ τόπῳ, μακρὰν πάσης ἀναμίξεως εἰς τὰ τοῦ στρατοῦ τῆς ὑπηρεσίας. Τὰ δὲ λοιπὰ στρατιωτικὰ σώματα ἐδύναντο νὰ ἀσκῶνται καὶ ἐκγυμνάζωνται κατὰ περιφερείας στρατιωτικὰς ἐπὶ τόπου, ὅπερ καὶ οἰκονομικώτερον καὶ εὐκολώτερον εἰς τὴν ταχεῖαν ἐκγύμνασιν τῶν νεοσυλλέκτων ἑκάστης ἀπογραφῆς. Διὰ τῶν κατὰ τόπους στρατιωτικῶν περιφερειῶν ἠθέλομεν προλαμβάνει τὴν ἀνάπτυξιν νοσταλγίας παρὰ τοῖς νεοσυλλέκτοις καὶ τὴν ἀνυποταξίαν τῶν κληρωτῶν πάσης ἀπογραφῆς, κακὰ, ἅπερ ὑπερπλεόνασαν ἐν ἡμῖν, ἰδίως τὸ δεύτερον, ὡς τοῦτο φαίνεται καὶ ἐκ τῶν πινάκων, οὓς ὑπέβαλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργός. Ἕκτον, ἡ χωροφυλακή, ἤτοι ὁ στρατὸς τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν ἡ σπουδαιότης τῶν καθηκόντων της τίθησιν εἰς ἀνωτέραν τοῦ στρατοῦ τάξιν, ἐδύνατο νὰ ὀργανωθῇ συμφώνως μὲ τὸ περὶ διοργανώσεως τῆς χωροφυλακῆς Βασ. Διάταγμα τοῦ 1833, μὲ τὰς δεούσας τροποποιήσεις, τὰς δυναμένας, νὰ διευκολύνωσι τὸν πλήρη καταρτισμὸν αὐτῆς. Ἐδύνατο νὰ ὀργανωθῇ ἐξ ἐλαφρῶν σωμάτων ἢ ὀρειοφυλακὴ, οὕτως ὥστε νὰ δύνηται ἐν δέοντι χρόνῳ νὰ ἐκπληροῖ ἄριστα τὸ ἑαυτῆς καθῆκον. Ἡ στολὴ τοῦ ὁπλίτου δύναται νὰ μεταβληθῇ ἐπὶ τὸ εὐθηνότερον, ἐπὶ τὸ καταλληλότερον διὰ τὸν τόπον, ἐξ ἐπιχωρίων κατασκευαζομένη εἰδῶν, δυναμένων νὰ εὑρίσκωνται κατὰ πᾶσαν ἐποχὴν ἐν τῷ τόπῳ. Τελευταῖον καὶ σπουδαιότατον, δέον νὰ χωρισθῇ καθ’ ὅλα ὁ στρατὸς τῶν ἀσκήσεων καὶ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ἀπὸ τοῦ στρατοῦ τῆς ὑπηρεσίας. Οἱ κληρωτοὶ δὲν ὀφείλουν καὶ δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ὑποβάλλωνται, ὡς σήμερον, εἰς ἄλλην ἐργασίαν, εἰμὴ μόνον εἰς ἐκείνην, χάριν τῆς ὁποίας τοῖς ἐπεβλήθη ὑποχρέωσις· τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα μόνον εἰς στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν νὰ ἀπασχολῇ τοὺς ἀπογραφέντας ἄνδρας τῆς ἡμετέρας χώρας. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα δύναται νὰ κατανοήσῃ καὶ ἐφαρμόσῃ μόνον ἀνὴρ στρατιωτικὸς, τοιοῦτος δὲ πάντως ὀφείλει νὰ ᾖ ὁ διευθύνων τὰ στρατιωτικὰ ἡμῶν πράγματα. Ἐκ τῆς ὡς ἀνωτέρω σχηματιζομένης καὶ καταρτιζομένης πολεμικῆς μονάδος, καταγινομένης ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ στρατιωτικὰ αὐτῆς ἔργα, δυνάμεθα καὶ ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς ἐφέδρους νὰ σχηματίσωμεν, ὅσους ἡ ἐφεδρεία τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ἡμῶν ἀπαιτήσει. Ταῦτα δὲ πάντα ἠδυνάμεθα νὰ τὰ ἔχωμεν, ἐὰν ὁ διευθύνων τὰ τοῦ στρατοῦ τῆς χώρας δὲν προσεβάλλετο παρὰ τῆς ἀνιάτου νόσου τοῦ ἰσοζυγίου, καὶ ἐὰν αὐτὸς ἐπεθύμει, νὰ ἔχῃ τὸ ἔθνος, ὅπερ κυβερνᾷ ἐπὶ μακρὸν χρόνον, στρατὸν ἐνεργὸν, δυνάμενον νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν ἀληθῆ αὐτοῦ προορισμόν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐπεθύμησε ποτὲ νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἐνεργείας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔχομεν πράγματι στρατόν. Αὐτὸν, ὃν ἔχομεν, τὸν ἐξευτελίζει καθ’ ἑκάστην, ὡς ἐξευτελίζει πᾶσαν ὑπηρεσίαν, ἵνα δίδῃ ἀφορμὴν εἰς τοὺς ἡμεδαποὺς καὶ ἀλλοδαποὺς ὑμνητὰς αὐτοῦ νὰ τὸν ὑμνῶσιν ὡς τὸν μόνον ἄνθρωπον ἐν Ἑλλάδι. Καθ’ ἡμᾶς, φαίνεται ὅτι ἐμμέσως ἐπιδιώκει τὴν διάλυσιν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ τὴν περιαγωγὴν αὐτοῦ εἰς στρατὸν ὑπηρεσίας. Καὶ θὰ ἦτο βεβαίως γενναιότερον καὶ ἀξιοπρεπέστερον εἰς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξέφερεν ἐλευθέρως τὴν ἰδέαν του ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀντὶ νὰ καταφεύγῃ εἰς μέσα, μὴ ἐπιτρεπόμενα καὶ εἰς τὸν πλέον αὐστηρότατον τῶν ἀνθρώπων. Ἡ τοιαύτη ἀλλόκοτος διοίκησις τῶν τοῦ στρατοῦ πραγμάτων καὶ ἡ ἀνάρμοστος πρὸς τὸν στρατὸν συμπεριφορὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, διευθύνοντος αὐτὸν ὡς τὸν διευθύνει, μαραίνει τὸ γόητρον καὶ τὸ αἴσθημα ἐκεῖνο, ὅπερ ἐν ἄλλοις Κράτεσι μετὰ πάσης πατρικῆς μερίμνης, ἐπιμελείας καὶ φροντίδος καλλιεργεῖται καὶ ὑποθάλπεται, ἵνα ἐν καιρῷ δυνηθῇ τὸ ἄθροισμα τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐθνικὴν τοῦ Κράτους δύναμιν νὰ μεγαλουργήσῃ. Συνοψίζων τὰ εἰρημένα, φρονῶ καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, λαλῶν καὶ βροντοφωνῶν, περὶ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ πολυαρίθμου ἐφεδρείας, οὐ μόνον ἐμπαίζει τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἐμπαίζει τοὺς ἐθνικοὺς πόθους, καθιστῶν τὸ ἔθνος παίγνιον τῶν ἀντιπάλων μας, ἀνίκανον νὰ διεκδικήσῃ ἐν καιρῷ τὰ ἑαυτοῦ δίκαια, ἀνίσχυρον νὰ προστατεύσῃ τοὺς ὑποδούλους ἑλληνικοὺς πληθυσμοὺς καὶ νὰ προασπίσῃ αὐτοὺς ἀπὸ τῶν ἐπικρεμαμένων ἐπιβουλῶν. Ἄνευ στρατιωτικῆς συντάξεως ἡ Ἑλλὰς καὶ μὲ τοὺς ἀγυμνάστους ἐφέδρους καὶ τὰ παράλυτα στελέχη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῇ ἐπικειμένῃ κατὰ τὴν Ἀνατολὴν καταστροφῇ θὰ ἐπίδῃ συντριβομένας τὰς ἐθνικὰς ἐλπίδας καὶ ἐπὶ τῶν ἐρειπίων τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐγειρόμενα ἄλλα ἔθνη, ὧν ἡ φιλοδοξία δύναται νὰ ἀπειλήσῃ καὶ αὐτὴν τὴν αὐθυπαρξίαν τῆς ἐλευθέρας γωνίας. Στρατὸς ἐθνικὸς σημαίνει δύναμιν ἐν τῷ παρόντι καὶ μεγαλεῖον ἐν τῷ μέλλοντι. Ἀλλὰ στρατὸν δὲν ἔχομεν, μὴ ἔχοντες δὲ στρατὸν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐθνικὴν ἰδέαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδεον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πλὴν τῶν πιστώσεων, τῶν ὑπολειπομένων ἐν τοῖς προτεταγμένοις ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὑπάρχει καί τις πίστωσις λίαν ἀναγκαία, ἀφορῶσα εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ἐνταῦθα Κρητῶν, διότι ἡ προηγουμένη πίστωσις δὲν θέλει ἐπαρκέσει, πλησιάζουσα ἤδη πρὸς ἐξάντλησιν. Νομίζω ἄρα πρέπον, ὅπως πρὸ τῶν διακοπῶν ψηφισθῇ νέα πίστωσις πρὸς περίθαλψιν τῶν ἐνταῦθα Κρητῶν.

