1889.03.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20

Τῆς 27 Μαρτίου 1889.

Ὥρα 10 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὰ πρακτικὰ, προσδιωρίσθη προχθὲς ὥρα πρὸς ἔναρξιν τῶν πρωϊνῶν συνεδριάσεων ἡ 9η, ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶπε ῥητῶς τὴν 10ην.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν 10ην μάλιστα, ἀλλ’ εἴπομεν νὰ ἐρχώμεθα ἀπὸ τῆς 9ης, διὰ νὰ κατορθοῦται συνεδρίασις εἰς τὰς 10.

§3ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι σπουδαῖον, κύριε Πρόεδρε, νὰ συνερχώμεθα ἀπὸ τῆς 9ης, διὰ νὰ συνεδριάζωμεν τὴν 10ην, δὲν εἶναι δὲ εὐχάριστον νὰ ἔρχηταί τις τὴν 9ην καὶ νὰ περιμένῃ τοὺς ἄλλους τὴν 10ην. Λάβετε αὐστηρότερα μέτρα διὰ τὰς πρωϊνὰς συνεδριάσεις, ὥστε νὰ ἦναι παρόντες οἱ Βουλευταὶ τὴν αὐτὴν ὥραν καὶ νὰ ἄρχηται ἡ συνεδρίασις. Ἐὰν πρόκηται νὰ ἐρχώμεθα ἄλλοι εἰς τὰς 9 καὶ ἄλλοι εἰς τὰς 10, δὲν εἶναι σοβαρὰ ἡ ἐργασία.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰς 9 νὰ ἄρχηται ἡ συνεδρίασις.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὰς 9, κύριε Πρόεδρε.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἂς γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι εἰς τὰς 9 θὰ ἄρχηται τῶν ἐργασιῶν της. Οἱ κατάδικοι τῶν ἐν Χαλκίδι ἐξεταστικῶν φυλακῶν παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἐπιστάτου τῶν φυλακῶν, ὡς καταπιέζοντος καὶ φορολογοῦντος αὐτούς. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ἡ χήρα τοῦ Ξενοφῶντος Γραμματικοπούλου, τοῦ ἐπὶ εἰκοσαετίαν ὑπηρετήσαντος ἐν τῇ Βουλῇ, διατελοῦσα ἐν δυστυχίᾳ, ἀναφέρεται εἰς τὸ ἔλεος τῆς Βουλῆς καὶ παρακαλεῖ νὰ τῇ χορηγηθῇ ἀνακούφισις.

§7ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Γραμματικόπουλος, μετὰ εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν, βεβαρημένος ἀπὸ χρέη, προὐτίμησε τὸν θάνατον καὶ κατέλιπεν οἰκογένειαν πολυμελῆ, ἡ ὁποία πένεται εἰς βαθμὸν τρομερόν. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἔλθῃ ἐπίκουρος, χορηγοῦσα ἀνάλογόν τι βοήθημα, ἐν ὀνόματι τῆς φιλανθρωπίας καὶ τῆς δικαιοσύνης.

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι δικαιότατον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Διάφοροι δημόται Ὀλυμπίων ἀναφέρουσιν, ὅτι ὁ Νομάρχης Ἀχαϊοήλιδος, ἐναντίον τοῦ νόμου ἐνέκρινε τὴν προταθεῖσαν μετάθεσιν τοῦ Αʹ ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ εἰρημένου δήμου εἰς Παλιᾶ. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§10ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον Ἀχαϊοήλιδος, τῇ προτάσει τῶν μελῶν αὐτοῦ κ.κ. Λ. Σταμάτη καὶ Κ. Ἰωαννίδου, συνεπείᾳ ὡρίμου σκέψεως, ἀπεφάσισε παμψηφεί, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν κατασκευὴν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, προσδιοριζομένης ἀκριβῶς καὶ λεπτομερῶς εἰς τὸ σχετικὸν ψήφισμά του τῆς 13 Νοεμβρίου 1888, διαβιβασθὲν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ ἀπὸ 19 Ἰανουαρίου 1889 ἐγγράφου τῆς νομαρχίας Ἀχαϊοήλιδος ὑπ’ ἀριθ. 501. Ἐνόμισα ὅθεν καλὸν, συνεπείᾳ παραστάσεων πολλῶν μελῶν τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου καὶ πολλῶν συμπολιτῶν μου, σήμερον, ὅτε τελοῦμεν, οὕτως εἰπεῖν, τὰ ἐγκαίνια τῶν συνεδριάσεων περὶ σιδηροδρομικῶν ἀντικειμένων, νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ συστήσω πρὸς αὐτὴν τὴν εὐχὴν τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, διότι τῷ ὄντι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μελετήσῃ τῇ συνδρομῇ τῶν εἰδημόνων τὸ ζήτημα τοῦτο, θέλει πεισθῇ, ὅτι μία τῶν σπουδαιοτέρων ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν γραμμῶν εἶναι καὶ ἡ συνιστωμένη ὑπὸ τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου.

§11ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετέ μας παρακαλῶ τὴν γραμμὴν ταύτην.

§12ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὕτη καθορίζεται ἐν τῷ συμπεράσματι τῆς προτάσεως τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀναγινώσκω: «Νὰ παρακληθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως προνοήσῃ περὶ κατασκευῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Πατρῶν διὰ Τριποτάμων εἰς Τρίπολιν, διὰ τῶν ἑξῆς σημείων. Ἀπὸ Πατρῶν διὰ τῶν δήμων Φαῤῥῶν, Τριταίας, Λαμπείας, Πηνειΐων, Ὀλυμπίων μέχρι Τριποτάμων, ἐκεῖθεν δὲ δεξιᾷ τῷ ἀνίοντι διὰ τῶν κοιλάδων τῶν Τριποτάμων, Βερσιτσίου, Δεχανίου, Βεσινίου, Σκουπίου, Νάσια, Στρεζόβης, Χόβολης καὶ Φιλέικα μέχρι τοῦ Λάδωνος, καὶ ἐκεῖθεν διὰ Λεβιδίου μέχρι Τριπόλεως». Διὰ τῆς γραμμῆς ταύτης θὰ συγκοινωνήσουν αἱ ἐπαρχίαι Λακεδαίμονος, Κυνουρίας, (διὰ Τριπόλεως) Μαντινείας, Γόρτυνος καὶ Καλαβρύτων μετὰ τῶν Πατρῶν καὶ τῆς Ἠλείας. Ἐκ τῶν Καλαβρύτων θὰ συγκοινωνήσωσι μὲ τὰς Πάτρας καὶ τὴν Ἠλείαν οἱ εὐφορώτεροι καὶ πολυπληθέστεροι δῆμοι Λευκασίων, Κλειτορίας, Καλλιφωνίας, Ἀροανείας, Παΐων καὶ Ψωφῖδος, ἐκ Γόρτυνος δὲ οἱ δῆμοι Κλείτορος, Νάσωνος καὶ Ἐλευσῖνος, καὶ ἐκ τῆς Ἠλείας οἱ δῆμοι Λαμπείας, Πηνειΐων καὶ Ὀλυμπίων, πρὸς δὲ καὶ οἱ δῆμοι Τριταίας, Δύμης καὶ Φαῤῥῶν τῶν Πατρῶν. Διὰ τῆς γραμμῆς ταύτης θὰ συνδεθῇ ὁ νομὸς Ἀρκαδίας μετὰ τοῦ νομοῦ Ἀχαϊοήλιδος, ἤτοι ἡ Τρίπολις μὲ τὰς Πάτρας ἀπ’ εὐθείας.

§13ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσων χιλιομέτρων εἶναι;

§14ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐγένετο ἐπιστημονικὴ καταμέτρησις, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι μείζων τῶν 100 χιλιομέτρων, ἀλλ’ ἀναντιῤῥήτως εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα γραμμὴ καὶ ἡ πλουσιωτέρα καὶ διὰ τὴν Ἑταιρίαν, διότι αὕτη θὰ ἐκμεταλλευθῇ τὰς πλουσιωτέρας ἐσωτερικὰς τῆς Πελοποννήσου καλλιεργουμένας καὶ εὐφορωτάτας πεδιάδας, οἷαί εἰσιν ἡ τῶν Φαῤῥῶν, κατάφυτος ἐξ ἀμπέλων καὶ σταφιδώνων, κατάῤῥυτος ἐξ ὑδάτων καὶ ἐπιτηδεία εἰς πᾶσαν βλάστησιν καὶ παραγωγὴν, ἡ τῆς Τριταίας, πλουσιωτάτη ἔκπαλαι καὶ αὕτη εἰς παραγωγὴν, αἱ εὐφορώταται ἐπίσης πεδιάδες ἀπὸ Τριποτάμων μέχρι Λάδωνος, αἵτινες καὶ σήμερον διὰ τοῦ πλεονάζοντος τῆς παραγωγῆς των διατρέφουσι πολλὰ ἐκ τῶν ὀρεινῶν μερῶν τῆς Ἠλείας καὶ Γόρτυνος ὁ παραγωγικότατος εἰς σιτηρὰ δῆμος Ὀρχομενοῦ (Λεβίδιον) καὶ τέλος ἡ ὡραιοτάτη καὶ παραγωγικωτάτη πεδιὰς τῆς Μαντινείας, διατρέφουσα ἄλλοτε ἕν ἑκατομμύριον ψυχῶν· ἤδη ὁ σῖτος τῆς Μαντινείας καὶ Λεβιδίου, μὴ δυνάμενος νὰ μεταφερθῇ εἰς Πάτρας ἕνεκεν τῆς μεγάλης πρὸς μεταφορὰν δαπάνης, πωλεῖται ἐπιτοπίως εἰς εὐτελῆ τιμὴν, οὗ ἕνεκεν οἱ σιτοφόροι οὗτοι ἀγροὶ μένουσιν ἀκαλλιέργητοι. Ἡ γραμμὴ αὕτη θέλει ὑπηρετήσει καὶ τὴν κτηνοτροφίαν, ἥτις τὴν ἄνοιξιν καὶ τὸ θέρος ἀκμάζει εἰς τὰ ἔνθεν καὶ ἔνθεν τῆς γραμμῆς ὄρη. Θέλει ἐκμεταλλευθῇ ἐπίσης τὰ δασικὰ προϊόντα, διότι θέλει διέρχεσθαι διὰ τοῦ ὡραίου καὶ μεγάλου δάσους τῆς Πελοποννήσου, τῆς Κάπελης, ἔχοντος πεντάωρον ἔκτασιν κατὰ μῆκος καὶ τετραώρου κατὰ πλάτος, ἤτοι ἐμβαδὸν ἑξακοσίων περίπου χιλιομέτρων, ὅπερ δάσος, φυλασσόμενον, δύναται νὰ κατασταθῇ ὁ στέφανος τῆς Πελοποννήσου, ὡς ἦτο καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ὅτε οἱ Λαλαῖοι ἐκυριάρχουν αὐτοῦ καὶ τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ τελευταίου χωροφύλακος. Ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων ἡ προτεινομένη γραμμὴ καλεῖται ὑπὸ τοῦ λαοῦ Βασιλικὴ στράτα, καθότι ὅλη ἡ δυτικὴ, μεσημβρινοδυτικὴ καὶ κεντρικὴ Πελοπόννησος συγκοινωνεῖ μέχρι Πατρῶν διὰ ταύτης καὶ δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἡ κεντρικὴ ἀρτηρία τῆς Πελοποννήσου. Διὰ τῆς γραμμῆς ταύτης, ἐν ἑνὶ λόγῳ, ἑνοῦνται τὰ δύο κέντρα, ἡ Τρίπολις καὶ αἱ Πάτραι. Τὰ σμήνη τῶν ἐργατῶν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Κυνουρίας, Μαντινείας, Γορτυνίας καὶ Καλαβρύτων δι’ αὐτῆς θὰ κατέρχωνται εἰς Πάτρας καὶ τὴν Ἠλείαν, ὧν καλλιεργοῦσι τὰς ἐκτεταμένας πεδιάδας, θὰ ἀνακύψῃ τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ κτηνοτροφία, ἅτινα ἤδη εὑρίσκονται ἐν καταστάσει μαρασμοῦ...

§15Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι τῷ ὄντι ἀξία μελέτης ἡ γραμμὴ αὕτη.

§16ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ μελετήσῃ τὴν γραμμὴν ταύτην, θέλει πεισθῆ περὶ τῆς μεγίστης χρησιμότητος αὐτῆς, ἐπίσης δὲ καὶ αἱ σιδηροδρομικαὶ Ἑταιρίαι θέλουσι διακρίνει τὰς ὠφελείας ἀνωτέρας πάσης ἄλλης γραμμῆς. Περιορίζομαι εἰς τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις σήμερον, δι’ ὧν ἠθέλησα νὰ θίξω τὴν προσοχὴν καὶ νὰ προκαλέσω τὴν μελέτην τῶν ἁρμοδίων, οἵτινες εὐχερῶς θέλουν ἀνακαλύψει τὰ πλεονεκτήματα τῆς ὑπὸ πάσας τὰς ἐπόψεις σημαντικωτάτης ταύτης σιδηρᾶς γραμμῆς.

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω σχέδιον νόμου περὶ ἐπικυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας συνομολογηθείσης τὴν 20 Μαρτίου συνθήκης ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας, παρακαλῶ δὲ, ἀφοῦ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, νὰ προηγηθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν, λόγῳ τοῦ ὅτι ἀφορᾷ εἰς συμφέροντα διεθνῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 93).

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι πιθανὸν νὰ βαίνωμεν πρὸς τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν μας, ἢ νὰ μὴ ἀπέχωμεν πολὺ ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν αὕτη θέλει κηρυχθῆ· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, πρὶν ἢ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς λήξεως, νὰ καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς, ἃς θὰ ζητήσω. Ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» ἐδημοσιεύθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Ἡ μελέτη αὐτοῦ παρήγαγέ μοι ἀπορίας, τῶν ἀποριῶν δὲ τούτων τὴν λύσιν θέλω ζητήσει ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θέλει καταθέσει. Εἰς τὸ κεφάλαιον 4 περιλαμβάνονται δύο κονδύλια, τὸ μὲν «μελέται ὁδῶν 10 χιλιάδες», τὸ δὲ «ὁδοιπορικὰ καὶ ἀποζημιώσεις μηχανικῶν 166,000». Ἐνόμιζον, ὅτι ἡ μελέτη τῶν ὁδῶν γίνεται διὰ μηχανικῶν, ἑπομένως τὰ ἔξοδα μελέτης ὁδῶν εἶναι τὰ ὁδοιπορικὰ καὶ αἱ ἀποζημιώσεις τῶν μηχανικῶν· ἐπειδὴ δὲ βλέπω εἰδικὴν δαπάνην διὰ τὴν μελέτην τῶν ὁδῶν καὶ εἰδικὴν δαπάνην διὰ τὰ ὁδοιπορικὰ καὶ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν μηχανικῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διασαφήσῃ τὸ εἶδος τῆς δαπάνης. Εὑρίσκω ἐπίσης ὡς «διάφορα ἔξοδα δραχ. 48,000», τίνα εἶναι τὰ διάφορα ἔξοδα, ἀφοῦ ἐν τῷ κεφαλαίῳ 4 περιλαμβάνονται παραπλήσια ἔξοδα; Ἐπίσης ἐδαπανήθησαν 10,000 δραχμῶν ὡς χορηγία εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια. Καὶ τὴν δαπάνην δὲ ταύτην παρακαλῶ νὰ διασαφήσῃ. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ 5ῳ, εὑρίσκω δαπάνην δραχ. 256,260 δι’ ἐργοδηγούς. Πόσοι εἶναι οἱ ἐργοδηγοί; Καὶ 63,000 δραχμῶν δαπάνην δι’ ἀλλοδαποὺς μηχανικούς, οἵτινες βεβαίως δὲν εἶναι οἱ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, διότι περὶ πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς προβλέπει τὸ κεφάλαιον 11, περιλαβὸν δαπάνην 228,680. Διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, πόσοι εἶναι οἱ ἀλλοδαποὶ μηχανικοὶ καὶ πῶς προσελήφθησαν. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ 3ῳ εὑρίσκω ἓν ποσὸν 6,238 διὰ παράρτημα γραφείου. Πρέπει ὅμως νὰ μάθωμεν, τί ἐστὶ τὸ παράρτημα γραφείου; Καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπεθύμουν νὰ ἐνοχλήσω. Εἶδον ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» δημοσιευθέντα τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἐν αὐτῷ γίνεται μνεία Διατάγματος τινος, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη, καὶ δι’ οὗ ἀνεκηρύχθησαν δεύτεροι διατάκται τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως οἱ Εἰρηνοδίκαι. Ἔχομεν λοιπὸν πρῶτον διατάκτην τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, δεύτερον διατάκτην τοὺς Εἰρηνοδίκας. Βεβαίως, ὅτε μόνον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐξηλέγχοντο αἱ καταστάσεις αἱ μισθοδοτικαὶ τῶν δημοδιδασκάλων, καὶ ἐξεδίδοντο τὰ ἐντάλματα πρὸς πληρωμὴν αὐτῶν, ἐπήρχετο βραδύτης μεγάλη, καὶ παράπονα ἐγίνοντο πολλά. Πρὸς θεραπείαν τῶν παραπόνων τούτων ἐγένετο χρῆσις δικαιώματος, τὸ ὁποῖον εἶχε δημιουργήσει ὁ νόμος περὶ Ταμείου Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, τοῦ νὰ διορισθῶσι δεύτεροι διατάκται, διωρίσθησαν δὲ οἱ Εἰρηνοδίκαι. Οἱ δεύτεροι διατάκται εἰς ποῖον ἔργον ἔχουσι νὰ ἐπασχολῶνται; Θέλουσιν ἐξετάζει, ἐὰν πραγματικῶς οἱ δημοδιδάσκαλοι ἐδίδαξαν τὸν μῆνα, διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖται διὰ τῆς καταστάσεως ἡ πληρωμὴ μισθοῦ; Ἀλλ’ οἱ δημοδιδάσκαλοι δὲν εἶναι ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Εἰρηνοδίκου, εἶναι εἰς πολλὰ χωρία, ὁ δὲ Εἰρηνοδίκης, εἶναι Εἰρηνοδίκης εἰς μίαν μόνον περιφέρειαν. Τὸ ἔργον τοῦ Εἰρηνοδίκου ἄλλως εἶναι ἐντελῶς διάφορον, ἐὰν δὲ μένῃ εἰς αὐτὸν χρόνος τις ἐκ τῆς ἐργασίας του, ἕνεκα τοῦ ἔργου του καλεῖται ν’ ἀπασχολήσῃ τὸν χρόνον αὐτὸν εἰς μελέτας διὰ νὰ γίνῃ χρησιμώτερος εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Ἤδη, διὰ τῆς ἀναθέσεως τῶν ἔργων τοῦ δευτέρου διατάκτου ἀποτρέπομεν τοὺς Εἰρηνοδίκας ἀπὸ τῶν ἀσχολιῶν αὐτῶν τούτων, αἵτινες ἁρμόζουσιν εἰς Εἰρηνοδίκας, καὶ ὑποχρεοῦμεν αὐτοὺς νὰ ζητῶσι πληροφορίας, ἐὰν οἱ Δημοδιδάσκαλοι ἐδίδαξαν τὸν μῆνα ἐκεῖνον ἢ ὄχι, διὰ νὰ συντάξωσι τὴν κατάστασιν αὐτῶν, ὅπως ἐκδοθῶσι τὰ ἐντάλματα πρὸς πληρωμὴν τῶν μισθῶν των. Ἡ δημιουργία αὕτη τῶν δευτέρων διατακτῶν ἐπάγεται δαπάνην 28,320 δραχμῶν, τὸ δὲ Ταμεῖον τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει ἔξοδα 3,179,185, ἔχει ὀλιγώτερα ἔσοδα καὶ ἀφίνει ἔλλειμα 707,975. Ἀφοῦ λοιπὸν ἔχομεν ἔλλειμμα ἴσον μὲ τὸ ⅕ ἢ τὸ ¼ τῆς δαπάνης, μοὶ φαίνεται ὅτι συνετὸν εἶναι νὰ φροντίζωμεν νὰ κάμωμεν τὰς δυνατὰς οἰκονομίας, καὶ ν’ ἀποφεύγωμεν τὰ περιττὰ ἔξοδα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μοὶ δικαιολογήσῃ τὰ περὶ τούτου. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μίαν μόνον παράκλησιν ἀπευθύνω. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ συνταχθῇ εἷς πίναξ, ὁ ὁποῖος νὰ δηλώσῃ εἰς ἡμᾶς τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888 ἐχορηγήθησαν διὰ νόμων ἢ καὶ διὰ Διαταγμάτων, διὰ πιστώσεων ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωτικῶν, ὡς καὶ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα διὰ νόμων ἢ καὶ διὰ Διαταγμάτων, μήπω ἀκόμη κυρωθέντων διὰ νόμου, ἐχορηγήθησαν διὰ πιστώσεων ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωτικῶν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889.

§19ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πληροφοροῦμαι, πολλοὶ δικηγόροι ἐξ Ἑρμουπόλεως ὑπέβαλον σοβαρὰς αἰτιάσεις κατά τινος ἢ κατά τινων τῶν μελῶν τοῦ Πρωτοδικείου Σύρου. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἡ εἴδησις αὕτη ᾖναι ἀληθές· ἐν ᾗ ὅμως περιπτώσει ἀληθεύῃ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως δώσῃ ἐξηγήσεις περὶ τοῦ θέματος τούτου, συγχρόνως δὲ καταθέσῃ τὸν φάκελλον, τὸν σχετικὸν πρὸς τὰς ἐνεργηθείσας τυχὸν διοικητικὰς ἀνακρίσεις.

§20ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Φάκελλος περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης δὲν εἶναι ἐσχηματισμένος, ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν παρηγγέλθη παρ’ ἐμοῦ, συνεπείᾳ ἐπιστολῶν, νὰ μεταβῇ καὶ ἐξετάσῃ· μετέβη, ἐξήτασε καὶ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του, χθὲς ἢ προχθὲς ὑποβληθείσης, μοὶ ἀνακοινοῖ τὸ συμπέρασμα τῆς ἐρεύνης. Ἐπὶ τῆς ἐκθέσεώς του σκέπτεται ἤδη τὸ Ὑπουργεῖον.

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, εἰς τί ποσὸν ἀνέρχονται τὰ διατεθέντα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἔντοκα γραμμάτια κατὰ τὰς χρονολογίας 30 Νοεμβρίου, 31 Δεκεμβρίου 1888, 31 Ἰανουαρίου, 28 Φεβρουαρίου καὶ 15 Μαρτίου 1889. Μολονότι εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ μὴ προφθάσωμεν κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῶν προσόδων, δανείων καὶ βαρῶν, οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ ἐνδέχεται κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον νὰ συζητηθῇ τοῦτο, νομίζω καλὸν νὰ δοθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν συγκριτικαί τινες πληροφορίαι· 1) τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἐβεβαιώθη κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν ἐντὸς τῆς χρήσεως τοῦ 1887 ἐπὶ τῶν εἰς ἕκαστον δῆμον ἀνηκόντων ποσοστῶν, καὶ 2) τοῦ ποσοῦ, ὅπερ προϋπολογίζεται, ὅτι θὰ βεβαιωθῇ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ δημοτικῶν προσόδων, δανείων καὶ βαρῶν ἐπὶ τῶν ἑξῆς φόρων: αʹ) ἀροτριώντων κτηνῶν, βʹ) τῶν ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττομένων ἐγγείων φόρων, γʹ) τῶν τελωνιακῶν δασμῶν εἰσαγωγῆς. Προσέτι τὸ κατὰ τὸ ἔτος 1888 βεβαιωθὲν δι’ ἕκαστον δῆμον ἔσοδον ἐκ τῶν διαπυλίων τελῶν. Εἶχον ἐρωτήσει προχθὲς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἐὰν ἐν τῇ τελευταίᾳ στήλῃ τοῦ κατατεθέντος πίνακος περιέχωνται μόνον τὰ διαπύλια τέλη, ἢ καὶ ἄλλοι ἔμμεσοι δημοτικοὶ φόροι. Κατὰ λάθος δὲ, ὑποθέτω, εἶπεν, ὅτι περιέχονται μόνον ταῦτα. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι δὲν περιέχονται μόνον ταῦτα, διότι δῆμοι, μὴ ἔχοντες διαπύλια τέλη, σημειοῦνται ἐν τῇ στήλῃ ταύτῃ μετὰ μικρῶν ἐσόδων· π.χ. εἷς ἢ δύο δῆμοι τοῦ νομοῦ Ἄρτης σημειοῦνται μὲ πρόσοδον ἐξ ἐμμέσων φόρων 200 ἢ 300 δραχμῶν, ἐνῷ δὲν ἔχουσι διαπύλια τέλη. Τοιοῦτοι θὰ ὑπάρχωσι καὶ εἰς ἄλλους νομούς. Τὰ μικρὰ δὲ ποσὰ, τὰ δι’ ἕκαστον αὐτῶν ἀναγραφόμενα, ἀθροιζόμενα, ἀποτελοῦσι ποσὸν, ἄξιον λόγου· ἑπομένως εἶναι καλὸν, εἰς τὸν πίνακα τοῦτον νὰ τεθῇ καὶ μία ἄλλη στήλη, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ καταχωρηθῶσι κυρίως τὰ ἐκ μόνων τῶν διαπυλίων τελῶν βεβαιωθέντα ποσά.

§22ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὰ εἶνε τὰ διαπύλια τέλη.

§23ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχουσιν ὅμως δῆμοι, μὴ ἔχοντες τοιαῦτα.

§24ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οἱ τοιοῦτοι δῆμοι σημειοῦνται διὰ στιγμῶν.

§25ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω καλὸν, νὰ καθαρισθῇ τοῦτο.

§26Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ νόμος περὶ δήμων προσδιορίζει, τίνες εἶναι οἱ ἔμμεσοι φόροι, μεταξὺ δὲ τῶν ἐμμέσων φόρων εἶναι ὁ ἔκτακτος δημοτικὸς δασμὸς, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῶν εἰς τὸν δῆμον εἰσαγομένων δι’ ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ διαπύλια τέλη.

§28ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ νέα λέξις, ἡ ὁποία ἐπλάσθη ἄνευ ἀνάγκης, δηλοῖ αὐτὸ τοῦτο τὸ τῶν ἐκτάκτων ἐμμέσων δημοτικῶν δασμῶν, ἔκτακτος δὲ δημοτικὸς δασμὸς ἐπιβάλλεται ἐν ὡρισμένοις δήμοις, δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ τοιοῦτον πᾶς δῆμος.

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τοσούτῳ, ἐν τῷ πίνακι τῷ κατατεθέντι ὑπάρχουσι δῆμοι, μὴ ἐπιβάλλοντες διαπύλια τέλη, οἵτινες εἶναι ἐγγεγραμμένοι ὡς εἰσπράττοντες τοιαῦτα, ἑπομένως εἰσπράττονται τὰ ἔσοδα ταῦτα ὄχι ἐκ διαπυλίων τελῶν, ἀλλ’ ἐξ ἄλλων πόρων.

§30ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσιν ἄλλα.

§31ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸν δῆμον Ὠρωπίων ἀναγράφεται ἔσοδον δρ. 50 ἐξ ἐμμέσων φόρων, ἐνῷ δὲν ὑπάρχουσι διαπύλια τέλη, διότι διαπύλια τέλη, φέροντα ἔσοδον 50 δραχμῶν βεβαίως δὲν ὑπάρχουσι.

§32ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διατί;

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διότι ἡ δαπάνη πρὸς εἴσπραξιν τοῦ ποσοῦ τούτου θὰ ἦναι πολὺ μεγαλειτέρα.

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πᾶς δῆμος, ὁ ὁποῖος ἔχει τελωνιακὴν ἀρχήν, δύναται νὰ ἔχῃ διαπύλια τέλη.

§35ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἐὰν ἐπληρώθησαν ὁμολογίαι παρὰ τοῦ Δημοσίου ἐντὸς τοῦ 1889 τῶν δανείων 6,000,000 καὶ 10,000,000, ἅτινα ἐξοφλοῦνται, καὶ πόσαι τοιαῦται ὁμολογίαι ἐπληρώθησαν.

§36Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1887 διετέλει ἐργοστασιάρχης Τυπογραφείου ὁ Μιχαὴλ Κουρμπέλης· τοῦτον κατήγγειλεν ὁ Δημήτριος Γιαννακόπουλος ἐπὶ καταχρήσει τυπογραφικοῦ χάρτου. Ἡ καταγγελία αὕτη ἐστάλη εἰς τὸν ἀνακριτὴν, ἀλλ’ ἔκτοτε οὔτε βούλευμα ἐξεδόθη, οὔτε ἄλλη τις πληροφορία ὑπάρχει. Θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, τί γίνεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη.

§37ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ὑπόδειξιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου Ἀχαϊοήλιδος, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ προλαλήσας ἐξ Ἀχαΐας Βουλευτής. Ἀλλὰ παρακαλῶ πρὸ πάντων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἐπισκευῆς τῆς ὑπαρχούσης ἀπὸ Πατρῶν μέχρι Καλαβρύτων ὁδοῦ, ἥτις, κατὰ τὴν ὁμολογίαν αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας, κατέστη ἀχρησιμοποίητος ἕνεκα τῆς κακῆς αὐτῆς καταστάσεως. Ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι μήκους 70 χιλιομέτρων, ἐδαπανήθησαν δὲ πρὸς κατασκευήν της 2,700,000. Σήμερον πραγματικῶς εἶναι τοιαύτη ἡ κατάστασίς της, ὥστε δὲν δύναται νὰ διαβῇ τις δι’ αὐτῆς οὐδὲ πεζός. Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον παρεκαλέσαμεν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἐπισκευῆς, ἀλλ’ εἰς μάτην. Εἶναι καὶ ἄδικον, μετὰ δαπάνην 3,000,000 δραχμῶν, νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὴν ὁδὸν αὐτὴν σχεδὸν καθ’ ὁλοκληρίαν.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τῆς καταγγελίας κατὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου θέλω προβῆ εἰς ἐξετάσεις· ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν δὲν ἠδυνήθην νὰ πληροφορηθῶ περὶ τῶν ἐν τῇ ἐπερωτήσει, ἣν ἐλπίζω νὰ λάβω ἔγγραφον, ὅπως ἀκριβῶς διατυπωθῇ τὸ θέμα καὶ ἐνεργηθῇ ὅ,τι δέον, κατόπιν τῶν συλλεχθησομένων πληροφοριῶν.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἀνακαλυφθῇ ἡ πρᾶξις, παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ διατάξῃ τὴν περὶ τούτου ἐνέργειαν, διότι διοικητικῶς δὲν ἐλπίζω τίποτε, καὶ ἴσως θεωρηθῶ συκοφάντης.

