1889.03.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17.

τῆς 22 Μαρτίου 1889.

(Τετάρτη).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Βαρβιτσιώτου).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θ’ ἀπευθύνω μίαν ὑπόμνησιν ἑνὸς δήμου, ἐπιθυμοῦντος τῇ συγκαταθέσει ὅλων τῶν δημοτῶν, συμπεριλαμβανομένου καὶ αὐτοῦ τοῦ Δημάρχου, νὰ συγχωνευθῇ εἰς ἕτερον δῆμον. Πρόκειται περὶ τοῦ δήμου Παρευηνίων, θέλοντος νὰ συγχωνευθῇ εἰς τὸν δῆμον Ἀμβρακίας. Τοιαῦται εὐχαὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ θεωρῶνται εὐτύχημα, καθόσον εἶναι γνωστὸν, ὅτι οἱ καθ’ ὑπερβολὴν μικροὶ δῆμοι δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρῶσι τὸν προορισμόν των. Πρόκειται περὶ δήμου μικροσκοπικοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει 400 ἐκλογεῖς καὶ συνεπῶς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὰ ἀπαραίτητα μέσα πρὸς συντήρησίν του. Ὡς ἐπληροφορήθην, τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη καὶ τῶν ἐκ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, τῆς Ναυπακτίας, ἀξιοτίμων συναδέλφων. Τὴν εὐχὴν ταύτην ἐξέφρασαν τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἀμφοτέρων τῶν δήμων, ἐξέφρασε καὶ τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, καὶ δὲν βλέπω ἑπομένως, ποῖος λόγος δύναται νὰ παρακωλύσῃ καὶ πρὸς στιγμὴν τὴν ἐκπλήρωσιν μιᾶς τοιαύτης ἐπιθυμίας. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου αὐτοῦ ἔχουν συμφέροντα εἰς τὸν πλησιόχωρον δῆμον, συμφέροντα εἰς ἄλλον δῆμον, ὅπως ἐν τούτῳ ἦναι καὶ ἡ ἕδρα ἡ Δικαστικὴ, καὶ ἑπομένως δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν ἐπαναλαμβάνουσι τὴν τοιαύτην εὐχήν. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, χάριν τῶν ἀναφερομένων δημοτῶν, νὰ μοὶ παράσχῃ αὔριον τὴν αἰτουμένην ἀπάντησιν.

§2ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888, ἐκ δραχμῶν 5,000, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης δι’ ἐνοίκια φυλακῶν. Νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ 1888 ἐκ δρ. 213,000, ὑπὸ τὰ κεφάλαια «διλοχία νοσοκόμων, ἱματισμὸς, συντήρησις οἰκοδομῶν καὶ μετακομίσεις καὶ ὁδοιπορίαι». Ἕτερον περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889 ἐκ δραχμῶν 14,000 δι’ ἔξοδα τῆς Σχολῆς τῶν ναυτικῶν δοκίμων. Προσέτι νομοσχέδιον περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐκ πυρηνελαίου σάπωνος ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις. Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεων δασμολογικῶν...

§3ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἰς τί ἀφορῶσιν αἱ τροποποιήσεις;

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περιλαμβάνει διατάξεις, ἀφορώσας εἰς τὴν εἰσαγωγὴν χρησίμων εἰς τὴν βιομηχανίαν πρώτων ὑλῶν, ὅταν ἦναι ἀκαθάριστοι, ἐπὶ δασμῷ ἐλάσσονι τοῦ κειμένου, διατηρουμένου ἐπὶ τῶν κεκαθαρμένων, εἰς τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν πρώτων τινῶν ὑλῶν, ἐξαγομένων μετὰ τὴν ἐν τῇ χώρᾳ κατεργασίαν, καὶ εἰς ἐλάττωσιν τοῦ ὅρου δασμῶν τινων.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 66–70).

