1889.04.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26.

Τῆς 3 Ἀπριλίου 1889.

(Δευτέρα).

Ὥρα 3 μ.μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Προχθὲς ἐγένετο ἐπερώτησις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῶν ἐν Μεσσηνίᾳ εὐζωνικῶν ἀποσπασμάτων. Δὲν ἤμην παρὼν, διὰ νὰ ἐνισχύσω τὴν ἐπερώτησιν, ἀλλ’ ἐκ τῶν πρακτικῶν εἶδον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἀπήντησε. Παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσῃ, ἐὰν ἡ εἴδησις ἦναι ἀληθής.

§2ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀληθής. Τὰ σώματα ὅλα ἔρχονται ἐνταῦθα δι’ ἀσκήσεις.

§3ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἄλλοτε παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ σταθμοῦ τοῦ σιδηροδρόμου ἐν Πάτραις, διότι πολλὰ παράπονα γίνονται διὰ τὴν ἔλλειψιν σταθμοῦ. Ἔχω ἀναφορὰν, ὑπὸ πολλῶν ἐμπόρων ὑπογεγραμμένην, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ λάβητε ἓν μέτρον, διότι δὲν εἶναι πρέπον, ὁ κεντρικὸς σταθμὸς πόλεως, ὡς αἱ Πάτραι, νὰ μὴ ἔχῃ ἓν μέρος, εἰς ὃ νὰ σταθοῦν οἱ ἐπιβάται.

§4ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐδόθησαν παραγγελίαι εἰς τὴν Ἑταιρίαν, ὅπως φροντίσῃ περὶ τοῦ σταθμοῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τυπάλδος Κοζάκης ὑπέβαλε δύο ἐπερωτήσεις ἐγγράφους, ὡς ἑξῆς.

§6ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου διετάχθη ἡ μετάθεσις τοῦ ἐν Ἰθάκῃ Ἑλληνικοῦ Σχολείου ἐκ τοῦ κεντρικοῦ οἰκήματος, ἐν ᾧ ἤδη εὑρίσκεται, εἰς τὸν ἀπόκεντρον καὶ μεμολυσμένον πρώην στρατῶνα, ὅστις ἐχρησίμευσεν ὡς Νοσοκομεῖον εὐλογιώντων. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἐν λόγῳ διαταγὴν, ἥτις μεγάλως δυσαρεστεῖ τοὺς γονεῖς τῶν φοιτώντων εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον παίδων. «Συνιστῶ εἰς τὴν μέριμναν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ τὴν κακὴν κατάστασιν τοῦ ἐν Ληξουρίῳ μεγάλου κτιρίου, ἔνθα εἶναι τὸ Ταχυδρομεῖον καὶ ἄλλαι Ἀρχαί. Εἰς πολλὰ μέρη διεῤῥάγη, ἀπαιτεῖται δὲ ταχεῖα ἐπισκευὴ πρὸς ἀποφυγὴν μεγαλειτέρας ζημίας».

§7ΤΖΑΝΕΣ. Ἀφοῦ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὰ εὐζωνικὰ τάγματα ἀνακαλοῦνται ἐκ Μεσσηνίας, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, μετὰ τὰς ἀσκήσεις, νὰ διατάξῃ νὰ ἐπανέλθωσιν. Ἤδη εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποστείλῃ δύναμιν ἐκ χωροφυλάκων, ἀρκοῦσαν πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Μοιραρχίας Μεσσηνίας, νὰ ἀναθέσῃ δὲ τὴν διοίκησιν τῆς μοίρας ἐκείνης εἰς ἱκανὸν Μοίραρχον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὸν Ἀνδρέαν Γ. Κουντουριώτην. (Γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Βαρβιτσιώτη, καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ νομοσχέδιον διὰ ψήφων 86 κατὰ 2, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 88. Ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου, τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν μεταξὺ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Πατρῶν καὶ τοῦ ἐργολάβου Μανιάκ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ ματαιωθεῖσα ψηφοφορία τῆς προχθὲς ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ θεωρεῖ περιττὴν τὴν ὑπ’ αὐτῆς ἔγκρισιν τῆς συμβάσεως.

§10ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει πρότασις πλέον.

§11ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§13ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ νομοσχέδια: Περὶ συμπληρώσεως τῆς οἰκοδομῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889 ἐκ δραχμῶν 15,000. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888 ἐκ δραχ. 213,000. Μετὰ τοῦτο δὲ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889 ἐκ δρ. 14,000. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888 ἐκ δραχ. 5,000).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεων δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων.

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπὶ διαφόρων ἐπερωτήσεών μου εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὅτι θ’ ἀπαντήσῃ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§17ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐπικυρωθοῦν τὰ πρακτικά.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ ἤμεθα δεδικαιολογημένοι, ἐὰν μὴ κατεβάλλομεν πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ἔχωμεν ἐψηφισμένας τὰς πιστώσεις τῶν κεκανονισμένων χρήσεων, δυνάμεθα δὲ νὰ τὰς διεκπεραιώσωμεν, διότι, ἐὰν ψηφισθῶσι σήμερον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, αὔριον δύνανται ν’ ἀναγνωσθῶσι τὸ τρίτον.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον δὲν ἔρχεται κανείς.

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐννοῶ, εἰς τί ἀφορῶντες, ζητεῖτε νὰ ἐμποδίσητε τῶν πιστώσεων τούτων τὴν ψήφισιν.

§21ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐμποδίζει κἀνείς.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Καραπάνος ἐζήτησεν ἐξηγήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου τῶν ὀφειλομένων δικαιωμάτων ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων. Ἐν σελίδι 113 δὲν πρόκειται, ὡς ἐνόμισε, περὶ ἀντιτίμου χρυσοῦ, ἀλλὰ περὶ ἀντιτίμου χάρτου εἰς συμπλήρωσιν ἀποτίσεως ὀφειλομένων εἰς τὸ χαρτοποιεῖον Binda διὰ προμήθειαν χαρτοσήμου. Ἐπὶ τῆς ἐν σελίδι 116 ἐγγραφῆς: «Χορηγία τῆς Α. Β. Υ. τοῦ Διαδόχου ἀπὸ 1 ἕως 31 Δεκεμβρίου 1886 δραχμαὶ 16,600», εἰς τὴν ἀπορίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ περὶ τῆς ὀφειλῆς ἀπαντᾷ ὁ περὶ τῆς χορηγίας νόμος, καθ’ ὃν ὀφείλεται αὕτη ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ 18ου ἔτους τῆς ἡλικίας τοῦ Διαδόχου, ἥτις ἀνατρέχει εἰς τὸ ἔτος 1886, οὗτινος ὁ Προϋπολογισμὸς, ὡς προγενέστερος τοῦ νόμου, δὲν περιλαμβάνει πίστωσιν πρὸς τοιοῦτον σκοπόν. Ἐπὶ τῆς ἐν σελίδι 118 ἐγγραφῆς «Ταμίας πληρωμῶν ἐπαρχικῶν ἐξόδων. Προκαταβληθέντα ἔξοδα 272,045:38», ἀπαντῶ εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι προκατεβλήθησαν ταῦτα δυνάμει τῶν συμβάσεων εἰς τοὺς ἐργολάβους τῆς διαχειρίσεως τῶν μονοπωλίων δι’ ἀμοιβὰς αὐτῶν συμπεφωνημένας.

§23ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε κακῶς συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὕτως ἔδει νὰ συνταχθῇ.