§40ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἡ δικαστικὴ ἀρχή, ἀπαιτεῖται καταγγελία ῥητή. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετάσῃ ὁ Εἰσαγγελεύς, ἂν συνέβη ἔγκλημά τι, ἄνευ καταγγελίας.

§41ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ λάβῃ ταχίστην πρόνοιαν περὶ ἀποπερατώσεως τῆς παρὰ τὴν Ἀχαΐαν κατασκευαζομένης γεφύρας, διότι ἡ ἀτελὴς κατάστασις τοῦ ἔργου τούτου, οὐ μόνον ἐμποδίζει τὴν συγκοινωνίαν, ἀλλ’ ἐγένετο καὶ πρόξενος πολλῶν δυστυχημάτων ἐν τῷ παρελθόντι. Τὰ περὶ τούτου ἐκτίθημι λεπτομερῶς ἐν ἐγγράφῳ διατυπώσει, τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἀφοῦ ἀναγνώσω, νὰ τὴν καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον. (Ἀναγινώσκει). Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ ὡς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὡς Ὑπουργὸν, τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ διατάξῃ τὰ δέοντα περὶ ἐπιστροφῆς τῶν χρημάτων, τῶν καταβληθέντων ὑπὸ τῶν διαθεσίμων κληρωτῶν πρὸς ἀπαλλαγήν των καὶ οἵτινες οὔτε ἀπηλλάγησαν, οὔτε τὸ χρῆμά των δύνανται νὰ λάβωσι.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ δοθῇ σημείωμα, εἰς τίνα δὲν ἀπεδόθη τὸ ἐπιστρεπτέον ἀντισήκωμα, ἵνα δυνηθῶ νὰ ἐξετάσω, ἂν τῷ ὄντι ὑπάρχῃ παράλειψις, καὶ προκαλέσω τὴν ἐπανόρθωσιν παντὸς ἀδικήματος. Ἀλλ’ ἄνευ εἰδικεύσεως δὲν δύναμαι νὰ ἐργασθῶ τελεσφόρως.

§43ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητεῖτε σημείωμα, ὡς νὰ ἦναι ὀλίγοι, πρὸς οὓς ἐκ τοιούτου λόγου καθυστερεῖται τὸ χρῆμά των. Καὶ ἄλλοτε εἶπον, ὅτι εἶναι πάμπολλοι καὶ ἐπανειλημμένως ἀνεφέρθησαν. Οὔτε εὔκολον εἶναι νὰ σᾶς δώσω σημείωσιν, οὔτε ἀναγκαῖον· δύνασθε νὰ δώσητε διαταγὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ὑπουργείων σας, ὅπως ἐνεργηθῶσι πᾶσαι αἱ τοιαῦται αἰτήσεις καὶ ἐπιστραφῇ τὸ καθυστερούμενον χρῆμα. Δὲν ἐννοοῦμεν νὰ σᾶς δώσωμεν ἓν ἢ δύο ὀνόματα ὑπὸ τύπον ῥουσφετίου, ἀλλ’ ἐννοοῦμεν νὰ δώσητε διαταγὴν ἄνευ παρεμβάσεως Βουλευτικῆς περὶ τῆς ταχίστης ἐπιστροφῆς τοῦ χρήματος εἰς πάντας τοὺς προκαταβαλόντας καὶ μὴ ἀπαλλαγέντας.

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδεμία ποτέ μοι ἐγένετο περὶ ἀντισηκώματος πολιτικὴ ἀπαίτησις, πολιτικὸν δὲ χαρακτῆρα προσπαθοῦσι νὰ μεταδώσωσιν εἰς τὸ ζήτημα οἱ δημιουργοῦντες αὐτὸ, μηδεμίαν ἔχον πραγματικὴν ὑπόστασιν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ οὐδείς ποτε ἀπετάθη πρός με περὶ τοιαύτης ἀπαιτήσεως, οὐδ’ ὑπάρχει γνωστὸν παράπονον τοιοῦτον· ἐδῶ, ἐν τῇ Βουλῇ, ἀκούονται ἀπηχήσεις δῆθεν παραπόνων, ἀλλ’ ἀορίστων καὶ ἀνεπιδέκτων εἰδικεύσεως.

§45ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος εἶναι εὐεξήγητος· εἰς μὲν τοὺς φίλους τῶν ὑπουργικῶν ἐπεστράφησαν τὰ χρήματα, εἰς δὲ τοὺς ἀντιθέτους καθυστεροῦνται καὶ οἵτινες δὲν ἐννοοῦσι νὰ ἔλθωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ δι’ αὐτὸ ἀκούετε τὰ παράπονά των εἰς τὴν Βουλήν.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πᾶς, ὁ ἔχων δικαίωμα, λαμβάνει τὸ ἀντισήκωμα ἐπιστρεφόμενον, οἱ δὲ μὴ ἔχοντες δὲν τὸ λαμβάνουσιν, οὗτοι δὲ εἶναι οἱ δι’ ἀοριστιῶν παραπονούμενοι.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Ἄν ἦναι ἀνάγκη νὰ δώσῃ τις παραδείγματα διὰ νὰ πείσῃ τὸν κ. Τρικούπην, ὅτι ἡ σχετικὴ ὑπηρεσία χωλαίνει, δὲν ἔχω, παρὰ νὰ λάβω τὴν ἑξῆς σημείωσιν, ὅτι ἀπὸ τῆς 21 Νοεμβρίου 1888 εἷς Πρίφτης κατέβαλε τὸ ἀντισήκωμα καὶ ἐξεδόθη τὸ γραμμάτιον ὑπ’ ἀριθ. 1045, αὐτὸς εἶχε καταταχθῆ ὡς τρίμηνος, ἔκτοτε ἐζήτησε τὴν ἐπιστροφὴν, διότι ἀντὶ ἄλλου εἶχε κρατηθῆ ὡς διετὴς καὶ ἀπὸ τοῦ πρώτου τάγματος μετετέθη εἰς τὴν χωροφυλακήν. Ἐξεδόθη πρῶτον ἀντίγραφον, ἐξεδόθη δεύτερον ἀντίγραφον, καὶ σήμερον, πρὸ ὀλίγου, ὑπέβαλε νέαν αἴτησιν περὶ ἐκδόσεως τρίτου ἀντιγράφου, διότι τὰ ἀντίγραφα, δὲν ἠξεύρω πῶς, χάνονται.

§48ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ Χρῆστος Κούκης ἐκ τοῦ ἑβδόμου πεζικοῦ συντάγματος πρὸ τεσσάρων μηνῶν κατέβαλε δραχμὰς 100 ὡς ἀντισήκωμα, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 66,626 ἐγγράφου αὑτοῦ ἀπέστειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀρνεῖται τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ ἀντισηκώματος. Ὁ Κούκης ἐπανειλημμένως ἐζήτησεν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τὴν διόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος, ἐν τούτοις μέχρι σήμερον δὲν ἐπεστράφη τὸ ἀντισήκωμα. Ὥστε, ἂν ἀναφέρωμεν ὀνόματα, σχεδὸν θὰ ἔχωμεν τὴν ὁλομέλειαν διαμαρτυρομένην.

§49ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ χείριστον δὲ εἶναι, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἀπελπιζόμενοι, προστρέχουσιν εἰς ὅλους, οὕτω δὲ διασταυροῦνται αἱ ἐνέργειαι καὶ ἀποτυγχάνουν. Καὶ τί ὀφείλουν οἱ ἄνθρωποι νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἀπώλειαν χρόνου καὶ εἰς δαπάνας; διὰ τὰς ἀναφορὰς αὐτὰς δαπανῶσι χαρτόσημον 50 λεπτῶν, τοιαῦται δὲ ἀναφοραὶ γίνονται πολλαί, διότι τὰ ἀντίγραφα χάνονται. Τέλος πάντων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις, αὐτὴ ἡ θλιβερὰ διοικητικὴ ἀδράνεια; οἱ ὑπάλληλοι ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ ἐννοήσουν, ὅτι δὲν εἶναι ἐκεῖ, διὰ νὰ λαμβάνωσι μόνον τὸν μισθὸν, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπηρετῶσι τὸν λαὸν ἀληθῶς, ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν ὁ πολίτης εἶναι ἠναγκασμένος νὰ προστρέχῃ εἰς τὸν βουλευτὴν, διὰ νὰ λάβῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τῷ ὀφείλεται καὶ τὸ ὁποῖον κακῶς κρατεῖται, εἴτε ἓν διαβατήριον ἢ ἄδειάν τινα, ἐννοεῖται, ὅτι ἡ διοίκησις εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατος καὶ ἄχρηστος.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσσης. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰς σιδηροδρομικὰς γραμμὰς, τὰς ψηφισθείσας ἤδη καὶ κατασκευαζομένας, ὡς καὶ ἐκείνας, ἃς θὰ συζητήσωμεν μετ’ ὀλίγον, ὀφείλομεν νὰ τὰς ἐξετάσωμεν ὑπὸ μίαν μόνον ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν δηλ. τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας, τῆς σπουδαιότητος αὐτῆς καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐν γένει τοῦ τόπου δυνάμεων. Τὴν γραμμὴν ὅμως μεταξὺ Πειραιῶς–Λαρίσσης καὶ τῶν τουρκικῶν συνόρων, εἰς ἣν ἀφορᾷ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν, ἐπίσης σπουδαίαν, τὴν τῆς ἐξωτερικῆς συγκοινωνίας, τῆς ἑνώσεως δηλ. αὐτῆς μετὰ τῶν σιδηροδρόμων τῆς Τουρκίας καὶ τοῦ σιδηροδρομικοῦ συνδέσμου τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Εὐρώπης. Τοιαύτην προξενεῖ ἐντύπωσιν εἰς ἐμὲ καὶ πιστεύω εἰς πάντα μελετήσαντα τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Ἂν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔχῃ ὡς τελικὸν σκοπὸν τὸν σύνδεσμον τοῦτον, βεβαίως πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ῥιζικῶς. Πρέπει δὲ νὰ τροποποιηθῇ, διότι ἡ ἐσωτερικὴ συγκοινωνία, ἣν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ, εἶναι ὅλως δυσανάλογος πρὸς τὰ βάρη, ἅτινα ἐπιβάλλει εἰς τὸν τόπον. Καὶ τὸ σύστημα, ὅπερ παρεδέχθημεν καὶ ἐφαρμόζομεν σήμερον, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς συγκοινωνίας ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν, παρουσιαζουσῶν πλειοτέραν ἐμπορικὴν καὶ κοινωνικὴν σπουδαιότητα, καὶ ἡ ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις ὕπαρξις ἀναγκῶν συγκοινωνίας, πολὺ μεγαλειτέρων ἐκείνων, αἵτινες ὑφίστανται ἐν ταῖς χώραις δι’ ὧν θὰ διέλθῃ ἡ γραμμὴ Πειραιῶς –Λαρίσσης, δικαιολογοῦσι τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου χάριν μόνον τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας. Ἡ Θεσσαλία, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἄλλας Ἑλληνικὰς ἐπαρχίας, κέκτηται ἀρκοῦντα μέσα συγκοινωνίας. Διασχίζεται ὑπὸ δύο σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, ἀποληγουσῶν εἰς κάλλιστον λιμένα, τὸν τοῦ Βόλου, ὅστις διὰ διαφόρων ἀτμοπλοϊκῶν γραμμῶν συγκοινωνεῖ καθημερινῶς μετὰ τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν ἄλλων λιμένων τῆς Ἑλλάδος. Δύναται δὲ νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ ἡ ἰδέα, ὅτι τοιουτοτρόπως ἐξυπηρετεῖται κάλλιον τὸ συμφέρον τῆς Θεσσαλίας, διότι ὑποβοηθεῖται οὕτως ἡ ἀνάπτυξις τοῦ λιμένος Βόλου, ἥτις θέλει κατά τι παρεμποδισθῆ ἐκ τοῦ διὰ σιδηροδρόμου ἀπ’ εὐθείας συνδέσμου τῆς Θεσσαλίας μετὰ τοῦ Πειραιῶς. Καὶ ἡ ἐπαρχία Λαμίας δὲν εἶναι ὡσαύτως ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες εὑρίσκονται εἰς τὴν μᾶλλον ἐπείγουσαν ἀνάγκην βελτιώσεως τῆς συγκοινωνίας αὐτῶν μετὰ τῆς πρωτευούσης καὶ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Αἱ ἐπαρχίαι Λεβαδείας καὶ Θηβῶν παρουσιάζουσι πλειοτέραν ἀνάγκην τοιαύτης βελτιώσεως. Ἀλλὰ καὶ αὗται εὑρίσκονται εἰς κρείσσονα θέσιν ἄλλων ἐπαρχιῶν, αἵτινες στεροῦνται καθ’ ὁλοκληρίαν συγκοινωνίας· τοιαῦται δ’ εἰσὶν ἐν μὲν τῇ Στερεᾷ ἡ Εὐρυτανία, ὁ Βάλτος, ἡ Ἀκαρνανία, ἡ Ἄρτα, τὰ Τζουμέρκα, ἡ Ναυπακτία, ἡ Δωρὶς καὶ αὐτὴ ἡ Παρνασσίς, ἐν δὲ τῇ Πελοποννήσῳ διάφοροι ἐπαρχίαι τῆς Λακωνίας καὶ τῆς Ἀρκαδίας. Ἡ βελτίωσις τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας δὲν δύναται νὰ ᾖ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ συζητοῦμεν, διότι καὶ ἂν ὑποθέσωμεν τοιοῦτόν τι, ἡ βελτίωσις αὕτη ἔπρεπε νὰ γίνῃ διὰ τοῦ αὐτοῦ συστήματος, δι’ οὗ ἐγένετο καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, διὰ σιδηροδρόμου δηλ. στενοῦ καὶ οἰκονομικοῦ, ὅστις, ἀρχόμενος ἀπὸ τοῦ καταλληλοτέρου σημείου τῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου, νὰ διέλθῃ διὰ Θηβῶν, Λεβαδείας καὶ Λαμίας καὶ λήξῃ εἰς σημεῖόν τι τῆς γραμμῆς Βόλου–Τρικκάλων. Διὰ τοιούτου σιδηροδρόμου δύναται νὰ συνδεθῇ ἡ Θεσσαλία μετὰ τῆς πρωτευούσης καὶ θεραπευθῶσιν οὕτως αἱ ἀτελέστερον ἴσως θεραπευόμεναι ἀνάγκαι τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας, αἵ τε ἐμπορικαὶ καὶ αἱ διοικητικαὶ καὶ κοινωνικαί. Καὶ αἱ στρατιωτικαὶ δὲ ἀνάγκαι ἡμῶν ἀρκούντως θεραπεύονται διὰ τῆς τοιαύτης οἰκονομικῆς γραμμῆς. Ὁ σιδηρόδρομος οὗτος θὰ ἔχῃ μῆκος 200 περίπου χιλιομέτρων, δύναται δὲ νὰ κατασκευασθῇ διὰ δαπάνης πολὺ μικροτέρας καὶ μὴ ὑπερβαινούσης ἴσως τὰ 16 ἑκατομμύρια φράγκων. Τοῦτο οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, μηδ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐξαιρουμένης. Νομίζω δὲ περιττὸν νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν πλειοτέρων λεπτομερειῶν, ὅπως ἀποδείξω, ὅτι κύριος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι οὐχὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας, ἀλλ’ ἡ ἕνωσις τῆς προτεινομένης γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσσης μετὰ τῶν τουρκικῶν σιδηροδρόμων, καὶ ἡ διὰ τῆς ἑνώσεως ταύτης ἀπόκτησις ἀμέσου μετὰ τῆς Εὐρώπης σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας. Ὁ σκοπὸς οὗτος δὲν εἶναι ὀλιγώτερον σημαντικὸς τοῦ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας· διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ δὲ, ἔχει ἀνάγκην δύο παραγόντων· ὁ εἷς τούτων εἶναι ἡ Ἑλλὰς, ὁ ἕτερος δὲ ἡ Τουρκία. Δὲν δυνάμεθα νὰ συνδεθῶμεν μετὰ τῆς Εὐρώπης κατασκευάζοντες ἡμεῖς τὴν γραμμὴν Πειραιῶς–Λαρίσσης καὶ Ἑλληνικῶν ὁρίων· πρέπει συνάμα καὶ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις νὰ κατασκευάσῃ γραμμὴν, ἥτις, ἀποσπωμένη τοῦ σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης–Σκοπίων, νὰ φθάσῃ μέχρι τῶν Ἑλληνικῶν ὁρίων. Ἐκ τῶν δύο τούτων παραγόντων εὐκολώτερος δι’ ἡμᾶς εἶναι ὁ πρῶτος, δυσκολώτερος δὲ ὁ δεύτερος. Πᾶς δὲ εἰλικρινῶς ἐπιδιώκων τὴν σιδηροδρομικὴν ἕνωσιν τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Εὐρώπης καὶ κηδόμενος τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, δὲν δύναται νὰ ἐπιχειρήσῃ καὶ τελειώσῃ τὸ ἔργον, εἰμὴ ἀφοῦ ἐπιτύχῃ τὴν σύμπραξιν καὶ τῶν δύο παραγόντων. Ἂν ἡμεῖς μόνοι κατασκευάσωμεν τὴν γραμμὴν ἀπὸ Πειραιῶς μέχρις Ἑλληνικῶν ὁρίων, ἡ δὲ Τουρκία ἀρνηθῇ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς Θεσσαλλονίκης–Σκοπίων μέχρι τῶν ὁρίων τούτων, θέλομεν πράξει ἔργον οἰκονομικῶς ἐπιβλαβέστατον διὰ τὸν τόπον. Ἡ στοιχειώδης αὕτη σκέψις ἐπιβάλλεται εἰς πάντα μελετῶντα τὰ τοῦ ἔργου τούτου. Καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, ὑπὸ τῆς σκέψεως ταύτης πιεζομένη, ἐπὶ πολλοὺς μῆνας διεπραγματεύθη μετὰ ἐργολάβων τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἐπὶ τῷ ὅρῳ, εἴτε τῆς ἐκ τῶν προτέρων συνεννοήσεως μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἐπιβαλλομένων δυσβαστάκτων βαρῶν, ἐν περιπτώσει μὴ ἑνώσεως μὲ τοὺς Τουρκικοὺς σιδηροδρόμους. Αἱ διαπραγματεύσεις αὗται ἐπεξετάθησαν ἐπὶ πολὺ, κατὰ τινα δὲ στιγμὴν παρεστάθησαν καὶ ὡς ἐπιτυχοῦσαι καὶ λήξασαι εἰς τὴν συνομολόγησιν συμβάσεως. Φαίνεται ὅμως, ὅτι αὗται ἀπέτυχον, ἢ δὲν ἔφθασαν εἰς πέρας, καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν νομοσχέδιον ἄνευ συμβάσεως. Τίνες οἱ λόγοι τῆς ἀποτυχίας, δὲν γνωρίζω. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἷς ἐκ τῶν κυριωτέρων λόγων εἶναι καὶ ἡ μὴ συγκατάθεσις τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀναλάβῃ ὑποχρέωσίν τινα πρὸς κατασκευὴν τῆς εἰς αὐτὴν ἀνηκούσης σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀκριβές, ὡς τοιοῦτον δὲ θεωρεῖται ὑπὸ τῶν πλείστων, ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου κατὰ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, εἶναι οὐ μόνον πολυτέλεια, ἀλλ’ ἀσύγγνωστος σπατάλη. Ἀσύγγνωστος σπατάλη εἶναι ἡ κατασκευὴ γραμμῆς, ἥτις θὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ Δημόσιον δαπάνην 100 ἑκατομμυρίων, καὶ ἥτις, μὴ συνδεομένη μετὰ τῆς Εὐρώπης, διὰ τῶν τουρκικῶν σιδηροδρόμων, θ’ ἀποβῇ ἁπλῆ γραμμὴ ἐξυπηρετήσεως ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας, ἀνεπαρκοῦς ν’ ἀποδώσῃ ἔσοδα ἀρκετά, οὐ μόνον πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων τοῦ δαπανηθησομένου κεφαλαίου, ἀλλὰ καὶ πρὸς κάλυψιν τῶν ἐξόδων πλήρους καὶ κανονικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Θὰ ἐπιβάλῃ ἐπὶ τοῦ Δημοσίου ἐτησίαν πληρωμὴν 5–6 ἑκατομμυρίων φράγκων. Πάντες δὲ ἐννοεῖτε πόσον βαρὺ καὶ δυσβάστακτον εἶναι τὸ φορτίον τοῦτο εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν πράγματι εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι οὐδεὶς δύναται καλῇ τῇ πίστει, ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο, μήτε αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ πορείᾳ αὑτοῦ ἔχει σύμβολον «τὸν τολμηρὸν βοηθεῖ ἡ τύχη» (audacem fortuna juvat). Οὕτω πολιτευόμενος, πιστεύει, εἴτε ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, εἴτε καὶ κατ’ εἰσήγησιν ἄλλων, ὅτι, κατασκευάζων τὴν γραμμὴν Πειραιῶς–Λαρίσσης, θὰ δυνηθῇ νὰ πείσῃ, ἢ βιάσῃ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐκτελέσῃ τὴν ἕνωσιν. Σοφὸν τὸ ἀπόφθεγμα, ὅτι τὸν τολμηρὸν βοηθεῖ ἡ τύχη, ἀλλ’ ἡ ἱστορία μᾶς διδάσκει, ὅτι, βοηθοῦσα αὐτὸν, πράττει τοῦτο πρὸς βλάβην ἄλλων· τοὺς διέποντας δὲ τὰς τύχας τῶν Κρατῶν βοηθεῖ συνήθως ἐπὶ βλάβῃ τῶν συμφερόντων τῶν Ἐθνῶν, ἅτινα διευθύνουσιν, ὅπως καὶ ἂν ὀνομάζωνται οὗτοι, εἴτε Ναπολέων καὶ Βουλανζὲ ἐν Γαλλίᾳ, εἴτε Πρὶμ ἐν Ἱσπανίᾳ, εἴτε Ἰσμαὴλ πασσᾶς ἐν Αἰγύπτῳ. Ἦτο τολμηρὸς ὁ Χεδίβης Ἰσμαὴλ πασσᾶς, ὅστις εὗρε τὴν Αἴγυπτον μὴ ἔχουσαν μὲν δάνεια, ἀφθόνως κυκλοφοροῦντα ἐν τοῖς Χρηματιστηρίοις τῆς Εὐρώπης, κεκτημένην ὅμως ἐσωτερικὴν εὐημερίαν καὶ πλοῦτον ἀνώτερον πολλῶν ἄλλων Κρατῶν. Ὁ Ἰσμαὴλ πασσᾶς ἤνοιξε τὰ Χρηματιστήρια τῆς Εὐρώπης εἰς τὰ Αἰγυπτιακὰ δάνεια, καὶ παριστῶν ὡς ἀνεξαντλήτους τοὺς πόρους τῆς Αἰγύπτου, εἵλκυσε πρὸς αὐτὴν τὰ Εὐρωπαϊκὰ κεφάλαια, καὶ συνωμολόγησε πολυειδῆ δάνεια. Δι’ αὐτῶν κατεσκεύασε σιδηροδρόμους πρὸς κατάκτησιν τῆς κεντρικῆς Ἀφρικῆς, ἀνήγειρεν ἐργοστάσια καὶ ἐπεχείρησε πολυτελῆ ἔργα πρὸς παραγωγὴν ζακχάρεως εἰς ποσόν, δυνάμενον νὰ προμηθεύσῃ μέγα μέρος τῆς Εὐρώπης καὶ πολλὰ ἄλλα ἔργα πολυδάπανα. Ἐπὶ δεκαετίαν ὁ Ἰσμαὴλ πασσᾶς ἐχαρακτηρίζετο ὡς ὁ ἀναμορφωτὴς τῆς Αἰγύπτου καὶ ὡς ὁ μέγας ἀνὴρ τῆς Ἀνατολῆς. Ἐπὶ τέλους ὅμως τὰ τολμήματα ταῦτα κατέληξαν εἰς τὴν πτῶσιν μὲν αὐτοῦ, ἀλλὰ συνάμα καὶ εἰς τὴν πτῶσιν καὶ τὴν πτώχευσιν τῆς Αἰγύπτου. Ἡ κατασκευὴ τῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσσης φοβοῦμαι, ὅτι οὐ μόνον δὲν θὰ εὐκολύνῃ τὴν ἕνωσιν τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων μετὰ τῶν τουρκικῶν καὶ τῶν εὐρωπαϊκῶν, ἀλλ’ ἀπεναντίας θὰ δυσκολεύσῃ αὐτήν. Γνωρίζομεν, ὅτι παρὰ τοῖς πλείστοις ἐν Τουρκίᾳ ἐπικρατεῖ αἴσθημα ἀπαρεσκείας πρὸς τὰς ἑνώσεις τῶν σιδηροδρόμων αὐτῆς μετ’ ἄλλων. Ἔχομεν πρόσφατον παράδειγμα τοῦ τοιούτου αἰσθήματος τὰς δυσκολίας, ἃς ἀπήντησεν ἡ ἕνωσις τῶν τουρκικῶν σιδηροδρόμων μὲ τοὺς τῆς Σερβίας καὶ τῆς Αὐστρίας. Ὁλόκληρος ἡ Εὐρώπη ἐν τῷ Συνεδρίῳ τοῦ Βερολίνου εἶχεν ἀποφασίσει, ἡ δὲ Τουρκικὴ Κυβέρνησις εἶχε παραδεχθῆ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἑνώσεως ταύτης. Ἡ Αὐστριακὴ δὲ Κυβέρνησις, ἄμεσον ἔχουσα συμφέρον, ἐπεδίωκε τὴν πραγματοποίησιν διηνεκῶς καὶ ἐπιμόνως ἐν Κωνσταντινουπόλει. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἐπὶ 10 ἔτη ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ ἀποκρούσῃ ῥητῶς τὴν ἕνωσιν, ὑπεξέφευγεν αὐτὴν διὰ διαφόρων δικαιολογιῶν. Αἱ ὑπεκφυγαὶ δὲ αὗται ἤθελον ἐξακολουθεῖ ὑφιστάμεναι, ἂν πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν δὲν ἐπήρχοντο διάφοροι πολιτικοὶ καὶ οἰκονομικοὶ συνδυασμοί, συντελέσαντες εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἑνώσεως, ἀνεξαρτήτως σχεδὸν τῆς θελήσεως τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Τὴν τοιαύτην ἀπαρέσκειαν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως; θέλομεν εὕρει ἰσχυροτέραν ἐν τῇ ἑνώσει τοῦ σιδηροδρόμου ἡμῶν; Ἡ λεπτότης τῶν σχέσεων ἡμῶν μετὰ τῆς Τουρκίας εἶναι γνωστὴ εἰς πάντας, καὶ νομίζω περιττὸν νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας. Ἰδέαι μορφωθεῖσαι πρὸ 50ετίας, ὅτε ὁ Ἑλληνισμὸς καὶ ὁ Τουρκισμὸς ἦσαν ἐν Ἀνατολῇ τὰ δύο ἀντιμέτωπα στοιχεῖα, δεσπόζουσιν ἐν Τουρκίᾳ παρὰ τοῖς πλείστοις τοῦ λαοῦ καὶ τῶν διεπουσῶν τάξεων καὶ σήμερον, ὅτε τὰ δύο ταῦτα στοιχεῖα δὲν εἶναι ἀντίπαλα, ἀλλ’ ἀμυνόμενα κατὰ κοινῶν κινδύνων. Ὀλίγοι εἰσὶν ἐν Τουρκίᾳ οἱ κατανοήσαντες, ὅτι ἡ ἀληθὴς κατάστασις τῆς Ἀνατολῆς δὲν εἶναι σήμερον ἡ αὐτή, οἵα ἦτο πρὸ 50 ἐτῶν, καὶ ὅτι τὰ τότε δύο ἀντίπαλα Ἔθνη ὀφείλουσι σήμερον νὰ ἀμυνθῶσιν ἀπὸ κοινοῦ κατὰ κοινῶν ἐχθρῶν. Οἱ πλεῖστοι κατέχονται εἰσέτι ὑπὸ τῶν παλαιῶν ἰδεῶν, αἵτινες καθιστῶσι δυσκολωτέραν τὴν ἕνωσιν τῶν τουρκικῶν σιδηροδρόμων μετὰ τῶν ἑλληνικῶν. Ἐκτὸς δὲ τῶν πολιτικῶν τούτων λόγων ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι δυσκολίαι, γνωσταὶ καὶ οὐδὲν ἔχουσαι τὸ ἀπόῤῥητον, ἀποῤῥέουσαι δὲ ἐξ ἐμπορικῶν καὶ οἰκονομικῶν λόγων. Ἡ Τουρκία δὲν ἔχει βιομηχανικὰ ἢ γεωργικὰ προϊόντα, ἅτινα δύνανται νὰ μεταφερθῶσιν ἐν Ἑλλάδι εὐκολώτερον καὶ ἐπωφελέστερον διὰ τοῦ σιδηροδρόμου, ἢ διὰ θαλάσσης· ἐλάχιστον ἑπομένως βιομηχανικὸν ἢ ἐμπορικὸν συμφέρον παρουσιάζει διὰ τὴν Τουρκίαν ἡ μεθ’ ἡμῶν σιδηροδρομικὴ αὐτῆς ἕνωσις. Αἱ οἰκονομικαὶ δ’ αὐτῆς δυσχέρειαι δὲν τῇ ἐπιτρέπουσι νὰ προτιμήσῃ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμου, παρέχοντος ὠφελείας πολὺ ὀλιγωτέρας ἐκείνων, ἃς εὑρίσκει ἐν τῇ κατασκευῇ ἄλλων γραμμῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους αὐτῆς. Ἕτερος λόγος ἐπιπρόσθετος εἶναι, ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἀποδίδει σπουδαίαν σημασίαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ λιμένος τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπου ἐλπίζει, ὅτι δύναται νὰ συγκεντρώσῃ τὸ ἐμπόριον, ὅπερ πρὸ 25 καὶ 30 ἐτῶν συνεκεντροῦτο ἐν Κωνσταντινουπόλει. Τὴν ἀνάπτυξιν δὲ τῆς Θεσσαλονίκης δὲν ὑποστηρίζει μόνον ἡ Τουρκία, ἀλλὰ καὶ ἑτέρα ἰσχυρωτέρα Δύναμις, ἥτις ἀρνεῖται μέν, ὅτι ἐπιδιώκει ἐν αὐτῇ πολιτικοὺς σκοπούς, ἀνεπιφυλάκτως ὅμως ὁμολογεῖ, ὅτι ζητεῖ τὴν ἑδραίωσιν ἐμπορικῆς ὑπεροχῆς, καὶ μετὰ δραστηριότητος φροντίζει, ὅπως ἡ ἀνάπτυξις τῆς Θεσσαλονίκης λάβῃ τὸν κοινωνικὸν καὶ ἐμπορικὸν χαρακτῆρα, ὅστις θὰ δύνηται νὰ ἐξασφαλίσῃ δι’ ἑαυτὴν τὴν ἐμπορικὴν ὑπεροχήν, ἥτις σήμερον τοσοῦτον στενῶς συνδέεται μετὰ τῆς πολιτικῆς. Ἡ τοιαύτη δὲ ἀνάπτυξις τῆς Θεσσαλονίκης βεβαίως θέλει περισταλῆ, ὅταν ὁ μεσημβρινώτερος λιμὴν τῶν εὐρωπαϊκῶν σιδηροδρόμων ἔσεται ὁ Πειραιεύς. Οἱ λόγοι οὗτοι, οἱ πολιτικοί, οἱ ἐμπορικικοὶ καὶ οἰκονομικοί, θέτουσιν ἡμᾶς ἐν κατωτέρᾳ θέσει εἰς τὰς μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως διαπραγματεύσεις. Ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις δὲν αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην καὶ δὲν ζητεῖ τὴν ἕνωσιν τῶν σιδηροδρόμων αὑτῆς μετὰ τῶν ἡμετέρων, ἀπεναντίας διὰ λόγους βασίμους καὶ ἀβασίμους ἀποκρούει ταύτην. Ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν πολλοὺς λόγους καὶ πολλὰ συμφέροντα, νὰ ἐπιθυμῶμεν αὐτήν. Ἐντεῦθεν ἡ ὑπεροχὴ ἀπέναντι ἡμῶν τῆς θέσεως τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ζητεῖ ἴσως ἀντάλλαγμά τι, ὅπως μᾶς δώσῃ τὴν διὰ τῶν σιδηροδρόμων της ἕνωσιν ἡμῶν μετὰ τῆς Εὐρώπης. Ἡ θέσις αὕτη κατ’ οὐδὲν θέλει μεταβληθῆ διὰ τὴν Τουρκίαν μετὰ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσσης. Δι’ ἡμᾶς ὅμως θέλει μεταβληθῆ αὕτη ἐπὶ τὰ χείρω. Ἡ κατασκευὴ τῆς γραμμῆς ταύτης θὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον χρέος πραγματικὸν 80,000,000 φράγκων καὶ ἐτησίαν πληρωμὴν διὰ τόκους αὐτοῦ 5 περίπου ἑκατομμυρίων φράγκων χρυσῶν. Αἱ εἰσπράξεις δ’ αὐτῆς, ἂν ἀρκῶσι διὰ τὴν ἐκμετάλλευσίν της, βεβαίως ὅμως οὐδὲν θὰ ἀφήσωσι περίσσευμα πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων τούτων ἐν τῇ περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε περιορισθῆ αὕτη εἰς τὴν ἐσωτερικὴν μόνον συγκοινωνίαν καὶ δὲν ἤθελεν ἑνωθῆ μετὰ τῶν τουρκικῶν σιδηροδρόμων. Νέα θὰ γεννηθῇ τοιουτοτρόπως δι’ ἡμᾶς ἀνάγκη, ὅπως ἐπιζητῶμεν τὴν ἕνωσιν, καὶ ἡ ἀνάγκη αὕτη θὰ καταστήσῃ ἀσθενεστέραν τὴν θέσιν ἡμῶν ἀπέναντι τῆς Τουρκίας. Ἡ Τουρκικὴ δὲ Κυβέρνησις εἶναι πάντοτε ἀρκετὰ ἐπιτηδεία, ὅπως ἐπωφελῆται ἐκ τοιούτων ἀναγκῶν καὶ πιέσεων. Ἡ Τουρκία, διὰ στρατιωτικοὺς λόγους, μετὰ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσης, θὰ κατασκευάσῃ καὶ αὕτη βεβαίως γραμμὴν τινα, ἥτις, ἀρχομένη ἐκ σημείου τινὸς τοῦ σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης–Σκοπίων, θὰ λήξῃ εἰς Σέρβια ἢ εἰς Κοζάνην. Διὰ μιᾶς τοιαύτης γραμμῆς ἱκανοποιεῖ τὰς στρατιωτικὰς αὑτῆς ἀνάγκας, τὰς μόνας, ἃς αὕτη δὲν παραμελεῖ. Οὐδένα ὅμως θὰ ἔχῃ λόγον, ὅπως ἐπεκτείνῃ τὴν γραμμὴν ταύτην μέχρι σημείου τινὸς τῶν ἑλληνικῶν ὁρίων, κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ δύνηται νὰ συνδεθῇ μετ’ αὐτῆς ἐπωφελῶς ἡ γραμμὴ Πειραιῶς–Λαρίσσης. Μεταξὺ δὲ τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ φθάσῃ ἡ Τουρκικὴ γραμμὴ, ὄπισθεν τοῦ Ὀλύμπου καὶ τῶν Καμβουνίων ὀρέων, καὶ τῶν Ἑλληνικῶν ὁρίων, ὑπάρχει ἀπόστασις 80 ἢ 100 χιλιομέτρων δυσκολωτάτου ἐδάφους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ κατασκευὴ σιδηροδρόμου θὰ ἀπαιτῇ δαπάνην ἀνωτέραν τῶν 200,000 φράγκων πραγματικῶν κατὰ χιλιόμετρον. Διὰ τὸν σιδηρόδρομον δὲ τοῦτον βεβαίως ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ συγκατατεθῇ νὰ δαπανήσῃ 15 ἢ 20 ἑκατομμύρια φράγκων. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει δὲ, ὅτι δι’ οἱωνδήποτε μέσων ἤθελε πεισθῆ νὰ δώσῃ εἰς ἡμᾶς τὴν ἕνωσιν, βεβαίως θέλει ζητήσει, ὡς ἐπιπρόσθετον ἀντάλλαγμα τὴν δι’ ἐξόδων ἡμῶν κατασκευὴν τῶν 80 ἢ 100 δυσκόλων τούτων χιλιομέτρων. Ἡ Τουρκικὴ δ’ αὕτη γραμμὴ, ἡ μέχρι Σερβίων ἢ Κοζάνης, ἐκτὸς τῆς ἐνδεχομένης ἐπιπροσθέτου αὐτῆς δαπάνης, θὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἡμᾶς καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ προεκτείνωμεν τὴν γραμμὴν Λαρίσσης μέχρι Καλαμπάκας. Ἡ προέκτασις δὲ αὕτη θὰ ἀπαιτήσῃ καὶ ἑτέραν δαπάνην 10 ἢ καὶ 15 ἑκατομμυρίων. Ἐκτὸς ὅμως τῶν δαπανῶν τούτων, ἡ τοιαύτη ἕνωσις θὰ περιέχῃ ἕτερον οὐσιῶδες ἄτοπον. Ἡ γραμμὴ, ἥτις θὰ ἑνόνῃ τὴν Ἑλλάδα μετὰ τῆς Εὐρώπης, δὲν θὰ ἦναι εὐθεῖα, ἀλλὰ λοξὴ, καὶ θὰ παρουσιάζῃ ἐπιπρόσθετον μῆκος 100 περίπου χιλιομέτρων πλέον τῆς εὐθείας. Τὸ ἄτοπον τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον διὰ πᾶσαν ἀλληλεθνῆ γραμμὴν, ὅπου δὲ ὑπάρχει τοιοῦτον, δὲν διστάζουσι σήμερον, ἐν ἄλλοις Ἔθνεσι, νὰ προβῶσιν εἰς τὴν κατασκευὴν ἑτέρας γραμμῆς καὶ ὑποστῶσι σημαντικὰς θυσίας, ὅπως καταστήσωσιν εὐθεῖαν τὴν τοιαύτην γραμμήν. Ἂν ἡ ἕνωσις πρόκηται νὰ γίνῃ διὰ Καλαμπάκας, ἡ γραμμὴ ἡμῶν δὲν πρέπει νὰ διευθυνθῇ ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Λάρισσαν, ἀλλ’ ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Τρίκαλα καὶ Καλαμπάκαν. Διὰ διακλαδώσεως δὲ πλατείας, ἢ καὶ στενῆς, νὰ φθάσῃ καὶ εἰς Λάρισσαν. Δι’ ὅλους τοὺς λόγους τούτους ἡ κατασκευὴ τῆς δι’ ἡμᾶς ἀναγκαιοτάτης γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσσης, ἐπιχειρουμένη ἐπὶ τῶν βάσεων τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ἀποβαίνει ἓν ἐκ τῶν ἐπικινδυνωδεστέρων προϊόντων τῆς τόλμης τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Χειροτερεύει τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰς διαπραγματεύσεις αὐτῆς μετὰ τῆς Τουρκίας ἐπιβάλλει ἐκ τῶν προτέρων ἐνδεχομένας δαπάνας ἐπιπροσθέτους, καὶ γεννᾷ τὸν κίνδυνον τῆς μετὰ τῆς Εὐρώπης ἑνώσεως ἡμῶν διὰ γραμμῆς λοξῆς καὶ ἀκαταλλήλου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δύναται νὰ ὠφελήσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ οἱ μυωποῦντες θὰ κηρύξωσι καὶ τοῦτο μέγα ἔργον καὶ θὰ ψάλωσιν ὕμνους. Βεβαίως ὅμως θὰ φέρῃ οὐσιώδη βλάβην εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Τὸ συμφέρον τοῦ τόπου ἀπαιτεῖ, νὰ μὴ ἐπιχειρήσωμεν τὴν δι’ ἁδρῶν θυσιῶν κατάθεσιν τῶν θεμελίων οἰκοδομήματος, διὰ τὸ ὁποῖον, οὐχὶ βεβαιότητα, ἀλλὰ μήτε πιθανότητα ἔχομεν, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὸ ἐπιστεγάσωμεν· ἀπαιτεῖ νὰ μὴ δαπανήσωμεν 100 ἑκατομμύρια δραχμῶν πρὸς κατασκευὴν πλατείας καὶ πολυτελοῦς γραμμῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχωμεν βάσιμον ἐλπίδα, ὅτι θὰ συνδεθῇ αὕτη μετὰ τῶν τουρκικῶν καὶ εὐρωπαϊκῶν σιδηροδρόμων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διεπραγματεύθη ἀμέσως τὴν ὑπὸ τοιοῦτον ὅρον κατασκευὴν τῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσσης, νὰ διαπραγματευθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἀμέσως μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπάρχει κατεπείγουσα βία, ἀναγκάζουσα ἡμᾶς, νὰ ἐπιχειρήσωμεν τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς ταύτης ὑπὸ ὅρους ἐπιβλαβεῖς δι’ ἡμᾶς. Ἐὰν δὲ πιστεύῃ, ὅτι δύναται νὰ φθάσῃ εἰς συνενόησιν μετὰ κατασκευαστῶν ἐπὶ βάσεων, ἐξασφαλιζόντων ἡμῖν τὴν ἕνωσιν, ἂς λάβῃ διὰ νόμου τὴν ἐξουσίαν, ὅπως συνάψῃ ὁριστικὴν μετ’ αὐτῶν σύμβασιν καὶ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς. Ἀφορμὴ ζητῇ ὅμως νὰ κατασκευάσῃ τὴν γραμμὴν ταύτην, πρὶν ἢ λύσῃ τὸ θεμελιῶδες ζήτημα τῆς ἑνώσεως αὐτῆς, ἥτις εἶναι ὁ κυριώτερος σκοπὸς τῆς κατασκευῆς της. Ἐκτὸς δὲ τῶν θεμελιωδῶν τούτων λόγων, οἵτινες μᾶς ἐπιβάλλουσι τὸ καθῆκον νὰ μὴ προβῶμεν μετὰ βεβιασμένης ταχύτητος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ὑπάρχουσι καὶ ἕτεροι, ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου προκύπτοντες, οἵτινες δικαιολογοῦσι τὴν ἀνάγκην πληρεστέρας μελέτης τοῦ ζητήματος. Αἱ λεπτομέρειαι τῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσσης δὲν ἐμελετήθησαν δεόντως. Ἡ ὁριστικὴ δὲ μελέτη αὐτῶν, ἣν δύναται νὰ ποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἔσεται ἐπωφελὴς διὰ τὴν ἀκριβῆ γνῶσιν τῆς πραγματικῆς δαπάνης. Ἐν τῷ διαστήματι δὲ τῆς ἐκτελέσεως τῆς τοιαύτης μελέτης ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ διαπραγματευθῇ συγχρόνως καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἑνώσεως καὶ τὸ τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως. Ὅτι δὲ ὑπάρχει ἀνάγκη τοιαύτης μελέτης, ἀποδεικνύει καὶ τὸ ἑξῆς γεγονός. Ἡ γαλλικὴ ἀποστολὴ πρὸ 3–4 ἐτῶν, ἐμελέτησε τὴν γραμμὴν καὶ ὥρισε τὸ μὲν μῆκος αὐτῆς εἰς 345 χιλιόμετρα, τὴν δὲ δαπάνην εἰς 208,700 φράγκα κατὰ χιλιόμετρον. Ἡ ἰδία ἀποστολὴ ἐμελέτησεν αὐτὴν ἐκ νέου πρὸ ἑνὸς ἔτους, κατὰ διάφορον διεύθυνσιν καὶ ὥρισε δαπάνην 160,000 φράγκων κατὰ χιλιόμετρον, τὸ μῆκος δὲ τῆς γραμμῆς καὶ κατὰ τὴν νέαν αὐτῆς διεύθυνσιν εὗρεν ἀκριβῶς τὸ αὐτὸ μὲ τὸ τῆς προηγουμένης, ἤτοι 345 χιλιόμετρα. Εὐλόγως δύναται ν’ ἀπορήσῃ τις διὰ τὴν μὴ ὕπαρξιν οὐδεμιᾶς διαφορᾶς μήκους, μήτε κἂν ἑνὸς χιλιομέτρου, εἰς τὴν δευτέραν ταύτην διεύθυνσιν, τὴν οἰκονομικωτέραν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν προηγουμένην, τὴν δαπανηροτέραν. Εὐλόγως δὲ δύναται νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι μία ἐκ τῶν δύο τούτων μελετῶν, ἂν οὐχὶ ἀμφότεραι, ἐγένετο ἄνευ τῆς δεούσης προσοχῆς καὶ ἐρεύνης. Ἡ τοιαύτη δὲ ὑπόθεσις ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς τὸ καθῆκον, νὰ μὴ δώσωμεν πλήρη πίστιν εἰς τὰς ὑποβληθείσας εἰς τὴν Βουλὴν μελέτας καὶ ὑπολογισμούς. Ἐνεργοῦντες πλήρη καὶ ὁριστικὴν μελέτην, οὐδὲν ζημιούμεθα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου τῆς κατασκευῆς, διότι τοιαύτη μελέτη θὰ ἐκτελεσθῇ πάντως πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς κατασκευῆς, εἴτε ὑπὸ τῶν ἐργολάβων, εἴτε ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Διαρκούσης δὲ τῆς μελέτης ταύτης, ἡ Κυβέρνησις δύναται ἄνευ οὐδεμιᾶς βλάβης τοῦ ἔργου, νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἀναπτύσσουσα δὲ καὶ ἀποδεικνύουσα τὴν ἐν τοῖς πλείστοις σήμερον ὑφισταμένην ταυτότητα τῶν συμφερόντων τῶν δύο Κρατῶν, νὰ φθάσῃ ἴσως εἰς συνεννόησιν περὶ τοῦ ἀμοιβαίως συμφέροντος τρόπου τῆς ἑνώσεως τῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσσης μὲ τὴν τῆς Θεσσαλονίκης–Σκοπίων. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἐσπευσμένην ψήφισιν καὶ ἐκτέλεσιν τοῦ νομοσχεδίου, δίδει εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἑτέραν ζητεῖ ν’ ἀνοίξῃ δι’ αὐτοῦ ὁδὸν, καὶ ὅτι δευτερεύουσαν δίδει προσοχὴν εἰς τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τῆς μετὰ τῆς Εὐρώπης σιδηροδρομικῆς ἡμῶν ἑνώσεως. Ἡ ὁδὸς δὲ, ἣν ζητεῖ ν’ ἀνοίξῃ, εἶναι ἐκείνη, δι’ ἧς θὰ ἔλθῃ χρυσός. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δίδεται εἰς αὐτὴν ἡ ἄδεια τῆς ἀμέσου συνομολογήσεως δανείου πραγματικοῦ κεφαλαίου 80 ἑκατομμυρίων φράγκων χρυσῶν. Τὸ δάνειον τοῦτο θὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῶν γνωστῶν συνδυασμῶν, διὰ τῶν ὁποίων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὐ μόνον προμηθεύεται ἄνευ κόπων καὶ φροντίδων τὸ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀπαιτούμενον μεταλλικὸν, ἀλλὰ καὶ κέρδη προσπορίζεται, εἰκονικὰ μὲν, ἀλλὰ χρήσιμα διὰ τὴν παράστασιν ἀνυπάρκτων ἰσοζυγίων. Τοιοῦτον συνδυασμὸν ἐφήρμοσεν ἐν τῇ κατασκευῇ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ἀλλ’ ἂν ὁ συνδυασμὸς ἐκεῖνος ἔφερεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν πληρωμὴν τόκου 8½% διὰ 99 ἔτη ἐπὶ τοῦ πράγματι δαπανηθησομένου κεφαλαίου εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, ἡ ἐπανάληψις αὐτοῦ ἢ ἑτέρων, ἀναλόγων πρὸς αὐτὸν, συνδυασμῶν ἐπὶ τῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσσης θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν πληρωμὴν τόκου οὐχὶ 8½%, ἀλλ’ 100 ἴσως τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου, ὅπερ ἔδει νὰ δαπανηθῇ χάριν τῶν ἀναγκῶν, ἃς θὰ θεραπεύσῃ ἡ γραμμὴ αὕτη, ἐν περιπτώσει μὴ ἑνώσεως αὐτῆς μὲ τοὺς τουρκικοὺς σιδηροδρόμους,