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Γεροκωστόπουλος χθὲς ἐποιήσατο δύο ἐπερωτήσεις. Διηρμήνευσε παράπονα τινῶν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος φανοποιῶν, ὅτι ἡ βιομηχανία αὐτῶν δασμολογεῖται ἀνίσως, ἀφοῦ ἡ πρώτη ὕλη ὑποβάλλεται εἰς τέλη σχεδὸν ἴσα πρὸς τὰ τῶν κατειργασμένων εἰδῶν, ἐζήτησε δὲ, ὅπως εἰσαχθῶσι δασμολογικαὶ διατάξεις, αὐξάνουσαι τὸν ἐπὶ τῆς κατειργασμένης ὕλης δασμόν. Καίτοι ἐξήτασα μετὰ προσοχῆς τὰ παράπονα, δὲν ἐπείσθην, ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένα καὶ ὅτι δυνάμεθα κατόπιν αὐτῶν νὰ προτείνωμεν τοιαύτην δασμολογικὴν αὔξησιν, διότι ὁ λευκοσίδηρος, ἀκατέργαστος μὲν ἀπολαύει ἀτελείας, ἐνῷ κατειργασμένος φορολογεῖται πρὸς λεπτὰ 10, 15, 20, 25, 50 καὶ 60. Ἡ διαφορὰ ὑπὲρ τῆς πρώτης ὕλης φαίνεται σπουδαία. Ἐπὶ τοῦ ἀκατεργάστου ψευδαργύρου ἐπιβάλλεται τέλος λεπτῶν 10 κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ ἐπὶ τοῦ κατειργασμένου τὰ τέλη εἶναι λεπτῶν 40 καὶ δραχμῆς. Ἐπὶ τοῦ ἀκατεργάστου ὀρειχάλκου τὸ τέλος εἶναι 30 λεπτῶν τὴν ὀκᾶν, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ κατειργασμένου εἶναι μιᾶς δραχμῆς, 2 καὶ 3 δραχμῶν. Νομίζω ἄρα, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη πρότασις περὶ αὐξήσεως τελῶν ἐπὶ τῶν κατειργασμένων εἰδῶν, τῶν ἐκ τοιαύτης πρώτης ὕλης. Ἀπηύθυνε προσέτι ὁ κ. Βουλευτὴς παρατηρήσεις περὶ τοῦ ἐλαττωματικοῦ τοῦ καταλόγου τῶν ἐπιτηδευματιῶν ἐν τῷ δήμῳ Ἐῤῥινεῶν. Προεκαλέσαμεν περὶ τούτου ἐξηγήσεις παρὰ τῶν ἐκεῖ Ἀρχῶν, ἡ δὲ ἀπάντησις ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Συμπληρωτικὸς κατάλογος ἐπιτηδευματιῶν δήμου Ἐῤῥινεῶν συνετάχθη ἐπὶ βάσει ἐνστάσεως, δοθείσης ὑπὸ Σπυρίδωνος Μπαλαφούτη, κατοίκου Ζώριας Ἐῤῥινεῶν, καὶ ἐξετέθη ὑπὸ ἁρμοδίου Δημάρχου νομιμώτατα, ὡς προκύπτει ἐξ ἀντιγράφου προγράμματος καὶ ἀποδείξεων Παρέδρων καὶ ἐφημερίων, πάντες δὲ ἐγγραφέντες ἐπιτηδευματίαι, πλὴν ἑπτὰ, ἐπέδωκαν ἐνστάσεις κατὰ ἐγγραφῆς των, ἐκδικασθησομένας ὑπὸ Δικαστικῆς ἀρχῆς αὔριον. Ἐπὶ ὑπ’ ἀριθ. 27,507 χθεσινῆς τηλεγραφικῆς διαταγῆς». Ὥστε δὲν φαίνεται ἐνεργηθέν τι ἐκρύθμως. Ὁ Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας κ. Κατσικόπουλος ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν περὶ μήπω ἀποδόσεως μέρους χρηματικῆς ποινῆς, ἀναγνωρισθέντος ὡς κακῶς ἐπιβεβλημένου καὶ ἑπομένως κακῶς εἰσπραχθέντος, παρατηρήσας, ὅτι, ἐνῷ πολλὴ σπουδὴ κατεβλήθη περὶ τὴν εἴσπραξιν, μεγάλη δείκνυται χαλαρότης περὶ τὴν ἀπόδοσιν. Ὑποβάλλω ἔκθεσιν τοῦ Δικαστικοῦ Συμβούλου περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἐξ ἧς ἀποδεικνύεται, ὅτι εὐθὺς, ὡς ἀπεφασίσθη ἡ ἀπόδοσις μέρους τῆς καταγνωσθείσης χρηματικῆς ποινῆς, ἐνηργήθησαν πάντα, ὅσα ἀπαιτεῖ ὁ νόμος πρὸς τὴν τοιαύτην ἀπόδοσιν διὰ τῆς συντάξεως τοῦ οἰκείου πρωτοκόλλου. Τὸ πρωτόκολλον εἰσέτι δὲν περιῆλθεν εἰς τὰς ἐνταῦθα Ἀρχὰς, οὗτος δὲ εἶναι ὁ λόγος τῆς βραδύτητος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως.

§7ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ ἀναδιοργανισμοῦ τοῦ τμήματος τῶν Δημοσίων ἔργων. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ οὐσιώδεις διατάξεις περιέχονται: Πρῶτον, ἡ ὑπαγωγὴ τῶν σιδηροδρόμων εἰς ἴδιον τμῆμα, μὴ ἐξαρτώμενον ἐκ τῆς Διευθύνσεως τῶν Δημοσίων ἔργων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἦναι δυνατὴ ἐπίβλεψις συνεχὴς καὶ ἄμεσος. Δεύτερον, ἡ κατάργησις τῆς κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ὁδοποιΐας καὶ ἡ ὑπαγωγὴ τῶν ἀφορώντων εἰς τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ ἔτους 1890. Ἕτερον νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς ἄδειαν πρὸς κανονισμὸν διὰ Β. Διατάγματος τῶν ζωνῶν τῆς τηλεγραφικῆς διανομῆς ἐν Ἀθήναις, δι’ ἧς ἐπιτυγχάνεται ἀκριβεστέρα καὶ οἰκονομικωτέρα ἐκτέλεσις τῆς διανομῆς. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 71–72).

§8ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶχον κάμει μίαν παράκλησιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὑπεσχέθητε ν’ ἀπαντήσητε σήμερον.

§9ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶμαι ἕτοιμος ἀκόμη.

§10Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὑποβάλλω ἀναφορὰν, ὑπογεγραμμένην παρὰ 200 καὶ πλέον πολιτῶν, οἵτινες παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπιτρέψῃ αὕτη εἰς τὴν Δημοτικὴν ἀρχὴν τὴν ἀνέγερσιν ἀγορᾶς ἐν τῷ χώρῳ τῆς παλαιᾶς ἀγορᾶς, ὅστις, ὡς γνωρίζετε, μετὰ τὴν πυρκαϊὰν ἔμεινε κενὸς, γενομένων ἀρχαιολογικῶν ἀνασκαφῶν. Οἱ ἀναφερόμενοι εὑρίσκουσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον λόγος, ὅπως μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἀνέγερσις ἀγορᾶς, ἡ ὁποία καὶ τὸ μέρος θὰ ἐξωραΐσῃ καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ὠφελήσῃ, καθόσον διὰ τῶν γενομένων ἐπανειλημμένως ἀνασκαφῶν οὐδὲν ἀρχαῖον ἀνευρέθη ἐν τῷ χώρῳ ἐκείνῳ, ὅστις ἤδη χρησιμεύει μόνον πρὸς ἐναπόθεσιν ἀκαθαρσιῶν, αἵτινες γεννῶσι μολύσματα. Ὑποβάλλων ἑπομένως τὴν ἀναφορὰν ταύτην, παρακαλῶ θερμῶς, ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν αἴτησιν ταύτην καὶ, ἄν τὰ πράγματα ἔχωσιν ὡς ἀναφέρονται, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν δῆμον, ὅπως ἀνεγείρῃ τὴν ἀγοράν.