§25ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε ἀναπτύξατέ το.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀποδίδει εἰς κακὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου τὰς ἐν αὐτῷ διακρίσεις, αἵτινες ἄλλοτε δὲν ἐγίνοντο, ἀποῤῥέουσιν ὅμως ἐκ τῆς αὐστηροτέρας ἐφαρμογῆς τῶν τοῦ νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ. Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τούτου περὶ τὰ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων ἀποδεικνύονται ἀντιφατικαί. Τὴν ἀντίφασιν ἀνεγνώρισε καὶ αὐτὸς ὁ ἀρχικὸς συντάκτης τοῦ νόμου, ὁ Γάλλος νομοθέτης, μεταβαλὼν τὴν διάταξιν τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου, καθ’ ἣν τὰ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως ἀναγνωριζόμενα ἔξοδα αὐτῆς, δι’ ἃ ἐκ τοῦ ἀπολογισμοῦ βεβαιοῦνται πλεονάσματα τῶν σχετικῶν πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀκυρωθέντα, πληρώνονται ἄνευ νέας πιστώσεως δι’ ἐνταλμάτων, ἐκδιδομένων ἐπὶ τῆς τρεχούσης χρήσεως. Ἡ διάταξις αὕτη, ἀναγεγραμμένη ἐν ἄρθρῳ 66 τοῦ ἡμετέρου Λογιστικοῦ Νόμου, ἀντιφάσκει πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 73 τοῦ αὐτοῦ νόμου, ἀπαιτοῦντος καὶ διὰ ταῦτα νόμον ἢ Β. Διάταγμα, κυρούμενον διὰ νόμου, ἤτοι ἐξομοιοῦντος αὐτὰ πρὸς τὰς ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις τῶν ἄρθρων 15 καὶ 18. Ἐπαναλαμβάνω. Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 66 τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου περὶ πληρωτέων ὑπολοίπων, ὁσάκις ἐν ἀπολογισμῷ ἠκυρώθησαν πλεονάσματα πιστώσεων, μὴ διατεθεισῶν, ἀπέναντι τῶν πλεονασμάτων τούτων δύνανται, νὰ ἐκδοθῶσιν ἐντάλματα ἐπὶ τῆς τρεχούσης χρήσεως καὶ εἰς λογαριασμὸν τῆς κλεισθείσης, ἂν τὰ πλεονάσματα ἀφορῶσιν εἰς γνωστὰ κατὰ τὸ κλείσιμον τῆς χρήσεως πληρωτέα ὑπόλοιπα. Τὰ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος πληρωθέντα ἐπὶ τοιούτων ἐνταλμάτων ποσὰ μεταφέρονται εἰς τὰς πιστώσεις τῆς τρεχούσης χρήσεως ἐν τῷ ἀπολογισμῷ αὐτῆς, προστιθέμενα ἄνευ νέας νομοθετικῆς πράξεως εἰς τὰς νενομοθετημένας πιστώσεις τῆς χρήσεως ταύτης. Διὰ τὴν τοιαύτην ἐν τῷ ἀπολογισμῷ ἑκάστου ἔτους ἐπαύξησιν τῶν νενομοθετημένων πιστώσεων διὰ τῶν ἠκυρωμένων πλεονασμάτων παρελθουσῶν χρήσεων, οὐδεμία ἀπαιτεῖται νέα νομοθετικὴ πρᾶξις, ἀρκούσης κατὰ τὸ ἄρθρον 66 τῆς ψηφισθείσης διὰ τὴν προηγουμένην χρῆσιν, εἰς ἣν ἀνάγονται καὶ τὰ πληρωτέα ὑπόλοιπα πιστώσεως, καίτοι αὕτη, ὡς μὴ διατεθεῖσα, ἠκυρώθη. Ἡ ἀκύρωσις, θεωρουμένη ὡς πρᾶξις ἁπλῶς διοικητική, αἴρεται, καὶ ἡ πίστωσις ἀναβιοῖ ἐν τῷ ἀπολογισμῷ τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ γίνεται ἡ πληρωμὴ τοῦ ὀφειλομένου ὑπολοίπου. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαῦτα κελεύει τὸ ἄρθρον 66 τοῦ νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ, τὸ ἄρθρον 73 ἀπαιτεῖ νόμον, ἢ Β. Διάταγμα, κυρωτέον διὰ νόμου, πρὸς πληρωμὴν ἐξόδων κεκλεισμένης χρήσεως, καίτοι ὑπελείφθησαν ἐκ τῆς οἰκείας χρήσεως ἀδιάθετοι καὶ ἀκυρωθεῖσαι πιστώσεις ἴσου ἢ ἀνωτέρου ποσοῦ. Ἑπομένως κατὰ μὲν τὸ ἄρθρον 66 ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ ἔνταλμα πρὸς πληρωμὴν ἐξόδου κεκλεισμένης χρήσεως, ὑπάρχοντος ἠκυρωμένου πλεονάσματος πιστώσεως, καταλογίζων τὴν δαπάνην ἐπὶ τῆς τρεχούσης χρήσεως, εἰς ἣν ἄνευ ψηφίσεως νόμου περὶ τούτου μεταφέρεται ἀντίστοιχον πρὸς τὰ ἐκδοθέντα ἐντάλματα ποσὸν ἐκ τῶν ἀκυρωθεισῶν πιστώσεων, κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 73 ἀπαιτεῖται πρὸς ἔκδοσιν τοῦ ἐντάλματος νέα πίστωσις. Ἐν τῇ ἀντινομίᾳ ταύτῃ ἐνομίσαμεν, ὅτι ὠφείλομεν νὰ πληρώσωμεν τὴν ἀπαίτησιν τῆς αὐστηροτέρας τῶν πρὸς ἀλλήλας ἀντιφασκουσῶν διατάξεων, ἤτοι τὴν τοῦ ἄρθρου 73· ἀλλὰ τοῦτο πράττοντες διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διακρίνομεν ἐν αὐτῷ τὰ ἔξοδα, δι’ ἃ ἐχορηγήθησαν πιστώσεις, μήπω διατεθεῖσαι καὶ ἑπομένως ἀκυρωθεῖσαι, ἀπὸ τῶν ἐξόδων, πρὸς ἃ δὲν ἀνταποκρίνονται ἠκυρωμένα πλεονάσματα πιστώσεων τῆς χρήσεως καὶ δι’ ἃ πάντως ἀπαιτεῖται νέα πίστωσις· διότι ἐπὶ τῶν ἐξόδων κεκλεισμένων χρήσεων, τῶν ὑπερβαινόντων τὰς ψηφισθείσας πιστώσεις γίνεται μὲν ἡ ἀναγνώρισις αὐτῶν ὡς χρεῶν τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἡ πληρωμὴ δὲν διατάσσεται, εἰμὴ μετὰ τὴν ψήφισιν συμπληρωματικῆς πιστώσεως· περὶ τούτου δὲ οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίφασις ἐν τῷ νόμῳ. Τοιαύτην ποιησάμενοι διάκρισιν, ὠφείλομεν ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τῆς πρώτης κατηγορίας, ἤτοι τὰ μὴ ὑπερβαίνοντα τὰς κεχορηγημένας πιστώσεις, νὰ σημειώσωμεν καὶ τὸ ἀκυρωθὲν πλεόνασμα τῆς ἀντιστοίχου πιστώσεως εἰς ἔνδειξιν τῆς παρασχεθείσης ἐν τῷ παρελθόντι ἀδείας πρὸς πραγματοποίησιν τῆς δαπάνης. Τοῦτο ἀνεγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἐκ τούτου ὑπετέθη παρά τινων, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι πλεονάσματα καὶ ἄλλων πιστώσεων καὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ μόνον εἰς ἐξάντλησιν ἢ εἰς ὑπέρβασιν πιστώσεων, καὶ ὅτι οὐδαμοῦ βλέπομεν ἐν αὐτῷ πλεονάσματα πιστώσεων, τηρούμενα ἀδιάθετα. Δὲν βλέπομεν ἀδιάθετα πλεονάσματα πιστώσεων, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγεγραμμένα, διότι περὶ τῶν μὴ διατεθησομένων πλεονασμάτων οὐδὲν προτείνομεν· διὰ τοῦ νομοσχεδίου κανονίζονται τὰ τῆς πληρωμῆς ἀνεγνωρισμένων ὀφειλῶν, εἴτε ἀνταποκρινομένων πρὸς πλεονάσματα, εἴτε καθ’ ὑπέρβασιν πιστώσεων· ὑπάρχουσιν ὅμως πλεῖσται ὅσαι πιστώσεις τῶν παρῳχημένων Προϋπολογισμῶν, καταλιποῦσαι πλεονάσματα ἀδιάθετα καὶ ἅτινα κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ μείνωσιν ἀδιάθετα διαρκούσης τῆς πενταετίας, μεθ’ ἣν ἡ χρῆσις κατατάσσεται ἐν ταῖς διαγεγραμμέναις. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἤθελε παραστῆ ἀνάγκη τῆς διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων τούτων ἐντὸς τῆς πενταετίας, αὕτη, κατὰ τὰ ἤδη ἀποφασιζόμενα, θὰ γένηται μόνον μετὰ τὴν ψήφισιν νόμου, ῥητῶς ἀναγράφοντος τὴν ἄδειαν περὶ τῆς διαθέσεως αὐτῶν.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, δὲν εἶναι ἀκριβῶς τὸ ζήτημα, ὅπερ ἀφορῶσιν αἱ παρατηρήσεις μου. Δὲν ἐχαρακτήρισα ὡς ἀπολύτως κακὴν τὴν ψήφισιν εἰδικῆς πιστώσεως πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων ὀφειλομένων καὶ ὅταν ὑπάρχωσιν ὑπολείμματα πιστώσεων. Τοῦτο ἀδικεῖ πως τοὺς δικαιούχους, οἵτινες ὑποχρεοῦνται, ν’ ἀναμένωσι τὴν ψήφισιν τῆς πιστώσεως, ἀλλὰ δὲν βλάπτει τὸ Δημόσιον. Αἱ παρατηρήσεις μου δὲν ἀπέβλεπον εἰς τοῦτο, ἀλλ’ εἰς τὸν τρόπον τῆς συντάξεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ συγχέει ἀνομοίας πιστώσεις καὶ δαπάνας, προτεῖνον τὴν συγκεχυμένην ψήφισιν τοιούτων, ἀνηκουσῶν εἰς κεκλεισμένας καὶ εἰς διαγεγραμμένας χρήσεις. Αἱ δαπάναι τῶν διαγεγραμμένων χρήσεων δὲν εἶναι κανονικαὶ καὶ ὁμαλαὶ, ἀλλ’ ἔκτακτοι, ὁ δὲ Λογιστικὸς Νόμος ἀπαιτεῖ, ὅπως αἱ δι’ αὐτὰς πιστώσεις ψηφίζωνται δι’ εἰδικοῦ νόμου. Τοῦτο δὲ, διότι διὰ τῆς ψηφίσεως εἰδικοῦ νόμου ἑλκύεται πλειότερον ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ἑκάστης τῶν δαπανῶν τούτων, γίνεται δὲ ἡ δέουσα μελέτη καὶ ἐξέλεγξις τῶν κατὰ γενικὸν κανόνα παραγραφεισῶν τούτων ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου, ἂν πράγματι δὲν παρεγράφη ἡ ψηφιζομένη δαπάνη. Διὰ τῆς συγχύσεως δὲ τῶν δαπανῶν τούτων μετὰ τῶν δαπανῶν τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, αἵτινες ἀποτελοῦσιν ὁλόκληρον τεῦχος, βεβαίως δὲν ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου. Δύνασθε ἴσως νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι οὐδὲν ἐμποδίζει τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ ὅλην αὐτῆς τὴν προσοχὴν εἰς τὰς δαπάνας ταύτας. Ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος δύναται νὰ ᾖ εὔσχημος, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθός. Ὅταν ἡ Βουλὴ ἔχῃ νὰ ἐξετάσῃ τεῦχος ὁλόκληρον δαπανῶν, περιέχον δύο περίπου χιλιάδας κονδύλια, δὲν δύναται νὰ δώσῃ τὴν προσοχὴν ἐκείνην, ἣν ἤθελε δώσει, ἂν εἶχε νὰ μελετήσῃ τρία ἢ τέσσαρα μόνον κονδύλια. Αἱ παρατηρήσεις μου ἀπέβλεπον καὶ εἰς τὴν σύγχυσιν, ἥτις ὑπάρχει ἐν ἄρθρῳ 2, ὅπερ συγχέει πιστώσεις ἀνηκούσας εἰς χρήσεις κεκλεισμένας ἢ διαγεγραμμένας, τῶν ὁποίων συνετάχθησαν οἱ ἀπολογισμοὶ καὶ διὰ τὰς ὁποίας γνωρίζομεν, ἂν ὑπάρχωσιν ἢ οὒ περισσεύματα πιστώσεων, καὶ εἰς ὁμοίας χρήσεις, τῶν ὁποίων δὲν συνετάχθησαν οἱ ἀπολογισμοὶ καὶ διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι εἰσέτι γνωστόν, ἂν ὑπάρχωσι πλεονάσματα πιστώσεων, ἐκ τῶν ὁποίων νὰ δύνανται νὰ πληρωθῶσιν αἱ ψηφιζόμεναι δαπάναι. Τὴν σύγχυσιν τοῦ ἄρθρου 2 ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἄρθρον 3, λέγον, ὅτι «ποσὸν ἴσον τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐξόδων, τῶν ὑπαγομένων εἰς χρήσεις, ὧν οἱ ἀπολογισμοὶ δὲν ἐδημοσιεύθησαν, θέλει ἀκυρωθῆ ὁριστικῶς ἐν τοῖς σχετικοῖς ἀπολογισμοῖς ἀπὸ τὰ διὰ τούτων βεβαιούμενα ἀντίστοιχα πλεονάσματα πιστώσεων». Ἀφοῦ δὲν γνωρίζομεν, ἐὰν εἰς τὰς χρήσεις, τῶν ὁποίων οἱ ἀπολογισμοὶ δὲν ἐδημοσιεύθησαν, ὑπάρχωσιν ἢ οὔ, πλεονάσματα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν δι’ ἑκάστην ψηφιζομένην δαπάνην τὴν ἀκύρωσιν ἴσου ποσοῦ ἐκ πλεονάσματος πιστώσεως, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν θὰ ὑπάρχῃ; Ἂν δὲν ὑπάρξωσι τοιαῦτα πλεονάσματα, ὅπερ εἶναι πολὺ πιθανὸν, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου θὰ μείνῃ ἀνεκτέλεστος. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, διότι φοβοῦμαι, ὅτι διὰ τῆς ἐν γένει λογιστικῆς μεθόδου, ἣν ἐφαρμόζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὸ δημόσιον λογιστικὸν δύναται νὰ φθάσῃ μίαν ἡμέραν εἰς τοιαύτας περιπλοκάς, ὥστε οὐχὶ ἡ Βουλή, ἀλλ’ οὔτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε αὐτὸς ὁ Διευθυντὴς τοῦ Λογιστηρίου νὰ μὴ δύνηται εὐκόλως νὰ ἐξέλθῃ αὐτῶν. Ἑτέρα περιπλοκὴ εἶναι, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 1 ἐπιτρέπεται ἡ ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς τρεχούσης χρήσεως τοῦ 1889 πληρωμὴ τῶν ὀφειλομένων. Ἡ λέξις κεφαλαίων εἶναί τι ἐλαστικόν, δύναται ν’ ἀναφέρηται καὶ εἰς τὰ τακτικὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως 1889 καὶ εἰς τὰ ἔκτακτα αὐτῆς ἔσοδα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προέρχωνται καὶ ἐξ ἄλλων πόρων.