§74Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἰσηγάγετε τοιαύτην ἀκόμη.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὕτη εἶναι εἰσήγησις (ἀναγινώσκει): «Σχέδιον νόμου περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 150,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν». Παρακαλῶ ὅπως παραπεμφθῇ εὐθὺς ἡ πίστωσις αὕτη εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπὴν, καὶ παρακαλῶ ταύτην, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ ἐπιδείξῃ περὶ τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτῆς τὸν αὐτὸν ζῆλον, ὃν ἐπέδειξε καὶ περὶ τῶν δύο ἄλλων πιστώσεων, καὶ καταστήσῃ, εἰ δυνατὸν, ἐφικτὴν τὴν ψήφισιν αὐτῆς κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§76ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἐπαρκέσῃ ἡ πίστωσις αὕτη;

§77ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ τελευταία πίστωσις δὲν ἐξηντλήθη, καὶ πιστεύω ὅτι θὰ ἐπαρκέσῃ. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως: Εἰς αʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς κατὰ θάλασσαν στρατιωτικῆς δυνάμεως κατὰ τὸ ἔτος 1890. Εἰς γʹ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ συμπληρώσεως τοῦ ᾼΨΞΑ’ νόμου τῆς 7 Ἀπριλίου 1890. 2) Περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μεσολογγίου–Ἀγρινίου καὶ περὶ τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μεσολογγίου–Κρυονερίου. 3) Περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Καρυταίνης διὰ Μεγαλοπόλεως εἰς Λεοντάριον).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου.