§11ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἀντικείμενον, περὶ οὗ ἡ ἀναφορὰ, εἶναι σπουδαῖον, διότι ἀληθῶς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῆς πόλεως ἔχει ἀνάγκην ἀγορᾶς, ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἀνιδρυθῇ ἐπὶ τοῦ προτέρου χώρου ἡ ἀγορὰ, διότι εἶναι παντελῶς ἀνακριβὲς, ὅτι τὸ μέρος τοῦτο, ἐν ᾧ ἐγένοντο ἀνασκαφαὶ πρό τινων ἐτῶν, δὲν ἀνέδειξεν ἀρχαιότητας ἀξίας λόγου. Ὁ χῶρος, ἐν ᾧ ἔκειτο ἡ ἀρχαία ἀγορὰ, περιλαμβάνεται ὅλος ἐν ἑνὶ τῶν μεγίστων καὶ σπουδαιοτάτων ἀρχαίων οἰκοδομημάτων, ἅτινα ὑπελείφθησαν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἑλλάδος· τὸ μέγα τετράγωνον περιλαμβάνει γυμνάσιον καὶ βιβλιοθήκην ἐν ἑνὶ μεγίστῳ οἰκοδομήματι, πιθανῶς ἱδρυθέντα ὑπὸ τοῦ Αὐτοκράτορος Ἀδριανοῦ. Ἀνασκαφέντος δὲ τοῦ πλείστου τῆς μεγάλης ταύτης ἐκτάσεως, ἀνεδείχθη ὁλόκληρον τὸ κέντρον καὶ τὸ πρὸς ἀνατολὰς τμῆμα τοῦ μνημείου, ἐν ᾧ περιέχεται ἓν τῶν καλλίστων μωσαϊκῶν, ἅτινα περιεσώθησαν ἐν Ἀθήναις ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἡ ἀνασκαφὴ αὕτη πανταχοῦ ἐκρίθη ὡς μία τῶν σπουδαιοτάτων, καὶ τὸ μνημεῖον, ὅπερ ἀπεδόθη δι’ αὐτῆς εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι τοσοῦτον ἄξιον μερίμνης, ὥστε μόνον βάρβαρος Κυβέρνησις ἤθελεν ἐπιτρέψει ν’ ἀνεγερθῶσιν ἐκεῖ πάλιν τὰ παραπήγματα τῆς ἀρχαίας ἀγορᾶς, ἢ καὶ νέα ἀγορὰ, εὐπρεπεστέρα ἐκείνης. Διὰ τοῦτο, ὅσον καὶ ἂν ἐπιθυμῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ διευκολύνῃ τοὺς κατοίκους τοῦ τμήματος ἐκείνου τῆς πόλεως ἐν τῇ θέσει, ἐν ᾗ ὑπῆρχεν ἡ παλαιὰ ἀγορὰ, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐπιτραπῇ τὸ ζητούμενον.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν τὰ εὑρήματα, τὰ ὁποῖα ἦλθον εἰς φῶς μετὰ τὴν γενομένην ἀνασκαφὴν, ἦναι ἄξια λόγου, δὲν ἐξηγεῖται, πῶς ὁ χῶρος ἐκεῖνος κατωρθώθη νὰ χρησιμεύῃ πρὸς ἀπόθεσιν πάσης ἀκαθαρσίας. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία ἢ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἐξετέλεσε τὰς ἀνασκαφὰς, ἀλλ’ εἴτε ἡ πρώτη, εἴτε τὸ δεύτερον, ὤφειλον ἀμέσως νὰ φροντίσωσι περὶ τοῦ καθαρισμοῦ τοῦ μέρους ἐκείνου, ἠδύνατο δὲ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε γίνει δεκτὴ ἡ καθολικὴ αἴτησις ὅλων τῶν κατοίκων τοῦ πρώτου καὶ τοῦ τετάρτου τμήματος τῆς πόλεως, νὰ γίνῃ τὸ μέρος ἐκεῖνο πλατεῖα, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται ἐν τῷ μέσῳ τῶν δύο πολυπληθεστέρων τμημάτων νὰ ὑπάρχῃ χῶρος πλήρης ἀκαθαρσιῶν. Ὑπὸ ἔποψιν ὑγιεινῆς καὶ καλαισθησίας ἐπιβάλλεται ὁ καθαρισμὸς ἐκείνου τοῦ μέρους καὶ ἡ ἀπόδοσις αὐτοῦ εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐνεπρήσθη ἡ παλαιὰ ἀγορὰ, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐντελῶς ἔλειψε τὸ ἐμπόριον τοῦ τμήματος ἐκείνου, ὅλοι δὲ οἱ περίοικοι πάσχουν τὰ πάνδεινα. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνέγερσιν ἀγορᾶς ἐκεῖ, ἂς φροντίσῃ τοὐλάχιστον νὰ καθαρίσῃ αὐτὸ, νὰ μὴ ἀφήσῃ δὲ τοῦ δῆθεν προτύπου ψηφιδωτοῦ νὰ γίνηται τοιαύτη χρῆσις, ὁποία γίνεται σήμερον καὶ ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι βλαβερὰ εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων ἐκείνων.