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, συνώδευσα αὐτὸ καὶ διὰ τῶν μελετῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς καὶ δι’ ὑπομνημάτων καὶ σχεδιασμάτων, ἑπομένως περιττὸν ὅλως εἶναι νὰ ἐπιδοθῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ προτεινομένου μέτρου καὶ θέλω περιορισθῆ εἰς ἀπάντησιν πρὸς τὰς ἐπικρίσεις, αἵτινες θέλουσιν ἀπευθυνθῆ εἰς τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἤδη ἠκούσαμεν μίαν μόνην ἐπίκρισιν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ψηφίζεται ἡ κατασκευὴ σιδηροδρόμου, ὅστις καθ’ ἑαυτὸν, μεμονωμένως, εἶναι σχεδὸν ἄχρηστος, πᾶσαν τὴν χρησιμότητα ἀπεκδεχόμενος ἐκ τῆς μετὰ τῶν τουρκικῶν σιδηροδρόμων ἑνώσεως, ἣν, ὅπως διεσκευάσαμεν τὰ τοῦ μέτρου, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἢ θέλομεν ἀποκτήσει ἐπὶ χείροσιν ὅροις ἢ ἐὰν ἄλλως εἰργαζόμεθα· συμπέρασμα δὲ τῆς ἐπικρίσεως, ὅτι ἀποκρουστέον τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ ἄλλως οὐδὲν ζημιούμεθα ἐκ τῆς ἀναβολῆς τοῦ νομοθετικοῦ κανονισμοῦ τῶν τοῦ σιδηροδρόμου, ὡς ὑπαρχούσης σχετικῆς πρὸς τὸν σιδηρόδρομον ἐργασίας, μὴ ἐξαρτωμένης ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις δύναται νὰ διεξαχθῇ μέχρι τῆς προσεχοῦς Συνόδου τῆς Βουλῆς, τουτέστι τῶν ὁριστικῶν μελετῶν περὶ τῆς γραμμῆς. Παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὁ τὴν ἐπίκρισιν ταύτην ἀναπτύξας, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι προϊὸν τοῦ συστήματος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, τοῦ τολμᾷν ἐλπίζουσα ἐπὶ τὴν τύχην, εἰς τοῦτο δὲ ἀκριβῶς πρέπει ν’ ἀπαντήσωμεν καὶ εἰς τοῦτο θέλομεν περιορισθῆ ἀπαντῶντες, διότι, ὡς εἶπον, περὶ τῶν ἄλλων θεμάτων, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸ νομοσχέδιον, θέλω ὁμιλήσει μόνον ἐφ’ ὅσον προκληθῶ ἐν τῇ συζητήσει. Οὐδὲν ὑπάρχει νομοθετικὸν μέτρον ὀλιγώτερον τούτου μετέχον τόλμης, διότι ὅταν λέγωμεν, ὅτι μαρτυρεῖ τόλμην μέτρον τι, οὐδὲν ἄλλο λέγομεν ἢ ὅτι ἀφίνει πολὺ εἰς τὴν τύχην, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲ τούτῳ, νομίζω, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι οὐδὲν ἀφίεται εἰς τὴν τύχην, πάντα, περὶ ὧν ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ ὁ νομοθέτης, πάντα εἶναι λελυμένα ἐκ προοιμίων, καὶ ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησεν ὡς ἀφεθέντα εἰς τὴν τύχην καὶ ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησεν ὡς λελυμένα ἐναντίον τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἔχει γνῶσιν τῶν διαπραγματεύσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ γινώσκει, ὅτι ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις ἐν ταῖς διαπραγματεύσεσι πρὸς τὰς Ἑταιρίας τὴν δι’ αὐτῶν ἀπόκτησιν τῆς ἑνώσεως, τὴν ἐγγύησιν αὐτῶν, ὅτι θέλει ἀποκτηθῆ ἡ ἕνωσις, ἐπαγομένη, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἀπεκτᾶτο ἡ ἕνωσις, ἀποζημίωσιν τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τῶν ἀναλαμβανουσῶν τὴν κατασκευὴν Ἑταιριῶν, ἐθεώρησε δὲ τὴν ὑποβολὴν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου, ἐπὶ ἄλλου συστήματος στηριζομένου καὶ οὐχὶ ἐπὶ συμβάσεως τοιαῦτα ἐγγυωμένης, ὡς ἀπόδειξιν τῆς ἀποτυχίας τῶν διαπραγματεύσεων ἐκείνων. Καὶ ὅμως δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις ἐκεῖναι ἐπέτυχον καὶ ὅτι ταύτην τὴν στιγμὴν, ἐὰν ἠθέλομεν, ἠδυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπογεγραμμένας τὰς συμβάσεις, τὰς κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν μὴ πραγματοποιηθείσας, ἕνεκα τῆς ἀρνήσεως τῶν, μεθ’ ὧν διεπραγματεύθημεν, ὅπως ὑπογράψωσιν αὐτάς. Ταύτην τὴν στιγμὴν τὰς συμβάσεις, τὰς παρασκευασθείσας ἐν ταῖς διαπραγματεύσεσι, θὰ καθιστῶμεν ὁριστικάς, ἐὰν μὴ ὑπῆρχον λόγοι, ὧν ἕνεκα σήμερον δὲν δεχόμεθα, ὅ,τι ἡμεῖς προετείναμεν πρό τινος χρόνου. Βάσιν τῶν σκέψεων ἐν ταῖς διαπραγματεύσεσιν, ὅτε ἐπελήφθημεν αὐτῶν, ἀπετέλει ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας. Καὶ ἄλλοτε ὁμιλοῦντες περὶ τῶν σιδηροδρομικῶν, ἐδέησε νὰ ἐξηγήσωμεν τὴν στενὴν σχέσιν τῶν ὅρων, ὑφ’ οὓς πραγματοποιεῖται τὸ σύμπλεγμα τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας, καὶ ἄλλοτε ἐπεκρίθησαν οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς διεπραγματεύθημεν τὰ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων καὶ Καλαμῶν, καὶ παρεστήθη, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ σύμβασις ἐπὶ ὅροις ἐπωφελεστέροις, καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι, ἐὰν σήμερον συνωμολογεῖτο ἡ σύμβασις τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων καὶ Καλαμῶν, οἱ ὅροι θὰ ἦσαν ἐπωφελέστεροι τῶν συμφωνηθέντων, διότι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας σήμερον εἶναι ἀσυγκρίτως βελτίων τῆς τότε. Οἱ κρίνοντες περὶ συμφωνηθείσης κατασκευῆς σιδηροδρόμου ἐπὶ τῇ καταστάσει οὐχὶ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ συμφωνία, ἀλλὰ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν περὶ αὐτῆς συζητοῦσι, προϋποθέτουσιν ἀναγκαίως, ἐὰν ὦσι συνεπεῖς, ἀναβλητέαν τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμου, ἐν ὅσῳ ὑπάρχει ἐλπὶς βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἂν δὲ ταύτην θέσωμεν τὴν ἀρχὴν, ἴσως πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὴν κατασκευὴν τοῦ διεθνοῦς σιδηροδρόμου ἕως τῆς παρελεύσεως τριετίας ἢ πενταετίας ἢ δεκαετίας, διότι ἐλπιζόμενον, ὅτι ἐπὶ τὴν προσεχῆ τριετίαν ἢ πενταετίαν ἢ δεκαετίαν θέλει ἐξακολουθεῖ βελτιουμένη ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις. Ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἔργα, ὧν οὐδεμίαν ἡ ἐκτέλεσις ἐπιδέχεται ἀναβολὴν, καὶ βεβαίως τὰ τῶν σιδηροδρόμων συγκαταλέγονται ἐν αὐτοῖς, ὅταν ἡ κατάστασις τῆς χώρας ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς συγκοινωνίας ἦναι ὁποία ἡ παρ’ ἡμῖν. Ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ σιδηροδρομικὸν ἡμῶν σύμπλεγμα εὐθὺς ὡς ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις ἐπιτρέπῃ τὴν δαπάνην. Ἄλλοτε ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις δὲν ἐπέτρεπε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, διότι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ πορισθῶμεν τὸ χρῆμα πρὸς τὴν κατασκευήν· ἤδη ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἐπιτρέπει αὐτὴν, ἀλλ’ ἐὰν ἡ εἰρήνη ἐν Εὐρώπῃ διατηρηθῇ, τὸ σιδηροδρομικὸν ἡμῶν σύμπλεγμα θὰ κατεσκευάζετο μετὰ πάροδον χρόνου τινὸς ἐπὶ ὅροις ἐπωφελεστέροις εἰς τὸ Δημόσιον ἢ σήμερον, δὲν εἶναι ὅμως τοῦτο λόγος ἀποχρῶν, ἵνα μὴ κατασκευασθῇ σήμερον. Πρέπει ὅσον ἔνεστι ταχύτερον νὰ κατασκευάσωμεν τὸ σιδηροδρομικὸν σύμπλεγμα ἤδη, ὅτε δυνάμεθα ὡς ἐκ τῆς πίστεως, ἧς ἀπολαύομεν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, νὰ πορισθῶμεν ἐκεῖθεν τὸ ἀναγκαῖον χρῆμα, ἂν δ’ ἐπέλθῃ ἡ ἐλπιζομένη βελτίωσις τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, θέλομεν χρησιμοποιήσει αὐτὴν εἰς πορισμὸν ἑτέρου χρήματος πρὸς ἄλλας ἐπιχειρήσεις· ἀλλὰ καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ ταχυτέρα ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τῆς συγκοινωνίας θέλει συντελέσει εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, θέλει ἐντείνει τὴν βελτίωσιν αὐτῶν. Ὅτε ἐπελήφθημεν τῶν διαπραγματεύσεων περὶ συνομολογήσεως συμβάσεως περὶ τοῦ συνοριακοῦ σιδηροδρόμου, ὑπῆρχε κατάστασις οἰκονομικὴ, ἐπιτρέπουσα μὲν, ὅπως διαπραγματευθῶμεν, ἀλλ’ ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις ἧττον εὐνοϊκὴ τῆς σημερινῆς, οἱ δὲ ὅροι, ὑφ’ οὓς τότε θὰ ἤμεθα διατεθειμένοι νὰ κλείσωμεν συμφωνίαν, ἦσαν πολὺ διάφοροι τῶν σήμερον ἐνδεικνυμένων. Ἐν αὐτῷ τῷ σημειώματι, τῷ συνοδεύοντι τὸ φυλλάδιον, τὸ περιέχον τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς συμβάσεως, βλέπετε ἐν περιλήψει τὰ τῶν ἀρχικῶν διαπραγματεύσεων, καθ’ ἃς ἐπρόκειτο νὰ συνομολογήσωμεν τὴν σύμβασιν ἐπὶ χιλιομετρικῇ δαπάνῃ 225,000 δραχμῶν, καὶ τοῦτο ἐκδίδοντες ὁμολογίας πρὸς 6%, ἐνῷ σήμερον πρόκειται νὰ κατασκευάσωμεν τὴν αὐτὴν γραμμὴν οὐχὶ ἀντὶ 225,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἀντὶ 160,000 κατὰ χιλιόμετρον, καὶ τοῦτο οὐχὶ ἀντὶ ὁμολογιῶν πρὸς 6%, ἀλλὰ κατὰ πιθανότητα πρὸς 5½%, ἢ καὶ κατωτέρω· ἡ διαφορὰ εἶναι δεκάδων ἑκατομμυρίων. Ἐν μέρει προέρχεται αὕτη, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, ἐκ νεωτέρων μελετῶν, αἵτινες κατέστησαν ἐφικτὴν τὴν χάραξιν γραμμῆς, ἐπαγομένης ὀλιγωτέρας δαπάνας, ἀλλ’ ἐν αὐτῷ τῷ σημειώματι βλέπετε, ὅτι ὑπολογίζεται διαφορὰ δαπάνης ἐπὶ τοῦ συνόλου 6,000,000 διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν ὁμολογιῶν πρὸς 6%, ἐνῷ σήμερον διαθέτοντες τὰς ὁμολογίας οὐχὶ πρὸς 6%, ἀλλὰ πρὸς 5½%, ἔστω δὲ καὶ πρὸς 6%, οὐδὲν ὑπολογίζομεν διὰ δαπάνην διαθέσεως αὐτῶν. Τότε ὑπεχρεούμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν δαπάνην διαθέσεως τῶν ὁμολογιῶν 6,000,000 δραχμῶν ἐν τῷ συνόλῳ, ἄρα ἦτο τοῦτο λόγος, ἵνα μὴ κλείσωμεν τότε τὴν συμφωνίαν; Βεβαίως ὄχι. Ἔπρεπε μὲν τότε νὰ κλείσωμεν τὴν συμφωνίαν ἐφ’ οἷς ὅροις ὑπεδείκνυον αἱ ἀγοραὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐν σχέσει πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ἡ διαφορὰ τῶν καιρῶν ἐπιτρέπει σήμερον νὰ συνάψωμεν τὴν συμφωνίαν ἐπὶ βελτίοσιν ὅροις καὶ βεβαίως πρέπει νὰ ὠφεληθῶμεν ἐκ τῆς νέας ταύτης καταστάσεως. Ἀλλὰ καὶ πάλιν, ὅτε ἐπανελάβομεν τὰς διαπραγματεύσεις, ὅτε αἱ ὁμολογίαι ἦσαν ἀποδεκταὶ οὐχὶ πρὸς 6%, ἀλλὰ πρὸς 5%, ἡ κατάστασις δὲν ἦτο εὐνοϊκὴ ὅσον σήμερον, ὅτε ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν δυνάμεθα ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους νὰ διαθέσωμεν τὰς ὁμολογίας ἄνευ τῆς συνάμα μετὰ τῶν οἰκονομικῶν συμφωνιῶν παραχωρήσεως τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Τότε ἠδυνάμεθα νὰ ἀποκτήσωμεν τὸ δάνειον, ἐὰν συνάμα μετὰ τοῦ δανείου παρεχωροῦμεν καὶ τὸ προνόμιον τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου, δὲν ἠδυνάμεθα ὅμως τότε νὰ πραγματοποιήσωμεν τὸ δάνειον ἀσχέτως πρὸς τὴν τοιαύτην παραχώρησιν. Ἤδη ἡ πρόσφατος πραγματοποίησις δανείου 1,200,000 λιρῶν ἄνευ ἐγγυήσεως καὶ χρεωλυσίου ἀποδεικνύει, ὅτι ἀπολαύομεν πίστεως τοιαύτης, ὥστε δυνάμεθα ἄνευ οὐδενὸς προσθέτου ὅρου, ἐπ’ αὐτῆς καὶ μόνης τῆς πίστεως ἡμῶν στηριζόμενοι καὶ ταύτην μόνον παρέχοντες ἐγγύησιν, νὰ δανεισθῶμεν, ἐπὶ τοιούτου δ’ ἐργαζόμενοι ἐδάφους, βεβαίως θέλομεν διαπραγματευθῆ ὑπὸ ὅρους βελτίονας τῶν πρόσθεν. Ὅτε διεπραγματευόμεθα πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἐπὶ ἐκδόσει ὁμολογιῶν πρὸς 5% καὶ ἐπὶ τιμῇ τοιᾷδε, οἱ ὅροι οὗτοι δὲν ἐξέφραζον πᾶν τὸ περιεχόμενον ἐν τῇ συμφωνίᾳ, ὑπῆρχέ τι τὸ σιωπηρῶς συμπεριλαμβανόμενον, τουτέστιν ἡ ὠφέλεια τῶν συμβαλλομένων, τῶν διαθετόντων τὰς ὁμολογίας τὰς πρὸς 5%, τῶν λαμβανόντων ὡς ἀντίτιμον τῆς κατασκευῆς τὸ ὡρισμένον ποσὸν, ἡ ὠφέλεια τῆς εἰς αὐτοὺς ἄνευ συναγωνισμοῦ παραχωρήσεως τῆς κατασκευῆς ἐπὶ τῷ ὡρισμένῳ ἀντιτίμῳ καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου ἐπὶ 99 ἔτη. Σήμερον δυνάμεθα νὰ συνομολογήσωμεν τὸ δάνειον ἄνευ τῆς παραχωρήσεως τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου, ἔχομεν τοῦτο τὸ μέγα πλεονέκτημα, ὅτι δυνάμεθα νὰ προσκαλέσωμεν πάντας τοὺς εἰς τὰ τοιαῦτα καταγινομένους, ὅπως συναγωνισθῶσιν εἰς τὰ τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου. Ὅτι δὲ τοῦ συναγωνισμοῦ τ’ ἀποτελέσματα ἔσονται ἄριστα, οὐδεμία ἀμφιβολία. Διατὶ ἄρα, ὅσα παρ’ ἡμῶν προτεινόμενα δὲν παρεδέχοντο τότε οἱ μεθ’ ἡμῶν διαπραγματευόμενοι, παρ’ αὐτῶν σήμερον προτεινόμενα δὲν ἀποδεχόμεθα ἡμεῖς; Δὲν ἀποδεχόμεθα αὐτὰ διότι μέγα εἶναι τὸ πλεονέκτημα τὸ ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ, πλεονέκτημα, ὅπερ κεκτήμεθα σήμερον, οὗτινος ὅμως ἐστερούμεθα τότε. Ἐν ταῖς συμφωνίαις ἡμῶν ἐκείναις περιλαμβάνεται καὶ διάταξις, ἐγγυωμένη περὶ τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς τῆς τουρκικῆς, ἧς ἄνευ ὁ σιδηρόδρομος οὗτος δὲν ἀποκτᾷ πλήρη τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ, οὐδὲ πλήρη τὴν χρησιμότητα. Ὁ προαγορεύσας Βουλευτὴς παρέστησεν, ὅτι ὁ συνοριακὸς σιδηρόδρομος ἄνευ τῆς ἑνώσεως οὐδεμίαν ἔχει χρησιμότητα ἢ τοσοῦτον μικρὰν, ὥστε βεβαίως δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κατασκευασθῇ τοιοῦτος, οἷος προτείνεται, πρὶν ἢ κατασκευασθῶσιν ἄλλοι πολλοὶ σιδηρόδρομοι ἐν τῷ Κράτει, ἴσως δὲ καὶ ἀπολύτως δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κατασκευασθῇ τοιοῦτος σιδηρόδρομος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπέβλεψε, ταῦτα λέγων, εἰς μόνην τὴν ἐσωτερικὴν συγκοινωνίαν, καὶ εἶπεν, ὅτι ἀνεπτυγμένης ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας δὲν στεροῦνται μόνον τὰ μέρη, δι’ ὧν θὰ διέλθῃ ὁ σιδηρόδρομος οὗτος, τοὐναντίον μάλιστα τμήματά τινα τῶν μερῶν τούτων εἶναι κάλλιον ἐξυπηρετημένα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς συγκοινωνίας ἢ ἄλλα τμήματα τῆς Ἑλλάδος· ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς παρεῖδε σπουδαιότατόν τι, ὅτι τὰ τῆς ἐγχωρίου καὶ τῆς ἐξωτερικῆς συγκοινωνίας δὲν εἶναι τὰ μόνα ἐξεταστέα ἐν τῷ σιδηροδρόμῳ τούτῳ πρὸς καθορισμὸν τῆς χρησιμότητος αὐτοῦ, ὅτι ὑπάρχει ἐξεταστέον καὶ ἕτερον θέμα, τὸ στρατηγικὸν, ἀνώτερον ἴσως τὴν σημασίαν καὶ αὐτοῦ τοῦ διεθνοῦς τῆς ἐξυπηρετουμένης συγκοινωνίας· διότι μεγίστη εἶναι καὶ ἡ σημασία διεθνοῦς σιδηροδρόμου διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὡς δὲ εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἐν τῷ ζητήματι τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας τῆς χώρας τὴν πρωτίστην κατέχει θέσιν ἡ διεθνὴς συγκοινωνία, ἀλλ’ αἱ στρατηγικαὶ ἀνάγκαι ἐν χώρᾳ, εὑρισκομένῃ ὑπὸ περιστάσεις, οἷαι αἱ τῆς Ἑλλάδος, πρὸ οὐδεμιᾶς ὑποχωροῦσιν ἄλλης ἀνάγκης. Δὲν λέγω ταῦτα, ἵνα παραστήσω, ὅτι τὸν σιδηρόδρομον θὰ κατασκευάσωμεν ὡς στρατηγικὸν ἀποκλειστικῶς καὶ ὅτι πρέπει ν’ ἀδιαφορήσωμεν εἰς τὰ τῆς ἑνώσεως διὰ τοῦ Τουρκικοῦ μετὰ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ συμπλέγματος, τοὐναντίον φρονῶ, ὅτι τὰ τῆς ἑνώσεως ταύτης διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἄριστα ἐξυπηρετοῦνται καὶ μόνον διὰ τοῦ νομοσχεδίου δύνανται τελεσφόρως νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν, ἀντιθέτως πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν: Ἀναβάλλετε τὴν ψήφισιν· οὐδὲν ἐκ τῆς ἀναβολῆς ζημιοῦσθε, διότι ἐπὶ μῆνάς τινας καὶ ἄνευ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου δύνασθε νὰ ἐργασθῆτε, ὅσον καὶ ἂν ἦτο ἐψηφισμένον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἀναβάλλετε, ἵνα μὴ καταστήσητε διὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ ἀδύνατον τὴν ἕνωσιν. Καὶ ἐγὼ λέγω: σπεύσατε νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον, διότι μόνον διὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ ἐξασφαλίζετε τὴν ἕνωσιν. Καὶ πῶς θέλομεν δι’ αὐτοῦ ἐξασφαλίσει τὴν ἕνωσιν; Μόνον οἱ ἀγνοοῦντες τὰ πράγματα τῆς Τουρκίας, ὡς ἔχουσι σήμερον, δύνανται ν’ ἀμφιβάλλωσιν, ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐξασφαλίζει τὴν ἕνωσιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρορᾷ τὴν στρατηγικὴν ὄψιν τῆς ὑποθέσεως, δὲν εἶδεν, ὅ,τι εἶναι καταφανὲς εἰς πάντας, τοὺς διακρίνοντας τὰ στοιχεῖα τοῦ ζητήματος. Δὲν εἶδεν, ὅτι ἡ Τουρκία εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀνεχθῇ, ὅπως, συνδεομένων σιδηροδρομικῶς τῶν συνόρων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους πρὸς τὸ κέντρον, μὴ προεκταθῇ καὶ τὸ Ὀθωμανικὸν σύμπλεγμα ἕως τῶν συνόρων, καὶ ὅτι τὴν προέκτασιν δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ ἄνευ τῆς ἑνώσεως· ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπέ τινα, ἅτινα ἔπρεπε νὰ τὸν διαφωτίσωσιν, ἀλλὰ δὲν τὸν διεφώτισαν· εἶπεν ὅτι πολλὰ ἑκατομμύρια πρέπει νὰ δαπανήσῃ ἡ Τουρκία, ἵνα προεκτείνῃ τοὺς σιδηροδρόμους αὑτῆς ἕως τῶν συνόρων· καὶ πόθεν θὰ τὰ πορισθῇ; ἡμεῖς ποριζόμεθα ὅσα θέλομεν, ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν, ὅτι θέλομεν νὰ συνδέσωμεν σιδηροδρομικῶς τὸ κέντρον μετὰ τῶν συνόρων καὶ πανταχόθεν ἔχομεν προτάσεις καὶ τηλεγραφήματα, δι’ ὧν ζητοῦνται πληροφορίαι· ἀλλ’ ἡ Τουρκία ἂς εἴπῃ τοιοῦτόν τι καὶ θὰ ἴδωμεν ποίαν ἀπάντησιν θέλει λάβει. Ἡ Τουρκία—δύναμαι δὲ κατόπιν τῶν περὶ τοῦ συνοριακοῦ σιδηροδρόμου διαπραγματεύσεων θετικὰς νὰ παράσχω περὶ τούτου πληροφορίας— εἶναι ἀδύνατον νὰ λάβῃ περὶ τῆς προεκτάσεως τῶν σιδηροδρόμων αὑτῆς ἕως τῶν συνόρων προσφορὰν παρ’ Ἑταιρίας, εἰμὴ ἐπὶ τῷ ὅρῳ τῆς ἑνώσεως. Μόνον ἐπὶ τῷ ὅρῳ τούτῳ δύναται ἡ Τουρκία νὰ εὕρῃ Ἑταιρίαν, ἀναδεχομένην τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων ἀντὶ τῶν χορηγιῶν καὶ ἐγγυήσεων, ἃς ἐκείνη προσφέρει εἰς τοὺς ἀναδόχους. Εἶναι ἀδύνατον εἰς τὴν Τουρκίαν νὰ εὕρῃ, οὐχὶ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλ’ οὐδὲ τὸ δέκατον, ἂν μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἕνωσιν. Ὁ κίνδυνος, ὃν παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἡ Τουρκία θέλει δαπανήσει τὰ ἑκατομμύρια εἰς προέκτασιν τῶν ἰδίων σιδηροδρόμων ἕως τῶν συνόρων, ἀλλ’ ἄνευ ἑνώσεως μετὰ τοῦ ἡμετέρου, ὅτι ἄνευ συνεννοήσεως πρὸς ἡμᾶς θέλει ἐκλέξει τὸ σημεῖον ἐπὶ τῶν συνόρων, εἰς ὃ θὰ καταλήξῃ ὁ σιδηρόδρομος αὐτῆς, δὲν εἶναι πραγματικός. Ἔσφαλεν ὁ κ. Βουλευτής, νομίσας, ὅτι ταῦτα ἦσαν προσιτὰ εἰς τὴν Τουρκίαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν τῷ θέματι τούτῳ παρεγνώρισε τὴν βάσιν, ἐφ’ ἧς ἡ ὑπόθεσις ἑδράζεται, τὸ πλεονέκτημα ἡμῶν, δυναμένων νὰ στρώσωμεν τὸν σιδηρόδρομον ἕως τῶν συνόρων, τῆς Τουρκίας μὴ δυναμένης νὰ συγκοινωνήσῃ σιδηροδρομικῶς μετὰ τῶν συνόρων, ἂν μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἕνωσιν. Τοῦτο ἐνοήθη ὑπὸ τῆς Τουρκίας, καὶ ἠξεύρομεν, ὅτι ἐνοήθη, διότι ἐτύχομεν εὐκαιρίας ἐκ τῶν διαπραγματεύσεων, ἵνα τὸ μάθωμεν. Γιγνώσκομεν ὅτι ἡ Τουρκία δὲν θέλει ἐπιτρέψει, ὅπως μὴ συγκοινωνῇ τὸ σύμπλεγμα αὐτῆς μετὰ τῶν συνόρων, ἂν αἱ Ἀθῆναι συγκοινωνῶσι μετ’ αὐτῶν διὰ σιδηροδρόμου. Ἀλλὰ καὶ ἂν μὴ εἶχεν οὕτω, ἐὰν ἡ Πύλη, συγκοινωνοῦντος τοῦ κέντρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους μετὰ τῶν συνόρων, μὴ σπεύσῃ, ὅπως συγκοινωνήσῃ καὶ αὐτὴ μετ’ αὐτῶν διὰ σιδηροδρόμου, ἂς ἀπόσχῃ· δὲν θέλει ὅμως ἀπόσχει, διότι εἰς τὸ στρατηγικὸν ζήτημα ἀποδίδει τόσην σημασίαν, ὅσην ἀρνεῖται εἰς αὐτὸ ὁ κ. Βουλευτής. Εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ὅτι οὐδὲν ἀφήσαμεν εἰς τὴν τύχην ἐν τῷ θέματι τούτῳ, διότι ἢ λύομεν τὸ ζήτημα ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως, τουτέστιν ἀποκτῶμεν ὅ,τι ἀρχῆθεν ἐπεζητήσαμεν, ἤ, ἂν παρ’ ἐλπίδα δὲν πραγματοποιηθῇ ἡ ἕνωσις, ἐλύσαμεν ὑπὲρ ἡμῶν τὸ στρατηγικὸν ζήτημα. Ὁποία δὲ εἶναι ἡ σημασία τοῦ στρατηγικοῦ τούτου ζητήματος, οὐδένα λανθάνει τῶν ἀντιστρατευομένων πρὸς τὴν ἕνωσιν. Ἐκ στρατηγικῶν λόγων ἀντεστρατεύετο τέως ἡ Τουρκία εἰς τὴν ἕνωσιν, ἐκ στρατηγικῶν λόγων θέλει ἤδη ἐπιδιώξει αὐτήν· ὀρθῶς ἄρα εἶπον, ὅτι οὐδὲν ἀφήσαμεν εἰς τὴν τύχην. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ τύχη ἐξήνεγκεν ἀπὸ τοῦδε τὴν ἐτυμηγορίαν αὐτῆς ὑπὲρ τῆς πρώτης τῶν δύο λύσεων, ὅτι ἡ Τουρκία θέλει σπεύσει νὰ δεχθῇ τὴν ἕνωσιν καὶ θέλει τὴν δεχθῆ ὅλως διαφόρως, ὅταν ἐρχώμεθα διὰ τοῦ νομοσχεδίου προσκαλοῦντες αὐτὴν εἰς συνεννόησιν, ἢ ἂν ἠρχόμεθα διὰ τῶν πρὸς Ἑταιρίας συμφωνιῶν, περὶ ὧν διεπραγματευόμεθα ἕως προχθές, τῆς καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, μὴ ἐπιτρεπούσης τότε τὰ βελτίω. Διαπραγματευόμενοι πρὸς τὰς Ἑταιρίας, ἠναγκαζόμεθα νὰ προσφέρωμεν ὡς ἀντίτιμον τῆς κατασκευῆς 205,000 δραχμῶν κατὰ χιλιόμετρον, ἐνῷ, ὡς φαίνεται, δύναται νὰ κατασκευασθῇ ὁ σιδηρόδρομος ἀντὶ 160,000, ἴσως δὲ καὶ ἐλάττω, διότι ὑποθέτω, ὅτι ὁ συναγωνισμὸς θέλει προκαλέσει μείωσιν τιμῆς. Προσεφέρομεν διαπραγματευόμενοι 205,000 ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πρώτης ἐκτιμήσεως τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς δι’ ὁμολογιῶν ἐπὶ τόκῳ 5%, καὶ ἐν συνόλῳ ἐδεχόμεθα ὑπολογισμούς, ὧν σήμερον εἴμεθα ἀπηλλαγμένοι, κανονίζοντες ἡμεῖς τὰ τοῦ δανείου. Ἀλλὰ διαπραγματευόμενοι πρὸς τὰς Ἑταιρίας προσεφέρομεν αὐταῖς καί τι πλέον, ἐπετρέπομεν, ὅπως κανονίσωσι μετὰ τῆς Πύλης αὐταὶ τὰ τῆς ἑνώσεως, ὡς δυνηθῶσιν. Εὑρισκόμεθα τότε ἐν ἀνίσῳ θέσει, μειονεκτοῦντες. Ἄνισος καὶ σήμερον ἡ θέσις, ἀλλ’ ἀνεστράφησαν οἱ ὅροι. Πάνθ’ ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐθεώρησεν ὡς μειονεκτήματα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι πλεονεκτήματα, τὸ δὲ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν, ἐφ’ ἧς ἡμεῖς, καὶ οὐχὶ αἱ Ἑταιρίαι, θὰ συνεννοηθῶμεν καὶ θὰ ἐργασθῶμεν. Ὅτε δὲν προέκειτο ἡμεῖς νὰ κατασκευάσωμεν τὴν γραμμήν, ἀλλὰ διεπραγματευόμεθα πρὸς Ἑταιρίας, ὑποχρεουμένας πρὸς ἡμᾶς, ἵνα ἐπιτύχωσι τὴν ἕνωσιν, αἱ Ἑταιρίαι εἰργάζοντο ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὅπως λάβωσι τὴν παραχώρησιν τῆς Τουρκικῆς γραμμῆς χάριν τῆς ἑνώσεως· περὶ τὰ τῆς γραμμῆς δὲ ταύτης ἤμεθα τότε ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποκύψωμεν, εἰς πάσας τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Τουρκίας ὡς πρὸς τὴν χάραξιν τῆς ὁδοῦ. Ἐπωφελεῖτο ἡ Τουρκία ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως ἡμῶν ταύτης καὶ ἐπληροφορούμεθα παρὰ τῶν Ἑταιριῶν, ὅτι ἡ Πύλη, ἥτις τὸ πρῶτον ἐδέχετο πρὸς τὴν ἕνωσιν γραμμήν, ἱκανῶς συμφέρουσαν εἰς τὴν συγκοινωνίαν τῆς ἡμετέρας χώρας, κατόπιν, μελετήσασα τὸ θέμα, εἴτε διὰ στρατηγικοὺς λόγους, εἴτε διὰ λόγους συμφέροντος τῆς ἰδίας χώρας, εἴτε ἴσως καὶ ὅπως ἀποβῇ ἡ συγκοινωνία ὀλιγώτερον ἐπωφελὴς εἰς τὸ Κράτος ἡμῶν, ἐζήτησε μεταβολὰς καὶ ἀλληλοδιαδόχως ἀπὸ μεταβολῆς εἰς μεταβολὴν ἔφθασε μέχρι τῆς χαράξεως, ἧς ἐμνήσθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἐπαγομένης τὴν ἕνωσιν διὰ τῆς γραμμῆς τῆς Καλαμπάκας· ἀλλ’ ἔφθασεν εἰς τὴν χάραξιν ταύτην ὅτε πλέον ἡμεῖς ἠρχίσαμεν νὰ διαβλέπωμεν, ὅτι βελτιωθείσης τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, δὲν ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ παλαιὸν σχέδιον, ἀλλ’ ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν νόμον. Καὶ βεβαίως, κανονιζομένων τῶν τοῦ σιδηροδρόμου διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν θέλομεν δεχθῆ τὴν ἕνωσιν διὰ τῆς Καλαμπάκας, ἣν θὰ ἤμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπιτρέψωμεν, ἐὰν ὑπεγράφετο ἡ σύμβασις, ὡς εἶχε παρ’ ἡμῶν προταθῆ. Ὡς εἶπον, καὶ σήμερον, ἐὰν ἠθέλομεν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ὑπογράψωμεν τὴν σύμβασιν, ἣν παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ὡς ἀποτυχοῦσαν ἐν ταῖς διαπραγματεύσεσιν.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς διεδόθη, δὲν τὰς γνωρίζω.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ γινώσκω, τίνες διαδόσεις ἔφθασαν μέχρι τῶν ἀκοῶν ὑμῶν· ὑποθέτω, ὅτι συνήθως εἰς τὰς ἀκοὰς ὑμῶν περιέρχονται αἱ διαδόσεις, αἱ μὴ εὐνοϊκαὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Αἱ διαπραγματεύσεις ὅμως ἦσαν εὐνοϊκώτεραι πρὸς τὸ Κράτος, ἢ ὅσον ὑμεῖς τὰς ὑποθέτετε, θεωροῦντες αὐτὰς καὶ ὡς ἀποτυχούσας.