§79ΤΟΜΑΝ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν πρό τινων ἡμερῶν νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ τέλους τοῦ χαρτοσήμου ἐπὶ διατυπώσεών τινων, ἀφορωσῶν τὰς τελωνειακὰς διασαφήσεις. Εὐτυχῶς — καὶ ἀνομολογῶ χάριτας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν — τινὰς τῶν διατυπώσεων τούτων περιέλαβεν ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, ἀλλὰ παρέλειψε πλείστας τῶν κυριωτέρων. Ἕνεκα τούτου ὑποβάλλω τροπολογίαν, σκοποῦσαν τὴν περίληψιν καὶ τούτων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ βλάπτηται ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 181). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τῆς χρήσεως 1889 ἐκ δραχμῶν 966,535,17.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶχον προβάλει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτε συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς χορηγήσεως τῆς πιστώσεως ταύτης κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, ὅτι μοὶ ἐφαίνετο ὑπέρογκον τὸ ποσὸν, εἰς τὸ ὁποῖον συνεκεφαλαιώθησαν αἱ πιστώσεις, αἱ χορηγηθεῖσαι διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ αἱ ἐλαττώσεις, αἱ ζητηθεῖσαι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δι’ ἔξοδα τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἢ τουλάχιστον ὑπερβαῖνον τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη. Ἀνέφερον δὲ τότε, ὅτι καὶ κατὰ τὸ 1887 καὶ κατὰ τὸ 1886 καὶ κατὰ τὸ 1885 δὲν ἀνεβιβάσθη τὸ ἔξοδον τῶν τελῶν τούτων εἰς ποσὰ τοσαῦτα, εἰς ὅσα ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1889. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπε τότε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1885 τόσα ποσὰ, ὅσα ἐφέτος ζητοῦνται, τοῦτο ἐγένετο διότι κατὰ τὸ 1885 τινὰ τῶν τηλεγραφικῶν τελῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπληρόνοντο ἐκ τῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς ἀπόδοσιν διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν. Τότε παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ καταθέσῃ τὰ περὶ τούτου ἔγγραφα, διότι μοὶ ἐφάνη παράξενον τὸ λεχθὲν, ὅπερ ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐγνώριζον. Καὶ ὄντως δὲν ἐγνώριζον, ὅτι τὰ τέλη ταῦτα ἐπληρόνοντο τότε ἐκ δύο πιστώσεων, ἐκ τῆς πιστώσεως τοῦ ἄρθρου 4ου κεφαλαίου Αʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἐκ τῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς προοριζομένης πρὸς ἀπόδοσιν διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατέθηκε τὰ ἔγγραφα. Παρετήρησα ὅμως, ὅτι, ὅτε κατέθηκε ταῦτα, ἀνήγγειλε τὰ τῆς καταθέσεως, μνείαν ποιούμενος τοῦ περιεχομένου αὐτῶν οὕτως, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις περὶ τίνος ἐπρόκειτο. Κατὰ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, τὰ ὁποῖα παραλαβὼν ἐμελέτησα, ἀντηλλάγη ἀληθῶς ἀλληλογραφία μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸ 1885 περὶ τηλεγραφικῶν τελῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὄχι ὅμως περὶ τηλεγραφικῶν τελῶν τοῦ ἔτους 1885, ἀλλὰ περὶ τηλεγραφικῶν τελῶν τοῦ ἔτους 1884, καθ’ ὃ δὲν ἤμεθα ἡμεῖς ἐν τῇ ἀρχῇ. Κατὰ τὸ 1884, κατὰ μῆνα Νοέμβριον, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέστειλεν ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ζητῶν νὰ πληρωθῶσι τὰ τέλη τῶν τηλεγραφημάτων, τῶν σταλέντων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν πρώτην τριμηνίαν τοῦ 1884, ἀνερχόμενα εἰς δραχμὰς 2754, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπήντησεν, ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ὑπῆρχε πίστωσις διὰ τηλεγραφικὰ τέλη, ἀλλὰ μόνον διὰ ταχυδρομικὰ, καὶ ὅτι ἑπομένως δὲν ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης πρὸς πληρωμὴν τῶν 2754 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐζητοῦντο διὰ τηλεγραφήματα, σταλέντα κατὰ τὴν πρώτην τριμηνίαν. Ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἦτο καὶ ἀληθὴς, ἦτο καὶ μὴ ἀληθής. Δὲν ἦτο ἀληθὴς, διότι εἰς τὸν γενικὸν πίνακα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνεγράφετο ῥητῶς ἄρθρον 4ον, ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικὰ τέλη». Εἰς τὸ φύλλον λεπτομερείας ὅμως εἶχε παραλειφθῆ ἡ φράσις «διὰ τηλεγραφικὰ», καὶ ὑπῆρχε γεγραμμένη μόνον ἡ φράσις «διὰ ταχυδρομικὰ τέλη». Ἐνόμιζε λοιπὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ ἐκ τῆς πιστώσεως ἐκείνης καὶ ἠρνεῖτο νὰ πληρώσῃ τὰ τέλη. Συνεπληρώθη ἡ δευτέρα καὶ ἡ τρίτη καὶ ἡ τετάρτῃ τριμηνίᾳ, καὶ ἐζητήθη αὖθις ἡ πληρωμὴ τῶν κατὰ τὰς τρεῖς ταύτας τριμηνίας τηλεγραφικῶν τελῶν, ἀνέβαινον δὲ τὰ τέλη ταῦτα ὁμοῦ εἰς δραχ. 12,928:17. Ἐπῆλθε τὸ ἔτος 1885, κατὰ τὴν πρώτην