§28ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον λέγει «χρήσεως».

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὴ παραξενεύεσθε διὰ τὴν παρατήρησίν μου. Ποιεῖτε χρῆσιν τοιούτων παραδόξων ὑπολογισμῶν καὶ καταλογισμῶν, ὥστε ὅλα πρέπει νὰ τὰ φοβώμεθα. Αἱ συγχύσεις, ἃς εἰσηγάγετε εἰς τοὺς καταλογισμοὺς τῶν δαπανῶν, ἀναγράφοντες ταύτας, ὁτὲ μὲν εἰς βάρος τῶν τακτικῶν ἐσόδων, ὁτὲ δὲ εἰς βάρος τῶν ἐκτάκτων κεφαλαίων τῶν διαχειρίσεων, δικαιολογοῦσι τοὺς φόβους καὶ τὰς ὑπονοίας ἡμῶν.

§30ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Καραπάνος εἶμαι σύμφωνος, ἀλλὰ δὲν θέλει ν’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ τὰ αὐτά. Εἶναι δηλονότι ἀταξία νὰ συγχωνεύωνται εἰς ἓν νομοσχέδιον καὶ εἰς ἓν ἄρθρον αἱ ἔκτακτοι καὶ αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις. Εἶναι ἀταξία νὰ γράφηται εἰς τὸ ἄρθρον 3ον διάταξις, ἡ ὁποία εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῇ, διότι διαλαμβάνει, ὅτι θὰ ἀκυρωθῶσιν ἴσου ποσοῦ πιστώσεις μὲ τὰς χορηγουμένας, ἐνῷ δὲν εἶναι γνωστόν, ἐὰν περισσεύωσι τῳόντι τοιαῦτα ποσά. Περιορίζομαι λοιπὸν νὰ ζητήσω μίαν διασάφησιν. Εἰς τὴν σελίδα 44 ἀπαντᾶται ὡς δικαιοῦχος ὁ Κεντρικὸς Ταμίας διὰ δύο ποσὰ, τὸ μὲν ἐκ δραχ. 15,157, τὸ δὲ ἐκ 1760, προερχόμενα ἐξ ἀποδόσεως τῶν λόγῳ συντάξεως γενομένων κρατήσεων ἐκ τοῦ μισθοῦ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Τηλεγραφείων. Δὲν δύναμαι, νὰ καταλάβω, τίνι τρόπῳ ὁ Κεντρικὸς Ταμίας εἶναι δικαιοῦχος.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ἐξετάσω καὶ κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν θὰ προσαγάγω τὰς δεούσας πληροφορίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ ἐν τῷ στατιστικῷ γραφείῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§33ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπεσχέθην νὰ φέρω πληροφορίας τινάς· καὶ πρῶτον παρατηρῶ, ὅτι εἶναι ἀνακριβὲς τὸ λεχθὲν προχθές, ὅπερ ἄλλως ἀνήρεσα δι’ ὀλίγων ἀμέσως, ὅτι ἡ ἐργασία εἶναι μιᾶς ἡμέρας. Ἡ τελευταία Γαλλικὴ στατιστικὴ ἀπῄτησε πρὸς περαίωσιν δύο ἔτη. Ἡ τελευταία δὲ Ἑλληνικὴ τρία ἔτη. Ἔχω ἐνταῦθα πίνακα τῶν δαπανηθέντων κατὰ τὴν τριετίαν εἰς προσωπικόν. Ἐν ὅλῳ ἐδαπανήθησαν 37,510 δραχμαί. Σήμερον τὸ Γραφεῖον τῆς Δημοσίου οἰκονομίας, ὅπερ διεξάγει τὴν στατιστικὴν ἐργασίαν, ἔχει ἕνα τμηματάρχην, ὅστις δὲν εἶναι καὶ ὁ τακτικὸς τμηματάρχης, τῆς θέσεως μενούσης κενῆς, ἕνα γραμματέα αʹ τάξεως, ἕνα βʹ τάξεως καὶ ἕνα γραφέα.

§34ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας εὐηρεστήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ φέρῃ, προκύπτει, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 10,000 δραχμῶν διὰ τὸ 1889 θὰ ἦναι ἀπαρχὴ μιᾶς δαπάνης τακτικῆς ἐν τῷ μέλλοντι, ἥτις θὰ ἐπαυξάνηται δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Πρέπει νὰ τεθῇ περιορισμὸς εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν προσώπων, καὶ δὲν πρέπει νὰ μείνῃ τὸ στάδιον ἐλεύθερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὸ προσωπικὸν τὸ ἔκτακτον θ’ αὐξήσῃ ἐπ’ ἄπειρον.

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Δυνάμεθα ὡς περιορισμὸν νὰ προσθέσωμεν, ὅτι ὁ βαθμὸς δὲν θὰ ἦναι ἀνώτερος τοῦ γραφέως ά τάξεως, καὶ τότε δὲν ὑπάρχει ὁ κίνδυνος, ὅτι θὰ διορισθῶσιν ἀνώτεροι ὑπάλληλοι.

§36ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρόκειται περὶ εἰδικῆς πιστώσεως καὶ περὶ τοῦ ἔτους τούτου, καθ’ ὃ δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερβῶμεν τὰς 10,000. Ἀφοῦ πρόκειται νὰ γίνῃ ἀπογραφή, πρέπει καὶ νὰ ὑποστῶμεν τὰς συνεπείας αὐτῆς. Ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη νέας ἐργασίας, ὁ Προϋπολογισμὸς θέλει προΐδει.

§37ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ποσὸν δὲν εἶναι ἐπαρκὲς, καὶ μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, ἃς ἔδωκε προχθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν θὰ ἐπιθεωρῶνται τὰ ἐντάλματα, παρὰ καθ’ ὅσον εἶναι ἐντὸς τῶν 10,000, πάλιν δὲν ὑπάρχει ἐγγύησις, διότι θὰ ἔχωμεν ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ποσὸν τῶν 10,000 ἐφ’ ἅπαξ ψηφίζεται· ἑπομένως δὲν δύναται νὰ γένηται ὑπέρβασις. Ἂν ἀπαιτηθῇ μεῖζον ποσὸν, θὰ χρειασθῇ νέος νόμος. Ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ποσοῦ εἶναι ἀρκετὸς περιορισμὸς, συνδυαζόμενος μετὰ τῆς ἀναγραφῆς, ὡς ἀνωτάτου, τοῦ βαθμοῦ γραφέως αʹ τάξεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, προστεθεισῶν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῆς βʹ παραγράφου τοῦ μοναδικοῦ ἄρθρου, μετὰ τὴν λέξιν «ὑπάλληλοι», τῶν λέξεων «ὧν ὁ βαθμὸς δὲν δύναται νὰ ᾖ ἀνώτερος τοῦ γραφέως πρώτης τάξεως». Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, εἰς βʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ Προπαρασκευαστικοῦ Σχολείου ὑπαξιωματικῶν).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλαγῆς ἐγγείου φόρου τοῦ ἐκ ξηρᾶς σταφίδος παραγομένου οἴνου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται).

§40ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ συμπεριλάβωμεν εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τὸν ἐκ τῆς χλωρᾶς σταφίδος κατασκευαζόμενον οἶνον.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μόνος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ παροχὴ ἀτελείας εἰς τὸν ἐκ ξηρᾶς σταφίδος παραγόμενον οἶνον. Τοῦτο ἐζητήθη, καὶ σήμερον ἔλαβον ἐπιστολὴν παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἑταιρίας τῆς «Ἀχαΐας», εὐχαριστοῦντος ἐπὶ τῇ εἰσαγωγῇ τοῦ νομοσχεδίου, οὗτινος ἀναγνωρίζει τὴν χρησιμότητα.

§42ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡμεῖς δὲν τὸ πολεμοῦμεν· ζητοῦμεν ἐπέκτασιν.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ διάκρισις τοῦ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος οἴνου δὲν εἶναι εὐχερὴς καὶ αἱ περὶ ἐμψυχώσεως τῆς παραγωγῆς ταύτης σκέψεις στενῶς συνδέονται πρὸς τὰς περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου, περὶ ὧν ἴσως ὑποβάλωμεν προτάσεις κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον. Ἀλλὰ, καίτοι φαίνεταί πως ἀντιφατικὴ ἡ κατὰ προτίμησιν νομοθεσία πρὸς ἐμψύχωσιν τοῦ ἐκ ξηρᾶς σταφίδος οἴνου, ὑπάρχει ὅμως δικαιολογία, τοῦτο μὲν τὸ εὐχερὲς τῆς διακρίσεως, τοῦτο δὲ καὶ ἡ εἰδικὴ συνδρομὴ, ἣν ὑπόσχεται εἰς τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος ἡ ἐκ ξηρᾶς σταφίδος οἰνοποιΐα, ὅταν ἡ ὑποτίμησις τοῦ προϊόντος ἦναι ἔκτακτος. Ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται ὁ ἐκ τῆς ξηρᾶς σταφίδος οἶνος ὡς στοιχίζων πλείονα τοῦ ἐκ τῆς χλωρᾶς, ὡς ἐπιπροστιθεμένων τῶν ἐξόδων τῆς ἀποξηράνσεως, ἀλλ’ ἡ ἔκπτωσις τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος ἐπέρχεται συνήθως μετὰ παρέλευσιν χρόνου τινὸς ἀπὸ τῆς συγκομιδῆς, ἐκ τῆς ἐκπτώσεως δὲ ταύτης, μειούσης τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς πολὺ πλέον τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν τῆς ἀποξηράνσεως δαπανῶν, μόνη ἡ ἐκ ξηρᾶς σταφίδος οἰνοποιΐα δύναται νὰ ἐπωφεληθῇ. Ἡ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος οἰνοποιΐα δύναται καὶ αὕτη ν’ ἀποβῇ ὠφελιμωτάτη εἰς τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος ὑπὸ ἄλλας ἐπόψεις καὶ πρέπει ν’ ἀσχοληθῶμεν εἰς ἐξεύρεσιν παροχῶν, δυναμένων νὰ συντελέσωσιν εἰς ἐμψύχωσιν αὐτῆς, ὑπὸ τὴν ἔποψιν ὅμως τῆς ἀνακουφίσεως τῆς ἀγορᾶς τῆς σταφίδος ἐν ὥρᾳ ἐκτάκτου ἐκπτώσεως, μόνη ἡ ἐκ ξηρᾶς σταφίδος οἰνοποιΐα δύναται νὰ χρησιμεύσῃ, διότι ἡ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος οἰνοποιΐα παύει πρὸ τῆς παρελεύσεως ἀπὸ τῆς πρώτης συγκομιδῆς τριῶν τὸ πολὺ μηνῶν.

§44ΤΙΝΕΣ. Ἑνὸς μόνου.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον «τριῶν» διότι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τριῶν μηνῶν διάρκεια ἀναγνωρίζεται εἰς τὴν συνήθη οἰνοποιΐαν.

§46ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς γνωρίζει, ὅτι ἐν Πάτραις τὸ κατάστημα, περὶ οὗ ὡμίλησεν, εἶναι τὸ μόνον παράγον οἶνον ἐκ ξηρᾶς σταφίδος· ἀλλ’ ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι τὸ κατάστημα τοῦτο παράγει οἶνον καὶ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἐκ χλωρᾶς πληρόνει.

§48ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ λόγος, ὃν προβάλλει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ὑπάρχει ἀνωμαλία τιμῶν, δὲν εἶναι ἀκριβής· τοὐναντίον αἱ τιμαὶ σταφιδίτου οἴνου ἐκ ξηρᾶς σταφίδος δὲν ἔχουσι μόνιμον βάσιν. Τὸ ἐν Πάτραις ὅμως κατάστημα κυρίως παράγει σταφιδίτην ἐκ νωπῆς σταφίδος καὶ ἀποστέλλει εἰς Γερμανίαν, ἀναμιγνύον αὐτὸν μετὰ κοινοῦ οἴνου. Ὥστε τὸ νομοσχέδιον θ’ ὠφελήσῃ ἓν μόνον κατάστημα.

§49ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὁ κανονισμὸς τῶν συμφερόντων, ἂν πρόκηται περὶ νωπῆς ἢ ξηρᾶς, πρέπει νὰ ἀφεθῇ εἰς τοὺς ἔχοντας συμφέρον. Ὅ,τι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ζητήσῃ, εἶναι, νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἀτέλεια καὶ ἐπὶ τοῦ οἴνου, τοῦ παραγομένου ἐκ χλωρᾶς σταφίδος.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀνέφικτος ἡ διάκρισις.

§51ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀντιλέγομεν εἰς τὸ νὰ χορηγηθῇ ἐργασία ἔστω καὶ εἰς ἓν κατάστημα, αὐτὸ, περὶ οὗ πρόκειται, διότι, δὲν πρέπει νὰ πλανώμεθα, πρόκειται περὶ βοηθείας εἰς τὸ κατάστημα ἐκεῖνο, ἣν θέλουσι νὰ περιβάλωσι μὲ τὸν τύπον ἐν γένει γενικῆς ὠφελείας, ὅτι ἀφορᾷ εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλῃ νὰ τοὺς ὠφελήσῃ, πρέπει νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ τοῦ ἐκ τῆς νωπῆς σταφίδος φόρου. Θέλων δὲ ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν ἐκ ξηρᾶς σταφίδος οἶνον, οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ ὠφελεῖ μόνον τὸν ἐν Πάτραις κύριον Κλάους, οὐχὶ δὲ καὶ τοὺς σταφιδοκτήμονας, διότι οὗτοι διέτρεξαν ὅλους τοὺς κινδύνους τῆς ἀποξηράνσεως τῆς σταφίδος καὶ πάσας τὰς δαπάνας ὑπέστησαν. Προτείνω λοιπὸν καὶ τὴν προσθήκην τῆς νωπῆς σταφίδος εἰς τὴν ἐκ τοῦ φόρου ἀπαλλαγήν.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ καὶ ὁ τρόπος τῆς διακρίσεως.

§53ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πῶς θὰ διακρίνηται ἐν τῷ καταστήματι τοῦ Κλάους;

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκεῖ θ’ ἀναγνωρίζηται ὡς οἶνος ἐκ ξηρᾶς σταφίδος ὁ ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου μέχρις Αὐγούστου παραγόμενος· ὁ δὲ παραγόμενος κατὰ τοὺς λοιποὺς μῆνας θὰ θεωρῆται ὡς οἶνος παραγόμενος ἐκ σταφυλῆς ἢ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος, διότι οἶνος ἐκ σταφυλῆς ἢ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος δὲν παράγεται καθ’ ὅλον τὸ ἔτος.

§55ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ῥάλλης, ὅτι δὲν θὰ ὠφεληθῶσιν οἱ σταφιδοκτήμογες; δὲν εἶναι καθ’ ὅλα ἀκριβές. Ἐν τῷ τόπῳ θὰ ὑπάρξῃ πάντοτε ὠφέλεια, διότι θὰ εὑρίσκηται ἀγοραστὴς ἐν τῷ τόπῳ τῆς ξηρᾶς σταφίδος ὁπωσδήποτε, διότι τὸ κατάστημα αὐτὸ ἔχει μεγάλα κεφάλαια· ἵνα ὑπάρξῃ ὅμως ὠφέλεια μείζων, πρέπει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ παραδεχθῇ καὶ τὸ ἀφορολόγητον ἐπὶ τοῦ οἴνου τοῦ ἐκ ξηρᾶς σταφίδος.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγνωρίζω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐξεύρω τὸν τρόπον· ὅταν ἐξευρεθῇ, ἐπεκτείνομεν τὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπὶ τὸν ἐκ χλωρᾶς σταφίδος οἶνον, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ μελετῶνται τὰ περὶ γενικωτέρου μέτρου. Ἐπίσης καὶ ὡς πρὸς οἶνον ἐκ ξηρᾶς σταφίδος οὐδὲν ἀπεφασίσθη πρὸ τῆς ἐξευρέσεως τοῦ τρόπου τῆς διακρίσεως. Ὁ ἐξευρεθεὶς τρόπος παρέχει πᾶσαν ἐγγύησιν, εἶναι δ’ εὐχερὴς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ· καὶ ἐλάσσονας ὅμως παρέχοντα ἐγγυήσεις τρόπον διακρίσεως θ’ ἀπεδεχόμην πρὸς ἐπέκτασιν τῆς ἀτελείας ἐπὶ τὴν ἐκ χλωρᾶς σταφίδος οἰνοποιΐαν· ἀλλ’ οὐδεμίαν ἔχω ἐλπίδα, ὅτι μελέται, εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ οἴνου τούτου ἀφορῶσαι, θ’ ἀπέβαινον τελεσφόροι· ἀλλαχοῦ, κατ’ ἐμὲ κριτὴν, πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν τὸ σκοπούμενον.

§57ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ θέλων νὰ παραγάγῃ οἶνον ἐκ σταφιδοκάρπου δύναται νὰ δηλώσῃ ἐνώπιον τοῦ Ἐφόρου, ὅτι τόσας χιλιάδας ὀκάδων σταφιδοκάρπου θὰ μεταχειρισθῇ διὰ κατασκευὴν οἴνου καὶ δύνανται αἱ Ἀρχαὶ διὰ τῶν ὑπαλλήλων νὰ βεβαιώσωσιν αὐτὸ τὸ γεγονὸς, ἐὰν ὁ δηλώσας μεταχειρισθῇ τόσας ὀκάδας σταφιδοκάρπου.

§58ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ διάκρισις, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δύναται νὰ γίνῃ καὶ διὰ τῆς χρονικῆς περιόδου, διότι ἡ χλωρὰ σταφὶς τὸ πολὺ μέχρις 20 Αὐγούστου δύναται νὰ ὑπάρξῃ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ νὰ γίνῃ δεκτὸν καὶ τοῦτο.

§59ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει μόνον νὰ χορηγήσῃ ἓν προνόμιον, ἓν μονοπώλιον εἰς τὸ κατάστημα τῆς οἰνοποιΐας τὸ ἐν Ἀχαίᾳ· διὰ τοῦτο ἡμεῖς δὲν φρονοῦμεν, ὅτι πρέπει νὰ συντρέξωμεν εἰς τοῦτο, καὶ παρακαλῶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία τῆς τροπολογίας μας.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε ἀποσύρομεν τὸ νομοσχέδιον.

§61ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§62ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἂς ψηφισθῇ ὡς ἔχει, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὅλας τὰς γενομένας παρατηρήσεις καὶ εἰς τὴν τακτικὴν Σύνοδον νὰ φέρῃ ἄλλο νομοσχέδιον.

§63ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν τὸ ἀποσύρῃ ἡ Κυβέρνησις, τὸ ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς.

§64ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἀφορᾷ εἰς πρόσωπον.

§65ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἔχει λόγον νὰ συντρέξῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς νομοσχέδιον καθαρῶς προσωπικόν· πρόκειται δὲ περὶ τοιούτου νομοσχεδίου. Ἡ ἡμερησία διάταξις τοιαῦτα νομοσχέδια περιλαμβάνει καὶ περιβάλλει τὰ νομοσχέδια ταῦτα μὲ τὸν σκοπὸν γενικῆς ὠφελείας, ἀλλ’ ὅταν ἀπογυμνωθῶσιν, ἀποδεικνύεται, ὅτι ὄπισθεν αὐτῶν εὑρίσκεται ἐργοστασιάρχης φίλος τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἢ ὁ δεῖνα ὑπάλληλος. Ἐὰν πρόκηται λοιπὸν νὰ χορηγήσωμεν τὴν συνδρομήν μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ τὴν χορηγήσωμεν ὑπὲρ τῶν σταφιδοκτημόνων, ὄχι ὑπὲρ ἑνὸς ἀρχαίου καταστήματος.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ θεωρεῖτε τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχον χαρακτῆρα προσωπικὸν, σᾶς εἴπομεν, ὅτι εἴμεθα διατεθειμένοι, ἵνα τὸ ἀποσύρωμεν.

§67ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ βελτιωθῇ τὸ νομοσχέδιον· δὲν τὸ πολεμοῦμεν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς ἐπιμένετε εἰς τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ οὕτω, καὶ ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἀφοῦ οὕτω θέλουσιν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης ἐπρότεινε, νὰ προστεθῶσι καὶ αἱ λέξεις «νωπῆς σταφίδος» ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ράλλη λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§71ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Πρόκειται δηλ. περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τοῦ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος παραγομένου οἴνου.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 68 κατὰ 13, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 81. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ σταθμικοῦ βάρους καὶ τῆς κατ’ ἀποκοπὴν πληρωμῆς τῶν ταχυδρομικῶν τελῶν τῶν ἐφημερίδων καὶ τῶν περιοδικῶν συγγραμμάτων, τῶν ἐκδιδομένων ἅπαξ τοὐλάχιστον κατὰ τριμηνίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν). Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

§75ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ τροποποιηθῇ, τοῦτο μὲν διὰ ν’ ἀποφευχθῇ κατάχρησίς τις, ἥτις ἠδύνατο νὰ γίνῃ, τοῦτο δὲ, διὰ νὰ παρασχεθῇ εὐκολία μείζων εἰς τοὺς δημοσιογράφους· ἡ κατάχρησις ἤθελεν ὑπάρξει, ἐὰν ἐπίτηδες δὲν ἐσημειοῦτο, ὅτι πρόκειται περὶ τῶν ἀποστελλομένων ὑπὸ τῶν ἐκδοτῶν τῶν ἐφημερίδων φύλλων, διότι ἠδύναντο ν’ ἀποσταλῶσι φύλλα ὑπὸ ἰδιωτῶν, ἐπωφελουμένων ἐκ τῆς εἰδικῆς ταύτης διατιμήσεως. Ἡ τροποποίησις εἶναι ἡ ἑξῆς· μετὰ τὰς ἐν ἀρχῇ λέξεις «τὸ τέλος τῶν» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ὑπὸ ἀνεγνωρισμένων ἐκδοτῶν ἀποστελλομένων διὰ τοῦ ταχυδρομείου», διαγραφομένης τῆς μετὰ τὸ «καὶ» εὑρισκομένης λέξεως «τῶν», νὰ προστεθῇ δὲ δευτέρα παράγραφος, ὡς ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν, ἀντὶ τοῦ ἐν ἰσχύι γραμματοσήμου, νὰ θέτῃ τὴν σφραγῖδα τοῦ οἰκείου ταχυδρομικοῦ γραφείου ἐπὶ τῶν ἀποστελλομένων φακέλλων ἢ φύλλων, ἅτινα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ζυγίζωνται, καταβαλλομένου συγχρόνως, κατὰ τὰ ἀνωτέρω ὁριζόμενα, τοῦ τέλους».

§76ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἔχω δισταγμοὺς, ἐὰν ὁ τύπος ἤθελον ὠφεληθῆ ἐκ τοῦ ἄρθρου, ὡς τροποποιεῖται, ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἑξῆς τροπολογία ἤθελεν εἶσθαι σαφεστέρα καὶ πρακτικωτέρα ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ συμφέροντα τῶν δημοσιογράφων (ἀναγινώσκει): «Τὰ ταχυδρομικὰ δικαιώματα, τὰ καταβαλλόμενα διὰ τὰς ἐφημερίδας καὶ τὰ περιοδικὰ συγγράμματα, ὑποβιβάζονται κατὰ τὸ ἥμισυ, καταβάλλονται δὲ προκαταβολικῶς καὶ διὰ μηνιαίας συνδρομῆς. Ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις τῶν ταχυδρομείων θέλει κανονίζει καθ’ ἑξαμηνίαν τὴν μηνιαίαν ταύτην συνδρομὴν μιᾶς ἑκάστης τῶν ἐφημερίδων καὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν περιοδικῶν κατὰ λόγον τῶν διὰ τοῦ ταχυδρομείου ἀποστελλομένων φύλλων». Καταθέτω τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§77ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλαττώσεως τῶν τελῶν τῶν τηλεγραφημάτων τοῦ τύπου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται).

§80ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει: «Αἱ ὑπὸ ἀνεγνωρισμένων ἀνταποκριτῶν ἐφημερίδων πρὸς δημοσίευσιν ἐπιστελλόμεναι ἀνταποκρίσεις, αἱ μὴ μετέχουσαι καθαροῦ ἰδιωτικοῦ χαρακτῆρος...»

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ λέξις «καθαροῦ» πλεονάζει καὶ δυνάμεθα νὰ τὴν διαγράψωμεν αὔριον.

§82ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἠγέρθη ζήτημα ὡς πρὸς τοὺς ἀνεγνωρισμένους ἀνταποκριτὰς ἐφημερίδων, παρακαλῶ, νὰ διασαφηνισθῇ περὶ τίνων ἐφημερίδων πρόκειται· πρόκειται καὶ περὶ τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις;

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει περὶ τῶν ἐφημερίδων ἐν γένει.

§84ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί ἐννοεῖ «μετέχουσαν ἰδιωτικοῦ χαρακτῆρος»; ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἴδησις, ἡ ὁποία ἔχει ἀπολύτως καὶ ἀποκλειστικῶς ἰδιωτικὸν χαρακτῆρα, ἀλλὰ τηλεγραφεῖται παρ’ ἀνταποκριτοῦ ἐφημερίδος, ὅπως δημοσιευθῇ ἐν τῇ ἐφημερίδι, ἡ εἴδησις αὕτη ἡ οὖσα ὅλως διόλου ἰδιωτική, ἡ ἀναγγέλλουσα ἕνα γάμον ἢ τὸν θάνατον ἑνὸς ἰδιώτου, πεμπομένη παρ’ ἀνταποκριτοῦ ἐφημερίδος, δὲν συμμετέχει τοῦ εὐεργετήματος τοῦ νομοσχεδίου τούτου;

§85ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι.

§86ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν ποῖαι εἶναι αἱ εἰδήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσιν ἰδιωτικὸν χαρακτῆρα; διότι ἐλάχισται θὰ ἦναι αἱ εἰδήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἔχωσι καὶ ἰδιωτικὸν χαρακτῆρα.

§87ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ ἀνταποκρίσεις δὲν ἔχουσι πάντοτε ἀντικείμενα μεγάλα γεγονότα, δύνανται νὰ ἀποβλέπωσι καὶ εἰς μικρὰ γεγονότα τοπικῆς ἐννοίας, σχετιζόμενα πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς διοικήσεως ἐν ὡρισμένῃ περιφερείᾳ, ἐκλογικά, τοπικὰ ζητήματα.

§88ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παράπονον ἀτόμου κατ’ Ἀρχῆς δὲν ἔχει ἰδιωτικὸν χαρακτῆρα;

§89ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι, δὲν ἔχει ἰδιωτικὸν χαρακτῆρα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§90ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐτελείωσαν τὰ κατεπείγοντα.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ περὶ πεδίων ἀσκήσεων ὑπολείπεται, νομίζω δὲ χρήσιμον τὴν ψήφισιν καὶ τοῦ περὶ χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ πρὸ τούτου παρακαλῶ, νὰ κανονίσωμεν, ὅτι αὔριον θὰ συνέλθωμεν εἰς συνεδρίασιν κατὰ τὴν 9ην ὥραν τῆς πρωΐας, διότι μετὰ μεσημβρίαν θὰ ἐκκινήσῃ ἔκτακτος ἁμαξοστοιχία, ὥστε οἱ παρευρεθησόμενοι εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς πρωΐας προφθάνουσι ν’ ἀναχωρήσωσιν ἐντὸς τῆς ἡμέρας.

§92ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§93ΤΖΑΝΕΣ. Νὰ ψηφισθῇ, κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ περὶ πλατείας Καλαμῶν.

§94ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ τῶν πλατειῶν ἔχει κατεπείγοντα χαρακτῆρα διὰ τὴν πόλιν Καλαμῶν· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν γενικὴν αὐτοῦ ἐφαρμογήν, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν—καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω εἰς ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν—νὰ μελετηθῇ πληρέστερον. Ἐὰν πρόκηται διὰ τὴν πόλιν Καλαμῶν, ἥτις ἔχει ἀνάγκην πλατείας, ὄχι μόνον διὰ στρατιωτικὰς ἀσκήσεις, ἀλλὰ καὶ δι’ ἀνάγκας τοπικὰς, δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἀντίῤῥησις νὰ ψηφισθῇ· ὥστε ἂς περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν πόλιν Καλαμῶν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων ἐπὶ καταρτισμῷ πεδίων πρὸς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον.

§97ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νὰ προστεθῇ ἡ τροπολογία «ἐὰν οἱ Δῆμοι συναινῶσι»· διότι εἶναι δυνατὸν νὰ καταληφθῶσι μέρη, διὰ τὰ ὁποῖα ὁ Δῆμος ν’ ἀποζημιώσῃ ἄνευ τῆς συναινέσεώς του.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπιβάλλει ὑποχρέωσιν εἰς τοὺς δήμους, ἀλλ’ ὁρίζει, ὅτι αἱ διατάξεις περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐφαρμόζονται, οὐ μόνον ἐὰν προκληθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἡ ἀπαλλοτρίωσις, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῶν δήμων προκαλουμένη πρὸς καταρτισμὸν πεδίων ἀσκήσεων, δαπάνῃ τοῦ προκαλοῦντος. Οἱ νόμοι περὶ Δημοτικῆς διοικήσεως ὁρίζουσι τὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς ἐπιτρέπεται εἰς δῆμον τοιαύτη δαπάνη καὶ τὰ κατὰ τὴν ἔγκρισιν αὐτῆς. Ἡ ἔννοια τοῦ νόμου δὲν εἶναι ἀμφίβολος· ἄλλως τὰ λεχθέντα ἀναγράφονται ἐν τοῖς πρακτικοῖς.

§99ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ν’ ἀναγραφῇ λοιπὸν εἰς τὰ πρακτικὰ «τῇ ῥητῇ συναινέσει τῶν Δήμων».

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως.

§101ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ γίνῃ μνεία, ὅτι, προκειμένου νὰ καταληφθῶσι κτήματα διὰ πεδίον πρὸς ἀσκήσεις, πρέπει νὰ καταλαμβάνωνται τῇ ὑποδείξει τῆς Κυβερνήσεως, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὰς τυχὸν καταχρήσεις ἐκ μέρους τῶν Δημάρχων, οἵτινες, θέλοντες νὰ ἐκδικηθῶσι τοὺς προσωπικούς των ἀντιπάλους, δύται νὰ καταλαμβάνωσι τὰ κτήματά των χάριν ἐκδικήσεως.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς εἴπομεν, τὸ νομοσχέδιον δὲν μεταβάλλει τὴν κειμένην νομοθεσίαν, καθ’ ἣν ὁ Δῆμος δὲν δύναται νὰ συστήσῃ πεδίον ἀσκήσεων, εἰμὴ τῇ ἐγκρίσει τῆς Κυβερνήσεως· ὁ Δῆμος δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς δαπάνην τοιαύτην κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἄλλως τε πεδίον ἀσκήσεων δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, εἰμὴ ἐγκεκριμένον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν πρόκειται περὶ πεδίου δημοτικῶν ἀσκήσεων, ἀλλὰ περὶ πεδίου στρατιωτικῶν ἀσκήσεων, τὰ δὲ τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων κανονίζονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἵνα ὑπάρχῃ ἄρα ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς ἀπαλλοτριωθησομένης ἐκτάσεως ὡς πεδίου στρατιωτικῶν ἀσκήσεων, ἀπαιτεῖται δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ τοιούτου προορισμοῦ τοῦ ἀπαλλοτριωθησομένου ἐδάφους· ταῦτα δὲ, ἀναγραφόμενα ἐν τοῖς πρακτικοῖς, παρέχουσι πᾶσαν ἐγγύησιν περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ νομοσχεδίου.

§103ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, ἂν κατόπιν ἡ Κυβέρνησις δι’ οἱασδήποτε πράξεως δὲν ἤθελε δυνηθῆ αὐτὰ τὰ πεδία νὰ τὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἰδιωτικὴν κτῆσιν τοῦ Δημοσίου καὶ μετὰ ταῦτα νὰ τὰ ἀπαλλοτριώσῃ. Ὡς πρὸς αὐτὸ πρέπει νὰ περιληφθῇ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιοριστική.

§104ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει ὁ ἀστυκὸς νόμος, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι τὰ κτήματα ταῦτα καθίστανται δημοσίας χρήσεως καὶ ἀπαράγραπτα.

§105ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἀστυκοῦ νόμου δύναται νὰ ἰσχύῃ ὡς πρὸς τὰς γαίας ταύτας ἐφ’ ὅσον αὗται χρησιμεύωσι πρὸς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν προορίζονται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλὰ δύνανται νὰ παύσωσι χρησιμεύουσαι πρὸς τοῦτο, ὅτε ἐπανέρχονται εἰς τὴν κτῆσιν τὴν ἰδιωτικὴν τοῦ Δημοσίου καὶ δύνανται νὰ ἐκποιηθῶσιν ὡς πᾶσα ἄλλη ἰδιωτικὴ κτῆσις τοῦ Δημοσίου. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ περιοριστική τις διάταξις. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον μὲ φέρει εἰς τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ γίνῃ αὐτὸ, εἶναι τὸ συμβαῖνον εἰς τὰς πλατείας τῆς πόλεως. Ἐῤῥυμοτομήθη μία πλατεῖα, ἀπηλλοτριώθησαν ἀναγκαστικῶς κτήματα ἰδιωτῶν, δῆθεν διότι ἐπρόκειτο περὶ πλατείας, τὴν ἐπιοῦσαν ἐδημοσιεύθη Διάταγμα, ὅτι ἡ πλατεῖα ἐκείνη θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἀνέγερσιν θεάτρου, οὕτω δὲ αἱ ἰδιοκτησίαι τῶν πολιτῶν, αἱ ἐκποιηθεῖσαι διὰ δημοσίαν ἀνάγκην, ἐχρησίμευσαν δι’ οἰκοδομὴν θεάτρου.

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ δὲν ἀφορᾷ μόνον εἰς τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν, περὶ ἧς πρόκειται σήμερον, ἀφορᾷ ἐν γένει εἰς τὸν νόμον ΑΧΙΗʹ. Ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προσθήκη μιᾶς ἔτι περιπτώσεως ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἐκείνου, δὲν μεταβάλλει τὰ τῆς ἐπαρκείας τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, περὶ τῆς ἀνάγκης προνοίας, ὅπως, ἐκλιπόντος τοῦ σκοποῦ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, μὴ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν προκαλέσαντα τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἡ διάθεσις τῶν ἀπαλλοτριωθέντων ὡς ἰδιωτικῆς αὐτοῦ κτήσεως· ἀλλὰ τοῦτο πρέπει νὰ ψηφισθῇ διὰ νόμου, τροπολογοῦντος τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ οὐχὶ διὰ τροπολογίας τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Τῆς ὑποθέσεως, ἣν ὑπηνίξατο ὁ κ. Βουλευτὴς, ἂν μὴ ἀπατῶμαι, ἔτυχε νὰ ἔχω γνῶσιν, νομίζω δὲ, ὅτι δὲν ἐλύθη τὸ ζήτημα. Τὸ θέμα τοῦτο πρέπει νὰ μελετηθῇ ἐπισταμένως, ἵνα κανονισθῶσι τὰ τοῦ γενικωτέρου περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως νόμου διὰ τρόπου, προλαμβάνοντος τὴν καταγγελλομένην κατάχρησιν· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι καὶ διοικητικῶς προλαμβάνεται ἡ κατάχρησις. Οἱονδήποτε ὅμως ἂν κρίνωμεν ἀναγκαῖον νομοθετικὸν περιορισμὸν, ὀφείλομεν νὰ κανονίσωμεν τὰ κατ’ αὐτὸν διὰ νομοθετήματος γενικοῦ καὶ οὐχὶ διὰ διατάξεως ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ, ἀφορῶντι εἰδικῶς εἰς τὰς ἀναγκαστικὰς ἀπαλλοτριώσεις πρὸς καταρτισμὸν πεδίων ἀσκήσεων.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ χωρεῖ τοιαύτη σχετικὴ διάταξις, δι’ ἧς νὰ ἀπαγορεύηται νὰ ἐκποιηθῇ ὡς ἰδιοκτησία ἰδιωτικὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπηλλοτριώθη διὰ γενικὴν ἀνάγκην.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Εἶναι διάταξις σπουδαία, χωροῦσα μόνον ἐν γενικῷ νομοθετήματι· δὲν πρέπει δὲ εἰδικῶς νὰ περιληφθῇ τοιαύτη περιοριστικὴ διάταξις ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ, ἵνα μὴ ἐνδείξῃ ἐξ ἀντιδιαστολῆς ἀντίθετον ἑρμηνείαν τοῦ γενικωτέρου νόμου· ἵνα μὴ θεωρηθῇ ἡ περίληψις αὐτῆς ἐν μόνῳ τῷ νομοσχεδίῳ, τῷ ἀποκλειστικῶς ἀφορῶντι εἰς ἀπαλλοτριώσεις χάριν καταρτισμοῦ πεδίων ἀσκήσεων, ἐμφαίνουσα τὸ ἀπεριόριστον τῶν συνεπειῶν τῆς ἀπαλλοτριώσεως ὑπὲρ τοῦ προκαλέσαντος αὐτὴν ἐν πάσῃ ἄλλῃ περιπτώσει. Τὴν διὰ νόμου ψήφισιν τοῦ περιορισμοῦ, γενικευομένου, θεωρῶ χρήσιμον, καίτοι ἡ ἔλλειψις νομοθετικῆς διατάξεως ἀναπληροῦται κατ’ ἐμὴν γνώμην διοικητικῶς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ· ἡ διάταξις ὅμως δὲν δύναται ἐκ τοῦ προχείρου νὰ διατυπωθῇ· συνιστῶ ἄρα τὴν ἀναβολὴν τῶν περὶ τούτου, ὅπως κανονισθῶσι διὰ νομοσχεδίου ἐν προσεχεῖ εὐκαιρίᾳ.

§109ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, γραφομένη εἰς τὰ πρακτικὰ, δύναται νὰ δοθῇ ὡς ὁδηγία εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, μέχρις οὗ ληφθῇ τὸ γενικὸν μέτρον. (Ἐπιψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, γενομένου δεκτοῦ, ὅπως τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀναγραφῶσιν ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὡς ἑρμηνεία τοῦ νόμου).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν τμήματος χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας.