§55ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ διαδόσεις ἦσαν, ὅτι ἡ σύμβασις ἐπρόκειτο νὰ συνομολογηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει προηγουμένων συνεννοήσεων μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ δὲ περὶ προηγουμένων συνεννοήσεων ὁ λόγος, εἶναι πρέπον νὰ ἐξηγήσω, ποῦ ἐστηρίζοντο αἱ διαπραγματεύσεις ἐκεῖναι. Αἱ διαπραγματεύσεις ἐκεῖναι ἐστηρίζοντο οὐχὶ εἰς συνεννόησιν τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Τουρκίαν περὶ τῆς ἑνώσεως, διότι οὐδὲν εἴχομεν ἔδαφος πρὸς στήριξιν τοιαύτης συνεννοήσεως. Ἤδη θὰ ἔχωμεν ἔδαφος τὸ νομοσχέδιον, δι’ οὗ φθάνομεν πρῶτοι εἰς τὰ σύνορα· τότε δὲν εἴχομεν ἔδαφος καὶ ἐπιζητοῦντες αὐτὸ, ἀπετάθημεν πρὸς τὰς Ἑταιρίας, ἀφοῦ ἡ Τουρκία διαπραγμάτευσιν πρὸς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἐδέχετο, ἐδέχετο δὲ πρὸς τὰς Ἑταιρίας. Ἐζητοῦμεν δὲ παρ’ αὐτῶν, ἵνα ἐγγυηθῶσι τὴν ἕνωσιν διὰ ποινικῆς ῥήτρας καθ’ ἣν, ἐφ’ ὅσον ἐντὸς πενταετίας ἀπὸ τῆς ὁλοσχεροῦς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου δὲν ἐλειτούργει ἡ ἕνωσις, ὁ τόκος τῶν ὁμολογιῶν τοῦ σιδηροδρομικοῦ δανείου, θ’ ἀπετίνετο παρὰ τῶν ἀναδόχων τῆς ἐπιχειρήσεως. Ἡ ποινικὴ αὕτη ῥήτρα, ὑφ’ ἃς περιστάσεις διεπραγματευόμεθα, ἦτο μᾶλλον τελεσφόρον μέσον καὶ δίκαιον συνάμα πρὸς ἐπίτευξιν τῆς ἑνώσεως. Ἀλλὰ, καίτοι ἡ ἐκ τῆς ῥήτρας ὠφέλεια τοῦ Κράτους ἀντεστοίχει πρὸς ἐλάττωσιν τῆς δαπάνης τοῦ σιδηροδρόμου 23 καὶ πλέον ἑκατομμυρίων, ἡ ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου κατὰ τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὠφέλεια εἶναι ὑπερτέρα· ἐνῷ δὲ, κατὰ τὰ πρὸς τὰς Ἑταιρίας συμφωνούμενα, τὰ 23 ἑκατομμύρια θ’ ἀφηροῦντο ἀπὸ τῆς δαπάνης πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου μόνον ἐν περιπτώσει μὴ ἐπιτεύξεως τῆς ἑνώσεως, ἡ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐλάττωσις τῆς δαπάνης ὑπάρχει καὶ γινομένης καὶ μὴ γινομένης τῆς ἑνώσεως. Σπουδαιοτάτη εἶναι ἡ διαφορὰ αὕτη, ἀλλὰ σπουδαιότερον ἔτι, ὅτι κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου τιθέμεθα ἀπέναντι τῆς Τουρκίας εἰς θέσιν διαπραγματευομένων ἀπὸ ἴσου. Πρότερον ἡ Τουρκία, ἐπωφελουμένη ἐκ τῆς ἀνάγκης, ἐν ᾗ τότε εὑρισκόμεθα, ἐφρόνει, ὅτι ἠδύνατο νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἑνώσεως κατὰ τὸ δοκοῦν. Ἡ τότε ἀνάγκη ἦτο ἀπόῤῥοια τῆς τότε καταστάσεως, ὑφισταμένης κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης ἔτι καὶ νῦν. Παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ τῆς κατασκευῆς σιδηροδρόμου, ἑνοῦντος τὴν Ἑλλάδα μετὰ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ συμπλέγματος, ἡ Ἑλλὰς μειονεκτεῖ ἀπέναντι τῆς Τουρκίας, διότι ἐκείνη ἔλασσον ἔχει συμφέρον ἐν τῇ κατασκευῇ τοιούτου σιδηροδρόμου. Τὸ μειονέκτημα ὑπῆρχε πρὸ ὀλίγου, δὲν ὑπάρχει δὲ σήμερον. Ἡ Τουρκία ἐπίστευεν εἰς τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ, ἐν ὅσῳ διεπραγματευόμεθα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως, τῆς συνδεούσης τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου πρὸς τὴν ἕνωσιν καὶ μόνον, ὅτε ἔμαθεν, ὅτι ποιούμεθα διαπραγματεύσεις πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀσχέτως ὅλως πρὸς τὴν ἕνωσιν, ἐνόησεν, ὅτι ὑπέρτερον ἔχει ἐκείνη συμφέρον νὰ προεκτείνῃ τὸ σύμπλεγμα αὐτῆς μέχρι τῶν συνόρων ἢ ἡμεῖς νὰ ἑνωθῶμεν μετὰ τοῦ συμπλέγματος τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης παρέστησε τὴν Τουρκίαν, ὡς μὴ ἔχουσαν μέγα συμφέρον ἐν τῇ συναλλαγῇ πρὸς τὴν Ἑλλάδα· καὶ κατὰ τοῦτο ἔτι ἀπατᾶται ὁ κ. Βουλευτής. Ἡ χώρα ἡ Τουρκικὴ ἔχει μέγα συμφέρον ἐν τῇ συναλλαγῇ πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις πιθανὸν ν’ ἀδιαφορῇ περὶ τοῦ συμφέροντος τούτου. Ἡ Μακεδονία ἔχει συμφέρον ἐν τῇ συναλλαγῇ πρὸς τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλ’ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἀδιαφορεῖ περὶ τοῦ συμφέροντος τούτου, ἴσως δὲ καὶ προτιμᾷ νὰ μὴ ὑπάρχῃ συναλλαγὴ Μακεδονίας καὶ Ἑλλάδος, δι’ αὐτὸ τοῦτο, ὅτι ἡ συναλλαγὴ Μακεδονίας καὶ Ἑλλάδος σπουδαιότερον ἔτι ἐνδιαφέρει τὴν Ἑλλάδα ἢ τὴν Τουρκίαν. Ἀλλὰ, καίτοι ἔχει συμφέρον ἡ Τουρκία ἐν τῇ συναλλαγῇ πρὸς τὴν Ἑλλάδα, συμφωνῶ πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι τὸ συμφέρον τοῦτο, ἀφοῦ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀδιάφορος πρὸς αὐτὸ, δὲν θέλει τὴν παρακινήσει, ἵνα ἐπιζητήσῃ τὴν ἕνωσιν. Ἴσως δὲ ἀποβλέπουσα αὕτη εἰς μόνα τῆς Θεσσαλονίκης τὰ συμφέροντα, ἤθελε προτιμήσει νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἡ ἕνωσις· καὶ ἄλλοι ἴσως ἤθελον προτιμήσει, νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἡ ἕνωσις· ἀλλὰ σήμερον, ὅτε ἀσφαλίζομεν τὴν κατασκευὴν τοῦ ἡμετέρου σιδηροδρόμου μέχρι τῶν συνόρων, ὑπάρχουσι συμφέροντα ὑπέρτερα διὰ τὴν Τουρκίαν, ὑπέρτερα δὲ καὶ δι’ ἡμᾶς τῶν ἐκ τῆς ἐμπορικῆς συναλλαγῆς τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν. Παρ’ ἡμῖν ὑπάρχουσιν οἱ παραγνωρίζοντες τὸ συμφέρον τὸ στρατηγικόν, ἐν Τουρκίᾳ ὅμως οὐδεὶς ὁ παραγνωρίζων αὐτό. Τρανὴ μαρτυρία περὶ τοῦ ὑπερόχου τῆς γνώμης τοῦ Σουλτάνου, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν γνώμην τῶν παραγνωριζόντων τὸ συμφέρον τοῦτο (ἱλαρότης).