τριμηνίαν τοῦ ὁποίου ἐξηκολούθει νὰ κυβερνᾷ ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις. Ἐζητήθησαν δὲ τὰ τέλη τῶν κατὰ τὴν αʹ ταύτην τριμηνίαν σταλέντων τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα συνίσταντο εἰς δραχ. 5,023. Ἀλλὰ κατ’ Ἀπρίλιον μετεβλήθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ μακαρίτης Παπαμιχαλόπουλος. Ὁ νέος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλαβεν ἔκθεσιν τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, ἐξ ἧς ἐπληροφορήθη, ὅτι ἐχρεωστοῦντο τηλεγραφικὰ τέλη, καὶ ἑπομένως ἀπετάνθη καὶ οὗτος δι’ ἐγγράφου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο λαβὼν τότε ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, προσεκάλεσα τὸν ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν, ὅτι ἔλαβεν ἤδη συνεννόησιν μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστιρίου, ἵνα κανονισθῶσι ταῦτα. Ἀλλ’ ἡ συνεννόησις αὕτη δὲν κατέληξεν εἰς ἀποτέλεσμα, οὗ ἕνεκεν ἀντηλλάγησαν νέα ἔγγραφα. Ὅτε δὲ ἐγὼ ἀνεπλήρωσα τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν μακαρίτην Παπαμιχαλόπουλον, τότε πεισθεὶς περὶ τοῦ ἀτόπου, ἔσπευσα νὰ ζητήσω ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἐπληρώθησαν τὰ ὀφειλόμενα τηλεγραφικὰ τέλη τοῦ 1884. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἡ συνήθεια εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ὅταν ἐπικρίνωνται πράξεις αὐτῶν, νὰ λέγωσιν, ὅτι αὐτὸ ἐγίνετο καὶ ἐπὶ τῶν προκατόχων αὐτῶν. Οὕτως, ὅταν ἰσχυρίσθην, ὅτι ἦσαν ὑπέρογκα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐζητοῦντο πρὸς πληρωμὴν τηλεγραφικῶν τελῶν τοῦ 1889, ἔσπευσαν νὰ προβάλωσιν, ὅτι ὑπέρογκα εἶναι καὶ τὰ κατὰ τὸ 1885 δαπανηθέντα, διότι αἱ δαπάναι δι’ αὐτὰ ἐπληρόνοντο καὶ ἐκ τῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ ταῦτα ἦσαν αἰτιάσεις ψευδεῖς, τὰς ὁποίας ἀπηύθυναν καθ’ ἡμῶν, ἵνα δικαιολογήσωσιν ἑαυτοὺς διὰ τὰς ὑπερόγκους δαπάνας, τὰς ὁποίας ἀποδεικνύει ἡ ζητουμένη πίστωσις, διότι κατὰ τὸ 1885 οὐδὲν τοιοῦτον συνέβη, ἀφοῦ ἐκ τῆς ζητηθείσης παρ’ ἐμοῦ τότε ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπληρώθησαν τὰ τέλη οὐχὶ τοῦ 1885, ἀλλὰ τοῦ 1884, ὁ δὲ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1885 εἶχε πίστωσιν εἰδικὴν διὰ τηλεγραφικὰ τέλη. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ εἰδικὴ αὕτη πίστωσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1885 δὲν ἐπήρκεσε κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους, διότι κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον ἢ Ὀκτώβριον συνέβησαν τὰ γνωστὰ ἐν Φιλιππουπόλει συμβάντα, τὰ ὁποῖα ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατελῇ εἰς διηνεκῆ ἀνταπόκρισιν μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων της ἐν Εὐρώπῃ, ἀπῄτουν δὲ τὴν ἀποστολὴν πληθύος τηλεγραφημάτων καὶ ἑπομένως δαπάνην περισσοτέραν, ἥτις δὲν προεβλέπετο ὅτε συνετάσσετο ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1885 καὶ προσδιωρίζετο ἡ ἐν αὐτῷ ἀναγραφεῖσα πίστωσις. Οὕτως ἔχουσι τὰ περὶ τούτου, καὶ ταῦτα εἶπον, ἵνα ἀποκρούσω αἰτίασιν, ἥτις ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ αἰτίασις, ὅσον ἁπλῆ καὶ ἂν φαίνηται, εἶναι τὰ μάλιστα σοβαρὰ, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς προϊστάμενον ὑπηρεσίας νὰ ἀπατᾷ τὴν Βουλήν. Ἠθέλομεν δ’ ἀπατήσει τὸ Νομοθετικὸν σῶμα ἡμεῖς, ὡς Ὑπουργοί, ἐὰν, ἐνῷ εἴχομεν πίστωσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δι’ ἀνάγκην ὡρισμένην τοῦ Κράτους, ἐδαπανῶμεν ἐξ ἄλλης πιστώσεως, ἀποφεύγοντες τὸν ἔλεγχον τοῦ Νομοθετικοῦ σώματος. Τοιοῦτόν τι δὲν ἐπράξαμεν, οἱ δὲ Ὑπουργοὶ, οἱ αἰτιαθέντες ἡμῶν ὡς πραξάντων τοῦτο, ἠδίκησαν ἡμᾶς. Ἐπὶ τῆς οὐσίας δὲ τοῦ ζητήματος παρατηρῶ, ὅτι οὐδὲν ἐνιστάμην, οὐδὲ προσεδόκων, ἐὰν ἐνιστάμην, ὅτι ἤθελε γενῇ δεκτὸν, ἵνα ἡ πίστωσις ἐμειοῦτο ἢ ἀπεῤῥίπτετο. Ἐνόμιζον, ὅτι εἶχον καθῆκον, νὰ καταδείξω τὴν ὑπέρβασιν τῆς δαπάνης, διὰ νὰ ἐλέγξω τὴν κατάχρησιν τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας, ἥτις γίνεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Οὐδὲ ὅσα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι δῆθεν ἕνεκα τῶν συμβεβηκότων τῆς Κρήτης ἠναγκάσθη ν’ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποστελλομένων τηλεγραφημάτων, καὶ νὰ καταπλημμυρήσῃ τοὺς ἀπεσταλμένους τῆς Ἑλλάδος ἐν Εὐρώπῃ διὰ τηλεγραφημάτων, δύνανται νὰ δικαιολογήσωσι δαπάνην 55,000 δραχμῶν, καὶ ἂν ἔστελλε τηλεγραφικῶς ὅλα τὰ ἔγγραφα, πλὴν ἐὰν μετὰ τῶν τηλεγραφημάτων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπεστέλλοντο τηλεγραφικῶς καὶ ἄλλαι μελέται καὶ ἐκθέσεις πολιτικαὶ περὶ τῆς Ἑλλάδος, ἢ περὶ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζουσιν οἱ Ὑπουργοί.

