1889.12.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40

τῆς 13 Δεκεμβρίου 1889

(Τετάρτη).

Ὥρα 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς παρελείψατε νὰ ἀναφέρητε τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα ὡς ἄρθρον 8, περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ μνεία περὶ αὐτοῦ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§4ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ῥητίνης ἐγένετο παρ’ ἐμοῦ καὶ ὄχι παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ Ἀχαΐας, καὶ παρακαλῶ νὰ διορθωθῶσι καὶ κατὰ τοῦτο τὰ πρακτικά.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Τὰ πρακτικὰ, διορθωθέντα συμφώνως ταῖς ἀνωτέρω παρατηρήσεσιν, ἐπικυροῦνται).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς κ. Παλαμήδης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ: ά) νὰ καταθέσῃ ὁλόκληρον τὴν ἀλληλογραφίαν, τὴν ἀφορῶσαν τὴν συνδρομὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς κατασκευὴν δημοτικοῦ ὑδραγωγείου ἐν Βιδιάκι τῆς Θελπούσης, ἐν ἔτει 1884, καὶ βʹ) νὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Λάδωνος κατὰ τὰς θέσεις Ἀσπρόβραχον καὶ Τουμπίτσι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1880 μέχρι τοῦδε. Οἱ Γεῶργος καὶ Δανάη Τσιγαδᾶ ἀναφέρουσιν, ὅτι ἡ οἰκία των, ἡ παρὰ τὴν πλατείαν Κάνιγγος, κατηδαφίσθη παρὰ τῆς ἀρχῆς χάριν ῥυμοτομίας, καὶ παρακαλοῦσι νὰ τοῖς δοθῇ ἡ ὀφειλομένη ἀποζημίωσις.

§7ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατί δὲν ἐπληρώθησαν;

§8ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν πλατείαν Κάνιγγος ὑπῆρχε μία μόνη οἰκία, γνωστὴ εἰς πάντας τοὺς παλαιοὺς κατοίκους Ἀθηνῶν, κειμένη ἐπὶ τοῦ μέρους, ὅπου ἄλλοτε ἐπαιάνιζεν ἡ μουσική. Κατηδαφίσθη δὲ λόγῳ τοῦ ἑτοιμοῤῥόπου. Ἀλλὰ καὶ ἡ οἰκογένεια, ἣν ὠνόμασεν ὁ ἐπερωτῶν, εἶχε τὴν εὔλογον ἀξίωσιν, νὰ μὴ τεθῇ χεὶρ ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου ἄνευ ἀποζημιώσεως. Ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξα τὸν κανονισμὸν τῶν ἀποζημιώσεων, καὶ ἐγένοντο οἱ πίνακες· μέλλουσι δ’ ἤδη ν’ ἀποζημιώσωσιν οἱ παρόδιοι καὶ ὁ δῆμος· καὶ οἱ μὲν παρόδιοι εἶναι εὔκολον ν’ ἀποζημιώσωσιν, ὁ δὲ δῆμος γνωρίζετε ὅτι παραπέμπει πάντοτε εἰς τὸ πεμπτημόριον· τοῦτο δὲ μόνον ἠδυνάμην ἐγὼ νὰ πράξω, νὰ μὴ ἐπιτρέψω νὰ θέσωσι πρὸ τῆς ἀποζημιώσεως χεῖρα ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου, καὶ τοῦτο ἔπραξα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἰωάννης Καραγιάννης, Διευθυντὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ Μελοδραματικοῦ θιάσου, ἐξαιτεῖται ὅπως ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν ὑπὲρ τοῦ εἰρημένου θιάσου. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Τηλεγράφημα τοῦ Δημάρχου Μεθάνων, ἀνακοινοῦντος ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. Ἅπασαι αἱ αἰτήσεις αὗται παραπέμπονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Κόρπας ἔχει τὸν λόγον.

§10ΚΟΡΠΑΣ. Ἐκ τῶν κληρωτῶν τοῦ 1887 οἱ διανύοντες κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ τρίτον καὶ τελευταῖον ἔτος τῆς φοιτήσεως αὐτῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καὶ ἐν τῇ Πολυτεχνικῇ τότε Σχολῇ, νῦν δὲ Βιομηχανικῇ, ἔλαβον ἀναβολὴν κατατάξεως, οἱ μὲν διανύοντες τὸ τρίτον ἑνὸς ἔτους, οἱ δὲ τὸ τέταρτον δύο ἐτῶν. Οἱ λαβόντες ἑνὸς ἔτους ἀναβολὴν κατετάχθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, μένουσι δὲ πρὸς κατάταξιν κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου ἐ. ἔ. οἱ λαβόντες διετῆ ἀναβολήν. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἐποχὴ τῆς κατατάξεως ἐν μέσῳ τοῦ χειμῶνος δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος, ἀφοῦ μάλιστα γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἐπιπολάζει καὶ ἡ νόσος, περὶ ἧς τόσος ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ. Ἤθελον ἑπομένως παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀναβάλῃ τὴν κατάταξιν αὐτῶν, εἴτε τῇ ἐπινεύσει τῆς Βουλῆς, εἴτε δι’ ἄλλου τρόπου, διότι καὶ ἡ χρησιμότης αὐτῶν δὲν θὰ ἦναι ὁποία πρέπει. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ δι’ ἕτερον ἀντικείμενον. Ἐν τῷ στρατολογικῷ νόμῳ ὑπάρχουσι κατηγορίαι ἀπαλλασσομένων. Ὁ νόμος ἀπαλλάσσει τοὺς ἔχοντας ἀδελφοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ στρατῷ, ἀλλ’ ἡ ἀπαλλαγὴ αὕτη εἶναι προσωρινή, ἐπανέρχονται δὲ οἱ ἀπαλλασσόμενοι ἅμα τῇ ἀπολύσει τοῦ ἀδελφοῦ αὐτῶν. Πρὸ τῆς ἀπαλλαγῆς ταύτης καταθέτουσι δραχμὰς 100, ὑποχρεούμενοι ὅμως ἔπειτα νὰ ὑπηρετήσωσι, δὲν λαμβάνουν ὀπίσω τὸ ἀντισήκωμα, τὸ ὁποῖον κατέθεσαν. Ἐπειδὴ τοιαύτη διάταξις ἐν τῷ νόμῳ δὲν ὑπάρχει, καὶ ἂν τοιαύτην γνώμην ἔχῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τούτου.

§11ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον εἶχον ἐπερωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, καὶ εἶχεν ἀπαντήσει τότε, ὅτι ἐπιστρέφεται τὸ ἀντισήκωμα. Ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Κόρπα φαίνεται νῦν, ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν συμβαίνει.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Διαταγαὶ τῷ ὄντι ὑπάρχουσι, μὴ συμφωνοῦσαι πρὸς ἀλλήλας. Ὡς πρὸς μὲν τοὺς κατατεταγμένους μετὰ τὴν καταβολὴν τοῦ ἀντισηκώματος, τοῦτο ἀποδίδεται, διότι ὑπάρχει περὶ τῆς ἀποδόσεως ῥητὴ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ· ὡς πρὸς τοὺς ἀπαλλασσομένους ὅμως, δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις, καὶ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, ἕτοιμον πρὸς ὑποβολὴν, ἵνα παύσῃ πᾶσα ἀμφισβήτησις.

§13ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, μετὰ ἐκθέσεως.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 154.)

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένοντο διάφοροι ἐπερωτήσεις καὶ αἰτήσεις πληροφοριῶν, εἰς ἃς ὀφείλω ἀπαντήσεις. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἐζήτησεν ἀκριβῆ σημείωσιν τῶν ἐλαττώσεων ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς φορολογικῆς κλίμακος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου. Εἶχον εἰπεῖ, ὅτι ἐν συνόλῳ τὸ ποσὸν ἀνήρχετο εἰς 933,000 δραχ. Ἤδη προσάγω, κατόπιν τῆς αἰτήσεως, πίνακα ἀναλυτικὸν τοῦ ποσοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ὑπέβαλεν αἴτησιν πληροφοριῶν, ἀναγομένων εἰς ἀκύρωσιν δηλώσεων τῆς κοινότητος τοῦ χωρίου Βασιλικὸ, καὶ περὶ ἐπιστροφῆς τῶν χρηματικῶν καταβολῶν, καὶ εἰδικῶς αἴτησιν πληροφορίας, ἐὰν διετάχθη νὰ χωρισθῶσιν αἱ καλύπτουσαι ἀρχαιότητας γαῖαι. Ἡ ἀπόφασις περὶ τῶν γαιῶν τῶν δηλωθεισῶν, αἵτινες καλύπτουσιν ἀρχαιότητας, ἐγένετο ὑπὸ τῆς οἰκείας ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νόμου τοῦ 1878. Ἡ ἀπόφασις αὕτη εἶναι ὁριστικὴ καὶ ἀνέκκλητος, ἑπομένως ἡ ἀξίωσις, ἣν σήμερον ἐγείρουσιν οἱ δηλωταὶ, ὅπως περιορισθῇ ὁ χῶρος, ὁ ὡς ἐκ τῆς καλύψεως ἀρχαιοτήτων ἐξαιρετέος τῆς παραχωρήσεως, εἰς 5 στρέμματα, ἀντὶ τῶν 718, δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ἐδήλωσεν, ὅτι 718 στρέμματα καλύπτουσιν ἀρχαιότητας. Ἀλλ’ ἔχουσι καὶ ἑτέραν ἐπιβοηθητικὴν ἀπαίτησιν οἱ δηλωταὶ, ὅπως, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἀποχωρισθῶσι τὰ στρέμματα ταῦτα, ἀποδοθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ ὅλον τῶν μέχρι τοῦδε καταβληθέντων. Αὕτη ἡ ἀπαίτησις εἶναι εὔλογος, ἀλλὰ διετυπώθη μόνον τὴν 1 παρελθόντος Νοεμβρίου· δὲν ὑπῆρχεν ἄρα καιρὸς, ἵνα πραγματοποιηθῇ μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ εἶναι ἐν τῷ σταδίῳ τῆς πραγματοποιήσεως.

§16Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ δὲν ἐννοεῖ αὐτό· δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια τῆς ἀναφορᾶς. Ἐκ τῶν 2,000 στρεμμάτων τῆς θέσεως ταύτης ἠκυρώθησαν δηλώσεις, περιέχουσαι 718 στρέμματα, τὰ δὲ ἄλλα ἔμειναν ἐκτός.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτου εἴμεθα σύμφωνοι, αὐτοὶ ὅμως δὲν ζητοῦσι νὰ χωρισθῶσι τὰ 718 στρέμματα ἀπὸ τῶν λοιπῶν, ἀλλὰ νὰ περιορισθῶσι τὰ 718 στρέμματα εἰς πέντε.

§18ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι αὐτό.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐξετάζομεν ἐκ νέου τὴν ἀναφοράν.

§20ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔτυχε νὰ ἐπισκεφθῶ τὴν Σικυῶνα, καὶ ἔχει δίκαιον ὁ κ. Βουλευτής· δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς προσδιορισμὸς τῶν στρεμμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα περιέχουσιν ἀρχαιότητας, ἑπομένως ἡ καλλιέργεια ἐκεῖ γίνεται ἀτάκτως καὶ ἐκτείνεται καὶ εἰς τὰ στρέμματα ταῦτα· ὥστε καλὸν εἶναι, χάριν διασώσεως τῶν ἀρχαιοτήτων, νὰ ὁρισθῶσι τὰ στρέμματα.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἀπαντῶ ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς.

§22ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε. Δύο ζητήματα πρέπει νὰ καθορισθῶσι· πρῶτον τὰ μέρη, τὰ περιλαμβάνοντα ἀρχαιότητας, καὶ δεύτερον, πρέπει νὰ σταλῇ εἷς εἰδικὸς, διὰ νὰ ὁρίσῃ τὰ στρέμματα ταῦτα.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὕτω γενήσεται. Ἡ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἐξακρίβωσις τῆς τοποθεσίας τῶν 718 στρεμμάτων δὲν ζητεῖται διὰ τῆς ἀναφορᾶς.

§24Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Καὶ ὁ κ. Δημητριάδης ὑπέβαλε τοιαύτην ἀναφορὰν, ἥτις ἐστάλη εἰς τὸν ἔφορον τῶν ἀρχαιοτήτων.

§25ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Βεβαίως· διότι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Ἐφορίας.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας κ. Παπαμιχαλόπουλος ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Κατὰ τὸ ἄρθρον 89 τοῦ Συντάγματος, τὰ προσόντα τῶν ἐχόντων ψῆφον μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου θέλουσιν ὁρισθῆ δι’ εἰδικοῦ νόμου. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν· ά) διατὶ, ἀφοῦ ἐκανόνισε τὰ προσόντα ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, δὲν προὐκάλεσεν εἰδικὸν νόμον καὶ διὰ τὰ μέλη τοῦ Συνεδρίου, ὅπως ἐγένετο διὰ τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ βʹ) Ποῖα ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Συνεδρίου ἔχουσι βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ τμηματάρχου πρώτης τάξεως καὶ οὐδὲν προσὸν ἀπαιτεῖται διὰ τὸν διορισμὸν αὐτῶν». Ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει δίκαιον, ἀφορῶν εἰς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, ὅτι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸν γενικὸν νόμον περὶ προσόντων, ὡς πρὸς τὰ προσόντα τῶν ψῆφον ἐχόντων μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διότι τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ περὶ τῶν προσόντων τῶν δημοσίων τούτων λειτουργῶν εἰδικὸν νόμον, πρέπει δὲ νὰ εἰσαγάγωμεν εἰδικὸν νόμον, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ὁ νόμος ὁ γενικὸς περιλαμβάνει τοὺς ἐλεγκτὰς καὶ τοὺς παρέδρους, δὲν περιλαμβάνει ὅμως τὸν πρόεδρον καὶ τὸν ἀντιπρόεδρον, πρέπει δὲ καὶ τὰ περὶ τῶν προσόντων αὐτῶν νὰ κανονισθῶσιν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν δευτέραν ἐρώτησιν, «τίνα ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Συνεδρίου ἔχουσι βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ τμηματάρχου αʹ τάξεως, καὶ ἑπομένως τίνα τὰ μέλη, πρὸς ὧν τὸν διορισμὸν οὐδὲν προσὸν ἀπαιτεῖται», λέγω ὅτι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, τὰ μὲν μέλη τοῦ Συνεδρίου, πρὸς ὧν τὸν διορισμὸν οὐδὲν ἀπαιτεῖται προσὸν, εἶναι ὁ πρόεδρος καὶ ὁ ἀντιπρόεδρος, πρὸς τῶν ἄλλων δὲ τὸν διορισμὸν ἀπαιτοῦνται τὰ προσόντα τοῦ νόμου, καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὡς πρὸς μὲν τοὺς παρέδρους οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι εἶναι οὗτοι τὸν βαθμὸν κατώτεροι τοῦ τμηματάρχου αʹ τάξεως· ὡς πρὸς τοὺς ἐλεγκτὰς, ἐνδέχεται νὰ ἐγερθῇ ἀμφιβολία, αὕτη ὅμως δὲν θὰ εἶχεν ὑπόστασιν, κατ’ ἐμέ· τοὐναντίον θεωρῶ βέβαιον, ὅτι ὁ ἐλεγκτὴς ἔχει βαθμὸν τμηματάρχου αʹ τάξεως, τοῦτο δὲ συμπεραίνω ἐκ τῶν ἑξῆς. Ὁ ἐλεγκτὴς ἔχει βαθμὸν οὐχὶ ἀνώτερον τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀρεοπαγίτου,—δὲν ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις περὶ τούτου ἐν νόμῳ, ἀλλ’ ὑπάρχουσι διατάξεις, ἀποδεικνύουσαι τοῦτο, οἷον περὶ τῆς στολῆς τῆς αὐτῆς καὶ τοῦ ἀρεοπαγίτου καὶ περὶ θέσεως,— ὁ δὲ βαθμὸς τοῦ ἀρεοπαγίτου κανονίζεται ὡς βαθμὸς ὑπουργικοῦ συμβούλου, θεωρητέος σήμερον ἀντικατασταθεὶς ὑπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ τμηματάρχου. Ἐκ ταύτης τῆς σειρᾶς τῶν σκέψεων ἀπολήγω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ ἐλεγκτὴς, ἔχων βαθμὸν τμηματάρχου αʹ τάξεως, ὑπάγεται εἰς τὸν νόμον περὶ προσόντων. Ταῦτα ὅμως, ὡς εἶπον, δὲν ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ὅπως καθορίσῃ, καὶ ἑπομένως καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως προκαλέσῃ τὸν καθορισμὸν δι’ εἰδικοῦ νόμου τῶν ἀναγομένων εἰς τὰ προσόντα τῶν ψήφων ἐχόντων μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀφοῦ μάλιστα ὑπάρχουσι δύο μέλη, ἔχοντα ψῆφον, ἅτινα μένουσιν ἐκτὸς τῆς περιφερείας τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ γενικοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ὑπέβαλεν ἐπερώτησιν, προκαλῶν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα διατάξῃ τὸ 1ον σύνταγμα, ὅπως ἀποστείλῃ εἰς τὸ Νοσοκομεῖον τὸν στρατιώτην αὐτοῦ Χρονόπουλον, πάσχοντα ἐξ ἐπιληψίας, πρὸς ἐξέτασιν, συμφώνως πρὸς τὴν σύστασιν τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ περὶ οὗ πρόκειται στρατιώτης Χρονόπουλος Δημήτριος, κριθεὶς ἀνίκανος διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1230 ἀπὸ 20 Ὀκτωβρίου ἐνεστῶτος ἔτους γνωμοδοτήσεως τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς πάσχων ἐπιληψίαν, ἀπελύθη ὑπὸ τοῦ πρώτου συντάγματος τοῦ πεζικοῦ, εἰς ὃ ἀνῆκε, σταλεὶς εἰς τὴν ἑστίαν του ἀπὸ 23 Ὀκτωβρίου. Ταῦτα ἀνακοινῶ κατὰ σημείωμα, ὅπερ προσάγω, διότι ἀνεκοίνωσα χθὲς εἰς τὸ σύνταγμα τὰ περὶ τούτου, καὶ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν, καθ’ ἣν πράγματι μετέβη ὁ στρατιώτης οὗτος εἰς τὴν ἑστίαν του ἄνευ ἀποδοχῶν, εὑρεθεὶς ἀνίκανος ἀπὸ 23 Ὀκτωβρίου 1889, διεγράφη δὲ ὁριστικῶς τὴν 30 Ὀκτωβρίου 1889. Ὑπῆρξε διάλειμμα ἑπτὰ ἡμερῶν μεταξὺ τῆς ἀποστολῆς τοῦ στρατιώτου εἰς τὴν ἑστίαν αὐτοῦ καὶ τῆς ὁριστικῆς διαγραφῆς, ἀκριβῶς διότι τὸ σύνταγμα, ἐννοοῦν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ κρατήσῃ αὐτὸν οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, δὲν ἀνέμεινε τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν διατυπώσεων.

§27ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρωθυπουργέ· τώρα ἔρχομαι ἀπὸ τὰ Παραπήγματα, καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ὁμιλῶ, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εὑρίσκεται εἰς τὴν φυλακὴν τοῦ συντάγματος.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, τί συμβαίνει. Ἰδοὺ τί ἐγένετο. Μετὰ τὴν συνεδρίασιν παρέπεμψα ἀμέσως, πρὸς ἐξέτασιν καὶ συλλογὴν πληροφοριῶν, τὰ τῆς ἐπερωτήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐστάλη δὲ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου ἀπὸ 12 Δεκεμβρίου, τουτέστι χθές, εἰς τὸν ὑπασπιστὴν τοῦ Αʹ συντάγματος τοῦ πεζικοῦ σημείωμα, ἵνα δώσῃ πληροφορίας, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Σημειώσατε παρὰ πόδας τῆς παρούσης, ἂν ὁ στρατιώτης Χρονόπουλος Δημήτριος, ὅστις ἐκρίθη ἀπολυτέος διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1230 ἀπὸ 20 Ὀκτωβρίου ἐνεστῶτος ἔτους γνωμοδοτήσεως τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, διατελῇ εἰσέτι ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ, ἢ ἀπελύθη καὶ πότε».

§29ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν κατακρίνω τὴν ἐνέργειάν σας, κύριε Ὑπουργέ.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ φαίνεται, ὅτι καὶ ἄλλος στρατιώτης ὑπάρχει ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὄνομα, θέλομεν φροντίσει, ὅπως ἐξακριβωθῇ ἡ ἀλήθεια. Καὶ πάλιν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας περὶ τῶν τῆς ὑγείας τοῦ στρατοῦ καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν Λαρίσσῃ ἔλαβε τὸν λόγον. Περὶ τῶν ἐν Λαρίσσῃ παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας, ὅτι ἔλαβε πληροφορίας, ὅτι 70 εἶχον ἀποβιώσει ἀπὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς χθές...

§31ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Δὲν ἀνέλαβον τὴν εὐθύνην.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. ... μὴ ἀναλαβὼν τὴν εὐθύνην (ἱλαρότης). Ἡμεῖς εἴχομεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ σημείωσιν περὶ τῶν μέχρι τῆς 30 Νοεμβρίου, διότι τὸ Ὑπουργεῖον λαμβάνει πάντοτε ἐκθέσεις ἐντὸς τοῦ πρώτου ἑπομένου δεκαημέρου, ὑπέθεσα ἄρα, ὅτι ἡ μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ γνωστοῦ ἀριθμοῦ καὶ τοῦ ἀριθμοῦ, τοῦ ἀνακοινωθέντος εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἰς τὴν Βουλήν, προέρχεται ἐξ ἀποβιώσεων ἐντὸς τοῦ βραχέος χρονικοῦ διαστήματος ἀπὸ 1ης Δεκεμβρίου μέχρι τῆς 12ης Δεκεμβρίου. Ἐτηλεγράφησα ἑπομένως εἰς Λάρισσαν, ἵνα λάβω πληροφορίας, ἔλαβον δὲ τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τῇ ὑπ’ ἀριθ. 70445 τηλεγραφικῇ διαταγῇ ὑμῶν ἀναφέρομεν εὐπειθῶς, ὅτι ἀπὸ πρώτης μέχρι σήμερον ἀπεβίωσαν τρεῖς, ἐξ ὧν δύο ἐξ ἰλαρᾶς μετὰ τριχοειδοῦς βρογχίτιδος καὶ εἷς ἐκ πνευμονίας μετὰ περικαρδίτιδος.

«Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον Λαρίσσης

«ΑΣΗΜΑΚΗΣ».

Ἀπὸ δὲ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς 30ῆς Νοεμβρίου, ἐκ τῶν σημειώσεων τῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, σημειώσεων πλήρων, ἐξάγεται ὅτι ἀπεβίωσαν 13· ὥστε ἀπὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς 12 Δεκεμβρίου δὲν ἀπεβίωσαν 70, ἀλλ’ ἀπεβίωσαν 16· ἡ διαφορὰ εἶναι ἀποχρῶσα, ὅπως πείσῃ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συγκινῆται τοσοῦτον ἐπὶ τῇ καταστάσει τῆς ὑγείας τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ ποιῆται ἀνακοινώσεις, αἵτινες ὁπωσδήποτε ταράσσουσι τὴν κοινωνίαν. Δὲν ἤρκει δὲ ἡ πληροφορία, ὅτι ἀπεβίωσαν 70, ἀλλ’ εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἀπεβίωσαν 70 ἐπὶ δυνάμεως στρατοῦ ἐκ 500. Ἀλλὰ πόση εἶναι ἡ δύναμις ἐν Λαρίσσῃ; Δὲν εἶναι ἐκεῖ ἓν μόνον σύνταγμα, ἀλλ’ εἶναι ἐκεῖ δύο συντάγματα, τὸ δὲ σύνταγμα τοῦ πεζικοῦ δὲν ἔχει δύναμιν 500, ἀλλ’ ἔχει ὁπλίτας 1008. Ὑπάρχει προσέτι τὸ σύνταγμα τοῦ ἱππικοῦ, ἔχον ὁπλίτας 691, μία πυροβολαρχία, ἔχουσα 109 ἄνδρας, καὶ ἡ χωροφυλακὴ, ἀριθμοῦσα 251 ἄνδρας· ὥστε τὸ σύνολον δὲν εἶναι 500 ἢ 600, ἀλλὰ 2059 ὁπλῖται, ἐφ’ οὗ ἀριθμοῦ ἔχομεν ἀποβιώσεις ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου μέχρι 12ης Δεκεμβρίου, τουτέστιν ἐν διαστήματι 72 ἡμερῶν, 16 ἀνδρῶν. Αἱ ἀναλογίαι τῶν ἀποβιώσεων εἶναι ἐλάχισται, εἶναι πολὺ κατώτεραι τῶν θεωρουμένων ὡς μετρίων ἁπανταχοῦ. Δὲν εἶναι δὲ εὐτυχῶς αἱ ἀποβιώσεις ἐξ ἐπιδημικῶν νόσων, διότι μόνον μεταξὺ τῶν τριῶν ἀποβιωσάντων κατὰ τὸ τελευταῖον δεκαήμερον οἱ δύο ἀπεβίωσαν ἐξ ἰλαρᾶς ἐπιπεπλεγμένης, οἱ ἄλλοι ὅλοι, οἱ 13 οἱ μέχρι τῆς 30ῆς Νοεμβρίου καὶ ὁ εἷς τοῦ δεκαημέρου τοῦ Δεκεμβρίου, ἀπεβίωσαν ἐκ πνευμονίας οἱ πλεῖστοι, εἷς ἐκ κακοήθους πυρετοῦ, καὶ εἷς ἐκ πνευμονίας μετὰ περικαρδίτιδος. Ἑπομένως δὲν ἔχει τι ἡ κατάστασις ἡ ὑγιεινὴ ἐν Λαρίσσῃ, τὸ δυνάμενον νὰ ταράξῃ ἡμᾶς, τοὐναντίον εἶναι καλλιτέρα τῆς συνήθους. Προσέτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν σημασίαν τῶν παρατηρήσεών μου ὡς πρὸς τὴν χωρητικότητα τοῦ Νοσοκομείου, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι κακῶς ὑπολογίζω τὰ τοῦ κυβισμοῦ, ὅτι ἐν τῷ κυβισμῷ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὰ σώματα καὶ τὰ ἔπιπλα, ἐθεώρησε δὲ, ὅτι τὰ σώματα καὶ τὰ ἔπιπλα ἐδικαίουν αὐτὸν ἵνα ἐλαττώσῃ τὸν κυβισμὸν ἀπὸ 30 καὶ 2 δεκατημορίων εἰς 20, καὶ ἐβεβαίου, ὅτι τοιαύτη ἦτο ἡ χωρητικότης, ἂν ὁ ὑπολογισμὸς καὶ κατὰ τὸν τρόπον τῆς Κυβερνήσεως ἐγίνετο πρεπόντως. Αἱ ἀνακοινώσεις ἡμῶν ἐστηρίζοντο ἐπὶ τοῦ συστήματος τοῦ ἀναλογισμοῦ τοῦ κυβισμοῦ, τοῦ κατὰ τὰ δόκιμα συγγράμματα. Ἐν αὐτοῖς, ὅταν ἀναγινώσκωμεν, ὅτι ἐν ὡρισμένῳ Νοσοκομείῳ, οἷον τὸ Λαριβοαζιὲρ, ὑπάρχουσι 17 κυβικὰ μέτρα δι’ ἕκαστον ἀσθενῆ, τὰ 17 κυβικὰ μέτρα εἶναι ἀρχιτεκτονικά. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι κακῶς ὑπελόγισα τὴν χωρητικότητα ταύτην εἰς 30 κυβικὰ μέτρα καὶ 2 δεκατημόρια, ἀφοῦ ἡ ὅλη χωρητικότης εἶναι 9,960 κυβικῶν μέτρων, οἱ δὲ ἀσθενεῖς εἶναι 288. Ἀλλ’ οἱ ἀσθενεῖς οἱ 288, διανεμόμενοι τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ μὴ περιλαμβάνοντα, ὡς ὑπέθεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς, τὸν χῶρον τὸν ἀνήκοντα εἰς τοὺς νοσοκόμους, εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ καταστήματος, εἰς τὸ φαρμακεῖον, εἰς τὰ γραφεῖα καὶ εἰς τοὺς διαδρόμους, διότι, ὡς ἀντελήφθη ὁ κ. Βουλευτὴς, ὑπελογίσαμεν μόνον τὸν χῶρον τῶν αἰθουσῶν, ἐν αἷς αἱ κλίναι τῶν ἀσθενῶν, ἔχουσιν ἕκαστος οὐχὶ 30 κυβικὰ μέτρα καὶ 2 δεκατημόρια, ἀλλὰ 34 κυβικὰ μέτρα. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν ὅτι, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὸν χῶρον τῶν σωμάτων καὶ ἐπίπλων, δὲν θὰ ὑπολείπωνται ἢ 20 μόνον μέτρα. Τὰ συγγράμματα ὁρίζουσι τὸν κυβισμὸν τοῦ σώματος καὶ τῶν ἐπίπλων ἐν τῷ Νοσοκομείῳ, καὶ ἰδοὺ ἔχομεν σύγγραμμα ἐνταῦθα τοῦ διευθύνοντος τὸ ὑγειονομικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου, ἐκδεδομένον ἀπὸ τοῦ 1865, ὁρίζον τὸν ἀναλογοῦντα εἰς ἕκαστον ἄῤῥωστον χῶρον εἰς 30 τοὐλάχιστον κυβικὰ μέτρα, ἀφοῦ ἀφαιρεθῇ ὁ κατεχόμενος χῶρος ὑπὸ τοῦ σώματος τοῦ ἀῤῥώστου, τῆς κλίνης αὐτοῦ καὶ τῶν λοιπῶν ὑλικῶν, ὑπολογιζομένων κατ’ ἐλάχιστον ὅρον δι’ ἕκαστον ἄῤῥωστον εἰς 1½ κυβικὸν μέτρον. Ὥστε ὁ ὅλος ἀφαιρετέος χῶρος εἶναι ἓν καὶ ἥμισυ κυβικὸν μέτρον· ἐὰν δὲ ἀφαιρέσωμεν αὐτὰ ἀπὸ τῶν 34 μέτρων, ὑπολείπονται 32½ κυβικὰ μέτρα, ἤτοι 2 κυβικὰ μέτρα καὶ πέντε δεκατημόρια, ἅτινα πρέπει νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰ 30 κυβικὰ μέτρα, ἀντὶ ἐλαττώσεως αὐτῶν εἰς 20 μέτρα. Ἔχω δὲ ἐνταῦθα διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν, ἐὰν θέλῃ,—διότι ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐνδιαφέρεται εἰς τὰς λεπτομερείας,—τὴν ἀκριβῆ σημείωσιν τοῦ κυβισμοῦ τοῦ σώματος ἐκ τοῦ περὶ ὑγιεινῆς συγγράμματος τοῦ Michel Levy (Τ. Ι. σελ. 648), καὶ ἐπίσης πληροφορίας περὶ τοῦ κυβισμοῦ τῶν ἐν τῷ ἡμετέρῳ Νοσοκομείῳ ἐπίπλων, ἀποδεικνύοντα ὅτι σῶμα καὶ ἔπιπλα δὲν καταλαμβάνουσι πλέον τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως κυβικοῦ μέτρου. Ὥστε ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπάρχει κυβισμὸς δι’ ἕκαστον ἀσθενῆ ἀνώτερος τοῦ ἀνακοινωθέντος παρ’ ἐμοῦ προχθές. Φέρω προσέτι ἐκ τοῦ αὐτοῦ συγγράμματος, τοῦ κατὰ τὸ 1865 ἐκδοθέντος ὑπὸ τοῦ διευθύνοντος σήμερον τὸ ὑγειονομικὸν τμῆμα, ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τοῦ Νοσοκομείου. Κατὰ ταύτας, τὸ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν ἦτο τότε χωρητικότητος 200 ἕως 250 ἀσθενῶν, ἔκτοτε δὲ προσετέθησαν δύο παραρτήματα, χωρητικότητος 80 ἀσθενῶν, κατὰ τὴν παροῦσαν δὲ περίστασιν καὶ εἷς θάλαμος τοῦ στρατῶνος τῶν νοσοκόμων, παρακείμενος τῷ Νοσοκομείῳ, χωρητικότητος 60 κλινῶν. Προσθέτοντες ἄρα 80 καὶ 60, ἴσον 140, εἰς τὸν κατώτερον ἀριθμὸν ἐκ τῶν 200 καὶ 250, ἔχομεν τὸ ὅλον χωρητικότητα 340, ἐκ συγγράμματος μὴ συνταχθέντος, ὡς διατρανοῖ ἡ χρονολογία τῆς ἐκδόσεως, ἐπὶ σκοπῷ δικαιολογίας τῶν νῦν συμβαινόντων.

§33ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔλαβον ταύτην τὴν στιγμὴν τὴν ἀπάντησιν μετὰ τῶν σχετικῶν εἰς τὴν προχθὲς ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας καὶ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπερώτησιν περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Πρώτη ἐρώτησις: πότε εἰσήχθη εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ὑπὸ τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889; Τὴν 12 Ὀκτωβρίου 1888. Πότε ἐπεστράφη εἰς τὸν Δήμαρχον ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου; Τὴν 22 Ἰουλίου 1889. Πότε ἀπεστάλη εἰς τὴν ἀρχὴν, τὴν ἔχουσαν τὸ δικαίωμα, νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ τροποποιήσῃ αὐτόν; Τὴν 7 Ἰουλίου 1889. Πότε ἡ ἀρχὴ αὕτη ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν της; Τὴν 20 Σεπτεμβρίου 1889. Ποίας δι’ αὐτῆς ἐπήνεγκε μεταβολάς; Ἂν ἐγένετο ἔφεσις, πότε ὑπεβλήθη ἡ ἔφεσις; πότε ἐξεδόθη ἡ ἐπὶ ταύτης ἀπόφασις; Ἅπασαι αἱ ἐπὶ τούτων ἀπαντήσεις περιέχονται παρὰ τὰς ἐρωτήσεις, ἐν τῷ σημειώματι τούτῳ, τὸ ὁποῖον κατατίθημι, καὶ μετ’ αὐτοῦ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ὡσαύτως δὲ καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου μετὰ τὴν ἔφεσιν, τῆς ὁποίας πρὸ μικροῦ ἔλαβον ἀντίγραφον, ἐκδοθείσης πρὸ 4 ἢ 5 ἡμερῶν.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀδυνατῶ νὰ χαρακτηρίσω τὴν ἀπάντησιν τῆς διοικήσεως τοῦ 1ου συντάγματος. Δὲν θέλω νὰ σᾶς δώσω τέλος ἕνα χαρακτηρισμὸν κατά τι ἀκριβῆ, χάριν τοῦ ὑπασπιστοῦ, τὸν ὁποῖον τιμῶ· ὑποθέτω ὅμως, ἂν ἦναι οὗτος ἐν γνώσει τῆς τοιαύτης ἀπαντήσεως, καὶ θὰ ἦναι, ὅτι τοῦ ἐπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. συνταγματάρχου. Δηλῶ, μὲ τὸν λόγον τῆς τιμῆς μου, ὅτι χθὲς μετέβην εἰς τὸ σύνταγμα καὶ ὅτι ὁ στρατιώτης οὗτος, ὁ Χρονόπουλος, ἦτο εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ ὄχι μόνον ἦτο εἰς τὰς φυλακὰς, ἀλλ’ ὁ συνταγματάρχης εἶχε διατάξει καὶ ἀνακρίσεις κατ’ αὐτοῦ, ἐπὶ ἀρνήσει ὑπηρεσίας.

§35ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πῶς ὀνομάζεται;

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χρονόπουλος.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ κύριόν του ὄνομα;

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ὑπάρχῃ, φαίνεται, σύγχυσις περὶ τὰ ὀνόματα, διότι τὸ Ὑγειονομικὸν τμῆμα ἔδωκε σημείωσιν, ὅτι ὁ στρατιώτης Δημ. Χρονόπουλος ἀπηλλάγη δι’ ἀποφάσεως τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς τὴν 23ην Ὀκτωβρίου, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς λέγει, ὅτι δὲν ἀπηλλάγη ὁ περὶ οὗ πρόκειται Χρονόπουλος. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετασθῶσι τὰ τῆς ταυτότητος.

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν θὰ ἔδιδα αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν, ἀλλὰ θὰ ἐτιμώρουν τὸν διοικητὴν, διότι καὶ ὁ διοικητὴς γνωρίζει, ἀλλὰ καὶ ὁ ὑπασπιστὴς βεβαίως θὰ ἀνέφερεν, ὅτι εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ συντάγματος εὑρίσκεται εἷς στρατιώτης Χρονόπουλος, διατεινόμενος ὅτι πάσχει ἐξ ἐπιληψίας, καὶ ἑπομένως γνωρίζουσι περὶ τίνος Χρονοπούλου πρόκειται, καὶ ἠδύναντο ν’ ἀναφέρωσιν ἀμφοτέρους, ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ἄλλος Χρονόπουλος. Ἀλλ’ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην εἰργάσθη ὁ ὑπασπιστὴς κατὰ διαταγὴν τοῦ συνταγματάρχου, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι μὲ τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν θὰ μὲ διαψεύσῃ.

§41ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω τὸν ὑπασπιστὴν τοῦ συντάγματος, ὑποθέτω ὅμως, ὅτι ἐνταῦθα ὑπάρχει σύγχυσις, διότι ὁ ὑπασπιστὴς τοῦ συντάγματος ἀπήντησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς ἐρώτησιν, διατυπωθεῖσαν ἐκ τοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου, παρὰ τοῦ ὁποίου ἐρωτᾶται, τί ἐγένετο ὁ στρατιώτης, ὁ ἀπαλλαχθεὶς τὴν 23 Ὀκτωβρίου, Δημήτριος Χρονόπουλος, καὶ ἀπαντᾷ, ὅτι οὗτος ἀπῆλθεν εἰς τὴν ἑστίαν του.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἐπροσέχατε, δὲν ἠθέλατε μοὶ κάμει αὐτὴν τὴν παρατήρησιν· διότι ἐγὼ ἐπηρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν περὶ στρατιώτου Χρονοπούλου, ὁ ὁποῖος τετράκις μετέβη εἰς τὸ Νοσοκομεῖον καὶ δὲν ἐκράτησαν αὐτὸν, ἐλλείψει χωρητικότητος, καὶ τὸ σύνταγμά του ἔθεσεν αὐτὸν εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι προσποιεῖται. Ἐπὶ τῇ ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμα ἐπερωτήσει ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ἐκ τοῦ συντάγματος. Ἐὰν ἐγνωρίζετε τὴν ὑπηρεσίαν, θὰ ἠξεύρατε, ὅτι ὁ ὑπασπιστὴς τοῦ συντάγματος εἶναι ἐν πλήρει γνώσει τῶν ἐν τῷ συντάγματι γιγνομένων, ἑπομένως ἦτο εἰς ἀρίστην θέσιν ν’ ἀπαντήσῃ εὐκρινέστατα εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου. Ἀλλ’ ὁ διατάξας αὐτὸν συνταγματάρχης ἠθέλησε νὰ κερδήσῃ καιρὸν, ἵνα ὑποτεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ἔλεγον ἐγὼ ἀκριβῆ πράγματα.

§43ΤΖΑΝΕΣ. Ἡ διοίκησις τοῦ συντάγματος πλανᾶται, διότι εἶναι δύο Χρονόπουλοι ἐκ τοῦ αὐτοῦ χωρίου τῆς αὐτῆς οἰκογενείας, ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους γνωρίζω πολὺ καλῶς. Γνωρίζω δὲ πολὺ καλῶς, ὅτι προχθὲς, ἤτοι τὴν Δευτέραν, ὁ πατὴρ τοῦ πάσχοντος Ἐμμανουὴλ Χρονοπούλου, περὶ οὗ καὶ ὁ συνάδελφος κ. Σάκκης ἔκαμε λόγον, μοὶ εἶπε: διατί δὲν μὲ βοηθεῖς; πεθαίνει τὸ παιδί μου! — Εἶναι εἰς τὴν φυλακὴν, λέγω, ἀκόμη; καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν, ἀφοῦ ὁ ἀνεψιός σου ἀπελύθη, αὐτὸς νὰ ἦναι φυλακισμένος ἀκόμη; Μοῦ λέγει: «αὐτὸ σεῖς τὸ ἠξεύρετε», καὶ ἀπῆλθεν. — Ὁ κ. συνάδελφος ἔκαμε τὴν ἐπερώτησιν, καὶ ὑποθέτω ὅτι εἶναι ὁ αὐτὸς Χρονόπουλος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ πατήρ του μοὶ ἔκαμε λόγον. Ἠξεύρω ὅτι καὶ τὰ δύο παιδία εἶναι ἐπιληπτικά. Τώρα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἂς ἐξετάσῃ, ἂν ἦναι ὄντως ἀληθῆ ὅλα, ὅσα ὁ προλαλήσας συνάδελφος εἶπεν. Εἶναι λυπηρὸν πράγματι, νὰ βασανίζωνται Ἕλληνες πολῖται, μὴ δυνάμενοι νὰ ἀκουσθῶσι διὰ τὰ δίκαιά των. Λοιπὸν θά παρακαλέσω καὶ ἐγὼ νὰ ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα, ἵνα ἴδωμεν τί συμβαίνει. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι, ὅταν ἀπευθύνῃ τις παράπονον, ὅτι πάσχει, οἱ κύριοι ὑγειονομικοὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ συντάγματος ὀφείλουν, ὡς πατέρες, ὡς ἐνδιαφερόμενοι, νὰ ἐξετάζωσι τοὺς πάσχοντας, καὶ ἂν πράγματι πάσχουν, νὰ τοὺς ἀποστέλλουν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ ἀνωτέρα ἀρχὴ, διότι εἶναι πατὴρ πραγματικὸς αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἔχει τὸ καθῆκον νὰ ἐξετάζῃ καὶ τὸ παραμικρὸν, καὶ νὰ φροντίζῃ περὶ τῆς ὑγείας τῶν ἀνδρῶν. Ἠξεύρω πολὺ καλὰ, ὅτι οἱ κύριοι ἰατροὶ τῶν σωμάτων, τοὺς παραπονουμένους ὅτι πάσχουσι, τοὺς ἀποβάλλουσι μὲ τὸ «δὲν ἔχεις τίποτε, πήγαινε· τέσσαρας ἡμέρας φυλακή!» καὶ ἐκ τούτου προκύπτουν δυστυχῶς τὰ δεινὰ, καὶ ἀποθνήσκουν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον οἱ ἄνθρωποι, μεταβαίνοντες ἐκεῖ ἀποκαμωμένοι.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβῆ ταῦτα· ἐγὼ μεταβαίνω καθ’ ἡμέραν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον καὶ βλέπω, ὅτι ὁ διευθυντὴς κ. Μυκώνιος ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας παρευρίσκεται ἐκεῖ καὶ παρέχει τὴν συνδρομήν του εἰς τοὺς ἀσθενεῖς· δὲν ὑπάρχουν ὅμως τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ ἓν Νοσοκομεῖον, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι φειδωλὸν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀναγκαιοῦντα εἰς τὰ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα. Ἐγὼ δὲ λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐκφρασθῶ περισσότερον, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν περιποίησιν τῶν ἰατρῶν τοῦ Νοσοκομείου, βεβαιῶ, ἐπὶ λόγῳ τιμῆς, ὅτι, ὁσάκις μετέβην αὐτόθι, τοὺς εὗρον ἀσχολουμένους ἐπὶ τῶν κλινῶν τῶν ἀσθενῶν.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὡς πρὸς τοῦτο, ὅτι οὐδέποτε ἐζητήθη τι παρὰ στρατιωτικοῦ νοσοκομείου, ὅπερ νὰ μὴ ἐχορηγήθη ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§46Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν θὰ σᾶς κάμω, κύριε Τζάνε. Γνωρίζετε, ἂν πάσχωσι καὶ οἱ δύο Χρονόπουλοι;

§47ΤΖΑΝΕΣ. Αὐτὸ μοὶ εἶπον οἱ γνοεῖς των, ὅτι «καὶ τὰ δύο παιδιὰ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐφέραμεν ἐδῶ, πάσχουν ἐξ ἐπιληψίας». Ἐνόμισαν μάλιστα, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ ἐξαιρεθῶσι.

§48ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Γνωρίζετε, ἂν καὶ ὁ ἐξαιρεθεὶς Χρονόπουλος μετέβη εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, ὡς πάσχων ἐξ ἐπιληψίας;

§49ΤΖΑΝΕΣ. Γνωρίζω τοῦτο, ὅτι εἷς τῶν γονέων πρὸ δύο μηνῶν ἦλθε καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι ἐξηρέθη ὁ υἱός του καὶ ἀνεχώρησε.

§50ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Διότι θὰ συμβαίνῃ τὸ ἑξῆς· ἂν μὲν ὁ ἐξαιρεθεὶς δὲν μετέβη εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, ὅτε ἐζητήθη ὁ ἕτερος Χρονόπουλος νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, κατὰ λάθος ὁ ἐπιλοχίας ἔστειλεν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον εἶχεν εἰς τὸν λόχον του, οὗτος δὲ ἐσιώπησε, διότι ἤθελε νὰ φύγῃ, καὶ μετέβη εἰς τὴν ἑστίαν του, καὶ ἤδη τιμωρεῖται ἀδίκως ὁ ἕτερος, ὁ πάσχων.

§51ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἐπερώτησιν, Κύριοι, τὴν ὁποίαν ἔκαμα σχετικῶς πρὸς τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν τοῦ ἐν Λαρίσσῃ ἑδρεύοντος τάγματος, ἐνθυμεῖσθε ὅτι εἶπον, ὅτι δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τῆς ἀκριβείας τῶν πληροφοριῶν, αἵτινες μοὶ ἐδόθησαν. Καθῆκον ὅμως εἶχον βεβαίως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν διαδόσεων ἐκείνων καὶ νὰ ζητήσω σχετικὰς πληροφορίας. Εἶναι πολὺ εὐχάριστον, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ πραγματικότης εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ πολὺ κατωτέρα τῶν διαδόσεων. Δὲν εἶναι ὅμως ἀκριβῆ καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠκούσατε παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τοῦ Στρατιωτικοῦ Νοσοκομείου. Οὐδὲν διεφώτισεν, ἢ μᾶλλον οὐδὲν ἀνῄρεσεν, ἐξ ὅσων εἶπον κατὰ τὴν τελευταίαν ἀγόρευσίν μου. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ ἐν Ἀθήναις Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον διατελεῖ εἰς κακίστους ὑγιεινοὺς ὅρους, καὶ τοῦτο ἐπίστευον, ὅτι τὸ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὸ παραδέχεται καὶ δὲν τὸ ἀμφισβητεῖ, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι καταφανές. Δὲν περιωρίσθην δὲ ἁπλῶς εἰς τὸν κυβισμὸν τοῦ Νοσοκομείου. Εἶπον κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι τὸ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον εἶναι κεκορεσμένον. Τοῦτο βεβαίως δὲν τὸ ἀναιρεῖ οὐδεμία τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐπανειλημμένως ὁ κ. Πρόεδρος ἦλθε νὰ φέρῃ ἀπὸ τοῦ βήματος, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ πράγματα αὐτὰ καθ’ ἑαυτά, ἀλλὰ πιστεύων ὅτι δι’ ἀριθμῶν καὶ διὰ θεωριῶν ἐπιστημονικῶν δῆθεν, ἀλλὰ λίαν σφαλερῶν, δύναται νὰ ἀναιρέσῃ πράγματα καταφανῆ καὶ πασίγνωστα. Τὸ Νοσοκομεῖον εἶναι κεκορεσμένον, διότι ἀπὸ τοῦ 1836 οἰκοδομηθὲν καὶ λιθόκτιστον, δὲν δύναται παρὰ νὰ ᾖναι κεκορεσμένον, διότι αἱ ἀπολυμάνσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐκεῖ, γίνονται πάντοτε ἀτελεῖς, καὶ διότι, καὶ ἐντελέσταται ἂν ἐγίνοντο, οὐδεμία ἄλλη θὰ ἦτο καταλληλοτέρα σήμερον ἀπολύμανσις τοῦ Νοσοκομείου, παρὰ ἡ πυρπόλησις αὐτοῦ. Σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ κυβισμὸς εἶναι σφαλερὸς, καὶ βεβαίως εἶναι σφαλερός. Ἐφέρατε τὸ σύγγραμμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει κῦρος ἐπιστημονικὸν, διὰ νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι ἀφαιρεῖτε ἐκ τοῦ κυβισμοῦ τὸ σῶμα τοῦ ἀῤῥώστου καὶ τὴν κλίνην του. Δὲν ἔχει οὕτω, ἀφοῦ πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ πᾶν ὅ,τι κατέχει χῶρον ἐν τῷ Νοσοκομείῳ, καὶ διὰ νὰ ἐξακριβώσωμεν, ποῖα τὰ καταλαμβάνοντα χῶρον, πρέπει νὰ ἴδωμεν τὸ Νοσοκομεῖον, ποῖα ἔπιπλα ἔχει, ποίας διαιρέσεις ἔχει, ποῖα ἀντικείμενα ἔχει, τὰ ὁποῖα ἀφαιροῦν χῶρον. Ὥστε τὸ ἓν καὶ ἥμισυ κυβικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀφαιρεῖτε, εἶναι καὶ τοῦτο ἀπὸ τὰς φαντασμαγορίας ἐκείνας, δι’ ὧν νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ ἀναιρέσητε τὰ γεγονότα. Ἄλλως τε σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ στηρίζησθε ἐπὶ τῶν παραδειγμάτων τῶν χειροτέρων νοσοκομείων τῆς Εὐρώπης, ὅπως δι’ αὐτῶν ὑποστηρίξητε τὴν σφαλερὰν θεωρίαν, ὅτι εἶναι ἐπαρκῆ τὰ τριάκοντα κυβικὰ μέτρα δι’ ἕκαστον ἄτομον, τριάκοντα κυβικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἀμφισβητῶ ὅτι ὑπάρχουσι, δι’ οὓς λόγους εἶπον. Σεῖς ἐκάματε, ὡς ὡμολογήσατε, ἀρχιτεκτονικὸν ἁπλῶς κυβισμὸν τοῦ Νοσοκομείου τούτου. Ἀλλὰ δὲν ὑπελογίσατε, τί πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ κυβισμοῦ τούτου, ὡς καταλαμβάνον χῶρον ἐπὶ τοῦ ἀτμοσφαιρικοῦ ἀέρος. Ἀλλὰ καὶ ἄλλας περιστάσεις ἀνέφερον ἐγώ. Σᾶς εἶπον, ὅτι εἰς τὰ ἐλεεινὰ ἐκεῖνα νοσοκομεῖα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνεφέρατε ὡς ὑποδείγματα, γίνεται τεχνητὸς ἀερισμός. Εἰς αὐτὰ εἰσάγουν ἄφθονον ἐξωτερικὸν ἀέρα, ἀνανεούμενον διαρκῶς. Ταῦτα πάντα δι’ ὑμᾶς εἶναι παραμύθια, καὶ πιστεύετε, ὅτι αἱ πληροφορίαι ὑμῶν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μᾶς μεταπείσωσι περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ καὶ εἰς τὸν τελευταῖον νοσοκόμον τοῦ Νοσοκομείου, τὸ ὁποῖον ἠθελήσατε νὰ ὑπερασπίσητε ἐνταῦθα, χωρὶς νὰ εἴπητε τίποτε, ὅπως ἡσυχάσητε τὴν κοινὴν γνώμην. Διότι βεβαίως δὲν ἀπεδείξατε, ὅτι τὸ Νοσοκομεῖον ἔχει τὰ κυβικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ, διότι δὲν ἀπεδείξατε, ὅτι ἔχει ἀερισμὸν μηχανικὸν, μάλιστα τώρα τὸν χειμῶνα, ὅταν κλείουν τὰ παράθυρα, τὰ ὁποῖα ἀφίνουν ἀνοικτὰ εἰς ἄλλην ὥραν τοῦ ἔτους. Χθὲς ἀνεφέρατε καὶ τὸ παράπηγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι παράρτημα τοῦ Νοσοκομείου. Ἐπεσκέφθην αὐτό. Εἶναι φρικαλέον. Ἀστείσθητε πρό τινων ἡμερῶν, ὅτε εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐκεῖ παράθυρα. Σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὸ τὸ παράπηγμα, τὸ ὁποῖον ἐπεσκέφθην, εἶναι ἓν εἶδος φυλακῆς τυφλῆς καὶ στενῆς, ἡ ὁποία δὲν ἔχει, παρὰ μίαν μόνον εἴσοδον καὶ ἔξοδον, οὐδὲν δὲ παράθυρον. Καὶ ἐπειδὴ φέρετε ἀπό τινος ἐπιστημονικὰ συγγράμματα ἐδῶ, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἠθέλατε μάθει, ἐὰν τῷ ὄντι ἐνεκύπτετε εἰς αὐτὰ τὰ συγγράμματα ὑμεῖς καὶ οὐχὶ κατ’ εἰσήγησιν ἄλλων, ἠθέλατε μάθει, λέγω, περιεργότατα πράγματα, ἠθέλατε μάθει, ὅτι εἰς ὅλα τὰ νοσοκομεῖα τοῦ κόσμου ὁ ἀσθενὴς ὅσον τὸ δυνατὸν συχνότερον λαμβάνει τὴν θέσιν καὶ στρέφει τὴν κεφαλήν του πρὸς τὸ φῶς, καὶ ἐν τούτοις τὸ περίπτερον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶδον, δὲν ἔχει οὐδὲν παράθυρον, πρέπει λοιπὸν νὰ στρέφῃ τὴν κεφαλὴν ὁ ἀσθενὴς πρὸς τὸν ἀεροτρόχον ἐπάνω, διὰ νὰ βλέπῃ ὀλίγον φῶς. Καὶ δὲν ἦτο ἁπλούστερον νὰ μᾶς βεβαιώσητε, ὅτι θέλετε λάβει τάχιστα μέτρα, ὅπως οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ στρατιῶται ἔχωσι Νοσοκομεῖον ἀνθρωπινὸν, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην εὐρυχωρίαν, τὸν ἀπαιτούμενον ἀερισμόν; Δὲν ἦτο καλλίτερον νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι θὰ λάβητε ὅλα τὰ μέτρα καὶ διὰ τὴν πρωτεύουσαν καὶ ὅπου ἀλλοῦ ὑπάρχει συγκέντρωσις στρατοῦ, πρὸς κατάλληλον στρατωνισμὸν καὶ νοσηλείαν τῶν στρατιωτῶν; Ταῦτα βεβαίως πολὺ περισσότερον ἤθελον καθησυχάσει τὴν κοινωνίαν, καὶ πολὺ περισσότερον ἤθελον ἐξάρει τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ δικαιολογίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται κατ’ οὐδένα λόγον νὰ θεωρηθῶσι σοβαραί.

§52ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ τοῦ Στρατιωτικοῦ Νοσοκομείου, συνεπείᾳ συστάσεως στενῆς, ἡ ὁποία μοὶ ἐγένετο σήμερον. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶδον ὅτι παραπονεῖται δι’ ἔλλειψιν τεχνικοῦ ἀερισμοῦ, ἀλλὰ σήμερον μοὶ ἐγένετο παράπονον, ὅτι ἐν τῷ Στρατιωτικῷ Νοσοκομείῳ ὑπάρχει φυσικὸς ἀερισμὸς περισσότερος τοῦ δέοντος (ἱλαρότης), καὶ ὅτι αἱ τριχοειδεῖς βρογχίτιδες ἀποδίδονται εἰς τὰ ῥεύματα καὶ τὸν ὑπέρτερον ἀερισμόν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ὁδηγίας, ὥστε νὰ ληφθῶσι τὰ προσήκοντα μέτρα, καὶ νὰ μὴ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ συναδέλφου ἡμῶν περὶ ἀφθόνου ἀερισμοῦ, καθότι οὕτω θὰ προσβληθῶσι καὶ οἱ ὑπολειπόμενοι ἐν τῷ Νοσοκομείῳ ἀπὸ τριχοειδῆ βρογχίτιδα (γέλως).

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς πληροφορῶ—διότι ταύτην τὴν στιγμὴν ἔμαθον—ὅτι ἡ σημείωσις τοῦ συνταγματάρχου εἶναι ψευδής· διότι ὁ περὶ οὗ πρόκειται Χρονόπουλος συνοδεύεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, διὰ νὰ ἀνακριθῇ ὡς κατηγορούμενος ἐπὶ ἀρνήσει ὑπηρεσίας.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ζητήσω πληροφορίας.

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί πληροφορίας θὰ ζητήσητε ἀπὸ ἀξιωματικὸν, ὁ ὁποῖος δὲν συναισθάνεται, ὅτι φέρει παράσημον, καὶ ὁ ὁποῖος ἀναφέρει εἰς τὴν ἀνωτέραν ἀρχὴν πράγματα μὴ ἀληθῆ; Νὰ τῷ ἀφαιρέσητε τὸ ξίφος καὶ νὰ τὸν στείλητε εἰς τὴν φυλακήν.

§56Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι καὶ εἰς τὴν φρουρὰν Ναυπλίου ἐνέσκηψεν ἡ νόσος ἰλαρὰ καὶ ὅτι πολλοὶ ἀπέθανον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, ἐὰν ἀληθεύῃ ἡ εἴδησις, πόσοι ἀπέθανον, καὶ πότε ἐνέσκηψεν ἡ νόσος. Ἑτέραν πληροφορίαν θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν: ἂν ἔλαβε ἀναφορὰν τοῦ νομαρχιακοῦ συμβούλου Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Ἰωάννου Κότταρη, δι’ ἧς οὗτος δηλοῖ, ὅτι εἷς τῶν συμβούλων ἐν τῷ Νομαρχιακῷ ἐκείνῳ Συμβουλίῳ ἦτο καὶ δημοτικὸς πάρεδρος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον.

§57ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἐλήφθη, ἀλλὰ τὰ ἐκτιθέμενα ἐν αὐτῇ ἔχουσιν ἀνακριβῶς. Ἀνακριβές, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, εἶναι, ὅτι ὁ νομαρχιακὸς σύμβουλος Παπαλουκᾶς ἐξελέγη νομαρχιακὸς σύμβουλος, ἐνῷ ἦτο πάρεδρος· ἦτο νομαρχιακὸς σύμβουλος καὶ ἐξελέγη πάρεδρος, ἀλλ’ ἐκλεχθεὶς δὲν ἀπεδέχθη τὴν ἐντολήν· ἐκ τούτου ἄρα οὐδόλως κωλύεται νὰ ἐκτελῇ τὰ χρέη τοῦ νομαρχιακοῦ συμβούλου.

§58Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ καταθέσητε τὰ ἔγγραφα.

§59ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§60ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐξ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν συνεπείᾳ ἐπερωτήσεώς μου σχετικῆς περὶ τῆς ὑγείας τοῦ ἐν Ἀθήναις στρατοῦ. Νομίζω, ὅτι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ ζήτημα εἶχε τεθῆ ὡς ἑξῆς: Ἄν τὰ νοσήματα, τὰ ὁποῖα προσέβαλον ὡρισμένα ἰδίως σώματα, ὠφείλοντο εἰς αἴτια ἀνεξάρτητα τῆς καταστάσεως τῶν στρατώνων καὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν στρατωνίζονται οἱ στρατιῶται, ἢ εἰς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἀπολυμαίνονται οἱ στρατῶνες καὶ τὰ ἐνδύματα τῶν παθόντων ἐξ ἰλαρᾶς, ὅτε οὐδόλως ὑπεῖχεν εὐθύνας τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῇ κακῇ καταστάσει τῆς ὑγείας τοῦ στρατοῦ, ἢ τοὐναντίον, καὶ τότε καὶ ὑπεύθυνον καὶ ἄξιον ἐλέγχου καὶ μομφῆς ἦτο τοῦτο. Οὕτως εἶχε τεθῆ τὸ ζήτημα, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἰσχυρίσθη ἔκτοτε, ὅτι οἱ στρατῶνες καὶ τὰ παραπήγματα ἦσαν ἐν καλῇ καταστάσει, καὶ ὅτι ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της, προκειμένου περὶ ἀπολυμάνσεως τῶν στρατώνων καὶ τῶν ἐνδυμάτων ἐν γένει τῶν στρατιωτῶν. Ἐκ τῶν ἐγγράφων ὅμως, τὰ ὁποῖα κατέθεσε, καίτοι ταῦτα δὲν εἶναι πλήρη, ἐξάγεται ὅλως τοὐναντίον. Ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ Στρατιωτικοῦ Νοσοκομείου τῆς 14ης Νοεμβρίου προκύπτει, ὅτι ἰδίως τὸ 1ον σύνταγμα καὶ κατὰ δεύτερον λόγον τὸ 7ον καὶ τὸ 2ον τάγμα τῶν εὐζώνων ἔπαθον, οὐχὶ μόνον ἐξ ἰλαρᾶς ἢ ἐγκεφαλονωτιαίας μηνιγγίτιδος, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλων νοσημάτων ὀξέων, ὀφειλομένων εἰς τὴν ἀτμοσφαιρικὴν μεταλλαγὴν καὶ τὸν αἰφνίδιον χειμῶνα, καὶ ἐν ἀξιοσημειώτῳ δυσαναλογίᾳ πρὸς τὰ λοιπὰ σώματα. Ἐκ τῶν ἐκθέσεων δὲ τῶν σωματαρχῶν, ἃς ἐζήτησα, μία μόνη κατετέθη. Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι τοῦ 1ου πεζικοῦ συντάγματος καὶ εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κ. Μαυρομιχάλη. Διὰ ταύτης ὑποβάλλων κατάστασιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν ὑπαρχουσῶν ἐλλείψεων τῶν παραπηγμάτων, παρακαλεῖ οὗτος, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐπισκευῆς αὐτῶν, καὶ πράττει τοῦτο κατὰ μῆνα Νοέμβριον, πιθανὸν δὲ νὰ μὴ ἦναι καὶ ἡ πρώτη ἡ ἔκθεσις αὕτη. Ὥστε ὅτε ἐγένετο ἡ ἐπερώτησίς μου περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας τοῦ στρατοῦ, ἡ κατάστασις τῶν παραπηγμάτων ἦτο τοιαύτη, ὥστε δὲν ἦτο δυνατόν, παρὰ νὰ προκαλέσῃ τὰ νοσήματα, ὑπὸ τῶν ὁποίων κατελήφθησαν τὰ σώματα ταῦτα. Ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ μὲ εἶχον βεβαιώσει, ὅτι, καθ’ ἣν ἡμέραν ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις, ἦτο ἀδύνατον νὰ κοιμηθῶσιν οἱ στρατιῶται εἰς τὰ παραπήγματα, ἡ ὀροφὴ ἦτο σχεδὸν ἀνοικτὴ, τὰ ῥεύματα ἀλλεπάλληλα, καὶ ἠσθένησαν πλὴν τῶν παθόντων ἰλαρὰν μετ’ ἐπιπλοκῶν καὶ ἄλλοι 60 περίπου ἐκ τοῦ πρώτου συντάγματος καὶ 35 ἐκ τοῦ ἑβδόμου. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον δὲ τῆς ἀπολυμάνσεως, παρατηρῶ, ὅτι γίνεται ἀτελέστατος. Ἀξιωματικοὶ ὑγιειονομικοὶ μὲ διεβεβαίωσαν, ὅτι ἡ ἰλαρὰ μετεδόθη ὑπὸ τῶν ἐξελθόντων τοῦ Νοσοκομείου διὰ τῶν ἐνδυμάτων των, καὶ ὅτι ἀπελυμαίνοντο μὲν τελευταῖον τὰ λοιπὰ ἐνδύματα, οὐχὶ δὲ καὶ οἱ μανδύαι, τοὺς ὁποίους ἐφόρουν οἱ ἀσθενεῖς ἐν τῷ Νοσοκομείῳ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ καὶ πᾶσα ἡ Ἀντιπολίτευσις ἠλέγξαμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς αἴτιον τῆς κακῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ ἡ ὑγεία τοῦ ἐν Ἀθήναις στρατοῦ. Ἀλλ’ εἶχεν ἰσχυρισθῆ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ νόσημα παρελήφθη ἐκ τῆς πόλεως· ἐγὼ δὲν ἤμην εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα πρὸ 20 ἡμερῶν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν εἰς τὴν πόλιν ἦναι ἰλαρὰ, καὶ πόσοι ἀπέθανον ἐκ ταύτης.

§61ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶδον τὴν ἐπερώτησίν σας.

§62ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐξαίρεσις τοῦτο· διότι εἰς οὐδεμίαν ἐπερώτησίν μου ἀπηντήσατε. Πρὸ ἑνὸς μηνὸς σᾶς ὑπενθύμισα ἐπερώτησιν, γενομένην πρὸ ἑνὸς ἔτους, σᾶς παρεκάλεσα νὰ μᾶς εἴπητε, ποίων εἰσπρακτόρων δημοτικῶν κατηργήσατε τὰς θέσεις, ἀναθέσαντες τῶν δημοτικῶν ταμείων τὴν διαχείρισιν εἰς τοὺς ὑποταμίας, καὶ ἕνεκα τίνων λόγων καὶ διατὶ δὲν ἐλάβετε ἓν γενικὸν μέτρον, ἂν ὁ λόγος ἦτο ἡ κρείττων τῶν δημοτικῶν χρημάτων διαχείρισις.

§63ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἕτοιμος ὁ πίναξ καὶ θὰ τὸν προσαγάγω.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τοῦ στρατιώτου Χρονοπούλου, ἐξ ὧν προκύπτει, ὅτι ὁ ὑπασπιστὴς τοῦ τάγματος οὐδόλως πταίει ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ, διότι τὸ πρὸς αὐτὸν τεθὲν ἐρώτημα, ἦτο ἂν ὁ στρατιώτης Χρονόπουλος Δημήτριος, ὅστις ἐθεωρήθη ἀπολυτέος κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, διετέλει ἐν ταῖς τάξεσιν· ἤδη δὲ, ἐπὶ ταῖς ζητηθείσαις παρ’ ἐμοῦ πληροφορίαις, εἰδοποιοῦμαι ὅτι ὁ Δημήτριος Χρονόπουλος ἀπὸ 23 Ὀκτωβρίου μετέβη εἰς τὴν ἑστίαν του, ἀλλ’ ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀφεώρα εἰς ἕτερον, τὸν Ἐμμανουὴλ Χρονόπουλον, ὥστε ἡ ἀπάντησις τοῦ συντάγματος ἦτο ἀκριβής, ἀφοῦ ἐτέθη ζήτημα περὶ Δημητρίου Χρονοπούλου. Τώρα συμβαίνει καὶ ἕτερος Χρονόπουλος, ὁ Ἐμμανουήλ, νὰ εὑρίσκηται ὑπὸ ὁμοίας περιστάσεις· περὶ τούτου ἐστάλησαν πληροφορίαι πολλαί, νομίζω ὅμως ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ἐξελέγξω ταύτας καὶ ἀκολούθως νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν.

§65Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς χθὲς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶχε ζητήσει ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Μαντινείας κ. Κωνστανταντόπουλος, περὶ κακώσεων καὶ βασάνων, διαπραχθεισῶν ὑπὸ ἀξιωματικοῦ τοῦ 7ου συντάγματος τοῦ πεζικοῦ, διατελοῦντος ὡς ἀρχηγοῦ μεταβατικοῦ ἀποσπάσματος ἐν τῷ χωρίῳ Σημιάδων τοῦ δήμου Μαντινείας τῆς ὁμωνύμου ἐπαρχίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνήγγειλε συγχρόνως, ὅτι ἔμελλε τὸν μὲν εἰρημένον ἀξιωματικὸν ν’ ἀνακαλέσῃ ἐνταῦθα, εἰς τὴν ἐν τῷ συντάγματι θέσιν του, τὰ δ’ ἔγγραφα νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον Εἰαγγελέα, ἵνα ἐνεργηθῶσι τὰ κατὰ τὸν νόμον. Ὅτε ἀνήγγειλε ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν, μοὶ ἐφάνη ἐπιεικῶς διατεθειμένος, ἕνεκα τῶν κρίσεων ἢ τῶν γνωμῶν, τὰς ὁποίας ὁ Μοίραρχος τῆς ἐν Τριπόλει χωροφυλακῆς εἶχε περιλάβει ἐν τῇ ἐκθέσει του, καὶ πράγματι ὁ κ. Μοίραρχος ἀνέφερεν ἐν τῇ ἐκθέσει του, ὅτι δὲν ἐβεβαιώθησαν τὰ περὶ βασάνων καταγγελλόμενα. Διέτρεξα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶναι συνημμένα ἐνταῦθα, ἀλλ’ ἐν ἐμοὶ δὲν ἐγεννήθη τὸ αὐτὸ ἐπιεικὲς αἴσθημα, διότι ἡ ἔκθεσις τοῦ στρατιωτικοῦ ἰατροῦ Ὀδυσσέως Γαληνοῦ τῆς αὐτῆς ἡμερομηνίας, τὴν ὁποίαν φέρει καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ Μοιράρχου, βεβαιοῖ ὅτι ἐπὶ τῶν δακτύλων τῆς χειρὸς τῆς γυναικὸς, ἥτις κατήγγειλεν ὅτι ἐβασανίσθη, ἐσώζοντο ἀκόμη, ὅτε ἐξητάσθη ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ, σημεῖα, ἀποδεικνῦντα ὅτι εἶχεν ὑποστῆ ἔγκαυσιν. Ἡ βεβαίωσις αὕτη τοῦ στρατιωτικοῦ ἰατροῦ ἐνδεικνύει, ὅτι ὑπῆρχον ἐπὶ τῆς χειρὸς αὐτῆς οὐχὶ τὰ δύο κηλιδώματα τῆς ῥητίνης, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς μικρᾶς προστριβῆς κατέπεσον, ὡς ἀνέφερεν ὁ κ. Μοίραρχος τῆς χωροφυλακῆς, ἀλλ’ ὑπῆρχον σημεῖα ἐπὶ τοῦ δέρματος, τὰ ὁποῖα ἐνεδείκνυον, ὅτι ἔλαβον χώραν ἐγκαύματα διά τινος θερμοῦ ὑγροῦ. Ἀλλὰ καὶ ἡ κατάθεσις ἄλλου τινὸς ἰατροῦ, μὴ στρατιωτικοῦ, τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, ἐπισκεφθέντος τὸν Γεώργιον Μαρκόπουλον, ἀναφέρει, ὅτι καὶ οὗτος ἔφερεν ἐπὶ τῶν ὠμοπλατῶν καὶ κάτωθι αὐτῶν μώλωπας, ἐξ ὧν καθίστατο δῆλον, ὅτι εἶχε κτυπηθῆ δι’ ὀργάνου σκληροῦ καὶ ὅτι ἕνεκα τούτου ὑπέκυψεν εἰς νοσηλείαν καὶ προσωρινὴν ἀνικανότητα πρὸς ἐργασίαν. Αἱ πληροφορίαι αὗται, ὡς καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπομοιράρχου τῆς χωροφυλακῆς κ. Α. Μιχαλοπούλου, ὅστις παριστᾷ τὸν κ. ἀξιωματικὸν ὡς ἄνδρα ἤθους βιαίου, διότι χωρικόν τινα, ὅστις, προσκληθεὶς ὑπ’ αὐτοῦ, προσῆλθε πρὸς αὐτὸν καὶ ἀπέδωκεν ἓν πιστόλιον, οὐ μόνον ἐῤῥάπισε διὰ τρόπου, ὅστις ἔφερεν εἰς ἀποτέλεσμα νὰ συμβῇ ἀμυχὴ εἰς τὴν σιαγόνα του, ἀλλὰ καὶ τὸ πιστόλιον ὀργισθεὶς κατέστρεψεν, ἂν καὶ δὲν ἦτο ἰδιοκτησία του. Ὅλα ταῦτα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι τὸ ὕφος τοῦ ἀξιωματικοῦ εἶναι βίαιον. Ἐπειδὴ δὲ γνωρίζω, ὅτι ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη βραδύνει συνήθως, ἕνεκα τῆς πληθύος ἐκκρεμῶν δικῶν, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκθέσω ταῦτα, ἵνα δικαιολογήσω παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως δώσῃ ὁδηγίας εἰς τὸν ἁρμόδιον Εἰσαγγελέα, νὰ μὴ ἀφήσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἐκκρεμῆ, ἀλλὰ νὰ ἐνεργήσῃ μετὰ δραστηριότητος ἐπ’ αὐτῆς.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἠρώτησε, ποῦ στηριζόμενοι, ὡρίσαμεν τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης διὰ τὸν χάρτην τὸν κτηματικόν. Ἐννοεῖτε, ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα ἐπὶ πληροφοριῶν ἐπὶ τόπου ἀρυομένων νὰ στηρίξωμεν τοὺς ὑπολογισμοὺς τούτους· ἐλάβομεν ὡς βάσιν τὸ κτηματολόγιον τῆς Ἑρζεγοβίνης καὶ Βοσνίας, ὡς τὸ τελευταῖον καταστρωθὲν κτηματολόγιον χώρας, πολὺ ὁμοιαζούσης πρὸς τὴν ἡμετέραν, καὶ παρὰ ὑπηρεσίας, ἐξ ἧς προσελήφθη τὸ προσωπικὸν, ὅπερ θέλει διευθύνει καὶ τὰ τοῦ ἡμετέρου κτηματολογίου. Διὰ τὴν κατάστρωσιν τοῦ κτηματολογίου ἐκείνου ἐδαπανήθησαν πλὴν τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν ἐν ὅλῳ 2,225,000 φιορίνια, ἤτοι 5,118,000 δραχμαί. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἔκτασις τῆς Ἑρζεγοβίνης εἶναι 52,000 περίπου τετραγωνικῶν χιλιομέτρων, ἐνῷ ἡ ἔκτασις τῆς Ἑλλάδος εἶναι 64 χιλιάδων, ἀναλογεῖ ἐνταῦθα, μὴ συνυπολογιζομένων τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν, ἀναγεγραμμένων ἐν τοῖς οἰκείοις ἄρθροις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δαπάνη δραχμῶν 6,290,000. Ὅθεν ἀνεγράφησαν εἰς στρογγύλον ἀριθμὸν δραχμαὶ 6,000,000. Φέρω σημείωσιν περὶ τῶν πληροφοριῶν τούτων.

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ. Παρακαλῶ δὲ νὰ τυπωθῶσι καὶ ὅλοι οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους κατέθεσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσα μέχρι τῆς χθὲς ὑπεβλήθησαν εἶναι εἰς τὸ τυπογραφεῖον, ἀλλ’ ἡ ἐργασία εἶναι πολλή. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ψηφοφορεῖται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὅστις ἐζήτησεν, ὅπως μετὰ τὴν λέξιν «καθεξῆς» προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «οἱ μὴ ἐνασκοῦντες τὸ ἐπιτήδευμα ἀναγράφονται ἐν παραρτήματι τοῦ πίνακος, ἀποφαίνεται δὲ περὶ τῆς ὁριστικῆς διαγραφῆς των ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 8ον ἐπιτροπή.»

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην ὑπάρχει ἑτέρα, ἥτις θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἡ ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται ἡ ἐν τέλει τοῦ καταλόγου τούτου ἐγγραφὴ παρατηρήσεων, ληφθησομένων ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐνστάσεων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 8.»

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Ῥάλλη λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Σάκκη, κατὰ τὸ ἐπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 68 κατὰ 37, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 105. Ψηφοφορεῖται ἡ τροπολογία, ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. (Ἀναγινώσκεται).

§72ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν παρακαλῶ. Ἀφοῦ ὁπωσδήποτε μένουν αὐτοὶ σημειωμένοι εἰς τὸν κατάλογον, πῶς θὰ κατατάσσωνται κατὰ τὴν σύνταξιν τὸν καταλόγου; διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐξασκοῦν ἄλλο ἐπάγγελμα αὐτοί.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κατάλογος καταρτίζεται ὑπὸ τῆς Ἐφορίας καὶ ταξινομεῖται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§74ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 8ου δὲν κατατάσσει, ἀλλὰ δικάζει ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸ προταθὲν τελευταῖον ἐδάφιον, ἀφίεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 4ου, ὅπως κατατάσσῃ αὐτοὺς, σημειοῦσα ὅτι θεωρεῖ αὐτοὺς διαγραπτέους. Ἀποφασίζουσα δὲ ἐπὶ τοῦ σημειώματος ἢ ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων ἐπιτροπὴ, εἴτε θέλει τοὺς περιλάβει ἐν τῷ καταλόγῳ, καθορίζουσα καὶ τὴν θέσιν αὐτῶν, εἴτε θέλει μεταφέρει αὐτοὺς εἰς ἄλλον κατάλογον, εἴτε θέλει ἀφήσει αὐτοὺς ἐκτὸς παντὸς καταλόγου, ὡς μηδὲν ἀσκοῦντας ἐπιτήδευμα.

§76ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 8ου ἀποῤῥίψῃ τὴν ἔνστασιν, καὶ ἀποφανθῇ, ὅτι ὁ ἐγγεγραμμένος ἔχει ἐπιτήδευμα, ποῦ θὰ καταταχθῇ οὗτος;

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπὶ τῶν ἐκδικάσεων ἔχει ἀπόλυτον ἐξουσίαν κανονισμοῦ τῶν τοῦ ὁριστικοῦ καταλόγου. Δύναται νὰ τηρήσῃ ἐν τῷ καταλόγῳ τὸν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀντιπροσώπων θεωρηθέντα ὡς διαγραπτέον, ἢ νὰ ἐγγράψῃ αὐτὸν ἐν καταλόγῳ ἄλλου ἐπιτηδεύματος, ἢ καὶ νὰ διαγράψῃ αὐτὸν ἐκ τοῦ καταλόγου ἄνευ ἐγγραφῆς ἐν ἑτέρῳ καταλόγῳ.

§78ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκε νῦν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 4ου δὲν περιορίζεται εἰς τὸ νὰ περιλάβῃ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ νὰ μὴ περιλάβῃ ἐκεῖνον, ὅστις δὲν ἀσκεῖ ἐπιτήδευμά τι.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀφείλει νὰ τὸν περιλάβῃ, δύναται δὲ νὰ ἐκθέσῃ τὴν περὶ διαγραφῆς γνώμην αὑτῆς ἐν ταῖς παρατηρήσεσι.

§80ΡΑΛΛΗΣ. Δηλαδὴ ἐδέχθητε τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν κατεψηφίσατε.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑμεῖς δὲν ἐψηφίσατε τὴν πρότασιν, ἣν ἐδέχθητε.

§82ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ μία διορία.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 6ῳ ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν ταῦτα πάντα ὁρισθήσονται διὰ Β. Διαταγμάτων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται).

§85ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δώσῃ μίαν διασάφησιν. Βλέπομεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 5ου, ἡ ὁποία θὰ κατατάξῃ εἰς διαφόρους τάξεις τοὺς ἐπιτηδευματίας, δὲν ἔχει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, παρὰ ἕνα καὶ μόνον ὅρον, τὸν πληθυσμὸν τῆς πόλεως. Ἐννοεῖ μὲ τοῦτο, ὅτι κατὰ πόλεις πλέον θὰ γίνεται ἡ κατάταξις; διότι δὲν βλέπω κἀμμίαν διάταξιν ἐν τῷ ἄρθρῳ 5ῳ, ἡ ὁποία νὰ διασαφηνίζῃ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ κατατάξῃ τοὺς ἐπιτηδευματίας, καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἐννοῇ, ὅτι θὰ ἀφεθῇ αὐθαιρέτως εἰς τὴν ἐνέργειαν τριῶν προσώπων, ἐξαρτωμένων ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ δικαίωμα τῆς αὐθαιρέτου κατατάξεως. Ἐπεθύμουν νὰ ἐννοήσω, τί σημαίνει ἡ διάταξις.

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ὁ ἀριθμὸς τῶν τάξεων ὁρίζεται κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ τῶν πόλεων, τὸ δὲ τιμολόγιον, εἰς ὃ παραπέμπει τὸ ἄρθρον 5ον, δὲν ὁμιλεῖ μόνον περὶ τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ ἐνοικίου. Τούτου ἕνεκα ἐνταῦθα ἐπανελήφθη τὸ περὶ τοῦ πληθυσμοῦ, ἵνα διακριθῇ, ὅτι παραλείπονται τὰ τοῦ ἐνοικίου. Ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ τὸ τιμολόγιον ὑπὸ στοιχεῖον Βʹ ἐπιγράφεται «πίναξ τῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τοῦ ἐνοικίου τῶν καταστημάτων ἢ οἰκημάτων φορολογουμένων ἐπιτηδευματιῶν»· ἤδη αἱ τάξεις θὰ κανονισθῶσι μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ.

§87Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ πληρόνουν ὅλοι τὸ ἴδιον.

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· αἱ κλάσεις διατηροῦνται, ἀλλὰ κατανέμονται εἰς πλείονας ἢ ἐλάσσονας τάξεις, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ.

§89ΡΑΛΛΗΣ. Τότε νὰ προστεθῇ τὸ «τοῦ» μετὰ τὴν λέξιν «τιμολογίου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ 5ον ἄρθρον μετὰ τῆς τροπολογίας ταύτης).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον. (Ἀναγινώσκεται).

§91ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδῶ γεννᾶται ἀμφιβολία. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ὁ Δήμαρχος ἢ ἓν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἤθελε διαφωνήσει διὰ τὴν κατάταξιν ὡρισμένου τινὸς προσώπου, τί θὰ γίνῃ;

§92ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πλειονοψηφία ἀποφασίζει.

§93ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὸ λέγει.

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοεῖται. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι ἀποφασίζει ἡ ἐπιτροπή, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναλαμβάνηται τὸ «κατὰ πλειονοψηφίαν».

§95ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε πρέπει νὰ συνταχθῇ ἄλλως.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ὁ συντάκτης τοῦ ἄρθρου τούτου ἐννοῇ, ὅτι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, ὁ τελώνης καὶ ὁ δήμαρχος θὰ ἐνεργοῦν τὸν καταρτισμὸν τοῦ πίνακος ἐν ἐπιτροπῇ, πρέπει νὰ τὸ ἐκφράσῃ. Ἐὰν ἐννοῇ, ὅτι μόνον θὰ ἔχουν ψῆφον συμβουλευτικήν, εἶναι περιττὸν νὰ τοὺς φέρῃ. Πρέπει νὰ προβλέψωμεν τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἤθελε διχογνωμήσει ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη περὶ κατατάξεως ὡρισμένου ἐπιτηδευματίου.

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ λέξις «τῇ συμπράξει» ἀποδεικνύει τὸ ὁμοταγὲς τῶν συμπραττόντων, καὶ νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐγερθῇ ἀμφιβολία, διότι ἡ σύμπραξις ὑποθέτει τὴν ἐπὶ ἴσοις ὅροις ἐνέργειαν. Ἀλλ’ ὅπως τὸ καταστήσωμεν, ἐὰν θέλητε, εὐκρινέστερον, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν «καταρτίζουσι τὸν κατάλογον συμπράττοντες ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, ὁ ἁρμόδιος τελώνης καὶ ὁ δήμαρχος». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 μετὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7–9.)

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10. (Ἀναγινώσκεται).

§99ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλομεν νὰ διαμαρτυρηθῶμεν κατὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡμεῖς βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ οὐδετερώσωμεν τὴν ἐπιμονήν της, ἀλλὰ καλὸν εἶναι νὰ σκεφθῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν τὴν αὔξησιν, ὅτι ὁ ὑπάρχων ἤδη φόρος εἶναι ὑπερβολικὸς, ἐὰν δὲ τὸν αὐξήσωμεν, θὰ καταντήσῃ ἀνυπόφορος, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον θὰ αὐξήσῃ συγχρόνως καὶ τὸ λαθρεμπόριον, οὕτως ὥστε τὸ μὲν Δημόσιον ἐλάχιστα ἔχει νὰ ὠφεληθῇ, ἡ δὲ τάξις τῶν καπνοπωλῶν θὰ καταστραφῇ.

§100ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου παρίσταται τοσούτῳ μᾶλλον ὑποστηρικτέα, καθόσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ θεωρεῖ ὡς ἀντάλλαγμα καταργουμένων παρ’ αὐτοῦ φόρων. Ἐὰν ὅμως σκεφθῇ, στηριζόμενος εἰς τὰς ἀρχὰς, τὰς διεπούσας τὰ τῆς φορολογίας, ἐὰν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, τί συμβαίνει ἐν τῷ Κράτει, τί ὑπελόγισεν αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐκ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου, θέλει καταλήξει βεβαίως εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον προτίθεται διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου, δὲν θὰ ἐπιτελεσθῇ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπελόγισε, καὶ ὀρθῶς, ὅτι ἐν τῷ Κράτει καταναλίσκεται καπνὸς 2,000,000 ὀκάδων, καὶ ὅμως ἐκ τῆς φορολογίας, τῆς ἐφαρμοσθείσης ἐπὶ τόσα κατὰ συνέχειαν ἔτη, προέκυψεν ὅτι μόλις 1,000,000 ὀκάδων καπνοῦ εἰσέρχεται εἰς τὰ καπνοκοπτήρια, ἤτοι 50% τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ μένουν ἀφορολόγητα, διότι ἐν τῷ ὑπάρχοντι φόρῳ ὑπάρχει ἀρκετὸν τὸ συμφέρον πρὸς καταδολίευσιν τοῦ νόμου. Ἐπιβαρύνοντες δὲ ἔτι μᾶλλον τὸν καπνὸν, θ’ ἀναγκάσωμεν τοὺς ἤδη εὑρίσκοντας συμφέρον εἰς τὸ λαθρεμπόριον, ἔτι μᾶλλον νὰ προβῶσιν εἰς τὴν καταδολίευσιν τοῦ νόμου. Σήμερον διὰ τοῦ ἐπιβαλλομένου φόρου ἡ ὀκὰ τοῦ καπνοῦ δὲν φορολογεῖται μόνον 5 καὶ 20)00, ἀλλὰ διὰ τοῦ μέτρου, ὅπερ λαμβάνει πρὸς ἐξόδευσιν τοῦ σιγαροχάρτου, πρέπει νὰ προσθέσωμεν 2 καὶ 40)00 ἐπὶ ἑκάστης ὀκᾶς, καθότι, ὡς γνωρίζετε, ἐπὶ παρατηρήσεως, γενομένης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καπνοπωλῶν Ἰθάκης, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι προτίθεται νὰ τὰ θεραπεύσῃ δι’ ἄλλου μέσου, καταναγκάζων τοὺς ἀγοραστὰς τοῦ καπνοῦ νὰ ἀγοράζωσι συνάμα καὶ τὸ σιγαρόχαρτον. Συνέπεια τοῦ μέτρου τούτου θὰ ἦναι, νὰ ὠθήσητε τοὺς καταναλωτὰς εἰς τὴν διευκόλυνσιν τοῦ λαθρεμπορίου, ἑπομένως θὰ ζημιώσητε μεγάλως καὶ τὴν βιομηχανίαν, δηλαδὴ τὸ ἐμπόριον τῶν καπνοπωλῶν, καὶ συνάμα δὲν θὰ εἰσπράξητε τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζετε. Μόνον ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου εἶναι ὑποστηρικτέα, καθότι, ἐὰν ἐπρόκειτο κατ’ ἀρχὴν περὶ τῆς φορολογίας, ὄχι μόνον 5, ἀλλὰ καὶ 10 δραχμὰς θὰ ἤμην ἕτοιμος νὰ ψηφίσω, ἐὰν ἤξευρον ὅτι, ἐὰν ἐψήφιζον τὰς 10 δραχμὰς, πάντες οἱ καταναλωταὶ θὰ κατέβαλλον αὐτὰς, καὶ θὰ εἰσέπραττε τὸ Δημόσιον ἅπαντα τὸν φόρον τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ, καθότι ὁ καπνὸς καὶ τὸ οἰνόπνευμα εἶναι τὰ δύο ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα πανταχοῦ ἀπετέλεσαν ἀντικείμενον τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, καὶ ἐκ τῶν ὁποίων τὰ Κράτη πορίζονται σπουδαίας προσόδους. Δυστυχῶς εἰς ἡμᾶς συνέβη τὸ ἐναντίον· ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων ἀπέτυχον καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ κατέστρεψαν τὴν βιομηχανίαν τοῦ τόπου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ καπνὸς μόνον κατὰ τὸ ἥμισυ φορολογεῖται παρὰ τοῦ Δημοσίου, κατὰ τὸ ἄλλο δὲ ἥμισυ μένει ἀφορολόγητος. Ἐπιβαρύνοντες σήμερον τὸν καπνὸν, νομίζω, ὅτι διὰ τῆς ἐπιβαρύνσεως θέλομεν φθάσει εἰς ἐκεῖνα τὰ ἀποτελέσματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐφθάσαμεν καὶ διὰ τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ οἰνοπνεύματος, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ ἴδωμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐρχόμενον νὰ καταγγείλῃ τὸν νόμον τοῦτον, ὡς κατήγγειλε καὶ τὸν περὶ οἰνοπνευμάτων νόμον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ὑποστηρίζω τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας ὑποβληθεῖσαν πρότασιν.

§101ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, συνηγοροῦσιν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα δύναται νὰ ἐπιδείξῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τὸ ἔτος 1888. Ἔχομεν τῷ ὄντι ἐκ τῶν ἐπισήμων πινάκων τὸ ποσὸν 852,000 ὀκάδων καπνοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσῆλθεν εἰς τὰ καπνοκοπτήρια· ἐπιθυμῶ νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ καταναλίσκεται ἐν τῷ Κράτει. Ἐὰν ἤθελε νὰ πεισθῇ τις περὶ τοῦ ὅτι διὰ τῆς ὑπερόγκου αὐξήσεως τῆς φορολογίας οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν τὸ λαθρεμπόριον, δὲν ἔχει ἢ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ ἀποτελέσματα πλείστων ὅσων καπνοκοπτηρίων, κυρίως τὸ ἀποτέλεσμα τῶν 852,000 ὀκάδων, τὸ ὁποῖον διὰ τὸ ἔτος 1888 ἐδόθη ἀπὸ τὰ καπνοκοπτήρια τῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Σύρου καὶ Πατρῶν· πάντα τὰ ἄλλα καπνοκοπτήρια τοῦ Κράτους κατ’ ἐλάχιστον μόνον συνετέλεσαν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἕπεται ἐντεῦθεν προφανῶς, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καπνίζουσι καπνὸν ἀφορολόγητον. Αὐτὰ ταῦτα ἀπὸ μακροῦ χρόνου εἶχον παρατηρήσει τῷ κυρίῳ Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν, σήμερον ὅμως ἡ παρατήρησις ἀποβαίνει λίαν ἐπίκαιρος, διότι πρόκειται νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν λαθραίαν κοπὴν καὶ τὴν λαθραίαν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ· καθ’ ὅσον αὐξάνει ὁ φόρος, κατὰ τοσοῦτον ἐνθαῤῥύνεται ἡ λαθραία τοῦ εἴδους τούτου κατανάλωσις, τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνομεν. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πράττει ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἴδους ὅ,τι δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ λαθρεμπορίου, δὲν τὸ πράττει δὲ μόνον διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ τέλους, ἀλλὰ τὸ πράττει καὶ διότι ἐπιβάλλει εἰς τὸν καταναλωτὴν ἢ τὸν λιανικῶς ἔμπορον τοῦ καπνοῦ ποσὸν σιγαροχάρτου ὑπὲρ τὰς ἀνάγκας τοῦ καταναλωτοῦ. Τί θέλει γίνει τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ σιγαροχάρτου; βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς διασκέδασιν εἴτε τοῦ καταναλωτοῦ, εἴτε τοῦ καπνοπώλου, χρησιμεύει εἰς κἄτι τι. Καὶ γνωρίζετε, ὅτι πωλεῖται τὸ σιγαρόχαρτον τοῦτο εἰς ἐκπεσμένην τιμὴν, καὶ χρησιμοποιεῖται βεβαίως εἰς τὴν κατασκευὴν σιγάρων ἐκ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπήχθη εἰς τὴν φορολογίαν. Μόνον οὕτω πως δύναταί τις νὰ ἐξηγήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βλέπει εἰς ὅλας τὰς ἀγορὰς τῶν μεγάλων πόλεων, ν’ ἀγοράζωσιν οἱ καπνοπῶλαι ἀντὶ 10 καὶ 20 λεπτῶν τὸ φυλλάδιον καὶ νὰ τὸ πωλῶσιν ἀντὶ 5 καὶ 10, εἰς τίνας; Βεβαίως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καταναλίσκουσι καπνόν. Ποῦ εὑρίσκουσι τὸν καπνὸν αὐτὸν, διὰ νὰ καταναλώσωσι τὸ πλεονάζον σιγαρόχαρτον; Βεβαίως ἐκ τῆς λαθραίας κοπῆς. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πράττει ὅ,τι δύναται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τὸ λαθρεμπόριον, δηλ. διὰ τῶν μέτρων του συντελεῖ μᾶλλον εἰς ζημίαν τοῦ Δημοσίου, συντελεῖ εἰς ζημίαν τῶν τιμίων ἐμπόρων καὶ συντελεῖ εἰς τὴν ἐξαχρείωσιν τοῦ λαοῦ. Ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰς στατιστικὰς πληροφορίας ὅλων τῶν ἄλλων Κρατῶν, θέλει πεισθῆ καὶ ἐκ τούτου, ὅτι ἡ σήμερον ἀποδεικνυομένη ἐπισήμως κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ εἶναι ἐλαχίστη, δὲν ἀντιπροσωπεύει μήτε τὸ ἥμισυ τοῦ συνόλου τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ ἐν τῷ Κράτει. Ταῦτα πάντα συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, τοῦ νὰ φορολογῆται ὁ καπνὸς ὅπως μέχρι σήμερον. Ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπ’ ὄψει τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον δίδεται ἐξ ἄλλου Κράτους· καὶ ἄλλο Κράτος εὑρίσκετο εἰς ἴσην, ἂν ὄχι μεγαλειτέραν, στενοχωρίαν ἀπὸ ἡμᾶς, ἐν τούτοις ἐκεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐσκέφθη νὰ αὐξήσῃ τοὺς φόρους, ἀλλὰ πῶς θὰ καταστείλῃ τὴν λαθραίαν κατανάλωσιν ἐπὶ παντὸς εἴδους, καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς καταστολῆς ἤλπιζεν ὅτι θὰ κατορθώσῃ νὰ καλύψῃ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζετο ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ἡμεῖς ἔχομεν τὸ ἀντίθετον σύστημα, ἡμεῖς προσπαθοῦμεν διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν τὸ λαθρεμπόριον, ἐπιβάλλοντες ἐπ’ ἄπειρον φόρους καὶ νομίζοντες ὅτι δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν οὕτω εἰς αἴσια ἀποτελέσματα.

§102ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 10ῳ ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι πρόκειται καὶ διὰ τὰ ποῦρα σιγάρα;

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, περὶ ὅλων. Δὲν μεταβάλλομεν τὴν βάσιν τοῦ νόμου, ἀλλὰ τὸ ποσόν· τὸ ποσὸν ἦτο 4 δραχμαί, ἤδη ζητοῦμεν 5 δρ. καὶ 20 λεπτά.

§104ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐὰν ἦναι ἀληθῆ ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες διὰ τὸν καπνὸν, διὰ τὰ ποῦρα εἶναι ἔτι ἀληθέστερα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ πληροφορίας περὶ τῶν εἰσπράξεων ἐκ τοῦ φόρου τῶν πούρων δυνάμει τοῦ πρώτου νόμου καὶ δυνάμει τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ· ἐκεῖθεν θέλομεν ἴδει μίαν φοβερὰν διαφορὰν εἰσπράξεων, ἐξ ἧς ἀποδεικνύεται κατὰ πόσον ηὐξήθη τὸ λαθρεμπόριον τῶν πούρων, φαντασθῆτε δὲ πόσον θέλει αὐξηθῆ ἤδη ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ νέου φόρου. Οὐδεὶς δὲ λόγος ὑπάρχει, Κύριοι, διὰ τὴν αὔξησιν ταύτην τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν πούρων, καθόσον ἐπὶ τούτων δὲν ὑπάρχει ἔγγειος φόρος, ὡς μὴ κατασκευαζομένων ἐνταῦθα, ὥστε ὡς ἀντισήκωμα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καταργῶν τὸν ἔγγειον φόρον, νὰ ζητῇ τὴν αὔξησιν τοῦ δικαιώματος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως. Ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ φέρῃ τὸν πίνακα τῶν εἰσπράξεων ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν πούρων κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ πρώτου νόμου καὶ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ δευτέρου, τὸ ὁποῖον τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ ἐψηφίσαμεν, διὰ νὰ ἴδωμεν πόσον μεγάλη διαφορὰ εἰσπράξεων ὑπάρχει.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 10. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12. (Ἀναγινώσκεται). Ἐνταῦθα ὑπάρχουσιν αἱ τροπολογίαι τῶν κκ. Χ. Χρηστοπούλου, ἡ ὁποία εἶναι τυπωμένη, καὶ Γεροκωστοπούλου, κατατεθεῖσα πρὸ μικροῦ.

§107ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῶσι.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροπολογία κ. Χρηστοπούλου.

§109ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 12 νὰ προστεθῇ: «ἐπὶ ἀποδείξει, ἥτις δέον νὰ φέρῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἰδιοκτήτου, ἤ, ἂν ἀρνηθῇ οὗτος τὴν παραλαβὴν τοῦ πρωτοκόλλου ἢ ἦναι ἀπών, τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἐφημερίου τοῦ ἰδιοκτήτου, παρόντος τοῦ ὁποίου κοινοποιεῖται τὸ πρωτόκολλον εἰς αὐτὸν ἢ εἰς μέλος τι τῆς οἰκογενείας του, ἢ τοιχοκολλᾶται εἰς τὴν οἰκίαν του». «Παράγραφος βʹ: «Γενομένης ἀνακοπῆς κατὰ τοῦ πρωτοκόλλου, ἀναστέλλεται ἡ ἐκτέλεσις τούτου μέχρι τοῦ πέρατος τῆς δίκης».

§110Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κοινοποίησις τῶν πρωτοκόλλων ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν προηγούμενον νόμον. Νῦν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέτει μίαν διάταξιν, ὅτι ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τῶν πρωτοκόλλων ἔχουσι δικαίωμα οἱ ἰδιοκτῆται νὰ κάμωσιν ἀνακοπάς. Τὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε, τῆς κοινοποιήσεως τῶν πρωτοκόλλων εἶναι σπουδαῖον, διότι, ὡς γνωρίζετε πάντες, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ γνωρίζει, πάντες οἱ Δήμαρχοι, ἐξαιρέσει ὀλίγων, εἶναι συνέταιροι τῶν ἐνοικιαστῶν, καὶ πρωτόκολλα πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας οὐδέποτε κοινοποιοῦσι. Πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κοινοποίησις τῶν πρωτοκόλλων, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα διὰ τῆς τροπολογίας μου, τὸ πρωτόκολλον νὰ κοινοποιῆται πρὸς τὸν ἰδιοκτήτην παρόντος τοῦ ἐφημερίου τοῦ τόπου, ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθῇ νὰ κοινοποιῆται συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, καὶ τότε εἶμαι σύμφωνος.

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τοῦτο φέρω τροπολογίαν σύμφωνον πρὸς τὴν ἰδέαν σας: νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου τὰ ἑξῆς: «ἐπὶ ἀποδείξει, φερούσῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀποταμιευτοῦ, ἢ ἄλλως διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, τοῦ ἐπιδοτηρίου συντασσομένου ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου.»

§112ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρέπει νὰ σημειοῦται ἡ ἡμέρα τῆς κοινοποιήσεως.

§113ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν γίνηται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, αὕτη ἀναγράφεται ἐν τῷ ἐπιδοτηρίῳ.

§114Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητῶ διὰ τῆς τροπολογίας μου, ὅταν γίνεται ἀνακοπὴ κατὰ τῶν πρωτοκόλλων, ἡ ἀνακοπὴ αὕτη ν’ ἀναστέλλῃ τὴν ἐκτέλεσιν· ἀλλ’ εἰς τοῦτο πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει ἀντισταθῆ, ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μὴ ἀντισταθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, νὰ τεθῇ τοὐλάχιστον προθεσμία τις, διότι, ἂν δὲν τεθῇ, εἶναι περιττὸν νὰ γίνεται ἀνακοπή, ἀφοῦ τὸ πρωτόκολλον ἐκτελεῖται καὶ ὁ εἰσπράκτωρ εἰσπράττει τὸν φόρον· καθ’ ὅσον, καὶ ἂν κερδήσῃ κατόπιν ὁ ἰδιοκτήτης τὴν ὑπόθεσιν καὶ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀνακοπή του, τὸν φόρον τὸν ἔχει πληρώσει καὶ πρέπει νὰ κάμῃ ἄλλην ἀγωγήν, διὰ νὰ λάβῃ ὀπίσω τὰς 10 δραχμὰς ἢ τὰς 20. Ὥστε, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου, νὰ ἔχῃ ἀνασταλτικὴν δύναμιν, ἢ νὰ ἐξευρεθῇ μέσος τις ὅρος. Εἶναι περιττή ἡ διάταξις, ἥτις ἐπιτρέπει ἀνακοπήν. Ἑτέραν τροπολογίαν ἔχω, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ παγίου ᾼΤΝʹ νόμου. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν, ἐὰν ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν εἰσπράξῃ τοὺς βεβαιωθέντας παρ’ αὐτοῦ φόρους ἐντὸς τοῦ ἑπομένου ἔτους, τὰ δικαιώματά του παραγράφονται. Τοῦτο κωλύει πολλοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τοῦ νὰ θέλωσι νὰ γίνουν ἐνοικιασταὶ, διότι, ἐὰν προηγουμένως δὲν συμφωνήσωσι μετὰ τοῦ Ταμίου, τοῦ Ἐφόρου καὶ τοῦ Νομάρχου, νὰ τοὺς κηρύττωσιν ἐκτελεστὰ τὰ πρωτόκολλα, νὰ ἐκδίδωσι κατόπιν ἐντάλματα καὶ ἐκτελῶσι ταῦτα, ἀπέχουσι νὰ γίνωνται ἐνοικιασταί. Φρονῶ, λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ καὶ μία διάταξις, ὅπως ἀνοίξωμεν τὴν θύραν εἰς πάντας τοὺς βουλομένους νὰ γίνωνται ἐνοικιασταὶ, προσθέτοντες μόνον, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα οἱ ἐνοικιασταὶ, ἐὰν δὲν εἰσπράξωσι τοὺς φόρους, τοὺς βεβαιωθέντας παρ’ αὐτῶν, ἢ τοὺς ἀνήκοντας εἰς αὐτοὺς, ἐντὸς τῆς ὡρισμένης προθεσμίας διοικητικῶς, νὰ καταφεύγωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια. Ἑτέραν τροπολογίαν ἔχω, κύριε Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν δὲν ἔκαμα οὔτε διὰ νὰ δημοκοπήσω, οὔτε δι’ ἄλλον λόγον, παρὰ διότι τὴν θεωρῶ δικαίαν. Ζητῶ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου εἰς τὸν νομὸν Ἀρκαδίας εἰς τὸ ἥμισυ, διότι εἶναι γνωστὸν, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν συναδέλφων, καὶ ἰδίως τοῦ κ. Βαρβιτσιώτου καὶ τοῦ κ. Δημητριάδου, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν ἐκεῖ καὶ γνωρίζουσι τὸν τόπον, ὅτι ὁ οἶνος τῆς Τριπόλεως πωλεῖται 16 λεπτὰ τὴν μπότσαν, ἤτοι 8 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν.

§115ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ συμβαίνει εἰς πολλοὺς δήμους.

§116Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀφαιρέσητε, κύριε Δημητριάδη, τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ ἄλλα ἔξοδα, θέλετε ἴδει, ὅτι δὲν μένει οὔτε λεπτὸν εἰς τὸν ἀμπελοκτήμονα. Ἄλλως τε εἶναι καὶ ἄδικος καὶ ἄνισος ἡ φορολογία αὕτη, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρόνῃ ὁ οἶνος τῆς Τριπόλεως τὸν αὐτὸν φόρον μὲ τὸν οἶνον τῶν Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος πωλεῖται 40 καὶ 50 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θ’ ἀναγνωρίσῃ τὸ ὀρθὸν καὶ θὰ τὸ παραδεχθῇ.

§117ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι ἰδίως ἀφώρων εἰς ταύτην τὴν ὑπάρχουσαν δυσπιστίαν πρὸς τὴν ἐνέργειαν τοῦ Δημάρχου. Ὑποτίθεται, ὅτι ὁ Δήμαρχος δὲν θὰ ἐκτελέσῃ τὰ τοῦ νόμου, καὶ ἑπομένως ὅτι πρέπει νὰ κανονίσωμεν διατυπώσεις, αἵτινες νὰ ἐξασφαλίζωσι τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ, ἢ νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπ’ αὐτοῦ, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας, τὴν ἐργασίαν ταύτην, καὶ νὰ ἀναθέσωμεν αὐτὴν εἰς τὸν Ἔφορον, ἐνεργοῦντα πάλιν καὶ αὐτὸν κατὰ τὰς διατυπώσεις, τὰς ἐν τῇ τροπολογίᾳ διαγραφομένας. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀποχρῶσα αἰτία, ἵνα ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τοῦ Δημάρχου τὸ δικαίωμα τοῦτο. Διὰ πολλοὺς λόγους ἐθεωρήθη πρέπον νὰ ἀνατίθηνται τὰ τοιαῦτα ἔργα εἰς τὸν Δήμαρχον, καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ μεταβάλωμεν τὸ σύστημα, δὲν πρέπει μόνον εἰς τὸ προκείμενον νὰ περιορίσωμεν τὴν μεταβολήν. Σήμερον δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλωμεν ἐκ βάθρων τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν τὴν φορολογικήν· ἀλλὰ νομίζω ὅτι, διατηροῦντες εἰς τὸν Δήμαρχον ὅπερ κέκτηται δικαίωμα, πρέπει νὰ περιλάβωμεν διατάξεις ἐξασφαλιστικάς· τοιαύτας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας περιέλαβεν ἐν τῇ τροπολογίᾳ του, εἶπον δὲ πρότερον, κατὰ τίνα τρόπον φρονῶ ὅτι δυνάμεθα νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν τὴν τροπολογίαν ἐκείνην, ὅπως, ἀνταποκρινόμενοι εἰς τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἐπιδιωκόμενον. Ἐννοοῦμεν νὰ ὑποβάλωμεν τὰ τῆς κοινοποιήσεως εἰς τὴν συνήθη διαδικασίαν· ἐὰν ὅμως ἔδωκεν ἰδιόχειρον τήν ἀπόδειξιν ὁ εἰς ὃν ἡ κοινοποίησις, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι περιττὸν νὰ κινήσωμεν τὴν μηχανὴν τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας.

§119ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ θὰ ὑπογράφῃ ὁ ἰδιοκτήτης;

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ δώσῃ ἀπόδειξιν, φέρουσαν τὴν ὑπογραφήν του· ὅταν δὲ δὲν ἔχωμεν τοιαύτην ἀπόδειξιν, δεόμεθα ἐγγυήσεων, καὶ τὰς ἐγγυήσεις ταύτας ζητοῦμεν ἐν τῇ Πολιτικῇ Δικονομίᾳ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας ἐθεώρησεν, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας δὲν εἶναι καὶ αὗται ἱκαναί. Δὲν λέγω ὅτι ἔχει ἄδικον νὰ δυσπιστῇ καὶ πρὸς τὸν κλητῆρα, ἀλλ’ ἀφοῦ θεωροῦμεν ἐν τῇ Πολιτικῇ Δικονομίᾳ, ὅτι δύναται ὁ κλητὴρ νὰ διεξάγῃ τοιαῦτα ἔργα ἐπὶ τοιούτοις ὅροις, δὲν θεωρῶ ὀρθὸν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ ἐπιδείξωμεν τοιαύτην δυσπιστίαν. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι ὡς πρὸς ταῦτα ἡ τροπολογία «ἐπὶ ἀποδείξει, φερούσῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀποταμιευτοῦ, ἢ ἄλλως διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, τῆς τε ἀποδείξεως καὶ τοῦ ἐπιδοτηρίου συντασσομένων ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου», εἶναι ἀρκοῦσα.

§121ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν τίθεται καλλίτερον «κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας»;

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ ἐθέσαμεν αὐτὴν ταύτην τὴν διάταξιν, εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσωμεν «κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας».

§123ΜΙΛΗΣΗΣ. Αἱ ποινικαὶ κλήσεις ἐπίσης ἐπιδίδονται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος.

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ διεξαχθῶσι ταῦτα κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας.

§125ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν βλάπτει.

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἐπιχειρήσωμεν μεταβολὴν τοῦ κειμένου, δυνάμεθα νὰ τὸ καταστήσωμεν πολὺ ἁπλούστερον οὕτως: «ἢ ἄλλως κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.»

§127ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος θὰ δώσῃ τὴν παραγγελίαν εἰς τὸν δικαστικὸν κλητῆρα, κύριε Πρόεδρε;

§128ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ παραγγείλῃ τις, συμφώνως δὲ πρὸς τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, νομίζω, ὅτι ἡ παραγγελία πρέπει νὰ γίνηται ἢ παρὰ τοῦ Ἐφόρου ἢ παρὰ τοῦ Εἰρηνοδίκου.

§129ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς τεθῇ «ἢ ἄλλως κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, παραγγελλομένου τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος ὑπὸ τοῦ Εἰρηνοδίκου.»

§130ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ ἀναφερθῇ, ὅτι ἐπιδίδεται διὰ τῶν ἐμμίσθων κλητήρων τῆς Εἰσαγγελίας· ὥστε εἰς αὐτοὺς πρέπει νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐπίδοσις.

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μεταβαίνομεν εἰς τὸ δεύτερον. Εἴπομεν, ὅτι τὸ πρῶτον τῶν ζητουμένων εἶναι ἡ ἐξασφάλισις κατὰ τοῦ Δημάρχου. Ὑποτίθεται, ὅτι ὁ Δήμαρχος δὲν θέλει κοινοποιήσει ἢ θέλει εἰκονικῶς κοινοποιήσει. Διὰ τοῦτο λαμβάνεται ἡ πρόνοια, ὅπως ληφθῇ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ ἀποταμιευτοῦ ἢ ἄλλως γένηται ἡ πρὸς τὸν ἀποταμιευτὴν κοινοποίησις κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας τῇ παραγγελίᾳ τοῦ Εἰρηνοδίκου. Ἑτέρα ὑπὲρ τοῦ ἀποταμιευτοῦ διάταξις εἶναι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἀναστολὴν ἐπὶ τῇ γενομένῃ ἀνακοπῇ· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον, ἂν ἀπολύτως κανονισθῇ, διότι εἶναι βραβεῖον, διδόμενον ὑπὲρ τῶν ἀνακοπῶν. Ἂν εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἀνακοπὴ ἀναστέλλει, προκαλοῦμεν τὰς ἀνακοπὰς χάριν τῆς ἀναστολῆς, εἴμεθα ὅμως ὑπόχρεοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ δίδηται ἀναστολὴ εἰς τὸν ἀνακόπτοντα καὶ δυνάμενον ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι δεδικαιολογημένως ἀνακόπτει. Ἵνα συμβιβάσωμεν ταῦτα, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην ν’ ἀποφαίνηται περὶ τῆς ἀναστολῆς. Οὕτω δὲ ἐξασφαλιζόμεθα κατὰ τῆς καταχρήσεως, παρέχομεν δὲ καὶ εἰς τὸν ἀποταμιευτὴν τὸ πλεονέκτημα, ὅπως μὴ πληρώσῃ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ ἀνακοπή του ἦτο βάσιμος. Πρέπει προσέτι νὰ κανονίσωμεν, ὡς προέτεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας, ὅπως ἡ ἀπόφασις ἐκδίδωται ἐντὸς βραχέος χρονικοῦ διαστήματος. Κατὰ ταῦτα προτείνω, ὅπως μετὰ τὴν προσθήκην τὴν ἄλλην γένηται καὶ ἡ ἑξῆς ἐν ἰδιαιτέρᾳ παραγράφῳ: «Γενομένης ἀνακοπῆς κατὰ τοῦ πρωτοκόλλου, ὁ Εἰρηνοδίκης δύναται νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ πρωτοκόλλου καὶ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἐπὶ τῆς ἀνακοπῆς ἀποφάσεως· ἡ ἀνακοπὴ δικάζεται τὴν πρώτην δικάσιμον τοῦ Εἰρηνοδικείου μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως, ἡ δὲ ἀπόφασις ἐκδίδεται ἐντὸς μηνὸς τὸ βραδύτερον». Εἴχομεν ἀναγεγραμμένα καὶ ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ τὰ περὶ διαδικασίας ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, ἀλλ’ ἡ ἀναγραφὴ φαίνεται περιττή, διότι ἐν τῷ νόμῳ τῷ παγίῳ εἶναι κεκανονισμένον, ὅτι πάντα τὰ εἰς ταῦτα ἀφορῶντα διεξάγονται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου. Ἀφοῦ διατηρεῖ τὴν ἰσχὺν ὁ πάγιος νόμος, ὁ ἐν ἄρθρῳ 18 § τελευταίᾳ ὁρίζων, ὅτι ἡ διαδικασία διεξάγεται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, ἀνάγκη ἐπαναλήψεως τῆς διατάξεως ἐνταῦθα δὲν ὑφίσταται.

§132ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς τασσομένης προθεσμίας παρατηρῶ, ὅτι ἡ δίκη δύναται νὰ κατασταθῇ διεξοδική, νὰ διαταχθῶσιν ἀποδείξεις, αἱ ὁποῖαι νὰ παρατείνωσι τὴν ἔκδοσιν τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως ἐπὶ μῆνας, ὄχι ἐπὶ μῆνα, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ τασσομένη προθεσμία δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ· ἕνεκα τούτου φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, καθ’ ἣν ἡ ἀνακοπὴ ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν, ἀλλὰ νὰ ὁρισθῇ ἡ προθεσμία, νὰ ἀναστέλλῃ π. χ. τὴν ἐκτέλεσιν ἐπὶ 40 ἡμέρας.

§133ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τοῦ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, νὰ τυπωθοῦν αἱ τροπολογίαι, διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν αὐτῶν.

§134Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἐδέχθη ἀναστολὴν τῆς ἀνακοπῆς, ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι δύναται ὁ Εἰρηνοδίκης νὰ διατάσσῃ τὴν ἀναστολὴν καὶ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως. Ἄρα δὲν δέχεται τὴν ἀνακοπὴν, νὰ ἔχῃ ἀνασταλτικὴν δύναμιν, ἀφοῦ κοινοποιηθῇ.

§135ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἀναστείλῃ ὁ Εἰρηνοδίκης, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ἐπιδοτήριον περὶ ἐπιδόσεως ἀνακοπῆς. Ἡ ἀνακοπὴ πρέπει νὰ ἔχῃ ἀνασταλτικὴν δύναμιν· τὴν περαιτέρω ἀναστολὴν νὰ διατάσσῃ ὁ Εἰρηνοδίκης.

§136Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἀνακοπῆς μέχρι τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως τί γίνεται;

§137ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀποφασίζει ὁ Εἰρηνοδίκης, ἂν θὰ δοθῇ ἀναστολὴ ἢ ὄχι.

§138Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ πράξεως ἰδίας θέλει ἀποφανθῆ, οὐχὶ δι’ ἀποφάσεως.

§139ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δι’ ἰδίας πράξεως, εὐθὺς γινομένης· γενομένης ἀνακοπῆς κατὰ τοῦ πρωτοκόλλου, ὁ Εἰρηνοδίκης δύναται νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως.

§140ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ποίας ἀποφάσεως; τῆς ἐκπεραιούσης;

§141ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, πάσης ἀποφάσεως.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται τὸ παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ κατατεθὲν, ὡς τροπολογούμενον ἄρθρον 12.

§143ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ κοινοποίησις ἁπάντων τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο πρωτοκόλλων βεβαιοῦται δι’ ἀποδείξεως, φερούσης τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀποταμιευτοῦ, ἢ ἄλλως δι’ ἐπιδοτηρίου δικαστικοῦ κλητῆρος, ἐνεργοῦντος τὴν ἐπίδοσιν κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολ. Δικονομίας τῇ παραγγελίᾳ τοῦ Εἰρηνοδίκου, διεξαγομένης τῆς διαδικασίας ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου. Γενομένης ἀνακοπῆς κατὰ τοῦ πρωτοκόλλου, ὁ Εἰρηνοδίκης δύναται νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ πρωτοκόλλου καὶ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἐπὶ τῆς ἀνακοπῆς ἀποφάσεως. Ἡ ἀνακοπὴ δικάζεται τὴν πρώτην δικάσιμον τοῦ Εἰρηνοδικείου μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως, ἡ δὲ ἀπόφασις ἐντὸς μηνὸς τὸ βραδύτερον.»

§144ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Διατὶ παρεμβάλλετε τὸν Δήμαρχον;

§145ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι ὁ νόμος, ὁ μεταῤῥυθμιζόμενος, οὕτω κανονίζει τὰ τῆς κοινοποιήσεως· ἡ διάταξις δὲ ἐνταῦθα ὁρίζει τὰ τῆς προθεσμίας, ἥτις ἀφετηρίαν ἔχει τὴν κοινοποίησιν.

§146ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντὶ «κοινοποιήσῃ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν» προτείνω νὰ τεθῇ: «ν’ ἀποστείλῃ ἐντὸς πέντε ἡμερῶν τὰ πρωτόκολλα ταῦτα εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην.»

§147ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε δύο κοινοποιήσεις, μίαν πρὸς τοὺς ἀποταμιευτὰς, ἀφ’ ἧς ἄρχεται ἡ προθεσμία, καὶ ἑτέραν διὰ τοῦ Δημάρχου πρὸς τὸν Εἰρηνοδίκην· τῆς δευτέρας κανονίζετε τὸν τρόπον τῆς κοινοποιήσεως, τῆς πρώτης ὅμως κοινοποιήσεως, ἀφ’ ἧς ἄρχεται ἡ προθεσμία, δὲν κανονίζετε τὸν τρόπον. Θὰ παρακαλέσω νὰ κανονισθῇ τοῦτο διὰ τῆς προσθήκης: «πρὸς τοὺς ἀποταμιευτὰς ἐπὶ ἀποδείξει, γεγραμμένῃ παρ’ αὐτῶν, ἢ ἐν ἀρνήσει τούτων πρὸς τὸν Δήμαρχον» διότι ἄλλως δὲν κάμνομεν τίποτε.

§148ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἰδοὺ πῶς προτείνω νὰ ἐκφράσωμεν τὴν ἰδέαν, ἣν φαίνεται ὅτι ὅλοι παραδεχόμεθα· εἴπομεν, ὅτι καλῶς κανονίζονται τὰ τῆς κοινοποιήσεως, τῆς ὑπὸ τοῦ Δημάρχου γενησομένης, ἀλλ’ ὅτι ἐπίσης τὴν αὐτὴν ἐγγύησιν πρέπει νὰ λάβωμεν καὶ διὰ τὴν κοινοποίησιν τοῦ πρώτου πρωτοκόλλου πρὸς τὸν ἀποταμιευτὴν ἢ τὸν Δήμαρχον, ἥτις θέλει χρησιμεύσει ὡς ἀφετηρία εἰς τὴν διορίαν τῆς ἀνακοπῆς. Πρὸς τοῦτο προτείνω, ἀντὶ νὰ συνδέσωμεν τὴν τροπολογίαν πρὸς τὴν τελευταίαν φράσιν, νὰ μείνῃ τὸ κείμενον ὡς ἔχει, νὰ διατυπώσωμεν δ’ αὐτὴν εὐθὺς ἔπειτα ἐν ἰδίᾳ περιόδῳ, ὡς ἑξῆς: «Ἡ κοινοποίησις τῶν πρωτοκόλλων βεβαιοῦται δι’ ἀποδείξεως, φερούσης τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀποταμιευτοῦ, ἢ ἄλλως δι’ ἐπιδοτηρίου δικαστικοῦ κλητῆρος, ἐνεργοῦντος τὴν ἐπίδοσιν κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας κλπ.»

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά.

§150ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ καὶ ὅτι ὅλη ἡ διαδικασία θὰ γίνεται ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου. Εἰς τὸν νόμον ᾼΤΝʹ γίνεται λόγος περὶ διαδικασίας ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ ἐν ἄρθρῳ 13, ἐπεκτείνετε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 12 καὶ ἐπὶ διατάξεων ἄλλων φόρων, πρέπει, νομίζω, νὰ ὁρισθῇ ἐνταῦθα εἰδικῶς.

§151ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προσθέτομεν διάταξιν, ὅπως ἡ διαδικασία ἐν γένει διεξάγηται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.

§152ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Ἡ προθεσμία ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐπιδόσεως, ὡς λέγετε, ἀλλ’ ἂν ὁ κλητὴρ ὑπάγῃ τὴν 29ην;

§153ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ προθεσμία τρέχει ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως, μὴ γενομένης ἄρα κοινοποιήσεως, δὲν τρέχει προθεσμία. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§154Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 ὑπάρχει ἄλλη τροπολογία, ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 13. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ παγίου νόμου ᾼΤΝʹ, ἀντὶ τῶν λέξεων «παραγραφομένου μετὰ τὴν προθεσμίαν ταύτην τοῦ δικαιώματος», νὰ τεθῇ: «μὴ δυναμένου μετὰ τὴν προθεσμίαν ταύτην νὰ ἐνεργῇ τὴν εἴσπραξιν διοικητικῶς, δύναται ὅμως ν’ ἀπευθύνηται εἰς τὰ ἁρμόδια δικαστήρια, τόσον διὰ τοὺς βεβαιωθέντας διὰ τοῦ πρωτοκόλλου φόρους, ὡς καὶ διὰ τοὺς μὴ δυνηθέντας νὰ βεβαιωθῶσιν ἕνεκα διαφόρων αἰτιῶν.»

§155ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ζητεῖτε ἐδῶ μεταβολὴν τοῦ παγίου νόμου, ἥτις δὲν εἶναι ἀναγκαία, διότι ἡ παραγραφή, περὶ ἧς ὁ πάγιος νόμος, δὲν εἶναι δικαστικὴ παραγραφή, ἀλλὰ διοικητική, τουτέστι παραγράφεται τὸ δικαίωμα τῆς διοικητικῆς ἐνεργείας, οὐχὶ δὲ καὶ τῆς δικαστικῆς.

§156Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δικαστήρια αὐτὸ ἀπεφάσισαν.

§157ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ διοικητικὴ εἴσπραξις παραγράφεται, δὲν παραγράφονται τὰ δικαιώματα.

§158Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνώσατε τὸν πάγιον νόμον, κύριε Ὑπουργέ.

§159ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ποῖον ἄρθρον.

§160Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 12. (Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 12 τοῦ παγίου νόμου).

§161ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν παραγράφεται ἡ δικαστικὴ ἐπιδίωξις τοῦ δικαιώματος ἀπέναντι τοῦ ἀποταμιευτοῦ, ἀλλὰ παραγράφεται τὸ δικαίωμα πρὸς διοικητικὴν εἴσπραξιν, ἤτοι τὸ δικαίωμα, ὅπως προβῇ εἰς εἴσπραξιν κατὰ τὰ ἐν τῷ παγίῳ νόμῳ, ὅπως τύχῃ παρὰ τῆς πολιτείας τῶν μέσων τῆς εἰσπράξεως. Τὸ δικαστικὸν δικαίωμα παραγράφεται κατὰ τοὺς συνήθεις κανόνας τῆς παραγραφῆς. Τὰ περὶ διοριῶν ἐν τῷ παγίῳ νόμῳ δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τὴν ὀφειλὴν τοῦ ἀποταμιευτοῦ πρὸς τὸν ἐνοικιαστήν, ἀλλ’ εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ὅπως περὶ τῆς ὀφειλῆς προβῇ εἰς ἐκτέλεσιν κατὰ τὰ ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χρηστοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 13. (Ἀναγινώσκεται).

§163ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀντικατασταθῇ ὁ ἐν τῇ πρώτῃ γραμμῇ τοῦ ἄρθρου ἀριθμὸς 11 διὰ τοῦ ἀριθμοῦ 12.

§164Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ, κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει εἰδικὴ διάταξις, ὅτι τὸ πρωτόκολλον θεωρεῖται δημόσιον ἔγγραφον. Τούτου ἀναγραφομένου ἐν τῷ νόμῳ, βεβαίως κατὰ τὴν κρίσιν τῶν δικαστῶν καὶ τὴν ἐμήν, μολονότι ὡς δικηγόρος ἐξήνεγκον γνώμην ἐναντίαν, διότι ἔβλεπον προφανῶς τὸ ἄδικον, τὸ γινόμενον εἰς τοὺς κυρίους τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, δὲν ἐπιτρέπεται μαρτυρικὴ ἀπόδειξις, γενομένης ἀνακοπῆς κατὰ πρωτοκόλλων ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας καὶ ἐν Τριπόλει συμβαίνει τὸ ἑξῆς· τὸ ἐν Εἰρηνοδικεῖον ἐπιτρέπει μαρτυρικὰς ἀποδείξεις, τὸ ἄλλο, δυνάμει τῆς διατάξεως αὐτῆς, δὲν ἐπιτρέπει· ἐγὼ αὐτὸς ἔκαμα πλέον τῶν 40 ἀνακοπῶν, ἀλλ’ ὅλαι ἔμειναν μάρμαρο, ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν συνήθη ἔκφρασιν. Ὅθεν παρακαλῶ, ἀφοῦ λέγομεν, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου 12 ἰσχύει καὶ ὡς πρὸς τὰς ἀνακοπὰς κατὰ τῶν πρωτοκόλλων τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, νὰ προστεθῇ καὶ ἡ φράσις «ἐπιτρεπομένης τῆς διὰ μαρτύρων ἀποδείξεως».

§165ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐὰν ὁ νόμος δὲν ἔλεγε τοῦτο, τὸ πρωτόκολλον δὲν ἠδύνατο νὰ μὴ θεωρηθῇ ὡς δημόσιον ἔγγραφον· εἶναι ἐκ τῆς φύσεώς του τοιοῦτον· ὁ νόμος ἐκ περισσοῦ λέγει, ὅτι εἶναι δημόσιον ἔγγραφον, καὶ ὅτι περιβάλλεται ὑπὸ τῶν ἐγγυήσεων, δι’ ὧν κυροῦνται τὰ δημόσια ἔγγραφα· ὅ,τι λοιπὸν ἰσχύει περὶ τῶν ἄλλων δημοσίων ἐγγράφων, θὰ ἰσχύῃ καὶ περὶ τούτου.

§166Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντα τὰ δικαστήρια, κύριε Πρόεδρε, ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχω, πάντοτε ἐπέτρεπον ἐπὶ τῶν τοιούτου εἴδους δημοσίων ἐγγράφων μαρτυρικὰς ἀποδείξεις· οὕτω τὸ πρωτόκολλον τῆς ἀγροφυλακῆς εἶναι δημόσιον ἔγγραφον, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἐπιτρέπουσι μαρτυρικὰς ἀποδείξεις· ἐπὶ παντὸς πρωτοκόλλου ἐπιτρέπεται μαρτυρικὴ ἀπόδειξις. Ἐν τῷ νόμῳ ὅμως περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν συμβαίνει τὸ ἐναντίον, διότι οἱ Εἰρηνοδίκαι θεωροῦσιν ἑαυτοὺς δεδεσμευμένους, ὡς ἐκ τῆς ἀναγραφῆς ἐξαιρετικῶς ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ, ὅτι τὸ πρωτόκολλον ἔχει κῦρος δημοσίου ἐγγράφου· ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν βλέπω τίνα λόγον πλέον ἔχει ἡ ἀνακοπὴ κατὰ τοῦ πρωτοκόλλου.

§167ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχει.

§168ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ ὁ κ. Δημητριάδης νὰ ἀπαντήσῃ, τίνα λόγον ἔχει.

§169ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πρῶτον ἔχει τὴν ἔνστασιν ἀκυρότητος, ἐὰν δὲν ἦναι σύμφωνον μὲ τοὺς τύπους, ὡς πλαστόν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλον λόγον ἔχει, τὸν ἑξῆς· ὅταν βεβαιωθῇ, ὅτι κατὰ πλάνην ὁ ἀπαριθμητὴς ἢ ἄλλος συνέλαβε ζῶα τοῦ ἑνὸς ἀντὶ τοῦ ἄλλου, ἐπιτρέπεται ἀπόδειξις.

§170ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ δέχονται ὅλοι, καὶ βλέπετε μίαν ἀνισότητα ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ· ἐνῷ ὁ εἷς Εἰρηνοδίκης ἐπιτρέπει, ὁ ἄλλος δὲν ἐπιτρέπει.

§171ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἀδίκως ζητοῦμεν ἐδῶ, νὰ θέσωμεν κανόνας, οἵτινες, καὶ ἂν τεθῶσι, πάλιν ἀφίνουσι τὸ ἄρθρον εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ Εἰρηνοδίκου ἢ τοῦ δικαστοῦ. Πᾶν ὅ,τι δὲν προσπίπτει εἰς τὰς αἰσθήσεις τοῦ συντάσσοντος τὸ πρωτόκολλον ὑπόκειται εἰς ἀμφισβήτησιν· ἐὰν βεβαιώσῃ ὁ ἀπαριθμητής, ὅτι ὁ δεῖνα ἔχει δύο ζῶα, τὸ βεβαιούμενον δὲν εἶναι πρᾶγμα, ὑποπίπτον εἰς τὰς αἰσθήσεις τοῦ βεβαιοῦντος, διότι οὗτος, λαβὼν μαρτυρίαν, ὅτι τὰ δύο ζῶα ἀνήκουσιν εἰς τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς συνέταξε τὸ πρωτόκολλον. Αὐτοὶ δὲ οἱ κανόνες τῆς λογικῆς ὁδηγοῦσιν ἡμᾶς τί δέον γενέσθαι· λογικὸς δικαστὴς θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν μαρτυρικὴν ἀπόδειξιν, μὴ λογικὸς δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ. Ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμέν τι εἰδικῶς οἱ δικασταὶ θὰ πράξωσι κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτῶν κρίσιν.

§172Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται νὰ ἀπαλείψωμεν τὸ ἀναγραφόμενον εἰδικῶς ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ, διότι, ἐὰν δὲν ἀνεγράφετο, βεβαίως αὐτὴ ἡ λογικὴ ἤθελεν ἐπικρατεῖ ἐν πᾶσι τοῖς δικαστηρίοις. Περὶ τούτου πρόκειται, κύριε Ὑπουργέ. (Διάλογοι).

§173ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐὰν θέσωμεν μίαν γενικὴν ἀρχὴν, ὅτι ἐπιτρέπεται κατὰ τοῦ πρωτοκόλλου ἡ μαρτυρικὴ ἀπόδειξις... (διάλογοι).

§174Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ζητῶ τὴν θεραπείαν, διότι τοιουτοτρόπως προσγίνονται ἀδικήματα φοβερὰ καὶ ἀνισότης μεγίστη ἐντὸς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς πόλεως, καὶ ἐν εὐνομουμένῃ πολιτείᾳ τοιαύτη ἀνισότης εἶναί τι φοβερόν. Πρέπει λοιπὸν νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις αὕτη, ὁπότε οἱ δικασταί, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ ἐπιτρέπωσι μαρτυρικὰς ἀποδείξεις. Καὶ σᾶς φέρω παραδείγματα, διὰ νὰ ἴδητε, τίνα ἄτοπα συμβαίνουσιν ἤδη. Ὁ πατὴρ συνοικεῖ μετὰ τοῦ υἱοῦ, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἐφόρου κάμνει πρωτόκολλον κατὰ τοῦ υἱοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει περισσότερα ἀπὸ ὅσα ἐδήλωσεν ὁ πατὴρ, ἐν τούτοις δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μαρτυρικὴ ἀπόδειξις. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι κατάλληλος ἡ περίστασις, νὰ σᾶς ἀναγγείλω, τὸ ὁποῖον ἴσως ἀγνοεῖτε, ὅτι ὁ φορολογούμενος λαὸς ὑφίσταται τὰ βάρη τῶν φόρων ὄχι βεβαίως ἀγογγύστως, ἀλλὰ μετὰ γογγυσμοῦ τινος, διότι θὰ ψευσθῶ, ἐὰν εἴπω, ὅτι τὰ ὑφίσταται ἀγογγύστως, ἀλλὰ τὰ ὑποφέρει, δὲν δύναται ὅμως νὰ ὑποφέρῃ καὶ τὰ φοβερὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα τῷ προσγίνονται ὡς ἐκ τῶν πρωτοκόλλων τούτων. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ θεραπευθῇ τὸ ἀδίκημα τοῦτο.

§175ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὰ πρωτόκολλα, ὡς καὶ πᾶν δημόσιον ἔγγραφον, περιέχουσι γεγονότα, βεβαιούμενα ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου, περιέχουσιν ὅμως καὶ ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὁ δημόσιος ὑπάλληλος. Ὁ νόμος λοιπὸν περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν, λέγων ὅτι τὸ πρωτόκολλον εἶναι δημόσιον ἔγγραφον, ἐννοεῖ ἐκεῖνα τὰ περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἐνόησεν ὁ ὑπάλληλος, δηλ. ἐὰν βεβαιοῖ, ὅτι εὗρε δύο ζῶα εἰς τὴν τάδε θέσιν, ὅτι ἦσαν δύο τὰ ζῶα· βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἐπιτραπῇ μαρτυρικὴ ἀπόδειξις διὰ τὴν βεβαίωσιν ταύτην. Ἐὰν ὅμως λέγει, ὅτι ταῦτα εἶναι τοῦ Α ἢ τοῦ Β, περὶ αὐτοῦ δύναται νὰ ἐπιτραπῇ μαρτυρικὴ ἀπόδειξις. Δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ συζήτησις.

§176Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν τὸ πρωτόκολλον δύναται νὰ περιλάβῃ καὶ βεβαιώσῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα ὁ συντάττων ὑπάλληλος δὲν ἀντελήφθη ἰδίαις αἰσθήσεσι, τότε διατὶ ἀναστέλλεται;

§177ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔχει δίκαιον. Προκειμένου περὶ πρωτοκόλλου, ἀφορῶντος εἰς ἀροτριῶντα κτήνη, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ περιλάβῃ ὁ συντάσσων αὐτὸ βεβαιώσεις, προερχομένας ἐκ πληροφοριῶν, διότι βεβαίως δὲν προσπίπτει εἰς τὰς αἰσθήσεις του, ὅτι τὰ δύο ἐκεῖνα ζῶα ἀνήκουσιν εἰς τὸν Α ἢ τὸν Β. Θὰ πιστοποιήσῃ τὴν ὕπαρξιν τῶν ζώων, ἅτινα βλέπει, τὸ δ’ ἔπειτα ἐμπεριεχόμενον ἐν τῇ πιστοποιήσει, ὅτι ταῦτα εἶναι τοῦ Α ἢ τοῦ Β, προέρχεται ἐκ τῆς βεβαιώσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν, ἐρωτήσας ἐν τῷ χωρίῳ. Τοῦτο εἶναι τὸ κατ’ ἀνάγκην γινόμενον. Δὲν πρόκειται περὶ πράξεως, ἣν αὐτὸς ὁ συντάσσων τὸ πρωτόκολλον ἐνεργεῖ, περὶ καταμετρήσεως ἐδάφους π. χ. ὅτε τὸ πιστοποιούμενον, ὡς γενόμενον παρ’ αὐτοῦ, εἶναι ἀπρόσβλητον, διότι εἶναι δημόσιος ὑπηρέτης, ἐν δημοσίῳ ἐγγράφῳ πιστοποιῶν ἰδίαν αὐτοῦ πρᾶξιν· πρόκειται περὶ βεβαιώσεως, ὅτι τὰ δύο ζῶα, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν, ἀνήκουσιν εἰς τὸν Α ἢ τὸν Β. Πιστοποιεῖ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀνήγγειλαν οἱ ἐν τῷ χωρίῳ.

§178ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ δικαστικὸς κλητὴρ ἐν παντὶ ἐπιδοτηρίῳ βεβαιοῖ, ὅτι ἔκαμε μίαν ἐπίδοσιν εἰς τὸν Α, αὐτὸ δύναται νὰ προσπέσῃ εἰς τὰς αἰσθήσεις του· βεβαιοῖ ὅμως, ὅτι, μὴ εὑρὼν τὸν Α, ἔλαβε τὸν Β, ὡς γείτονα τοῦ Α. Ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου δύναται νὰ προσβληθῇ τοῦτο, καὶ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐμμάρτυρος ἀπόδειξις, διότι εἶναι γεγονὸς, τὸ ὁποῖον δὲν ὑποπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψίν του. Καθόσον λοιπὸν τὸ πρωτόκολλον περιέχει βεβαίωσιν γεγονότων, προσπεσόντων εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ ὑπαλλήλου, δὲν δύναται νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐμμάρτυρος ἀπόδειξις, καθόσον ὅμως περιέχει καὶ ἄλλα, μὴ προσπεσόντα εἰς τὰς αἰσθήσεις τοῦ ὑπαλλήλου, ἐπιτρέπεται.

§179Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὸ ἀτύχημα ἢ τὸ εὐτύχημα, νὰ μὴ λείπω ἀπὸ τὴν Βουλὴν, παρὰ μίαν φορὰν μόνον. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου, περὶ οὗ ὁ λόγος, ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου ἦτο, οἷον τὸν ἐξηγεῖ ὁ Εἰρηνοδίκης, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπει μαρτυρικὰς ἀποδείξεις, καὶ τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ κατὰ τὴν κρίσιν μου θεωρῶ τοιοῦτον. Ἐνθυμοῦμαι τὴν συζήτησιν ἐκείνην· ἐτέθη ἐπίτηδες ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ ἡ διάταξις, καὶ λυποῦμαι μὲ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνθυμοῦνται τὴν συζήτησιν αὐτήν. Καλῶς ποιοῦσα ἡ Κυβέρνησις τότε, ἠθέλησε νὰ ἀσφαλίσῃ τὰς καταχρήσεις, ἀλλὰ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη, ὅτι, ἀντὶ νὰ ἀσφαλίσῃ καταχρήσεις ἐκ μέρους τῶν κυρίων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀπέβη ὅλως τὸ ἐναντίον. Ἤδη λοιπὸν εἶναι καιρὸς νὰ διορθωθῇ τοῦτο, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου ἦτο, νὰ μὴ ἐπιτρέπηται μαρτυρικὴ ἀπόδειξις, καθότι οὐδὲν πρωτόκολλον ἤθελε θεωρηθῆ ἔγκυρον, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀναμνησθῇ τῆς περιστάσεως ἐκείνης.

§180ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§181ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Μὲ ἠρώτησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, τί εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιώσῃ ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ ὁ δημόσιος ὑπάλληλος, ὑποπίπτον εἰς τὰς αἰσθήσεις του. Καὶ ἐγὼ τὸν ἐρωτῶ: ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ πρῶτον περιέχεται ἡ βεβαίωσις, ὅτι μετέβη ὁ ἀπαριθμητὴς ἐν τῷ τόπῳ Α καὶ ἐκεῖ εὗρε δύο βόας, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τὸν Β, ὅταν ἡ ἔνστασις, ἡ ὁποία γίνεται κατὰ τοῦ πρωτοκόλλου αὐτοῦ, περιέχῃ τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι δὲν μετέβη παντάπασιν ὁ ὑπάλληλος, δὲν εὗρε ζῶα, νομίζει ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπιτρέψωμεν καὶ εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτοῦ μαρτυρικὰς ἀποδείξεις; δὲν πιστεύω νὰ τὸ παραδέχηται. Αὐτὸ λοιπὸν, τὸ ὅτι μετέβη καὶ εὗρε δύο ζῶα, εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον βεβαιοῖ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὁ ὑπάλληλος. Μετὰ ταῦτα ὅμως ἔρχεται τὸ δεύτερον γεγονὸς, ὅτι αὐτὰ τὰ ζῶα εἶναι τῆς κυριότητος τοῦ Β φορολογουμένου· τοῦτο δὲν δύναται νὰ τὸ γνωρίζῃ, παρὰ ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχει, καὶ περὶ τούτου δύναται νὰ ἐπιτραπῇ μαρτυρικὴ ἀπόδειξις.

§182ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρατηρῶ τὸ ἑξῆς εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι λησμονεῖ, φαίνεται, τίνι τρόπῳ γίνονται τὰ πρωτόκολλα τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὑποθέτει δὲ, ὅτι ταῦτα συντάσσει ὁ ἀπαριθμητὴς, ἐνῷ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἵνα συνταχθῇ πρωτόκολλον ἀροτριώντων κτηνῶν, ἐνεργεῖ μὲν πρᾶξιν βεβαίως ὁ ἀπαριθμητὴς, ἀλλὰ συμπράττουσι καὶ ἄλλα πρόσωπα μετ’ αὐτοῦ, ἅτινα χρησιμεύουσιν ἴσα ἴσα, ἵνα βεβαιώσωσι τὴν σχέσιν τῶν ζώων πρὸς ὡρισμένον ἰδιοκτήτην, καὶ διὰ τοῦτο συμπράττει ἓν μέλος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἢ ὁ ἱερεὺς καὶ ὁ ἐφημέριος τοῦ χωρίου. Πᾶν δὲ, ὅ,τι βεβαιοῦται ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ, ἵνα ἔχῃ ἰσχὺν, πρέπει νὰ βεβαιοῦται καὶ ἡ σύμπραξις αὐτῶν τῶν προσώπων. Ἑπομένως ἡ διάκρισις, ἣν ἔκαμον οἱ κύριοι, ὅτι ἄλλα μὲν πράγματα βεβαιοῦνται ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ἄλλα δὲ ἐκ πληροφοριῶν ἄλλων, δὲν εἶναι ἀκριβὴς, διότι τὸ πρωτόκολλον δὲν καταρτίζεται δι’ ἑνὸς προσώπου, τοῦ ἀπαριθμητοῦ, ἀλλὰ διὰ τῆς συμπράξεως τριῶν προσώπων, συμπραττόντων μάλιστα καὶ ὁπλοφόρων, οὔτε ἐκ τοῦ νόμου προκύπτει ἡ διάκρισις, ἣν ἐποιήσαντο οἱ κύριοι συνάδελφοι.

§183ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἐφηρμόσθη ὁ νόμος εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα τοῦ Κράτους, ἀπεδείχθη, ὅτι οἱ κύριοι ἔχουσι δίκαιον. Οἱ Εἰρηνοδίκαι ἀποκλείουσιν ἐντελῶς τὴν ἀπόδειξιν τὴν διὰ μαρτύρων· τώρα καλῶς ἢ κακῶς ἑρμηνεύοντες τὸν νόμον, αὐτὸ εἶναι ζήτημα, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ἔχουσι ῥητὴν διάταξιν, ἐνώπιον τῆς ὁποίας στηρίζονται οἱ Εἰρηνοδίκαι. Ἐὰν δὲ ἡ διάταξις ἐκείνη ἦναι διφορουμένη ἢ ἔχῃ ἄλλην ἔννοιαν, πρέπει νὰ ληφθῇ βεβαίως πρόνοια, ὥστε οἱ Εἰρηνοδίκαι ὁμοφώνως σχεδὸν νὰ μὴ ἀποφαίνωνται κατὰ τῶν ἀνακοπτόντων. Καὶ ἔχομεν ἄπειρα παραδείγματα. Ἠγέρθη δὲ τὸ ἑξῆς ζήτημα, τὸ ὁποῖον, δὲν ἀμφιβάλλω, γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργός· οἱ ἀπαριθμηταὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν συνέταξαν πρωτόκολλον, ὄχι μόνον διὰ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς μόσχους· παρέστησαν διὰ τοῦ πρωτοκόλλου, ὅτι εὗρον εἰς τὴν κατοικίαν τοῦ Α ὄχι ἕνα βοῦν ἀροτριῶντα, ἀλλὰ δύο, τρεῖς, ἐνῷ εἷς ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ ἀροτριώσῃ, οἱ δὲ ἄλλοι δύο, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μόνον μόσχοι, παρουσιάζονται ὑπὸ τοῦ συντάξαντος τὸ πρωτόκολλον ὡς ἱκανοὶ νὰ ἀροτριῶσιν. Ἐνταῦθα, ἐρωτῶ τὸν κ. Καράπαυλον, τί ἀπαντᾷ; Ἐν τούτοις ὁ Εἰρηνοδίκης ἀπέῤῥιψε τὴν ἀνακοπὴν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι μόνον ἕνα ἀροτριῶντα βοῦν ἔχει. Ἀνεστατώθη, Κύριοι, ὁ κόσμος διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φωκίδος, εἰς τὴν Λοκρίδα, ἐγεννήθησαν ἄπειρα παράπονα, ἐγένοντο ἀνακοπαὶ, καὶ ἀπεῤῥίφθησαν πᾶσαι, διότι οἱ Εἰρηνοδίκαι λέγουσι: «προσβάλλετέ τα ὡς πλαστὰ τὰ πρωτόκολλα.» Ἀλλὰ ποῖος τολμᾷ νὰ τὰ προσβάλῃ ὡς πλαστὰ, ἀφοῦ μάλιστα γνωρίζουσι πάντες, ὅτι εἰς οὐδὲν θ’ ἀπολήξωσι μέχρι τέλους; Αὐτὰ, Κύριοι, τὰ γνωρίζω ἐκ πείρας, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ διαῤῥυθμίσωμεν τὸν νόμον οὕτως, ὥστε νὰ μὴ γίνωνται αἱ ζημίαι αὗται.

§184ΤΖΑΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα οἱ ἁρμοδιώτεροι νὰ διαφωτίσωμεν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι, ἐξασκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου, εὑρέθημεν ἀπέναντι περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι ποιοῦσι κατάφωρον τὴν εἰς τοὺς φορολογουμένους προσγιγνομένην ἀδικίαν. Ἐρωτῶ τὸν κ. συνάδελφον, ἐὰν γνωρίζῃ, ποῖος ὁ τρόπος τῆς συντάξεως τῶν πρωτοκόλλων καὶ πῶς ταῦτα συντάσσονται· ἀγνοεῖ ὅτι πολλάκις ἐν καπηλείοις, ἐν κρασοπωλείοις, ἐν χανίοις τῶν χωρίων συντάσσονται τὰ τοιαῦτα πρωτόκολλα καὶ κατατάσσονται ὡς ἔχοντες ἀροτριῶντας βόας ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὔτε ὠνειρεύθησαν ποτὲ τοιούτους; Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἡ ἀπόδειξις κατὰ τοῦ περιεχομένου τῶν πρωτοκόλλων τούτων συγχωρεῖται διὰ παντὸς ἀποδεικτικοῦ μέσου, καὶ δὲν πρέπει νὰ ὀνομάζωνται τοιαῦτα πρωτόκολλα δημόσια ἔγγραφα, ἀλλὰ πατσαβουροέγγραφα, εἰς τὴν σύνταξιν τῶν ὁποίων συμπράττουσιν ἅπαντες οἱ συνελθόντες ἐν κακῇ πίστει, οὐδεὶς δὲ τολμᾷ νὰ προσβάλῃ αὐτὰ ὡς πλαστὰ, διότι κινδυνεύει ν’ ἀντιστραφῇ ἡ προσβολὴ κατὰ τῆς κεφαλῆς του, καὶ ἀντὶ νὰ εὕρῃ δικαιοσύνην, νὰ εὕρῃ τὴν φυλακήν.

§185ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, ἂν εἰς τὸν νόμον περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν ἢ εἰς ἄλλον νόμον ὑπάρχῃ προστεθειμένη ἡ φράσις «δημόσια ἔγγραφα», τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει ἰδίαν σημασίαν, ὥστε νὰ συζητῶμεν περὶ αὐτοῦ. Εὐθὺς ὡς νόμος τις φορολογικὸς ὁρίζει πρωτόκολλα, συντασσόμενα καθ’ ὃν τρόπον ἐν αὐτῷ προβλέπεται, τὰ πρωτόκολλα ταῦτα εἶναι ἔγγραφα δημόσια. Λάβετε ὑπ’ ὄψει τὸν νόμον περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου, ὁ ὁποῖος καὶ ἀπόψε μᾶς ἀπασχολεῖ. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, τὰ πρωτόκολλα καταρτίζονται ὑπὸ προσώπων τεσσάρων ἢ πέντε συμπραττόντων, ὧν τὰ πλεῖστα εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι· «δι’ ἑκάστην καταμέτρησιν συντάσσεται αὐθωρεὶ ἴδιον πρωτόκολλον εἰς τριπλότυπον, ὑπογραφόμενον ὑπὸ πάντων τῶν κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον συμπραττόντων εἰς τὴν καταμέτρησιν τοῦ φορολογουμένου, οὗ τὸ μὲν στέλεχος κρατεῖ κλπ.» Λοιπὸν κατὰ τὸν νόμον τοῦτον ὁρίζεται, ὅτι δύο, τρία, πέντε πρόσωπα συμπράττουσιν εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ πρωτοκόλλου· τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐξέρχεται ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν, εἶναι ἔγγραφον δημόσιον, καὶ ἂς μὴ λέγῃ τοῦτο εἰδικῶς ὁ νόμος. Οὕτω δὲ καὶ πάντα τὰ πρωτόκολλα, τὰ προβλεπόμενα ὑπὸ τῶν ἄλλων φορολογικῶν νόμων, συντασσόμενα ὅπως συντάσσονται, ἔχουσι χαρακτῆρα δημοσίου ἐγγράφου καὶ διὰ τοῦτο ἐπιτρέπεται καὶ ἡ διοικητικὴ ἐκτέλεσις τῶν πρωτοκόλλων τούτων. Ὁ νόμος περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου, τοῦ 1886, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ σήμερον ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐν ἄρθρῳ 9 λέγει τοῦτο ῥητῶς, ἄρα ὁ νόμος οὗτος, ὅστις δὲν ὀνομάζει τὰ πρωτόκολλα δημόσια ἔγγραφα, ἐννοεῖ ὅτι πρόκειται περὶ δημοσίων ἐγγράφων. Κατὰ ταῦτα, ἐὰν ὑπάρχωσιν Εἰρηνοδίκαι, οἵτινες, δικάζοντες, ἄλλως ἀποφαίνονται ἐπὶ δίκης φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ ἄλλως ἐπὶ φόρου οἴνου, πράττουσι παρανόμως. Ἀλλὰ, ἀντιτάσσουσιν, ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἐπιτρέπεται ἀνακοπὴ κατὰ τοῦ πρωτοκόλλου. Βεβαίως. Ἀλλ’ ἐπιτρέπεται τάχα ἀνακοπὴ καθ’ ἁπασῶν τῶν ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ πιστοποιήσεων; Καὶ ἐνταῦθα πρέπει νὰ παρατηρήσητε, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1886 ἐποιήσατο τὴν διάκρισιν, περὶ τῆς ὁποίας κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην καταγινόμεθα νὰ πείσωμεν τὴν Βουλὴν «Κατὰ τοῦ πρωτολόλλου καταμετρήσεως (λέγει τὸ ἄρθρον 18), περὶ οὗ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νόμου τούτου, ὁ φορολογούμενος ἔχει δικαίωμα ἀνακοπῆς ἐν περιπτώσει ἀμφισβητήσεως ὡς πρός τε τὸ ποσὸν τοῦ οἴνου καὶ τὴν κυριότητα αὐτοῦ». Μόνον ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ οἴνου καὶ τὴν κυριότητα αὐτοῦ ἐπιτρέπεται ἀνακοπή. Δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ οἶνος, ὁ ὁποῖος κατεμετρήθη ἐν τῇ οἰκίᾳ, ὡς λέγει τὸ πρωτόκολλον, δὲν κατεμετρήθη ἐν τῇ οἰκίᾳ· τοῦτο εἶναι ἀποδεδειγμένον κατὰ παντός. Ἀλλ’ οἱ καταμετρήσαντες τὸν οἶνον καὶ πιστοποιήσαντες, ὅτι κατεμέτρησαν αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ, περὶ οὗ δὲν ἐπιτρέπεται ἀμφισβήτησις, εἶναι ἄνθρωποι· καὶ καταμετρήσαντες, πιθανὸν νὰ ἐπλανήθησαν κατὰ τὸ μέτρον. Κατὰ τοῦ μέρους τούτου τῆς ἐνεργείας αὐτῶν ἐπιτρέπεται ἀνακοπή, Πιθανὸν δὲ νὰ ἐπλανήθησαν καὶ ὡς πρὸς τὴν τοῦ οἴνου κυριότητα, πιθανὸν ὁ οἶνος νὰ εὑρέθη ἐν τῇ ἐμῇ οἰκίᾳ, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀνήκῃ εἰς ἐμέ· καὶ κατὰ τοῦτο τὸ μέρος ἐπιτρέπεται ἀπόδειξις ἐναντίον τοῦ πρωτοκόλλου. Δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως ἀπόδειξις κατὰ τῶν δηλώσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ὑπόκεινται εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν συντασσόντων τὸ πρωτόκολλον, καὶ διὰ τοῦτο ὀρθότατα ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐπέτρεψεν ἀνακοπὴν, ἀλλὰ μόνον ὡς πρὸς ταῦτα. Αὐτὸ τοῦτο ὑπάρχει καὶ ἐπὶ τῶν πρωτοκόλλων περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπὶ πάσης ἄλλης συντάξεως πρωτοκόλλου δι’ οἱανδήποτε φορολογικὴν πρᾶξιν. Τὸ πρωτόκολον εἶναι δημόσιον ἔγγραφον, πιστοποιοῦν πράγματα, τὰ μὲν προσπίπτοντα εἰς τὰς αἰσθήσεις τῶν συντασσόντων αὐτὸ, τὰ δὲ μὴ προσπίπτοντα· ταῦτα μὲν εἶναι δεκτικὰ ἀνταποδείξεως, ἀλλὰ τὰ προσπίπτοντα δὲν ἐπιτρέπεται ν’ ἀμφισβητηθῶσι. Ταῦτα μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐκτίθενται τόσον σαφῶς, ὥστε μάτην δαπανῶμεν τὸν χρόνον, ἐπιχειροῦντες διακρίσεις πρωτοκόλλων καὶ πρωτοκόλλων.

§186Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέβη ἐπὶ τὸ βῆμα, ὑπέλαβον, ὅτι ἤθελεν ἀναγνώσει κείμενον νόμου περὶ φορολογίας ἀροτριώντων κτηνῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπάρχει διάκρισις, ἥτις προσδιορίζει τὴν ἀποδεικτικὴν δύναμιν τῶν πρωτοκόλλων. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέγνω διάταξιν τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου, ἡ ὁποία κανονίζει τὴν ἀποδεικτικὴν δύναμιν τῶν πρωτοκόλλων, τὰ ὁποῖα συντάσσονται πρὸς βεβαίωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ οὐχὶ τοῦ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἐβεβαίουν πρὸ μικροῦ, ὅτι τὰ πρωτόκολλα ἔχουσι διπλῆν ἀποδεικτικὴν δύναμιν, καὶ ἐφ’ ὅσον βεβαιοῦσι πράγματα, τὰ ὁποῖα προσπίπτουσιν εἰς τὰς αἰσθήσεις τῶν συνταξάντων αὐτὰ, ἔχουσιν ἰσχὺν δημοσίου ἐγγράφου, δὲν ἔχουσι δὲ ἰσχὺν δημοσίου ἐγγράφου, ἐφ’ ὅσον βεβαιοῦσι πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν προσπίπτουσιν εἰς τὰς αἰσθήσεις αὐτῶν. Τοιαύτη διάταξις ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ; Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς οὐδένα νὰ τὴν ἐπινοήσῃ καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτήν.

§187ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ νόμος περὶ ἀροτήρων βοῶν περιέχει τὴν διάταξιν, ὅτι τὸ πρωτόκολλον εἶναι δημόσιον ἔγγραφον. Τοιαῦται διατάξεις περιέχονται ἐν τῇ Πολιτικῇ Δικονομίᾳ πολλαί· ἡ Πολιτικὴ Δικονομία περιέχει τὴν διάταξιν, ὅτι τὰ ἐπιδοτήρια εἶναι δημόσια ἔγγραφα, καὶ ὅμως, ἐρωτῶ τοὺς συναδέλφους, πότε ἡ διάταξις αὕτη ἠμπόδισε τὰ Δικαστήρια νὰ διατάξωσιν ἀποδείξεις περὶ τῶν πραγμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὁ δικαστικὸς ἐκεῖνος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος συνέταξε τὸ ἔγγραφον; Ἐὰν δὲ ὁ νόμος περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου περιέλαβε τὴν διάταξιν ταύτην, οὐδὲν ἄλλο ἔκαμεν ἢ νὰ διατυπώσῃ τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἐν ταῖς γενικαῖς ἀρχαῖς διατάσσεται. Καὶ ἂν ὁ νόμος περιέχῃ τὴν διάταξιν, ὅτι τὸ πρωτόκολλον εἶναι δημόσιον ἔγγραφον, οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν εἰς Δικαστήριον καλῶς σκεπτόμενον νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἀπαγορεύει τὴν ἐναντίαν ἀπόδειξιν καὶ ἐπὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπόκεινται εἰς τὰς αἰσθήσεις.

§188ΤΖΑΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ διαίρεσις τοῦ ἐπισήμου τούτου ἐγγράφου, τοῦ πρωτοκόλλου, εἶναι λίαν ἄτοπος, καὶ μοὶ φαίνεται, καὶ τολμηρά. Τὸ πρωτόκολλον εἶναι ἑνιαῖον, — ἂς τὸ ὀνομάσωμεν δημόσιον ἔγγραφον — δὲν εἶναι ὅμως καὶ ἐπιδοτήριον, διότι ὁ δικαστικὸς κλητὴρ περιλαμβάνει ἐν τῷ ἐπιδοτηρίῳ τὰ περιστατικὰ, καθ’ ἃ ἀποδεικνύεται ἡ ἐπίδοσις τοῦ δικογράφου· ἐνταῦθα ὅμως ὁ κλητὴρ δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν του πράγματα ἀκίνητα, πρόκειται περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν, πρόκειται περὶ ζώων κινητῶν, μὲ ποδάρια, καὶ δὲν πρόκειται περὶ οἴνου, ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ οἴνου, ὁ νόμος διαλαμβάνει, ὅτι τὸ πρωτόκολλον ἀρκεῖ ὡς ἀπόδειξις. Ὅταν τύχῃ ὁ καταμετρητὴς νὰ μεταβῇ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ φορολογουμένου διὰ τὴν καταμέτρησιν τοῦ οἴνου, βεβαίως θὰ εὕρῃ βυτία, τὰ ὁποῖα θὰ καταμετρήσῃ, ἀλλ’ ὅταν ἐκεῖνα τὰ βρωμόπαιδα, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουσι τὸν Ἔφορον, καὶ ἐκεῖνοι οἱ λωποδύται, οἱ ὁποῖοι συνεταιρίζονται μετὰ τούτων, μεταβαίνωσιν εἰς ἓν οἰνοπωλεῖον καὶ συντάσσωσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πολὺ ὀρθῶς ὠνόμασα πατσαβουρόχαρτα, ποῦ εὑρίσκουσι τὰ ἀροτριῶντα κτήνη; Μοὶ φαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Βουλὴ ὑπὲρ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πολλάκις ἄγονται ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, εὑρίσκονται ἐνώπιον ζημιῶν μεγάλων καὶ δὲν ἔχουσι ποῦ νὰ ἀπευθυνθῶσι.

§189ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Τὴν προκειμένην συζήτησιν προεκάλεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, ὅστις, εὑρίσκων ἐν ἄρθρῳ 13 διάταξιν περὶ τῶν πρωτοκόλλων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀφομοιοῦσαν ταῦτα ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς πρὸς τὰ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου 12, ἐζήτησεν ὅπως ἡ ἀφομοίωσις μὴ περιορισθῇ εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς, ἀλλ’ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰ τῆς ἰσχύος τῶν πρωτοκλόλων· πολλὴ δ’ ἐγένετο συζήτησις περὶ τῆς ἰσχύος τῶν πρωτοκόλλων. Εὐθὺς ἀπαντῶν εἶπον, ὅτι ἡ ἰσχὺς τῶν πρωτοκόλλων πάντων εἶναι ἡ αὐτὴ, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἀντέταξεν, ὅτι δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ, ὡς περιλαμβάνοντος εἰδικὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁρίζουσαν, ὅτι τὰ πρωτόκολλα ἔχουσι κῦρος δημοσίου ἐγγράφου καὶ ὅτι τὰ Δικαστήρια πρὸς ταῦτα προσφέρονται ἄλλως ἢ πρὸς ἐκεῖνα. Ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν δὲν περιλαμβάνει εἰδικὴν περὶ τούτου διάταξιν, ἀλλὰ παραπέμπει ἐν γένει εἰς τὰς περὶ τῆς ἀπαριθμήσεως, — ἑπομένως καὶ εἰς τὰ πρωτόκολλα, εἰς ἃ ἡ ἀπαρίθμησις ἀπολήγει, — διατάξεις τοῦ ἀπὸ 19 Φεβρουαρίου 1858 ΥΜʹ νόμου, ὁ δὲ νόμος ΥΜʹ ὁρίζει, ὅτι «Πᾶν πρωτόκολλον, φέρον τὰς ὑπογραφὰς τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου ἢ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτοῦ καὶ τοῦ παρέδρου ἢ συμβούλου, ἔχει ἰσχὺν δημοσίου ἐγγράφου καὶ ἐκτελεῖται διοικητικῶς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ μόνον τὸν ἁπλοῦ φόρον.» Ὥστε περιλαμβάνεται ἡ διάταξις αὕτη ἐν τῷ νόμῳ περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων. Ἀλλά, κατ’ ἐμὲ, καὶ ἐὰν μὴ περιελαμβάνετο ἡ διάταξις αὕτη ἐν τῷ νόμῳ ΥΜʹ, τὸ πρωτόκολλον δὲν δύναται νὰ μὴ ἦναι δημόσιον ἔγγραφον καὶ δὲν δύναται νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ἰσχὺν δημοσίου ἐγγράφου, ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ διακρίνω τὸν σκοπὸν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς βεβαίως δὲν ζητεῖ ἄλλο ἢ τὴν ἀφομοίωσιν τῶν δύο περιπτώσεων, ἡμεῖς δὲ φρονοῦμεν, ὅτι ἡ ἀφομοίωσις ὑφίσταται. Ἂν ἐπιμένῃ ὁ κύριος Βουλευτὴς, ἰσχυριζόμενος ὅτι δὲν ὑφίσταται ἡ ἀφομοίωσις, πᾶς δισταγμὸς ἐκλείπει, προστιθεμένης ἐν τῷ ἄρθρῳ μετὰ τὰς λέξεις «καὶ ὡς πρὸς τὰς ἀνακοπὰς κατὰ τῶν πρωτοκόλλων τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν» τῆς φράσεως: «ἅτινα ἔχουσι τὴν αὐτὴν καὶ τὰ περὶ οἴνου πρωτόκολλα ἰσχύν.»

§190Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ συνάδελφος ἡμῶν κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ἄλλο τι παρέστησεν εἰς τὴν Βουλήν. Παρέστησεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ πρωτόκολλα, τὰ συντασσόμενα κατὰ τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἔχουσι κατὰ τὸν νόμον ἰσχὺν ἐπισήμων ἐγγράφων· ἀλλ’ ὁσάκις ἐγένετο ἀνακοπὴ κατ’ αὐτῶν, ἄλλοι μὲν τῶν Εἰρηνοδικῶν τῆς πατρίδος αὐτοῦ ἀπεφήναντο, ὅτι εἶναι δεκτὴ ἡ διὰ μαρτύρων ἀπόδειξις, ἄλλοι δὲ οὐχί. Ὁ κ. Σακελλαρόπουλος ἐξητήσατο λοιπὸν, ἵνα γένηται νομοθετικὴ ἑρμηνεία, ὅπως ἐκδίδωνται ὁμοιόμορφοι καὶ σύμφωνοι αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρῄνειρεν ὁ κ. Σακελλαρόπουλος, ὅτι δῆθεν μόνον τὰ πρωτόκολλα τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἔχουσιν ἰσχὺν ἐπισήμων ἐγγράφων, ὄχι δὲ καὶ τὰ πρωτόκολλα τὰ συντασσόμενα κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τοῦ οἴνου, ἦτο πλάνη, ἀλλ’ ὁ κ. Σακελλαρόπουλος δὲν ἐζήτησε νὰ ἐπανορθώσωμεν τὴν πλάνην ταύτην διὰ νομοθετικῆς πράξεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπελάβετο τῆς πλάνης ταύτης καὶ ἐπρότεινε πρὸ μικροῦ, ἂν θέλωμεν, νὰ διορθώσωμεν αὐτὸ, καὶ ἐδείκνυτο πρόθυμος. Δὲν ἐπρόκειτο ὅμως περὶ τοιαύτης μεταῤῥυθμίσεως, ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ ἄλλου τινὸς, ἤτοι ἐὰν κατὰ τῶν πρωτοκόλλων, τῶν συντασσομένων κατὰ τὴν ἀρίθμησιν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἐπιτρέπεται ἢ ὄχι ἡ διὰ μαρτύρων ἀπόδειξις, διότι, κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν, φρονοῦμεν ἀδιστάκτως, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται, ἀφοῦ τὰ πρωτόκολλα ταῦτα εἶναι ἐπίσημα ἔγγραφα. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ἦτο καὶ τοῦτο ὑπεκφυγή. Μᾶς λέγουσιν, ὅτι ὑπάρχουσι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἡ διὰ μαρτύρων ἀπόδειξις, καὶ ζητοῦσι νὰ μᾶς παρασύρωσι νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη περίπτωσις. Ποία περίπτωσις; Τὰ πρωτόκολλα συντάσσονται κατὰ τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, οὐχὶ ἵνα δείξωσιν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν ταύτῃ ἢ ἐν ἐκείνῃ τῇ κώμῃ τόσα ζῶα, ἀλλὰ καὶ ὅτι ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τὸν δεῖνα φορολογούμενον, διότι, ἂν δὲν ἐβεβαίουν τὸ τελευταῖον τοῦτο τὰ πρωτόκολλα, ἤθελον περιέχει οὐχὶ βεβαίωσιν φόρων, ἀλλ’ ἁπλῶς στατιστικὰς πληροφορίας. Δὲν συντάσσονται ὅμως τὰ πρωτόκολλα, ἵνα δίδωσι στατιστικὰς πληροφορίας, ἀλλ’ ὅπως δεικνύωσι καὶ εἰς τίνα ἀνήκουσι τὰ ζῶα. Λοιπὸν κατὰ τῶν πρωτοκόλλων δὲν ἐπιτρέπεται διὰ μαρτύρων ἀπόδειξις, ἐν ὅσῳ θεωροῦνται δημόσια ἔγγραφα· ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ τοῦτο, ἂν θέλῃ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν διὰ μαρτύρων ἀπόδειξιν, πρέπει ῥητῶς νὰ τὸ διατάξῃ. Ἐγὼ δὲν συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως, ἀλλ’ ἀναλύω τὴν πρότασιν, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι αἱ ἀντιῤῥήσεις, αἱ προβληθεῖσαι ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀπὸ τὸν Βουλευτὴν Μεσσηνίας, ἐγένοντο πρὸς ὑπεκφυγήν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ὡμίλησε περὶ ἐπιδοτηρίων δικαστικῶν κλητήρων. Εἶπεν ὅτι, ἂν ἀμφισβητηθῇ ἡ μετάβασις τοῦ κλητῆρος πρὸς ἐπίδοσιν, δὲν εἶναι δεκτὴ ἡ ἀπόδειξις τοῦ ἐναντίου. Βεβαίως. Διότι τότε ὑπάρχει κατηγορία ἐπὶ πλαστότητι. Ἀλλ’ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῆς οὐσίας τοῦ περιεχομένου τοῦ πρωτοκόλλου, ἥτις συνίσταται εἰς τὴν βεβαίωσιν, ὅτι ἔχει τόσους ἀροτῆρας βόας. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ ἢ πρέπει νὰ ἀποδεχθῇ, ὅτι καλῶς ἔχουσι τὰ νενομοθετημένα, ἢ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν διὰ μαρτύρων ἀπόδειξιν κατὰ τοῦ περιεχομένου τῶν πρωτοκόλλων.

§191ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρξάμενος τοῦ λόγου μου, ἐδήλωσα ῥητῶς, ὅτι τὸ πρωτόκολλον τοῦ τοιούτου εἴδους τὸ θεωρῶ ἐπίσημον. Αὐτὴ εἶναι ἡ κρίσις μου. Ὥστε συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν ἔντιμον ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Παρήνειρα δὲ εἰς τὴν ὁμιλίαν μου καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι οἱ Εἰρηνοδίκαι δὲν ἤθελον δικάζει διαφοροτρόπως, ἐκεῖνος μὲν ἐπιτρέπων τὴν διὰ μαρτύρων ἀπόδειξιν, οὗτος δὲ μὴ ἐπιτρέπων, ἂν δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη διάταξις ἐν τῷ νόμῳ περὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐν τῷ νόμῳ δὲ ΥΜʹ τοῦ 1887 γίνεται ῥητὴ μνεία, ὅτι τὰ πρωτόκολλα ἔχουσι κῦρος δημοσίων ἐγγράφων. Ἐπειδὴ δὲ συμβαίνουσιν ὅσα ἐξέθηκα, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι συμβαίνουσιν εἰς ὅλον τὸ Κράτος, ἐνόμισα καὶ νομίζω καλὸν, ὅπως ἐπέλθῃ θεραπεία. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν οὔτε εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ φέρῃ θεραπείαν τοῦ κακοῦ, δοθείσης ἤδη ἀφορμῆς. Ἔχω δὲ πεποίθησιν, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως διαφωνεῖ πρὸς ἐμέ. Ἡ δὲ Κυβέρνησις πρὸ πάντων πρέπει νὰ φροντίζῃ, ὅπως μὴ ἐπέρχωνται ἀδικίαι εἰς τοὺς φορολογουμένους, καὶ μάλιστα ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν εἶναι ἀρκετὰ ἐπιβεβαρυμένοι. Δὲν εἶναι πλέον ἐπιτετραμμένον ν’ ἀδιαφορῶμεν καὶ ἐμπαίζωμεν αὐτούς. Δὲν πρόκειται δὲ νὰ πάθωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου οὕτω πως, διότι, ἀφοῦ νομοθετοῦμεν ὁπωσδήποτε διατάξεις, ἀσφαλιζούσας τὰς παραβάσεις τῶν φορολογουμένων, ἐὰν καὶ τοῦτο τὸ κώλυμα ἀρθῇ ἐκ τοῦ μέσου, τὸ ὁποῖον μεγάλας ἀδικίας ἐπιφέρει εἰς τοὺς φορολογουμένους, ὑποθέτω ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν θὰ ζημιωθῇ, μάλιστα δὲ θὰ ἀσφαλίσῃ τὴν πρόσοδον αὐτοῦ. Ἄλλως δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ, ὁποία θὰ ἦναι ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ θέσις τῆς Βουλῆς ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους. Δὲν εἶναι τὸ ζήτημα κομματικὸν, εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον βλέπομεν ζωντανὸν, ἀσπαῖρον ἐνώπιόν μας, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ διορθώσωμεν. Γνωρίζετε πάντες, ὅτι δὲν λαμβάνω τὸν λόγον διὰ ψύλλου πήδημα· ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως θεωρῶ προδοσίαν τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον μὲ ἔστειλε, — διότι ὁ Βουλευτὴς ἀντιπροσωπεύει τὰ συμφέροντα ὅλου τοῦ Ἔθνους — νὰ μὴ ἐγείρω φωνὴν, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ. Σᾶς ἐξήγησα, ὅτι ὑπῆρξα αὐτόπτης μάρτυς τῶν ἀδικιῶν· πάντες οἱ δικηγόροι γνωρίζουσι ταύτας, καὶ πρέπει ῥητὴ μνεία νὰ γίνῃ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἐπιτρέπονται μαρτυρικαὶ ἀποδείξεις ἐναντίον τοῦ περιεχομένου τῶν πρωτοκόλλων.

§192ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§193ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν θεωρητικὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, διότι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς πράξεως. Πάντες γνωρίζομεν, τί συμβαίνει ἐν ὀνόματι τῶν πρωτοκόλλων, καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα σύντονα, καὶ δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἔλθῃ νὰ εἴπῃ, ὅτι εἰς μάτην ἀπωλέσαμεν τὸν χρόνον· διότι ἠδίκησεν ἑαυτὸν, ἀφοῦ σᾶς εἴπαμεν, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἀπορεῖ περὶ τῆς ἐφορμογῆς τοῦ νόμου. Ἐνταῦθα πρόκειται, νὰ νομοθετήσωμεν καὶ νὰ θεραπεύσωμεν μίαν ἀνάγκην. Διὰ τοῦτο ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, ὅπως ἐπιτρέπωνται ἐπὶ τοῦ προκειμένου πάντα τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα, ὅσα ἐπιτρέπει ἡ Πολιτικὴ Δικονομία.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γεωκοστοπούλου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Αἱ διατάξεις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου 12 ἰσχύουσιν ὡς πρὸς τὴν κοινοποίησιν καὶ τὴν ἀνακοπὴν καὶ ἐπὶ τῶν πρωτοκόλλων ἀπαριθμήσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ζώων, ἐπιτρεπομένων κατὰ τοῦ περιεχομένου αὐτῶν πάντων τῶν ἀποδεικτικῶν μέσων.»

§195ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπεδήλωσεν, ὅτι ἡ πρότασίς μου σκοπὸν εἶχε τὴν παραπλάνησιν τῆς Βουλῆς ἢ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τοῦ προκαλέσαντος τὴν συζήτησιν. Σκοπὸς τῆς προτάσεώς μου ἦτο νὰ καταδείξω εἰς τί ἀπέληγεν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τοῦ προκαλέσαντος τὴν συζήτησιν, συνδυαζομένη πρὸς τὰ κείμενα. Εἶπεν ὁ προκαλέσας τὴν συζήτησιν Βουλευτὴς, ὅτι ὁ μόνος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖ νὰ καταχωρισθῇ ἡ πρόσθετος εἰς τὸ ἄρθρον περίοδος, εἶναι ὅτι ὑπάρχει εἰδικῶς ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅτι τὰ πρωτόκολλα ἔχουσι κῦρος δημοσίου ἐγγράφου καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου ἔχουσι ταῦτα ἰδιάζουσαν θέσιν, σχετικὴν πρὸς τἆλλα πρωτόκκολλα. Ἐπειδὴ εἴμεθα σύμφωνοι πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι δὲν εἶναι πρέπουσα διάκρισις τῶν πρωτοκόλλων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν πρωτοκόλλων τῶν ἐπὶ τῇ ἐφαρμογῇ τῶν ἄλλων φόρων περὶ τὸ κῦρος αὐτῶν ὡς δημοσίων ἐγγράφων, φρονοῦμεν δὲ, ὅτι τοιαύτη διάκρισις κατὰ τὰ κείμενα δὲν ὑφίσταται, ἐδηλώσαμεν, ὅτι ἀποδεχόμεθα τὴν ἀναγραφὴν ἐν τῷ ἄρθρῳ τῶν προτεινομένων περὶ ἀφομοιώσεως τῶν πρωτοκόλλων περὶ τὰ τοῦ κύρους αὐτῶν, ἐννοοῦντες τὴν ἀφομοίωσιν, σημαίνουσαν, ὅτι τὰ πρωτόκολλα κατὰ τὴν φορολογίαν τῶν οἴνων, τῶν ζώων, τῶν περιβολίων ἔχουσιν, ὅπως καὶ τὰ κατὰ τὴν φορολογίαν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἰσχὺν δημοσίων ἐγγράφων. Αἱ συνέπειαι τῆς ἰσχύος ταύτης δὲν εἶναι πρέπον ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν τῷ νόμῳ, διότι τὰ περὶ τούτου δὲν ἀνήκουσιν εἰς εἰδικὸν νόμον, ἀλλὰ καθορίζονται ἐν τῇ γενικῇ ἡμῶν νομοθεσίᾳ ὁμοιομόρφως, μηδόλως παραλλάσσοντα κατὰ τὰς εἰδικὰς τῶν νόμων διακρίσεις. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα θεωρήσωμεν τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν ὡς κακῶς ἔχουσαν περὶ τὰ τοῦ κύρους τῶν δημοσίων ἐγγράφων, οὐδὲ συμφέρει, ποιούμενοι μνείαν περὶ αὐτοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ, νὰ θέσωμεν ὑπὸ ἀμφιβολίαν εἴτε τὸ κῦρος τῶν πρωτοκόλλων, εἴτε τὰ εἰς τὸ κῦρος παρεπόμενα. Ἐὰν κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας μὴ ἀναγνωρίσωμεν τὰ ἔγγραφα ταῦτα ὡς ἐπίσημα, ἐὰν θελήσωμεν νὰ μὴ ἀναγνωρίσωμεν τὴν πιστοποίησιν τῆς ἀπαριθμήσεως ὡς ἔχουσαν τὸ κῦρος ἐπισήμου ἐγγράφου, καθιστῶμεν προβληματικὴν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων περὶ φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ζώων. Ὡς διετύπωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν πρότασιν, τὰ τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου δὲν περιλαμβάνονται ἐν τῇ διατάξει, διότι κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐφαρμόζεται αὕτη μόνον εἰς τ’ ἀροτριῶντα κτήνη καὶ εἰς τὰ ζῶα. Ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς θὰ ζητήσῃ νὰ μεταβάλῃ κατὰ τοῦτο τὴν πρότασίν του, ἵνα περιλάβῃ καὶ τὰ πρωτόκολλα περὶ τῶν οἴνων καὶ πάντα τἆλλα φορολογικὰ πρωτόκολλα, διότι, καταλειφθέντος τοῦ ἐδάφους, ἐφ’ οὗ προεκάλεσε τὴν συζήτησιν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, τραπέντος εἰς θέμα γενικώτερον, δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως περιορισθῇ τοῦτο εἰς τὰ ἀροτριῶντα κτήνη καὶ εἰς τὰ ζῶα καὶ μὴ ἐπεκταθῇ ἐπὶ τὸν φόρον τῶν οἴνων καὶ ἐπὶ πάντας τοὺς φόρους, ὧν ἡ ἐφαρμογὴ ἐπάγεται τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας εἶναι γενικὴ καὶ ἄσχετος πρὸς τὰ κείμενα· ἐὰν δὲ ἡ προτεινομένη διάταξις ἠδύνατο νὰ γενῇ δεκτὴ ἄνευ κλονισμοῦ τῶν βάσεων τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ φόρου, ἴσως δὲν θ’ ἀντέτασσον τὴν τυπικὴν ἀντίῤῥησιν, ὅτι δὲν χωρεῖ ἐνταῦθα ἡ πρότασις ὡς τροπολογία τοῦ νομοσχεδίου, οὗτινος οὐδεμίαν τροποποιεῖ διάταξιν. Ὡς εἰσήγαγε τὴν περὶ τροπολογίας ἰδέαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, δύναται ἴσως, καίπερ λίαν βεβιασμένως, νὰ σχετισθῇ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὡς διατυποῦται ἤδη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας, δὲν περιορίζεται εἰς τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, ὅπως τὸ ἄρθρον 13, ἀλλ’ ἐπεκτείνεται εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ζώων, θέλει δὲ βεβαίως ἐν φυσικῇ συνεπείᾳ ἐπεκταθῇ καὶ περαιτέρω, εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν οἴνων, καὶ εἰς τὰ τῶν μονοπωλείων καὶ εἰς πάντας τοὺς ἄλλους φόρους, ὧν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ συντάσσονται πρωτόκολλα· τοιαύτη διάταξις κλονίζει ἐν πᾶσι τὴν ἐφαρμογὴν τῶν φορολογικῶν νόμων, ἡ δὲ Βουλὴ πολὺ βεβαίως θὰ διστάσῃ, πρὶν ἢ παραδεχθῇ τοιαύτην διάταξιν, οὐ μόνον διὰ τὴν σπουδαιότητα τῶν συνεπειῶν αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ διότι, ὅπως διατυποῦται, κανονίζει ἐν τῷ θέματι τῶν πρωτοκόλλων τὰ τῆς ἰσχύος τῶν δημοσίων ἐγγράφων, ὅπερ οὐδαμῶς προσήκει. Ἐὰν θὰ μεταῤῥυθμίσωμεν τὴν νομοθεσίαν περὶ τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν φορολογικῶν νόμων, πρέπει οὕτω νὰ κανονίσωμεν τὴν ἐνέργειαν, ὥστε μηδόλως ἐκ τῶν μεταῤῥυθμίσεων νὰ χαλαρωθῇ τὸ κῦρος τῶν δημοσίων ἐγγράφων. Τοιαῦται μεταῤῥυθμίσεις χρῄζουσι πολλῆς μελέτης, δὲν κανονίζονται δὲ ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ἐξ ἀφορμῆς μὴ σχετιζομένης πρὸς αὐτάς. Τὸ θέμα τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιφυλαχθῇ πρὸς κανονισμὸν δι’ εἰδικοῦ νομοθετήματος, ὑποβληθησομένου εἰς τὸν ἔλεγχον τριπλῆς ἀναγνώσεως, ἀφοῦ ἐπεξεργασθῇ αὐτὸ ἡ ὑπηρεσία.

§196ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπρόκειτο περὶ πρακτικοῦ ἀποτελέσματος, ὥστε νὰ ἐπιτρέπηται ἡ χρῆσις τῆς διὰ μαρτύρων ἀποδείξεως. Ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν συναινεῖ, νομίζων βεβαίως καλὸν εἰδικῶς νὰ νομοθετήσωμεν περὶ αὐτοῦ, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπιμείνωμεν. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα ὅμως, νομίζω ὅτι δύναται νὰ μεταβληθῇ τὸ ἄρθρον.

§197ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν θ’ ἀντετασσόμην κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν συμπερίληψιν ἐν τῷ ἄρθρῳ τῶν πρωτοκόλλων τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ζώων, ἐὰν ἦτο αὕτη ἀναγκαία. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὁ νόμος περὶ φόρου τῶν ζώων δὲν εἶναι ἤδη ὁ ἀρχικός. Ἀπὸ διετίας ἔχομεν νόμον περὶ φόρου τῶν ζώων, μὴ ἔχοντα τὴν αὐτὴν βάσιν τοῦ τέως ἰσχύοντος, Δὲν ὑπάρχει ἤδη τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον παρὰ τῷ Δημοσίῳ, διότι σήμερον ἡ ἐν συνόλῳ πρόσοδος δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ζώων, ἡ φορολογία στηρίζεται ἐπὶ τοῦ μέσου ὅρου τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ παρελθόντος, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ζώων ἐπιδρᾷ μόνον ἐπὶ τὴν διανομὴν τοῦ φόρου εἰς τοὺς φορολογουμένους. Δὲν νομίζω ἄρα ἀναγκαίαν περὶ τῶν ἀνακοπῶν κατὰ τῶν πρωτοκόλλων τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ζώων τὴν περὶ τῶν πρωτοκόλλων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν πρόνοιαν τοῦ ἄρθρου. Παραδέχομαι ὅμως τὰς εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου ἀφορώσας τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§198ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, Κύριοι, θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην τὴν συνήθη τακτικήν του. Ὁσάκις βλέπῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι πεπεισμένη ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μέτρον τι, παραπέμπει τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου τούτου εἰς τὸ μέλλον, ὑποσχόμενος ὅτι αὐτὸς θὰ φέρῃ νόμον εἰδικόν.

§199ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁσάκις ὑπεσχέθην νὰ εἰσαγάγω νόμον, πάντοτε τὸν εἰσήγαγον.

§200ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει ν’ ἀφήσῃ νὰ παρατείνηται ἡ κατάστασις αὕτη, ἀλλὰ νὰ λάβῃ ἀμέσως πρόνοιαν.

§201ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§202Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καθορίσωμεν τὰ πράγματα, ἀφοῦ μάλιστα δι’ ἰδίων συνεννοήσεων δὲν δύναται ν’ ἁπλοποιηθῇ ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν ὑπέβαλε τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ νομοθετηθῇ, ὅτι ἐπὶ τῶν ἀνακοπῶν, τῶν προβαλλομένων κατὰ τῶν πρωτοκόλλων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ζώων, ἐπιτρέπονται πάντα τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀποδεχθῇ τὴν νομοθέτησιν τῆς διατάξεως ταύτης, διότι νομίζει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θίξῃ τὰς γενικὰς ἀρχὰς, τὰς κρατούσας ἐπὶ τῆς ἀποδεικτικῆς ἰσχύος τῶν δημοσίων ἐγγράφων ἐν γένει. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν ὑπέλαβεν, ὅτι, ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀρνεῖται, ἀφοῦ ἡ πλειονοψηφία εἶναι ὑπὲρ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, εἶναι μάταιον νὰ ζητηθῇ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ, διότι ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ἐν διατάξει, ἐν τῇ ὁποίᾳ γίνεται μνεία περὶ ἀνακοπῶν, προβαλλομένων κατὰ τῶν πρωτοκόλλων τοῦ φόρου, δυνάμεθα νὰ προνοήσωμεν περὶ τῆς ἀποδεικτικῆς δυνάμεως αὐτῶν τῶν πρωτοκόλλων, χωρὶς ν’ ἀναδράμωμεν νὰ τροποποιήσωμεν τὰς γενικὰς ἀρχὰς περὶ τῆς ἀποδεικτικῆς ἰσχύος τῶν δημοσίων ἐγγράφων.

§203ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐπιμένω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν πρότασιν ταύτην, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἀνακοπὴ ἄνευ τῶν ἀποδεικτικῶν μέσων οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν τὴν ἀποσύρῃ, τὴν υἱοθετῶ ἐγώ.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, υἱοθετηθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Μισυρλῆ, ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αἱ διατάξεις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου 12 ἰσχύουσιν ὡς πρός τε τὴν κοινοποίησιν καὶ τὴν ἀνακοπὴν καὶ ἐπὶ τῶν πρωτοκόλλων τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ζώων, ἐπιτρεπομένου κατὰ τῶν πρωτοκόλλων παντὸς ἀποδεικτικοῦ μέσου».

§205ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῶν πρωτοκόλλων τῶν ζώων, διότι ἐκεῖ δὲν ἐπιτρέπεται ἀνακοπὴ κατὰ τῆς ἀπαριθμήσεως.

§206ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν δημιουργῶ ἐγὼ τώρα.

§207ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Νὰ διαγραφοῦν αἱ λέξεις «καὶ τῶν ζώων».

§208ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Μάλιστα, νὰ διαγραφῶσι.

§209ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συναινῶ εἰς τοῦτο καὶ ἐγώ.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἀφοῦ διεγράφησαν αἱ λέξεις «καὶ τῶν ζώων».

§211ΑΣΗΜΑΚΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§212ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Σάκκη καὶ Λομβάρδου).

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10 καὶ 35′ μ. μ.