§57ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, τίνες οἱ παραγνωρίζοντες τὸ συμφέρον τοῦτο.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σήμερον, καθ’ ὃ προτείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν σύστημα ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, ἔχομεν, ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ βεβαιότης, ἐξησφαλισμένην τὴν ἕνωσιν μετὰ τῶν τουρκικῶν καὶ διὰ τούτων μετὰ τῶν εὐρωπαϊκῶν σιδηροδρόμων, καὶ ἔχομεν ταύτην ἐξησφαλισμένην, καθ’ ὃν τρόπον ἡμεῖς θέλομεν αὐτήν, ἀνταποκρινόμενοι συνάμα καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, τοῦ διαπραγματευθησομένου μεθ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ πρότερον ἐπρόκειτο νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ἐκ μονομερείας, σήμερον θέλει λυθῆ παρ’ ἀμφοτέρων τῶν Κρατῶν, ἀπὸ ἴσου διαπραγματευομένων. Ἔχει ἡ Ἑλλὰς ἐν τῇ ἑνώσει τὸ ἐμπορικὸν συμφέρον τῆς συγκοινωνίας μετὰ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ συμπλέγματος, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἡ Τουρκία ἴσον στρατηγικὸν συμφέρον ἐν τῇ ἑνώσει, διότι ἄνευ αὐτῆς δὲν δύναται νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ σιδηροδρομικὸν αὐτῆς σύμπλεγμα ἕως τῶν ἑλληνικῶν συνόρων, μεθ’ ὧν ἐξησφαλίσθη ὁ σιδηροδρομικὸς σύνδεσμος τῶν Ἀθηνῶν. Οὕτως ἀπὸ ἴσου διαπραγματευόμενοι, δὲν θέλομεν δεχθῆ τὴν διεύθυνσιν τῆς ἐπὶ τοῦ τουρκικοῦ ἐδάφους γραμμῆς, ὁποίαν ἐσχεδίασεν αὐτὴν ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις ἐν ταῖς πρὸς τὰς Ἑταιρίας διαπραγματεύσεσι, δὲν θέλομεν δεχθῆ τὴν ἕνωσιν διὰ τῆς Καλαμπάκας καὶ δυνάμεθα νὰ μὴ περιμένωμεν, ὅπως ἐκ τῶν διαπραγματεύσεων ὁρισθῇ τὸ ἐπὶ τῶν συνόρων σημεῖον τῆς ἑνώσεως, ἀλλὰ νὰ κατασκευάσωμεν εὐθὺς τὸν σιδηρόδρομον, ὁρίζοντες ἡμεῖς τὸ ἐνδεικνύμενον ὑπὸ τῶν συμφερόντων ἀμφοτέρων τῶν Κρατῶν σημεῖον τῆς ἑνώσεως καὶ δηλοῦντες, ὅτι, ἂν θέλῃ ἡ Τουρκία τὴν ἕνωσιν, ἐκεῖ θέλει διευθύνει τὴν γραμμὴν τῆς εἰς τὰ σύνορα προεκτάσεως τοῦ ἰδίου συμπλέγματος. Ἐπίσης καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἄλλην ἔποψιν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου ἐγγυᾶται μεγάλας ὠφελείας. Ἔχομεν ἐξ αὐτοῦ, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τ’ ἄλλα συστήματα, χρηματικὴν ὠφέλειαν μεγίστην. Τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας. Χάρις εἰς τὸ βελτιωμένον οἰκονομικὸν καθεστὼς δυνάμεθα σήμερον νὰ ἐκτελέσωμεν τοὺς σιδηροδρόμους ἡμῶν ἐπὶ τοῖς κατωτάτοις ὅροις. Δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο ἐν ταῖς συμφωνίαις περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων καὶ Καλαμῶν καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ συνοριακοῦ σιδηροδρόμου ἕως προχθὲς ἠναγκαζόμεθα νὰ διαπραγματευώμεθα ἐπὶ τῇ βάσει συμφωνιῶν, συνδεουσῶν μετὰ παραχωρήσεως τοῦ προνομίου τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τὰ τῆς διαθέσεως τῶν ὁμολογιῶν καὶ περιοριζουσῶν διὰ τοῦ συνδέσμου τούτου τὸν συναγωνισμόν. Σήμερον δυνάμεθα νὰ πορισθῶμεν τὸ πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου χρῆμα εἴτε ἐπὶ ὑποθήκῃ εἴτε ἄνευ ὑποθηκεύσεως αὐτοῦ. Ἡ ὑποθήκευσις τοῦ σιδηροδρόμου, βελτιοῦσα ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως τοὺς ὅρους τοῦ δανείου, οὐδένα ἐπάγεται περιορισμὸν ἐπιβλαβῆ εἰς τὰ τῶν συμφωνιῶν περὶ τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς ἐκμεταλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου· τὸ ἐπιβλαβῶς ἐπιδρῶν ἐπὶ τὰς συμφωνίας ταύτας εἶναι ἡ ἐξάρτησις αὐτῶν ἐκ τῶν περὶ τοῦ δανείου συμφωνιῶν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, διαθέτοντες τὸ δάνειον, ἀποκτῶμεν ἀνὰ χεῖρας τὰ μετρητὰ, δι’ ὧν θέλει κατασκευασθῆ ἡ γραμμὴ, καὶ δυνάμεθα, προκαλοῦντες συναγωνισμὸν πάντων τῶν ἐν Εὐρώπῃ εἰς τοιαύτας ἐπιχειρήσεις ἐπιδιδομένων, νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν κατασκευὴν, ὅσον ἔνεστιν ἐπωφελεστέραν πρὸς τὸ Κράτος, ὅπως βεβαίως θέλομεν διὰ τοῦ συστήματος τούτου ἐπιτύχει ἐπωφελεστέραν πρὸς τὸ Κράτος τὴν διαῤῥύθμισιν τῶν τῆς ἑνώσεως τοῦ συνοριακοῦ σιδηροδρόμου μετὰ τῶν τουρκικῶν καὶ δι’ αὐτῶν μετὰ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ συμπλέγματος.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 12 τῆς μεσημβρίας. (Μετὰ τὴν διακοπήν. Ὥρᾳ 4ῃ μ. μ.)

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ἐπανάληψις τῆς διακοπείσης συνεδριάσεως.

§61ΤΖΑΝΕΣ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς συνεδριάσεως εἶναι.

§63Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἐξακολούθησις συνεδριάσεως, ἀλλ’ οὐχὶ ἐξακολούθησις συζητήσεως· ἑπομένως δύναται ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν.

§64ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις περὶ κατασκευῆς πλατείας ἐν Καλάμαις, παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένον.

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Λαρίσσης τοῦ Δημητρίου Ζήση, ἀναφέροντος, ὅτι τὸ Δημοτικὸν συμβούλιον Τυρνάβου ἐχάρισεν ἐκ τῶν δημοτικῶν φόρων προηγουμένων ἐτῶν εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν αὐτῶν 11,000 δραχμῶν, ἤδη δὲ ὁ αὐτὸς ἐνοικιαστὴς ζητεῖ νὰ τῷ χαρισθῶσιν ἐκ τοῦ φόρου τοῦ 1888 δραχμαὶ 6,000. Καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ τηλεγράφημα, ὅπως λάβῃ γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ὁ νόμος ἀπαιτεῖ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅμοιον τηλεγράφημα ἔλαβον καὶ ἐγὼ ταύτην τὴν στιγμὴν καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§67ΤΙΝΕΣ. Τὴν πρωΐαν νὰ γίνωνται αἱ ἐπερωτήσεις, κύριε Πρόεδρε.

§68ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Καλὸν εἶναι νὰ γίνωνται μετὰ μεσημβρίαν αἱ ἐπερωτήσεις, καὶ τὴν πρωίαν νὰ εἰσερχώμεθα ἀμέσως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, οὕτω νὰ γίνηται.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπόφασις λοιπὸν τῆς Βουλῆς εἶναι, τὴν πρωίαν νὰ εἰσερχώμεθα ἀμέσως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§72ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Καταθέτω ἀναφοράν, συνοδευομένην μὲ ἔγγραφα ἀποδεικτικὰ, τοῦ ἐν Μονάχῳ Λ. Ματαράγκα, κατηγοροῦντος τὸν ἐκεῖ ἐφημέριον Δαμασκηνὸν Σπηλιωτόπουλον, καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ σήμερον ἔλαβον αὐτὸ τὸ συναξάρι, ἀλλὰ δὲν εἶναι καλὸν ν’ ἀναγνωσθῇ.

§74ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἁπλῶς τὴν καταθέτω κατὰ καθῆκον.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ἀπεφασίσθη μετὰ μεσημβρίαν νὰ διεξάγωνται τὰ τῶν ἐπερωτήσεων καὶ νὰ εἰσάγωνται νομοσχέδια, ἀπαντῶ εἰς ἐπερωτήσεις καὶ ὑποβάλλω νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς ἀπονομὴν συντάξεως τῷ Ἀνδρέᾳ Γ. Κουντουριώτῃ...

§76ΤΙΝΕΣ. Δίκαιον.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. ... χιλίων δραχμῶν μηνιαίως, καταργουμένης ὅμως τῆς συντάξεώς του, τῆς ἐκ τοῦ κανονικοῦ νόμου.

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ 550.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατατίθεται σημείωσις περὶ τοῦ πρὸς σύνταξιν δικαιώματος αὐτοῦ, οἷον θὰ ἐκανονίζετο ἐκ τοῦ γενικοῦ νόμου. Δὲν ἐγένετο ἡ ἐκκαθάρισις ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, ὥστε κατὰ προσέγγισιν σημειοῦται τὸ ποσόν.

§80Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ ἑτοιμάσουν τοιαύτην τὰ γραφεῖα.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχομεν ἐδῶ τὸ σημείωμα, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ χαρακτηρίσωμεν ὡς αὐθεντικόν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 94.)

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγένετο τὴν πρωίαν ἐπερώτησις περὶ ἀντισηκωμάτων, μὴ ἀποδιδομένων, καὶ ἐπειδὴ παρετήρησα, ὅτι τὰ ἀόριστα παράπονα οὐδένα ὑπηρέτουν εὔλογον σκοπὸν καὶ παρεκάλεσα, ὅπως ἀνακοινωθῶσιν ὀνόματα, μοὶ ἐδόθη σημείωσις δύο ὀνομάτων. Ἐξήτασα λοιπὸν, διότι τῷ ὄντι, ὅταν οὕτω διατυπῶνται τὰ παράπονα, δύναται νὰ ἐνεργηθῇ εὐθὺς ὁ ἔλεγχος, καὶ ἐνηργήθη ὁ ἔλεγχος· τί δὲ προκύπτει ἐκ τοῦ ἐλέγχου; ὅτι τοῦ ἑτέρου μὲν τὸ ἔνταλμα εἶναι ἐκδεδομένον ἀπὸ 9 Αὐγούστου, τοῦ δὲ ἄλλου ἀπὸ 28 Ἰανουαρίου· ὁ μὲν πρῶτος ὀνομάζεται Δημήτριος Πρίφτης, περὶ τούτου ὡμίλησεν ὁ κ. Ῥάλλης, ὁ δὲ ἕτερος Χρῆστος Κούκης, περὶ τούτου ὡμίλησεν ὁ κ. Λεβίδης. Ὁ κ. Ῥάλλης εἶπεν, ὅτι ὑπῆγε δὶς ἢ τρὶς ἢ τετράκις, ζητῶν τὸ ἔνταλμα, καὶ ὅμως ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐδεὶς παρουσιάσθη, ἵνα τὸ παραλάβῃ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου, παρ’ ᾧ ἀναγκαίως παρέμεινε καὶ παρ’ οὗ παραλαβὼν φέρω αὐτὸ ἐνταῦθα.

§84ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Διατί νὰ μὴ κοινοποιηθοῦν εἰς τὰ τάγματα;

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὕτω διεξάγεται ἡ ὑπηρεσία.

§86ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὰ στελέχη τῶν ἐνταλμάτων ἢ τὰ ἐντάλματα;

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ ἐντάλματα.

§88ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς μένουσι;

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι δὲν ὑπῆγον, νὰ τὰ ζητήσωσιν οἱ δικαιοῦχοι. Εἶναι θεωρημένα ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐν πλήρει τάξει καὶ ἀναμένουσι τὸν αἰτήσοντα, ἵνα τῷ παραδοθῶσι.

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἂς μένουν ἐδῶ, διὰ νὰ τὰ λάβουν.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ὑπέβαλε διαφόρους ἐπερωτήσεις. Ἠρώτησεν, ἐὰν ἔν τινι πίνακι κατατεθέντι καὶ περιέχοντι πληροφορίας περὶ τῶν ἐμμέσων φόρων, τῶν εἰσπραττομένων παρ’ ἑκάστου δήμου, ἡ λέξις «ἔμμεσος φόρος» ἀφορᾷ εἰς μόνα τὰ διαπύλια τέλη, ἢ ἐπειδὴ ἡ λέξις αὕτη στενοχωρεῖ τινας, εἰς μόνα τὰ ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων κανονικῶς ἢ ἐκτάκτως ἐπιβαλλόμενα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐθεώρησεν, ὅτι ἡ δοθεῖσα πρὸς αὐτὸν ἀπάντησις κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι ἡ λέξις ἔμμεσος φόρος ἀφορᾷ μόνον εἰς τὸν διαπύλιον, δὲν ἦτο ἀκριβής, ἐπεκαλέσθη δὲ καὶ ἀπόδειξιν τούτου, ὅτι ἐν τοῖς ἐσόδοις τοῦ δήμου Ὠρωπίων ὑπάρχει σημειωμένον ποσὸν 50 δραχμῶν ὡς ἔμμεσος φόρος, ἐν ᾧ κατὰ τὴν γνώμην του ἐκεῖ διαπύλια τέλη δὲν ὑπάρχουσιν, ἐπίσης ὅτι καὶ ἐν τοῖς ἐσόδοις τοῦ δήμου Πέτα εἶναι σημειωμένον ποσὸν ἐξ ἐμμέσων φόρων 750 δραχμῶν, ἐν ᾧ οὐδ’ ἐκεῖ ὑπάρχουσιν ἐπιβεβλημένα διαπύλια. Ἐκόμισα αὐτοὺς τούτους τοὺς πρωτοτύπους πίνακας ἵνα ἴδητε, ὅτι οἱ ἔμμεσοι φόροι ἀφορῶσιν εἰς μόνα τὰ διαπύλια. Ἐν τοῖς πίναξι τούτοις ὑπάρχει στήλη διακεκριμένη ἑνὸς ἑκάστου ἐσόδου, ἤτοι δημοτικῆς περιουσίας, προστίμων, διαβατηρίων, ἐμμέσων φόρων, ἀμέσων φόρων, ἀπολήψεων προκαταβολῶν, δανείων συνομολογηθέντων, ἀφιερωμάτων καὶ συνδρομῶν, τῶν δυνάμει εἰδικοῦ νόμου εἰσπραττομένων κτλ. Εἰδικῶς δὲ τοῦ δήμου Ὠρωπίων ἡ στήλη ἐμμέσων φόρων παρουσιάζει 50 δραχμάς.

§92ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι εἰς τὰ διαπύλια.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους, ἀλλ’ ὡς ἀπέδειξα, οἱ ἔμμεσοι φόροι ἀφορῶσιν εἰς μόνα τὰ διαπύλια, ἀφοῦ πᾶν ἐξ ἄλλου φόρου ἔσοδον ἀναγράφεται ἐν ἰδίᾳ στήλῃ. Ἔχει ἄρα ὁ δῆμος Ὠρωπίων ἀναγεγραμμένον ἔσοδον δραχμῶν 50, ἐπίσης καὶ ὁ δῆμος Πέτα δραχμῶν 750, ἐξ ἐμμέσων φόρων περιλαμβανόντων ἀναντιῤῥήτως ἐν τῇ στήλῃ ἀποκλειστικῶς τὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, ἤτοι τὸν διαπύλιον.

§94ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τῶν ἄλλων φόρων ὅμως θὰ ἔχωμεν τὴν σημείωσιν.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλα. Ἐζήτησε προσέτι ὁ κ. Βουλευτὴς πίνακα, διακρίνοντα κατὰ δήμους τὸ ποσὸν, ὅπερ ἐβεβαιώθη κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν ἐντὸς τῆς χρήσεως τοῦ 1888, καὶ τῶν εἰς ἕκαστον ἐξ αὐτῶν ἀνηκόντων ποσῶν, καὶ τὸ ποσὸν, ὅπερ ὑπολογίζεται, ὅτι θέλει εἰσπραχθῆ, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Περὶ τοῦ τελευταίου τούτου, ἀφορῶντος εἰς τὰ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, εὑρίσκει ὁ κ. Βουλευτὴς πάσας τὰς πληροφορίας ἐν τῷ δημοσιευθέντι τεύχει τῶν πινάκων τοῦ τμήματος τῶν ἀμέσων φόρων.

§96ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅλας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα, βεβαίως δύναμαι νὰ τὰς εὕρω, ἐὰν καταφύγω εἰς διάφορα τεύχη διανεμηθέντα. Καὶ τὴν σύγκρισιν αὐτῶν δύναμαι νὰ κάμω· πρέπει ὅμως νὰ ἐργασθῶ ἐπί τινας ἡμέρας. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ τελειώσωμεν ταχέως τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν, οὔτε εἰς ἐμὲ, οὔτε εἰς ἄλλον Βουλευτὴν, νὰ σχηματίσῃ τὸν πίνακα τὸν συγκριτικὸν, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα.

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν λέγετε ἐδῶ συγκριτικὸν πίνακα.

§98ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συγκριτικόν.

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· ἐδῶ λέγετε...

§100ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ εἰσπραττόμενα δυνάμει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας ἀφ’ ἑνός, καὶ τὰ εἰσπραχθησόμενα δυνάμει τοῦ ψηφισθησομένου νόμου ἀφ’ ἑτέρου.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐδῶ ζητεῖτε πίνακα περὶ ἑνὸς ἑκάστου τούτων.

§102ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι κακῶς ἀντιγεγραμμένον· θέλω τὸν συγκριτικὸν τοῦτον πίνακα, τὸν ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία δύναται νὰ κάμῃ.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ θὰ καταλάβῃ ἡ κατάστρωσις τεῦχος ὀγκῶδες, ἀφοῦ τὰ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καταλαμβάνουσιν ἐν τῷ τεύχει τούτῳ τὸ ἥμισυ σχεδόν.

§104ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχετε 236 κονδύλια, τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιάζωσι τὰς εἰσπράξεις δυνάμει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας καὶ τὰς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου.

§105ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἔχετε ἐνταῦθα συγκεντρωμένα, διότι τὸ ἥμισυ τοῦ τεύχους τούτου ἀφορᾷ εἰς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τόν τε δημόσιον καὶ τὸν δημοτικόν· ἤδη ζητεῖτε προσέτι, ὡς πρὸς τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, τίς θὰ ἦναι ὁ φόρος, ὁ ἐπιβληθησόμενος κατὰ τὸν νέον νόμον. Ἡ πληροφορία αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἐπὶ ὡρισμένης βάσεως, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, εἰς ἕνα ἕκαστον τῶν δήμων ἀνατίθεται ὁ προσδιορισμὸς τοῦ φόρου κατὰ βούλησιν, οὐχὶ ὅμως ἀνώτερος τῶν 50% τοῦ δημοσίου φόρου. Ἰδοὺ ἡ διάταξις (ἀναγινώσκει): «Ἀπὸ τοῦ φορολογικοῦ ἔτους 1889 ἐπιβάλλεται δημοτικὸς φόρος, μὴ ὑπερβαίνων τὰ 50% τοῦ ἀντιστοίχου αὐτοῦ δημοσίου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, οἷον βοῶν, ἀγελάδων, ἵππων, ἡμιόνων, βουβάλων καὶ παντὸς ἐν χρήσει ἀρότρου δι’ ἑτέρας δυνάμεως κινουμένου· ὁ ὅρος τοῦ φόρου τούτου καθορίζεται κατ’ ἔτος διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δήμων ἢ εἰδικῆς πράξεως τῶν ἁρμοδίων Δημοτικῶν Συμβουλίων.» Πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς ἄρα τοῦ νόμου καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων καθορισμοῦ τοῦ ὅρου τοῦ φόρου δὲν δυνάμεθα νὰ καταστρώσωμεν τοιοῦτον πίνακα, δυνάμεθα ὅμως νὰ καταστρώσωμεν πίνακα τοῦ ἐσόδου ἑκάστου δήμου ἐκ τοῦ ἐπιτρεπομένου ἀνωτάτου ὅρου, τὴν πληροφορίαν ὅμως παρέχει τὸ τεῦχος τοῦτο, ὑπολογιζομένου εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ ἐν αὐτῷ σημειουμένου ἐξ ἑκάστου δήμου δημοσίου ἐσόδου. Τοιοῦτος ὅμως πίναξ δὲν παρέχει τὰ στοιχεῖα πρὸς καθολικὰς συγκρίσεις, διότι ἀναντιῤῥήτως πολλοὶ δῆμοι δὲν θὰ ἐπιβάλωσι τὸν ἀνώτατον ὅρον τοῦ φόρου. Ἐπίσης καὶ ὁ ζητηθεὶς πίναξ τῶν ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττομένων ἐγγείων φόρων κατὰ δήμους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταστρωθῇ, διότι ἐν πολλοῖς τελωνείοις δὲν εἶναι γνωστὴ ἡ εἴσπραξις, ὡς ἐνεργουμένη ὑπὸ μισθωτῶν. Εἰς τὴν εἴσπραξιν συμπράττουσι καὶ αἱ τελωνιακαὶ ἀρχαί, ἀλλά, μηδεμίαν ἔχουσαι αὗται ἐντολὴν ἐπίσημον ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ταύτῃ, δὲν κρατοῦσι σημειώσεις.

§106ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ δημοσίου φόρου.

§107ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἰσπράττεται ὑπὲρ τῶν δήμων ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ δημοσίου φόρου. Κατὰ τὸ δασμολόγιον τοῦ 1884 εἰσπράττεται ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ δημοσίου φόρου, ἀλλὰ ἀπὸ χρόνου τινὸς οἱ δῆμοι ἔχουσιν ἴδιον δασμολόγιον. Ἤδη ἐκδίδεται ἐτησίως τὸ εἰδικὸν δημοτικὸν δασμολόγιον ἢ ἀκριβέστερον ἡ εἰδικὴ ἐκτίμησις τῶν ἀξιῶν, ἧς ἐπὶ τῇ βάσει ἐπιβάλλεται τὸ τέλος, ὑπέρ τινων μὲν δήμων ἐπὶ τῷ ἀνωτάτῳ ὅρῳ τῶν 2%, ὑπὲρ ἄλλων δὲ ἐπὶ ὅρῳ κατωτέρῳ· ὥστε καὶ σταθερᾶς βάσεως καὶ τῶν στοιχείων τῆς βεβαιώσεως στερούμεθα πρὸς καταρτισμὸν τοῦ πίνακος.

§108ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν;

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Γινώσκομεν, τί εἰσπράττει ἕκαστος δῆμος ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων, ἀλλὰ τί εἰσπράττει ἐν τοῖς τελωνείοις καὶ τί ἐπὶ τῆς διὰ ξηρᾶς εἰσαγωγῆς δὲν δυνάμεθα νὰ διακρίνωμεν· π. χ. ἐν Ἀθήναις εἰσπράττει ὁ δῆμος εἰσαγωγικὸν δασμὸν καὶ ἐν τῷ τελωνείῳ καὶ ἐκτὸς τοῦ τελωνείου, τὴν διάκρισιν ὅμως οὐδαμοῦ εὑρίσκομεν βεβαιωμένην, διότι τὴν εἴσπραξιν ἐνεργεῖ ὁ μισθωτὴς καὶ οὐχὶ ἡ ὑπηρεσία, ἡ δημοσία ἢ ἡ δημοτικὴ, ὁ δὲ μισθωτὴς οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν ἀνακοινώσεως τῶν περιεχομένων τῶν βιβλίων αὐτοῦ.

§110ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωμεν γνῶσίν τινα συγκριτικὴν τοῦ τί καταργοῦμεν καὶ τί προσθέτομεν;

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μέχρι τινὸς ὁρίου· ὅριον δὲ εἶναι τὸ καθωρισμένον τῆς βάσεως τῶν ὑπολογισμῶν καὶ ἡ ἐπίσημος βεβαίωσις τῶν στοιχείων. Ἐπὶ τῶν παρὰ τοῖς τελωνείοις εἰσπραττομένων ἐλλείπουσιν ἀμφότερα, ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐλλείπει τὸ καθωρισμένον τῆς βάσεως.

§112ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀνωτάτου.

§113ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄλλος δύναται νὰ εἴπῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου, καὶ ἄλλος ἄλλα. Τὸ δεδημοσιευμένον ὅμως τεῦχος ἐν τοῖς πίναξι τοῦ δημοσίου φόρου παρέχει ἀποχρῶσαν πληροφορίαν, ἀφοῦ ὁ δημόσιος φόρος εἶναι διπλάσιος τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τοῦ δημοτικοῦ. Ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς προσέτι, πόσαι ἐπληρώθησαν παρὰ τοῦ Δημοσίου ἐντὸς τοῦ 1889 ὁμολογίαι ἐκ τῶν ἐξοφληθησομένων τῶν δανείων τῶν 60,000,000 καὶ τῶν 10, 000,0000.

§114ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πληρωθεῖσαι.

§115ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔληξεν ἔτι ἡ διορία τῆς ἐξοφλήσεως, ὥστε εἶναι πρόωρος ἡ αἴτησις. Ἤρξατο ἡ ἐξαργύρωσις τῇ 1ῃ Ἰανουαρίου καὶ λήγει τῇ 31 Μαρτίου, ἀλλ’ ἡ πάροδος τῆς διορίας ἐπάγεται μόνον τὴν παῦσιν τοῦ τόκου τῶν μὴ ἐξαργυρωθεισῶν ὁμολογιῶν, διαρκούσης ἐπὶ πενταετίαν τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ἐξαργυρώσεως τοῦ κεφαλαίου. Ἐζήτησε προσέτι ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅπως πληροφορήσω, εἰς τί ποσὸν ἀνέρχονται τὰ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου διατεθέντα ἔντοκα γραμμάτια κατὰ τὰς ἑξῆς χρονολογίας, 30 Νοεμβρίου, 31 Δεκεμβρίου 1888, 31 Ἰανουαρίου, 28 Φεβρουαρίου καὶ 15 Μαρτίου 1889. Ὑποβάλλω τὸν πίνακα.

§116ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 95–96).

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἕτερος ἐκ τῶν ζητηθέντων πινάκων παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι τυπωμένος ἀπὸ τῆς παρελθούσης Συνόδου· «πίναξ ἐμφαίνων τὰ ὑπὲρ τῶν δήμων τοῦ Κράτους εἰσπραχθησόμενα ἐν τοῖς τελωνείοις ἔσοδα ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν καθοριζομένων εἰδῶν ἐν τῷ περὶ καταργήσεως τῶν δημοτικῶν δασμῶν νομοσχεδίῳ.» Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ ποσοστοῦ, τοῦ διανεμηθησομένου εἰς τοὺς δήμους κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Διενεμήθη ἤδη ὁ πίναξ καὶ περιττὸν νὰ ὑποβληθῇ ἐκ νέου.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς αἰτήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς εἶχεν ὑποβάλει, περὶ τῶν διαπυλίων τελῶν, ἤκουσα τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πρέπει ὅμως νὰ ἔλθω εἰς βοήθειαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ περαιτέρω πληροφορίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει κατάστασίν τινα ἔντυπον, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναγράφονται τὰ ἔσοδα τῶν δήμων, καὶ ἥτις διαιρεῖται εἰς διαφόρους στήλας, ὧν μία στήλη ἐπιγράφεται «ἔμμεσοι φόροι». Ἐν τῇ στήλῃ ταύτῃ ἐσημειώθη ποσὸν 50 δραχμῶν ὡς ἔσοδον τοῦ δήμου Ὠρωπίων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀναγνοὺς, ὅτι ὁ δῆμος Ὠρωπίων εἰσέπραξε 50 δραχμὰς ἐξ ἐμμέσων φόρων, συνεπέρανεν, ὅτι, ἐπειδὴ ἐν τῇ καταστάσει ταύτῃ δὲν ὑπάρχει ἄλλη στήλη ἐμμέσων φόρων, ἕπεται, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 50 δραχμῶν εἰσεπράχθη ἀπὸ διαπύλια τέλη. Ἑπομένως ἐπειδὴ ἀναγράφεται ἔσοδον 50 δραχμῶν εἰς τὴν στήλην τῶν ἐμμέσων φόρων διὰ τὸν δῆμον Ὠρωπίων, ἄρα εἶναι ἔσοδον ἐκ διαπυλίων τελῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωκε τὴν πληροφορίαν ταύτην, λησμονῶν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ νόμου περὶ δήμων, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μόνον τὰ διαπύλια τέλη ἔμμεσοι δημοτικοὶ φόροι, εἶναι πολλοὶ οἱ ἔμμεσοι δημοτικοὶ φόροι. Ἰδοὺ πόσους ἀπαριθμεῖ ἡ μνημονευθεῖσα διάταξις τοῦ δημοτικοῦ νόμου (ἀναγινώσκει): «Ἄρθ. 27...... Ὡς ἔμμεσοι δημοτικοὶ φόροι θεωροῦνται οἱ ἀπὸ ἀντικείμενα καταναλώσεως δασμοί, τὰ ἐκ τῆς ἐκδόσεως ἐπισήμων ἐγγράφων δικαιώματα, τὰ διὰ τὰς γεφύρας καὶ τοὺς λιθοστρώτους δρόμους διόδια, οἱ ἐκ τῶν πανηγύρεων καὶ τῶν κατ’ αὐτὰς παραπηγμάτων πόροι, τὰ ἐκ τῶν στατήρων, τῶν ἀποθηκῶν, τῶν μακελείων καὶ τῶν κρεωπωλείων δικαιώματα». Λοιπὸν αἱ 50 δραχμαί, αἵτινες ἐσημειώθησαν ὡς εἰσπραχθεῖσαι ἐξ ἐμμέσων φόρων παρὰ τοῦ δήμου Ὠρωπίων, ἐνδέχεται νὰ μὴ προέρχωνται ἐκ διαπυλίων τελῶν, διότι καὶ εἰς ἐμὲ φαίνεται ἄπορον, πῶς τὸ ἔσοδον τοῦ ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ τῶν ἐμπορευμάτων δασμοῦ δήμου τινὸς συνίσταται μόνον εἰς 50 δραχμάς. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῶν ἐνταλμάτων πρὸς πληρωμὴν τῶν παρακατατεθέντων ἀπὸ τοὺς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετοῦντας καὶ ἐχόντων δικαίωμα νὰ ζητήσωσι τὴν ἐπιστροφὴν αὐτῶν, ἀπηύθυνα πρὸ μικροῦ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀπευθύνει πρὸ ἐμοῦ ὁ βουλευτὴς ἐκ Πυλίας κ. Μισυρλῆς, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι, ἐὰν τὰ ἐντάλματα ἐξεδόθησαν καὶ μένωσιν ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, πιθανὸν εἶναι, νὰ μὴ περιέλθωσι ποτὲ εἰς χεῖρας τῶν δικαιούχων, καὶ ἐντεῦθεν νὰ συμβῇ παραγραφή, καὶ αὐτοὶ μὲν νὰ ζητῶσι τὰ δικαιώματά των, ἀλλ’ ἡμέραν τινὰ νὰ ἀντιταχθῇ αὐτοῖς, ὅτι παρεγράφησαν τὰ δικαιώματά των. Ἐπειδὴ δὲ οἱ ἄνδρες οὗτοι ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατῷ, εἶπεν, ὅτι ὀρθότερον ἦτο, ἀντὶ νὰ φυλάσσωνται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ν’ ἀποστέλλωνται τὰ ἐντάλματα εἰς τὰ στρατιωτικὰ σώματα καὶ τοὺς Διοικητὰς αὐτῶν, ὅπως οἱ Διοικηταὶ δίδωσιν αὐτὰ εἰς αὐτούς. Ἐπειδὴ δὲ ἡ παρατήρησις εἶχε κινήσει τὴν θυμηδίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ....

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδαμῶς.

§120ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. καὶ εἶπεν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ τὰ δώσωμεν εἰς τὴν Βουλήν....

§121ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ εἶπεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος.

§122ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. ... κάμνω τὴν παρατήρησιν αὐτὴν καὶ συνιστῶ αὐτὴν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως τοῦ λοιποῦ ἀποστέλλῃ τὰ ἐντάλματα εἰς τοὺς Διοικητὰς τῶν σωμάτων, ἐν οἷς ὑπηρετοῦσιν οἱ ἄνδρες.

§123ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα, ὡς καὶ πρὸ ὀλίγου εἶπον, εἶχε σκοπὸν συγκριτικῆς μελέτης διαφόρων καταργουμένων φόρων καὶ ἄλλων ἀντικαθιστώντων αὐτούς. Ἐὰν δὲν θέλῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μᾶς δώσῃ συγκριτικὴν μελέτην, θὰ μᾶς ἀναγκάσῃ νὰ τὴν κάμωμεν μόνοι μας καὶ εἶναι δυσάρεστον τοῦτο, διότι εἶναι ἴσως τὸ μόνον Κοινοβούλιον τοῦ κόσμου, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται νὰ παραγγείλῃ εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα τὴν σύνταξιν συγκριτικῶν μελετῶν, χρησιμευουσῶν εἰς τὴν μελέτην τῶν διαφόρων ζητημάτων, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ βιάσωμεν τοῦτο. Βεβαίως ὁ συγκριτικὸς πίναξ δὲν ἤθελεν εἶσθαι νόμος, ὥστε ἐὰν εὑρίσκηται λάθός τι, νὰ θεωρηθῇ παρανομία, δύναται νὰ ἦναι καὶ κατὰ προσέγγισιν ἐπὶ κεφαλαίων τινῶν, ἐφ’ ὧν ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔχει ὁριστικὰς πληροφορίας, χρησιμεύει ὅμως ὡς βάσις μελέτης εἰς τοὺς Βουλευτὰς, διὰ νὰ μελετῶσι τὰ ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια. Κατόπιν ὅμως τῶν ἀναπτυχθέντων καὶ παρὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν δυνάμεθα καὶ μόνοι μας, ὅσην θέλησιν καὶ ἂν ἔχωμεν, νὰ κατορθώσωμεν τὴν συγκριτικὴν ταύτην μελέτην, διότι δὲν ἔχομεν τὸ ποσὸν τῶν ἐσόδων ἐκ διαπυλίων τελῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ καταργηθῶσι, διότι μεταξὺ τῶν ἐμμέσων φόρων, βεβαίως οἱ δῆμοι, ὅπως ὁ δῆμος Ὠρωπίων καὶ πολλοὶ ἄλλοι, οἵτινες δὲν ἔχουσιν ἐγκατεστημένα διαπύλια τέλη, τὰ ἔσοδά των ταῦτα τῶν ἐμμέσων φόρων εἰσπράττουσιν εἴτε ἐκ στατήρων, εἴτε ἐκ μέτρων καὶ σταθμῶν, εἴτε ἐκ πανηγύρεων, εἴτε ἐξ ἄλλων τοιούτων μέτρων, καὶ ὅτι ταῦτα εἶναι τὰ ἔσοδά των, εἶναι καὶ ἐκ τῆς σμικρότητος τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰσπραττομένου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ 200 δήμων, καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀποτελεῖ μέγα ποσὸν, ἑπομένως ἐὰν ἡ στήλη, ἡ ἐντὸς τοῦ κατατεθέντος πίνακος, ἡ ἔχουσα ἐπιγραφὴν «διαπύλια τέλη», ἀνέρχηται εἰς ποσόν τι ὡρισμένον δραχμῶν, τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ παριστᾷ τὸν καταργηθησόμενον φόρον, ἀλλὰ καὶ φόρον μὴ καταργηθησόμενον. Ἐὰν ἑπομένως δὲν θέλῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μᾶς κάμῃ τὸν συγκριτικὸν πίνακα, τοὐλάχιστον νὰ γίνῃ σημείωσις ἐπὶ τοῦ κατατεθέντος πίνακος, τίνες εἶναι οἱ δῆμοι, οἵτινες ἔχουσι λειτουργοῦντα διαπύλια τέλη, διότι ὑπάρχουσι πολλοὶ δῆμοι, μὴ ἔχοντες διαπύλια τέλη.

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως ὑπάρχουσι.

§125ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω τὸν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης ζητηθέντα πίνακα τῶν γενομένων ἀποζημιώσεων διὰ τὴν κατάληψιν κτημάτων ὑπὸ τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου.

§126ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ παροχῆς ἐξαιρετικῶν δικαιωμάτων ἀποχωρήσεως καὶ συντάξεως εἰς τὰ μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τὸν παρ’ αὐτῷ Εἰσαγγελέα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 97). Ὁ Βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Κουμουνδοῦρος ὑπέβαλεν ἐπερώτησιν, παρακαλῶν νὰ μάθῃ, ἂν ὑφίστανται ἐκκρεμεῖς καταγγελίαι κατὰ δημάρχου καὶ ἀστυνόμου Παμίσου, καὶ κατὰ δημάρχου, ἀστυνόμου καὶ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος Ἰθώμης, καὶ τί ἐνηργήθη. Ἐλήφθησαν πληροφορίαι τηλεγραφικῶς καὶ καταθέτω αὐτάς.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκτὸς τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἐζήτησεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔχομεν ἀνάγκην καὶ ἄλλων, σχετικῶν πρὸς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Ἀναγράφεται ποσὸν 3,046,000, προωρισμένων εἰς κατασκευὴν νέων ἐθνικῶν ὁδῶν· ζητοῦμεν νὰ κατατεθῇ ὁ κατάλογος τῶν ὁδῶν τούτων. Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ζητοῦμεν νὰ μᾶς δοθῇ ἡ ἑξῆς πληροφορία· ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῶν δημοτικῶν σχολείων προϋπολογίζεται διὰ τὸ 1889 ποσὸν 2,827,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται κυρίως εἰς μισθοὺς δημοδιδασκάλων καὶ γραμματοδιδασκάλων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, νὰ φέρῃ πίνακα τῶν Σχολείων καὶ τῶν ἐν ἑκάστῳ αὐτῶν διδασκόντων δημοδιδασκάλων ἢ γραμματοδιδασκάλων.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀμοιβῆς τῶν καταμηνυόντων ἢ συλλαμβανόντων λαθρεμπόρια. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–4).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ὑπάρχει τροπολογία τῆς Κυβερνήσεως. (Ἀναγινώσκεται).

§130ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Τί ἐννοεῖ διὰ τῆς τελευταίας ἐκφράσεως τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 5, «ἐὰν ὁ κάτοχος τῶν ἀνωτέρω εἰδῶν εἶχε ταῦτα πρὸς ἐμπορίαν;»

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ τυπογραφικὸν λάθος θὰ διορθωθῇ. Ὁ νόμος εἶναι τοῦ 1877, ἀφορᾷ δὲ εἰς τὴν ποινικὴν τιμωρίαν. Ἐξήγησα, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ποινικὴ τιμωρία ἐπιβάλλεται μόνον, ἂν τὰ μὴ σεσημασμένα εἴδη τοῦ μονοπωλίου κατέχωνται πρὸς ἐμπορίαν. Ἂν μὴ κατέχωνται πρὸς ἐμπορίαν, ἀλλὰ πρὸς ἰδίαν τοῦ κατόχου χρῆσιν, ἢ ἐπὶ ἄλλῳ οἱῳδήποτε λόγῳ, ὑποβάλλεται ὁ κάτοχος εἰς τὴν ποινὴν τῆς λαθρεμπορίας, ὄχι ὅμως καὶ εἰς τὴν ποινικὴν τιμωρίαν, τουτέστιν εἰς τὴν φυλάκισιν.

§132ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι Βουλευταί, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ ἡ παραδοχὴ καὶ τοῦ ἄρθρου 5ου τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως εἶχεν, ὅτε ἡ ἐπιμονὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, αἰτησαμένης καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, προεκάλεσε τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως. Ἡ ἀναβολὴ ἐκείνη ἔσχεν ὡς συνέπειαν τὴν ὑποβολὴν τῆς τροποποιήσεως ταύτης τοῦ ἄρθρου 5, ἣν ἤδη πρόκειται νὰ συζητήσωμεν. Ἡ τροπολογία αὕτη περιέχει μίαν οὐσιωδεστάτην μεταβολὴν τοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἡ μεταβολὴ αὕτη συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι οἱ κάτοχοι εἰδῶν λαθρεμπορίου, οἱ ὁποῖοι δὲν σκοπεύουν νὰ μεταχειρισθῶσιν αὐτὰ πρὸς ἐμπορίαν, ἀλλὰ πρὸς ἰδίαν χρῆσιν, ὅτι αὐτοὶ δὲν τιμωροῦνται πλέον καὶ ποινικῶς δι’ αὐτὴν τὴν κατοχήν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου, αὐτοὶ ἐτιμωροῦντο καὶ ποινικῶς· κατὰ τὴν τροπολογίαν, αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις εὐηρεστήθη, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ποινικὴν τιμωρίαν. Ἔχομεν λοιπὸν ἓν πρόδηλον κέρδος ἐκ τῆς ἀναβολῆς καὶ ἐκ τῆς μείζονος μελέτης τῶν πραγμάτων. Καρπὸς τῆς μελέτης ταύτης εἶναι, ὅτι μία τῶν σπουδαίων ἐλλείψεων τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου ἐξέλιπε διὰ τῆς παρούσης τροπολογίας. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἡ προσήκουσα σύνταξις ἐν γένει τῶν νόμων, ἀλλ’ ἰδίως τῶν ποινικῶν νόμων, εἶναι πρᾶγμα δυσχερέστατον, διὰ τοῦτο οἱ προβαίνοντες εἰς τὴν σύνταξιν τοιούτων νόμων ὀφείλουσι μεγίστην νὰ καταβάλλωσι προσοχὴν καὶ οὐδέποτε νὰ ἐπαφίνωνται εἰς τὰς πρώτας ἰδέας καὶ τὰς πρώτας ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐσχημάτισαν. Ἂν ὑπὸ τοιαύτην τινὰ προσοχὴν συνετάσσετο καὶ ἡ τροπολογία, περὶ ἧς συζητοῦμεν, νομίζω, ὅτι εὐκρινεστέρα πολὺ ἤθελεν εἶναι καὶ συγχρόνως ἠδύνατο νὰ προλάβῃ πλείστας ὅσας κατὰ τὴν πρακτικὴν ἀναφυησομένας δυσχερείας. Θέλομεν, Κύριοι, νὰ τιμωρήσωμεν τοὺς κατόχους εἰδῶν μονοπωλίων· καὶ ἀμέσως ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν, ὅτι μεταξὺ τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου εἶναι καὶ τὸ ἅλας, περὶ κατόχου δὲ ἅλατος οὐδεμία γίνεται μνεία ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Τί λοιπὸν νὰ συμπεράνῃ τις ἐκ τῆς σιωπῆς ταύτης; Δύναται νὰ συμπεράνῃ, ὅτι πᾶς κάτοχος ἅλατος, ἀδιακρίτως τοῦ ποσοῦ, οὐδόλως τιμωρεῖται; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, οἱ κάτοχοι εἰδῶν τῶν μονοπωλίων, οὐχὶ ὅλων τῶν μονοπωλίων, ἀλλὰ δύο, τοῦ σιγαροχάρτου καὶ τῶν παιγνιοχάρτων νομίζω, —καὶ λέγω νομίζω, διότι αὐτὴ ἡ νομοθεσία, ἡ ἀπὸ τοῦ 1882 εἰσαχθεῖσα, τοσαύτας ἔλαβε μεταβολὰς καὶ τροποποιήσεις, τόσοι ἐξεδόθησαν, τροποποιοῦντες ἀλλήλους, νόμοι, ὥστε πιστεύσατε, ὅτι δυσχερὲς κατέστη νὰ ἀποφανθῇ τις, ποῖον εἶναι τὸ ἰσχῦον δίκαιον,— νομίζω ὅμως, ὅτι κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν οἱ κάτοχοι τῶν εἰδῶν σιγαροχάρτου καὶ παιγνιοχάρτου τιμωροῦνται κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν καὶ τιμωροῦνται ἀρκετὰ αὐστηρῶς μὲ ποινὴν μέχρι χιλίων δραχμῶν. Ὁ κάτοχος τοῦ σιγαροχάρτου δὲν τιμωρεῖται, ἂν κατέχῃ ὀλιγώτερον τῶν 5 φυλλαδίων, καὶ ταῦτα πρὸς ἰδίαν του χρῆσιν, ὥστε ὁ κάτοχος σιγαροχάρτου πλέον τῶν 5 φυλλαδίων τιμωρεῖται μὲ ποινὴν μέχρι χιλίων δραχμῶν· τώρα, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐπιβάλλονται ποιναὶ αὐστηρότεραι, ποινικὴ καταδίωξις, ἀλλ’ ἐπιβάλλονται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέχουν περισσότερον ποσὸν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία, ἤγουν φυλλάδια 100. Ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία περὶ παιγνιοχάρτων τιμωρεῖ ἄνευ διακρίσεως ποσοῦ, τὸ νομοσχέδιον τιμωρεῖ αὐστηρότερον, ἀλλὰ πότε; ὅταν αἱ δέσμαι τῶν παιγνιοχάρτων ὑπερβαίνουν τὰς δέκα. Ὥστε ἔχομεν πράξεις τιμωρουμένας ἤδη, καὶ τιμωρουμένας αὐστηρῶς, ἔχομεν καὶ νέας πράξεις, ἃς τὸ ποσὸν κυρίως χαρακτηρίζει, αἵτινες τιμωροῦνται αὐστηρότερον ἀκόμη, μὲ φυλάκισιν. Τώρα δύο ζητήματα γεννῶνται καὶ θὰ γεννηθῶσι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου· τὸ πρῶτον, ἂν θὰ τιμωρηθῇ κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, ἤγουν μὲ χρηματικὴν ποινὴν μέχρι χιλίων δραχμῶν, ὁ κατέχων εἴδη μονοπωλίων ὀλιγώτερα ἐκείνων, ὅσα ἀπαιτοῦνται, ἵνα ἐφαρμοσθῇ ἡ τροπολογία. Καὶ κατ’ ἐμὲ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ καταφατικῶς. Τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι, ἂν εἰς τὰς πράξεις, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει ἡ τροπολογία θὰ ἐπιβληθῇ ἐκτὸς τῶν ποινῶν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ ἡ χρηματικὴ ποινὴ μέχρι χιλίων δραχμῶν, ἡ ὑπὸ τῆς ἰσχυούσης νῦν νομοθεσίας καθιερωμένη, ἤγουν, ἐὰν διὰ τῆς ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν τροπολογίας καταργῶνται αἱ ποιναί, αἱ ἐπιβαλλόμεναι ὑπὸ τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, ἢ πρέπει νὰ ἐπιβληθῶσιν ἀμφότεραι, καὶ αἱ ποιναὶ τοῦ λαθρεμπορίου καὶ ἡ χρηματικὴ ποινὴ μέχρι χιλίων δραχμῶν. Βλέπετε ποίαν ἡ ἐπανειλημμένη αὕτη εἰσαγωγὴ τῶν νόμων ἐπιφέρει σύγχυσιν. Σημειώσατε δέ, ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη τροπολογεῖ συλλήβδην ἅπαντας τοὺς νόμους, τοὺς ἰδιαιτέρως περὶ ἑκάστου εἴδους τῶν μονοπωλίων ἐκδοθέντας, καὶ τότε θὰ κατανοήσητε τὸ μέγεθος τῆς συγχύσεως. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ δεύτερον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, τίς ὁ ἐπιβάλλων τὰς ποινὰς καὶ ἐπιτρέπον ἔφεσιν κατὰ τῆς ἀποφάσεως εἴτε τοῦ Ἐφόρου, εἴτε τῆς τελωνιακῆς ἀρχῆς, ἐφαρμόζει ἐπὶ τῆς ἐφέσεως ταύτης τὰ ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν παραβάσεων κεκανονισμένα. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, τὴν εὐρεῖαν συζήτησιν, ἥτις ἐγένετο ὅτε ἐψηφίζοντο οἱ νόμοι, καθ’ οὓς ἡ ἐκδίκασις τῶν παραβάσεων τῶν φορολογικῶν νόμων ἀνετίθετο εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς, καὶ κατ’ ἔφεσιν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Ὑπεστηρίξαμεν τότε, ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ καὶ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον δὲν εἶναι δυνατὸν, κατὰ τὸ Σύνταγμα, νὰ ἔχωσι ποινικὴν δικαιοδοσίαν, καὶ ἐπεκαλούμεθα, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης μας, ὅ,τι περὶ τούτου ἰσχύει ἐν ἄλλοις πεπολιτισμένοις Ἔθνεσιν. Ἐν Γαλλίᾳ π. χ. ἅπασαι αὗται αἱ παραβάσεις εἰσάγονται ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων καὶ αἱ τελωνιακαὶ ἀκόμη. Ἐκτὸς τοῦ ἀντισυνταγματικοῦ, παρεστήσαμεν τότε, ὅτι πλῆθος πολιτῶν δύναται νὰ ὑποπέσῃ εἰς τοιαύτας παραβάσεις καὶ δὲν ἦτον ὀρθὸν κατ’ οὐσίαν νὰ ἐπαφήσωμεν τὴν ἐκδίκασιν ὅλων αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς καὶ μάλιστα χωρὶς νὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς πολίτας ὅλα τὰ εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην καθιερωμένα μέσα ὑπερασπίσεως. Ἀλλ’ ἡ φωνή μας οὐδὲν ἴσχυε παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ καὶ οἱ νόμοι ἐψηφίζοντο. Ἀλλ’ ἠδύνατό τις εὐλόγως νὰ ἐλπίζῃ, ὅτι, ἀφοῦ ἐμορφώθη αὐτὴ ἡ ἔκνομος ποινικὴ δικαιοδοσία τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἤθελε τουλάχιστον ληφθῆ πρόνοια, νὰ κανονισθῇ ἡ διαδικασία αὕτη εἰς τρόπον σαφῆ, ῥητὸν καὶ πρὸ πάντων ὁμοιόμορφον. Καὶ ὅμως, ἄν τις λάβῃ ὑπ’ ὄψει τοὺς διαφόρους φορολογικοὺς καὶ τελωνιακοὺς νόμους, θέλει πεισθῆ, ὅτι ἡ ἐλαχίστη προσοχὴ δὲν ἐδόθη εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Συνήθως οὐδεμία διαγράφεται διαδικασία πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων, ἀλλὰ καὶ ὅταν διαγράφηται τοιαύτη ἕν τινι νόμῳ, αὕτη εἶναι εἰς πλήρη ἀντίφασιν πρὸς τὴν ἐν ἄλλῳ νόμῳ διαγραφομένην. Ἐπιτρέπουσιν ἔφεσιν κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐφόρου, ἀλλὰ τίς ἡ προθεσμία τῆς ἐφέσεως ταύτης; Ἀκούσατε ἐπὶ τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου ἡ ἔφεσις γίνεται ἐντὸς 10 ἡμερῶν· ἐπὶ τοῦ καπνοῦ γίνεται ἐντὸς 20 ἡμερῶν· ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων ἐντὸς 15 ἡμερῶν· ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν παραβάσεων γίνεται ἐντὸς ἑνὸς μηνός! Καὶ ἐπειδὴ παρατηρεῖτε τώρα, ὅτι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, κατὰ τὴν τροπολογίαν, θὰ δικάσῃ καὶ παραβάσεις τῶν περὶ μονοπωλίων νόμων καὶ τελωνιακὰς παραβάσεις, ἀμφίβολον καθίσταται, τίς ἡ προθεσμία τῆς ἐφέσεως κατὰ τῶν ἀποφάσεών του, ἡ προθεσμία, ἣν ὁρίζουσιν οἱ περὶ μονοπωλίων νόμοι, καθ’ οὓς ὁ Ἔφορος δικάζει καὶ τὰς παραβάσεις τὰς τελωνιακάς, ἤγουν ἡ προθεσμία τῶν 10, 15 ἢ 20 ἡμερῶν, ἢ ἡ προθεσμία τοῦ μηνὸς, ἥτις ὁρίζεται διὰ τὴν ἔφεσιν κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ τελώνου ὡς πρὸς τὰς τελωνιακὰς παραβάσεις; Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τῆς προθεσμίας τῆς ἐφέσεως, ὅπερ εἶναι σπουδαιότατον, φαίνεται, ὅτι ὁ νομοθέτης ἐδυσπίστησε πρὸς τὰς κατωτέρας Ἀρχὰς, τὰς ἐπιβαλλούσας τὰς χρηματικὰς αὐτὰς ποινὰς ἢ τὰς τοῦ λαθρεμπορίου, εἴτε οἰκονομικὰς εἴτε τελωνιακὰς, καὶ διὰ τοῦτο ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ἐπιτρέψῃ ἔφεσιν καὶ κατὰ τῶν ἀθωωτικῶν ἀκόμη ἀποφάσεων. Ἡ ἔφεσις αὕτη, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ εἴδη τοῦ μονοπωλίου, ἐπιτρέπεται ἐντὸς 20 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς τοιχοκολλήσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου εἰς τὸ γραφεῖόν του. Προέβη μάλιστα καὶ περαιτέρω ὁ νομοθέτης, δοὺς ἐξουσίαν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον καὶ ἄνευ ἐφέσεως νὰ ἐπιλαμβάνηται τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν καὶ νὰ μεταῤῥυθμίζῃ αὐτὰς, πρὸς βλάβην τοῦ ἀθωωθέντος. Ἐν ᾧ δὲ αὐτὴ ἡ ἐξουσία ἐδόθη καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ εἴδη τοῦ μονοπωλίου, ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐδόθη μείζων ἔτι ἐξουσία εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, καθ’ ἣν δύναται τὸ Νομικὸν Συμβούλιον καὶ τὰς καταδικαστικὰς ἀκόμη ἀποφάσεις νὰ τὰς ἐξελέγχῃ καὶ τὰς μεταῤῥυθμίζῃ. Ὁμοία τις διάταξις, Κύριοι, ἐψηφίσθη κατὰ τὴν προτελευταίαν Σύνοδον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς τελωνιακὰς ἀποφάσεις. Καὶ αἱ τελωνιακαὶ ἀθωωτικαὶ ἀποφάσεις ὑπάγονται εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἢ τῇ αἰτήσει, ἢ αὐτεπαγγέλτως. Ἀλλὰ, Κύριοι, πῶς ὁ ἀθωωθεὶς ἢ ὁ ἐλαφρῶς καταδικασθεὶς θὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ τύχη του πρόκειται νὰ ἀποφασισθῇ ἐκ νέου ἀπὸ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον; Ποῦ μὲν, εἰς τινας νόμους, λαμβάνεται πρόνοια περὶ τούτου, προαπαιτουμένης τῆς ἀπολογίας αὐτοῦ, ποῦ δὲ δὲν προσκαλεῖται εἰς ἀπολογίαν, δικάζεται ἄνευ τοιαύτης, κοινοποιεῖται αὐτῷ ἡ ἀπόφασις καὶ χορηγεῖται αὐτῷ δικαίωμα νὰ αἰτήσῃ ἀναθεώρησιν. Τινὲς δὲ τῶν νόμων τάσσουσι καὶ προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας δύναται τὸ Νομικὸν Συμβούλιον νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς ἀποφάσεις· «ἐντὸς δύο μηνῶν», λέγει εἷς νόμος, ὁ ἄλλος νόμος λέγει «ἐντὸς τριῶν μηνῶν». Προκύπτει ἐκ τούτων, ὅτι ἀπροσέκτως, πειραματικῶς, τυχαίως συνετάσσοντο νόμοι πολλοί, ἀντιφατικοὶ πρὸς ἀλλήλους. Αὐτὴ εἶναι ἡ νομοθεσία, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Τρικούπης κατώρθωσε νὰ εἰσαγάγῃ ἀπὸ τοῦ 1883 εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ κανονισθῶσι σπουδαιότατα συμφέροντα τῶν πολιτῶν, εἶναι χάος καὶ λαβύρινθος ἀδιέξοδος. Πιστεύσατε, ὅτι ὥρας κατηνάλωσα, ἵνα ἀνεύρω ποῖον εἶναι τὸ ἰσχύον δίκαιον, καὶ ἀκόμη δὲν τὸ κατώρθωσα. Τώρα διατὶ εἶπον πάντα ταῦτα; Διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐπιτρέπομεν ἔφεσιν κατὰ τῶν ἀποφάσεων εἴτε τοῦ Ἐφόρου εἴτε τῆς τελωνιακῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ κατὰ τὰ περὶ τελωνιακῶν παραβάσεων κεκανονισμένα, διὰ τὴν ἔφεσιν ταύτην ἐτάχθη προθεσμία ἑνὸς μηνὸς, ἐνῷ ἐπὶ ἄλλων ἀποφάσεων τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου ἡ προθεσμία εἶναι 10, 15, 20 ἡμερῶν· δύναται ἑπομένως νὰ προκύψῃ ἀμφιβολία, ἐντὸς πόσου χρόνου θὰ γίνῃ ἡ ἔφεσις, ὡς καὶ ἐντὸς τίνος προθεσμίας θὰ γίνῃ ἡ ἀναθεώρησις ἐπὶ τῶν ἀθωωτικῶν ἀποφάσεων, ὥστε καὶ δι’ αὐτῆς τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ παραπομπῆς οὐδόλως εἶναι σαφὲς, πῶς θὰ διεξαχθῶσιν αἱ ἐφέσεις αὗται, αἵτινες ἐπιτρέπονται κατὰ τῶν καταδικῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἐπιβάλλωσιν οἱ Ἔφοροι ἢ αἱ τελωνιακαὶ ἀρχαὶ δυνάμει τῆς τροπολογίας ταύτης, ἣν εἰσήγαγε προχθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργός. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι μετὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας ὀφείλει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἀνακαλέσῃ καὶ πάλιν αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγε, νὰ προκαλέσῃ μίαν ἀναθεώρησιν ὅλων αὐτῶν τῶν νόμων περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐφέσεων ὑπὸ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλην τροπολογίαν, ἡ ὁποία νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς πᾶσαν περίστασιν ἐκδικάσεως ἐφέσεων κατὰ τῶν ἀποφάσεων, ἵνα τοιουτοτρόπως δυνηθῶσι καὶ αἱ Ἀρχαὶ καὶ οἱ πολῖται νὰ γνωρίζωσι, ποία θὰ ἦναι ἡ διαδικασία, ἣν ὀφείλουσι νὰ τηρήσωσιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καίπερ ὑποχωρήσας ἐν μέρει εἰς τὰς παρατηρήσεις, ἃς εἴχομεν ἀπευθύνει ὡς πρὸς τὴν ποινικὴν τιμωρίαν τῶν ἁπλῶν κατόχων εἰδῶν μονοπωλίων, ἐπιμένει εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς περὶ ἀμοιβῶν διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκδοθῶσι δυνάμει τῆς τροπολογίας. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν καὶ προχθὲς εἶχον ὑποβάλει. Ἀφοῦ οἱ Οἰκονομικοὶ αὐτοὶ Ἔφοροι καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀκόμη περιστάσεων πλὴν τῶν τῆς τροπολογίας ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλωσι ποινὰς λαθρεμπορίου, διατὶ καὶ εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν τὰς περὶ ἀμοιβῶν διατάξεις, ἀλλὰ μόνον ἐξαιρετικῶς εἰς τὴν περίστασιν τῆς τροπολογίας; Οἱ Ἔφοροι, κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, δικάζουσι τὸ λαθρεμπόριον, ἤγουν τὸ ἐπ’ αὐτοφώρῳ λαθρεμπόριον, κατὰ δὲ τὸ νομοσχέδιον θὰ δικάζωσι καὶ τὸ σήμερον εἰσαγόμενον μὴ ἐπ’ αὐτοφώρῳ λαθρεμπόριον. Εἰς τὰς περὶ τοῦ δευτέρου ἀποφάσεις αὐτῶν θὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ περὶ ἀμοιβῶν διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Διατὶ αἱ διατάξεις αὗται τοῦ νομοσχεδίου νὰ μὴ ἐφαρμοσθῶσι καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀποφάσεων τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων, τῶν περὶ τῶν ἐπ’ αὐτοφώρῳ λαθρεμπορίων ἀποφαινομένων; Οὕτως ἔδοξε τῷ κ. Πρωθυπουργῷ· διότι ὑποθέτω, ὅτι οὐδεμία ἄλλη ἀπάντησις δύναται νὰ δοθῇ. Ταύτας, Κύριοι, τὰς παρατηρήσεις ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω.

§133ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζει, ὅτι εἰς τὰ παρ’ αὐτοῦ λεχθέντα οὐδεμία ἄλλη ἀπάντησις δύναται νὰ δοθῇ ἢ ὅτι «οὕτως ἔδοξέ μοι». Ἐὰν οὕτως ἔδοξέ μοι, διότι ὀρθῶς ἔδοξέ μοι, βεβαίως αὕτη εἶναι ἡ ἀπάντησις. Καὶ τῷ ὄντι ὀρθῶς ἔδοξέ μοι, τὰ δὲ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ λεχθέντα ἄγουσιν εὐθὺ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἀπαράδεκτος ἡ γνώμη του. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι πρέπει μετὰ πολλῆς προσοχῆς τοιαῦτα νομοσχέδια νὰ συντάσσωνται, διότι ἡ μὴ ἀκριβὴς ἔκφρασις ἔχει ἀποτελέσματα σπουδαῖα· καὶ προσήγαγεν ἀμέσως ὡς παράδειγμα τὴν ἔκφρασιν, τὴν ἐν τέλει τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 5, καθ’ ὃ αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1877, «ἐφαρμόζονται μόνον, ἂν ὁ κάτοχος τῶν ἀνωτέρω εἰδῶν εἶχε τὰ εἴδη ταῦτα πρὸς ἐμπορίαν». Βλέπετε, εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, πόσον ἀπροσέκτως συντάσσονται τὰ νομοσχέδια· ἐγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. «πρὸς ἐμπορίαν,» ἐνῷ ἔπρεπε νὰ γραφῇ, ὅ,τι περιέχουσι πάντες οἱ ἄλλοι περὶ μονοπωλίων νόμοι, «οὐχὶ πρὸς ἰδίαν χρῆσιν». Ἀλλ’ ἐν τοῖς νόμοις, οὓς ἐπικαλεῖται ὁ κ. Βουλευτὴς, γέγραπται «πρὸς ἐμπορίαν». Καὶ ἰδοὺ ὁ νόμος ὁ περὶ πυρείων, ὁρίζων ἐν ἄρθρῳ 6: «Οἱ ἐπ’ ἐμπορίᾳ κατέχοντες χημικὰ πυρεῖα ὑποχρεοῦνται κτλ.» Ὀρθῶς δὲ οὕτως ἐκφράζεται. Καὶ ἐὰν ὅμως ἄλλως ἐξεφράζετο, ἡμεῖς ἐνταῦθα οὕτως ἔπρεπε νὰ ἐκφρασθῶμεν· καὶ ἂν ἔν τινι τῶν νόμων περὶ μονοπωλίων ὑπάρχῃ τὸ «πρὸς ἰδίαν χρῆσιν», ἐνταῦθα ἡ φράσις δὲν θὰ ἦτο ἐπαρκής. Ὤφειλεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἐνθυμηθῇ, τί προχθὲς ἐλέγετο παρ’ ἑτέρου ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, παρατηρήσαντος, ὅτι ὑπάρχουσι περιπτώσεις, καθ’ ἃς τὰ εἴδη ταῦτα κατέχονται οὐχὶ πρὸς ἰδίαν χρῆσιν, καὶ ὅμως δὲν πρέπει νὰ καταδιωχθῶσιν οἱ κάτοχοι, οἷον ὅταν κατέχωνται ἐπὶ παρακαταθήκῃ, ἢ κατὰ παράκλησιν. Τὰς περιπτώσεις ταύτας ὁ κ. Βουλευτὴς θέλει νὰ ἀποκλείσῃ τῆς ἐξαιρέσεως; Διατί; Μόνον καὶ μόνον, ἵνα ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ παρ’ ἡμῶν εἰσαχθέντα δέονται τροποποιήσεως, ὅτι τὰ παρ’ ἡμῶν εἰσαχθέντα οὕτω συνετάχθησαν διότι οὕτως ἔδοξεν ἡμῖν. Ἀλλ’ ἐὰν εἴχομεν συντάξει ταῦτα, ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς συνιστᾷ, ἐὰν εἴχομεν ἀναγράψει ἐνταῦθα, προκειμένου οὐχὶ περὶ χρηματικῆς ποινῆς, ἀλλὰ περὶ φυλακίσεως, τὰς λέξεις «οὐχὶ πρὸς ἰδίαν χρῆσιν,» ἀντὶ τῶν λέξεων «πρὸς ἐμπορίαν», τότε τῷ ὄντι θὰ ἤμεθα κατακριτέοι, ὡς κατακριτέος εἶναι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπὶ τῇ προτάσει αὐτοῦ, ἀνωδύνῳ ἄλλως, ἀφοῦ εὐτυχῶς, παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προτεινομένη, ἄνευ συνεπειῶν προτείνεται. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὢν ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἔλεγε τοιαῦτα καὶ οὕτως συνέταττε τὸ νομοσχέδιον, πλημμελῶς θὰ τὸ συνέττατε· θὰ ἐξέθετε δι’ αὐτοῦ εἰς τιμωρίαν ποινικὴν τοὺς μὴ ποινικῶς τιμωρητέους, δὲν θὰ περιελάμβανεν ἐν αὐτῷ πᾶν, ὅ,τι ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ, καὶ θ’ ἀπεδείκνυεν ἐφαρμοζομένην εἰς αὐτὸν, ἣν ἀνυποστάτως ἀποτείνει εἰς τὴν σήμερον Κυβέρνησιν κατάκρισιν, ὅτι συντάττει τοὺς νόμους ἐπιπολαίως, ἐνῷ αὐτὸ τοῦτο, τὸ συστηθὲν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διετράνωσε τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν νόμων, ὅπως ἡμεῖς τοὺς συντάττομεν καὶ ὅπως αὐτὸς θὰ τοὺς συνέταττεν, ἂν τῷ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία, ἥτις ἐλπίζω, ὅτι θέλει ἐπὶ πολὺ ἔτι βραδύνει (ἱλαρότης).

§134ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Διὰ τὰς προθεσμίας τῶν ἐφέσεων, παρακαλῶ.

§135ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Περὶ ἄλλων προθεσμιῶν πρόκειται.

§136ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ φθάσωμεν καὶ εἰς αὐτάς. Μετὰ τοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι ἐν τῇ τροπολογίᾳ ταύτῃ, ἐπαναλαμβανούσῃ ἄλλως ὅσα καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶχον περιληφθῆ, ἀναγράφομεν περιπτώσεις ἀξιοποίνους, μὴ συμπιπτούσας πρὸς τὰς περιπτώσεις, τὰς προβλεπομένας ὑπὸ τῶν νόμων περὶ μονοπωλίων· διότι, ἐνῷ οἱ νόμοι περὶ μονοπωλίων ὁρίζουσι τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου, οὗτινος ἡ κατοχὴ ἀποτελεῖ τὸ ἀξιόποινον, τὸ νομοσχέδιον ἀναγράφει ἀνώτερον ἀριθμόν. Καὶ βεβαίως πρέπει νὰ ἀναγράφῃ ἀριθμὸν ἀνώτερον, διότι πρόκειται περὶ ποινῆς ὅλως ἐξαιρετικῆς, πρόκειται περὶ διατάξεως μὴ τοῦ κοινοῦ δικαίου, διότι δὲν εἶναι τοῦ κοινοῦ δικαίου ἡ τιμωρία ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ τοῦ παραβιάζοντος τοὺς νόμους τῶν μονοπωλίων. Ὑπάρχουσι πολλοὶ λόγοι ἐφαρμογῆς ἐνταῦθα ἐξαιρετικῆς διατάξεως· ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἐφαρμογῆς ἐξαιρετικῆς διατάξεως, πρέπει νὰ προβαίνωμεν μετὰ πολλῆς περισκέψεως καὶ νὰ μὴ δίδωμεν εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν διάταξιν τὴν ἔκτασιν κανονικῆς διατάξεως. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος τῆς διαφορᾶς. Καὶ τίνας δυσχερείας ἐπάγεται ἡ διάταξις αὕτη; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἔβλεπεν ἐνώπιον αὑτοῦ βουνά. Ἔλεγε· πῶς, ἐνῷ ἐν ἐκείνῳ τῷ νόμῳ ἀρκοῦσι 5 φυλλάδια, ἐν τούτῳ δὲ ἀπαιτοῦνται 100 εἰς χαρακτηρισμὸν τῆς παραβάσεως, πῶς θὰ ἐφαρμοσθῶσι νόμοι, οὕτω πρὸς ἀλλήλους ἀντιφάσκοντες; Ἀφοῦ πρόκειται περὶ δύο διακεκριμένων νόμων καὶ περὶ περιπτώσεων διακεκριμένων, θὰ ἐφαρμόσωμεν ἐκεῖνον τὸν νόμον κατὰ τὰ διαταττόμενα περὶ τῶν περιπτώσεων ἐκείνων, καὶ τοῦτον τὸν νόμον κατὰ τὰ διαταττόμενα περὶ τῶν περιπτώσεων τούτων. Ἀλλὰ τότε κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἡ σύγχυσις ἐν τῇ νομοθεσίᾳ θὰ καταστῇ τοιαύτη, ὥστε δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ ἀνευρίσκωμεν τὸν μῖτον πρὸς κατανόησιν αὐτῆς. Ὅτι ματαιοπονεῖ ὁ κ. Βουλευτής, ἀναζητῶν τὸν μῖτον, εἶναι ἀναμφίλεκτον, δὲν εἴχομεν δὲ ἀνάγκην τῆς ὁμολογίας αὐτοῦ, ἵνα πεισθῶμεν, ὅτι δὲν τὸν ἀνευρίσκει. Ἡ σύγχυσις ἐν τῷ νῷ του εἶναι πλήρης καὶ παρ’ αὐτοῦ μεμαρτυρημένη. Καὶ ἂν μὴ τὸ ἔλεγεν, ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἐπραγματεύθη τὸ θέμα, τρανῶς ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν τὸ ἐννοεῖ. Εἶπε προσέτι ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι καὶ ἄλλαι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἀποδεικνύουσι τὴν αὐτὴν ἐπιπολαιότητα περὶ τὴν σύνταξιν· ἰδίως δ’ ἐνδιέτριψεν εἰς τὴν διάταξιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὰς προθεσμίας τῶν ἐφέσεων, περὶ ὧν ἀνυπόμονος εἶναι νὰ ἀκούσῃ τὴν ἀπάντησιν καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας, καὶ παρέστησεν ἀδύνατον τὴν ἐφαρμογὴν τῶν προθεσμιῶν τοῦ ἄρθρου 5, ὡς μὴ ταυτιζομένων πρὸς τὰς προθεσμίας τῶν ἐφέσεων ἐπὶ παραβάσεων τῶν περὶ μονοπωλίων νόμων. Ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐφίστα ὀλίγον τὴν προσοχὴν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν, εἰς ἣν ἠναγκάσθην τότε νὰ προέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος, θὰ ἐγίνωσκε σήμερον, ὅτι δὲν ὑπάρχει τι νέον ἐνταῦθα, διότι ἡ διαφορὰ τῶν ποινῶν καὶ τῶν προθεσμιῶν ὑφίστατο καὶ πρότερον, ἀλλ’ ὑφίστατο μόνον ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ αὐτοφώρου· σήμερον ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ μὴ αὐτοφώρου, ὅταν πρόκηται περὶ εἰδῶν μονοπωλίου. Αἱ προθεσμίαι δὲν εἶναι νέαι· εἶναι αἱ αὐταί. Αἱ κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν ἐν τῇ περιπτώσει τῆς ἐπ’ αὐτοφώρῳ συλλήψεως κεκανονισμέναι προθεσμίαι θὰ ἰσχύωσι κατὰ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐν ἄλλῃ τινὶ περιπτώσει. Δὲν εἰσάγομεν διάφορον προθεσμίαν, ἀλλὰ τὴν αὐτὴν διατηροῦμεν προθεσμίαν, τὴν ὑπὸ τῶν τελωνιακῶν νόμων κανονιζομένην, τοῦτο δὲ καὶ ἐκφράζει τὸ ἄρθρον 5, παραπέμπον ἁπλῶς εἰς τὰ ἐπὶ τελωνιακῶν παραβάσεων κεκανονισμένα. Τὸ ἄρθρον 5 κανονίζει τ’ ἀφορῶντα εἰς παράβασιν τῶν τελωνιακῶν νόμων καὶ οὐχὶ τῶν νόμων περὶ μονοπωλίου· τὸ ὁμοιόμορφον ἄρα τῆς νομοθεσίας ἀπαιτεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν τελωνιακῶν προθεσμιῶν. Ἡ περὶ ἧς ἐν ἄρθρῳ 5 πρόκειται παράβασις τῶν νόμων περὶ μονοπωλίων ἀποδεικνύει τὴν ἀναγκαίως προϋπάρξασαν παράβασιν τοῦ τελωνιακοῦ νόμου· τὴν παράβασιν ταύτην τὴν τελωνιακὴν χαρακτηρίζει τὸ νομοσχέδιον ὡς τιμωρητέαν, ἀνακόλουθος δὲ θὰ ἦτο ὁ κανονισμὸς τῶν τῆς τιμωρίας ἐξ ἀναλογίας πρὸς τὰ τῶν τιμωριῶν ἐπὶ παραβάσεσι τῶν νόμων περὶ μονοπωλίων. Ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον τὴν λαθρεμπορίαν, ἣν κατὰ κανόνα χαρακτηρίζει ἡ ἐπ’ αὐτοφώρῳ σύλληψις τοῦ λαθραίως εἰσαγομένου, ἀναγνωρίζει ὡς ὑφισταμένην ἐξαιρετικῶς ἐπὶ πωλήσεως εἰδῶν μονοπωλίου μὴ σεσημασμένων, καίτοι ἐλλείπει τὸ στοιχεῖον τοῦ αὐτοφώρου ἐν τῇ βεβαιώσει τῆς παραβάσεως, εἰς τὴν οὕτω βεβαιουμένην λαθρεμπορίαν ἐφαρμόζει, ὡς εἰκός, τὰ τῆς τιμωρίας τῆς λαθρεμπορίας, μόνην ἐξαίρεσιν ποιούμενον ὡς πρὸς τὴν ἐπιβολὴν τῆς ποινῆς ἐν τῇ ὑποκαταστάσει τοῦ βεβαιοῦντος τὴν παράβασιν Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου εἰς τὴν τελωνιακὴν ἀρχήν. Τὴν ὑποκατάστασιν ταύτην τοῦ βεβαιώσαντος τὴν παράβασιν Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου εἰς τὴν μὴ δυνηθεῖσαν νὰ βεβαιώσῃ αὐτὴν τελωνιακὴν ἀρχήν, ἐξέλαβεν ὁ κ. Βουλευτὴς ὡς ὑποκατάστασιν τῶν διατάξεων περὶ παραβάσεων τῶν νόμων περὶ μονοπωλίων εἰς τὰς διατάξεις περὶ παραβάσεων τῶν τελωνιακῶν νόμων. Πλήρης τῇ ἀληθείᾳ σύγχυσις σκέψεων καὶ συμπερασμάτων, καταφωρωμένη ὅμως ἄλλοθι ἢ ὅπου ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν ἀνεζήτει. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως τροποποιεῖται, εἶναι αὐτὸ ἐκεῖνο, ὅπερ εἴχομεν ὑπ’ ὄψει καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν, διότι ἡ τροπολογία οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ εὐκρινεστέρα, κατόπιν τῶν περὶ ἀσαφείας ἐπικρίσεων, διατύπωσις τῶν τοῦ ἄρθρου διατάξεων. Ἐθεωρήσαμεν ὅτι, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ἐξεφράσθησαν ἀμφιβολίαι περὶ τῆς ἐννοίας ἄρθρου τινὸς, ἦτο πρέπον νὰ περιλάβωμεν τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν, εἴτε ἐν αὐτῷ τῷ ἄρθρῳ διὰ τροπολογίας, εἴτε ἐν τοῖς πρακτικοῖς· ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς συζητήσεως, περιελάβομεν αὐτὴν ἐν τῷ ἄρθρῳ, παρέχοντες οὕτω πλήρη τὴν ζητουμένην ἐγγύησιν περὶ τῆς ἐννοίας αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐκ τούτου, λαβὼν τὸ ἐνδόσιμον ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶπεν, ὅτι ἡ τελευταία παράγραφος τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 5 φέρει νέαν σύγχυσιν (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὰς ὑπὸ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων ἐκδιδομένας, ὡς ἄνω, ἀποφάσεις ἐφαρμόζονται καὶ αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου». Αὕτη ἡ διάταξις εἶναι αὐτὴ ἐκείνη, περὶ ἧς μακρὰ ἐγένετο συζήτησις κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην ἐλέγετο, ὅτι, ὡς εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον, δύναται νὰ ἐκληφθῇ, ὅτι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἔχει μόνον δικαιοδοσίαν ἐπὶ ποινικῶν, δὲν ἔχει δὲ δικαιοδοσίαν ἐπὶ ἀπονομῇ τῶν ἀμοιβῶν, τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου μόνον ὑπὸ τῶν τελωνιακῶν ὑπαλλήλων κατανεμομένων. Ἡμεῖς ἐνομίζομεν, ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ ἐκφρασθῇ τοῦτο εἰδικῶς· ὅτι ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ ἄρθρου 5 ἀπεδείκνυεν, ὅτι τὰ δικαιώματα, τ’ ἀπονεμόμενα δι’ αὐτοῦ εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον ἐπὶ τῇ ἐκδόσει τῆς ἀποφάσεως περὶ ἐπιβολῆς τῆς τελωνιακῆς ποινῆς, εἶναι πάντα κατὰ τὸ νομοσχέδιον παρεπόμενα εἰς τὴν ἀπόφασιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐξεφράσθησαν ἀμφιβολίαι, περιελάβομεν τὴν τελικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου, παρέχουσαν εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον διαῤῥήδην τὸ δικαίωμα τῆς ἀπονομῆς τῶν ἀμοιβῶν. Τοῦτο, παρατηρεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀποτελεῖ νέαν σύγχυσιν. Ἀφοῦ ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἔχει ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιβολῆς τῆς ποινῆς τοῦ λαθρεμπορίου, εἰς αὐτὸν, ὑποκαθιστώμενον ἐν τούτῳ εἰς τὴν τελωνιακὴν ἀρχὴν, ἀνήκει ὁ κανονισμὸς τῶν συμπληρούντων τὴν ἀπόφασιν καὶ δὴ ὁ καθορισμὸς τῶν ἐχόντων δικαίωμα εἰς ἀμοιβήν· ἐὰν εἰς ἄλλον ἀνετίθεντο τὰ καθήκοντα ταῦτα, θὰ ἐβαίνομεν ἄνω ποταμῶν. Καὶ κατ’ οὐσίαν ἄρα καὶ ἐν τῇ ἐκφράσει αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 5 κεῖνται ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ καὶ πρὸς τὰς λοιπὰς τοῦ νομοσχεδίου διατάξεις καὶ πρὸς τὴν τελωνιακὴν καὶ τὴν περὶ μονοπωλίων νομοθεσίαν, ἰδίως μάλιστα μετὰ τὴν τροπολογίαν, ἐφ’ ᾗ δύνανται νὰ ἐναβρύνωνται ὡς ἐπὶ ἔργῳ ἰδίῳ οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ, οἱ προκαλέσαντες αὐτὴν, διότι ἡμεῖς, πρὸς αὐτῶν ἀνταποκρινόμενοι τὴν ἐπιθυμίαν, συνετάξαμεν τὸ ἄρθρον ὡς ἤδη προτείνεται, καίτοι ἐθεωροῦμεν, ὅτι, καὶ ὡς πρότερον εἶχε, διετύπου πιστῶς αὐτὰ ταῦτα, ἤτοι τὰ κατὰ τὴν ἰδέαν ἡμῶν ὀρθά τε καὶ πρέποντα.

§137ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἴσως συνετέλεσα εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ προκειμένου ἄρθρου, νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι καὶ ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινάς. Ἂν ὑπέβαλον παρατηρήσεις, ὅπως τὸ 5ον ἄρθρον, τὸ ἀσαφέστατον, γίνῃ ὁπωσδήποτε ὀλιγώτερον ἀσαφές, τοῦτο διόλου δὲν ἀποδεικνύει, ὅτι συμμερίζομαι κατ’ ἀρχὴν τὰς διατάξεις αὐτοῦ, ὅπως δὲν συμμερίζομαι οὐδεμίαν τῶν διατάξεων τοῦ ὅλου νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ δὲ μετ’ ὀλίγον λήγει ἡ ὅλη συζήτησις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ θὰ κληθῶμεν νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας ἐπ’ αὐτοῦ, νομίζω ἀναγκαῖον, ἐπιλαμβανόμενος τῆς εὐκαιρίας τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου 5, ἐν τῷ ὁποίῳ συγκεντροῦνται αἱ κυρίως νεωτεριστικαὶ διατάξεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς, δικαιολογούσας τὴν ἀποφατικὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω ὅταν ψηφισθῇ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἶναι μόνον τὰ τυπικὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος, ἅτινα ἐπιβάλλουσιν εἰς ἐμὲ νὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἰδίως καὶ πρὸ πάντων τὰ οὐσιαστικὰ αὐτοῦ ἐλαττώματα. Οὐσιαστικὰ δὲ καὶ καίρια ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλείψωσιν δι’ οἱασδήποτε τροπολογίας, εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν διαφθορὰν τῶν ὑπαλλήλων καὶ θὰ αὐξήσῃ τὸν ἰδιοτελῆ ζῆλον αὐτῶν ἐπὶ ζημίαις καὶ πιέσεσι τῶν πολιτῶν. Ταῦτα θεωρῶ τὰ καιριώτερα ἐλαττώματα τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα ἀφεύκτως θὰ προκύψωσιν εὐθὺς, ὡς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λάβῃ τὴν τιμὴν καὶ γίνῃ νόμος καὶ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογή του. Ὅτι τὰ ἐλαττώματα ταῦτα θὰ προκύψωσιν, οὐδεὶς ὑπάρχει δισταγμὸς, ἐάν τις ἀναλογισθῇ, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ περιλαμβάνεται τὸ ἄρθρον 2, κατὰ τὸ ὁποῖον εἰς τοὺς δικαιούχους, τουτέστιν εἰς τοὺς συντελέσαντας εἰς τὴν ἀνακάλυψιν οἱουδήποτε λαθρεμπορίου δίδονται προκαταβολικῶς δραχμαὶ 500. Εὐθὺς, ὡς καταστῇ τελεσίδικος ἡ ἀπόφασις τοῦ Τελώνου ἢ τοῦ Ἐφόρου καθ’ οἱουδήποτε καταγγελθέντος ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ, ἀμέσως τὸ Δημόσιον προκαταβάλλει εἰς τὸν μηνυτὴν ἢ εἰς τὸν συντελέσαντα εἰς τὴν ἀνακάλυψιν 500 δραχμάς. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν ὁ καταδικασθεὶς ἦναι ἀφερέγγυος, τίνα ὁριστικῶς θὰ βαρύνωσιν αἱ προκαταβολικῶς διδόμεναι 500 αὗται δραχμαί;

§138ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Δημόσιον.

§139ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἀκριβῶς θὰ βαρύνωσι τὸ Δημόσιον, δὲν φοβεῖσθε, ὅτι εἶναι λίαν εὔκολον οἱ ἐνωμοτάρχαι καὶ ὑπενωμοτάρχαι καὶ τελωνοφύλακες καὶ τὸ σμῆνος ὅλων αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἀναμιγνύονται εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῶν λαθρεμπορίων, νὰ συνεννοῶνται μετ’ ἀφερεγγύων καὶ νὰ συντάσσωσι πρωτόκολλα ἐναντίον αὐτῶν, ὅπως λαμβάνωσι τὰς προκαταβολικῶς διδομένας 500 δραχμάς;

§140ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι ἐψηφισμένον ἤδη.

§141ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ναὶ, εἶναι ἐψηφισμένον, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἐψηφίσθη τὸ σύνολον. Ὁ κίνδυνος λοιπὸν εἶναι τόσον προφανὴς, ὥστε δὲν ἐπιτρέπει κἀνένα δισταγμόν. Ὁ πρῶτος ὑπενωμοτάρχης ἢ χωροφύλαξ θὰ συνεννοῆται μὲ οἱονδήποτε τυχοδιώκτην, ἢ ἀφερέγγυον, θὰ συντάσσῃ κατ’ αὐτοῦ πρωτόκολλον, ὅτι εὗρε δῆθεν ἐπ’ αὐτοῦ ὀλίγα φυλλάδια σιγαροχάρτου, ὁ Τελώνης θὰ καταδικάζῃ, τὸ δὲ Δημόσιον θὰ πληρόνῃ 500 δραχμάς. Ἡ συμπαιγνία αὕτη τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων μεθ’ οἱουδήποτε ἀφερεγγύου εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ λάβῃ χώραν, καὶ ὁ κίνδυνος, ὁ ὁποῖος ἐπίκειται εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, εἶναι ἄφευκτος. Εἶναι ἄφευκτος, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι αἱ 500 δραχμαὶ δίδονται προκαταβολικῶς. Δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ ἐπὶ τῆς καταδιώξεως οὐδενὸς ἄλλου μέσου, ὅπως ἀπολαύσωσι 500 δραχμὰς, ἀρκεῖ νὰ συντάξωσιν ἓν πρωτόκολλον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πρωτοκόλλου ὁ Τελώνης ἢ ὁ Ἔφορος θὰ καταδικάσῃ τὸν ὑποδεικνυόμενον ἐπὶ παραβάσει μιᾶς τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ θὰ λαμβάνωνται αἱ 500 δραχμαί, διότι ὁ ἀφερέγγυος ὀφειλέτης, ὁ ὁποῖος θὰ ἦναι ἐν συμπαιγνίᾳ μετὰ τοῦ ὑπαλλήλου, δὲν θὰ κάμνῃ ἔφεσιν. Τὰ τοιαῦτα ἀφεύκτως θὰ συμβῶσι, τὸ δὲ Δημόσιον θὰ μένῃ μὲ τὴν εὐχαρίστησιν, ὅτι συνετέλεσε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὸ νὰ αὐξήσῃ τὸν ζῆλον τῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζῃ, ὅτι τὰ λεγόμενά μου ταῦτα προέρχωνται ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτευτικῆς ἐπικρίσεως, ἢ ἐκ φανταστατικῶν καὶ ἀδυνάτων ὑποθέσεων, δύναμαι νὰ τῷ εἴπω μετὰ θάῤῥους, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι πλανᾶται, ἢ ὅτι παντάπασι δὲν γνωρίζει τὰ ἐν Ἑλλάδι συμβαίνοντα. Καὶ ὑπὸ τοὺς προϋπάρχοντας νόμους, πληροφορῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠσφάλιζον τὰς ἀμοιβὰς εἰς τοὺς καταδιώκτας καὶ μηνυτὰς, ἡ συμπαιγνία αὕτη, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλῶ, ἐλάμβανε χώραν. Ὅταν δὲ ἀσφαλισθῇ, ὡς εἶπον, ἡ ἀμοιβὴ, τότε ἡ διαφθορὰ καὶ ἡ συμπαιγνία θὰ λαμβάνωσι χώραν εἰς εὐρυτέρας διαστάσεις, ἐπὶ βλάβῃ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐπὶ διαφθορᾷ τῶν ὑπαλλήλων καὶ καταπιέσει τῶν φορολογουμένων, διότι πλὴν τῶν συμπαιγνιῶν θὰ ἔχωμεν καὶ οἱασδήποτε ἄλλας ἐπινοήσεις πρὸς ἀπόληψιν τῶν 500 δραχμῶν. Τοιαύτας ἐντυπώσεις ἤντλησα, Κύριοι, ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2, ἅμα εἶδον, ὅτι τὸ Δημόσιον εἶναι ἕτοιμον νὰ πληρόνῃ 500 δραχμὰς εὐθὺς, ὡς ἐκδίδεται μία ἀπόφασις. Νομίζω, ὅτι αἱ παρατηρήσεις αὗται, ἢ μᾶλλον τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα προκύπτουσιν ἀφ’ ἑαυτῶν ἐκ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἄρθρου, πρέπει νὰ σταματήσωσι τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 2.

§142ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον ἐψηφίσθη.

§143ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη τὸ σύνολον, τοῦ ὁποίου τὴν ἀπόῤῥιψιν ἐπιβάλλουσι τὰ βαρύτατα ἐλαττώματα τοῦ ἄρθρου 2. Ὅτι δὲ τὰ ἐλαττώματα ταῦτα θὰ προκύψωσι, τοῦτο ὁμολογεῖται καὶ ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, τῆς συνοδευούσης τὸ νομοσχέδιον. Ἰδοὺ τί ἀναγινώσκω: «Αἱ ὑπάρχουσαι διατάξεις περὶ ἀμοιβῆς τῶν καταμηνυόντων λαθρεμπόρια, ἀπεδείχθησαν ἐκ τῆς πεῖρας ἀνεπαρκεῖς, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οἱ λαθρέμποροι ἐνεργοῦσι δι’ ἀνθρώπων ἀφερεγγύων.» Αὐτὴ λοιπὸν ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ἡ προτιθεμένη νὰ ἐξηγήσῃ καὶ αἰτιολογήσῃ τὸ νομοσχέδιον, αὐτὴ τὸ καταδικάζει δι’ ὅσων λέγει, ὅτι «ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι οἱ λαθρέμποροι ἐνεργοῦσι διὰ προσώπων ἀφερεγγύων.» Παρὰ τῶν ἀφερεγγύων οὐκ ἂν ἔχοι λαμβάνειν τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον ὅμως προκαταβολικῶς θὰ πληρόνῃ τὰς 500 δραχμάς. Ὡραία τῇ ἀληθείᾳ διάταξις διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον! Πλὴν δὲ τοῦ καταδειχθέντος τούτου ἐλαττώματος θὰ συμβαίνωσι καὶ πολλαὶ καταπιέσεις τῶν πολιτῶν ἐκ μέρους τῶν ἐπὶ τῆς καταδιώξεως, οἵτινες πολλάκις, καὶ λόγῳ συμφέροντος καὶ λόγῳ φατριασμοῦ καὶ λόγῳ ἐκδικήσεως ἐξ ἀτομικῶν παθῶν, προβαίνουσιν εἰς τὴν δημιουργίαν εἰκονικῶν ἀνομημάτων, σχετιζομένων μὲ τὰς παραβάσεις τῶν φορολογικῶν νόμων. Αὐτοὶ οὗτοι, οἱ ἐπὶ τῆς καταδιώξεως δι’ ἄλλων προσώπων, ἐκ συμπαιγνίας ἐργαζομένων μετ’ αὐτῶν, ἐπρομήθευσαν πολλάκις εἰς καφφενεῖα ἢ εἰς καπνοπωλεῖα ποσὸν τουμπεκίου ἢ καπνοῦ ἢ σιγαροχάρτου, ἢ δεσμίδας παιγνιοχάρτων, καὶ μετὰ μικρὸν εἰσήρχοντο οἱ ἴδιοι εἰς τὸ κατάστημα, βέβαιοι περὶ τῆς ἐπιτυχίας των, τὴν ὁποίαν παρεσκεύασαν, καὶ ἀνεκάλυπτον δῆθεν τὴν παράβασιν καὶ ἀμέσως πρωτόκολλα ἢ ἀμέσως διαπραγματεύσεις ἐκβιαστικαὶ μετὰ τῶν καταστηματαρχῶν, γιγνομένων θύματα τῆς κακοηθείας τῶν ὑπαλλήλων.

§144ΜΠΑΣΙΑΣ. Μάλιστα, τὰ τοιαῦτα συμβαίνουσι, καὶ ὑπάρχουσι περὶ τούτου καὶ ἀποφάσεις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου.

§145ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναντιῤῥήτως συμβαίνουσι καὶ εἶναι ἐν γνώσει πάντες οἱ κύριοι Βουλευταὶ, οἵτινες ὁμοφώνως συνομολογοῦσι τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου. Ἐὰν δὲ ταῦτα συνέβαινον ὑπὸ τὸ κράτος τῶν προϋπαρχόντων νόμων, φαντασθῆτε, τί θὰ συμβαίνῃ, ἂν ψηφισθῇ καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ γαργαλισθῇ ἡ κακοήθης ἰδιοτέλεια, ἀφοῦ θὰ λάμπῃ μακρόθεν τὸ ἄφευκτον κέρδος τῶν 500 δραχμῶν, τὰς ὁποίας θὰ προκαταβάλλῃ τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον εἰδοποιῶ νὰ ἑτοιμασθῇ ἀπὸ τοῦδε εἰς πληρωμὰς, διότι θὰ ἔχῃ πολλοὺς πελάτας.

§146ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε, κύριοι Βουλευταὶ, ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῆς προκειμένης τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, σᾶς ὁμολογῶ εἰλικρινῶς, ὅτι ὑπέθετον, ὅτι ἀποτείνομαι πρὸς ἄνθρωπον, ἔχοντα γνῶσίν τινα, ἔστω καὶ μικρὰν, τῆς νομοθεσίας, περὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἐπείσθην, ὅτι εὑρίσκεται ἐν πληρεστάτῃ ἀγνοίᾳ τῆς νομοθεσίας ταύτης. Καὶ εἶναι τοῦτο ἀληθῶς λίαν παράδοξον, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι ὁ συντάκτης, ὁ εἰσηγητής, ὁ ὑποστηρίξας ἐν τῇ Βουλῇ ἅπασαν σχεδὸν αὐτὴν τὴν νομοθεσίαν. Καὶ τὸ ἔτι μᾶλλον παράδοξον εἶναι, ὅτι ἐν τοιαύτῃ διατελῶν ἀγνοίᾳ, οὐδόλως διστάζει νὰ πραγματευθῇ περὶ τῶν ἀναφυέντων ζητημάτων καὶ νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς συγκεχυμένας τὰς ὑπ’ ἐμοῦ ἀναπτυχθείσας ἰδέας. Ἔλεγον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι τὸ τελευταῖον μέρος τοῦ πρώτου ἐδαφίου τῆς τροπολογίας, ἀντὶ τῆς φράσεως «τιμωροῦνται, μόνον οἱ κατέχοντες ἐπὶ ἐμπορίᾳ», ἔπρεπε νὰ περιέχῃ τὴν φράσιν «τιμωροῦνται, ἐκτὸς ἐὰν κατέχωσι πρὸς ἰδίαν χρῆσιν»· ὡς λόγον δὲ τῆς τροποποιήσεως ταύτης ἔλεγον, ὅτι ἡ φορολογικὴ ἡμῶν νομοθεσία, ἡ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰσαχθεῖσα, αὐτὴν τὴν φράσιν τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πρὸς ἰδίαν χρῆσιν κατόχων μεταχειρίζεται. Καὶ ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δημοσίᾳ, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τοῦ κόσμου, διαβεβαιοῖ, ὅτι ἡ φορολογικὴ νομοθεσία δὲν περιέχει τοιαύτην φράσιν, καὶ διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τούτου, ἀναγινώσκει ἐνώπιον ἡμῶν τὸν περὶ πυρείων νόμον, ὡς ἔχοντα δῆθεν τὴν φράσιν τῆς τροπολογίας καὶ οὐχὶ τὴν φράσιν, ἣν ἐγὼ ὑποστηρίζω! Καὶ ὅμως αὐτὸς ὁ περὶ πυρείων νόμος, ὃν δῆθεν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἔχει ῥητῶς αὐτὴν τὴν φράσιν, ἣν ἐγὼ ὑποστηρίζω. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ ταῖς παραβάσεσι τῶν ἄρθρων 5 καὶ 6 τοῦ παρόντος νόμου, ἐξαιρέσει τῶν πρὸς ἰδίαν χρῆσιν ἀγοραζόντων, ἐφαρμόζονται κτλ.» Βλέπετε, ὅτι ὁ νόμος τιμωρεῖ πάντας, πλὴν τῶν πρὸς ἰδίαν χρῆσιν ἀγοραζόντων. Ταῦτα πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ ἐνταῦθα· καὶ ὅμως δὲν μεταχειρίζονται τὴν φράσιν «ἐξαιρέσει τῶν πρὸς ἰδίαν χρῆσιν ἀγοραζόντων», ἀλλὰ τὴν φράσιν «μόνον ἐὰν κατέχωσι πρὸς ἐμπορίαν». Λαμβάνομεν τὸν νόμον περὶ σιγαροχάρτου. Τί λέγει τὸ ἄρθρον 5 ἐδ. βʹ; «Αἱ διατάξεις αὗται ἐφαρμόζονται καὶ κατὰ τῶν κατεχόντων τοιοῦτον σιγαρόχαρτον, πλὴν ἐὰν ἡ κατοχὴ λόγον μόνον ἔχῃ τὴν ἀτομικὴν τοῦ κατόχου χρῆσιν». Ὁμοία διάταξις ὑπάρχει καὶ εἰς ἕτερον τοιοῦτον νόμον, τὸν περὶ παιγνιοχάρτου νόμον ΑΡΞΖʹ. Τὸ ἄρθρον 10 λέγει ῥητῶς: «ἐξαιρέσει τῶν κατεχόντων καὶ ἀγοραζόντων πρὸς ἰδίαν χρῆσιν.» Ἅπαντες λοιπὸν οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰσήγαγε, περιέχουσι τὴν ἰδίαν φράσιν, ἤγουν δὲν τιμωροῦσι μόνον τοὺς κατέχοντας ἐπὶ ἐμπορίᾳ, ἀλλ’ ἀπαλλάττουσι μόνον τοὺς κατέχοντας πρὸς ἰδίαν χρῆσιν. Ἠρώτησα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διατὶ ἐνταῦθα μετέβαλε τρόπον ἐκφράσεως, καὶ λαβὼν τὸν λόγον μὲ ἤλεγξεν ἐπὶ συγχύσει ἰδεῶν! Ἀλλ’ ἀνέφερε καὶ ἓν ἕτερον ἐπιχείρημα, ὅτι τιμωρεῖ μόνον τοὺς κατέχοντας ἐπὶ ἐμπορίᾳ, ἵνα ἀπαλλάξῃ καὶ τοὺς κατέχοντας, λόγῳ παρακαταθήκης. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι σφάλλει, φρονῶν ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαχθῶσι καὶ οἱ τοιοῦτοι, διότι μόνον οἱ πρὸς ἰδίαν χρῆσιν, κατέχοντες πρέπει νὰ μείνωσιν ἀτιμώρητοι. Ἄλλως πᾶς λαθρέμπορος θέλει παρακαταθέτει εἰς ἄλλον τὸ ἐμπόρευμα, ἀποφεύγων οὕτω πᾶσαν τιμωρίαν. Ὥστε ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀποδεικνύει, ὅτι πληρέστατα εἶχον δίκαιον, προτείνας νὰ μεταχειρισθῶμεν τὴν εἰς ὅλους τοὺς νόμους εἰσηγμένην φράσιν, καθ’ ἣν δὲν τιμωροῦνται οἱ πρὸς ἰδίαν χρῆσιν κατέχοντες. Εἶναι δὲ πράγματι ἀπορίας ἄξιος ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἀπεκρούσθη ἡ πρότασίς μου αὕτη. Ἑτέραν παρατήρησιν ὑπέβαλον ἐγὼ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὁρισθῶσι σαφῶς καὶ ὁμοιομόρφως ἡ διαδικασία περὶ ἐνεργείας καὶ ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐφέσεων. Ποία εἶναι ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο; Εἶπον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἐπὶ τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου ἔχει δικαίωμα ἐφέσεως καὶ πᾶς ἰδιώτης· ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ τῶν τελωνιακῶν παραβάσεων δὲν ἔχει ὁ ἰδιώτης τοιοῦτον δικαίωμα. Εἶπον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι, προκειμένου περὶ οἰνοπνεύματος καὶ περὶ καπνοῦ, ὑποβάλλονται εἰς τὴν ἐπίκρισιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ αἱ ἀθωωτικαὶ ἀποφάσεις, ὅπερ δὲν συμβαίνει προκειμένου περὶ τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου. Εἶπον πρὸς ὑμᾶς, τίνες αἱ διάφοροι τῆς ἐφέσεως προθεσμίαι καὶ τίς ἡ προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας δύναται νὰ ἐξασκήσῃ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τὸ ἔργον αὐτὸ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἀποφάσεων τῶν κατωτέρων Ἀρχῶν. Ὁ νόμος περὶ τελωνιακῶν παραβάσεων ὁρίζει, νομίζω, τρίμηνον τοιαύτην προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλει ν’ ἀποφανθῇ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Ἀλλ’ ἀποφάσεις περὶ τελωνιακῶν παραβάσεων δὲν ἐκδίδει μόνον ἡ τελωνιακὴ ἀρχὴ, ἀλλὰ καὶ ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ὥστε ἀμφίβολον εἶναι, ἂν καὶ αὗται ὑπάγωνται εἰς τὸ Νομικὸν Συβούλιον καὶ ἰδίως αἱ καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις. Εἶπον προσέτι, ὅτι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἀποφασίζει περὶ λαθρεμπορίων ἐπ’ αὐτοφώρῳ τελουμένων, ἤδη δὲ δίδεται αὐτῷ τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίζῃ καὶ περὶ λαθρεμπορίων μὴ ἐπ’ αὐτοφώρῳ τελουμένων. Ἡ ἀπόφασίς του περὶ τῶν δευτέρων ὑποβάλλεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, διατὶ νὰ μὴ ὑποβάλλωνται καὶ αἱ περὶ τῶν πρώτων ἀποφάσεις εἰς τὰς αὐτὰς διατάξεις; Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις ἐδόθη ἀπάντησις, γεννῶσα τὴν ἀπορίαν, ἂν οὐδόλως ἀντελήφθη αὐτῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἢ ἑκουσίως προσποιῆται, μὴ ἔχων τί νὰ ἀπαντήσῃ. Ἐὰν δὲ προσποιῆται, τότε σημαίνει, ὅτι οὐδόλως γνωρίζει τὴν συγκεχυμένην καὶ ἀντιφατικὴν αὐτὴν νομοθεσίαν, ἣν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐξ ἧς προκύπτει, ὅτι, ἐνῷ νομοθετοῦμεν σήμερον περὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, αὔριον, νομοθετοῦντες περὶ τοῦ αὐτοῦ, λησμονοῦμεν τί διετάξαμεν καὶ διατάσσομεν ἀντίθετα. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀπομεμακρυσμένης ἐποχῆς, ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ παρέλευσις τοῦ χρόνου προεκάλεσε τὴν ἀντίφασιν αὐτήν. Ἀλλὰ τὸ 1887 ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰς ἀκριβεστέρας περὶ ἐφέσεως διατάξεις, κατὰ τὸ αὐτὸ δὲ ἔτος καὶ ὁ νόμος περὶ τῶν τελωνιακῶν παραβάσεων. Λάβετε τοὺς δύο νόμους αὐτοὺς καὶ θὰ ἴδητε πλήρη ἀντίθεσιν ὡς πρὸς τὰ περὶ ἐφέσεων καὶ δικαιοδοσίας τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου διατασσόμενα. Νομίζω περιττὸν νὰ προσθέσω τι. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι Κυβέρνησις πατρική, μεριμνῶσα περὶ τῆς ἑνότητος καὶ σαφηνείας τῆς νομοθεσίας, ὤφειλε ν’ ἀνακαλέσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ προκαλέσῃ ἐξέτασιν ἐμβριθῆ πρὸς ἑνοποίησιν αὐτῆς τῆς νομοθεσίας, ἡ ὁποία κατήντησεν ἀληθὴς κυκεών.

§147ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, βλέπω, ὅτι, ἐνῷ συζητοῦμεν ἕνα νόμον, ἀγωνιζόμεθα συγχρόνως καὶ περὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου τούτου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φρονεῖ, ὅτι, ἐὰν, ἔστω καὶ βασίμως, δώσῃ μίαν ἐξήγησιν, ὅτι ἡ ἐξήγησις αὕτη μέλλει νὰ κανονίσῃ τὰς ὑποθέσεις αὐτὰς ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων. Πρόκειται περὶ ποινικῆς διατάξεως. Ἔρχεται νόμος τις νεώτερος καὶ πραγματευόμενος τὴν ἰδίαν παράβασιν θέτει ὅρους εἰς τὴν τιμωρίαν τῆς τοιαύτης πράξεως. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι πᾶς νεώτερος νόμος, ὁ ὁποῖος περιστέλλει τὰ ὅρια τῶν ποινῶν τῶν προηγουμένων ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε, καὶ ὅταν πρόκηται περὶ ποινῶν, αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν προηγουμένων νόμων, ἡ πρᾶξις ὑποβάλλεται εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον. Καὶ ὅταν ἔρχηται νέος νόμος καὶ λέγῃ: «ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ἐννοῶ νὰ τιμωρηθῇ ἡ πρᾶξις», σεῖς λέγετε· «ὄχι, ὑπάρχει ἄλλος νόμος προγενέστερος, ὁ ὁποῖος τιμωρεῖ». Νομίζετε, ὅτι δύνασθε, προκειμένου περὶ ποινικοῦ νόμου, νὰ εἴπητε, ὅτι ὑπάρχει ἄλλος νόμος, ὁ ὁποῖος τιμωρεῖ; Εἶναι νομίζω πολὺ σφαλερὸν καὶ ἀστοχία νομοθετική, διότι θὰ εὑρεθῶσι Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς εἴπωσιν, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ποινικὸν νόμον ἰσχύοντα σήμερον.» Καὶ προκειμένου περὶ ἐφέσεως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ μαντεύῃ τοὺς νόμους, καὶ λέγει, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ περίστασις αὕτη ἐξομοιοῦται πρὸς ἄλλην περίστασιν, καθ’ ἣν ὑπάρχει προθεσμία ἐφέσεως, θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν ἡ αὐτὴ προθεσμία. Ἀλλὰ τὸ Δικαστήριον, προκειμένου νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν ταύτην, ἐπειδὴ ἡ προθεσμία δὲν δύναται ποτὲ νὰ ἐξυπακούηται, θὰ εἴπῃ, ὅτι ἔφεσις δὲν ὑπάρχῃ ἐπὶ τῆς περιστάσεως ταύτης καὶ δὲν θὰ τὴν δεχθῇ. Ἀλλὰ τέλος πάντων δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἔχῃ οὕτως ἡ ἑρμηνεία ἡ ὀρθὴ τοῦ νόμου, ὅπως ἐγὼ φρονῶ· ἀλλὰ τί σημαίνει; Ὅταν ψηφίζωμεν νόμους, διατὶ νὰ μὴ θέτωμεν αὐτοὺς ἐντὸς τῶν κινδύνων τῶν ἀκροσφαλῶν ἑρμηνειῶν; τώρα βεβαίως, ὑποθέτω, ὅτι δὲν θὰ πράξῃ τὸ αὐτὸ ἀγαθὸν, τὸ ὁποῖον ἔπραξε τελευταῖον ὁ κ. Πρωθυπουργός, δηλαδὴ νὰ φέρῃ μίαν τροπολογίαν τῆς τροπολογίας του· συνειθίζει, ὄχι ὅμως πάντοτε, νὰ θέτῃ κακῶς τὴν προσωπικήν του φιλοτιμίαν ὑπεράνω τῶν συμφερόντων τῆς κοινωνίας, καὶ εἴδομεν πολλάκις, ὅτι ἐνῷ παραδέχονται καὶ οἱ φίλοι του, ὅτι ἔχει δίκαιον εἰς ἀντιπολιτευόμενος, αὐτὸς ἐπιμένει, ἐπιδεικνύων ἐνίοτε, ὅτι τὸ κάμνει καὶ ἐκ πείσματος, καὶ γενικεύει μάλιστα τὸ τοιοῦτον παιγνίδιον, οὕτως εἰπεῖν. Εἶπε σήμερον, ὅτι «δὲν εἶναι πιθανόν, ὅτι θὰ ἔχῃ συνεπείας ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, διότι προέρχεται ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἶναι ἀκίνδυνος ὁ νόμος, διότι ἐγὼ δὲν παραδέχομαι κίνδυνον, καὶ ἀφοῦ ἐγὼ δὲν παραδέχομαι, ἐννοεῖται, ὅτι καὶ ἡ Πολιτεία δὲν παραδέχεται.» Καὶ πρόκειται περὶ νομοθεσίας καὶ διὰ τοῦτο ἡ νομοθεσία κατήντησε, φυσικῷ τῷ λόγῳ, κυκεών.

§148ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν ὀρθότητα τῶν παρατηρήσεων τῶν δύο ἀξιοτίμων συναδέλφων. Ἀληθῶς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ καυχᾶται, ὅτι νομοθετεῖ ὅπως νομοθετοῦσιν εἰς πεπολιτισμένον Κράτος, πρέπει νὰ φροντίζῃ, ὅπως μὴ ἐπέρχηται σύγχυσις ἐκ τῶν διδομένων ἐνδίκων μέσων. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀρκαδίας παρατήρησεν ἤδη τὴν σύγχυσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἐφέσεων. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐπεθύμει νὰ καταστήσῃ τὴν νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς εἰσήγαγε, τοιαύτην, ὥστε μετά τινα χρόνον νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νέας, ἤθελε βεβαίως δεχθῆ τὰς ὀρθὰς παρατηρήσεις. Τὴν ἑτέραν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, σχολιάζων τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, οὐδὲ συζητήσεως κἂν ἀξίαν θεωρῶ, διότι ἡ γνώμη αὕτη θὰ κριθῇ παρὰ δικαστικοῦ σώματος, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι οἱονδήποτε σῶμα δικαστικὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τροπολογίας ταύτης ἤθελε θεωρήσει ὡς μόνην παράβασιν, τὴν ὁποίαν ὁρίζει ὁ νόμος, δηλαδὴ, ἐὰν μὲν τὸ ποσὸν τὸ κατεχόμενον θὰ ἦναι ὑπέρτερον τοῦ ἀναγραφομένου ἐν τῇ τροπολογίᾳ, θὰ ὑπάρχῃ ἡ περίστασις ποινικῆς καταδιώξεως, ἐὰν δὲ ἦναι ἔλαττον, καὶ ἂν ἀναγράφηται ἐν τοῖς προηγουμένοις νόμοις διάταξις ποινικὴ, θὰ μένῃ ἀκαταδίωκτος. Ἐπὶ τῶν δύο τούτων ζητημάτων εἶπον, ὅτι εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ παρατήρησις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ τὰ ἐλαττώματα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι καιριώτατα, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Διότι τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς δύο νεωτερισμοὺς, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Πρῶτος νεωτερισμὸς εἶναι ἡ ἀπόδοσις προκαταβολικῶς τῆς ἀμοιβῆς, τῆς ὀφειλομένης εἰς τοὺς καταδιώκοντας καὶ καταμηνύοντας τὸ λαθρεμπόριον. Δευτέρα ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἡ καταδίωξις καὶ τῶν μὴ ἐπὶ ἐμπορίᾳ κατόχων. Αἱ δύο ἀρχαὶ εἶναι ἐντελῶς σφαλεραί. Ἐὰν θελήσῃ τις νὰ παραβάλῃ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας τοῦτο πρόκειται ν’ ἀντικαταστήσῃ, θέλει βεβαίως πεισθῆ, ὅτι καθ’ ἡμέραν χειροτερεύει ἡ νομοθεσία ἡμῶν. Ὁ νόμος ὁ τελωνιακὸς καὶ ὁ νόμος τοῦ 1887 ἀπέδιδον ὡς ἀμοιβὴν τὸ ἥμισυ ἢ τὸ τρίτον τῆς ποινῆς, τῆς καταγνωσθείσης καὶ εἰσπραχθείσης· τὸ Δημόσιον δὲν ἐπρόκειτο νὰ ζημιωθῇ. Δυστυχῶς ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ ἰδέα, ὅτι πρέπει ἐπὶ τοιούτων ἀδικημάτων νὰ ὑπάρχῃ μία κατασκοπία, τὴν ὁποίαν πρέπει, καίτοι ἐπὶ ἐξαχρειώσει τῆς κοινωνίας, νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν διὰ τῆς ἀμοιβῆς· ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὸ Δημόσιον δὲν ἐζημιοῦτο, ἐνῷ ἤδη θὰ τρέχῃ τὸν κίνδυνον τὸ Δημόσιον νὰ καταβάλλῃ, χωρὶς νὰ εἰσπράττῃ, πρόκειται δηλαδὴ τὴν ἐξαχρείωσιν, τὴν ὁποίαν συνεπάγεται ἡ ἐπαγγελία τοιούτων ἀμοιβῶν, νὰ φέρωμεν εἰς τὸ κατακόρυφον καὶ νὰ τὴν τρέψωμεν κατὰ τοῦ Δημοσίου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη πρὸ ὀλίγου, δὲν εἶναι ὑπερβολικὸν, ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει, πόθεν στρατολογοῦνται τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν πρὸς τὰς τοιαύτας καταγγελίας. Πάντες οἱ δημόσιοι ὑπηρέται, οἱ ὁποῖοι πρόκειται, συμφώνως μὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, νὰ χρησιμεύσουν ὡς μηνυταὶ τῶν τοιούτων παραβάσεων, στρατολογοῦνται ἐκ τῶν τελευταίων βαθμίδων τῆς κοινωνίας ὑμῶν, διότι, χάρις εἰς τὴν νεωτεριστικὴν νομοθεσίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἡ χωροφυλακὴ αὐτὴ οὐδὲν χορηγεῖ ἐχέγγυον. Γνωστὸν εἶναι, πῶς στρατολογοῦνται οἱ χωροφύλακες, οἵτινες γίνονται ἔπειτα καὶ ἐνωμοτάρχαι. Πῶς δύναται νὰ θεωρήσῃ ὁ νόμος τὴν εἰλικρίνειαν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων τοσοῦτον ἀσφαλῆ, ὥστε προκαταβολικῶς καὶ πρὶν ἢ βεβαιωθῇ, ὅτι πράγματι δὲν ὑπάρχει συμπαιγνία μεταξὺ τοῦ μηνυτοῦ καὶ τοῦ καταγγελλομένου, νὰ λάβῃ τὴν ἀμοιβὴν, τὴν ὁποίαν ἐξικνεῖτε μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 500 δραχμῶν; Τὸ πρῶτον καὶ καίριον ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τοῦτο, καὶ, ὡς εἶπον, ἐὰν παραβάλῃ τις τὰς διατάξεις τὰς ὑφισταμένας πρὸς τὴν νέαν διάταξιν, θὰ ἴδῃ, ὅτι συμβαίνει ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, ὅ,τι συμβαίνει εἰς ὅλην τὴν κοινωνίαν. Βαίνομεν καθ’ ἡμέραν καταπίπτοντες καὶ καθ’ ἡμέραν καθιστάμεθα χειρότεροι, χειρότεροι πολιτικῶς, χειρότεροι κοινωνικῶς, αἰσχρότεροι δικαστικῶς, καὶ ἐλεεινότεροι νομοθετικῶς. Αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ εἰκὼν, ἡ ὁποία παριστᾷ τὴν κατάπτωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξικνούμεθα καθ’ ἑκάστην· ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲ τούτῳ δύναται, ὡς ἐν κατόπτρῳ, νὰ ἴδῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν κοινωνικὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἤγαγε τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον ἠδύνατο, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἦλθε, νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ καὶ νὰ τὸν ἠθικοποιήσῃ. Τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον καὶ καίριον ἐλάττωμα, ἀλλὰ τὸ δεύτερον καιριώτερον εἶναι, ὅτι θ’ αὐξήσῃ τὰς καταχρήσεις, διὰ τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν τόσους γογγυσμοὺς καὶ τόσας ἐξεγέρσεις. Καθ’ ἣν ἐποχὴν εἰσήχθησαν τὰ μονοπώλια, ἐγένετο μακρὰ συζήτησις ἐπὶ σχετικῆς τινος διατάξεως. Ἠθέλησε καὶ τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν καταδίωξιν τῶν κατεχόντων. Τότε ἡ διαφθορὰ ἡ νομοθετικὴ δὲν εἶχε φθάσει μέχρι τοῦ βαθμοῦ, εἰς ὃν ἔφθασε σήμερον, καὶ ἠναγκάσθη νὰ διαγράψῃ τὴν ποινικὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν σήμερον ἐνισχύει τὸ νομοσχέδιον, διὰ τῆς ὁποίας θέλομεν δώσει νέαν ὤθησιν εἰς κατάχρησιν τῆς καταγγελίας καὶ εἰς πιέσεις καὶ νέαν ἐξάρτησιν τῶν πολιτῶν ἀπὸ τοῦ τελευταίου καπνοκόπτου ἢ καπνοφάντου καὶ τοῦ τελευταίου ὑπενωμοτάρχου. Τὴν λειτουργίαν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρέπει νὰ τὴν περιμένητε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Τότε θέλετε ἰδεῖ τὴν εἰδεχθῆ ἀληθῶς εἰκόνα τῶν διατάξεων τούτων, ἀλλὰ καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ τῶν διατάξεων.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 6).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον.

§151ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀρ. Σακελλαροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 94. Ἐκ τούτων 62 εἶπον Ναὶ καὶ 32 Ὄχι. Ἑπομένως τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτόν. Διάφοροι Βουλευταὶ ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ὑπαλλήλων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 98). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ ἐκ πυρηνελαίου σάπωνος ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις. Περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐλήφθησαν σήμερον τρία τηλεγραφήματα, ἐκ Ζακύνθου καὶ Κεφαλληνίας, ἤτοι τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς Ζακύνθου, τοῦ Δημάρχου Μεσογαίων καὶ τοῦ Δημάρχου Λιθακιωτῶν, παρακαλούντων τὴν Βουλὴν, ὅπως ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἐκ πυρηνελαίου σάπωνος ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τοῦ ἐξ ἐλαίου κατασκευαζομένου τοιούτου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἔχει, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεων δασμολογικῶν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει, τὸ ἄρθρον 1ον).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκεται). Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πετρίδου.

§156ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τὴν τροπολογίαν ταύτην εἶχε παρακληθῆ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει, ἐπειδὴ δὲ καὶ ὁ κ. Πετρίδης δὲν εἶναι παρὼν, παρακαλοῦμεν νὰ μὴ τεθῇ σήμερον εἰς ψηφοφορίαν, ἀλλὰ νὰ μείνῃ διὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει· εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ κατατάξεως ἐθελοντῶν θερμαστῶν).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μὴ ὑπαγωγῆς τῶν ὑπαρχόντων λογιστῶν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου ΑΡΞΒʹ.

§158Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§159ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ δὲν εἶναι παρὼν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.—Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν τμημάτων βιοτεχνικοῦ καὶ καλλιτεχνικοῦ τοῦ Σχολείου τῶν τεχνῶν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον.

§162ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἐπάγεται νέας δαπάνας;

§163ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον κανονίζει τὰ τῶν ἐν αὐτῷ ἀναγραφομένων θέσεων, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχε τεθειμένος περὶ τούτων νόμος, ἐνεγράφετο ὅμως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἡ δαπάνη.

§164ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχε νόμος, δὲν ἠδύνατο τὸ προσωπικὸν τοῦτο ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος νὰ πληρωθῇ· ἤδη δὲν γνωρίζω, κατὰ πόσον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔχον δύναμιν ἀναδρομικὴν καὶ ἑπομένως ὡς δυνάμενον νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληρώσῃ τοὺς καθυστερουμένους μισθούς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ μία διάταξις, δυνάμει τῆς ὁποίας νὰ δύναται νὰ πληρωθῶσιν οἱ καθυστερούμενοι οὗτοι μισθοί.

§165ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω καλὸν, νὰ ἐξετασθῇ ἡ πρότασις αὕτη, διότι ἡ ψήφισις τοιαύτης διατάξεως ὀρθῶς κανονίζει τὰ περὶ τούτου, ἐὰν ἐδίδαξαν οἱ καθηγηταὶ, ἐὰν ὅμως δὲν ἐδίδαξαν, ἐνδέχεται ἡ διάταξις νὰ ἀποδίδῃ μισθοὺς εἰς μὴ ἔχοντας δικαίωμα. Ὅθεν προτείνω, ἵνα σταματήσωμεν ἐνταῦθα, ὅπου γεννᾶται τὸ ζήτημα περὶ τῆς καταχωρίσεως ἢ μὴ τῆς διατάξεως, ἣν προτείνει ὁ κ. Βουλευτής.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀφορωσῶν τὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν ληξιαρχικῶν πράξεων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§167ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε τὰ λοιπά.

§168ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων νομίζω, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ ψηφισθῇ σήμερον.

§169ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, εἰς βʹ συζήτησιν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§171ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι αἱ 10 ἡμέραι αἱ ὁριζόμεναι ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ εἶναι ὀλίγαι· καλὸν θὰ ἦτο, νὰ ὁρισθῶσι τουλάχιστον 20 ἡμέραι, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι τοσαῦται ἐνστάσεις, ὥστε 10 ἡμέραι νὰ μὴ ἐπαρκέσωσι.

§172ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτου εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 4).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5.

§174ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ χρειάζεται εὐρυτέρα ἔτι τροπολογία ἐκείνης, ἣν ἀπεδέχθην. Διατυπῶ ὅθεν αὐτὸ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 5. Οἱ φόροι τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐν γένει τοῦ δήμου Ἀθηναίων πληρόνονται μετὰ τοῦ νομίμου τόκου, ἀρχομένου μετὰ ὀκτὼ ἡμέρας, ἀφ’ ἧς μετὰ τὴν ὁριστικότητα τῶν καταλόγων ἐδημοσιεύθη ἡ γενικὴ πρόσκλησις τοῦ ταμίου, οἱ τοῦ ἔτους 1887 μέχρι τῆς 1 Ἰουλίου 1889, οἱ δὲ τοῦ 1888 μέχρι τῆς 1 Ἰουλίου 1890.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς διατυπωθὲν ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§175ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ περὶ ποιμνιοβοσκῆς, κύριε Πρόεδρε.

§176ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον.

§177ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ψηφίσωμεν τὸ περὶ ποιμνιοβοσκῆς.

§178ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε, ἂς ψηφίσωμεν καὶ αὐτό.

§179ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναγνωσθῇ ἀπόψε. Ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι.

§180ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε, κύριε Γεροκωστόπουλε, νὰ συζητηθῇ.

§181ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§182ΦΛΕΣΣΑΣ. Θὰ σοῦ κοστίσῃ αὐτό!

§183ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συζητεῖται (θόρυβος).

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 καὶ 40′ μ. μ.