§82ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅτε ἀναβὰς τὸ βῆμα πρό τινων ἡμερῶν, ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου κατόπιν τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτοῦ, εἰς πᾶν ἄλλο ἐσκόπουν ἢ νὰ ψέξω τὴν περὶ τοῦ προκειμένου δαπάνην κατὰ τὸ ἔτος 1885 καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1886. Ἐφρόντισα μάλιστα, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι καὶ εἰς τοῦτο ἐδυστύχησα νὰ μὴ γίνω καταληπτός, νὰ εἴπω, ὅτι αἱ δαπάναι αὗται ἐδικαιολογοῦντο ὡς ἐκ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Ἀλλ’ ὁμιλήσας ὡς ὡμίλησα, εἶχον καθῆκον νὰ πράξω τοῦτο, διότι τὴν προτεραίαν, ὅτε ἠρωτήθην, ἀπήντησα, ὅτι ἐκ τοῦ προχείρου δύο βλέπω λόγους τῆς μεγαλειτέρας δαπάνης, καὶ ὅτι εἷς ἐκ τῶν λόγων τούτων εἶναι, ὅτι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1888 εἰσήχθη εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ποσὸν μεῖζον δαπάνης εἰς τηλεγραφικὰ ἐκτὸς τοῦ Κράτους, διότι ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνετέθησαν εἰς ἓν ἕκαστον τῶν Ὑπουργείων τὰ τέως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἓν ἕκαστον αὐτῶν πληρονόμενα. Τὴν ἐπιοῦσαν, ἐξετάσας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, εὗρον ὅτι, ναὶ μὲν τὰ πράγματα εἶχον οὕτω, ναὶ μὲν ἀνετέθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν αἱ δαπάναι ἐκεῖναι, αἵτινες τέως ἐπεβάρυνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ὅτι τὸ γενόμενον ἐν τῇ διασκευῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸς τοῦτον τὸν σκοπὸν δὲν ἐτελεσφόρησε. Τότε δὲ, ταῦτα ἀναπτύσσων καὶ συγχρόνως διακοπτόμενος καὶ παρεξηγούμενος, ἠναγκάσθην ν’ ἀναγνώσω διάφορα ἔγγραφα, ὧν τινὰ μὲν ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Βουλευτής, ἓν δὲ παρέλειψεν. Ἐξετάσας δὲ μετὰ τὴν συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται ἡ σημερινὴ συζήτησις, ἀνεὗρον ὅτι ἀπὸ τοῦ 1884 μέχρι τῆς σήμερον οὐδέποτε ἀπεδόθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ τέλη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατέβαλε δι’ ἐκεῖνο· ἔχω ἐνταῦθα πίνακα, ἀποδεικνύοντα τὴν ἀλήθειαν τῶν λεγομένων. Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου ἐξάγεται, ὅτι ναὶ μὲν ἐπεδίωξαν τὰ δύο Ὑπουργεῖα συνεννόησιν καὶ ἐπέτυχον αὐτήν, ἀλλὰ οὐδέποτε, ἐκτὸς κατὰ τὴν πρώτην στιγμήν, ἐστάλησαν πίνακες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἀποδοθῶσι τὰ χρήματα. Ἐξεδόθησαν πίνακες μετὰ τὴν πρᾶξιν ἐκείνην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, ἀφορῶντες εἰς τὸ ἔτος 1884, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἔμειναν ἔκτοτε ἐν τῷ ἀρχείῳ, οὐδέποτε παραγαγόντες τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἦναι ἡ ἔκδοσις τοῦ ἐντάλματος. Ἔκτοτε δὲ οὐδέποτε πλέον ἐστάλησαν πίνακες, οὔτε καθ’ ἣν ἐποχὴν διηύθυνεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας τὸ Ὑπουργεῖον, οὔτε μετέπειτα, οὔτε καὶ τελευταῖον, μετὰ τὴν νέαν συνεννόησιν ἐμοῦ μετὰ τοῦ μακαρίτου συναδέλφου μου Λομβάρδου. Ταῦτα εἰπὼν, ἠθέλησα ἁπλῶς νὰ δείξω εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ διαχείρισις τοῦ θέματος τούτου ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, οὐδέποτε δὲ νὰ ψέξω διὰ δαπάνας τηλεγραφικὰς Ὑπουργὸν, ὅστις ἔκρινεν, ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ἐξοδεύσῃ εἰς τηλεγραφήματα πρὸς ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων συμφερόντων. Ἐὰν ὅμως ψέγητε ἡμᾶς ἐπὶ σπατάλῃ περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν τηλεγραφικῶν τελῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δικαιοῦμαι ν’ ἀντιπαραβάλω τὰ ποσὰ, οὐχὶ ὅπως κατακρίνω, καὶ πάλιν λέγω, τὰ τότε γενόμενα, ἀλλ’ ἁπλῶς ἵνα δείξω, ὅτι δὲν ὑπάρχει σπατάλη. Διότι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἀγνοεῖ βεβαίως, ὅτι ἡ δαπάνη, ἡ γινομένη εἰς τηλεγραφήματα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, λαμβάνεται ἐκ τριῶν πηγῶν, λαμβάνεται ἐκ τῆς πηγῆς τοῦ κεφαλαίου Αʹ ἄρθρου 4ου, δηλ. ἐκ τῆς πιστώσεως διὰ τηλεγραφικὰ ἐκτὸς τοῦ Κράτους· λαμβάνεται ἐκ τῆς πιστώσεως τῆς χορηγουμένης εἰς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείαν διὰ τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικά· λαμβάνεται καὶ ἐκ τῆς πιστώσεως τῆς χορηγουμένης διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν λοιπῶν Πρεσβειῶν. Ἄλλοτε ἐγίνοντο αἱ δαπάναι δυνάμει τοῦ ἄρθρου Γʹ τοῦ κεφαλαίου 6 τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον συλλήβδην περιελαμβάνοντο καὶ αἱ τηλεγραφικαὶ καὶ αἱ ταχυδρομικαὶ δαπάναι, νῦν δὲ ἐξ εἰδικοῦ κεφαλαίου καὶ ἄρθρου, τοῦ κεφαλαίου Αʹ ἄρθρου 3 τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας. Τὰ Προξενεῖα δὲν ἔχουσι πίστωσιν διὰ τηλεγραφικὰ, οὐδὲ δύνανται νὰ ἔχωσι πίστωσιν διὰ τηλεγραφικὰ, ἔχουσιν ἁπλῶς γραφικὰ ἔξοδα· πᾶσα ἄρα δαπάνη ἐκ τῶν Προξενείων, γινομένη διὰ τηλεγραφικὰ, βαρύνει τὸ κεφάλαιον Αʹ. Ἐκ τούτων λοιπὸν τῶν πηγῶν πληρόνονται ἅπαντα ταῦτα. Ἴδωμεν νῦν, τί ἐδαπάνησε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν λόγῳ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Βεβαίως, ἐν ἔτει 1886 ἐδαπάνησεν ἐκ τῶν τριῶν πηγῶν 65,000 δραχμῶν καὶ ἔτι πλέον, διότι ἐδαπάνησεν ἐκ μὲν τοῦ κεφαλ. Αʹ ἄρθρ. 4 δρ. 27,943:82, ἐκ δὲ τοῦ κεφ. Ϛʹ δρ. 37,481, ἤτοι ἐν ὅλῳ δρ. 65,424:82. Τὰ ἔτη 1887 καὶ 1888 κατὰ πολὺ ὑπολείπονται τῆς δαπάνης ταύτης, ἀλλὰ τὸ 1889 φαίνεται, ὅτι διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους προσεγγίζει εἰς τὰς δαπάνας τὰς γενομένας κατὰ τὸ 1886, διότι, κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε δεδομένα, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλει ὑπολειφθῆ. Κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε δεδομένα, ἔχομεν ἐκ μὲν τῶν δύο πρώτων πηγῶν 35,000 δραχμῶν, ἐκ δὲ τῆς τρίτης πηγῆς 7,862:70, ἡ δὲ πίστωσις ἡ ζητουμένη βεβαίως δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ φέρῃ τὴν δαπάνην εἰς τὸ ἄνω ποσὸν, διότι εἶναι μόνον 20,000 δραχμῶν. Ταῦτα ἠθέλησα νὰ εἴπω, ἵνα καταδείξω, ὅτι δὲν ἐσκέφθην μὲν νὰ ψέξω τὸν κ. Βουλευτὴν διὰ τὰ γενόμενα τὸ 1886, ἐντελῶς δὲ παρενόησε τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ὑποβαλὼν ὅσα σήμερον καὶ χθὲς εἶπε, διὰ ν’ ἀποδείξω δὲ προσέτι, ὅτι καὶ κατὰ τὸ 1885 καὶ 1886 ἐξηκολούθουν τὰ ἐντεῦθεν στελλόμενα τηλεγραφήματα βαρύνοντα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι οὐδέποτε ἀπεδόθη ἡ δι’ αὐτὰ δαπάνη ἐπὶ τῇ βάσει πινάκων, ἀποσταλέντων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δι’ ἐνταλμάτων ἐκδοθέντων περὶ τούτου· διότι ἅπαξ μόνον ἐστάλησαν πίνακες, καὶ οἱ πίνακες, δὲ οὗτοι μένουσιν ἀργοὶ, μὴ ἐκδοθέντος μηδενὸς ἐντάλματος μέχρι τοῦδε.