§13ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἐγὼ, ὡς τιμηθεὶς διὰ τῶν ψήφων τῶν δημοτῶν τῆς πρωτευούσης, γνωρίζω πόσον δημοτικὸν εἶναι τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τῶν ἐντίμων συναδέλφων. Καὶ εἰς ἐμὲ, ὡς ἀντιπροσωπεύοντα τὴν πρωτεύουσαν, πολλάκις πολλοὶ τῶν ἀρίστων τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἦλθον, παρακαλοῦντες, ἵνα ἐπιτρέψω ν’ ἀνεγερθῇ πάλιν ἡ ἀγορὰ ἔν τινι τμήματι τοῦ ἀρχαίου ἐκείνου οἰκοδομήματος· ἀλλὰ καθῆκον εἶχον, παραβλέπων τὸ ἐκ τῆς δημοτικότητος συμφέρον, νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, εἶπον δὲ καὶ εἰς αὐτοὺς, ὅ,τι καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς σήμερον λέγω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Κυβέρνησιν, σεβομένην ἑαυτὴν, ἔχουσαν τὴν ἀξίωσιν, νὰ ὀνομάζηται πεπολιτισμένου Κράτους Κυβέρνησις, νὰ συγχωρήσῃ, ἵνα ἐντὸς τοῦ χώρου τοῦ ἀρχαίου ἐκείνου ἱδρύματος, ἀνεγερθῇ ἀγορὰ, ἐν οἱῳδήποτε μέρει αὐτοῦ, διότι πᾶς, ὁ ὀλίγον ἐγκύψας εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, γνωρίζει, ὅτι ὅλον τὸ τετράγωνον ἀποτελεῖ ἓν οἰκοδόμημα ἀδιαίρετον, οἱ τοῖχοι, οἱ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Αἰόλου, μετὰ τῶν τοίχων τῶν εὑρισκομένων ἐπὶ τῆς ὁδοῦ, ἥτις ἀποτελεῖ συνέχειαν τῆς ὁδοῦ Ἀθηνᾶς, ἵστανται τὰ δύο ἄκρα πρὸς ἀνατολὰς καὶ δυσμὰς ὅρια τοῦ οἰκοδομήματος. Ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχουσι διεσπαρμένα τὰ λείψανα τοῦ ἀρχαίου καὶ μεγαλοπρεποῦς Ἀδριανείου κτίσματος, οὗτινος τὸ διάγραμμα προκύπτει σχεδὸν ἀκέραιον ἐπὶ τῆς γενομένης ἀνασκαφῆς. Ἤθελεν εἶναι βανδαλισμὸς ἀληθὴς ἡ ἄδεια πρὸς ἀνέγερσιν ἀγορᾶς ἐν τοιούτῳ τόπῳ. Βεβαίως ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς καθαριότητος αὐτοῦ, ἀλλὰ πρῶτον εἶναι ἀνακριβὲς, ὅτι ὁ χῶρος οὗτος ἐγένετο ἑστία ἀκαθαρσιῶν, διότι πρὶν ἢ ἀνασκαφῇ, περιετοιχίσθη καὶ πρὸς προφύλαξιν τῶν ἀρχαιοτήτων καὶ πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀκαθαρσιῶν. Ὑπάρχουσιν ἀληθῶς ἐκεῖ ἀκαθαρσίαι, ἀλλ’ ἔξωθεν τοῦ τοίχου, καὶ τοῦτο, διότι ἐξ ἐπιεικείας εὐνοήτου ἐπετράπη ἐκεῖ παρὰ τὸν τοῖχον ἡ πώλησις ὀπωρῶν καὶ λαχάνων. Πιθανὸν δὲ καὶ ὑπερβαίνοντες τὸν τοῖχον οἱ ἄνθρωποι νὰ ῥίπτωσι καὶ ἐντὸς τοῦ περιβόλου ἀκαθαρσίας. Περὶ τούτων θέλει ληφθῆ φροντίς. Λέγω ὅμως ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ὁ χῶρος οὗτος ἐν ταῖς σκέψεσι τῆς Κυβερνήσεως εἶναι προωρισμένος ν’ ἀποτελέσῃ περίπατον κεντρικὸν τῆς πόλεως, ὅστις θ’ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν παρημελημένων ἐκείνων παλαιῶν τμημάτων αὐτῆς καθαρὸν ἀέρα, ὅπως ἀναπνέωσιν αὐτὸν ἄνευ ἀνάγκης νὰ ἐξέρχωνται τῆς πόλεως.

§14ΡΑΛΛΗΣ. Ἐλπίζω, ὅτι μέχρι τῆς ἐκτελέσεως ὅλων αὐτῶν τῶν λαμπρῶν σχεδίων τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ δὲν θὰ παρέλθῃ ἑτέρα τετραετία· παρακαλῶ ὅμως, διὰ νὰ πεισθῇ περὶ τῶν παρ’ ἡμῶν λεγομένων, νὰ μεταβῇ ἐκεῖ, καὶ θέλει ἰδεῖ, ὅτι ἀληθῶς πρόκειται περὶ ἀκαθαρσιῶν ἐντὸς τοῦ χώρου, ἄλλως καὶ ἡ ἐξωτερικὴ ἀκαθαρσία εὐθύνει τὴν Κυβέρνησιν, διότι, ἐπειδὴ σκέπτεται πάντοτε περὶ τοῦ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀποκτήσῃ ψήφους, ἔχομεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἡμεῖς δὲν ἀποβλέπομεν εἰς τοῦτο, ἀλλὰ εἰς τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τῶν κατοίκων· ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μόνον εἰς τὰς ψήφους ἀποβλέπει· ἐὰν πρόκηται περὶ συστάσεως κομματάρχου του, βεβαίως θὰ φανῇ, πρόθυμος, καὶ τότε ὅλα θὰ διεξαχθῶσιν ὁμαλῶς· ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἐσκέφθησαν νὰ τὸν ψηφίσουν, τότε ἀπαντᾷ, ὅτι πρόκειται περὶ βανδαλικῶν πράξεων. Βανδαλικὴ πρᾶξις εἶναι ἐκείνη, διὰ τῆς ὁποίας κατεδικάσθησαν τὰ δύο μεγαλείτερα τμήματα τῆς πόλεως εἰς ἀληθῆ θάνατον ἐκ μιασματικῶν νόσων, ἐκ τῶν ἀκαθαρσιῶν, αἱ ὁποῖαι συσσωρεύονται ἐκεῖ ἕνεκα τῆς ἀμελείας τῶν ἁρμοδίων.

§15ΙΩ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὅτε ἐσύστησα τὴν ἀναφορὰν, εἶπον, ὅτι ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις καὶ ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς μέλος τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καλῶς τὰ πράγματα· δὲν ἐνόουν δὲ, ὅτι, ἐὰν ἤθελον ἀνακαλυφθῆ ἀρχαιότητες ἄξιαι λόγου, ἢ ἐὰν ὑπῆρχε πιθανότης τοιαύτη, ὅτι ἤθελον συστήσει νὰ γίνῃ ἐκεῖ ἀγορὰ, ἀλλ’ ἐνόουν, ὅτι τὸ μέρος ἐκεῖνο δὲν ἔπρεπεν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ εὑρίσκηται εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκεται ἤδη. Ἐγὼ κατοικῶ ἐκεῖ πλησίον, καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ἀναφερομένων. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ βεβαιοῖ, ὅτι ἀδύνατον εἶναι ἐν τῷ μέλλοντι, ν’ ἀνεγερθῇ ἐκεῖ ἀγορὰ, νὰ φροντίσῃ νὰ ἐξωραϊσθῇ τὸ μέρος ἐκεῖνο καὶ νὰ μὴ χρησιμεύῃ, ὅπως ἤδη, μόνον διὰ τὰς ἀκαθαρσίας.

§16ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν καὶ δὲν πιστεύω, νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ τις, ὅτι ὁ πρὸ 10 περίπου μηνῶν λειτουργῶν νόμος περὶ χαρτοσήμου ἀπεδείχθη καταπιεστικώτατος, ἐν πολλοῖς δὲ καὶ σχεδὸν δημευτικός. Ἡ Κυβέρνησις ἴσως σκέπτεται, ἐὰν δὲν ἀπεφάσισεν ἀκόμη, νὰ εἰσαγάγῃ τροποποιήσεις ἐπὶ τὸ ἠπιώτερον καὶ δικαιότερον, ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἶναι πιθανὸν, ὅτι κατὰ τὴν παροῦσαν ἔκτακτον Σύνοδον θέλει προβῆ εἰς τοιαύτας τροποποιήσεις, ἐσκέφθην, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον, νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ ὡρισμένης τάξεως φορολογουμένων, τῆς τάξεως τῶν σταφιδοκτημόνων, ἥτις, ὡς ὅλοι γνωρίζετε, εὑρίσκεται εἰς ἐκτάκτους οἰκονομικὰς δυσχερείας. Ἡ τάξις αὕτη, δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ὑπεβλήθη εἰς μίαν φορολογίαν, ἥτις δὲν ὑπῆρχε πρότερον, καὶ ἥτις εἶναι λίαν καταθλιπτική. Ἀναγκάζονται δηλαδὴ, πωλοῦντες τὸν σταφιδόκαρπον αὐτῶν, νὰ ἐκδίδωσιν ἐξοφλητικὰς ἀποδείξεις ἐπὶ χαρτοσήμου, ἀξίας ἀναλόγου πρὸς τὸ τίμημα τοῦ πωλουμένου σταφιδοκάρπου.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι διάταξις τοῦ παλαιοῦ νόμου· περὶ τούτου ἐβεβαιώθημεν ἐξετάσαντες.

§18ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐφηρμόζετο ἐπὶ τοῦ παλαιοῦ νόμου.

§19ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐφηρμόζετο διότι ὁ παλαιὸς νόμος δὲν ἠκύρου τὰς ἄνευ χαρτοσήμου ἀποδείξεις.

§20ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα, ἀλλ’ ὁ νέος νόμος ἀκυροῖ τὰς ἀποδείξεις συνεπείᾳ μέτρου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις καὶ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς παρελάβομεν ἐξ αὐτῆς.

§21ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁπωσδήποτε, εἴτε ἐκ τοῦ παλαιοῦ νόμου παρελήφθη ἡ διάταξις αὕτη, εἴτε κατὰ πρῶτον ἐθεσμοθετήθη, τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ. Πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω πρότασιν νόμου, ἔχουσαν οὕτω (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ περὶ τελῶν χαρτοσήμου νόμου προστίθενται τὰ ἑξῆς: «καὶ αἱ ἀποδείξεις, αἱ ἐκδιδόμεναι ὑπὸ πωλητῶν σταφιδοκάρπου, πρὸς βεβαίωσιν ὁλικῆς ἢ μερικῆς καταβολῆς τοῦ τιμήματος».

§22ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ περιλάβητε ἐν τῇ προτάσει σας ὅλους τοὺς κτηματίας καὶ ὅλα τὰ προϊόντα.

§23ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο δύναται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν γενικωτέρῳ νομοσχεδίῳ.

§24ΙΩ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ νόμου τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ ἑνὸς ἀτόπου, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοτε εἶχον κάμει λόγον εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ δὲ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐγένετο μακρὰ συζήτησις περὶ αὐτοῦ. Κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐντὸς ἑξήκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως ἀνακοπῆς ἢ ἐφέσεως, δὲν γίνῃ δήλωσις αὐτῶν ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου γραμματέως τοῦ Δικαστηρίου, ἡ ἀνακοπὴ καὶ ἡ ἔφεσις καθίστανται ἀπαράδεκτοι. Τὸ τοιοῦτον εἶναι, ὅ,τι ἄτοπον. Ἐὰν ὁ νόμος ὑπέβαλλε τοὺς μὴ τηροῦντας τὴν διάταξιν ταύτην εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς καταβολῆς τοῦ πενταπλασίου ἢ καὶ δεκαπλασίου τοῦ ἐπὶ τῇ δηλώσει καταβαλλομένου τέλους, θὰ τὸ ἐνόουν· ἀλλὰ νὰ κηρύσσῃ ἀκύρους καὶ ἀπαραδέκτους τὰς ἀνακοπὰς καὶ ἐφέσεις τῶν πολιτῶν καὶ καταστρέφῃ οὕτω δικαιώματα πολυτιμότατα αὐτῶν, τὸ τοιοῦτον θεωρῶ ἀδικώτατον, νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον, νὰ διορθώσῃ τὸ κακὸν, καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ἐπίσης τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ὑποβάλωμεν τὴν γνώμην μας ταύτην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειοψηφίαν, διότι ἀργότερα δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπανορθώσωμεν ζημίας μεγάλας, αἵτινες δύνανται νὰ ἐπέλθωσιν εἴτε ἕνεκα ἀμελείας, εἴτε ἕνεκα ἄλλων λόγων τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν δήλωσιν, δηλ. τῶν δικηγόρων. Ἄλλως τε δὲ διὰ τῆς τοιαύτης ῥήτρας τοῦ νόμου περὶ τελῶν χαρτοσήμου μεταβάλλονται διατάξεις οὐσιώδεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, μὴ περιλαμβανόμεναι ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ Δικονομίᾳ, ἀλλ’ ἐν ἑτέρῳ νόμῳ, λάθρα ἐῤῥιμέναι.

§25ΙΩ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ προαγορεύσαντος κ. συναδέλφου δύναμαι νὰ βεβαιώσω καὶ ἐγὼ, ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός μου, ὅτι ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης ἐπέρχονται ζημίαι πολλαὶ καὶ μεγάλαι, διότι τινὲς, μὴ γνωρίζοντες, ἢ ἀμελοῦντες, δὲν ποιοῦσι τὰς δηλώσεις ταύτας, καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς ἑξηκονθημέρου προθεσμίας ἀπολλῦσι πᾶν δικαίωμα κατὰ τῆς ἀνακοπείσης ἢ ἐκκληθείσης ἀποφάσεως. Παρακαλοῦμεν ὅθεν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἄτοπον τῆς διατάξεως ταύτης, τῆς ὁποίας οὐδεὶς ἕτερος σκοπὸς ὑπάρχει, πλὴν τοῦ ταμιευτικοῦ, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιτύχῃ, ἐπιβάλλουσα τὴν φορολογίαν αὐτὴν εἰς οἱονδήποτε ποσὸν θέλει, διπλάσιον, τριπλάσιον, ἀλλ’ οὐχὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§26ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζω ἐνθέρμως τὴν παράκλησιν τῶν κκ. συναδέλφων, διαβεβαιῶ μάλιστα τὴν Βουλήν, ὅτι εἷς τῶν σπουδαιοτέρων ἐνταῦθα δικηγόρων ὑπέπεσε δυστυχῶς εἰς τὴν παράλειψιν ταύτην, ἐκ τῆς ὁποίας κινδυνεύουσι ν’ ἀπολεσθῶσι συμφέροντα τοῦ πελάτου του σπουδαιότατα. Ὁ ὑπάλληλος, φαίνεται, τοῦ δικηγόρου τούτου ἐλησμόνησεν νὰ ποιήσῃ τὴν περὶ τῆς ἀνακοπῆς ἢ τῆς ἐφέσεως δήλωσιν, καὶ ἐκ τούτου αὕτη ἐθεωρήθη ἀπαράδεκτος. Προσῆλθε μάλιστα πρός με, ὡς Βουλευτὴν, ὁ δικηγόρος ἐκεῖνος καὶ μοὶ παρεπονέθη, ὅτι δὲν φροντίζομεν ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τῆς καταργήσεως τῆς ἀδίκου καὶ παραλόγου ταύτης διατάξεως.

§27ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι περὶ τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, εἶναι ἀκόμη προφανέστερον ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει, ὅτι οἱ ἀνακόπτοντες ἢ ἐκκαλοῦντες δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Δικαστηρίου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἀπευθύνεται ἡ ἔφεσις ἢ ἡ ἀνακοπή. Ὑποθέσατε, λόγου χάριν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἷς διάδικος, κατοικῶν εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης, ἐκκαλεῖ μίαν ἀπόφασιν· συνήθως μετὰ τὴν ἔφεσιν δὲν σπεύδει ὁ ἐκκαλῶν διάδικος ν’ ἀποστείλῃ τὰ ἔγγραφά του εἰς τὸν δικηγόρον, παρέρχεται τὸ δίμηνον, δὲν γίνεται ἡ δήλωσις περὶ τῆς ἐφέσεως, καὶ τὸ δικαίωμα καταστρέφεται. Τὸ ἄτοπον εἶναι ἐνταῦθα χονδροειδῶς καταφανές· καὶ διατί; χάριν μιᾶς ταμιευτικῆς διατάξεως, χάριν φόρου 2 δραχμῶν ἢ μιᾶς δραχμῆς. Ἠδύνατο κάλλιστα νὰ καταβληθῇ ὁ φόρος οὗτος παρὰ τοῦ διαδίκου, ἐπιτρεπομένης τῆς καταβολῆς μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἀποφάσεως, ἢ μέχρι τῆς συζητήσεως τῆς ἐφέσεως, χωρὶς νὰ κινδυνεύωσι τοιαῦτα δικαιώματα. Ἀλλὰ βεβαίως δυνάμεθα νὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς νομοθέτημα Ζουλοῦ, καὶ δύνανται νὰ χαρακτηρησθῶσιν ὡς νομοθέται Ζουλοῦ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι χάριν εἰσπράξεως μιᾶς ἢ δύο δραχμῶν, καταστρέφουσι τιμαλφέστατα συμφέροντα. Δὲν ἐννοῶ διατὶ ἐκ μιᾶς τοιαύτης παραλείψεως, ἥτις δύναται νὰ ἐπέλθῃ εἴτε ἐξ ἀμελείας τοῦ δικηγόρου, εἴτε ἐκ τῆς συνήθους ὀλιγωρίας τῶν διαδίκων, νὰ καταστρέφωνται μέγιστα συμφέροντα, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται πολλάκις ἡ ὕπαρξις ὁλοκλήρων οἰκογενειῶν. Εὐτυχῶς ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν φέρει οὐδεμίαν εὐθύνην, οὔτε διὰ τὴν διάταξιν ταύτην, οὔτε διὰ τὰς ἄλλας τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου· ἐὰν διατελῇ τις δικηγόρος, γνωρίζει τίνας προσθήκας ἐπήνεγκεν εἰς τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου ὁ νόμος οὗτος, ὁ ὁποῖος σχεδὸν ἐδεκαπλασίασε τὰ δικαστικὰ τέλη. Νομίζω, ὅτι ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, δὲν θὰ ἦναι δὲ τὸ πρῶτον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον θέλει ἀναθεωρηθῆ.

§28ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις τῶν κυρίων συναδέλφων φρονῶ, ὅτι εἶναι ὀρθοτάτη καὶ δικαία. Εἶναι βεβαιότατον, ὅτι ἐκ τῆς διατάξεως, περὶ ἧς ἐποιήσαντο λόγον οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἐπῆλθεν ἐντελὴς καταστροφὴ τῶν δικαιωμάτων τῶν διαδίκων. Ἡ ἀνάγκη εἶναι κατεπείγουσα, καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ τούτου. Τουλάχιστον νὰ ἐπιτραπῇ, ὅπως ἡ δήλωσις γίνηται μέχρι τῆς συζητήσεως τῆς ὑποθέσεως καὶ οὐχὶ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς ὁποίας νὰ λαμβάνῃ ἐντελῶς τὸ δίκαιόν του ὁ διάδικος.

§29ΙΩ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν θ’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν;

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀγνοεῖτε, ὅτι ἔχετε δικαίωμα ἐκ τοῦ Συντάγματος νὰ εἰσάγητε προτάσεις νόμων; Ὑποβάλλετε πρότασιν νόμου ὑμεῖς, δικαίωμα ὅμως δὲν ἔχετε, ἵνα ἀξιῶτε, ὅπως περὶ τῆς τροποποιήσεως ταύτης ὑποβάλω πρότασιν νόμου ἐγὼ, ὁ ἔχων ἐναντίαν γνώμην.

§31ΙΩ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἤλπιζον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἤθελε δώσει τοιαύτην ἀπάντησιν, ὅτι δὲν ἤθελεν εἴπει, ὅτι ἔχει ἐναντίαν γνώμην, ὅταν πανταχόθεν ἐγείρωνται φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι κατὰ τοῦ ἀτόπου αὐτοῦ· ἤλπιζον ὅτι ἤθελε σπεύσει νὰ ὁμολογήσῃ τὸ ἄτοπον τοῦ νόμου τούτου, ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν συγκατανεύῃ νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ἔσφαλε, θαυμάζω, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐξακολουθεῖ νὰ τηρῇ σιγὴν, ἀνέχεται δὲ νὰ κατέχῃ τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ δὲν παραιτεῖται ἀμέσως, μετὰ τοιαύτην διὰ τοῦ νόμου τούτου λαθραίαν μεταῤῥύθμισιν τοῦ δικαίου. Ἡμεῖς βεβαίως θὰ φέρωμεν πρότασιν, ἀλλ’ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν θὰ φέρωμεν, γνωρίζομεν, ὅτι δὲν ἔχει ἀξίαν τινὰ, ὅταν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία δὲν θελήσωσι νὰ ἀποδεχθῶσιν αὐτήν.

§32ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἀδικωτέρα αἰτίασις ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀπηύθυνεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἐὰν ἔχητε γνώμην τοιαύτην, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὑποβάλετε πρότασιν, ἵνα συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἡ πολυχρόνιος πεῖρα τοῦ Βουλευτηρίου ἡμῶν ἀποδεικνύει, ὅτι οὐδεμία πρότασις, ὑποβληθεῖσά ποτε ὑπὸ Βουλευτοῦ, ἦλθέ ποτε εἰς συζήτησιν. Πρὸς τί λοιπὸν νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν; Ἂς δηλώσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν αὐτὴν, καὶ αὐθημερὸν θέλομεν ὑποβάλει πρότασιν.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ γνῶσις, ἣν ἔχω, τοῦ θέματος, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, δὲν προκύπτει ἐκ πληροφοριῶν, ὁποῖαι αἱ παρ’ αὐτοῦ ἀνακοινωθεῖσαι. Ἐὰν ἐθεώρουν, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις, ἤθελον ὑποβάλει πρότασιν, τὰς δὲ σκέψεις μου περὶ τῆς διατάξεως καθιστᾷ καταδήλους πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς ἡ ἀποχή μου ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοιαύτης προτάσεως. Ἐάν ποτε θεωρήσω, ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα πρὸς ὑποβολὴν προτάσεως περὶ τούτου, τὴν γνώμην μου θέλω στηρίξει ἐπὶ μελέτης τοῦ ζητήματος ἀσχέτου ὅλως πρὸς τὰ λεχθέντα.

§34Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν φρονεῖ βεβαίως, ὅτι εἶναι ὁ πρῶτος καταγγείλας τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα γίνονται· ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, μανθάνων τὰ ἄτοπα παρὰ πολλῶν, περιωρίσθη μόνον νὰ ἐκθέσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὰ παράπονα ταῦτα. Ἐὰν ἐνόμισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι μὲ ἐνδιαφέρει κατὰ πόσον θὰ ἐπιδράσῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ ἐμὴ γνώμη, ἐντελῶς πλανᾶται· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει, εἶναι ὅτι, ἐνῷ ἔπραξεν ἓν ἄτοπον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν τὸ ὁμολογεῖ, ἀλλὰ διὰ τοῦ πείσματος, τὸ ὁποῖον τὸν χαρακτηρίζει, ἐμμένει εἰς τὸ σφάλμα αὐτοῦ. Πληροφοροῦμαι, ὅτι σπουδαιοτάτη δίκη μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ ἑνὸς ἰδιώτου κατεστράφη, λησμονήσαντος τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου νὰ ποιήσῃ τὴν τοιαύτην δήλωσιν. Ὑποθέσατε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐγείρει τις ἀγωγὴν καὶ ζητεῖ ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν παρά τινος, ὁ ὁποῖος δικάζεται ἐρήμην, ἀλλ’ ὅστις ἐμπροθέσμως ἀνακόπτει τὴν ἀπόφασιν, παραλείπει ὅμως νὰ ποιήσῃ, ἕνεκα οἱουδήποτε λόγου, τὴν περὶ τῆς ἀνακοπῆς δήλωσιν. Ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Νὰ καταδικασθῇ ὁ τοιοῦτος ὁριστικῶς καὶ τελεσιδίκως εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἑκατοστύων χιλιάδων ἢ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, διότι ὁ δικηγόρος του, εἴτε ἐξ ἀμελείας, εἴτε καὶ ἐν γνώσει, παρέλειψε τὴν δήλωσιν ταύτην. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν πρέπει νὰ ἰσχύῃ τὸ πεῖσμα, ἀλλὰ πρέπει νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις τὴν προτεινομένην τροποποίησιν.

§35ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὁ προκαταβολικὸς αὐτὸς ἀγὼν, ὁ διεξαγόμενος πρὸς ἐξαναγκασμὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, δὲν δύναται νὰ παραταθῇ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εὑρίσκεται βεβαίως ἐντὸς τῶν τύπων, ἀλλὰ καὶ κατ’ οὐσίαν ἔσπευσε νὰ ἐκδηλώσῃ τοιαύτην γνώμην· εἶναι κατὰ τῆς τοιαύτης μεταβολῆς, εἶναι ὑπὲρ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, καὶ ἡ διάταξις τοῦ νόμου ἐκείνη εἶναι ἴσως, — ὄχι ἴσως, ἀλλὰ βεβαίως, — ἡ ἐξασφαλίζουσα τὴν εἴσπραξιν ἐκείνην τοῦ διδράχμου καὶ μὲ τὸν κίνδυνον τῆς καταστροφῆς τῶν περιουσιῶν. Καὶ μήπως ἀπό τινος χρόνου ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἔχῃ ἄλλον προορισμὸν, παρὰ νὰ φορολογῇ; εἶναι συμφωνοτάτη ἡ διάταξις αὕτη μὲ τὸν προορισμὸν τοῦ ὅλου Κράτους. Ἀλλ’ ἀφοῦ τέλος πάντων προκαταβολικῶς αὐτὸς ὁ ἀγὼν διεξήχθη εἰς μάτην, οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἀληθῶς ἀξιέπαινον πρωτοβουλίαν, ὅπως ῥίψωσι τὴν ἰδέαν ταύτην εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἂς σπεύσωσι νὰ ὑποβάλωσι πρότασιν· ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ζητήσῃ βεβαίως νὰ ῥίψῃ ταύτην εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλλένδας, θὰ ἴδωμεν δὲ τότε, τί θὰ εἴπωσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς πλειονοψηφίας.

§36ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐλαττώματα τοῦ ἄρθρου 52 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, περὶ οὗ ὡμίλησαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, εἶναι καταφανῆ καὶ δὲν χρήζουσι πλειοτέρας ἀναπτύξεως, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως εἶναι καταφανὲς ἐπίσης τὸ ἐλάττωμα τῆς ἐπιμονῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅπερ ἀπεκάλυψε τελειότερον ἐν τῇ συνεδριάσει ταύτῃ, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τῶν προλαλησάντων, διότι, ἐὰν ἦτο σύμφωνος, ἤθελεν ὑποβάλει αὐτὸς οὗτος πρότασιν περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 52. Λοιπὸν πρέπει νὰ περιμένωμεν, πότε θὰ ὡριμάσῃ ἐν τῇ κεφαλῇ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ πεποίθησις, ἡ ὁποία πρὸ πολλοῦ ὡρίμασεν ἐν ἁπάσῃ τῇ κοινωνίᾳ. Ἐν τούτοις, καίτοι ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν ἀπελπιστικὴν ἐπιμονὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὐχ ἧττον εἶμαι τῆς γνώμης, ὅπως τάχιστα καὶ, εἰ δυνατὸν, ταύτην τὴν στιγμὴν ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 52, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὁποίου ἐγένετο πρόξενος πολλῶν ζημιῶν καὶ ἀπωλείας σημαντικῶν δικαίων τῶν συμπολιτῶν μας, ὡς δύνανται νὰ συνομολογήσωσιν οἱ ἐν τῷ δικηγορικῷ ἐπαγγέλματι συνάδελφοι ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θεωρῶ καθῆκον μου, νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ ἑτέρου νομοσχεδίου, ἀρτίως ὑποβληθέντος, καὶ σκοποῦντος, ὅπως ἀπαλλάξῃ τὴν τάξιν τῶν σταφιδοκτημόνων, τὴν τάξιν τουτέστι, τὴν πάντοτε μὲν, κατ’ ἐξοχὴν δὲ κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους σπουδαίως πάσχουσαν, φόρου βαρυτάτου καὶ ἐντελῶς ἀδικαιολογήτου. Κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, αἱ ἀποδείξεις μεταξὺ ἰδιωτῶν οἱωνδήποτε ὑπόκεινται εἰς τέλος χαρτοσήμου, διαβαθμιζόμενον ἐν τῷ πίνακι, ὁ ὁποῖος εἶναι παρατεθειμένος ἐν τῷ νόμῳ μετὰ τὸ ἄρθρον 12. Ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου τούτου ἀναγκάζονται οἱ σταφιδοκτήμονες, οἱ πωλοῦντες μετὰ τόσας δοκιμασίας τὸν σταφιδόκαρπόν των, νὰ πληρόνωσι τέλος χαρτοσήμου βαρύτατον, διότι εἶναι ἠναγκασμένοι τὰς ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας χορηγοῦσι πρὸς τοὺς ἐμπόρους, νὰ τὰς συντάσσωσιν ἐπὶ χαρτοσήμου ἀξίας, κατὰ τὸν πίνακα τοῦ ἄρθρου 12. Ἡ τοιαύτη, Κύριοι, φορολογία τῶν σταφιδοκτημόνων εἶναι ὄντως ἀδικαιολόγητος καὶ διότι ἀποτελεῖ διπλῆν φορολογίαν, καθόσον εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ σταφὶς πληρόνει κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν βαρύτατον τέλος, δυσανάλογον μάλιστα πρὸς τὰς περιστάσεις καὶ τὴν παθητικὴν κατάστασιν τοῦ προϊόντος τούτου καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι γνωσταὶ αἱ θυσίαι καὶ δοκιμασίαι, δι’ ὧν διέρχεται ὁ σταφιδοκτήμων, προσδοκῶν ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ προϊόντος, νὰ ἱκανοποιήσῃ ἐν μέρει καὶ ἀντιμετωπίσῃ τόσας δαπάνας, καὶ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν πληρωμὴν βαρυτάτων τόκων, εἰς οὓς ὑποβάλλεται, ὅπως προμηθευθῇ τὰ πρὸς καλλιέργειαν ἀναγκαιοῦντα αὐτῷ χρήματα. Εἶναι δὲ ἄδικον, ὅταν ἐπὶ τέλους ἐπέλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς πωλήσεως τοῦ πολυπαθοῦς προϊόντος, πάλιν νὰ ἀναγκάζηται νὰ πληρόνῃ καὶ φόρον χαρτοσήμου βαρύτατον, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου πολλοὶ σταφιδοκτήμονες ἐπενόησαν νὰ χορηγῶσι πρὸς τοὺς ἐμπόρους, οὐχὶ ἀποδείξεις, ἀλλ’ ἐπιστολάς· αὐτὸ δὲ, τὸ ὁποῖον γίνεται παρ’ ὀλίγων πρὸς καταδολίευσιν τοῦ νόμου, ὡς ἐκ τῆς ἀδικίας αὐτοῦ, εἶναι ἐνδεικτικὸν τοῦ εὐλόγου τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα διὰ πολλῶν ἀναφορῶν ὑπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ οἱ πολῖται καