1889.10.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 2

Τῆς 23 Ὀκτωβρίου 1889

(Δευτέρα)

Ὥρᾳ 10 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν διαρκῶν Ἐπιτροπῶν τῆς Βουλῆς. (Γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Γ. Λιδωρίκη).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεστάλησαν εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ Προεδρείου τὰ ἔγγραφα τῶν συμπληρωτικῶν ἐκλογῶν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος καὶ Κυκλάδων. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ἡ ἐξέλεγξις θὰ γίνῃ ὑπὸ τῶν αὐτῶν τμημάτων, ἅτινα ἐξήλεγξαν ἀρχικῶς τὰς γενικὰς ἐκλογάς. Θέλουσιν εἰδοποιηθῆ τὰ μέλη τῶν οἰκείων τμημάτων, ὅπως συνέλθωσιν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσδιορίσῃ τὴν ὥραν τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων.

§3ΡΙΚΑΚΗΣ. Πρὸ μεσημβρίας δὲν εἶναι δυνατὸν, διότι ἀρχίζομεν ἀργὰ καὶ θὰ ἔρχηται ἡ δωδεκάτη καὶ θὰ φεύγωμεν. Οἱαδήποτε ὅμως ὥρα καὶ ἂν ὁρισθῇ, πρέπει νὰ τηρηθῇ ὁ Κανονισμός.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ὁρισθῇ ἡ τρίτη μετὰ μεσημβρίαν.

§5Γ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Προσδιορίζομεν τὴν τρίτην μετὰ μεσημβρίαν, ἀλλὰ, ὡς γνωρίζετε, ἡ συνεδρίασις ἄρχεται κατὰ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν θὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἑπομένως καὶ ἤδη τὰ πράγματα θὰ γίνωνται ὡς πάντοτε.

§6ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καλλίτερον εἶναι νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις...

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ λόγος, δι’ ὃν βραδύνει ἡ ἔναρξις τῶν συνεδριάσεων, εἶναι γνωστὸς εἰς τὸν προαγορεύσαντα. Ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται πάντοτε ἅμα ὡς πληροφορηθῇ, ὅτι ἐγένετο ἀπαρτία.

§8ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἔρχωνται ἐνωρίτερον, ἡ ἀπαρτία δὲν βραδύνει· τὸ γνωρίζω ἐξ ἰδίας πείρας, διότι πολλάκις ὑπῆρξα Ὑπουργός.

§9ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐκ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Προέδρου κατεδηλώθη, ὅτι ἀπαρτίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, δύναται ἑπομένως, χωρὶς νὰ αἰτιᾶται τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ ἔρχηται κατὰ τὴν κανονισθησομένην ὥραν καὶ τότε ἀναντιῤῥήτως ἡ ἀπαρτία θὰ ὑπάρχῃ, διότι θὰ προθυμοποιῶνται νὰ προσέρχωνται καὶ οἱ φίλοι αὐτῆς. Δὲν δυνάμεθα νὰ πιστεύσωμεν ὅτι θὰ γίνῃ ἄλλως, καθόσον παρετηρήθη ἐκ τῶν παρελθουσῶν Συνόδων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς φίλους αὐτῆς, ἐκτὸς ἐὰν προβλέπῃ, ὅτι θὰ τῆς ἦναι ἀδύνατον νὰ συγκρατήσῃ τὴν πλειονοψηφίαν ἐκ τῶν ἁμαρτημάτων της. Ἀλλὰ ἤρχισεν οὕτω ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι θέλει νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν τῶν παρελθουσῶν Συνόδων τακτικὴν, δηλαδὴ νὰ ἔρχηται ἀργὰ, νὰ κρατῇ τὴν Βουλὴν ἐργαζομένην μέχρι τῆς ἄλλης ἡμέρας καὶ ὑπὸ τοιούτου εἴδους συζητήσεις νὰ συναρπάζῃ ὅ,τι μωρὸν ἔχει ὑποβεβλημένον. Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν Συνόδων ἐκείνων, θέλετε ἴδει, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὰ ὁποῖα ἐνέφαινον μομφὴν κατὰ τῆς πορείας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἅμα τῇ ἐνάρξει τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι ἀκριβῆ, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλην βαρυτέραν λέξιν. Ἐννοεῖτε βεβαίως ἐκ ταύτης τῆς προκλήσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ποίαν μέλλομεν νὰ διέλθωμεν κοινοβουλευτικὴν Σύνοδον. Καὶ εἶναι ἀναξιοπρεπέστατον εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ψεύδηται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, καταληπτὸν εἰς πάντας, διότι, φρονῶ, ὅτι πάντες γνωρίζουσι τὴν κοινοβουλευτικὴν ἡμῶν ἱστορίαν. Ἐφυγαδεύθη ἡ αἰδὼς ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, τολμῶντα νὰ λέγῃ τοιαῦτα κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως! Λοιπὸν ἡ πλειοψηφία θὰ ὁρίσῃ τὰς ὥρας τῶν συνεδριάσεων καὶ ἡ Κυβέρνησις ὡς καὶ οἱ φίλοι αὐτῆς ὀφείλουσι νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν ὁρισθησομένην ὥραν, σεβόμενοι ἑαυτοὺς καὶ τὴν ἀπόφασίν των· πρὸς τοῦτο δὲ ἔχει καὶ ἄμεσον συμφέρον ἡ Κυβέρνησις, ὅπως θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὰς σκέψεις της, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος ὀφείλει, ἂν παρέλθῃ ἡ ὥρα ἡ ὁρισθεῖσα καὶ δὲν ὑπάρχῃ ἀπαρτία, νὰ διαλύσῃ τὴν συνεδρίασιν, διὰ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος καὶ τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἔρχηται τὴν ὁρισθεῖσαν ὥραν καὶ νὰ ἐργάζηται ὅσῳ οἱ φυσικοὶ νόμοι ἐπιτρέπουσιν, ἡ δὲ Ἀντιπολίτευσις, ἀγρυπνοῦσα ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, τὰ ὁποῖα καταστρέφει τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἦναι παροῦσα, ὅπως κατὰ τὸ δυνατὸν παρακωλύῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὰς ἀτασθάλους καὶ ἐκνόμους πράξεις αὐτῆς.

§10ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἄλλως ἡρμήνευσα τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ἐπεισοδίου τούτου. Κατ’ ἐμὲ, οἱ λόγοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν ἀπηυθύνοντο πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ πρὸς τὴν Συμπολίτευσιν· διότι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἀπαρτίαν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐξαρτᾶται νὰ καταρτίζῃ ταύτην ταχέως εἰς τὴν ὡρισμένην ὥραν. Ὅταν οἱ φίλοι της δὲν ἔρχωνται, πρέπει νὰ συμπεράνω, ὅτι ἰδιαίτεραι ὑποθέσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἀπασχολοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ δὲν δύνανται νὰ ἔλθωσι. Τοῦτο δ’ ἐνόει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ οὐχὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὡς θέτουσαν πρόσκομμα εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς ἀπαρτίας. Ἐπομένως φρονῶ, ὅτι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐξαρτᾶται ὁ ταχὺς καταρτισμὸς τῆς ἀπαρτίας· οὐδεμίαν δ’ ἔχει εὐθύνην ἡ Ἀντιπολίτευσις διὰ τὸν μὴ καταρτισμὸν αὐτῆς.

§11ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ συζήτησις δὲν ἔλυσε τὸ ζήτημα, ἂν θὰ ἔχωμεν ἀκριβῆ ὥραν ἐνάρξεως ἢ ἀόριστον καὶ ἀβέβαιον. Ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὁ διευθύνων τὰς συνεδριάσεις, ὀφείλετε νὰ λύσητε τὸ θετικὸν ζήτημα. Ἄν ἡ Κυβέρνησις ἔρχηται εἰς ὡρισμένην ὥραν, ἡ ἀπαρτία ἀμέσως θὰ σχηματίζηται. Ὑμεῖς ὅμως, κύριε Πρόεδρε, εὐθὺς ὡς παρέλθῃ ἡ ὡρισμένη ὥρα καὶ δὲν ὑπάρχῃ ἀπαρτία, ὀφείλετε νὰ λύητε τὴν συνεδρίασιν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ δώσητε μεγαλειτέραν δικαιοδοσίαν εἰς τὸν Πρόεδρον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχει. Ὁ Πρόεδρος ἐκτελεῖ μόνον τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ ἄρχωνται αἱ συνεδριάσεις τὴν 3ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ ἔρχωνται ἐγκαίρως, ἵνα μὴ συμβῶσιν ὅσα συνέβησαν εἰς τὸ παρελθόν.

§13ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἐκ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πλειονοψηφίας ἐξαρτᾶται τὸ ζήτημα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γενομένης τῆς διαλογῆς τῶν ψηφοδελτίων προέκυψεν, ὅτι ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 106. Ἐκ τούτων τὸ ψηφοδέλτιον τῆς πλειονοψηφίας ἔλαβε ψήφους 67, τὸ δὲ τῆς μειονοψηφίας 39. Ἑπομένως αἱ Ἐπιτροπαὶ κατηρτίσθησαν ἐκ τῶν λαχόντων τῆς σχετικῆς πλειονοψηφίας, ὡς ἑξῆς:

Αʹ.

Ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Σωτήριος Δανόπουλος, Δημήτριος Ζουλούμης, Νικόλαος Καλαντζόπουλος, Ἀργύριος Κανταρτζῆς, Κωνσταντῖνος Κοσσονάκος, Σπυρίδων Κουκούλεζας, Γιαννοῦκος Μαυρομιχάλης, Τρύφων Μουτσόπουλος, Μίνως Μπογιατζόγλους, Γεώργιος Μπούμπουρας, Νικόλαος Νομικὸς, Ὀδυσσεὺς Πετρόπουλος, Ἀνάργυρος Σιμόπουλος, Κωνσταντῖνος Χαλκιόπουλος, Κωνσταντῖνος Καραπάνος, Νικόλαος Λεβίδης, Νικόλαος Βαλσαμάκης, Κωνσταντῖνος Κωνσταντόπουλος, Δημήτριος Πετρίδης, Γεώργιος Κόρπας, Ἰωάννης Γεωργαντᾶς.

Βʹ.

Ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλέξανδρος Ἀντωνόπουλος, Νικόλαος Καράπαυλος, Νικόλαος Καφετζόγλους, Φωκίων Νέγρης, Ἀλκιβιάδης Παπαλουκᾶς, Στέφανος Σκουλούδης, Ἀχιλλεὺς Γεροκωστόπουλος, Γεώργιος Μαυρομιχάλης, Σπῦρος Νοταρᾶς.

Γʹ.

Ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Νικήτας Βαρβιτσιώτης, Βασίλειος Βουδούρης, Ἀναστάσιος Δημητριάδης, Δημήτριος Μ. Καλλιφρονᾶς, Εὐστάθιος Κοκκέβης, Νικόλαος Μπουφίδης, Ἀνδρέας Παπαγιαννακόπουλος, Φίλιππος Βάρβογλης, Νικόλαος Μισυρλῆς.

Δʹ.

Ἐπὶ τῆς γεωργίας, τοῦ ἐμπορίου κλπ. Ἀναστάσιος Ζαρμάνης, Ἀθανάσιος Καζαμπάκας, Δημήτριος Κουτσουμπλῆς, Εὐθύμιος Μπατζιᾶς, Ἰωάννης Παπαδόπουλος, Κωνσταντῖνος Χατζῖσκος, Ἰωάννης Α. Ἀντωνόπουλος, Ἐπαμεινώνδας Σακελλαρόπουλος, Γεώργιος Κούστας.

Εʹ.

Ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Θεόδωρος Γκίκας, Δημήτριος Γουδῆς, Λωρέντζος Δελαρόκας, Μίνως Μπογιατζόγλους, Μιχαὴλ Νικηφοράκης, Νικόλαος Νομικὸς, Θεμιστοκλῆς Κανάρης, Σπῦρος Ἀλαμάνος, Ἀριστείδης Πετροπουλάκης.

ΣΤʹ.

Ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Δημοσθένης Καΐρης, Θάνος Κανακάρης, Παναγιώτης Μανέτας, Ἠλίας Παλαμήδης, Νικόλαος Παπαλέξης, Εὐάγγελος Σταμούλης, Δημήτριος Πετρίδης, Ἀριστείδης Σακελλαρόπουλος, Ἀντώνιος Καποδίστριας.

Ζʹ.

Ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἀριστείδης Ἀργυρόπουλος, Παναγιώτης Βενιεράτος, Μιχαὴλ Ἰατρίδης, Ἀνδρέας Καβαλιεράτος, Ἀργύριος Κανταρτζῆς, Ἰωάννης Παπαδόπουλος, Εὐάγγελος Τσαρλαμπᾶς, Περικλῆς Πεῤῥωτῆς, Πολυχρόνης Κωνσταντᾶς.

Ηʹ.

Ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀγαμέμνων Μεταξᾶς, Γεώργιος Μίλησης, Γεράσιμος Μουσούρης, Νικόλαος Παπανικολάου, Δημήτριος Τζάνες, Ἀλέξανδρος Φωτήλας, Ἀλέξανδρος Ζαΐμης, Κωνσταντῖνος Ἀναγνωστόπουλος, Σωτήριος Χατζηγάκης.

Θʹ.

Ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Δημήτριος Βότσαρης, Μιλτιάδης Γουλιμῆς, Κωνσταντῖνος Κοσσονάκος, Ὄθων Μακρυγιάννης, Γεώργιος Σισμάνης, Ἀνδρέας Σκαλτσοδῆμος, Ἄγγελος Γεωργαντᾶς, Κωνσταντῖνος Κουμουνδοῦρος, Γεώργιος Πετροπουλάκης.

Ιʹ.

Ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Νικόλαος Καλογερόπουλος, Ἀλέξανδρος Κοντόσταυλος, Ἀναστάσιος Λούντζης, Γεώργιος Παχὺς, Χαρίλαος Προβελέγγιος, Ἀνδρέας Ψύλλας, Γεώργιος Τυπάλδος Κοζάκης, Νικόλαος Βασιλάκης, Π. Σάκκης.

ΙΑʹ.

Ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. Κωνσταντῖνος Ζωγλοπίτης, Ἀχιλλεὺς Λογιωτάτου, Διονύσιος Λομβάρδος, Χρῆστος Στεφανόπουλος, Ἀχιλλεὺς Τακιατζῆς, Γεώργιος Φραγκίδης, Ἠλίας Φλέσσας, Δημήτριος Κάρτσωνας, Κωνσταντῖνος Κατσικόπουλος.

ΙΒʹ.

Ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς. Λεωνίδας Καπετανάκος, Κωνσταντῖνος Μαρκίδης, Ξανθὸς Πικουλάκης, Διονύσιος Ζήβας ἢ Πλακᾶς, Κωνσταντῖνος Σινέλης, Χρῆστος Στεφανόπουλος, Χρῆστος Χρηστόπουλος, Νικόλαος Ταρμπάζης, Γιαννούσης Τάκης. Ἡ συμπληρωτικὴ ἐκλογὴ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος παραπέμπεται εἰς τὸ Εʹ Τμῆμα, ἡ δὲ τῶν Κυκλάδων εἰς τὸ Ζʹ. Παρακαλοῦνται τὰ τμήματα νὰ συνέλθωσι.

§15ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὸν θεσμὸν τῶν Ἐπιτροπῶν. Ὁ θεσμὸς οὗτος σχεδὸν κατηργήθη, καὶ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ προσπάθεια νὰ τὸν ἀνυψώσωμεν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἀποτελεῖ τὴν πλειοψηφίαν τῶν Ἐπιτροπῶν, ἂν αὕτη θελήσῃ νὰ λειτουργήσῃ ὁ θεσμὸς, θέλει λειτουργήσει· εἶναι δὲ ἀναγκαῖον νὰ λειτουργῇ πρὸς προμελέτην τῶν νόμων καὶ πρὸς παρασκευὴν τῶν συζητήσεων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ὅπως προσπαθήσητε διὰ παντὸς τρόπου, ἵνα αἱ Ἐπιτροπαὶ ἐπιτελέσωσι τὸ καθῆκον αὐτῶν καὶ μὴ ἐπέλθῃ πλήρης κατάργησις τοῦ θεσμοῦ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς παρουσιασθὲν εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, προσεφώνησεν ὡς ἑξῆς: «Μεγαλειότατε! Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ καταθέσῃ ἐνώπιον τοῦ Θρόνου τὰ βαθέα αὑτοῦ σεβάσματα καὶ νὰ συγχαρῇ ἀπὸ καρδίας τὴν Ὑμετέραν Μεγαλειότητα, τὴν Α. Μεγαλειότητα τὴν Βασίλισσαν καὶ ἅπασαν τὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν ἐπὶ τῷ εὐτυχεῖ καὶ ἐθνικῷ γεγονότι τῆς τελέσεως τῶν γάμων τῆς Α. Ὑ. τοῦ Διαδόχου μετὰ τῆς Α. Ὑ. τῆς Ἡγεμονίδος Σοφίας, ὑπὲρ ὧν εὔχεται βίον μακρὸν καὶ εὐδαίμονα ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς πατρίδος καὶ τοῦ μεγαλείου αὐτῆς.» Ὁ Βασιλεὺς ἀπήντησεν ὡς ἑξῆς: «Κύριοι. Μετὰ βαθυτάτης συγκινήσεως δέχομαι τὰς συγχαρητικὰς ὑμῶν εὐχὰς, εὐελπιστῶν ὅτι τὸ ἐθνικὸν τοῦτο γεγονὸς θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν εὐημερίαν καὶ δόξαν τῆς φίλης ἡμῶν πατρίδος.»

§17ΤΙΝΕΣ. Πότε θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν, κύριε Πρόεδρε;

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν τὴν προσεχῆ Τετάρτην, κατὰ τὴν 3ην ὥραν μ. μ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 11 π. μ.