§83Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ τακτικὴ, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, εἶναι πάντοτε ἡ αὐτή. Ἐλέγχετε αὐτοὺς καὶ αὐτοὶ ζητοῦσι καὶ προσπαθοῦσι νὰ σᾶς μεταβάλωσιν ἀπὸ ἐλεγκτοῦ εἰς ἐλεγχόμενον, νὰ σᾶς παραστήσωσιν ὡς περιπεσόντα, ἐὰν ὄχι εἰς πράξεις ἐπιληψίμους, ἀλλ’ εἰς τὰς αὐτὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας αὐτοὶ περιέπεσαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι ἔχει μεγάλην μετριοπάθειαν, ἑπομένως δὲν θέλει νὰ μὲ ἐλέγξῃ δι’ ὅσα ἐγὼ ἐδαπάνησα κατὰ τὸ 1885 καὶ 1886 δι’ ἀποστολὴν τηλεγραφημάτων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ τῳόντι ἠδύνατο νὰ μὲ ἐλέγξῃ, διότι, κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ Κράτους, κατὰ μὲν τὸ 1885 ἐδαπανήθησαν 29,568, κατὰ δὲ τὸ 1886 25,588, ἐνῷ διὰ τὸ 1889 ὁ κ. Ὑπουργὸς ζητεῖ 55,000 δραχμῶν. Δι’ αὐτὸ ἠδύνατο βεβαίως νὰ μὲ ἐλέγξῃ, καὶ εὐχαριστῶ αὐτὸν διὰ τὴν μετριοπάθειάν του ταύτην. Ἀλλ’ ὅ,τι παρατηρῶ, εἶναι ὅτι, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν μετριοπάθειάν του ταύτην, ἰσχυρίσθη ἰσχυρισμοὺς, τοὺς ὁποίους δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ ἐξ ἀγνοίας, ἀφοῦ τρία ἤδη ἔτη διευθύνει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γνωρίζῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ, καὶ νὰ συγχύσῃ τὰ πράγματα. Ἐσύγχυσε δὲ, Κύριοι, ὁ Ὑπουργὸς τὰ πράγματα, λέγων, ὅτι ἐκ τριῶν πιστώσεων πληρόνεται τὸ αὐτὸ ἔξοδον. Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Ἔπρεπε νὰ μὴ ὑπάρχῃ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, νὰ μὴ ὑπάρχῃ Προϋπολογισμὸς, νὰ μὴ ὑπάρχῃ κατανομὴ πιστώσεων, διὰ νὰ ᾖναι ἐπιτετραμμένον εἰς Ὑπουργὸν νὰ πληρόνῃ τὸ αὐτὸ ἔξοδον ἐκ τριῶν πιστώσεων. Τί ἀναμιγνύει μὲ τὰ ἔξοδα τῆς ἀποστολῆς τῶν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα στέλλει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα στέλλουσιν αἱ ἐν Εὐρώπῃ Πρεσβεῖαι, τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα στέλλουσι τὰ Προξενεῖα, ἀφοῦ τὰ ἔξοδα ταῦτα πληρόνονται ἐξ ἄλλων πιστώσεων; Τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα στέλλουσιν αἱ Πρεσβεῖαι, ἐπληρόνοντο μέχρι τοῦ 1888 ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν ἐκτάκτων ἀποστολῶν, διότι εἶναι ἔξοδα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦσιν αἱ ἔκτακτοι ἀποστολαὶ, ἡ σύστασις τῶν Πρεσβειῶν τὰ τῶν Προξενείων ἐπληρόνοντο ἐκ τῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ κεφαλαίου Δʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ του καὶ ἐκ τῶν γραφικῶν ἐξόδων τῶν Προξενείων, ἐφ’ ὅσον ταῦτα ἐπαρκοῦσι· διότι, ὅταν λέγωμεν περὶ τηλεγραφημάτων τῶν Προξενείων, δὲν πρέπει νὰ ὑπολάβωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει καθ’ ἡμέραν τηλεγραφήματα ἀπὸ ὅλους τοὺς Προξένους. Οἱ Πρόξενοι τηλεγραφοῦσι μόνον ἐν ἐκτάκτῳ τινὶ ἀνάγκῃ, ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἢ εἰς τοὺς τρεῖς ἐνιαυτοὺς ἅπαξ. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ τις πολιτικὴ περιπέτεια ἢ πολιτικὴ ἀνωμαλία, τότε οἱ Πρόξενοι τηλεγραφοῦσι πολλὰ, καὶ παράδειγμα ὁ Πρόξενος τῆς Κρήτης. Καὶ ὁ Πρόξενος τῆς Κρήτης τὸ 1885 καὶ 1886 εὑρίσκετο εἰς τοιαύτας ἀνωμαλίας, εἰς οἷας δὲν εὑρέθη ὁ Πρόξενος οὗτος ἐφέτος, διότι ἐκεῖνον ἠπείλει ἡ Τουρκία νὰ ἀποβάλῃ, καὶ ἐτηλεγράφει δὶς καὶ τρὶς τῆς ἡμέρας, ἐνῷ ὑμεῖς ἐδώκατε ἅπαξ τὰς ὁδηγίας, δι’ ὧν ἐφωδιάσατε τὸν κ. Πρόξενον, ὡδηγήσατε αὐτὸν, πῶς νὰ λάβῃ τὸν Σακὴρ πασσᾶν ἀπὸ τὴν χεῖρα καὶ ὁδηγήσῃ αὐτὸν εἰς τὴν κατάληψιν τῆς Κρήτης. Ἀλλ’ ὑποθέσατε, ὅτι τὰ τηλεγραφήματα τοῦ Προξένου ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐξαντλήσωσι τὸν προϋπολογισμόν. Ἔχετε πίστωσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 25,000 δραχμῶν, καὶ ζητεῖτε 30,000, καὶ τὴν ἀνεβιβάσατε εἰς 55,000. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνεκάλυψε καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον πρώτην φορὰν ἀκούω, ὅτι ἐζήτησα ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν κατὰ τὸ 1885, ἀλλὰ δὲν ἐπληρώθησαν ἐξ αὐτῆς τὰ ὀφειλόμενα τέλη. Τοῦτο ἦτο ἔλλειψις τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας ἢ τοῦ Εἰδικοῦ Λογιστηρίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξέδωκε τὰ ἐντάλματα. Μέριμνα ἐμὴ δὲν ἦτο τοῦτο, οὔτε ἦτο εἰς ἐμὲ δυνατὸν, ν’ ἀπασχολῶμαι εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ Λογιστηρίου, ἐὰν ἐξέδωκεν ἐντάλματα ἢ δὲν ἐξέδωκε.

§84ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ πιστοποιῶ ἐνταῦθα, ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς δαπάνης προέρχεται εἰδικῶς καὶ μόνον ἐκ τῆς μεγάλης τηλεγραφικῆς ἀνταποκρίσεως μεταξὺ Κωνσταντινουπόλεως καὶ Χανίων, Χανίων καὶ Ἀθηνῶν, τῆς διαμειφθείσης ὡς ἐκ τῶν τελευταίων περιστάσεων· ὁ Πρόξενος Χανίων, ὡς εἶπον καὶ προχθές, πᾶν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀπέστελλεν εἰς Ἀθήνας, ἀπέστελλε καὶ εἰς Κωνσταντινούπολιν πανομοιότυπον· διότι οὕτως ἐνομίσθη, ὅτι ἔδει νὰ πραχθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ προκαταβολῆς δρ. 600,000).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατέθηκε πρὸ μικροῦ τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 150,000 πρὸς περίθαλψιν τῶν Κρητῶν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀρ. 182). (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 60,000).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 10,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§87ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ τὰς ζητηθείσας ἐξηγήσεις.

§88ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ τῶν ἐξ Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας προσερχομένων, κατατασσομένων εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἀπολυομένων ἀνδρῶν, μὴ δυναμένων νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς πατρίδας των ἄνευ τοῦ πόρου τούτου.