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ περὶ χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας νομοσχέδιον στηρίζεται ἐπὶ ἀρχῆς, ἥτις, ἐπιτεινομένη, δύναται νὰ φέρῃ ἐπιβλαβεῖς συνεπείας. Ἔργα καθαρῶς πολιτικὰ πρόκειται νὰ τὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς στρατιωτικὰ καὶ τὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ ἀρχὴ, ἥτις πρὸ ἐτῶν ἐγένετο δεκτὴ ἐπὶ ἄλλου κλάδου, τοῦ τῆς δικαιοσύνης, δυνάμει τῆς ὁποίας ἀνετέθησαν εἰς τὰ Δικαστήρια πλεῖστα καθήκοντα, ξένα εἰς αὐτὴν καὶ ἀνήκοντα εἰς τὴν Διοίκησιν, ἔβλαψε τὴν λειτουργίαν τῆς δικαιοσύνης. Ἀνάλογον πρὸς αὐτὴν ἀρχὴν ζητεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ καθιερώσῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὑπηρεσίαν πολιτικὴν, ἀνήκουσαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ζητεῖ νὰ μεταφέρῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶναι κακὴ ἀρχὴ, ἥτις, ἐπιτεινομένη, δύναται νὰ εἰσαγάγῃ παρ’ ἡμῖν τὴν στρατοκρατίαν. Ἂν ἡ Κυβέρνησις δέχηται νὰ δώσῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸν καθαρῶς πολιτικὸν χαρακτῆρα τῆς ἐργασίας ταύτης, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀντίῤῥησιν. Ἂν ὅμως ἐπιμένῃ νὰ δώσῃ στρατιωτικὸν χαρακτῆρα εἰς ὑπηρεσίαν καθαρῶς πολιτικὴν, τότε βεβαίως θὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα διὰ μακρῶν.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ γεωδαισία, ἡ τοπογραφία καὶ ἡ χαρτογραφία εἶναι ἔργα προσήκοντα εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ λίαν ὠφέλιμα εἰς ταύτην ὑπόσχονται ν’ ἀποβῶσι τὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀνατιθέμενα εἰς αὐτὴν καθήκοντα, συντελοῦντα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἐν τῷ στρατιωτικῷ ὀργανισμῷ τοῦ κλάδου τῆς χαρτογραφίας. Δὲν εἶναι δὲ ἀκριβὲς, κατὰ τὰ λεχθέντα χθὲς παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἀλλαχοῦ τοιαῦται ἐργασίαι δὲν ἀνατίθενται εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Τὰ χαρτογραφικὰ ἀνατίθενται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Ἡμεῖς πρόκειται νὰ δανεισθῶμεν τὸ προσωπικὸν ἐκ τῆς Αὐστριακῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἥτις ἐξετέλεσε τὴν γεωδαισίαν καὶ ἐπιπεδομετρίαν τῆς Βοσνίας καὶ Ἐρζεγοβίνης, τουτέστιν ἐκ τοῦ γεωγραφικοῦ Ἰνστιτούτου, τοῦ παρὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τῆς Αὐστρίας. Τὸ ἵδρυμα τοῦτο εἶναι ἀποκλειστικῶς στρατιωτικὸν, διεξάγον δι’ ἀξιωματικῶν τὰς τοπογραφικὰς καὶ γεωδαισιακὰς αὐτοῦ ἐργασίας. Τὸν χάρτην τῆς Ἑλλάδος τὸν ὀφείλομεν εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ στρατιωτικοῦ ἐπιτελείου τῆς Γαλλίας, ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς δ’ ὑπηρεσίας διαφόρων Κρατῶν βλέπομεν συνεχῶς ἐκδιδομένους χάρτας γεωγραφικοὺς, τοπογραφικοὺς, ἐπιπεδομετρικοὺς ἢ πρὸς εἰδικοὺς προωρισμένους σκοποὺς, μὴ σχετιζομένους πάντοτε ἀμέσως πρὸς τὰ στρατιωτικὰ πράγματα. Διεξάγοντες τὴν ἐργασίαν, εἰς ἣν ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὸν εἰδικὸν κλάδον τῆς χαρτογραφίας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ ἀναπτύσσομεν καὶ τὴν κανονικωτέραν τῶν ἔργων ἐκτέλεσιν ἐξασφαλίζομεν, συνάμα δὲ καὶ τὴν οἰκονομικωτέραν, διότι ἄνευ προσθέτου προσωπικοῦ, πλὴν τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς προσωρινῶς μετακληθησομένων, διεξάγομεν τὸ ἔργον χρησιμοποιοῦντες εἰς αὐτὸ δι’ ἀποσπάσεως τοὺς κατέχοντας ἐν τῷ στρατῷ ὀργανικὰς θέσεις. Ἡ ἀνάθεσις τῆς ἐργασίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐπολλαπλασίαζε τὴν δαπάνην, στεροῦσα τὸ ἔργον τῶν ἐγγυήσεων τοῦ νομοσχεδίου.

§113ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ ἔργα τὰ γεωδαισιακὰ δύνανται νὰ ἦναι ἀντικείμενον στρατιωτικῆς ἐργασίας· εἰς τοῦτο δὲν ἀντίκειμαι. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ καθαρῶς εἰς γεωδαισιακὰ ἔργα, τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ καὶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν κτηματολογίου, τὸ ὁποῖον θὰ προσδιορίσῃ καὶ δικαιώματα ἰδιοκτησίας. Τὸ ἔργον τοῦτο δὲν εἶναι στρατιωτικόν. Συγχέει τὸ νομοσχέδιον δύο διακεκριμένας ἐργασίας. Ἂν πρόκηται περὶ συντάξεως χάρτου τῆς Ἑλλάδος, τοῦτο δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ τελειότερον παρὰ τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ πρόκειται συνάμα περὶ συντάξεως κτηματολογίου, ὁρίζοντος τὸν ἰδιοκτήτην ἑκάστου τεμαχίου πεφυτευμένου ἢ μὴ κτήματος. Τοῦτο ἐξέρχεται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἥτις δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ λύσῃ ζητήματα ἰδιοκτησίας, ἔστω καὶ προκαταρκτικῶς.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ κτηματολόγιον στηρίζεται ἐπὶ ἐργασίας ἐπιπεδομετρικῆς, προαπαιτούσης τὴν γεωδαισιακήν. Εἰς τὸ χαρτογραφικὸν τοῦτο στάδιον τῆς ἐργασίας ἕπεται τὸ τῆς ἐκτιμήσεως τῆς προσόδου τῶν κτημάτων καὶ τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν τίτλων τῆς ἰδιοκτησίας, περὶ ὧν δὲν προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, παρασκευάζον μόνον τὰ πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τῶν κατ’ αὐτό. Εἰσάγων τὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶπον ὅτι προτείνομεν αὐτό, ἵνα ἀποκτήσωμεν τὴν βάσιν τοῦ κτηματολογίου. Τὸ νομοσχέδιον ἀμέσως ἀφορᾷ εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν τῆς χαρτογραφίας, καὶ αὐτὸς δὲ ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν χαρτογραφίαν ἀφορᾷ. Εἰς τὸ τμῆμα τῆς χαρτογραφίας κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀνατεθήσονται δύο ἐργασίαι, ἡ γεωδαισιακὴ καὶ ἡ ἐπιπεδομετρική, ἀμφότεραι προσφυεῖς εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.

§115ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ τέλος τῆς αʹ παραγράφου εἶναι ἀντίθετον πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι λέγει ῥητῶς «καὶ εἰς τὸν καταρτισμὸν κτηματολογικῶν διαγραμμάτων τῶν δημοσίων γαιῶν, φυτειῶν κλπ.» Ὁ προσδιορισμὸς τῶν γαιῶν καὶ τῶν φυτειῶν, τῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὸ Δημόσιον, δὲν εἶναι ἐργασία ἁπλῶς γεωδαισιακὴ καὶ χαρτογραφική. Πρόκειται νὰ ὁρισθῶσι ποῖα κτήματα ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ νὰ κανονισθῶσι τὰ ὅρια μεταξὺ τῶν κτημάτων τούτων καὶ τῶν παρακειμένων ἰδιωτικῶν κτημάτων. Ἡ τοιαύτη ἐργασία εἶναι ἀναντιῤῥήτως καθαρῶς πολιτικῆς φύσεως. Ἀφαιρέσατε τὴν τελευταίαν φράσιν τῆς πρώτης παραγράφου καὶ περιορίσατε τὴν ὑπηρεσίαν εἰς ἁπλῆν χαρτογραφικὴν ἐργασίαν, καὶ τότε θὰ ἔχητε δίκαιον.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδεμία ἀνάγκη ἀφαιρέσεως τῆς τελευταίας παραγράφου, διότι αὕτη ἀφορᾷ μόνον εἰς τὰ διαγράμματα τοῦ διαχωρισμοῦ τῶν κτημάτων, οὐδόλως δὲ εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν δικαιωμάτων ἐπὶ ἑκάστου τῶν ἐπὶ τοῦ χάρτου διακρινομένων κτημάτων, ἢ εἰς τὴν κατάταξιν αὐτῶν εἰς φορολογικὰς κατηγορίας. Ἡ χαρτογραφικὴ ὑπηρεσία θέλει καταρτίσει τὸ διάγραμμα, κατόπιν δὲ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διαγράμματος τῶν κτημάτων, θέλουσι κανονισθῆ τὰ τῶν σχετιζομένων πρὸς ἓν ἕκαστον αὐτῶν δικαιωμάτων καὶ τὰ τῆς προσόδου αὐτῶν πρὸς φορολογικοὺς σκοπούς· τοῦ κανονισμοῦ τούτου ἡ διαδικασία δὲν προνοεῖται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Περὶ τῆς διαδικασίας ταύτης διεξάγονται ἤδη μελέται, ἧς τὰ πορίσματα θέλουσιν ἀνακοινωθῆ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν τῷ παρόντι δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν· τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ γεωδαισίας καὶ ἐπιπεδομετρίας· τοῦτο μαρτυρεῖ καὶ ἡ χρῆσις τῆς λέξεως «διαγραμμάτων», ἥτις εἶναι ἀποκλειστικῶς χαρτογραφική.

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ διάγραμμα αὐτὸ εἶναι καθαρῶς πολιτικοῦ χαρακτῆρος, εἶναι ὑπηρεσία κτηματολογίου.

§118ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι γεννᾷ ἀληθῆ δικαιώματα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ὑπῆρξαν τοιοῦτοι χάρται κτηματολογικοὶ τοῦ Δημοσίου, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη εἰς δίκας τὸ Δημόσιον, καὶ μάλιστα ἰσχυρίσθη τὸ Δημόσιον, ὅτι ἐνήσκησε πρᾶξιν κατοχῆς, ὅτε μετέβησαν οἱ ὑπάλληλοί του καὶ ἔκαμον τὸν χάρτην. Βεβαίως δὲ καὶ ὁ χάρτης οὗτος δὲν θὰ σχηματισθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ δι’ ἐπιτοπίου μεταβάσεως, καὶ θὰ ἦναι ἠναγκασμένοι οἱ ἰδιοκτῆται νὰ καιροφυλακτῶσι, μήπως μεταβῶσιν οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὰς ἰδιοκτησίας των καὶ ἐνεργήσωσιν οὕτω πράξεις κατοχῆς. Τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς κατοχῆς τὴν ἐπεκαλέσθη τὸ Δημόσιον, δηλ. ὅτι μετέβησαν οἱ ὑπάλληλοί του, καὶ θὰ τὴν ἐπικαλεσθῇ ἐκ νέου, εὑρέθησαν δὲ καὶ Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησαν ὡς πρᾶξιν κατοχῆς τὸ τοιοῦτον, καὶ ἐντεῦθεν τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ συνάδελφος, εἶναι ἀληθῶς τοιοῦτον καὶ πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἂν τοιαῦται θὰ ἦσαν αἱ συνέπειαι τοῦ νομοσχεδίου, προτιμοτέρα πάλιν ἡ διεξαγωγὴ τῆς ἐργασίας ὑπὸ στρατιωτικῶν, ὡς μᾶλλον ἀπροσωπολήπτων μεταξὺ Δημοσίου καὶ ἰδιωτῶν, ἐνῷ οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι, ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, εἶναι εἰθισμένοι, ἵνα ἐξετάζωσι τὰς ἀμφισβητήσεις ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ χαρτογραφικὴ αὕτη ἐργασία ἐπιδρᾷ εἰς τὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ δικαίου· πρόκειται περὶ καταρτισμοῦ χάρτου, περιλαμβάνοντος τὰ διαγράμματα τῶν κτημάτων, μενόντων ἀθίκτων τῶν τῆς κυριότητος καὶ τῆς κατοχῆς.

§120ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τούτου θὰ γεννηθῶσιν ἐπιτόπιοι μεταβάσεις, αὐτὰς δὲ τὰς μεταβάσεις θὰ ἐπικαλῆται ὡς πράξεις κατοχῆς τὸ Δημόσιον.

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοιοῦτος κίνδυνος δὲν ὑφίσταται.

§122ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι πράγματι τοιαύτας πράξεις κατοχῆς ἐπεκαλέσθη ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ Δημόσιον, μὴ ἔχετε δὲ ἀμφιβολίαν, ὅτι μὲ τὴν τάσιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν σήμερον τὰ Δικαστήριά μας, θὰ ἴδητε ἀπαλλοτριώσεις ἰδιωτικῶν κτημάτων, στηριζομένας εἰς αὐτὰς τὰς διατάξεις. Τὸ Ὑπουργεῖον δὲ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται νὰ ἀκριβολογήσῃ, ἂν κτῆμά τι ἀνήκῃ εἰς τὸ Δημόσιον ἢ ὄχι· πῶς θὰ σχηματισθῇ τὸ κτηματολόγιον; ἐπὶ τῇ βάσει τίνων δεδομένων; Καὶ ὅταν μεταβαίνῃ εἰς ἁπλοῦς γεωμέτρης πρὸς καταρτισμὸν σχεδιαγράμματος, δύναται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ τὸν ἀποδιώξῃ, ἀλλ’ ὅταν μεταβαίνῃ τμῆμα στρατιωτικὸν, τότε τὸ τμῆμα αὐτὸ ἔχει ὄπισθέν του τὴν χωροφυλακὴν, τὸν στρατόν. Πρόκειται λοιπὸν περὶ διατάξεως, ἡ ὁποία ἀναγκαίως θὰ φέρῃ εἰς ἄτοπα καὶ παρατράγῳδα. Τὸ ἄτοπον δὲ, τὸ ὁποῖον παρέστησα, συνέβη ἄλλοτε· διέταξε μίαν φορὰν ὁ Πρωθυπουργὸς μίαν ἴλην ἱππικοῦ καὶ ἐξεδίωξε τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῶν τοὺς ἰδιοκτήτας, λέγων, ὅτι αἱ γαῖαι ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον· ὁ Πρωθυπουργὸς ἔκρινεν ὡς δικαστής. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό; Φθάνει νὰ τοῦ καπνίσῃ μόνον, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία ἀνῆκε πρὸ 50 ἐτῶν εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ δύναται ἀμέσως νὰ διατάξῃ τὸ ἱππικὸν καὶ τὴν χωροφυλακήν: «ἐμπρὸς καὶ ἔξω!»

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ περίπτωσις, εἰς ἣν ὑποθέτω, ὅτι ἀφορᾷ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ...

§124ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὸ 1883, ὅτε ἠναγκάσθην ἐγὼ, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ παρέμβω καὶ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κανονίζῃ ἰδιωτικὰ δικαιώματα.

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μίαν γινώσκω περίπτωσιν, οὐχὶ ὅμως κατὰ τὸ 1883, ἀλλὰ πρὸ δύο ἐτῶν, ὅτε ἀπεδιώχθησάν τινες ὑπὸ στρατιωτικῶν ἐκ τῆς κατοχῆς γαιῶν παρὰ τὸν στρατῶνα τοῦ ἱππικοῦ. Ἐξετάσεως γενομένης τότε ἐπὶ τοῖς παραπόνοις τῶν ἐκδιωχθέντων, ἐτιμωρήθησαν οἱ λύσαντες οὕτω ζητήματα ἄσχετα πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν. Ἂν πρόκηται περὶ ἄλλης περιπτώσεως, δέον ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ μοὶ τὴν ὑπομνήσῃ μᾶλλον συγκεκριμένως, διότι οὐδεμίαν ἄλλην ἔχω παροῦσαν ἐν τῇ μνήμῃ. Γινώσκω μόνον, ὅτι τὸ ἱππικὸν ἔχει τὴν ἐντολὴν, νὰ φρουρῇ τὴν κατοχὴν τοῦ πεδίου τοῦ Ἄρεως, ἔνθα ὁ στρατὼν αὐτοῦ, συνέβη δ’ ἐνίοτε, ἐν τῇ ἐπιτελέσει τοῦ καθήκοντος τούτου, ν’ ἀποδιώξῃ τοὺς ἀποπειρωμένους ν’ ἀναστηλώσωσι νύκτωρ σημεῖα κατοχῆς. Τούτων ὅμως πρὸς τὴν χαρτογραφίαν καὶ τὴν γεωδαισίαν δὲν βλέπω τὴν ἄμεσον σχέσιν. Τὰς αὐθαιρέτους τάσεις, ἃς διαβλέπει ἐν ἐμοὶ ὁ κ. Βουλευτὴς, δὲν θὰ ἐζήτουν διὰ τῆς γεωδαισίας νὰ πραγματοποιήσω· ὁ κ. Βουλευτὴς γινώσκει, ὅτι ἡ αὐθαιρεσία δὲν ἐπιζητεῖ συνήθως συνδρομὴν ἐν ταῖς νομοθετικαῖς διατάξεσιν, ἀλλὰ μᾶλλον ἐν τῇ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τῶν περιορισμῶν, οὓς αὗται ἐπάγονται. Ὑπὸ ταύτην μάλιστα τὴν ἔποψιν τὸ νομοσχέδιον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς παρέχον ἐγγυήσεις, διότι ὁ εἰσερχόμενος εἰς κτῆμα πρὸς ἐκτέλεσιν χαρτογραφικῆς ἐργασίας ἔχει ἐκ τοῦ νόμου δεδηλωμένον τὸν σκοπὸν τῆς ἐν τῷ κτήματι ἐργασίας αὐτοῦ καὶ διότι αὕτη δὲν σχετίζεται πρὸς τὴν κατοχὴν διανοίᾳ κυρίου, ἡ τοιαύτη δὲ ἐκ τοῦ νόμου δήλωσις καθιστᾷ αὐτὸν νομικῶς ἀνίκανον εἰς ἐκτέλεσιν πράξεως ἰδιωτικῆς κατοχῆς.

§126ΡΑΛΛΗΣ. Δυνάμει αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου γεννᾶται ἀμέσως ἡ ἰδέα καὶ ὑπάρχει τὸ τεκμήριον, τὸ μὴ χρῆζον περαιτέρω ἀποδείξεων, μήτε ἐπιδεχόμενον ἐναντίαν ἀπόδειξιν, ὅτι πραγματικῶς ὑπῆρχεν ἡ διάνοια τοῦ κυρίου, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπέστελλε τοὺς ὑπαλλήλους του τὸ Δημόσιον πρὸς κατάστρωσιν τοῦ διαγράμματος, καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο πολεμῶ τὴν διάταξιν, διότι, ἐὰν πρόκηται περὶ ἐνεργείας ἑνὸς γεωμέτρου, ὁ ὁποῖος μεταβαίνει ἐκεῖ αὐθαιρέτως, τὸν γεωμέτρην ὁ ἰδιώτης δύναται καὶ νὰ ἀποδιώξῃ καὶ νὰ τῷ ἀμφισβητήσῃ τὴν διάνοιαν τοῦ κυρίου. Ἀλλ’ ἂν πρόκηται περὶ ἐκτελέσεως τῆς διατάξεως ταύτης, τότε θὰ ἔχωμεν ἀφ’ ἑνὸς τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν καὶ βίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιβάλληται μὲ τὰς νομίμους διατυπώσεις, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν διάνοιαν τοῦ κυρίου ἐκπεφρασμένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Προτείνομεν τὴν ἀναβολὴν, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δέχηται, νὰ διαγράψῃ τὸ τελευταῖον μέρος τῆς αʹ παραγράφου.

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πολὺ καλά. Ἀρκεῖ νὰ μείνῃ τὸ «παντὸς εἴδους χαρτῶν».

§129ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε ζητοῦμεν τὴν ἀναβολὴν, ἵνα τὰ μεταβάλωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν (ἱλαρότης).

§130ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία φράσις, ἡ μετὰ τὰς λέξεις «χρησίμων εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους».

§131ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι, νὰ ἀναβληθῇ.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θέλετε νὰ διαγράψωμεν καὶ ἄλλα; διαγράφομεν καὶ τὸ «χρησίμων εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους», καὶ μένομεν εἰς τὰς λέξεις «παντὸς εἴδους χαρτῶν».

§133ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι, θὰ τὸ συζητήσωμεν· προτείνομεν τὴν ἀναβολήν.

§134ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κκ. Καλογεροπούλου καὶ Σάκκη).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 75. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7 μ. μ.