1889.12.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 39

τῆς 12 Δεκεμβρίου 1889.

(Τρίτη)

Ὥρα 3½ μ.μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπικυροῦνται μετά τινας ἐπενεχθείσας διορθώσεις).

§1ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὃν χρόνον ἀσχολούμεθα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν φορολογικῶν νόμων, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλομεν φόρους ἐπὶ φόρων εἰς τὸν λαὸν, καθῆκον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν πάντες οἱ φορολογούμενοι πληρόνουν τοὺς ἐπιβαλλομένους φόρους καὶ ποῖα τὰ αἴτια τῶν παρουσιαζομένων καθυστερήσεων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καυχᾶται, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων βελτιώσεων, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκεν εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἐβελτίωσε κατὰ πολὺ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν εἰσπράξεων, διότι κατώρθωσε νὰ καταβιβάσῃ τὴν ἀναλογίαν τῶν καθυστερήσεων εἰς 7½ τοῖς ἑκατὸν, ἐνῷ ἄλλοτε περιεστρέφετο αὕτη εἰς 10 τοῖς ἑκατόν. Θέλω συγχαρῇ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν διὰ τῶν πραγμάτων ἀποδειχθῇ, ὅτι τῷ ὄντι ἐβελτιώθη ἡ ὑπηρεσία τῶν εἰσπράξεων· διότι ἡ ἀνελλιπὴς καὶ ἔγκαιρος εἴσπραξις τῶν δημοσίων ἐσόδων ἀποτελεῖ γνώρισμα ἱκανότητος διὰ πᾶσαν Κυβέρνησιν. Τὰ ἔσοδα παντὸς ἔτους πρέπει νὰ εἰσπράττωνται ἐγκαίρως καὶ ἀνελλιπῶς ἐντὸς τῆς ὁμωνύμου χρήσεως. Αἱ καθυστερήσεις γεννῶσι σκάνδαλα καὶ παράπονα ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πληρόνουν καὶ οἵτινες ἔχουν δίκαιον νὰ παραπονῶνται, ὅταν βλέπουν ὅτι ὑπάρχουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν πληρόνουν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἀναγκάζεται νὰ αὐξάνῃ τοὺς φόρους, διὰ νὰ ἀναπληροῖ τὸ ἐκ τῶν καθυστερήσεων ἔλλειμμα. Ἐκτὸς τούτου, τὰ καθυστεροῦντα, συσσωρευόμενα εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα, χρησιμεύουν ὡς μέσον πολιτικῆς κερδοσκοπίας, καὶ γίνεται χρῆσις αὐτῶν ἐν καιρῷ τῶν ἐκλογῶν, ὅτε ἐκδίδονται κατὰ χιλιάδας τὰ ἐντάλματα τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, πρὸς ἄγραν ψήφων καὶ οὐχὶ πρὸς εἴσπραξιν φόρων. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐκτελεῖ τὸ ἔργον τῆς εἰσπράξεως μετὰ παραδειγματικῆς αὐστηρότητος, ἵνα μὴ εἴπω μετὰ πρωτοφανοῦς ἀγριότητος· καθ’ ἡμέραν ἀναγινώσκομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας προγράμματα τῶν ταμιῶν καὶ ὑποταμιῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐκτίθενται εἰς ἀναγκαστικὸν πλειστηριασμὸν τὰ κτήματα τῶν ὀφειλετῶν, καθ’ ἡμέραν μανθάνομεν, ὅτι ἐν καιρῷ τῆς συγκομιδῆς τῶν προϊόντων οἱ ταμίαι, οἱ ὑποταμίαι καὶ οἱ εἰσπράκτορες, περιφερόμενοι εἰς τὰς ἐξοχὰς μετὰ πλήθους κατασχετῶν καὶ φυλάκων, ἐπιβάλλουσι κατασχέσεις εἰς τὰ προϊόντα τῶν φορολογουμένων, καθ’ ἡμέραν ἀκούομεν, ὅτι ἐκδίδονται κατὰ ἑκατοντάδας ἐντάλματα προσωπικῆς κρατήσεως, τὰ ὁποῖα, παραλαμβάνοντες οἱ εὔζωνοι καὶ οἱ χωροφύλακες, περιφερόμενοι ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον, συλαμβάνουσιν ἀπὸ τοῦ τραχήλου τοὺς ὀφειλέτας, τινὰς τῶν ὁποίων καὶ ἐφόνευσαν, διότι δὲν ἐστάθησαν νὰ συλληφθῶσι, πολλάκις δὲ οἱ κάτοικοι ὁλοκλήρων χωρίων ἐτράπησαν εἰς φυγὴν καὶ ἀνυπολόγιστοι εἶναι αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας προξενοῦσιν εἰς τὰς οἰκίας τῶν φορολογουμένων. Πολλοὶ πένητες καὶ ἐνδεεῖς κρατοῦνται ἐπὶ μῆνας εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακὰς, πεινῶντες καὶ γυμνητεύοντες, διότι κατὰ τοὺς τελευταίους νόμους οὐδεμίαν ἔχουσιν ἰσχὺν καὶ αὐτὰ τὰ πιστοποιητικὰ τῆς πενίας, τὰ ὁποῖα ἤρκουν ἄλλοτε, ἵνα ἀπολυθῇ πᾶς ὀφειλέτης τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Πολλοὶ ἀναγκάζονται νὰ πωλῶσι τὸ προϊόν των εἰς μηδαμινὰς τιμὰς, ἢ νὰ δανείζωνται μὲ ὑπέρογκον τόκον, ὅπως δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσιν ἐμπροθέσμως τὰ χρέη των καὶ ἀποφύγωσι τὸ πρόσθετον τέλος τῶν 20 τοῖς ἑκατόν. Ἀλλὰ καὶ μ’ ὅλας τὰς προσπαθείας, αἱ ὁποῖαι παρὰ τούτων καταβάλλονται, καὶ μ’ ὅλην τὴν αὐστηρὰν καταδίωξιν, ἡ ὁποία ἐνεργεῖται, βλέπομεν ἐκ τῶν καταστάσεων, τὰς ὁποίας παρουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν κατορθόνουν ὅλοι νὰ πληρώσουν ἐγκαίρως, καὶ διὰ τοῦτο εἰσεπράχθησαν, κατὰ μὲν τὸ 1887 ὑπὲρ τὰς 500,000 δραχμὰς ἀπὸ πρόσθετα τέλη, κατὰ δὲ τὸ 1888 ἴσον περίπου ποσόν. Ἀνυπολόγιστα δὲ εἶναι τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα καταβάλλουσιν οἱ φορολογούμενοι διὰ σύλληπτρα τῶν χωροφυλάκων καὶ τῶν εὐζώνων, καὶ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα πληρόνουν δι’ ἔξοδα κατασχέσεων κλπ. Ἀφ’ ἑτέρου οἱ πλεῖστοι τῶν ἀνδρῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ τῶν εὐζωνικῶν σωμάτων ἀσχολοῦνται εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν ὀφειλετῶν, παραμελοῦντες καὶ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τὸ δὲ Δημόσιον, ἐνῷ ἄλλοτε ἐπλήρονε διὰ ποσοστὰ εἰσπράξεων περὶ τὰς 200,000 δραχμῶν, ἤδη εἶναι ἠναγκασμένον νὰ πληρόνῃ ὑπὲρ τὰς 800.000. Ἐν γένει δὲ ἡ ὑπηρεσία τῶν εἰσπράξεων ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τούτων ἔλαβε τεραστίας διαστάσεις. Οὐδέποτε οἱ φορολογούμενοι ὑπέστησαν μεγαλειτέρας ζημίας καὶ καταθλίψεις, οὐδέποτε τὸ Δημόσιον ὑπεβλήθη εἰς μεγαλειτέρας δαπάνας διὰ τὴν εἴσπραξιν. Ἐν τούτοις, κατά τινα ἀνάλυσιν, τὴν ὁποίαν προχείρως ἔκαμα ἐπὶ τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1887 καὶ ἡ ὁποία εὔχομαι, ἐξελεγχομένη διὰ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν δημοσίων καταστίχων, νὰ μὴ ἀποδειχθῇ κατὰ πάντα ἀληθὴς, τὰ ἐπιτευχθέντα ἀποτελέσματα καθόλου δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν θικίαν καὶ πολυδάπανον ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὰς ἀνυπολογίστους ζημίας τῶν πολιτῶν. Ὁ δημοσιευθεὶς ἀπολογισμὸς τοῦ 1887 παριστάνει, ὅτι τὰ εἰσπρακτέα ἔσοδα τῆς χρήσεως ταύτης ἀνέρχονται εἰς δραχ. 91,000,000, ἐξ ὧν ἔμειναν καθυστεροῦντα 8,300,000· ἀλλὰ κατὰ τὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία συνοδεύει τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1890, ὁ δημοσιευθεὶς ἀπολογισμὸς εἶναι ἐσφαλμένος, διότι εἰσπρακτέα τινὰ ἐβεβαιώθησαν δὶς, θαυμάζω δὲ, πῶς τὸ λάθος τοῦτο δὲν ἀνεκαλύφθη καθ’ ὃν καιρὸν ἐγένετο ἡ ἐξέλεγξις καὶ ἐπρόκειτο νὰ συνταχθῇ ὁ ὁριστικὸς ἀπολογισμὸς, καὶ δὲν ἐννοῶ εἰς τί χρησιμεύει ἡ ἐξέλεγξις, ὅταν δὲν καθίσταται ἐφικτὸν οὐδὲ τὰ βεβαιωθέντα νὰ ἀνακαλύπτωνται. Ἔχει καθῆκον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ ὁ δημοσιευθεὶς ὁριστικὸς ἀπολογισμὸς εἶναι ἐσφαλμένος, νὰ τὸν ἀποσύρῃ καὶ δημοσιεύσῃ ἄλλον ἀκριβῆ, διότι οἱ ἀπολογισμοὶ οὗτοι χρησιμεύουσι πάντοτε εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ μελετῶσι τὰ οἰκονομικά. Ἀφίνω ἑπομένως τὸν ἀπολογισμὸν, καὶ λαμβάνω ὡς βάσιν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία ἀναγράφει τὸ ἀληθὲς ποσὸν τῶν εἰσπρακτέων τοῦ 1887. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν ταύτην, τὰ εἰσπρακτέα τὸ 1887 εἶναι 89,600,000. Ἐκ τούτων ἔμειναν καθυστερήματα 6,700,000, ἡ δὲ ἀναλογία μεταξὺ καθυστερούντων καὶ εἰσπρακτέων εἶναι πράγματι 7, 54%, ὡς ἐβεβαίωσεν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτε εἰσήγαγε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1890· ἀλλ’ ἐκ τῶν εἰσπρακτέων τούτων πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ εἰσπρακτέα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, καθὸ ἀνήκοντα εἰς προγενεστέρας βεβαιώσεις, ἀνέρχονται δὲ ταῦτα εἰς 3,600,000, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ὁποίων τὰ εἰσπρακτέα περιορίζονται εἰς 86,000,000, καὶ ἐπὶ τούτων ἡ ἀναλογία τῶν καθυστερούντων ἀναβιβάζεται εἰς 7 καὶ 85%. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὰ πλεῖστα τῶν δημοσίων ἐσόδων εἰσπράττονται ἅμα βεβαιούμενα καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς καταδιώξεως. Τοιαῦτα εἶναι τὰ εἰσπραττόμενα ἐν τοῖς τελωνείοις, τὸ χαρτόσημον, τὰ ἔσοδα τῶν μονοπωλείων, αἱ κρατήσεις τῶν πολιτικῶν συντάξεων, ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ, αἱ προκαταβολαὶ τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, τὰ ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ τέλη, τὰ πλεῖστα τῶν τυχηρῶν καὶ πολλὰ ἄλλα. Πάντα ταῦτα ἀναβαίνουσιν εἰς 62,700,000· ἑπομένως, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν καὶ ταῦτα ἀπὸ τὰ 86 ἑκατομμύρια, μένουσιν 23,300,000, ἐξ ὧν προέρχονται τὰ 6,750,000 τῶν καθυστερούντων, οὕτω δὲ ἡ ἀναλογία ἀναβιβάζεται εἰς 29%, τουτέστι, μὲ ὅλας τὰς ζημίας καὶ τὰς καταστροφὰς, τὰς ὁποίας ὑποφέρουν οἱ φορολογούμενοι, μὲ ὅλας τὰς δαπάνας, ἃς ὑφίσταται τὸ Δημόσιον, δὲν κατορθοῦται νὰ εἰσπραχθῶσιν, εἰμὴ ὀλίγον τι πλέον τῶν ⅔ ἐκ τῶν ἐσόδων ἐκείνων, ὧν τὴν εἴσπραξιν ἀναθέτομεν εἰς τὰ ὄργανα τῆς εἰσπράξεως καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἐνεργεῖται τοσοῦτον ἀπηνὴς καταδίωξις. Ἀνατρέχοντες εἰς προγενεστέρας ἐποχὰς, καθ’ ἃς ἐκυβέρνων ἄλλοι τὸ Κράτος καὶ δὲν ἦσαν εἰς ἐνέργειαν οἱ δρακόντιοι νόμοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εὑρίσκομεν ἀναλογίας πολὺ μικροτέρας. Κατὰ τὸ 1872, ὅτε διώκει τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ὁ μακαρίτης Χρηστίδης, τὰ εἰσπρακτέα ἦσαν μόνον 38,000,000 καὶ ἐξ αὐτῶν ἔμειναν καθυστεροῦντα 1,900,000, ἤτοι 5 καὶ 9)10%, ὀλιγώτερα δηλ. ἀπὸ τὰ 7 καὶ 54%, ἅτινα σήμερον παρουσιάζονται. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν καὶ διὰ τὸ 1872 τὴν αὐτὴν μέθοδον, μὲ τὴν ὁποίαν ἀνέλυσα τὰ εἰσπρακτέα τοῦ 1871, εὑρίσκομεν ὅτι, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἀπὸ κεκλεισμένας χρήσεις εἰσπραχθέντων, ἡ ἀναλογία ἀναβιβάζεται εἰς 5 καὶ 28%, ἀφοῦ δὲ ἀφαιρεθῶσι τὰ ἔσοδα, ὅσα ἄνευ καταδιώξεως εἰσπράττονται, ἡ ἀναλογία προβαίνει εἰς 11 καὶ 82%, ἤτοι ὀλίγον τι πλειότερον τοῦ ⅓ τῆς τοῦ 1887. Καὶ κατὰ τὸ 1875, ὅτε ἄλλοι διώκουν τὰ οἰκονομικὰ, εὑρίσκω ὅτι ἡ ἀναλογία τῶν καθυστερούντων πρὸς τὰς εἰσπράξεις ἐν συνόλῳ ἦτο 5 καὶ 76%, ἀφαιρουμένων δὲ τῶν ἐσόδων τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, ἀναβαίνει εἰς 5 καὶ 77%, μετὰ δὲ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἄνευ καταδιώξεως εἰσπράξεων, φθάνει εἰς 15 καὶ 19%, ἀναλογία πολὺ μικροτέρα ἀπὸ τὴν σήμερον παρουσιαζομένην. Δικαιολογούμενος ἡμέραν τινὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰς μεγάλας καθυστερήσεις, αἱ ὁποῖαι σήμερον παρουσιάζονται, σᾶς ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἐλειτούργουν τότε οἱ ἀμελέτητοι ἐκεῖνοι νόμοι περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν. Ἐὰν δὲν εἶχον ἀπόφασιν νὰ περιορισθῶ στενῶς εἰς τὸ θέμα τῶν καθυστερήσεων, ἤθελον σᾶς ἀφηγηθῆ τὴν ἱστορίαν τῶν νομοθετημάτων ἐκείνων, ἐξ ἧς ἠθέλατε πεισθῆ, ὅτι, ἂν ὑπῆρξε ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐμελετήθη ἐπὶ πολὺν χρόνον, εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐλύθη διὰ τῶν εἰρημένων νόμων· τὸ ζήτημα τοῦτο ἔλαβεν ἀρχὴν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1826 καὶ ἐμελετᾶτο ἐπὶ τεσσαράκοντα καὶ ἐπέκεινα ἔτη παρ’ ὅλων τῶν πρακτικῶν καὶ θεωρητικῶν ἀνδρῶν τῆς Ἑλλάδος. Ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος δὲν τὸ ἐμελέτησεν, εἶναι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ διὰ τοῦτο ἀμφιβάλλω, ἂν καὶ σήμερον ἀκόμη ἠδυνήθη νὰ τὸ κατανοήσῃ προσηκόντως. Ἀλλ’ ἀφίνω κατὰ μέρος τὴν ἐξέτασιν, ἐὰν οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἐμελετήθησαν ἢ ὄχι, καὶ ἐὰν ἔβλαψαν ἢ ὠφέλησαν τὸν τόπον, καὶ χαριζόμενος εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἀφαιρῶ ἀπὸ τὰ εἰσπρακτέα καὶ τὰ καθυστεροῦντα τοῦ 1887 τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τοὺς νόμους ἐκείνους, ἤτοι τὰς προσωρινὰς καὶ παγίας δόσεις. Τούτου γενομένου, ἡ ἀναλογία καταβαίνει εἰς 22 καὶ 58%, εἶναι δηλ. καὶ πάλιν διπλασία ἀπὸ τὴν ἀναλογίαν τοῦ 1872 καὶ πολὺ ἀνωτέρα τῆς ἀναλογίας τοῦ 1875. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὰ εἰσπρακτέα ἀπὸ παγίας καὶ προσωρινὰς δόσεις, ἅτινα κατὰ τὸ 1887 ἀφῆκαν μεγάλα καθυστερήματα· εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπάγονται καὶ πολλὰ ἄλλα ἔσοδα, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντα μὲ τοὺς νόμους τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν· τὸ ἔσοδον τῶν βοσκῶν ἀφῆκε 46% καθυστερήματα τὰ καθυστεροῦντα ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀνέρχονται εἰς 38%, τὰ δὲ ἐκ προικοκτησιῶν εἰς 68%, καὶ τὰ ἀπὸ ἐκποίησιν ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων εἰς 66%· ὥστε βλέπετε, ὅτι δὲν ἔπταισαν οἱ ἀμελέτητοι ἐκεῖνοι νόμοι, ἀφοῦ ὑπῆρχον καὶ ἄλλα ἔσοδα, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι μὲ αὐτοὺς καὶ τὰ ὁποῖα ἀφῆκαν ἀνώτερα ἀκόμη καθυστερήματα. Λέγων ταῦτα, Κύριοι, δὲν ἐννοῶ νὰ καταγγείλω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐπὶ ἀπαθείᾳ, ὡς κατήγγειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν Σουλτάνον εἰς τὴν Εὐρώπην, θέλω νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οἱ ψηφισθέντες περὶ εἰσπράξεων νόμοι καὶ τὰ βίαια μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔθηκεν ἡ Κυβέρνησις εἰς ἐνέργειαν, ἐπροξένησαν μὲν πολλὰς ζημίας εἰς τοὺς φορολογουμένους καὶ τοὺς πολίτας ἐν γένει, ὑπέβαλον τὸ Δημόσιον εἰς μεγάλα ἔξοδα, ἐγένοντο ἀφορμὴ νὰ ὀλιγωρῆται καὶ αὐτὴ ἡ δημοσία τάξις καὶ ἀσφάλεια, ἅτε ἀπασχολουμένων τῶν πλείστων ἀνδρῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ τῶν εὐζωνικῶν σωμάτων εἰς τὴν καταδίωξιν, ἀλλ’ οὐδὲν ἀποτέλεσμα ἄξιον λόγου ἐπήνεγκον. Ἐὰν ἡ ἀνάλυσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἀποδειχθῇ ἀκριβής, — καὶ τοῦτο μόνος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ἔχων ἀνὰ χεῖρας τὰ δημόσια βιβλία, δύναται νὰ ἐξακριβώσῃ, — ἡ εἴσπραξις εὑρίσκεται σήμερον πολὺ πλέον ὀπισθοδρομημένη ἀφ’ ὅ,τι ἦτον ἄλλοτε. Καὶ ἐὰν βεβαιωθῇ, ὅτι τοιαῦτα ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει σπεύσει νὰ ῥίψῃ εἰς τὸ πῦρ καὶ τοὺς περὶ εἰσπράξεων νόμους, ὅπως ἔπραξε διὰ τοὺς περὶ οἰνοπνευμάτων, ὅπως πράττει καθ’ ἑκάστην διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς ὀργανισμοὺς καὶ διὰ πολλὰ ἄλλα νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε λαμβάνουσιν ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς καὶ τὰ ὁποῖα ὕστερον ἀπὸ ὀλίγους μῆνας βλέπει ὁ ἴδιος, ὅτι ἦσαν ὅλως ἀκατάλληλα καὶ ἀμελέτητα, καὶ σπεύδει νὰ τὰ μεταῤῥυθμίσῃ. Ῥίπτων δὲ εἰς τὸ πῦρ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους, δὲν ἐννοῶ, ὅτι πρέπει νὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας καὶ νὰ μὴ φροντίσῃ, ὅπως ἡ εἴσπραξις τῶν δημοσίων ἐσόδων ἐνεργῆται μὲ ὅλην τὴν ἀκρίβειαν, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω Κυβέρνησιν, ἥτις δὲν φροντίζει νὰ εἰσπράττῃ ἐγκαίρως καὶ ἀνελλιπῶς ὅλα τὰ εἰσοδήματα τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὅπως φθάσῃ εἰς τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ ἐπιστημονικῶς καὶ ἐμβριθῶς, ποῖα τὰ αἴτια, ἐκ τῶν ὁποίων προέρχονται αἱ καθυστερήσεις. Κατὰ τοὺς ἐρευνῶντας καὶ μελετῶντας τὰ τοιαῦτα, τρία εἶναι κυρίως τὰ αἴτια ταῦτα· πρῶτον εἶναι ἡ πλημμελὴς βεβαίωσις τῶν ἐσόδων, δεύτερον ἡ μεροληπτικὴ καταδίωξις, καὶ τρίτον ἡ ἀνέχεια καὶ ἡ ἀνικανότης τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ τὰ τρία ἐπιδρῶσι σήμερον. Πάντες γνωρίζομεν, ὅτι ἡ βεβαίωσις τῶν ἐσόδων γίνεται ἐλαττωματικῶς· ἕνεκα τῆς κακῆς καταστάσεως τῶν γραφείων τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων, πολλοὶ χρεοῦνται μὲ προσωρινὰς καὶ παγίας δόσεις, διὰ τὸ αὐτὸ τεμάχιον χρεοῦνται δὶς καὶ τρὶς, ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν γίνεται μὲ μεγάλην ἀπροσεξίαν, καὶ ἐγγράφονται ἐν τοῖς καταλόγοις ἄνθρωποι, οὐδὲν ἐπάγγελμα μετερχόμενοι, ἢ τῶν ὁποίων αἱ οἰκοδομαὶ ἐξέλιπον· προσθέσατε εἰς ταῦτα, ὅτι καὶ οἱ εἰσπράκτορες καὶ οἱ ταμίαι δὲν φροντίζουσι νὰ πιστόνουν εἰς τοὺς χρηματικοὺς καταλόγους πάντας τοὺς πληρόνοντας, καὶ διὰ τοῦτο συμβαίνει νὰ ζητῶνται πολλοὶ διὰ φόρους, τοὺς ὁποίους ἐπλήρωσαν. Ἕνεκα τούτου ἡ εἴσπραξις δὲν δύναται, παρὰ νὰ προσκόπτῃ, διότι, ὅταν ζητῆτε φόρους ἀπὸ ἀνθρώπους, μὴ ὀφείλοντας ἢ πληρώσαντας ἤδη, ἑπόμενον εἶναι νὰ προσκόψῃ ἡ εἴσπραξις, αὐτὰ δὲ τὰ ἀκούετε καθ’ ἡμέραν, εἶναι δὲ συνηθέστατα καὶ λαμβάνουσι χώραν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν μεροληπτικὴν καταδίωξιν, δὲν τολμῶ νὰ ἀποφανθῶ θετικῶς, διότι θὰ μοὶ ἀντιτάξουν ὅτι, ἂν τοιοῦτόν τι ἐλάμβανε χώραν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε σπεύσει νὰ παραπέμψῃ εἰς δίκην τοὺς ταμίας, ὑποταμίας καὶ τοὺς εἰσπράκτορας, καθόσον κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον εἰσηγήσατο, δὲν ηὐχαριστεῖτο εἰς τὸ νὰ καταλογίζωνται οὗτοι μὲ ὅσα δὲν εἰσέπραξαν, ἀλλὰ τοῖς ἐπέβαλε καὶ ποινὰς φυλακίσεως καὶ εἱρκτῆς. Ἐν τούτοις δὲν εἴδομεν ἕως σήμερον νὰ γίνῃ οὐδεμία τοιαύτη ποινικὴ καταδίωξις, καὶ ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν ἔχω εἰς χεῖρας τὰ δημόσια ἔγγραφα, δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ἐὰν ἡ καταδίωξις γίνεται πάντοτε ἢ δὲν γίνεται μὲ τὴν ἀπαιτουμένην ἀμεροληψίαν. Ὡς πρὸς τὸ τρίτον ὅμως αἴτιον, τῶν καθυστερήσεων, οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν· εἶμαι ἀδιστάκτως πεπεισμένος, ὅτι ἕνεκα τῶν ὑπερόγκων φόρων, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἀφόρητον τὸν βίον, πολλοὶ τῶν ὀφειλετῶν δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσουν· καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ἄλλοι μὲν κρατοῦνται πολλοὺς μῆνας εἰς τὰς φυλακὰς, ἄλλοι δὲ, καίτοι γνωρίζοντες, ὅτι, ἂν δὲν πληρώσουν ἐγκαίρως, θέλουσιν ὑποχρεωθῆ εἰς πρόσθετον τέλος, μ’ ὅλα ταῦτα ἀναβάλλουν ἐξ ἀνεχείας τὴν πληρωμὴν, καὶ ἀναγκάζονται ἐπὶ τέλους νὰ πληρώσουν καὶ αὐτὸ, ἐξ οὗ κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη εἰσεπράχθη περὶ τὸ ἑκατομμύριον. Ὥστε βεβαίως ὑπάρχει καταπόνησις τῶν φορολογουμένων, καὶ ἀνικανότης πολλῶν εἰς τὸ νὰ πληρώσουν· τοῦτο δὲ εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ σπουδαίως καὶ συντόνως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἥτις ὤφειλε νὰ προσέχῃ καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε τὸν λαόν. Ἐπιβάλλομεν φόρους, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς εἰσπράξωμεν, εἰσπράττομεν μόνον τὰ ⅔, τὸ δὲ ἄλλο τρίτον μένει ἀνείσπρακτον. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ἐλπίζων ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις μεριμνᾷ τοσοῦτον περὶ τῆς ἐντελοῦς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, θέλει λάβει ὑπ’ ὄψει τὰς παρατηρήσεις ταύτας καὶ θέλει φροντίσει, μελετῶν μετὰ μεγαλειτέρας ἐπιστασίας τὰ πράγματα, νὰ φέρῃ τὴν ἀπαιτουμένην διόρθωσιν.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος κατέθεσε τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὸ ἄρθρον 89 τοῦ Συντάγματος, τὰ προσόντα τῶν ἐχόντων ψῆφον μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου θέλουσιν ὁρισθῆ δι’ εἰδικοῦ νόμου. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν: α) Διατί, ἀφοῦ ἐκανόνισε τὰ προσόντα ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, δὲν προὐκάλεσεν εἰδικὸν νόμον καὶ διὰ τὰ μέλη τοῦ Συνεδρίου, ὅπως ἐγένετο διὰ τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ βʹ) Ποῖα ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Συνεδρίου ἔχουσι βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ τμηματάρχου πρώτης τάξεως καὶ οὐδὲν προσὸν ἀπαιτεῖται διὰ τὸν διορισμὸν αὐτῶν».

§3ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Καταθέτω ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως καὶ περὶ τῆς θνησιμότητος εἰς τὸ ἐν Λαρίσσῃ ἑδρεῦον πρῶτον τάγμα τοῦ πέμπτου πεζικοῦ συντάγματος, κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ἀπὸ 1 Ὀκτωβρίου τρέχοντος ἔτους μέχρι σήμερον.» Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον, κύριοι Βουλευταί, ὑπέβαλα ἐγγράφως τὴν παράκλησιν, ὅπως ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πληροφορίας περὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τοῦ ἐν Λαρίσσῃ ἑδρεύοντος 1ου τάγματος τοῦ 5ου συντάγματος τοῦ πεζικοῦ, εἶναι πληροφορίαι τινὲς, τὰς ὁποίας σήμερον μετὰ πολλῆς λύπης ἔλαβον, καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἀκρίβειαν βεβαίως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐγγυηθῶ. Οὐχ ἧττον φοβοῦμαι, ὅτι τὰ πράγματα ἢ ἔχουσιν ἀκριβῶς, ὅπως μοὶ ἀνεκοινώθησαν σήμερον ἐκ Λαρίσσης, ἢ ὀλίγον ἀπέχουσι τῆς ἀκριβείας. Κατὰ τὰς πληροφορίας ταύτας, τὸ 1ον τάγμα τοῦ 5ου συντάγματος τοῦ πεζικοῦ, τὸ ἑδρεῦον ἐν Λαρίσσῃ, σύγκειται ἐξ 650 ἀνδρῶν, τῶν πλείστων νεοσυλλέκτων. Ἐκ τούτων φαίνεται ὅτι ἀπεβίωσαν πολλοὶ, διότι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἔλαβον, κατὰ τοὺς μῆνας Ὀκτώβριον, Νοέμβριον καὶ τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ Δεκεμβρίου ἐκ τῶν 650 τούτων ἀνδρῶν ἀπεβίωσαν 78 (ἔκπληξις). Ἐγὼ δὲν ἐγγυῶμαι τὴν ἀκρίβειαν τοιούτων ὀδυνηροτάτων πληροφοριῶν. Εὔχομαι ὅπως ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν εἰς τὴν ἔγγραφον ἐπερώτησίν μου θὰ φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναιρέσῃ τοὐλάχιστον ἐν μέρει τοιοῦτον φοβερὸν ἀριθμόν. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου, οἱ πλεῖστοι τῶν ἀποβιωσάντων εἶναι ἐκ τῶν νεοσυλλέκτων τῶν πρὸ 8 περίπου ἑβδομάδων καταταχθέντων, καὶ οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἀπεβίωσαν ἐκ πνευμονίας. Ἐπειδὴ εἶμαι εἰς τὸ βῆμα, κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι, καίτοι μετὰ μεγίστης προσοχῆς ἤκουσα χθὲς τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καίτοι γνωστὸν εἶναι εἰς πάντας ὑμᾶς πόσην σπουδαιότητα ἀποδίδω εἰς τὰ παρ’ αὐτοῦ λεγόμενα, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν μὲ ἔπεισεν. Ἵνα μὴ ἐπανέλθω πάλιν διὰ μακρῶν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπανειλημμένως ὡμίλησα, ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν θέλω ἀπαντήσει. Μίαν μόνον παρατήρησιν θὰ κάμω, διότι εἶναι χαρακτηριστική χαρακτηρίζει τὸν τρόπον, καθ’ ὃν δίδονται αἱ ὡς ἐπιστημονικαὶ παρουσιαζόμεναι πληροφορίαι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπέσυρα τὴν προσοχήν του. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἡ χωρητικότης τοῦ Στρατιωτικοῦ Νοσοκομείου ἐν Ἀθήναις εἶναι 9,960 κυβικὰ μέτρα· ἑπομένως ἐπειδὴ ἔχει κλίνας 330, δι’ ἑκάστην κλίνην ἀναλογεῖ χῶρος 32 κυβικῶν μέτρων.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). 30 μέτρων καὶ 2 δεκατημορίων.

§5ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Πολὺ καλὰ, ἐγὼ εἶπον περισσότερα. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ὁ κυβισμὸς οὗτος ἐγένετο κατὰ παράδοξον τρόπον. Ἐγένετο χωρὶς νὰ ἀφαιρεθῇ ὁ χῶρος, ὁ κατεχόμενος παρὰ τῶν ἐπίπλων καὶ τῶν σωμάτων. Καὶ θέλω σᾶς δώσει, ἂν μοὶ ἐπιτρέπητε, τὴν ἐξήγησιν τῆς περιπτώσεως ταύτης. Ἐὰν π. χ. κάμωμεν τὸν κυβισμὸν τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅπως γνωρίζωμεν ἀκριβῶς πόσα κυβικὰ μέτρα ἀναλογοῦσιν εἰς ἕκαστον ἐξ ἡμῶν, τῶν ἐνταῦθα ἀναπνεόντων, πρέπει πρῶτον ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸν χῶρον, τὸν ὁποῖον κατέχουσι τὰ ἑδώλια, τὸν χῶρον, τὸν ὁποῖον κατέχει τὸ Προεδρεῖον καὶ αἱ δύο αὗται λαμπραὶ στῆλαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι τὸ μαρτύριον τῆς ἀρχιτεκτονικῆς σοφίας τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου λοιπὸν, αὐτὸς ὁ περίφημος κυβισμὸς, τὸν ὁποῖον μᾶς παρουσίασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐγένετο θεωρητικῶς ἐπὶ τῷ ἀρχιτεκτονικῷ χώρῳ τοῦ οἰκοδομήματος, χωρὶς νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οὔτε τὰ ἔπιπλα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπισεσωρευμένα ἐκεῖ, οὔτε τὰ σώματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπισεσωρευμένα. Σημειώσατε, ὅτι, ὅπως μᾶς εἶπε χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀῤῥώστων ἐκεῖ εἶναι 288. Ἐὰν προσθέσητε τοὺς ἰατροὺς καὶ τοὺς νοσοκόμους καὶ τὴν ἄλλην θεραπείαν, θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν σωμάτων, τῶν διαιτωμένων καὶ τῶν ἀναπνεόντων ἐντὸς τοῦ Νοσοκομείου αὐτοῦ, ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ τοὺς 300. Ταῦτα, καθὼς ἐπληροφορήθην,—καὶ εὔχομαι νὰ μὲ διαψεύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν — οὐδόλως ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἐδόθη ἀριθμὸς, ὅστις δὲν παρουσιάζει τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων. Ἐὰν ὁ κυβισμὸς ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τὸν χῶρον, τὸν ὁποῖον κατέχουσι τὰ σώματα καὶ τὰ ἔπιπλα, καθ’ ὃν ἔκαμον ἐγὼ χθὲς ἐκ τοῦ προχείρου ὑπολογισμὸν, ὁ κυβισμὸς ἤθελε κατέλθει εἰς ὀλιγώτερον τῶν 20 κυβικῶν μέτρων. Ἀλλὰ καὶ ἄλλας πληροφορίας ἔχω νὰ δώσω σχετικῶς πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Τὰς πληροφορίας αὐτοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λαμβάνει ἐκ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας περὶ τῶν ἐν Εὐρώπῃ ἐκείνων νοσοκομείων, τὰ ὁποῖα παρέχουσιν ἀπὸ 20–25 κυβ. μ. χῶρον δι’ ἕκαστον ἀσθενῆ, ὡς μᾶς εἶπε. Πρῶτον λυποῦμαι, ἡ ὑπηρεσία νὰ στηρίζηται ἐπὶ παραδειγμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιστήμη πανταχοῦ ἀποκρούει, ὅπως δικαιολογήσῃ τὰς ἐλλείψεις τοῦ Νοσοκομείου. Ἔπρεπε νὰ στηρίζηται ἐπὶ παραδειγμάτων, τὰ ὁποῖα παρέχουσιν ἄφθονον ἀτμοσφαιρικὸν ἀέρα εἰς τοὺς ἀῤῥώστους, καὶ κατὰ τὰ παραδείγματα ταῦτα νὰ ζητῇ τὴν βελτίωσιν τοῦ Νοσοκομείου, καὶ ἀντὶ νὰ προσδιορίζῃ 330 κλίνας, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰς πληροφορίας μου ἀποτελεῖ ἀληθὲς ἐπιστημονικὸν ἔγκλημα καὶ ἀληθῆ ἐξ ἐνέδρας προσβολὴν κατὰ τῶν ἀῤῥώστων, ὡς σᾶς εἶπον χθὲς, ἔπρεπε λέγω νὰ προσδιορίσῃ μόλις τὸ ἥμισυ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου, καὶ νὰ στηριχθῇ εἰς παραδείγματα ἄλλα, τῶν ὁποίων καὶ ὑμεῖς τινὰ ἀνεφέρατε, καὶ ὄχι εἰς παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἄλλως φαίνεται ἡ ὑπηρεσία ὑμῶν δὲν ἐννοεῖ. Διότι ἀγνοεῖ, ὅτι τὰ ἐλεεινὰ ἐκεῖνα νοσοκομεῖα ἐν Εὐρώπῃ, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε χθὲς καὶ τὰ ὁποῖα παρέχουσιν 20–25 κυβ. μ. χῶρον, ὅτι αὐτὰ ἀερίζονται διὰ τεχνητῶν ἀεροφόρων, τῶν ὁποίων οὔτε ἰδέαν κἂν ἔχομεν ἐν τῷ Νοσοκομείῳ ἡμῶν, ὅπου οὔτε οἱ κοινότατοι ἀεροφόροι, οἱ καλούμενοι ventouses, λειτουργοῦσι, καὶ τοὺς ὁποίους, νομίζω, ὅτι πρῶτος ἐγὼ εἰσήγαγον εἰς τὸ Ἀμαλίειον Ὀρφανοτροφεῖον, ὅπου ἄλλως τε ὁ χῶρος εἶναι ἀφθονώτατος. Αἱ πληροφορίαι λοιπὸν, τὰς ὁποίας χθὲς μᾶς ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι σφαλεραὶ, διότι δι’ αὐτὰς τὰς 330 κλίνας ἀκριβῶς ἔπρεπε νὰ ἐξεγερθῇ ὅλη αὐτοῦ ἡ μέριμνα, ἵνα μὴ εἴπω ἡ αὐστηρότης, διότι καταφανὲς εἶναι, ὅτι ὄχι 330 κλίναι, ἀλλ’ οὔτε τὸ ἥμισυ τῶν κλινῶν τούτων δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν, ὅταν ὁ κυβισμὸς ἐγένετο, ὡς μᾶς ἐπληροφόρησαν, ἄνευ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ χώρου, τὸν ὁποῖον κατέχουν τὰ ἔπιπλα καὶ τὰ σώματα, ὅταν δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ ἐλεεινὰ νοσοκομεῖα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἔφερεν ὡς παράδειγμα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀντισταθμίζουσιν ἐν μέρει τὴν ἔλλειψιν τοῦ κυβισμοῦ τοῦ ἐπαρκοῦς δι’ ἀερισμοῦ, ἐπιτυγχανομένου διὰ μηχανικῶν ἀεροφόρων, ὅταν, λέγω, οὐδὲν τούτων ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει καὶ ὅταν μετὰ τοσαύτης — ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις — καὶ τὸ λέγω μετὰ λύπης πολλῆς — ὅταν μετὰ τοσαύτης ἐπιπολαιότητος ἡ ὑπηρεσία ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ πείσῃ τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι δύναται νὰ νοσηλεύσῃ 330 ἀῤῥώστους τὸ πασίγνωστον Νοσοκομεῖον, περὶ τοῦ ὁποίου εἷς γενικὸς ἀρχίατρος, ὅστις ὑπηρέτησαν ἐκεῖ 40 ἔτη, ἔλεγε προχθὲς, ὅτι μόλις δύναται νὰ χωρέσῃ 150. Ὅταν οὕτω παρουσιάζωνται τὰ θέματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, βεβαίως ἀποθαῤῥύνεται καὶ ἡ συζήτησις. Ἡ ὑπηρεσία, ἥτις ἔδωκε τὰς πληροφορίας, τὰς τόσῳ σφαλερὰς, ὅπως νομίζω ὅτι ἀρκούντως σᾶς ἀνέπτυξα, δὲν ἔλαβε κἂν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὰ σώματα αὐτὰ, τὰ 288, τὰ ὁποῖα κατ’ αὐτὴν δύνανται νὰ ἀνέλθωσι μέχρι 330, δὲν εἶναι σώματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ κυβισμοῦ ἀφαιροῦσι μόνον τὸν χῶρον, τὸν ὁποῖον κατέχουσιν, ἀλλ’ ἀφαιροῦσιν ἐκ τοῦ κυβισμοῦ τοῦ ἀναπνεομένου ἀέρος καὶ τὸ μέγα ποσὸν τοῦ ὀξυγόνου, τὸ ὁποῖον καταναλίσκουσι καὶ τοῦ ἀνθρακικοῦ ὀξέος, τὸ ὁποῖον ἀποδίδουσιν. Ἑπομένως βλέπετε, ὅτι, ὅπως ὑπάρξῃ ἀντισήκωσις εἰς τὸν ἀερισμὸν τοῦ Νοσοκομείου, διατελοῦντα ὑπὸ τοιούτους ἐλεεινοὺς ὅρους, τοὐλάχιστον ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἀερισμὸς μηχανικὸς δραστηριώτατος, καὶ ὅμως ἡμεῖς γνωρίζομεν τὸ ἐναντίον. Ἐν τούτοις πιστεύω, ὅτι ὕστερον ἀπὸ ὅλον τὸν ζῆλον, τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν ἐπανειλημμένως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ὑπερασπισθῇ κατάστασιν πραγμάτων, ἥτις εἶναι πλέον προδήλως καταδεδικασμένη, ἐλπίζω ὅτι, ὕστερον ἀπὸ ὅλον αὐτὸν τὸν ζῆλον, θὰ καταβάλῃ καὶ ἄλλον ζῆλον, πρακτικώτερον τοῦ λοιποῦ, πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων.

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συμπολίτης μού τις, στρατιώτης τοῦ πρώτου πεζικοῦ συντάγματος, πάσχει ἐξ ἐπιληψίας. Τὸν στρατιώτην αὐτὸν ὁ ἰατρὸς τοῦ τάγματος ἀπέστειλεν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον ἐπανειλημμένως, ἐπειδὴ δὲ δὲν ὑπῆρχεν ἀρκετὸς χῶρος, δὲν ἠδύνατο νὰ παραμείνῃ πρὸς ἐπιτήρησιν, κατὰ τὰ κεκανονισμένα. Ὁ διοικητὴς τοῦ συντάγματος, ὁ δῆθεν συνταγματάρχης...

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ δῆθεν συνταγματάρχης;

§8ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἐγίνετο πόλεμος κατὰ τὰ Βουλγαρικά, ἢ ἐὰν ἔφθανε τὸ πρῶτον σύνταγμα εἰς τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν κατὰ τὴν μάχην τοῦ Γκριτζόβαλι, θὰ ἐμανθάνετε, ἐὰν ὁ διοικητὴς τοῦ 1ου συντάγματος ἦναι συνταγματάρχης ἢ δῆθεν συνταγματάρχης... Ὁ κ. Μαυρομιχάλης λοιπὸν, ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι ἔγεινεν ἀνώτερος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ Βασιλέως, καὶ λέγω τοῦτο, διότι ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διέταξε νὰ μὴ γίνωνται γυμνάσια, ὡς ἐκ τῆς ἐπιδημίας, ὁ συνταγματάρχης, περιφρονῶν τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου, ἐξακολουθεῖ τὰ γυμνάσια καὶ ἐνεργεῖ ὡς ἀνεξάρτητος, διατάσσει τὴν φυλάκισιν τοῦ στρατιώτου αὐτοῦ, Χρονοπούλου ὀνομαζομένου, κρατῶν τοῦτον ἐν τῇ φυλακῇ πρὸ μηνὸς, ἐνῷ τὸ Νοσοκομεῖον διέταξε νὰ τὸν στείλωσιν ἐκεῖ πρὸς παρατήρησιν. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ σύνταγμα αὐτὸ εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν; ἀποτελεῖ μέρος τοῦ στρατοῦ τῆς Ἑλλάδος; ἢ μήπως εἶναι ἀνεξάρτητον σῶμα τοῦ ὅλου στρατοῦ, ἀποτελοῦν μέρος στρατοῦ ἄλλου Κράτους; Θὰ λειτουργήσουν οἱ νόμοι καὶ θὰ σέβηται ὁ συνταγματάρχης τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἢ θὰ ἦναι συνταγματάρχης αὐθαίρετος, κάμνων ὅ,τι αὐτὸς νομίζει, ὡσεὶ οἱ ὑπ’ αὐτὸν νὰ μὴ ἦναι πολῖται Ἕλληνες, ἀλλὰ νὰ προέρχωνται ἐκ τῶν Ζουλοῦ; Ἔγεινεν ἀνώτερος τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας ὁ συνταγματάρχης; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ τὸν συνταγματάρχην, ν’ ἀποστείλῃ ἀμέσως τὸν στρατιώτην εἰς τὸ Νοσοκομεῖον πρὸς ἐπιτήρησιν. Εἶναι μὰ τὴν ἀλήθειαν φοβερὸν, Κύριοι, νὰ κρατῇ ὁ συνταγματάρχης αὐτὸν τὸν ἀσθενῆ στρατιώτην ἐπὶ ἕνα μῆνα κεκλεισμένον εἰς τὴν τρώγλην, ἄνευ ἐπιτηρήσεως τῶν ἰατρῶν, προσκαλῶν τοὺς τιμωρουμένους καὶ ἐν τῇ αὐτῇ τρώγλῃ διαιτωμένους ὁπλίτας εἰς ἀνάκρισιν, διὰ νὰ ἴδῃ, ἐὰν οὗτοι πείθωνται, ὅτι ὁ στρατιώτης Χρονόπουλος πάσχει ἀπὸ ἐπιληψίαν! Ὁ πατὴρ αὐτοῦ, ὁ Ἕλλην πολίτης, ὁ ὁποῖος ἔχει στείλει τὸν υἱόν του, ὑπακούων εἰς τοὺς νόμους τῆς πατρίδος του, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ εἴπητε εἰς τὸν συνταγματάρχην, πληρόνει φόρους, τοὺς ὁποίους δὲν πληρόνει αὐτὸς, ἐκ τῶν φόρων δὲ τούτων ἀποζῇ ὁ συνταγματάρχης, ὡς ἐκ τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον φέρει. Κακίζει τοὺς πάντας, καὶ τοῦτο διότι δὲν τοῦ ἐπέτρεψαν νὰ παραστῇ εἰς τὰς τελευταίας στιγμὰς τῆς γυναικός του, πονῶν διὰ τοῦτο, ἀλλὰ δὲν αἰσθάνεται πόνον, ὅταν πρόκηται περὶ ἄλλων, καὶ δὲν συλλογίζεται, πῶς συμπεριφέρεται εἰς τοὺς ὑπὸ τὰς διαταγάς του ὁπλίτας, ὡς εἰς τὸν περὶ οὗ πρόκειται, τὸν ὁποῖον, καίτοι ἑτοιμοθάνατον καὶ διαφεύγοντα τὴν δικαιοδοσίαν του, ἕνεκα τῆς λυπηρᾶς αὐτοῦ καταστάσεως, κρατεῖ ἐν ταῖς φυλακαῖς. Ποῦ εἴμεθα τέλος πάντων ἐδῶ; εἰς Κράτος πεπολιτισμένον, τοῦ ὁποίου λειτουργοῦσιν οἱ νόμοι καὶ εἶναι σεβαστοί; Δὲν ἠξεύρω, ἂν πρέπῃ νὰ γενικεύσω τὴν ὁμιλίαν μου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται χρόνος. Ἐρωτῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν, εἶναι ἐπιτετραμμένον, εἷς συνταγματάρχης νὰ διοικῇ καὶ νὰ συμπεριφέρηται οὕτω, περιφρονῶν Βασιλεῖς, Ὑπουργοὺς καὶ νόμους; Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι διοίκησις τακτικοῦ στρατοῦ αὐτή! Καὶ ἐὰν δὲν μὲ συνεκράτει ὁ δεσμὸς, τὸν ὁποῖον κατὰ φύσιν ἔχω πρὸς αὐτὸν, ἐὰν δὲν ἐσκεπτόμην τὴν ζημίαν, τὴν πρὸς τὸ στράτευμα γενησομένην, ἠθέλετε μάθει, ποία ἡ ἀναδιοργάνωσις καὶ ἡ ἀναμόρφωσις τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ τίς αὐτὸς ὁ συνταγματάρχης καὶ πῶς διοικεῖ τὸ ὑπ’ αὐτὸν σύνταγμα. Παρακαλῶ λοιπὸν θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι πρόκειται περὶ τῆς ὑπάρξεως τῶν συμπολιτῶν μου, διότι μέχρι σήμερον ἔχω συνοδεύσει ἀρκετοὺς εἰς τὸν τάφον, κατὰ τὸ πλεῖστον στρατιώτας τοῦ 1ου συντάγματος, καὶ πονῶ, νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ὁ ὁπλίτης οὗτος, ὡς εἶπον, ἀποσταλῇ εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, καὶ τοῦτο, ὡς ἁρμόδιον, νὰ κανονίσῃ τὰ κατ’ αὐτόν· τὸν παρακαλῶ μάλιστα νὰ σπεύσῃ, ἂν ἦναι δυνατὸν, αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, καὶ νὰ διατάξῃ τὸν συνταγματάρχην νὰ σεβασθῇ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ ν’ ἀποστείλῃ ἀμέσως τὸν ὁπλίτην αὐτὸν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον. Ἄπορον εἶναι, πῶς ὑπάρχει πειθαρχία εἰς τὸ σύνταγμα αὐτὸ, ἀλλ’ ὑπάρχει αὕτη ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ συντάγματος καὶ ἐκ τῆς ἀγάπης, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ ὁπλῖται πρὸς τὴν πατρίδα αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ μ’ ὅλα ταῦτα πολὺ φοβοῦμαι, μὴ ἴδωμεν ἡμέραν τινὰ εἰς τὸ σύνταγμα αὐτὸ θέαμα οἰκτρὸν, καὶ διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργὲ, παραλαμβάνοντες τὸν ὑπασπιστήν σας, νὰ μεταβῆτε παρὰ τῷ συντάγματι τοῦτο, καὶ προβῆτε εἰς ἐπιθεώρησιν, μεταδίδοντες θάῤῥος εἰς τοὺς ὁπλίτας, ἵνα σᾶς ἐκθέσωσι τὰ κατ’ αὐτοὺς ἐλευθέρως, διὰ νὰ μάθητε πῶς διοικοῦνται καὶ πῶς διαιτῶνται, οὕτω δὲ θὰ δυνηθῆτε ν’ ἀποφύγητε ἐνδεχομένας σκηνάς. Ἀλλὰ διατὶ νὰ μεταβῆτε ἐκεῖ, ἀφοῦ γνωρίζετε τὰ πάντα; Στρέψατε καὶ ἐρωτήσατε τοὺς συναδέλφους ἡμῶν καὶ φίλους σας, πῶς διοικεῖται τὸ σύνταγμα, καὶ ἀντὶ λεπτομερειῶν θ’ ἀκούσητε κραυγὴν πόνου καὶ ἀγανακτήσεως, ἕνεκα τοῦ συνταγματάρχου τούτου, ὁ ὁποῖος, ἐὰν ἦτο ἄλλου Κράτους, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν θὰ ἠδύνατο νὰ φέρῃ τὸ ἀξίωμα.

§9ΣΑΚΚΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐγίνωσκε τὴν ἀσθένειαν τοῦ στρατιώτου τούτου καὶ τὰ βάσανα, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται εἰς τὸ σύνταγμα ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ, βεβαίως ἤθελε τιμωρήσει, πειθαρχικῶς τοὐλάχιστον, τὸν συνταγματάρχην. Ὁ στρατιώτης οὗτος πάσχει ἐξ ἐπιληψίας πρὸ ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου δὲ κατετάχθη εἰς τὸ σύνταγμα, προσβάλλεται καθ’ ἑκάστην σχεδὸν ἐκ τοῦ νοσήματος τούτου· ὁ λοχαγός του καὶ ὁ διοικητής του ἰσχυρίζονται, ὅτι προσποιεῖται, ὁ ἰατρὸς τὸν ἀποστέλλει εἰς τὸ Νοσοκομεῖον πρὸς νοσηλείαν καὶ ὄχι πρὸς ἐπιθεώρησιν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπειδὴ δὲ ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει χῶρος, τὸν ἐπαναστέλλουν εἰς τὸ σύνταγμα, καὶ ἐκεῖ, κατὰ διαταγὴν τῶν ἀνωτέρω ἀξιωματικῶν, ὑφίσταται τρομερὰ βασανιστήρια, ᾧ λ. χ. θέτουν εἰς τὰς σάρκας του βελόνας ἀνημμένας!....

§10ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά! τί εἶναι αὐτά, κύριε Ὑπουργέ!

§11ΣΑΚΚΗΣ. .. διατάσσουν στρατιώτας, νὰ πυροβολοῦν ἐναντίον του δι’ ἀσφαίρων πυρῶν, ἵνα ἀνακαλύψωσιν, ἂν τῷ ὄντι προσποιῆται. Καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα, καίτοι ὁ πατήρ του ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ κατ’ ἐπανάληψιν κατέφυγεν εἰς πολλοὺς Βουλευτὰς ζητῶν προστασίαν, δὲν ἠδυνήθη οὐδὲν ἀποτέλεσμα νὰ φέρῃ ὑπὲρ τοῦ υἱοῦ του. Ἐπὶ τέλους ἐστάλη ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον, λαβὸν ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφοράν, διέταξε τὸν ἁρμόδιον ἰατρὸν, ἵνα ἀποστείλῃ πρὸς τὴν ὑγιειονομικὴν ἐπιτροπὴν τοῦτον δι’ ἐξέτασιν, ἀλλ’ ὁ Διοικητής του περιφρονεῖ ὅλα ταῦτα, καὶ ἐξακολουθεῖ ὁ στρατιώτης οὗτος ὑφιστάμενος δεινὰ βασανιστήρια, διατελῶν μάλιστα καὶ πεφυλακισμένος δι’ ἄρνησιν δῆθεν ὑπηρεσίας. Δύναμαι δὲ νὰ παρουσιάσω καὶ πιστοποιητικὰ πολλῶν ἰατρῶν τῆς ἐπαρχίας μου. δι’ ὧν νὰ βεβαιοῦται ἡ κατάστασις αὕτη τοῦ στρατιώτου τούτου. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐνεργήσῃ ταχύτατα ὅ,τι τὸ καθῆκον καὶ ἡ φιλανθρωπία τῷ ἐπιβάλλει.

§12ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πολῖταί τινες ἐξ Ἄνδρου, τῶν ὁποίων αἱ ὑπογραφαὶ εἶναι τεθειμέναι ἔν τινι ἀναφορᾷ, ὑποβληθείσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν, δι’ ἧς ὑποστηρίζουσι δῆθεν τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, δι’ ἑτέρας ἀναφορᾶς των λέγουσιν, ὅτι ἐπλανήθησαν καὶ ὑπέγραψαν.

§13ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, κύριε Πρόεδρε. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά).

§14ΚΟΡΠΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν τηλεγραφητής τις, ὀνόματι Μᾶρκος Λεπίδας, τοῦ τηλεγραφείου Λαρίσσης, ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας, ὡς δημοσιογραφῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸν παρακαλῶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν μόνον οἱ δημοσιογραφοῦντες κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπολύωνται, ἢ καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπὲρ αὐτῆς δημοσιογραφοῦν (ἱλαρότης).

§15ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως διὰ διαφόρους πράξεις, καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ φέρῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας· διὰ νὰ τὸν διευκολύνω μάλιστα, ἔκαμα καὶ μικρὰν ἀνάπτυξιν, καταδεικνύων αὐτῷ τὸ παράνομον τῶν πράξεών του καὶ τὴν ἀθέτησιν ἱερῶν ὑποχρεώσεων. Μετὰ πολλὰς ἡμέρας σιωπῆς ὑπεχρεώθην νὰ ἐπαναλάβω καὶ πάλιν τὴν ἐπερώτησίν μου, καὶ ἐπεφυλάχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀπαντήσῃ, διότι, ὡς ἰσχυρίσθη, δὲν εἶχεν εἰσέτι λάβει τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγκαιοῦντα αὐτῷ, διὰ ν’ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ πρώτου τῶν αἰτημάτων μου, καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, ἠρνήθη ἁρμοδιότητα. Δυσκολευόμενος νὰ εὕρω, τίς εἶναι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, διότι κατὰ τὸν νόμον οὐδένα ἄλλον εὑρίσκω ἁρμόδιον ἢ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἀπετάνθην εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἀλλὰ ἡ αὐτὴ σιωπὴ τηρεῖται. Ἐρωτῶ ὅθεν, ἐὰν ἦναι ὑφυπουργός τις, ὁ ὁποῖος εἶναι ἁρμόδιος ἐπὶ τῆς περιπτώσεως ταύτης· παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἵνα ἀποτείνω εἰς αὐτὸν τὴν ἐρώτησιν, διότι δὲν ἐννοῶ νὰ σιωπήσω ἐπὶ πράξεως, ἀφορώσης τὴν διαχείρισιν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ διὰ προφανῆ παράβασιν τῶν νόμων.

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἔχομεν δύο νομοσχέδια, σχετιζόμενα μὲ τὰς γεωδαισιακὰς ἐργασίας καὶ τὸ κτηματολόγιον. Ἡ εἰσηγητικὴ δὲ ἔκθεσις τοῦ ἑνὸς ἀναφέρει, ὅτι θὰ δαπανηθῶσιν 6,000,000. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μᾶς δώσῃ τὰς σχετικὰς πληροφορίας περὶ τοῦ τρόπου τῆς συντάξεως τοῦ κτηματολογίου καὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς δαπάνης. Ὡσαύτως παρακαλῶ καὶ μία ἄλλη πληροφορία νὰ μοὶ δοθῇ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς δαπάνης, διὰ τὴν οἰκοδομὴν τοῦ καταστήματος τοῦ Πρακτορείου τῆς βουλγαρικῆς πρωτευούσης Σοφίας.

§17Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν σήμερον θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ πίστωσις τῶν 60,000 δραχ. πρὸς οἰκοδομὴν τοῦ καταστήματος τοῦ Πρακτορείου Σοφίας· σᾶς παρακαλῶ ὅμως νὰ καταθέσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὴν περὶ τούτου ἀναφορὰν τοῦ οἰκείου Προξένου.

§18ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω ὁλόκληρον τὸν φάκελλον μετὰ τοῦ σχεδίου τοῦ μεγάρου, τὸ ὁποῖον ἔχει παρακειμένην ἐκκλησίαν καὶ σχολεῖον, καὶ τῶν ἀνταλλαγέντων ἐγγράφων μεταξὺ τοῦ Πολιτικοῦ πράκτορος καὶ τοῦ Ὑπουργείου.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλήφθησαν ἤδη πληροφορίαι τῶν ἀρχῶν περὶ τῶν παρεκτροπῶν, τῶν ἀποδιδομένων εἰς τὸν ἀνθυπολοχαγὸν Τσέρτον. Ἐπὶ ταῖς εἰδήσεσι ταύταις, τὸ Ὑπουργεῖον διέταξεν εὐθὺς τηλεγραφικῶς τὴν ἀνάκλησιν ἐκ τῆς μεταβατικῆς ὑπηρεσίας τοῦ μνησθέντος ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ τὴν παραπομπὴν τῶν περὶ αὐτοῦ ἀνακρίσεων εἰς τὸν ἁρμόδιον Εἰσαγγελέα.

§20Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐβεβαιώθησαν αἱ πράξεις;

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐχὶ ὅπως ἐξετέθησαν. Ἐβεβαιώθη, ὡς λέγει ὁ Μοίραρχος, ὅτι ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου ὑπέπεσεν ὁ ἀνθυπολοχαγὸς εἰς παρεκτροπάς τινας, ἀλλ’ ἀπεδείχθη, ὅτι οὔτε ζέον ἔλαιον μετεχειρίσθη, οὔτε τὰ ἄλλα, τὰ ἐν τῇ ἐφημερίδι· ἐπειδὴ ὅμως φαίνεται, ὅτι παρεξετράπη πως, διετάχθη ὅπως προσέλθῃ εἰς τὸ σῶμά του, καὶ παρεπέμφθησαν αἱ ἀνακρίσεις εἰς τὸν Εἰσαγγελέα.

§22ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς εἶναι εὔκολον νὰ μᾶς πληροφορήσητε εἰς ποῖον σῶμα ἀνήκει;

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ ἐνταῦθα 7ον σύνταγμα. Καταθέτω σημείωμα, περιέχον ἐν περιλήψει τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων, ὑποθέτω δὲ, ὅτι τὰ ἔγγραφα, τὰ ἐπίσης προσκομισθέντα, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μείνωσιν ἐνταῦθα, διότι πρέπει ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα.

§24ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἔχω καταγγείλει ἐκνόμους τινὰς πράξεις ἑνὸς λοχίου, διαπραχθείσας ἐν Ἰθάκῃ.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ ἐγένετο καταγγελία, θὰ ἐδόθησαν διαταγαὶ πρὸς ἐνέργειαν τῶν δεόντων.

§26ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέτω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν δημοπρασίαν τὴν μειοδοτικὴν, ἥτις ἐξετελέσθη ἀπὸ τῆς 1ης μέχρι τῆς 3ης τρέχοντος μηνὸς πρὸς κατασκευὴν γεφύρας ξυλίνης ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἐρυμάνθου. Περιπλέον δὲ, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτων πιστώσεων δραχμῶν 61,708,085 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889 βλέπω, ὅτι σημειοῦται καὶ δαπάνη 400,000 δραχμῶν περίπου δι’ ἔκτακτον καλλωπισμὸν τῆς πρωτευούσης κλπ. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπως προσαγάγωσι σημείωσιν ἀναλυτικὴν τῶν δαπανῶν αὐτῶν, καὶ εἰ δυνατὸν πρὸ τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ μνησθέντος νομοσχεδίου.

§27ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν ὑπέβαλον αἴτησιν τῶν βιομηχάνων Ἑρμουπόλεως καὶ Πειραιῶς, δι’ ἧς ζητοῦσιν, ὅπως περιορισθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων χρωμάτων ἀνιλίνης, διότι ἡ τιμὴ τῶν χρωμάτων αὐτοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἶναι δύο ἢ τριῶν δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν, ἐν Ἑλλάδι δὲ ὠφελεῖται ὅλην τὴν ἐπιβαλλομένην φορολογίαν κατάστημά τι, τὸ ὁποῖον κατασκευάζει ἐν Πειραιεῖ καὶ πωλεῖ αὐτὰ πρὸς 8 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, ἐπὶ καταστροφῇ ὅλων τῶν χρωματοποιῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, γνωρίζω ὅτι ἔχει τὴν ἰδέαν νὰ παράσχῃ εἰς ἀντάλλαγμα τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐξ ἀνιλίνης χρωμάτων, τῶν εἰσαγομένων ἐκ Γερμανίας καὶ Αὐστρίας, πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἀλλὰ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, χάριν τοῦ ἀνταλλάγματος τοῦ ἐκ τοῦ σταφιδοκάρπου, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τοιαύτην φορολογίαν τὰ χρώματα ταῦτα.

§28ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί ποσὸν ἀνιλίνης εἰσάγεται ἐν Ἑλλάδι;

§29ΦΩΤΗΛΑΣ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, 160,000 δραχμῶν.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πληροφορία περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς εἰσαγομένης ἀνιλίνης δὲν δύναται νὰ ἦναι πολὺ χρήσιμος, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ τῆς νομοθεσίας, διότι σήμερον ἐπιβάλλεται δασμὸς τοσοῦτον βαρὺς, ὥστε ἡ μεμαρτυρημένη εἰσαγωγὴ δὲν εἶναι μεγάλη. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἐποιησάμεθα χρῆσιν τῆς βαρείας φορολογίας, ὅπως προτείνωμεν ἐλάττωσιν πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἀνταλλάγματι ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Οὐ μόνον τῆς ἀνιλίνης, ἀλλὰ καὶ ἄλλων προϊόντων εἶναι πρόθυμος ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποδεχθῇ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ ἀνταλλάγματι ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἀλλὰ περὶ τοιαύτης ἐλαττώσεως δὲν χωρεῖ σκέψις σήμερον, διότι ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς περὶ ἀνιλίνης προτάσεις τῆς Ἑλληνικῆς προκύπτει ὅτι ἐπικρατεῖ ἐν Γερμανίᾳ ἡ πεποίθησις, ὅτι αὕτη δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ ἐν τῇ εἰσαγωγῇ τῆς ἀνιλίνης εἰς τὴν Ἑλλάδα πρὸς τὴν Ἐλβετίαν. Ὥστε οἱαδήποτε ἀπόφασις ἡμῶν περὶ τοῦ δασμοῦ τῆς ἀνιλίνης πρέπει νὰ ληφθῇ ἀσχέτως πρὸς πᾶσαν ἐλπίδα ἐπιτεύξεως ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ἀνταλλαγμάτων ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Ἀναγνωρίζω ὅτι ὁ δασμὸς ἐπὶ τῶν ἐξ ἀνιλίνης χρωμάτων εἶναι λίαν βαρὺς, καὶ ὅτι ὑπαγορεύεται εἰς τὴν νομοθεσίαν μέτρον τι περὶ τούτου, διότι ἡ βιομηχανία, ἡ ἀναπτυχθεῖσα ἐκ τῆς βαρείας φορολογίας τῆς ἀνιλίνης παρ’ ἡμῖν, δὲν εἶναι ἐκ τῶν προκαλουσῶν εἰδικὴν ὑποστήριξιν, ὡς παρεχουσῶν σπουδαίαν ἐνασχόλησιν εἰς τὸν ἐργατικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας. Ἡ βιομηχανία αὕτη, εἰσάγουσα τὰ στοιχεῖα τῶν χρωμάτων τῆς ἀνιλίνης ἐν τῷ προτελευταίῳ τῆς κατεργασίας αὐτῶν σταδίῳ, περιορίζεται εἰς μόνην τὴν κατὰ τὸ τελευταῖον στάδιον κατεργασίαν αὐτῶν. Ἐζητήσαμεν, ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν τὰ πρὸς τὴν κατεργασίαν ταύτην εἰσαγόμενα χημικὰ προϊόντα εἰς τὸν δασμὸν τῆς ἀνιλίνης, ἀλλ’ ἐπείσθημεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα· ἡ ἀτελὴς ἄρα εἰσαγωγὴ τῶν ἐν οὕτω προκεχωρημένῳ σταδίῳ κατειργασμένων στοιχείων τῆς ἀνιλίνης ἐξασφαλίζει ὑπὲρ τῶν ἐνταῦθα κατεργαζομένων αὐτὰ ἐν μόνῳ τῷ τελευταίῳ σταδίῳ, ἐλάχιστον ἐπασχολοῦντι ἐργατικὸν προσωπικὸν, κέρδος οὐχὶ δεδικαιολογημένον, ὡς ὀφειλόμενον εἰς τὴν ἐξωγκωμένην τιμὴν τοῦ προϊόντος, κανονιζομένην ἐκ τοῦ βαρυτάτου δασμοῦ, ὃν ὅμως δὲν ἀποτίνουσιν οἱ οὕτως ἐνταῦθα κατεργαζόμενοι αὐτόν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας ὑπέμνησεν ἐπερώτησιν αὐτοῦ, ἀφορῶσαν εἰς ἐνέργειάν τινα ἐν Ἰθάκῃ. Ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν ἔχω τηλεγραφικὴν πληροφορίαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶχε διατυπώσει τὰ περὶ τούτου ὁ κ. Βουλευτὴς ὡς ἐπερώτησιν, ἀλλ’ εἶχε καταθέσει ἐπιστολὴν, πρὸς αὐτὸν ἀπευθυνομένην καὶ ἀφηγουμένην τὰ γεγονότα, ὑπέθεσα ὅτι ἐγένετο ἡ ἀνακοίνωσις ὡς σύστασις πρὸς ἐνέργειαν. Ἡ πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργεῖον περὶ τῶν ζητηθεισῶν πληροφοριῶν ἀπάντησις τῆς Μοιραρχίας Κεφαλληνίας ἀπὸ 14 Νοεμβρίου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ὑπομοιραρχία Ἰθάκης ἀναφέρει τηλεγραφικῶς, ὑπενωμοτάρχης Μελισσαράτος, ἐνεργῶν τῇ παραγγελίᾳ ἐν Ἰθάκῃ μεταβάντος τακτικοῦ ἀνακριτοῦ καὶ ἐπόπτου ἀξιωματικοῦ διὰ τὸ ἔγκλημα τῆς σφαγῆς καὶ κλοπῆς ἑκατὸν αἰγοπροβάτων ἐκεῖ παρὰ τοῦ φυγοδίκου Γεωργίου Καλλινίκου ἢ Ζέτη, προέβη εἰς πιέσεις τινὰς κατὰ συγγενῶν αὐτοῦ, προφυλακισθέντων καί τινων ἐξ αὐτῶν, ὡς ὑποθαλπόντων τὸν ἀνωτέρω φυγόδικον, ὧν ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ἡ σύλληψις καὶ φυλάκισις εἰρημένου φυγοδίκου, καταστάντος εἰς τὴν νῆσον ταύτην ἐπὶ πενταετίαν σχεδὸν τὸ φόβητρον καὶ ἡ μάστιξ αὐτῆς. Ταῦτα ἐπὶ 64,757 διαταγῇ. Μοιραρχία: ΣΚΑΡΛΑΤΟΣ.» Ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος ἄρα τούτου προκύπτει, ὅτι ὁ εἰρημένος ὑπενωμοτάρχης ἐξεπλήρωσε καθῆκον, καταδιώξας τὸν ἐπίφοβον τοῦτον φυγόδικον, οὗτινος μάλιστα καὶ ἐπέτυχε τὴν σύλληψιν· ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς ἐξετράπη εἴς τι ἔκθεσμον, ἐδόθησαν διαταγαί, ὅπως ἐνεργηθῶσι τὰ εἰκότα.

§31ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Αἱ πληροφορίαι αἱ ζητηθεῖσαι δὲν σχετίζονται μὲ τὸν φυγόδικον αὐτὸν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐβεβαιώθη, ὅτι ἔπταισε, βεβαίως θὰ ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα.

§32ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχῃ τὴν ἐλπίδα, ὅτι δύναται νὰ ἐπιτύχῃ ἀντάλλαγμά τι παρὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σπεύσῃ, χάριν τῶν βιομηχάνων καὶ χρωματοποιῶν, νὰ καταργήσῃ τὸν βαρύτατον ἐπὶ τῆς ἀνιλίνης φόρον τῶν 8 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν.

§33ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προσέξῃ πολὺ, πρὶν λάβῃ ἀπόφασίν τινα περὶ τῶν χρωμάτων τῆς ἀνιλίνης. Δὲν παραδέχομαι τὴν ἰδέαν, ὅτι βιομηχανία τις, ὅπως τύχῃ τῆς προστασίας τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ παράγῃ ἐνταῦθα ἅπαντα τὰ εἴδη, τὰ χρήσιμα εἰς αὐτήν. Εἶναι μεγάλη καὶ μὴ δεδικαιολογημένη ἀπαίτησις, ὅτε ἡ Γερμανία μεταφέρει τὴν ἀνιλίνην ἐξ Ἀγγλίας πρὸς κατασκευὴν χρωμάτων, νὰ θέλωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν ἡμεῖς εἰς τοὺς κατασκευάζοντας ἐνταῦθα ταῦτα, νὰ παράγωσιν αὐτοὶ τὴν ἀνιλίνην· εὑρίσκω δὲ, ὅτι εἶναι ἤδη ἀρκούντως ἀξία ἐνθαῤῥύνσεως ἡ κατασκευὴ ἐν Πειραιεῖ χρωμάτων ἐξ ἀνιλίνης, καίπερ ταύτης μεταφερομένης ἐξ Εὐρώπης. Θὰ ἦτο ὁμολογουμένως σφάλμα κυβερνητικὸν, καθ’ ἣν στιγμὴν προάγεται ἡ βιομηχανία αὕτη, νὰ καταστραφῇ αἴφνης δι’ ἀλλαγῆς τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου, μὴ ἀρκούντως μεμελετημένης.

§34ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω δύο νομοσχέδια, τὸ μὲν περὶ Μαιευτικῆς Σχολῆς καὶ Μαιευτηρίου, μετ’ ἐκθέσεως μακρᾶς πρὸς τὴν Βουλήν, τὸ δὲ περὶ τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰς κατηγορίας τῶν ἄρθρων 4 καὶ 6 τοῦ ΑΚΒʹ νόμου φαρμακοποιῶν. Πρόκειται περὶ τῶν φαρμακοποιῶν, τῶν ἐξασκούντων πρὸ τῆς προσαρτήσεως ἐν Ἠπείρῳ καὶ Θεσσαλίᾳ τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 152–153).

§35ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ φαρμακοποιῶν τὸ ἐγκαταλείψατε;

§36ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι. Ἐδόθη πρὸς νέαν ἐπεξεργασίαν.

§37ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἔπαυσαν αἱ ἐργασίαι τῆς κατασκευῆς τῶν δημοσίων καταστημάτων ἐν Αἰγίῳ καὶ ὅτι πρόκηται νὰ συμβιβασθῇ ὁ δῆμος μετὰ τοῦ Δημοσίου, δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς, διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, αἱ ἐργασίαι ἐξακολουθοῦσι, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει νὰ καταλάβῃ τὸ οἰκόπεδον ἐκεῖνο παρανόμως.

§38ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκα, τὰς ἔδωκα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον. Ἤδη θέλω ζητήσει νέας πληροφορίας καὶ θέλω μεταδώσει ταύτας εἰς τὴν Βουλήν.

§39ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αἱ πληροφορίαι αὗται εἶναι ὅμοιαι μὲ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐδώσατε περὶ τῆς Ἀμαλιάδος, ὅπου ἐπίσης ἐξακολουθεῖ ἡ οἰκοδομή.

§40ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐκείνας τὰς πληροφορίας ἔδωκα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ μηχανικοῦ.

§41ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πρὸς τούτοις παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν, νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα περὶ τοῦ κήπου Χασεκῆ πρὸ τῶν ἑορτῶν. Παρῆλθεν ἤδη τόσος χρόνος, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐρευνᾷ νὰ εὕρῃ τὰ ἔγγραφα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Καποδιστρίου.

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε, ὅπως εὑρίσκονται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀτελῆ, ἐπειδὴ ἐπιμένετε νὰ κατατεθῶσι, τὰ καταθέτω ἤδη. Ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ ἐξετάσωμεν, πῶς ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς προηγουμένης δυναστείας τὸ τμῆμα τοῦτο τῆς ἐθνικῆς γῆς, τὸ παρὰ τὸ Δενδροκομεῖον, εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κατοχὴν τῆς Διευθύνσεως τοῦ ἀνακτορικοῦ κήπου, διότι τὸ τμῆμα τοῦτο ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης χρησιμεύει εἰς οἵαν χρῆσιν καὶ σήμερον, πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν δένδρων καὶ θάμνων τοῦ ἀνακτορικοῦ κήπου, τῶν ἀπολλυμένων ἐν τῇ παρόδῳ τοῦ χρόνου. Ὁ ἀνακτορικὸς κῆπος, ὡς γνωρίζετε, ἀνήκει ἐπίσης εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ διὰ τοῦτο, φαίνεται, παρεχωρήθη εἰς αὐτὸν καὶ τὸ παρὰ τὸ Δενδροκομεῖον κτῆμα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ τὰ ἔγγραφα τὰ περὶ τούτου δὲν εὑρίσκονται παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν αὐτὰ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὁποίου ἐργάζονται πρὸς εὕρεσιν αὐτῶν.

§43ΦΛΕΣΣΑΣ. Σήμερον ἀνέγνωσα ἔν τινι ἐφημερίδι, ὅτι ἐν τῷ σιδηροδρόμῳ Μύλων–Καλαμῶν ἐγένετο ἀπεργία ἐργατῶν.

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πληροφορία· ὑπάρχει μόνον ἡ πληροφορία, ὅτι εἰς τὴν λίμνην Λέρναν, προκειμένου νὰ γίνῃ θεμελίωσις τῆς γεφύρας, ἡ ἑταιρία ἠθέλησε νὰ μεταχειρισθῇ 50 Ἀρμενίους ἐργάτας, οἵτινες ἔχουσιν εἰδικότητα εἰς τὰ τοιαῦτα ἔργα, ἐπειδὴ δὲ οἱ ἐγχώριοι ἐργάται δυσηρεστήθησαν ἐκ τούτου, προέβησαν εἰς ἀπειλὰς κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἑταιρίας τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε νὰ ἐνισχυθῇ ὁ ἐκεῖ στρατιωτικὸς σταθμὸς, ὁ ὁποῖος εἶχε μόνον ἕνα χωροφύλακα, ἀλλὰ πρὶν ἢ μεταβῇ ἐκεῖ ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, ἡ τάξις εἶχε καθ’ ὁλοκληρίαν ἀποκατασταθῆ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1890.

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Χθὲς εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ἀνταπαντῶν εἰς τοὺς ἰσχυρισμοὺς ἡμῶν, ὅτι ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Αἰγύπτου δὲν ὠφέλησε τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἔβλαψεν αὐτήν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀντικρούων τὰ παρ’ ἡμῶν λεχθέντα, παρέστησε τὴν σύμβασιν ταύτην ὡς φυσικὴν, καὶ τὴν ὁποίαν, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχε συνομολογήσει μετὰ τῆς Αἰγύπτου, ἡ Αἴγυπτος ἤθελε συνομολογήσει μετ’ ἄλλων Δυνάμεων, ἡ δὲ Ἑλλὰς ἤθελεν ἔλθει κατόπιν τῶν Δυνάμεων τούτων ἄνευ ἀνταλλάγματος. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν πιστεύῃ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ βεβαίως δὲν τὸ πιστεύει, διότι προσέθηκε συγχρόνως, ὅτι ἐπληρώθη διὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἔλαβεν ἐπομένως ἀντάλλαγμα, ὅπως ἡ Ἑλλὰς συμβληθῇ πρώτη μετὰ τῆς Αἰγύπτου. Ἡ σύμβασις αὕτη δὲν ἦτο ἁπλῆ καὶ φυσικὴ σύμβασις. Δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ εἰσδύσωμεν ἡμεῖς εἰς τὰς γνώμας καὶ τὰς ἀποφάσεις τῶν Μεγάλων Δυνάμεων. Κρίνοντες ὅμως ἐκ τῆς πορείας τῶν Αἰγυπτιακῶν πραγμάτων, δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἡ Ἀγγλία ἢ ἄλλη τις Μεγάλη Δύναμις ἤθελε συνομολογήσει πρώτη σύμβασιν, καταργοῦσαν τὰς παλαιὰς συμβάσεις, τὰς capitulations. Δὲν ἤθελε συνομολογήσει τοιαύτην ἡ Ἀγγλία, διότι τὸ τοιοῦτον ἤθελε χαρακτηρισθῇ ὡς νέα ἐνίσχυσις τῆς παρ’ αὐτῆς κατοχῆς τῆς Αἰγύπτου. Γνωρίζομεν δὲ μετὰ τίνος ζηλοτυπίας αἱ ἄλλαι Δυνάμεις βλέπουσι τὰς τοιαύτας ἐνεργείας τῆς Ἀγγλίας ἐν Αἰγύπτῳ. Ἀκριβῶς δὲ ἕνεκα τούτων τῶν αἰσθημάτων δὲν ἤθελε συνομολογήσει τοιαύτην ἄλλη τις τῶν Μεγάλων Δυνάμεων. Ἔχομεν δὲ πρόσφατον παράδειγμα: Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ἐνεργοῦσα διὰ λογαριασμὸν τῆς Αἰγυπτιακῆς, ἠθέλησε νὰ ἐνεργήσῃ τι, ἔχον μικροτέραν σημασίαν τῆς τοιαύτης συμβάσεως, νὰ ἐπιτύχῃ τὴν μετατροπὴν τῶν προνομιούχων δανείων τῆς Αἰγύπτου. Ἐπὶ δύο δὲ ἤδη ἔτη διαπραγματεύεται μετὰ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, χωρὶς νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν συγκατάθεσιν αὐτῶν. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐχρησίμευσεν ὡς γέφυρα πρὸς κατάργησιν τῶν ἐξαιρετικῶν δικαιωμάτων καὶ τῆς ἐξαιρετικῆς δικαιοδοσίας τῶν Εὐρωπαϊκῶν Δυνάμεων, καὶ πρὸς παροχὴν εἰς τὴν Αἴγυπτον τῆς ἐξουσίας τοῦ ἐπισκέπτεσθαι καὶ τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα καὶ τὰς ἑλληνικὰς οἰκίας πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν λαθρεμπορίων. Δὲν κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν διότι συνομολόγησε τὴν σύμβασιν ταύτην. Ἐκεῖνο ὅμως, διὰ τὸ ὁποῖον μεμφόμεθα αὐτῆς, εἶναι, ὅτι δὲν ἔλαβεν ἀντάλλαγμα, ἰσάξιον πρὸς τὴν παροχὴν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν. Τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν, ὤφειλε νὰ ἐννοήσῃ, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ ἐλάμβανεν, ὅτι ἦτο ἀντάλλαγμα ὅλως πρόσκαιρον καὶ ἀβέβαιον· ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ὁ φόρος ὁ μικρὸς, τὸν ὁποῖον ἐπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις ἡ Αἰγυπτιακὴ εἰς τοὺς ἑλληνικοὺς καπνοὺς, καὶ ὅστις ἐπέτρεψε τὴν εἰσαγωγὴν αὐτῶν ἐν Αἰγύπτῳ καὶ τὸν ἀποτελεσματικὸν συναγωνισμὸν πρὸς τοὺς βαρύτερον φορολογουμένους καπνοὺς τῆς Τουρκίας, ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι τοῦτο ἦτο προσωρινὸν, καὶ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξασφαλίσῃ παγίως τὴν ἐν Αἰγύπτῳ πώλησιν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Ἤθελε δὲ ἐννοήσει τότε καὶ ἕτερόν τι, ὅτι δηλ. δὲν συνέφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ παραδεχθῇ τὴν τακτικὴν ὁδὸν τῆς εἰσαγωγῆς τῶν καπνῶν ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν πλαγίαν ὁδὸν, δι’ ἧς εἰσήρχοντο καὶ κατηναλίσκοντο οἱ ἑλληνικοὶ καπνοί. Διὰ τῆς εὐθείας ὁδοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐννοήσῃ ὁ γνωρίζων τὰς σχέσεις τῆς Αἰγύπτου μετὰ τῆς Τουρκίας, ὅτι τάχιστα οἱ τουρκικοὶ καπνοὶ ἤθελον ἔλθει εἰς συναγωνισμὸν ἐπὶ ἴσοις ὅροις πρὸς τοὺς ἑλληνικοὺς, καὶ ὅτι ὁ τοιοῦτος συναγωνισμὸς ἤθελε φέρει σπουδαίαν ἐλάττωσιν ἐντὸς βραχέου χρόνου τῆς καταναλώσεως ἑλληνικῶν καπνῶν ἐν Αἰγύπτῳ. Τοῦτο βεβαίως εἶναι δύσκολον σήμερον νὰ διορθωθῇ, ἀλλὰ δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ πιστεύῃ, ὅτι ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τῆς παραγωγῆς καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἕνεκα τῆς σήμερον ἀκόμη ὑφισταμένης κἄπως ὑπεροχῆς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν ἀπέναντι τῶν κατωτέρων καπνῶν τῆς Τουρκίας, δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐξησφαλισμένη ἡ κατανάλωσις καπνῶν ἑλληνικῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑφισταμένης συμβάσεως. Τί πρέπει νὰ πράξῃ, τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι ἔργον ἡμῶν νὰ τὸ εἴπωμεν. Πρέπει ὅμως ἡ Ἑλλην. Κυβέρνησις νὰ εὕρῃ τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐξασφαλισθῇ, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, μία ἐκ τῶν κυριωτέρων ἀγορῶν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν, ἥτις κινδυνεύει νὰ κλείσῃ δι’ αὐτὸν, ἕνεκα τῆς μετὰ τῆς Αἰγύπτου συνομολογηθείσης συμβάσεως.

§47ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Πρὸ τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Αἰγύπτου λαθρεμπορικῶς ἐπήγαιναν εἰς τὴν Αἴγυπτον μόλις 10 ἕως 15 χιλιάδες ὀκάδες καπνοῦ. Ἀλλὰ μετὰ τὴν σύμβασιν πηγαίνουν κατ’ ἔτος εἰς Αἴγυπτον περὶ τὰς 400 χιλιάδας ὀκάδες καπνοῦ.

§48Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ Βουλευτὴς ἐκ Θεσσαλίας δὲν κατέχει τὴν στατιστικὴν τὴν δημοσίαν ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ.

§49ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Εἶμαι καπνέμπορος.

§50ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν μετέρχηται τὸ ἔργον τοῦ καπνεμπόρου, αἱ πληροφορίαι αὐτοῦ οὐδὲν ἔχουσι κῦρος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν στατιστικὰς συλλεγομένας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, μόνον δὲ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ μᾶς φέρῃ τοιαύτας πληροφορίας, διὰ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι ἐκ τοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ παραγομένου καπνοῦ εἰσήχθη εἰς Αἴγυπτον περισσότερον ποσὸν μετὰ τὴν σύμβασιν ἢ ὅσον εἰσήγετο πρὸ τῆς συμβάσεως. Ἄλλως δὲν εἶναι μόνον ἡ Θεσσαλία, ἡ παράγουσα καπνὸν, παράγουσι καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι, καὶ δὲν ἀρκοῦσιν αἱ πληροφορίαι ὑμῶν, νὰ πείσωσι περὶ τῆς ὠφελείας τῆς συμβάσεως.

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λαρίσσης ἐπρόσεχεν εἰς τὸ ζήτημα, ἤθελεν ὁ ἴδιος θεωρήσει περιττὸν νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωσε. Δὲν ἔθεσεν οὐδεὶς ὑπὸ ἀμφισβήτησιν, ὅτι κατὰ τὰ δύο παρελθόντα ἔτη ἐξήχθη ἐκ τῆς Ἑλλάδος καπνός. Ἐνδεχόμενον μάλιστα ἐπαρχία τις νὰ ἐξήγαγε πλειότερον τοῦ ὅσον ἐξῆγε πρὸ τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ὑπάρχουν ἄλλα μέρη, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξήγαγον. Ὑπάρχει π. χ. ἡ Σῦρος, ἡ ὁποία ἐξήγαγεν ὀλιγώτερον ποσόν.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Σῦρος δὲν παράγει καπνόν.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν παράγει, ἀλλὰ δι’ αὐτῆς ἐξάγεται ὁ παραγόμενος ἐν πολλαῖς Ἑλληνικαῖς ἐπαρχίαις. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι σήμερον, ὅτε ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἔλυσε τὰς ὑφισταμένας διαφωνίας μὲ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, ὁ δὲ τουρκικὸς καπνὸς, ὁ εἰσαγόμενος εἰς Αἴγυπτον, ἐτέθη ἐν ἴσῃ σχεδὸν μοίρᾳ μὲ τοὺς ἑλληνικοὺς καπνοὺς, ἡ εἰσαγωγὴ, ἡ ὁποία ἐγίνετο κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ἑλληνικῶν καπνῶν, κινδυνεύει νὰ περιορισθῇ εἰς βαθμὸν ἐπιβλαβέστατον δι’ ἡμᾶς. Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα, καὶ εἰς τοῦτο ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κοκκέβη, καθόσον ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἀπέσυρε τὴν ἰδικήν του.

§55ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω ὑποτροπολογίαν, ν’ ἀφομοιωθῇ ἡ ἐπὶ τῆς σταφίδος φορολογία.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς δοθείσας χθὲς, ὅτι δὲν σχετίζονται πρὸς τὸ νομοσχέδιον αἱ προτάσεις αὗται τῶν κκ. Βουλευτῶν, δὲν θὰ ἐπιμείνωσιν οὗτοι, ὅπως τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν αἱ τροπολογίαι. Τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι τὸ περὶ ἐνιαυσίας ἐγγείου φορολογίας, δὲν ἀφορῶσι δὲ αἱ τροπολογίαι εἰς τὴν ἐτησίαν φορολογίαν. Ὡς εἶπον, εἰς τὴν ἐτησίαν φορολογίαν ἀφορῶσι τὰ τῆς καταργήσεως τῶν προσθέτων δεκατημορίων. Καὶ περὶ μὲν τῶν δεκατημορίων ἐπὶ τῶν φόρων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τοῦ οἴνου προενόησε τὸ νομοσχέδιον, περὶ δὲ τῶν ἄλλων δεκατημορίων ἐξέφρασα τὴν ἐλπίδα, ὅτι δὲν θέλουσιν ἐπιμείνει οἱ προτείναντες τὴν κατάργησιν, ὅπως ψηφισθῶσιν αἱ περὶ αὐτῆς τροπολογίαι αὐτῶν, διότι δὲν ἐπιτρέπουσι τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1890 τὴν ἄνευ ἀντισταθμίσματος στέρησιν τῆς ἐκ τῶν δεκατημορίων τούτων προσόδου. Ἐπιτρέπει ὅμως τὴν ἐλπίδα ἡ ὁδὸς, ἐν ᾗ εἰσήλθομεν, ὅτι τὰ δεκατημόρια πάντα, ὡς προσωρινὴ φορολογία, θέλουσιν ἐκλείψει βαθμηδὸν, καὶ ὅτι εὐθὺς ἀπὸ τοῦ ἔτους τοῦ μετὰ τὸ προσεχὲς, ὅπως κατὰ τοῦτο ἐγένοντό τινες καταργήσεις φόρων, οὕτω καὶ ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς τῶν ἐτῶν ἐκείνων θὰ καταργηθῶσιν ἄλλοι φόροι καὶ ἐν τοῖς πρώτοις τὰ πρόσθετα δεκατημόρια.

§57ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὑπεβλήθησαν παρ’ ἐμοῦ δύο τροπολογίαι. Ἡ πρώτη ἀφορᾷ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς βαρυτάτης φορολογίας τῆς ῥητίνης, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἑκατέρων τῶν πτερύγων. Ἀπέδειξα πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι τὸ φορολογητέον κεφάλαιον ἐπὶ τῆς ῥητίνης δὲν ὑπάρχει, ὅτι φορολογεῖται ἡ ἐργασία. Ἔφερα στατιστικὴν καθαρὰν τῶν ὀκάδων, τὰς ὁποίας δύναται νὰ συλλέξῃ εἷς ἐργάτης ἑκάστην ἡμέραν, καὶ ἀπέδειξα, ὅτι δὲν δύναται νὰ συλλέξῃ πλείονας τῶν 20 ὀκάδων, ὥστε δι’ ἑκατὸν ὀκάδες ἀπαιτοῦνται 5 ἡμέραι· ἐὰν ὑπολογίσωμεν πρὸς τρεῖς δραχμὰς τὸ ἡμερομίσθιον, ἔχομεν διὰ τὰ 5 ἡμερομίσθια 15 δραχμὰς· ἀλλὰ καὶ ἑκατὸν ὀκάδες ῥητίνης ἀξίζουν 15 δραχμάς. Λοιπὸν φορολογεῖτε τὴν ἐργασίαν καὶ τὸν ἱδρῶτα τῶν πτωχῶν. Νομίζω ὅτι, μεθ’ ὅσας ἔφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπαγγελίας περὶ βελτιώσεως τῆς καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ περὶ ὑπάρξεως περισσεύματος, νομίζω ὅτι ἐκεῖθεν ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἀνακουφιστικὴν πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν ἐπηγγείλατο, ν’ ἀρχίσῃ δηλ. ἀπὸ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ῥητίνης, διότι ἐπὶ τῶν ἀροτήρων ἔχει κάτι τι νὰ φορολογήσῃ τέλος πάντων. Ἠμπορεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ σιωπᾷ, ἀλλ’ ἡμεῖς πάσχομεν καὶ βοῶμεν. Ἂν τέλος πάντων δὲν ἐγκρίνῃ νὰ ἀφήσῃ αὐτὸ τὸ μικρὸν ποσὸν, παρακαλῶ αὐτὸν ν’ ἀφομοιωθῇ ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης εἰς ἅπαντας τοὺς δήμους τοῦ Κράτους· διότι εἶναι ἀδικώτατον πρᾶγμα νὰ φορολογῆται ἐπὶ τῇ βάσει τιμῆς, ἀλλοῦ μὲν 25 λεπτῶν, ἀλλοῦ πρὸς 40 καὶ ἀλλοῦ πρὸς 45 λεπτὰ, ἀφοῦ ἡ ῥητίνη εἶναι τῆς αὐτῆς ποιότητος παντοῦ, καὶ ἡ διαφορὰ εἶναι μικρὰ, τὸ ποσὸν εἶναι εὐτελές. Ἀναγκαῖον νὰ ὁρισθῇ μία τιμὴ διὰ πάντας τοὺς δήμους τοῦ Κράτους, καὶ ἂς τεθῇ 25 λεπτὰ, 28 λεπτὰ τὸ πολὺ ἐπὶ πάντων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τοῦ σταφιδοκάρπου, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει τὸν τόπον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ πρότασις περὶ ἐλαττώσεως ἢ ἀφομοιώσεως· ἀλλ’ ὅταν ἤδη ψηφισθῇ ὁ νόμος οὗτος, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν πλέον δικαίωμα νὰ παραπονεθῶμεν περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος. Εἶναι δὲ ἄδικος ἡ φορολογία τοῦ σταφιδοκάρπου, διότι ἡ σταφὶς τῆς Κορινθίας καὶ τοῦ Ἄργους βεβαίως εἶναι κατωτέρα τῆς τοῦ Αἰγίου, καὶ ἐν τούτοις φορολογεῖται ἐξ ἴσου πρὸς αὐτὴν, ἐνῷ ἡ σταφὶς Αἰγίου καὶ Πατρῶν πωλεῖται εἰς τὰς ἀγορὰς εἰς διπλασίαν τιμήν. Λοιπὸν δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ ἐπιμένῃ νὰ ἀδικῇ ἓν προϊὸν, τὸ ὁποῖον περιέστη εἰς τόσην δυστυχίαν. Δὲν ἔχομεν δὲ ἡμεῖς, ἐνταῦθα συνελθόντες, οὐδὲν σπουδαιότερον καθῆκον, παρὰ τοῦτο, ἡ ἀποστολή μας ἐδῶ εἶναι, πρὸ πάντων νὰ κανονίζωμεν τοὺς φόρους τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἐλέγχωμεν τὴν διαγωγὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν τηρῇ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ἤδη λοιπὸν πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς ἐπιβολῆς τῶν φόρων αὐτῶν· αἱ παρατηρήσεις μου στηρίζονται εἰς τὸ δίκαιον, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ν’ ἀποδεχθῇ ταύτας.

§58ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Καὶ πέρυσι τὴν αὐτὴν γνώμην συνυπεβάλομεν καὶ ὑπεστηρίξαμεν ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης μετ’ ἄλλων συναδέλφων, καὶ ἐφέτος τὴν ἐπαναλαμβάνομεν. Ἀναγνωρίζω μὲν, ὅτι ἡ πρόσοδος, ἡ ἐκ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας, εἶναι φορολογητέα, ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη πρόσοδος, ἀλλ’ ὅταν ἡ πρόσοδος αὕτη ἦναι ἐλαχίστη, ὅταν καταντᾷ νὰ περιορίζηται μόνον εἰς τὸν πορισμὸν τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, νομίζω ὅτι, ἐπιεικῶς καὶ φιλανθρώπως φορολογοῦντες, δὲν πρέπει νὰ φθάνωμεν μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου. Εἶναι δὲ πασίγνωστον, διὰ πόσης καὶ ποίας ἐργασίας οἱ ῥητινοσυλλέκται συλλέγουσι τὴν ῥητίνην, ἐκ τῆς ὁποίας μόλις πορίζονται τὸν ἐπιούσιον ἄρτον. Ἂν ἐπιμείνῃ ἡ Βουλὴ φορολογοῦσα τὴν ῥητίνην, φορολογεῖ τὸν ἐπιούσιον ἄρτον, καὶ αὐτὸ ἀντιβαίνει εἰς τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς τῆς δημοσιονομίας. Διὰ τοῦτο ἀπευθύνω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ λάβῃ οἶκτον ὑπὲρ αὐτῶν τῶν δυστυχῶν πολιτῶν, δεχόμενος νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος· ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει, ὑποστηρίζω τὴν ἄλλην πρότασιν, περὶ ἀφομοιώσεως.

§59ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ αὐτοὺς ὡς πρὸς τὴν μείζονα αὐτῶν πρότασιν, στηριζομένην εἰς τὴν διήγησιν, ὅτι γυμνόποδες καὶ γυμνοκέφαλοι κατέστησαν οἱ ῥητινοσυλλέκται καὶ τὸν ἱδρῶτα τὸν ἰδικόν των συγχωνεύουτιν εἰς τὸν ἱδρῶτα τῶν πεύκων· διότι οὔτε τοιούτους ἀνθρώπους ἀπὸ τριακονταετίας, ὅπου πολιτεύομαι, συνήντησα, οὔτε ἀχυροδιαίτους ἐγνώρισα. Εὑρίσκω ὅμως, ὅτι τρεῖς γνῶμαί εἰσιν ἄξιαι συζητήσεως ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν ταύτην· ἡ γνώμη ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς πρέπει νὰ καταργηθῇ, διότι ἡ ῥητίνη χρησιμεύει πρὸς διασκευὴν τῶν οἴνων καὶ χάριν τῆς ἀμπελουργίας καὶ οἰνοποιΐας, καὶ εἶναι ἄνισος καὶ βαρύτατος, δεύτερον δὲ, διότι χρησιμεύει καὶ εἰς τὴν ἐπισκευὴν τῶν πλοίων τῶν ἱστιοφόρων ἡμῶν. Χάριν λοιπὸν τῆς ναυτιλίας ἡμῶν, ἡ ὁποία πάσχει, καὶ χάριν τῆς οἰνοποιΐας, ἡ ὁποία εἶναι ἀξία ὑποστηρίξεως ὁ φόρος αὐτὸς πρέπει νὰ τροποποιηθῇ. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀξία τῆς ῥητίνης δὲν ὑπελογίσθη ὀρθῶς, ὑπελογίσθη ἴσως ὀρθῶς ἡ ἀξία τῆς ῥητίνης τῶν δήμων τῆς Μεγαρίδος καὶ Σαλαμῖνος, διότι τὸ προϊὸν αὐτῶν τῶν δήμων δαπανᾶται ἐπιτοπίως, ἀλλ’ ἐὰν μετεφέρετο εἰς Κόρινθον, ἤθελε πωληθῇ περισσότερον, διότι προστίθενται τὰ ἀγώγια, τὰ διαπύλια κτλ. Λοιπὸν εἶναι ὀρθὸν καὶ πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀφομοίωσις εἰς τὴν τιμὴν τοῦ φόρου δι’ ἕκαστον δῆμον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ, ὅτι κακῶς ὑπελογίσθη ὁ φόρος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς, ἀλλ’ εἶναι ἐκτὸς τοῦ φόρου τοῦ ἐγγείου καὶ ἡ ἐπικαρπία. Λοιπὸν, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἐγκρίνῃ νὰ καταργηθῇ ἢ μετριασθῇ αὐτὸς ὁ φόρος, τότε, Κύριοι, εἶναι δίκαιον καὶ φιλάνθρωπον νὰ καταργηθοῦν τὰ δύο δεκατημόρια, καὶ δὲν βλέπω τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον, οὐσιώδη. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, τουλάχιστον, ἂν δὲν θέλῃ νὰ καταργήσῃ ἢ ἀφομοιώσῃ τὸν φόρον, νὰ καταργήσῃ τὰ δύο δεκατημόρια, διότι ἡ ζημία θὰ ἦναι ἀνεπαίσθητος.

§60ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ὅτι δὲν γνωρίζει ἀπὸ τριακονταετίας ἀνθρώπους γυμνόποδας καὶ καθεξῆς. Ἐγὼ δύναμαι νὰ τὸν διαβεβαιώσω, ὅτι πάντες οἱ περὶ τὴν συλλογὴν τῆς ῥητίνης ἀσχολούμενοι εἶναι πενέστατοι. Τώρα, ἂν ἐῤῥήθη, ὅτι εἶναι γυμνόποδες, αὐτὸ εἶναι σχῆμα λόγου. Ἀλλ’ ἂν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἦναι εὐκατάστατοι, δὲν ἔπρεπε νὰ καταδεχθῇ νὰ ζητήσῃ δι’ αὐτοὺς νὰ τοῖς χαρισθῶσι τὰ δύο δεκατημόρια, διότι τοῦτο εἶναι οὐτιδανὸν καὶ ἀνάξιον λόγου πρᾶγμα. Ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πείθεται ἐν τῇ συνειδήσει αὐτοῦ, ὅτι φορολογεῖ κεφάλαιον, δυνάμενον νὰ φορολογηθῇ, καὶ δὲν φορολογῇ καθαρῶς ἐργασίαν, τότε ἂς ἀφήσῃ τὸν φόρον· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν μᾶς ἀποδεικνύει, ὅτι φορολογεῖ κεφάλαιον καθαρᾶς προσόδου, ἀφαιρουμένης τῆς ἐργασίας, δὲν πρέπει οὔτε δικαιοῦται νὰ φορολογῇ τὴν ἐργασίαν πτωχοτάτων πολιτῶν.

§61Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατὰ πόσον ὁ προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης εἶναι ὀρθὸς κατὰ τὸν παρόντα πίνακα, δὲν δύναμαι νὰ ἀποφανθῶ, διότι δὲν γνωρίζω, ὁποία εἶναι ἡ ἀξία τῆς ῥητίνης κατὰ τὰ διάφορα μέρη. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον γνωρίζω θετικῶς καὶ διαβεβαιῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, εἶναι ὅτι ἡ παραγομένη ῥητίνη ἐκ τῶν δήμων τῆς Λακωνίας Θεραπνῶν καὶ Οἰνοῦντος οὐδέποτε ἔφθασε τὴν τιμὴν τῶν 45 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν· ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης ταύτης κυμαίνεται ἀπὸ 25 ἕως 35 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ὁ μέσος ὅρος ἑπομένως εἶναι ἡ τιμὴ τῶν 30 λεπτῶν. Διὸ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ δεχθῇ τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν ἤδη ἔχει ὑποβάλει ἕτερος συνάδελφος.

§62ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ τὰ αὐτὰ ὑποβάλλω ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας. Οὐδέποτε ἐν Ἠλείᾳ ἐπωλήθη ἡ ῥητίνη πλέον τῶν 30 λεπτῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ τὰς προτάσεις τῶν συναδέλφων, καὶ πρὸς τούτοις νὰ ζητήσῃ, ὅπως ἐξακριβωθῇ ὁ μέσος ὅρος ὁ πραγματικὸς, διότι ὁ περιεχόμενος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν εἶναι ὁ πραγματικός;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀποδέχεται τὰς τροπολογίας· οὐχ ἧττον θὰ προκαλέσω ψηφοφορίας ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν. Ψηφοφορεῖται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κοκκέβη.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ σχετισθῶσι πρὸς ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. Εἶπον ὅτι ὡς ἐκ τοῦ θέματος δὲν ἐσχετίζοντο πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ τιθέμεναι εἰς ψηφοφορίαν, δέον κατὰ τύπον νὰ σχετισθῶσιν ὁπωσδήποτε πρὸς τὰ ἄρθρα. Ἂς ὁρίσῃ ἄρα ὁ προτείνων, ποῦ θέλει νὰ προσαρτηθῇ ἡ τροπολογία του, καὶ πῶς θέλει νὰ ψηφισθῇ. Ἀφοῦ δὲ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ψήφισιν, παρατηρῶ ὅτι, ἐπειδὴ ἐγένετο ὑπό τινος Βουλευτοῦ παρατήρησις, ὅτι εἶναι στριφνὸν τὸ ἄρθρον 2ον, προτείνω, ὅπως ἀντὶ τῆς φράσεως «ὁ δὲ κατὰ κτῆνος μέσος ὅρος παραγωγῆς δημητριακῶν καρπῶν ὡρίσθη εἰς κοιλὰ» τεθῇ ἡ φράσις: «ἐπὶ μέσου ὅρου παραγωγῆς δημητριακῶν καρπῶν κατὰ κτῆνος κοιλῶν». Προσέτι παρατηρῶ, ὅτι κατὰ λάθος ἐτέθη ἐν ἄρθρῳ 2 τὸ στοιχεῖον τοῦ νόμου τῆς 6 Μαΐου 1882 ΠΝʹ, πρέπει νὰ τεθῇ ϠΝ. Προσέτι ἐν τῷ πίνακι τῶν τιμῶν κατ’ ὀκᾶν τῆς ῥητίνης, μετὰ τὰς λέξεις: «Λοκρίδος–Δαφνησίων», προσθετέον «καὶ Λαρύμνης».

§65ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως εἶναι συντεταγμέναι αἱ τροπολογίαι, νομίζω ὅτι ἑκάστη ἐξ αὐτῶν πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ ἴδιον ἄρθρον.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐπηρεάσωμεν τὴν γνώμην σας· προτείνατε ὅπως θέλετε τὰς τροπολογίας σας, εἴτε ὡς ἴδια ἄρθρα, εἴτε ὡς τροποποιούσας τὰ ὑπάρχοντα.

§67ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἡ τροπολογία μου παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἄρθρον 5ον.

§68ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἦναι διατεθειμένος νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου, ἐγὼ ἀποσύρω αὐτήν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ 3).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον.

§70ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Καταργοῦνται τὰ διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἀπὸ 12 Ἀπριλίου 1887 ΑΥΙΘʹ νόμου ἐπιβληθέντα δύο δεκατημόρια: α) εἰς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, 6) εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Δημητριάδου.

§72ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Προτείνω νὰ καταργηθῶσι τὰ δύο δεκατημόρια καὶ ἐπὶ τῆς ῥητίνης.

§73ΜΙΛΗΣΗΣ. Περὶ τῆς ῥητίνης προὐτάθη τροπολογία περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου αὐτῆς, ἡ ὁποία θὰ συζητηθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 6.

§74Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τὴν τάξιν τῆς συζητήσεως, πρέπει πρῶτον νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ τροπολογία περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης, καὶ ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ αὕτη, νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως τῶν δύο δεκατημορίων.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§76ΠΕΤΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§77ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἐζητήθη κατάργησις τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης καὶ κατὰ τὸ 1885, καὶ δὲν ἐγένετο δεκτή.

§78ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὑποστηρίζω τὴν κατάργησιν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 91. Ἐκ τούτων 29 εἶπον Ναὶ καὶ 62 εἶπον Ὄχι. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν νὰ προστεθῇ ὡς γʹ ἐδάφιον εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἡ διάταξις περὶ καταργήσεως τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἔχει).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχει τροπολογίαν ὁ κ. Βαλσαμάκης.

§82ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἀφοῦ διὰ τοῦ ἄρθρου 4 καταργοῦνται τὰ δύο δεκατημόρια ἐπὶ τοῦ οἴνου, καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ζητοῦμεν, ὅπως τὸ 6% ὑποβιβασθῇ εἰς 4%.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἔχει).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται). Εἰς τὸ ἄρθρον 6 ὑπάρχουσι διάφοροι τροπολογίαι ἐπὶ τῆς ἐν αὐτῷ ὁριζομένης τιμῆς τῆς ρητίνης. Ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν 10, 11, 12 καὶ 13, δηλαδὴ ἐπὶ τῶν δήμων τῶν δασονομείων Πατρῶν, Καλαβρύτων, Αἰγιαλείας καὶ Ἠλείας ἔχει τροπολογίαν ὁ κ. Γεροκωστόπουλος.

§85ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἐν τοῖς ἀριθμοῖς 10–12 τοῦ ἄρθρου 4 ὁριζομένη τιμή)

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 13ον. Ἠλείας....

§88ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἰσάγει πρὸς ψήφισιν κατάλογον, τὸν ὁποῖον συνέταξεν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης κατὰ τὰ ἔτη 1886 καὶ 1888. Ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι οὐδέποτε ἐν Ἠλείᾳ ἔφθασεν ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης εἰς 50 καὶ 55 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μειώσῃ τὴν τιμὴν ταύτην.

§89Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς τῆς πτέρυγος τῆς συμπολιτεύσεως νὰ εἴπωσι, πόσον ἐπωλήθη ἡ ῥητίνη εἰς τὰς ἐπαρχίας των, διότι εἶναι ἐντελῶς ἄδικον, νὰ ὑποχρεῶμεν τοὺς ῥητινοπαραγωγοὺς νὰ πληρώνωσι φόρον ἐπὶ τιμῆς, εἰς ἣν οὐδέποτε δύνανται νὰ πωλήσωσιν. (Γίνεται δεκτὴ καὶ ἡ ἐν τῷ ἀριθμῷ 13 ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας ὁριζομένη τιμὴ τῆς ῥητίνης).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεθάνων καὶ Δρυόπης 39. Τροιζῆνος 36. Ὑδραίων 41. (Γίνεται δεκτὴ ἡ τιμὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Σπετσῶν καὶ Ἑρμιονίδος 43.

§91ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης διὰ τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος μόνον εἰς 30 λεπτά. Οὐδέποτε ἐπωλήθη ἡ ῥητίνη ἐν Κρανιδίῳ 43 λεπτά.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μίληση παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§93ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεγαρίδος εἶναι 28 λεπτά;

§94ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν τὸ καταλαμβάνεις αὐτό; (Γενομένου οὕτω δεκτοῦ τοῦ ἄρθρου 6ου, ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7ον).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπασιᾶς προτείνει πρόσθετον ἄρθρον 8ον τὸ ἑξῆς: «Ὁ ἐν τοῖς τελωνείοις Ἑπτανήσου εἰσπραττόμενος φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος τῆς ἑπτανησιακῆς παραγωγῆς ἐλαττοῦται ἀπὸ 18 εἰς 13%.

§96ΜΠΑΣΙΑΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἡ πλειονοψηφία θ’ ἀποῤῥίψῃ τὴν τροπολογίαν μου· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τὴν ἀποσύρω, καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν θέσητε εἰς ψηφοφορίαν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπασιᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου.

§98Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Χθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνέφερε δὶς τὴν ἐλάττωσιν, ἡ ὁποία θέλει ἐπέλθει εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς κλίμακος τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Παρακαλῶ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὰ γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ παραστήσῃ δι’ ἀριθμῶν τὸ ποσὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον θέλει ἐπέλθει ἡ ἐλάττωσις.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νόμου τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν παγίων φορολογικῶν νόμων. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκεται).

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ σταφιδόκαρπος, ὅστις εἰσάγεται εἰς τὰς Πάτρας πρὸς ἐξαγωγήν, πληρόνει δημοτικὸν φόρον;

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο λόγος περὶ τούτου ἐν σχέσει πρὸς ἄλλο νομοσχέδιον, καὶ εἴπομεν, ὅτι ἀπαλλάσσεται τῆς φορολογίας ταύτης.

§103ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καταργεῖ τὴν ἐνοικίασιν τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἀδηλώτων γαιῶν καὶ φυτειῶν, ἡ ὁποία ἐθεσπίσθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ ἔτους 1885. Ὁ νόμος οὗτος ἐψηφίσθη κατὰ τὸ 1885, καὶ εἰσηγητὴς αὐτοῦ ἦτο ὁ κ. Δηλιγιάννης, ἀλλὰ τὸν ἐφήρμοσεν ὁ κ. Τρικούπης κατὰ τὰ ἔτη 1886, 1887, 1888 καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος 1889. Ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ μέτρον τῆς δι’ ἐνοικιάσεως διαθέσεως τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἀδηλώτων γαιῶν καὶ φυτειῶν δὲν ἔφερε μεγάλα ἀποτελέσματα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἐγένετο μόνον πρόξενον πολλῶν ἀδικημάτων ἐκ μέρους τῶν ἐνοικιαστῶν. Θαυμάζω δὲ, πῶς ἐπερίμενεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ παρέλθουν τέσσαρα ἔτη, διὰ νὰ κατανοήσῃ τοῦτο. Δὲν ἠξεύρω δὲ, ἂν τὸ μέτρον αὐτὸ ἐπέτυχεν ἕνεκα τοῦ νόμου, ἢ διότι κακῶς ἐφηρμόσθη. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι μᾶλλον ἡ κακὴ ἐφαρμογὴ συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀποτυχίαν, διότι τὸ μέτρον τοῦ νὰ ἐξακριβῶνται τὰ πλημμελῶς δηλούμενα δι’ ἐνοικιάσεως εἶναι γενικὸν εἰς τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν, καὶ οὐδὲν ἄδικον εἶχεν ὁ νομοθέτης τοῦ 1885 νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον τῆς ἐνοικιάσεως καὶ διὰ τὰ πλεονάσματα τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου τούτου ἐγένετο μὲ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε κατέληξεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἶπον. Καὶ δὲν εἶμαι μὲν ἐναντίος εἰς τὸ νὰ καταργηθῇ ἡ ἐνοικίασις, ἀλλὰ δὲν βλέπω κατὰ τίνα τρόπον θέλει ἀναπληρωθῆ, διότι, ὡς παρετήρησα, εἰς ἕτερον νομοσχέδιον ὁρίζεται, ὅτι αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐδηλώθησαν, θέλουσιν ἐξακολουθεῖ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς πληρωμὴν φόρου ἐπικαρπίας 4 δραχμῶν κατὰ στρέμμα· ἑπομένως, ἀφοῦ καταργεῖ τὴν ἐνοικίασιν, ἐπιφυλάσσεται τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργῇ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν τοιούτων δι’ ἐπιστασίας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιστασία, ἐνῷ δὲν θέλει φέρει μεγαλείτερα ἀποτελέσματα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, θέλει βλάψει ἔτι μᾶλλον τοὺς πολίτας. Ἀλλὰ δὲν ἐζήτησα κυρίως τὸν λόγον διὰ τοῦτο· ἀφίνω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐφεύρῃ οἱονδήποτε τρόπον θέλῃ, ὅπως ἐξακριβώσῃ τὰς καταπατήσεις· ἠναγκάσθην ν’ ἀναβῶ εἰς τὸ βῆμα, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπέδωκε τὸν νόμον τοῦ 1885 εἰς τὴν ἐλαττωματικότητα τῶν ἀρχικῶν νόμων περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν· σᾶς εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ ἐκεῖνοι οἱ νόμοι ἦσαν ἀμελέτητοι, διὰ τοῦτο εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1885 νὰ καταφύγῃ εἰς νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο παραίτιον τοσούτων καταθλίψεων τῶν φορολογουμένων, συνελυπήθη μάλιστα τοὺς πτωχοὺς προκατόχους του, διότι ἕνεκα τῆς ἀτελείας τῶν ἀρχικῶν νόμων εὑρέθησαν εἰς τὸ δίλημμα, ἢ νὰ ἀφίνωσι νὰ χάνεται ἡ ἐπικαρπία πολλῶν γαιῶν, ἢ νὰ καταφύγωσιν εἰς τὸ μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον κατέφυγον. Ἄς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι πλανᾶται, τοιαῦτα φρονῶν. Ὁ νόμος περὶ ἐξακριβώσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ τῶν πλεονασμάτων οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τοὺς ἀρχικοὺς νόμους περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν, διότι οἱ νόμοι ἐκεῖνοι δὲν εἶχον σκοπὸν ἢ νὰ δώσωσιν εἰς τοὺς πολίτας τὴν εὐκολίαν ν’ ἀποκτήσωσι τεμάχια ἐθνικῆς γῆς· ὁ δὲ νόμος τοῦ 1885 σκοπὸν εἶχε, νὰ ἐξακριβώσῃ τὰ τεμάχια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ πολῖται δὲν ἤθελον ν’ ἀποκτήσωσιν. Ὥστε οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν ὁ εἷς νόμος μὲ τὸν ἕτερον· ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι καὶ πρὶν ἢ ψηφισθῶσιν οἱ περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν νόμοι, ἡ αὐτὴ κατάστασις ὑπῆρχε, διότι καὶ πρὸ τῶν νόμων τούτων ἄπειρα τεμάχια ἐθνικῶν γαιῶν εἶχον διατεθῆ κατὰ τὸν νόμον τῶν προικοδοτήσεων καὶ εἰς πραγματοποίησιν ὀρφανικῶν, Κρητικῶν καὶ φαλαγγιτικῶν γραμματίων· μεταξὺ δὲ τῶν τεμαχίων, τὰ ὁποῖα κατὰ τοὺς νόμους ἀπεκτήθησαν, ἐμεσολάβουν πολλὰ τεμάχια ἐθνικῆς γῆς, πολλοὶ δὲ ἀγορασταὶ ὑπερέβησαν τὰ ὅριά των, καὶ διὰ τοῦτο πάντοτε ὑπῆρχεν ἡ ἰδία κατάστασις, ἡ ὁποία φαίνεται καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν τελευταίων νόμων, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι τότε ἦσαν ὀλιγώτερα τὰ τεμάχια καὶ τώρα εἶναι περισσότερα. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὰ προηγούμενα ἔτη, βλέπομεν ὅτι πάντοτε οἱ ἐνοικιασταὶ, ὡς δικαιούμενοι νὰ λαμβάνωσι δικαίωμα ἐπικαρπίας ἀπὸ τὰς ἐθνικὰς γαίας, εὑρίσκοντο εἰς διενέξεις μὲ τοὺς ἀγοραστὰς τῶν γαιῶν, καὶ ἐλάμβανον παρ’ αὐτῶν δικαιώματά τινα, ἢ προσέφευγον εἰς τὰ Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἔλυον τὴν διαφοράν. Κατὰ τί ἐδημιούργησε λοιπὸν νέαν κατάστασιν ὁ νόμος περὶ διανομῆς τῆς γῆς, ὥστε νὰ λέγητε, ὅτι ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1885 νὰ προβῇ εἰς τὸ μέτρον τῆς ἐνοικιάσεως; Τὸ μέτρον τοῦτο προεκάλεσεν ἡ κατάργησις τῆς δεκάτης, διότι, ἐν ὅσῳ ἴσχυε τὸ σύστημα τῆς δεκάτης, ἐνοικιάζετο συλλήβδην ὁ ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, οἱ δὲ ἐνοικιασταὶ ἐξηκρίβονον, ὅπως ἠδύναντο, τὰς ἐθνικὰς γαίας καὶ ἐλάμβανον τὸ δικαίωμά των. Ἀφ’ οὗ ὅμως κατηργήθη ἡ δεκάτη, ἔπαυσεν ἡ ἐνοικίασις τῆς φορολογίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ὥρισε νὰ πληρόνηται ὡρισμένον κατὰ στρέμμα ποσὸν ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, καὶ ἀπὸ τοῦ 1880–1885 ἐβεβαιοῦτο δι’ ἐπιστασίας τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἀλλ’ ὁ κατὰ τὸ 1885 Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶδεν, ὅτι οἱ διοριζόμενοι ἐπιστάται ἔκαμνον πολλὰς καταχρήσεις, συνεννοούμενοι μὲ τοὺς φορολογουμένους, καὶ τὸ Δημόσιον δὲν ἀπελάμβανε τίποτε· ἐνόμισεν ἑπομένως, καὶ δικαίως, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ διὰ τὴν ὑπόκρυψιν ταύτην τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῆς φορολογίας τῶν ζώων, τοῦ οἴνου κλπ., καὶ προέβη εἰς τὸ μέτρον τῆς ἐνοικιάσεως· ἔδωκε μάλιστα μεγάλας ἐγγυήσεις εἰς τοὺς φορολογουμένους, διότι δὲν τοὺς ἀφῆκεν ἐλευθέρους νὰ βεβαιῶσιν αὐθαιρέτως ὑπερβάσεις, ἀλλὰ διέταξεν, ὅπως τὰ πρωτόκολλα, τὰ ὁποῖα συνετάσσοντο ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστάς, κοινοποιοῦνται εἰς τοὺς φορολογουμένους, οὗτοι δὲ νὰ ἔχωσι δικαίωμα ἀνακοπῆς, μετ’ αὐτὴν δὲ ἔπρεπε δημόσιος γεωμέτρης νὰ βεβαιώσῃ διὰ καταμετρήσεως τὴν ἀκρίβειαν τῶν πρωτοκόλλων. Ταῦτα ὅμως δὲν ἐγένοντο, οὐχὶ διότι ἦτο κακὸς ὁ νόμος, ἀλλὰ διότι κακῶς ἐφηρμόσθη. Ἐὰν οἱ Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι προσεῖχον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου καὶ δὲν ἄφινον τοὺς ἐνοικιαστὰς νὰ παρεκτρέπωνται εἰς καταχρήσεις, ὁ νόμος ἐκεῖνος ἤθελε φέρει λαμπρὰ ἀποτελέσματα, διότι οὐ μόνον ἤθελεν ὑποβάλει εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας τὰς ἐθνικὰς γαίας, ἀλλ’ ἤθελεν ἀναγκάσει τοὺς κατόχους αὐτῶν νὰ τὰς δηλώσωσι, καθόσον ὁ αὐτὸς νόμος ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς πολίτας, κατ’ ἔτος νὰ ὑποβάλλωσι δηλώσεις· ἀλλ’ ὅπως κατορθωθῶσι ταῦτα, ἔπρεπε τὰ πρωτόκολλα τῶν ἐνοικιαστῶν νὰ τίθενται ὑπὸ τὴν βάσανον τοῦ γεωμέτρου, ὡς ὁ νόμος ὥριζε, καὶ τότε βεβαίως οἱ καθ’ ὑπέρβασιν κατέχοντες οὐ μόνον ἤθελον ὑποχρεωθῆ, νὰ πληρώσωσι τὸν ἐτήσιον φόρον, ἀλλ’ ἤθελον ἐξαναγκασθῆ, νὰ δηλώσωσι καὶ οὕτως ἤθελον λείψει αἱ καταχρήσεις. Ὅπως μὴ εὑρεθῇ τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λαμβάνῃ σήμερον μέτρα πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν τοιούτων καταπατήσεων, ἔπρεπε, πρὶν ἀρχίσῃ ν’ ἀπαλλοτριοῖ τὰς ἐθνικὰς γαίας, νὰ κάμῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μόλις σήμερον δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου προτείνει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ ἐνεργήσῃ δηλ. γενικὴν καταμέτρησιν τοῦ ἐδάφους. Ἀπὸ τοῦ 1836, ὅτε κατὰ τὸν νόμον περὶ προικοδοτήσεων ἤρχισε νὰ διατίθηται ἡ ἐθνικὴ γῆ, ἔπρεπε νὰ γίνῃ γενικὴ καταμέτρησις αὐτῆς καὶ διαίρεσις εἰς τεμάχια, μετὰ τοῦτο δὲ νὰ πωλῆται ἕκαστον τεμάχιον καὶ νὰ τίθενται στερεὰ καὶ ἀμετάβλητα ὅρια· τότε δὲν ἤθελε συμβαίνει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συμβαίνει σήμερον. Ἀλλ’ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο; ἀδύνατον. Καὶ οὐ μόνον δὲν ἐγένετο ἐπὶ τῆς πρώτης Βασιλείας, ἀλλὰ καὶ ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῆς ἐθνικῆς γῆς, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐπιφορτισθῆ νὰ συντάξῃ τὸν περὶ τούτου νόμον, ἐγνωμοδότησε νὰ προηγηθῇ ἡ καταμέτρησις· ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰσήγαγον τοὺς νόμους, εὑρέθησαν εἰς τὸ δίλημμα, ἢ ν’ ἀναβάλουν ἐπὶ 10, 20 ἢ καὶ πλειότερα ἔτη τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἢ νὰ ἐπιτρέψουν ν’ ἀποκτήσῃ ἀμέσως ἕκαστος πολίτης ἓν τεμάχιον ἐθνικῆς γῆς καὶ νὰ στερεώσῃ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν κυμαινομένην ἰδιοκτησίαν καὶ κατοχήν, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν τοῦ δικαιώματος, ὅπως ἡ Κυβέρνησις, εἰς οἰανδήποτε ἐποχὴν εὕρῃ τὴν εὐκολίαν καὶ προσπορισθῇ τὰ ἀναγκαῖα μέσα, ἐνεργήσῃ τὴν καταμέτρησιν τῶν γαιῶν, αἱ ὁποῖαι ἤθελον μείνει διαθέσιμοι, καθὼς καὶ τῶν πλεονασμάτων, τὰ ὁποῖα ἤθελον ὑπάρχει εἰς τὰς δηλωθείσας. Πάντες οἱ πρὸ τῶν τελευταίων νόμων ἀγοράσαντες ἐθνικὰς γαίας, εἴτε μὲ πιστωτικὰ γραμμάτια, εἴτε κατὰ τὸν νόμον τῆς προικοδοτήσεως, ἐξέτειναν τὰ ὅριά των, καὶ ὑπάρχουν πολλὰ πλεονάσματα· τὴν ἀλήθειαν δὲ τῶν λόγων μου ἐπιμαρτυρεῖ καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χαρτογραφίας καὶ γεωδαισίας. Κατ’ αὐτὴν, τὴν ἀνωμαλίαν δὲν ἔφερον μόνοι οἱ νόμοι περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων γαιῶν, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ νόμοι, δυνάμει τῶν ὁποίων ἀπηλλοτριώθησαν ὁπωσδήποτε ἐθνικαὶ γαῖαι· ἑπομένως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ἡμέραν τινὰ, ἀποδίδων τὴν κατάχρησιν καὶ περιπλοκὴν εἰς τοὺς νόμους περὶ διανομῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ ἐθνικοϊδιοκτήτων γαιῶν, δὲν ἐπίστευεν, ἀλλὰ τὸ ἔλεγεν ἁπλῶς καὶ μόνον, ὅπως κατακρίνῃ τὸν εἰσηγητὴν τῶν νόμων τούτων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν ἐσφαλμένην ἰδέαν, ὅτι οἱ νόμοι αὐτοὶ εἶναι ἔργον ἀποκλειστικὸν ἰδικόν μου, ἀλλ’ ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶμαι ἄξιος τοσοῦτον μεγάλης τιμῆς· οἱ περὶ ὧν ὁ λόγοι νόμοι εἶναι προϊὸν τῆς ἐργασίας καὶ τῆς μελέτης πολλῶν ἀνδρῶν, διότι τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐμελετᾶτο, ὡς εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1826, ὅτε δηλ. ἐξεδιώχθησαν οἱ Ὀθωμανοί, καὶ τὰ τσιφλίκια αὐτῶν περιῆλθον εἰς τὸν κυριότητα τοῦ Δημοσίου· ἐγὼ οὐδὲν ἄλλο ἔπραξα, παρὰ νὰ θέσω ἕνα λίθον εἰς τὸ οἰκοδόμημα, λίθον ὅμως, ὁ ὁποῖος συνετέλεσεν εἰς τὴν ταχυτέραν συντέλεσιν τοῦ ἔργου. Κυριωτέρα τῶν δυσκολιῶν, ἀπέναντι τῶν ὁποίων προσέκοπτεν ἡ διάθεσις τῆς ἐθνικῆς γῆς, ἐθεωρήθη ἀνέκαθεν καὶ τὸ ὅτι ἡ ἐθνικὴ γῆ δὲν εἶναι ἐκκαθαρισμένη, πολλὰ μέρη αὐτῆς ἀντιποιοῦνται ἰδιῶται· ὡς ἐκ τούτου ὑπῆρχε φόβος, ὅτι, ἂν ἔσπευδε τὸ Δημόσιον ν’ ἀπαλλοτριώσῃ τὰς γαίας ταύτας, πολὺ ἐνδεχόμενον ἦτο νὰ ἐγερθῶσι δίκαι ἐκ μέρους τῶν ἐχόντων ἀξιώσεις, καὶ τὸ Δημόσιον, καλούμενον εἰς παρέμβασιν, νὰ ἡττηθῇ καὶ νὰ καταδικασθῇ εἰς μεγάλας ἀποζημιώσεις. Ἡ δυσκολία αὕτη ἤρθη διὰ μιᾶς ἁπλουστάτης διατάξεως, ἥτις ἔδωκε τὴν λύσιν τοῦ ὅλου ζητήματος, ἐτέθη δηλαδὴ εἰς τοὺς νόμους διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον τίθεται ἐκτὸς πάσης εὐθύνης διὰ τὰς διενέξεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον παρουσιασθῆ, εἴτε ὡς πρὸς τὴν κατοχὴν, εἴτε ὡς πρὸς τὴν κυριότητα τῶν γαιῶν, καὶ ἀφέθη ἡ λύσις τῆς διενέξεως εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἐπὶ κινδύνῳ τῶν πολιτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, βασιζόμενοι εἰς τοὺς νόμους, ἤθελον ζητήσει ν’ ἀποκτήσωσι τὰς γαίας. Παρετηρήθη δὲ, ὅτι, ἂν καὶ ἐγένοντο τοσαῦται παραχωρήσεις, οὐδεμία ἐγεννήθη δίκη, διότι οἱ ἔχοντες παραλόγους ἀξιώσεις, γνωρίζοντες, ὅτι δὲν ἔχουν νὰ κάμουν μὲ τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ μὲ τὸν πλησίον, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ τοὺς ἀντικρούσῃ, δὲν προέβαινον εἰς δίκην· οὕτω δὲ, ἂν καὶ ἐδηλώθησαν ἑκατομμύρια στρεμμάτων, κἀμμία διένεξις δὲν παρουσιάσθη, οὔτε ζημίαν τινὰ ὑπέστη τὸ Δημόσιον. Βεβαίως μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νόμων αὐτῶν ἐγεννήθησαν περιπλοκαί τινες, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ νὰ λείψωσι· μία τούτων εἶναι καὶ αὕτη, ὅτι μεταξὺ τῶν γαιῶν, τὰς ὁποίας ἐδήλωσαν πολλοί, ἔμειναν καὶ γαῖαι ἐθνικαὶ διαθέσιμοι, ἐφ’ ὧν ἐξέτειναν οἱ δηλώσαντες τὰ ὅρια τῶν γαιῶν, τὰς ὁποίας ἐδήλωσαν, πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου· τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ, παρὰ διὰ γενικῆς καταμετρήσεως· πότε θὰ γίνῃ αὕτη καὶ εἰς ποίας δαπάνας θὰ ὑποβάλῃ τὸ Δημόσιον, δὲν τὸ γνωρίζω, ἐπειδὴ ὅμως εἶμαι ἀρκετὰ προκεχωρηκώς, φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θέλω ἐπιζήσει νὰ τὸ ἴδω. Ἡ ἐπιθυμία μου ἦτο νὰ ἴδω, πρὶν ἀποθάνω, πραγματοποιούμενον τὸν γενικὸν πόθον ὅλων τῶν Ἑλλήνων, περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, ἔστω καὶ ἄνευ χωρομετρικῆς καταμετρήσεως, τὸν πόθον δὲ τοῦτον ἐπραγματοποίησαν, φρονῶ, οἱ νόμοι, τῶν ὁποίων ὑπῆρξα εἰσηγητής.

§104Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἀγορεύων εἶπεν, ὅτι τὸ ἄρθρον, ἐπιψηφιζόμενον, καταργεῖ τὰς ἐνοικιάσεις, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ βεβαιώσῃ τὰ ἀδύνατα δι’ ἐνοικιάσεως. Μοὶ φαίνεται, ὅτι, ὅταν ἐψηφίζετο τὸ ἄρθρον 7ον τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀγορεύων εἶπεν, ὅτι καταργεῖ τὰς ἐνοικιάσεις καὶ τὸ Δημόσιον θὰ χάσῃ 70,000. Τότε πῶς θ’ ἀναπληρωθῇ; τὸ ἄρθρον 7ον ἐννοεῖ τὰς ἐξαιρεθείσας τῆς διανομῆς, οὐχὶ τὰς δηλωθείσας.

§105ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ἐν ἄρθρῳ 7ῳ ἀφορῶσιν εἰς τὰς ἐξαιρεθείσας τῆς διανομῆς φυτείας. Ἡ κατάργησις τῶν ἐνοικιάσεων τῶν ἀδηλώτων γαιῶν καὶ φυτειῶν δὲν ἐπάγεται τὴν κατάργησιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου. Τὸν εἰς 70,000 δραχμὰς ὑπολογισμὸν τῆς ζημίας ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἐνοικιάσεων δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ὁ μὴ δόλως ἢ ἀτελῶς δηλώσας, ἵνα ἀποκρούσῃ τὴν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου βεβαίωσιν τῆς ὀφειλῆς διὰ καταμετρήσεως ἢ ἐπιστασίας, ἕως οὗ αὕτη κανονικώτερον ἐξακριβωθῇ διὰ τοῦ καταρτιζομένου κτηματικοῦ χάρτου.

§106ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦ λοιποῦ θὰ ἔχωμεν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά· ἡ Κυβέρνησις θὰ κουρεύῃ τοὺς ἀντιπολιτευομένους καὶ θὰ ἀμείβῃ τοὺς κακῆς πίστεως κατόχους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον εἶναι φίλοι της. Εἶναι νέον μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῇ νὰ περιποιηθῇ τοὺς φίλους της, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἐπαγγέλλεται δῆθεν, ὅτι θὰ ἀπαλλάξῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τὴν μάστιγα τῶν ἐνοικιαστῶν, οὓς αὐτὴ ἀπέλυσε κατ’ αὐτοῦ· διότι, ἂν ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1885 ὑπέβαλε τὸν νόμον τὸν γνωστὸν, περιέλαβεν ἐν αὐτῷ ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀφίετο εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐνοικίασιν ἢ ὄχι. Μάλιστα τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1886, ἀποδεικνύει, ὅτι ἐπρόκειτο μόνον περὶ ἀπειλῆς, ἀλλὰ κατόπιν, ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, χάριν τῶν φίλων τοῦ κόμματος, ἡ ἐνοικίασις ἔλαβε χώραν.

§107ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρὶς νὰ ἐξετάσω διὰ τίνα λόγον, βεβαιωμένον εἶναι ἐκ τῆς πείρας, ὅτι οἱ νόμοι περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ περὶ τῶν ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς φυτειῶν περιέπλεξαν τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν οὕτως, ὥστε νὰ μὴ γινώσκῃ ποῖα εἶναι δεδηλωμένα καὶ ποῖα εἶναι ἀδήλωτα. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1885 ὑπηγορεύθη τῷ ὄντι ὑπὸ σκοποῦ εὐεργετικοῦ, διότι ἐκρίθη καλὸν νὰ χορηγηθῇ εἰς τοὺς κατόχους τοιούτων γαιῶν προθεσμία τρίμηνος πρὸς δήλωσιν, ἐθεωρήθη δὲ, ὅτι ἡ ἐπικειμένη ἐνοικίασις ἤθελε παρακινήσει πάντα κάτοχον ἀδηλώτων ἐθνικῶν γαιῶν νὰ σπεύσῃ νὰ δηλώσῃ. Πράγματι κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τὸ μίσθωμα ἦτο μικρὸν, διότι οἱ ἐνοικιασταὶ ἐφοβοῦντο ζημίας, ἀλλ’ ὡς εἶναι γνωστὸν, οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ 1876 ἐκέρδησαν μεγάλα χρηματικὰ ποσά. Τίς ἐλησμόνησε τὰς ἐν τῇ Βουλῇ γενομένας ἐπὶ τούτῳ συζητήσεις; Τίς ἐλησμόνησε τὸ βεβαιωθὲν τότε ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ἐν Πάτραις ἐνοικιαστής τις, ἐνοικιάσας ἀντὶ 180 δραχμῶν, εἰσέπραξε 30,000; Ἀναμφισβήτητον κατέστη, ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ καταχρῶνται τῆς θέσεως τῶν κατόχων, οἵτινες διὰ νὰ ἀποφεύγωσιν ἔξοδα καὶ δικαστικοὺς ἀγῶνας, ἐπροτίμων καὶ προτιμῶσι νὰ πληρώσωσιν εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν ὅ,τι καὶ ἂν οὗτος ζητήσῃ. Οὕτως οἱ ἐνοικιασταὶ μικρὸν κατὰ μικρὸν ἐνόησαν τὴν ἰσχύν των καὶ ὑπῆρξαν ἐπὶ τῶν κατόχων καταπιεστικώτατοι. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἶπε: τί ἄλλο ἤθελον πράξει ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἢ ὁ Εἰρηνοδίκης, παρὰ νὰ προκαλέσωσι καταμέτρησιν; Γνωστὸν ὅμως εἶναι τοῖς πᾶσιν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν γεωμετρῶν εἶναι ἀνεπαρκής, οὗ ἕνεκεν ἡ καταμέτρησις γίνεται κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὸ ἐμπειροτεχνῶν, οὓς διορίζει ὁ Εἰρηνοδίκης. Κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διατηρεῖ τὸ Δημόσιον τὰ δικαιώματά του ἐπὶ τῶν πλεονασμάτων τῶν γαιῶν καὶ ἔχει δικαίωμα νὰ στείλῃ τὸν γεωμέτρην, καὶ ἐὰν ἐκ τῆς καταμετρήσεως βεβαιωθῇ τὸ πλεόνασμα, φυσικὸν εἶναι νὰ καταλογίσῃ τὸ τίμημα τοῦ πλεονάσματος εἰς βάρος τοῦ κατόχου. Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1885 δὲν ἀναιροῦνται ὅλαι διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον, αἱ μὴ δηλωθεῖσαι γαῖαι μετὰ τοὺς τρεῖς πρώτους μῆνας διατίθενται δι’ ἐνοικιάσεως. Καταργουμένης νῦν τῆς ἐνοικιάσεως, ἀπομένει εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τὸ δικαίωμα νὰ δύναται διὰ τοῦ γεωμέτρου νὰ βεβαιώσῃ τὸ πλεόνασμα. Ὅτε ὑπῆρχεν ὁ ἐνοικιαστής, οὗτος βεβαίως εἶχε συμφέρον νὰ φορολογῇ πάντας τοὺς δηλωτὰς, σήμερον ὅμως πρόκειται νὰ ἐνεργήσῃ ἡ ἀρχὴ, ἡ ὁποία ὑπέχει ἐπὶ ταῖς πράξεσιν αὐτῆς εὐθύνην. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ κατάργησις τῆς ἐνοικιάσεως ὑπηγορεύετο ὑπὸ τοῦ συμφέροντος καὶ τῶν κατόχων καὶ τοῦ Δημοσίου.

§108ΡΙΚΑΚΗΣ. Αἱ καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο κατὰ τὸ παρελθὸν, βεβαίως δικαιολογοῦσι τὴν κατάργησιν τῆς ἐνοικιάσεως. Μένει τὸ ἕτερον ζήτημα, πῶς θὰ εἰσπράττῃ τὸ Δημόσιον τὰ δικαιώματά του ἐπὶ τῶν μὴ δηλωθεισῶν γαιῶν, καὶ πῶς θὰ προφυλάξωμεν τοὺς κατόχους ἀπὸ νέας καταχρήσεις. Ἠδυνάμεθα διὰ μέτρου ὁριστικοῦ νὰ δώσωμεν ἀφ’ ἑνὸς τὴν εὐκολίαν εἰς τοὺς κατόχους, νὰ γίνωσι κύριοι τῶν γαιῶν αὐτῶν διὰ δηλώσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ τοὺς ἀποκλείσωμεν τοῦ δικαιώματος τούτου, ἐὰν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας δὲν ἐξασκήσωσιν αὐτὸ, καὶ τότε, νομίζω, οἱ κάτοχοι θὰ στενοχωρηθῶσιν, ἵνα ἐντὸς τῆς ὡρισμένης προθεσμίας δηλώσωσιν. Οὕτω, ἀφ’ ἑνὸς θέλομεν κατορθώσει νὰ μὴ ἀπολέσῃ τὸ Δημόσιον τὰς γαίας αὐτὰς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου θὰ σώσωμεν τοὺς κατόχους ἀπὸ τῶν πιέσεων, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσιν ἤδη χώραν.

§109Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἐπικίνδυνον καὶ εἶναι χειρότερον τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ εἰσαγάγουν· διότι, φαντασθῆτε, οἱ ἐμπειρικοὶ αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ μετρήσουν τὰς γαίας, τί θὰ κάμουν; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει, ἢ νὰ καταργηθῇ ἐντελῶς ἡ διάταξις καὶ τὸ Δημόσιον νὰ ἀποφασίσῃ νὰ χάσῃ τὰς 70,000 δραχμὰς, ἢ νὰ τεθῇ διάταξις, ὅτι αἱ καταμετρήσεις πρέπει νὰ γίνωνται διὰ γεωμετρῶν τακτικῶν. Διὸ προτείνω, νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τὰ ἑξῆς: «ἡ ἀνακάλυψις τῶν ἀδηλώτων ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν δύναται νὰ γίνῃ διὰ καταμετρήσεως παρὰ γεωμέτρου».

§110ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§111Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς ταῦτα νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ ὀλίγας λέξεις. Μοὶ φαίνεται, ὅτι οἱ φόβοι, οἵτινες ἐνεποίησαν ἀνησυχίαν εἰς τὸν φίλον μου ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Μαντινείας, δὲν εἶναι βάσιμοι. Συνετέλεσεν εἰς τοῦτο ἡ ἰδέα, ὅτι, ἀφοῦ κατηργεῖτο ἡ ἐνοικίασις, ἐν ἄλλῳ νομοσχεδίῳ περιελήφθη διάταξις, ἥτις προσδιώριζε τὸ ποσὸν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας, τὸ ὁποῖον τὸ Δημόσιον δύναται νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὰς εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ ὑπαρχούσας ἐκτάσεις. Ὑπέλαβεν ὁ κ. Χρηστόπουλος, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου ἐκείνου πραγματεύεται οὐχὶ μόνον περὶ τῶν φυτειῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἀσκεπῶν γαιῶν, καὶ ὅτι μένει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ ἐξουσία νὰ προσδιορίσῃ, τίνες γαῖαι ὑπόκεινται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας καὶ διὰ τίνος τρόπου θέλει ἐπιδιώξει τὴν εἴσπραξιν. Ἀλλὰ εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι βάσιμος ἡ ὑπόνοια. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν, ἀφαιρεῖται τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1885 εἶχε δοθῆ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου διὰ τῆς μισθώσεως. Ἑπομένως τὸ Ὑπουργεῖον πρέπει νὰ φέρῃ νόμον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως κανονίσῃ τὴν ἐργασίαν ταύτην, ἥτις μόνον διὰ νόμου δύναται νὰ κανονισθῇ. Ἐὰν λοιπὸν προταθῇ νομοσχέδιον τοιοῦτο, τότε θέλομεν συζητήσει.

§112ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποσύρω τότε καὶ ἐγώ.

§113ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν φίλος μου κ. Γεροκωστόπουλος ἀνέλυσεν εὐκρινῶς τὰς ἐνοίας, αἵτινες περιέχονται ἐν τῷ νόμῳ, τῷ ἐκδοθέντι τῷ 1885, καὶ παρέστησε τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον οἱ προβαλόντες τὸν νόμον εἶχον, ὅτε συνέταξαν καὶ ἐπρότειναν αὐτόν. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐζήτησα διὰ τοῦ νόμου, περὶ οὗ ὁ λόγος, νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα νὰ ἐνοικιάζῃ τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος γαίας, ἀλλ’ ἐζήτησα τοῦτο ὡς ἐξαίρεσιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἐκείνου, διὰ τῶν ὁποίων ἐπετρέπετο εἰς τοὺς ἔχοντας τοιαῦτα πλεονάσματα, νὰ δηλώσωσι ταῦτα εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν. Ὑπέλαβον, ὅτι ἡ ἀπειλὴ, ὅτι ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ ἐξήρτητο νὰ ἐνοικιάζῃ τὰς γαίας ταύτας καὶ νὰ ὑποκαθιστᾷ οὕτω εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου τὸ ἀτομικὸν συμφέρον, ὅτι ἡ ἀπειλὴ αὕτη ἤθελεν ὑποχρεώσει τοὺς κατόχους τῶν τοιούτων πλεονασμάτων νὰ σπεύσωσι νὰ ἀναγγείλωσι ταῦτα εἰς τὴν διοίκησιν. Ἡ μέχρι τοῦδε ἐφαρμογὴ ἀληθῶς ἀπέδειξεν, ὅτι ὁ σκοπὸς οὗτος δὲν ἐπετεύχθη, ἀπέδειξε δὲ δυστυχῶς καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔγκειται ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλ’ ἔγκειται ἐν τῇ ἐκτελέσει, ἀπέδειξε, λέγω, ὅτι ὁ νόμος οὗτος κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς καταχρήσεις καὶ καταπιέσεις ἀνηκούστους. Ὅταν τὸ Δημόσιον ὑποκαθιστᾷ τὸ ἄτομον εἰς τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, ἀναλαμβάνει πρὸ παντὸς ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιτηρῇ ἀγρύπνως τὰ ἄτομα ταῦτα, καὶ νὰ μὴ τὰ ἀφίνῃ νὰ αἰσχροκερδῶσι. Δυστυχῶς οἱ ἐκτελέσαντες τὸν νόμον τοῦτον ἠμέλησαν νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκόν των, καὶ ἕνεκα τούτου συνέβησαν καταχρήσεις ἀξιοδάκρυτοι. Λέγω ὅτι ἠθέλησαν νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκόν των, ἂν καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν διάστημα, ἀπὸ τοῦ 1885 μέχρι σήμερον, ἤκουσα αἰτιάσεις βαρυτάτας, ἤκουσα ὅτι οἱ φίλοι τῶν Ὑπουργῶν ἐξεμεταλλεύθησαν τὸν νόμον, καὶ αὐτοὶ, ὑπὸ τὴν προστασίαν τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν, κατεδυνάστευσαν καὶ ἠδίκησαν τοὺς συμπολίτας ἡμῶν. Αἱ καταχρήσεις ὅμως αὗται δὲν σχετίζονται πρὸς τὸν νόμον, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων. Διὰ τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐπιτρέπεται νὰ περιλαμβάνωνται ἐν αὐτῷ ἄτομα φορολογουμένων, ὑποχρεουμένων νὰ πληρώσωσι διπλάσιον καὶ τριπλάσιον φόρον; Καὶ ὅμως πληθὺς τοιούτων ἀτόπων κατηγγέλθη κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν φορολογικῶν καταλόγων. Δύναμαι νὰ ἀναφέρω μίαν πόλιν, πρωτεύουσαν τῆς Πελοποννήσου, τὴν Τρίπολιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὁ κόσμος ἐξίσταται, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ διοίκησις νὰ ἐπιτρέψωσιν, ὥστε νὰ πληρώνωσι φόρον ἐπιτηδεύματος ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἐξήσκουν ἐπιτήδευμα, ἢ νὰ καταδιώκωνται νὰ πληρώσωσι δύο ἢ τρεῖς φόρους ἐπιτηδεύματος ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἓν μόνον ἐξασκοῦν ἐπιτήδευμα. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων; Ἐγὼ ὑπερψηφίζω τῆς προταθείσης διατάξεως, οὐχὶ διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον προβάλλουσι, τῶν καταχρήσεων, ἀλλὰ διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν ἐπετεύχθη ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον προέθεντο οἱ τὴν ἐνοικίασιν τῶν τοιούτων γαιῶν νομοθετήσαντες. Διὰ τοῦτο συμψηφίζω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νόμου.

§114ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι ἐλέχθη περὶ καταχρήσεων ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου περὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, εἶναι θέμα χωριστόν. Σήμερον πρόκειται περὶ ἐνοικιάσεως τῶν ἀδηλώτων γαιῶν. Ἐλέχθη δὲ, ὅτι ἡ ἐνοικίασις ἐγένετο παραίτιος οὐχὶ μόνον πιέσεως, ἀλλὰ καὶ πολιτικῆς κερδοσκοπίας, ἀσκηθείσης ὑπὲρ τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ τελευταία αἰτίασις εἶναι ἄδικος καὶ ἀνυπόστατος. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, δύναμαι ἐν πάσῃ ἐπισημότητι καὶ εἰλικρινείᾳ νὰ διακηρύξω, ὅτι οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν Κυβέρνησιν Βουλευταὶ γινώσκουσιν ὅτι τοιαύτη πολιτικὴ κερδοσκοπία ἀποβαίνει εἰς βλάβην τῶν πολιτευομένων. Βεβαίως οἱ πλεῖστοι τῶν ἐνοικιασάντων τὰς ἀδηλώτους γαίας ἀνήκουσιν εἰς τοὺς φίλους τῶν Βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, τοῦτο δὲ εἶναι φυσικὸν, διότι ἡμεῖς, οἱ τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐκπροσωποῦμεν τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ ἔθνους καὶ ἀληθῶς ἀποτελοῦμεν πλειονοψηφίαν ἐν τῷ ἔθνει (θόρυβος ἀριστερᾷ).

§115Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τῇ Βουλῇ, ὄχι ἐν τῷ ἔθνει.

§116ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῷ ἔθνει. Ἐν τούτοις εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡμεῖς, οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν Κυβέρνησιν,—ἐπικαλοῦμαι δ’ ἐπὶ τούτῳ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν—ἐπανειλημμένως παρεκαλέσαμεν αὐτὸν νὰ καταργήσῃ τὴν ἐνοικίασιν. Ἐὰν τῷ ὄντι ἡμεῖς ἠσκοῦμεν πολιτικὴν κερδοσκοπίαν διὰ τῆς ἐνοικιάσεως, βεβαίως δὲν ἠθέλομεν παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταργήσῃ τὴν ἐνοικίασιν (θόρυβος).

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἢ νὰ προσέξῃ εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, καὶ ἤθελεν ἴδει, ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον εἰς ὅσα εἶπε, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο ὑποχρεωμένη ἐκ τοῦ νόμου νὰ πραγματοποιῇ τὴν ἐνοικίασιν. Ἕπεται δ’ ἐκ τούτου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, καίπερ βλέπουσα τὰ ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως ἄτοπα καὶ μὴ ἐγκρίνουσα ταύτην, οὐχ ἧττον ἐπιέζετο καὶ ἐφήρμοζεν αὐτήν. Πολὺ καλὰ δ’ ἐξήγησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, διατὶ ζητεῖ σήμερον ἡ Κυβέρνησις νὰ καταργήσῃ μέτρον, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἀνάγκην καταργήσεως εἶχε, διότι ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ἐξηρτᾶτο ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ γίνῃ λόγος καὶ διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιάσεως τῶν ἀδηλώτων γαιῶν χάριν γνωστῶν καὶ εὐνοήτων σκοπῶν.

§118ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, εἴτε εἶναι αὐτοτελῆ τεμάχια, εἴτε προέρχονται ἐκ πλεονασμάτων, ὑπόκεινται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας. Ἀξιότιμοι ὅμως συνάδελφοι ἐντεῦθεν ἔχουν τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει προσδιωρισμένος τοιοῦτος φόρος. Ἐπὶ τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν ἐξήγησιν· διότι, ἐὰν τῷ ὄντι δὲν ὑπάρχῃ ἐψηφισμένος τοιοῦτος φόρος, τότε βεβαίως οὐδὲν ἔχομεν νὰ εἴπωμεν. Ἐὰν ὅμως θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ φορολογία, παρατηρῶ ὅτι, πρὸς βεβαίωσιν καὶ ἐξακρίβωσιν τοῦ φόρου, εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν θὰ διορίζωνται πολλοὶ ἐπιστάται καὶ φύλακες, ὅμοιοι μὲ τοὺς ἀπαριθμητὰς τῶν ζώων καὶ οἴνων, καὶ οἱ ἐπιστάται οὗτοι θέλουσι πράττει τὰ αὐτὰ καὶ ἔτι χείρονα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πράττουσιν οἱ ἐνοικιασταί, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι θὰ τὰ πράττουν κατὰ τῶν ἀντιφρονούντων καὶ θὰ οἰκονομῶσι τοὺς φίλους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τοὺς διώρισαν.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος τοῦ 1885 μένει ἐν ἰσχύϊ καθ’ ὁλοκληρίαν, πλὴν τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐνοικίασιν. Ἡ ἐνοικίασις ἐπετρέπετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἐπεβάλλετο· σήμερον ἀπαγορεύεται. Καθ’ ὅλα τ’ ἄλλα ἐφαρμόζεται ὁ νόμος τοῦ 1885. Ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἀναγνωρίζομεν τὸ ἀτελεσφόρητον τοῦ νόμου τοῦ 1885 ἄνευ μισθώσεως, διότι μόνον διὰ τῆς μισθώσεως καθίσταται ἐφικτὴ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου ἐκείνου, ἀλλ’ ἡ ἀναγνώρισις τοῦ ἀτελεσφορήτου οὐδόλως ἐπηρεάζει ὅπερ ἀναντιῤῥήτως κέκτηται ἡ ἀρχὴ δικαίωμα, ἵνα βεβαιώσῃ, καθ’ ὃν τρόπον ὁ νόμος τοῦ 1885 κανονίζει, πλὴν τῆς μισθώσεως, τὰ τῆς ὀφειλῆς, εἴτε λόγῳ καθυστερήσεως, εἴτε λόγῳ ἀδηλώτου.

§120ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ διάταξις, ὥστε τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἀδηλώτων γαιῶν νὰ δύναται νὰ τὴν κάμνῃ τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ διὰ γεωμετρῶν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χρηστοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἔχει). Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται)

§122ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προχθὲς παρεκάλεσα τὸν κ. Πρωθυπουργόν, νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ οἱ ἔξω δῆμοι· διότι βεβαιωθῆτε, ὅτι γίνονται πολλαὶ καταχρήσεις, τουτέστιν ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων.

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τοῖς δήμοις, εἰς οὓς ἀφορᾷ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὑπάγονται οἱ ἐπιτηδευματίαι εἰς μίαν μόνον τάξιν, ὅτε ὁ νόμος δὲν ἐφαρμόζεται, διότι τὰ κακὰ, ἅτινα πρόκειται νὰ προλάβωμεν, παρουσιάζονται ὅπου οἱ ἐπιτηδευματίαι ὑπάγονται εἰς πλείονας τάξεις. Ἡ διάταξις, ἄσκοπος ὅλως καὶ ἀνεφάρμοστος ὅπου κατὰ τὸν νόμον μία μόνη ὑπάρχει τάξις τῶν ἐπιτηδευματιῶν, δὲν ἐπεκτείνεται οὐδ’ εἰς τὰς πόλεις, ἔνθα ὁ νόμος διαιρεῖ τοὺς ἐπιτηδευματίας εἰς δύο μόνον τάξεις, διότι ἡ διαφορὰ τῆς φορολογίας τῶν τάξεων δὲν ἐθεωρήθη ἐπαρκὴς πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ἐφαρμογῆς πολυπλόκου διαδικασίας.

§124ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων, τοὺς ὁποίους κάμνουν ἀγωγιᾶται καὶ τοκογλύφοι, δὲν εἶναι μικρὸν πρᾶγμα αὐτό. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3ον, ὡς ἔχει).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται).

§126ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν ἡ Κυβέρνησις πράγματι θέλῃ νὰ δώσῃ ἐγγύησίν τινα περὶ τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου, ὄχι μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς κατατάξεως ἑκάστου ἐπιτηδευματίου, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν τῆς πραγματικῆς ἐξασκήσεως ἑκάστου ἐπιτηδεύματος, ὀφείλει νὰ προσθέσῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν θὰ προσθέτῃ μόνον τοὺς παραλειφθέντας, ἀλλὰ καὶ θὰ ἐξαλείφῃ καὶ τοὺς κακῶς ἐγγραφέντας, δηλαδὴ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξασκοῦν πλέον τὸ ἐπιτήδευμά των. Ἂν δὲν παραδεχθῆτε τοῦτο, τότε πρέπει νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, ὅτι αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας εἰσάγετε εἰς τὸν νόμον περὶ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, δὲν σκοποῦσι τὴν κατὰ τῶν γιγνομένων καταχρήσεων ἐξασφάλισιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν, ἀλλ’ ἔχουσι σκοπὸν ταμιευτικὸν, ἐλαττοῦντα καὶ αὐτὰς τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἐν μέρει οἱ ἐπιτηδευματίαι ἐκ τοῦ ὑφισταμένου νόμου, διότι δυνάμει αὐτοῦ δύνανται νὰ ὑποστηρίξωσιν ἐνστάσεις, ἃς δυσκόλως θὰ ὑποστηρίξωσι μετὰ τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων, τὴν γενησομένην παρ’ ἀντιπροσώπων αὐτῶν τῶν ἰδίων.

§127ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἐπιτηδευματίαι ἔχουσιν ἀντιπρόσωπον ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τῇ ἐκδικαστικῇ. Τοῦτο δὲ ἀναντιῤῥήτως εἶναι πρόσθετος ἐγγύησις. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, καὶ κατὰ τἆλλα καλῶς κατηρτισμένη, ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα τῆς διαγραφῆς τῶν κατὰ τὴν γνώμην αὐτῆς μὴ πρεπόντως περιληφθέντων ἐν τῷ καταλόγῳ. Ἂν ὅμως τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς διαγραφῆς ἐδίδετο εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς ἐπιτηδευματίας, θὰ ἦτο τοῦτο ἀνατρεπτικὸν τῆς βάσεως τοῦ νόμου. Ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν ζητεῖται ἡ σύμπραξις τῶν ἐπιτηδευματιῶν δι’ ἀντιπροσώπων, δὲν εἶναι ὁ ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων καθορισμὸς τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τὰς φορολογικὰς — τούτους καθορίζει ὁ παραδιδόμενος εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου κατάλογος, τὴν δὲ ἐγγύησιν περὶ τοῦ ἀκριβοῦς τοῦ καθορισμοῦ παρέχει ἡ ἐκδικαστικὴ ἐπιτροπὴ, — ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν ζητεῖ ὁ νόμος τὴν σύμπραξιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν, εἶναι ἡ πρόληψις τοῦ ἀτόπου, τοῦ μέχρι τοῦδε συμβαίνοντος, τῆς πλημμελοῦς κατατάξεως, τῆς κατατάξεως ἐν ἀνωτέρᾳ κατηγορίᾳ τοῦ ἀπορωτέρου καὶ ἐν κατωτέρᾳ κατηγορίᾳ τοῦ εὐπορωτέρου. Ἐθεωρήσαμεν, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἐπιτηδευματίαι γινώσκουσι κάλλιον παντὸς ἄλλου τὴν σχετικὴν θέσιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν, κατὰ λόγον τῆς προσόδου αὐτῶν· τούτων ἄρα ἐπεκαλέσθημεν τὴν συνδρομὴν εἰς κανονισμὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τῆς σειρᾶς τῶν ἐπιτηδευματιῶν ἐν τοῖς καταλόγοις. Πρότερον εἴχομεν ἕτερον σύστημα προσδιορισμοῦ ἐν τῷ καταλόγῳ τῆς θέσεως ἑκάστου, τὸ ἐκ τοῦ τεκμηρίου τοῦ μισθώματος· σήμερον, ἀφοῦ ἀνατίθεται ὁ κανονισμὸς τῆς σειρᾶς εἰς ἐπιτροπὴν, τοσαύτην κεκτημένην εἰδικότητα, ἐνομίσαμεν ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ τεκμηρίου τοῦ ἐκ τοῦ μισθώματος, μηδόλως ἀνταποκρινομένου πρὸς τὰ πράγματα. Καταργοῦμεν λοιπὸν τεκμήριον, προδήλως μὴ δηλοῦν τὴν πρὸς ἀλλήλους σχέσιν προτεραιότητος τῶν ἐπιτηδευματιῶν, κατατάσσομεν δὲ τοὺς ἐπιτηδευματίας ἐν τῷ πίνακι κατὰ σειράν, κανονιζομένην ὑπὸ τῶν κάλλιον παντὸς ἄλλου γινωσκόντων τὴν σχετικὴν θέσιν αὐτῶν. Ἐπειδὴ ὅμως, καίτοι οἱ ἐπιτηδευματίαι οὗτοι διὰ τῶν ἰδίων ἀντιπροσώπων θὰ κανονίζωσι τὴν κατάταξιν, ἐνδέχεται οἱ ἀντιπρόσωποι νὰ ἀδικήσωσιν αὐτοὺς, εἰς τὴν ἐκδικαστικὴν ἐπιτροπὴν δίδοται τὸ δικαίωμα, ὅπως ἐπὶ τῇ προσφυγῇ τῶν ἀδικουμένων ἐξετάσῃ τὰ τῆς κατατάξεως, καὶ μεταβάλῃ αὐτήν. Ἀλλὰ δὲν ἔχει μόνον τοῦτο τὸ δικαίωμα ἡ ἐκδικαστικὴ ἐπιτροπή. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, περιλαμβάνουσα σήμερον καὶ ἀντιπρόσωπον τῶν ἐπιτηδευματιῶν, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαγράφῃ τὸν κακῶς ἐν τῷ καταλόγῳ ἀναγραφέντα, καὶ νὰ ἐγγράψῃ τὸν τυχὸν παραλειφθέντα.

§128ΡΑΛΛΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν ἔχω νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν: Ἐὰν δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ τρεῖς αὐτοὶ ἐπιτηδευματίαι νὰ προτείνουν τὴν διαγραφὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνασκοῦν τὸ ἐπιτήδευμα, εἰς τίνα σειρὰν θὰ τοὺς κατατάξουν; Θὰ εὑρεθῶσι πρὸ τῆς δυσχερείας ταύτης, δὲν θὰ ἠξεύρουν τί νὰ κάμουν διὰ τὸν μὴ ἔχοντα ἐπιτήδευμα. Ἂν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει τὸ ἄρθρον 4, μείνῃ ὡς ἔχει, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἦναι ἀτελὴς ἡ ἐπεξεργασία τοῦ καταλόγου. Θὰ ἐνόουν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς τρεῖς αὐτοὺς ἐπιτηδευματίας τὸ δικαίωμα νὰ σημειοῦν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν μετέρχονται τὸ ἐπιτήδευμα, καὶ νὰ μὴ τοὺς θέτουν ὑπ’ αὔξοντα ἀριθμόν. Μόνον ὑπὸ τοιοῦτον ὅρον θὰ λειτουργήσῃ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4· ἄλλως θὰ εὑρεθῶσιν αἱ Ἐπιτροπαὶ πρὸ τῆς δυσχερείας, ἣν ὑπέδειξα.

§129ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐρωτᾷ, τί θέλει συμβῆ, ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπιτηδευματιῶν φρονοῦσιν, ὅτι πρόσωπόν τι κακῶς περιλαμβάνεται ἐν τῷ καταλόγῳ, τῷ ἐπιδοθέντι εἰς αὐτοὺς, ὅπως ποιήσωνται τὴν κατάταξιν. Δὲν θέλουσι μὲν διαγράψει αὐτὸ, διότι δὲν παρέχεται εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἀλλὰ θέλουσι παραστήσει μετὰ τὴν κατάταξιν τῶν λοιπῶν, ὅτι δὲν δύναται νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς σειρά, διότι κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἀντιπροσώπων δὲν ἀσκοῦσι τὸ ἐπιτήδευμα, ἡ δὲ ἐκδικαστικὴ ἐπιτροπὴ, οὕτω προκαλουμένη, θέλει ἀποφασίσει περὶ τῆς κατατάξεως ἢ τῆς διαγραφῆς.

§130ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν δύναται, παρὰ νὰ λήξῃ εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέθηκα. Δὲν εὑρίσκω δὲ ἀκριβῆ τὴν θεωρίαν, ἣν ἀνέπτυξε. Τὸ νομοσχέδιον δὲν σκοπεῖ μόνον ἁπλῶς τὴν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς κατάταξιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν. Ἂν ἐσκόπει τοῦτο μόνον, δὲν ἤθελον ὑποβάλει τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα πρὸ ὀλίγου. Τὸ νομοσχέδιον προτίθεται συνάμα καὶ τὴν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς προσθήκην τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων ἐπιτηδευματιῶν, ἐξέρχεται ἑπομένως τοῦ στενοῦ κύκλου τῆς ἁπλῆς κατατάξεως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ Πρωθυπουργὸς ἐβάσισε τὴν ἰδέαν του, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ἐξουσία ἐξαλείψεως εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἂν πράγματι ἡ Ἐπιτροπὴ εἶχε μόνον τὴν περιωρισμένην ἐξουσίαν τῆς κατατάξεως, ἴσως θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἡ γνώμη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλ’ ἀφοῦ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν δίδεται καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀναγραφῆς παραλειφθέντων ἐπιτηδευματιῶν, νομίζω ὅτι, εἴτε διὰ προτάσεως εἴτε διὰ διαγραφῆς, πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς διαγραφῆς τῶν κακῶς ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ καταλόγῳ· μένει δὲ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἐκδικαστικὴν ἀκολούθως ν’ ἀποφασίσῃ, ἂν ἡ ἐγγραφὴ ἢ ἡ διαγραφὴ τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἦναι δικαία ἢ μή. Ἀλλὰ τὴν ἀναγραφὴν ὡς καὶ τὴν διαγραφὴν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐνεργῇ, ὅπως ἀποβῇ πλήρης ἡ λειτουργία τοῦ νομοσχεδίου. Ἄλλως θὰ ἔλθῃ αὕτη εἰς τὸ ἄτοπον, νὰ μὴ γνωρίζῃ τί νὰ κάμῃ τοὺς ἐπιτηδευματίας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξασκοῦσι τὸ ἐπιτήδευμα, διὰ τὸ ὁποῖόν εἰσιν ἐγγεγραμμένοι. Ἂν τοὺς κατατάξῃ εἰς τὸ τέλος τοῦ καταλόγου, ὁ Ἔφορος δύναται νὰ χαρακτηρίσῃ τοῦτο ὡς παράνομον καὶ νὰ παύσῃ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὰ μέλη τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς Κεφαλληνίας. Οὐδεμία θὰ ἐπέλθῃ βλάβη εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, ἡ δὲ διάταξις ἔσεται πλήρης διὰ τῆς παροχῆς τοῦ δικαιώματος τῆς διαγραφῆς, εἴτε διὰ προτάσεως, εἴτε δι’ ἀπαλείψεως. Ἄλλως ἡ διάταξις ἀποβαίνει ἀόριστος καὶ δυσεφάρμοστος. Εἶναι δὲ πιθανώτατον, ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν πρόσκλησιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν δυσκόλως οὗτοι θὰ εὕρωσι μέλη διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν, τὴν μὴ ἔχουσαν δικαίωμα διαγραφῆς, διότι οἱ κακῶς ἀναγεγραμμένοι θὰ ἐγείρωσι κατ’ αὐτῆς πικρὰ καὶ δίκαια παράπονα.

§131ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον εἶναι πολὺ σπουδαῖον, νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ δύο ἡμέρας.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὡς πρὸς τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος συνεζητήθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον. Δὲν εἶναί τι νέον τὸ ἀναγραφόμενον, καὶ τότε δὲ ἐξηγήθη, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπιτηδευματιῶν εἶναι ἡ ἐν τῷ καταλόγῳ κατάταξις κατὰ λόγον τῆς ἐκτάσεως τῶν ἐργασιῶν, καὶ οὐδὲν πλέον. Τώρα, παρεχομένης εἰς αὐτοὺς τῆς ἐντολῆς ταύτης, τοῖς δίδεται καὶ ἐκ περισσοῦ τὸ δικαίωμα, νὰ προσθέτωσιν ἐν τῷ καταλόγῳ πρόσωπα, ἂν νομίζωσιν, ὅτι κακῶς παρελείφθησαν, δὲν δύναται ὅμως νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς διαγραφῆς. Ἂν αὐτοὶ δὲν θελήσωσι νὰ κατατάξωσι πρόσωπόν τι ἐκ τῶν ἐν τῷ παραδοθέντι εἰς αὐτοὺς καταλόγῳ, μὴ ἀναγνωρίζοντες αὐτὸ ὡς ἀσκοῦν τὸ ἐπιτήδευμα, θὰ μείνῃ τὸ πρόσωπον τοῦτο ἀκατάτακτον, ἵνα ἀποφασίσῃ κατόπιν ἡ ἐκδικαστικὴ ἐπιτροπὴ, ἥτις πρέπει νὰ εὕρῃ αὐτὸ ἐν τῷ καταλόγῳ κατὰ τὴν ἐκδίκασιν, ἐνῷ, ἐὰν δώσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς διαγραφῆς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἐπιτηδευματιῶν, ἡ ἐκδικαστικὴ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ ἔχῃ γνῶσιν τῆς ἀμφισβητήσεως περὶ τῆς ὑπαγωγῆς τοῦ προσώπου εἰς τὸν φόρον ὡρισμένου ἐπιτηδεύματος. Πρέπει ἄρα νὰ μείνῃ τὸ ὄνομα ἐν τῷ καταλόγῳ, ὅπως ἡ ἐκδικαστικὴ ἐπιτροπὴ κανονίσῃ τὰ τῆς κατατάξεως αὐτοῦ ἢ διαγραφῆς.

§133ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καίτοι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 6 περὶ ἐκλογῆς τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης τῆς τετραμελοῦς δὲν θὰ ἐφαρμοσθῶσιν, ἀλλὰ θὰ μένωσιν ἐν ἀργίᾳ, ὅπως μένουσιν ἐν ἀργίᾳ αἱ διατάξεις τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν ἀγροφυλάκων νόμου, καὶ θὰ ἐπανέλθῃ τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου τῶν ἐπιτηδευματιῶν εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, καθ’ ἑτέραν διάταξιν ἑτέρου ἄρθρου, μ’ ὅλα ταῦτα, ἐπειδὴ τοῦτο, δι’ οὓς λόγους εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κἄπως ἐξασφαλιστικῶς παρεχωρεῖτο εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας, φρονῶ ὅτι δύναται νὰ προστεθῇ τοὐλάχιστον εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 4 ἡ ἑξῆς φράσις: «Τὸν συνταχθέντα κατάλογον παραδίδουσιν εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ποιοῦντες μνείαν ἐν ἐκθέσει περὶ τῶν διαγραπτέων». Διότι ὑποτίθεται, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀπαρτίζεται ἐξ ἐπιτηδευματιῶν, γνωρίζει ἂν ἀπέθανε τις ἐπιτηδευματίας, ἢ ἂν ἀπεδήμησε πρὸ χρόνων καὶ δὲν ὑπάρχῃ μία μνεία νὰ γίνεται, καὶ τοιουτοτρόπως διευκολύνεται ἡ ὑπόθεσις καὶ δὲν γίνονται ἀδικήματα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ παραδεχθῇ τοῦτο, διότι οὐδὲν ἔχει τὸ ἐπιζήμιον· μόνον εἶναι μία ὑπόδειξις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν ἐκδικαστικὴν ἐπιτροπήν.

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ νόμος πρέπει νὰ ποιῆται ὑποδείξεις. Ἐξηγήσαμεν, ὅτι ἡ ἔννοια εἶναι αὐτὴ, ἣν εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής. Ταῦτα θὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ἐν τῇ ἐκτελέσει οὕτω θέλουσι πραγματοποιηθῆ. Ἡ ἀναγραφὴ ὅμως ἐν τῷ νόμῳ τοιαύτης διατάξεως μοὶ φαίνεται μὴ συμβιβαζομένη πρὸς κανονικὴν νομοθεσίαν.

§135ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προέβην εἰς τοῦτο, διότι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐπιτηδευματιῶν δὲν ἔχει ψῆφον ἐν τῇ ἐκδικάσει.

§136ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι εἷς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ.

§137ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πλειοψηφία λοιπὸν σύγκειται ἐκ δημοσίων ὑπαλλήλων.

§138ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐχί· εἶναι ὁ πρόεδρος τῆς διαρκοῦς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι καὶ δικαστικός· ὥστε ἡ ἐκδικαστικὴ ἐπιτροπὴ παρουσιάζει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις.

§139ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων ὁ κίνδυνος πρέπει νὰ λαμβάνηται καὶ ἐκ μέρους τοῦ φορολογουμένου· δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὠθῶμεν τὸ ταμιευτικὸν πνεῦμα μέχρι τοῦ σημείου, νὰ μὴ βλέπωμεν τὸν κίνδυνον, τὸν ἀφορῶντα τὸν φορολογούμενον. Ἐνταῦθα διὰ τῆς ἀναγραφῆς τῶν φορολογουμένων προλαμβάνεται ὁ κίνδυνος τοῦ Δημοσίου, διὰ τῆς μὴ διαγραφῆς τῶν ἀδίκως φορολογουμένων ὑφίσταται ὁ κίνδυνος τῶν φορολογουμένων. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ δήλωσις τοῦ Πρωθυπουργοῦ εἶναι ἀρκετὴ νὰ προλάβῃ τὸν κίνδυνον τοῦτον, προκειμένου περὶ φορολογικοῦ νομοσχεδίου, διότι ὁ Ἔφορος βεβαίως δὲν θὰ ὁδηγηθῇ ἐκ τῆς δηλώσεως τοῦ Πρωθυπουργοῦ.

§140ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐπιτροπή.

§141ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἡ ἐπιτροπή. Ἄλλος δὲ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν — ἐνδεχόμενον νὰ ἔλθῃ καὶ ἄλλος, μεθ’ ὅλην τὴν πεποίθησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι θὰ μείνῃ ἐπὶ πολὺ ἔτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, — ἄλλος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν οὐδεμίαν θὰ δώσῃ προσοχὴν, διότι ὁ νόμος εἶναι νόμος καὶ αἱ δηλώσεις εἶναι δηλώσεις.

§142ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν θέλει ἐπιμείνει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὸ νὰ μὴ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ διάταξις, καθ’ ἣν, ἐὰν οἱ τρεῖς ἐπιτηδευματίαι, οἱ ὁποῖοι ἐκλέγονται ἐξ ἑκάστου ἐπιτηδεύματος, ἰδοῦν, ὅτι εἰς τὸν κατάλογον εἶναι ἐγγεγραμμένα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν συντεχνίαν των, δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ μὴ τὰ κατατάσσουν, δίδοντες ἐν αὐτῷ τῷ καταλόγῳ ἢ καὶ ἐν ἰδίῳ πρακτικῷ τὸν λόγον, δι’ ὃν δὲν τὰ κατέταξαν. Τοῦτο πρέπει νὰ σημειωθῇ ἐν τῷ νόμῳ, διότι αἱ δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὰ πρακτικὰ, λησμονοῦνται καὶ δὲν δύνανται νὰ τὰς ἔχουν πάντες ὑπ’ ὄψιν. Ἐκτὸς τούτου, ἡ ἁρμοδιότης, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς τρεῖς ἐπιτηδευματίας, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντα τῶν ἐπιτηδευματιῶν. Οἱ ἐπιτηδευματίαι ἑκάστου ἐπιτηδεύματος διαιροῦνται εἰς τάξεις, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν τάξεων φθάνει εἰς μερικὰς πόλεις μέχρι τῶν ἑπτὰ, ὡς π.χ. εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Πρὸς κατάταξιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν ἐλαμβάνετο μέχρι τοῦδε ὡς βάσις τὸ ἐνοίκιον, ἀναλόγως δὲ τοῦ ἐνοικίου κατετάσσοντο οἱ ἐπιτηδευματίαι εἰς ἀνωτέραν ἢ κατωτέραν τάξιν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅμως ἡ βάσις αὕτη καταργεῖται, καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ παλαιὸν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ἐπιτηδευματίαι κατετάσσοντο ὄχι ἀναλόγως τοῦ ἐνοικίου, ἀλλ’ ἀναλόγως τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἐργασιῶν των. Τὴν ἀνάπτυξιν ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζει, ὅτι τὴν ἀφίνει εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας, καὶ διαλαμβάνει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ του, ὅτι οἱ τρεῖς οὗτοι θὰ κατατάσσουν πάντας τοὺς ὁμοτέχνους ἐπιτηδευματίας, τάσσοντες τὸν ἀνώτερον κατὰ πρῶτον, τὸν μετ’ αὐτὸν ἀκολούθως καὶ οὕτω καθεξῆς, μέχρι τοῦ τελευταίου· ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἐξουσία δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἱκανὴ νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν δικαίαν κατάταξιν, διότι, ἀφοῦ γίνῃ αὐτὴ ἡ κατάταξις ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ τελευταίου, ναὶ μὲν δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἔχων ὀλιγώτερα κέρδη νὰ καταταχθῇ εἰς ἀνωτέραν τάξιν καὶ ὁ ἔχων περισσότερα εἰς κατωτέραν, ἀλλὰ τί κωλύει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ συντάξουν τὸν ὁριστικὸν κατάλογον, νὰ κατατάξουν ὅλους τοὺς ἐπιτηδευματίας ἐν γένει εἰς τὴν πρώτην τάξιν, ἢ νὰ κατατάξουν δύο ἢ τρεῖς εἰς τὴν πρώτην καὶ 20 ἢ 50 ἢ 100 εἰς τὴν δευτέραν, ἐνῷ εἰς τὴν δευτέραν δὲν θὰ ἦναι πρέπον νὰ καταταχθῶσιν ἴσως οὔτε 10; Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ κατάταξις, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων, μένει ἐντελῶς εἰς τὴν αὐθαίρετον κρίσιν τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου καὶ τῶν ἄλλων ἀρχῶν, εἰς ἃς ἀνατίθεται ἡ σύνταξις τοῦ καταλόγου. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλῃ νὰ δώσῃ πραγματικὴν ἐγγύησιν εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας, πρέπει νὰ χορηγήσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς τρεῖς ἐξ ἑκάστης συντεχνίας νὰ ἐνεργῶσι καὶ τὴν κατάταξιν, ὄχι δὲ νὰ γράφωσι κατὰ σειρὰν τοὺς ἐπιτηδευματίας, καὶ νὰ ἀφίνωσιν εἰς τὰς ἀρχὰς νὰ κατατάσσουν ὅσους θέλουν εἰς τὴν μίαν τάξιν καὶ ὅσους θέλουν εἰς τὴν ἄλλην, διότι δύνανται ὅλους νὰ τοὺς ἐγγράφωσιν εἰς τὴν ἀνωτέραν καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἐπέλθωσι μεγαλείτερα ἀδικήματα, ἀφ’ ὅσα γίνονται τώρα. Θὰ μοὶ εἴπῃ ἴσως, ὅτι μένει ἀνοικτὸν τὸ στάδιον τῆς ἐκδικάσεως ἀπὸ τὴν ἄλλην ἐπιτροπὴν· ἀλλὰ μήπως, καὶ ἂν δοθῇ τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς τρεῖς νὰ ἐνεργῶσι πλήρη τὴν κατάταξιν, δὲν μένει ἀνοικτὸν τὸ στάδιον; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ κάμωμέν τι σπουδαῖον, πρέπει νὰ διαῤῥυθμίσωμεν τὸν νόμον οὕτω πως, διότι, ὅπως γίνεται, δὲν εἶναι τίποτε.

§143ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τοὺς διαγραπτέους, εἶχον εἰπεῖ, ὅτι θεωρῶ μὴ περιληπτέαν ἐν τῷ νόμῳ ἐνδεικτικὴν διάταξιν· νομίζω ὅμως, ὅτι ἐξευρίσκεται συμβιβαστικὴ λύσις, τιθεμένης διατάξεως ἐν τῷ νόμῳ καὶ ἄνευ τῆς ἐνδείξεως, τοῦτο δὲ, διὰ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 4, ἐν τέλει, διατάξεως, μὴ πραγματευομένης ἀποκλειστικῶς οὐδὲ ῥητῶς περὶ διαγραφῆς, ἀλλὰ περιλαμβανούσης ἐν γενικωτέρᾳ περὶ παρατηρήσεων ἀδείᾳ καὶ τὰ περὶ διαγραφῆς. Δυνάμεθα τουτέστιν εἰς τὸ ἄρθρον 4 νὰ προσθέσωμεν, μετὰ τὰς λέξεις: «Τὸν συνταχθέντα κατάλογον παραδίδουσιν εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον», τάδε: «Ἐπιτρέπεται ἡ ἐν τέλει τοῦ καταλόγου τούτου ἐγγραφὴ παρατηρήσεων, ληφθησομένων ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐνστάσεων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 8».

§144ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ μετὰ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4ου, πάλιν εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἑξῆς δυσχερείας, πρὸς τῆς δυσχερείας τῆς κατατάξεως· διότι εἰς τίνα θέσιν θέλουσι κατατάξει τοὺς μὴ μετερχομένους ἐπιτήδευμα οἱ τρεῖς ἐπιτηδευματίαι; Διὰ τοῦτο ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν ἐν τῇ προτελευταίᾳ γραμμῇ τοῦ ἄρθρου 4ου λέξιν «καθεξῆς» τὰ ἑπόμενα: «οἱ μὴ ἐνασκοῦντες τὸ ἐπιτήδευμα ἀναγράφονται ἐν παραρτήματι τοῦ πίνακος, ἀποφαίνεται δὲ περὶ τῆς ὁριστικῆς διαγραφῆς των ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 8 ἐπιτροπή».

§145ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§146ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶχον οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι, πρὶν ἢ ἀντιληφθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περί τινος πρόκειται, θὰ ἔλεγεν ὄχι· νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀνάρμοστον τὸ ὄχι ἐνταῦθα, διότι πρόκειται νὰ διατυπωθῇ ἀκριβῶς ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθη νὰ παραδεχθῇ, ὥστε νὰ δύναται νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἄρθρον 4ον. Εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς δυσχερείας, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρίσκοντο οἱ τρεῖς ἐπιτηδευματίαι, ἔχοντες νὰ κατατάξωσιν ὑπὸ οἱονδήποτε αὔξοντα ἀριθμὸν τοὺς μὴ μετερχομένους ἐπιτήδευμα. Πῶς θὰ τοὺς κατατάξουν; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ἀρκεῖ ὅτι θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλωσιν εἰς τὸ τέλος τοῦ πίνακος παρατηρήσεις περὶ τῆς διαγραφῆς αὐτῶν. Δὲν ἀρκεῖ διόλου· πρέπει νὰ ἐπιτρέψητε εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας αὐτοὺς ἐν παραρτήματι νὰ θέσουν τὰ ὀνόματα τῶν κακῶς περιληφθέντων ἐν τῷ καταλόγῳ, τὸν ὁποῖον ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ τροποποιήσωσι, προσθέτοντες τοὺς μὴ περιληφθέντας καὶ ἀνατρέποντες τὴν τάξιν, καὶ νὰ δώσητε δικαίωμα εἰς τὴν ἐκδικαστικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 8ου νὰ ἔλθῃ νὰ δικάσῃ τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ διατυποῦσι· δηλ. χορηγεῖται διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, οὐδὲν περιπλέον ἢ τὸ δικαίωμα τῆς ἐνστάσεως εἰς τοὺς τρεῖς ἐπιτηδευματίας, ἀλλὰ χορηγεῖται τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἀνατρέπῃ τὸ ἔργον ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀναθέτει τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου 4, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: «Οἱ τρεῖς ἐπιτηδευματίαι οὗτοι θὰ κατατάξωσι κατ’ αὔξοντα ἀριθμὸν καὶ κατὰ λόγον τῆς ἐκτάσεως τῶν ἐργασιῶν ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἐπιτηδευματιῶν τοὺς ἐπιτηδευματίας». Θὰ εὑρεθῶσι λοιπὸν ἀπέναντι τῆς ἑξῆς δυσχερείας· ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν μετέρχονται τὸ ἐπιτήδευμα, ποῦ θέλουσι τοὺς κατατάξει; ὑπὸ τίνα αὔξοντα ἀριθμόν; Βεβαίως δὲν δύνανται νὰ τοὺς κατατάξωσιν εἰς οὐδεμίαν τάξιν, μήτε ὑπὸ αὔξοντα ἀριθμὸν, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα εἰς αὐτοὺς, ἐν παραρτήματι νὰ θέτωσι τοὺς μὴ ἐπιτηδευματίας τούτους. Ἡ ἐγγραφὴ δὲ αὕτη θέλει χρησιμεύσει μόνον ὡς ἔνστασις, τῆς ὁποίας θέλει ἐπιληφθῇ ὁριστικῶς ἡ ἐπιτροπή, ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 8ον, αὕτη δὲ θ’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς διαγραφῆς ἢ ὄχι. Οὕτω συμβιβάζεται καὶ ἡ οἰκονομία τοῦ ἄρθρου καὶ ἡ δυσχέρεια, πρὸ τῆς ὁποίας εὑρισκόμεθα. Προτείνω λοιπὸν ν’ ἀναγραφῶσι, μετὰ τὴν ἐν τῇ προτελευταίᾳ γραμμῇ λέξιν «καθεξῆς», τὰ ἑξῆς: «Οἱ μὴ ἐνασκοῦντες τὸ ἐπιτήδευμα ἀναγράφονται ἐν παραρτήματι τοῦ πίνακος, ἀποφαίνεται δὲ περὶ τῆς ὁριστικῆς διαγραφῆς των ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 8 ἐπιτροπή.»

§147ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ προτείνω νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου τὰ ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται ἡ ἐν τέλει τοῦ καταλόγου τούτου ἐγγραφὴ παρατηρήσεων, ληφθησομένων ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐνστάσεων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 8».

§148ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§149ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον.

§150ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐδέχθην τὴν ὑμετέραν τροπολογίαν.

§151ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προσθήκη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δίδει μίαν ὑπόδειξιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ἐκδικάσουσαν τὰς ἐνστάσεις, ὅτι πράγματι ὁ ἀναγραφεὶς δὲν μετέρχεται τὸ ἐπιτήδευμα.

§152ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Εὐβοίας, νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἑρμηνεύῃ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθ’ ὅσον νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι ἱκανὸς νὰ ἐκφράζῃ τὰς ἰδέας του. Ἀντελήφθημεν, ὅτι θέλει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὕτως ἢ ἄλλως νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐπιτηδευματίας, νὰ ὑποβάλωσι μίαν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν θέλει ἐκδικάσει ἡ ἐπιτροπή· εἴμεθα σύμφωνοι λοιπὸν περὶ τοῦ σκοποῦ, ἀλλ’ ὄχι καὶ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὅν διατυποῦται ὁ σκοπός· δὲν συμφωνοῦμεν δὲ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· διότι, μετὰ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μένει μία δυσχέρεια, ὑπὸ τίνα αὔξοντα ἀριθμὸν θὰ τεθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν μετέρχονται ἐπιτήδευμα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀναγνωρίζει, ὅτι δύναται νὰ εὑρεθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν τριῶν ἐπιτηδευματιῶν πρὸ τῆς δυσχερείας, ποῦ νὰ κατατάξῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν μετέρχονται τὸ ἐπιτήδευμα· περὶ αὐτοῦ εἴμεθα ἐντελῶς σύμφωνοι. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζει, ὅτι ἐκλείπει ἡ δυσχέρεια, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς, ἀφοῦ τοὺς κατατάξωσιν, ἐὰν ἦναι δυνατὴ ἡ κατάταξις τοιούτων ἐπιτηδευματιῶν, μὴ μετερχομένων ἐπιτήδευμα, ὑπὸ οἱονδήποτε αὔξοντα ἀριθμὸν, νὰ κάμωσι παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἐνστάσεις διὰ τὴν ἐκδικαστικὴν ἐπιτροπήν· ἐγὼ δὲ λέγω ὅτι, ἀφοῦ τοῖς δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ κάμνουν τὰς ἐνστάσεις ταύτας, τοὐλάχιστον τροποποιήσατε τὸ ἄρθρον 4 εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δύναται λογικῶς νὰ ἐφαρμοσθῇ, θὰ δύναται δὲ λογικῶς νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἐν ᾗ περιπτώσει χορηγήσητε εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα ἐν παραρτήματι νὰ θέσουν ἐκεῖ, καὶ ὄχι ὑπὸ οἱονδήποτε αὔξοντα ἀριθμὸν, ἀποδεικνύοντα τὴν ἔκτασιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ ἐπιτηδευματίου, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν μετέρχονται τὸ ἐπιτήδευμα, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν τροπολογίαν μου, εἴτε λέγει ὄχι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἴτε λέγει ναί.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ῥάλλης.

§154ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ὑπὸ τοῦ ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ Βουλευτῶν; (Ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς δέκα).

§156ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι τὸ ἴδιον.

§157ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφοῦ εἶναι τὸ ἴδιον, ψηφίσατε τὴν ἄλλην τροπολογίαν.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥάλλη λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 μ. μ.