§89Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς ἐπεκρίναμεν τὸ μέτρον τοῦ νὰ κατατάσσητε τοὺς ἐκ τῶν χωρῶν ἐκείνων προερχομένους εἰς τὰ εὐζωνικὰ σώματα, ἑπομένως δὲν εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς πιστώσεως ταύτης.

§90ΛΕΒΙΔΗΣ. Τοὺς θέλετε διὰ ν’ αὐξάνητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφόρων σας.

§91ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο γνωρίζετε καλῶς, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι οὗτοι πρόκειται νὰ ἐπιστρέψωσιν εἰς τὰς πατρίδας των.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τοὺς χαρακτηρίζετε ὡς φυγάδας.

§93ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Φεύγουσι τὴν στρατολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει αὐτοῖς ὁ βουλγαρικὸς νόμος· δὲν ἐπιθυμοῦσι νὰ ἦναι Βούλγαροι· θέλουσι νὰ ἦναι Ἕλληνες. Τούτους περιθάλπομεν καὶ δεχόμεθα εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν ἡμεῖς, γινώσκοντες ὅτι ἐκπληροῦμεν καθῆκον καὶ φιλάνθρωπον καὶ ἑλληνικόν, ταῦτα πράττοντες.

§94Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοὺς ὁποίους ὅμως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἰδίᾳ ἡμεῖς δὲν θέλετε δυνηθῆ νὰ προστατεύσητε, ὅταν ἐπανέλθωσιν εἰς Βουλγαρίαν, ἀπὸ τῶν καταπιέσεων καὶ κακώσεων, εἰς τὰς ὁποίας θέλουσιν ὑποβληθῆ ὑπὸ τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως.

§95ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶχε σύμβασιν, ἥτις ἐκάλυπτεν αὐτοὺς κατὰ πάσης καταπιέσεως τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως, ταύτῃ δὲ τῇ στιγμῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διαπραγματεύεται πρὸς ὑπογραφὴν νέας συμβάσεως.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον μετὰ τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως εὑρισκόμεθα εἰς διαπραγματεύσεις ἐκκρεμεῖς, οἱ ἄνθρωποι οὗτοι δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς πατρίδας των, ἑπομένως ἡ πίστωσις δὲν δύναται ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ τοῖς χρησιμεύσῃ.

§97ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτοὶ, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἀπέρχονται, καθ’ ἡμέραν ἀπολυόμενοι, ἄλλοι μὲν, οἱ δυνάμενοι, εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Ῥωμυλίαν, ἄλλοι δὲ εἰς τὰς γειτονευούσας πρὸς τὴν Ῥωμυλίαν χώρας, ὅπου εὑρίσκουσι πόρον ζωῆς, διότι ἐνταῦθα δὲν δύνανται εὐχερῶς νὰ προσπορίζωνται τὰ πρὸς τὸ ζῇν.

§98Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁμιλοῦσι περὶ τῆς ἀξίας τῆς πολιτικῆς τῆς πιστώσεως, καὶ λησμονοῦσιν, ὅτι κατὰ τὸ 1886, ὅτε εἶχον καταταχθῆ εἰς τὸν στρατὸν ἄνδρες ἐκ Φιλιππουπόλεως, δὲν ἠξίωσαν νὰ δώσωσιν εἰς αὐτοὺς οὔτε πέντε δραχμὰς, μετὰ τὴν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἀπόλυσίν των, ἵνα ἀναχωρήσωσιν εἰς τὰς πατρίδας των, καὶ ἠναγκάσθημεν ἡμεῖς, ἐκ τοῦ πτωχοῦ ἡμῶν βαλαντίου, νὰ χορηγήσωμεν αὐτοῖς τὰ πρὸς ἐπάνοδον εἰς τὰς πατρίδας των ἀναγκαῖα μέσα. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι μέτρον ἀντιβαῖνον εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, καὶ θέλει ἐκθέσει εἰς τὰς καταδιώξεις τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως πάντας τοὺς ἀνθρώπους τούτους, τοὺς ἀξιοῦντας ὅτι ἀπέκτησαν τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν.

§99ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ὅπως κάλλιστα γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκ τῶν ἀρχείων του, δὲν εἶναι ἄξιος νὰ προστατεύσῃ τοὺς αὐτόθι Ἕλληνας ὑπηκόους του· διατὶ δημιουργεῖ καὶ νέας ὑποθέσεις;

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὶν ἢ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἤθελον νὰ εἴπω τι περὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ εὐθὺς κατόπιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένου, διότι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη πιστώσεως διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ξένων ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἤδη διεξάγουσι τὰς γεωδαισιακὰς ἐργασίας. Ἤδη ἡ Βουλὴ φαίνεται διατεθειμένη νὰ ψηφίσῃ τὴν πίστωσιν τῶν 50,000 δραχμῶν, δι’ ἃς ἐξεδόθη Διάταγμα, ἑπομένως φρονῶ, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ὡς πρὸς τοῦτο νὰ ἐπέλθῃ τις συνεννόησις, προλαμβάνουσα πᾶσαν συζήτησιν, τοῦτο δὲ, ἀφιεμένου κατὰ μέρος τοῦ νομοσχεδίου περὶ χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας καὶ περιοριζομένου τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς δάνειον καὶ πίστωσιν διὰ τὴν χαρτογραφικὴν ἐργασίαν, εἰς μόνην τὴν πίστωσιν.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§103ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε νὰ κανονίσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἡμεῖς ἀντετάχθημεν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν περὶ τῆς ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς πιστώσεως τῶν 10,000 δραχμῶν.

§105Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μὴ ἐρωτᾶτε, διότι θὰ δειχθῇ, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ· πρέπει νὰ ἐρωτήσητε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Λομβάρδου καὶ Καλογεροπούλου).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ.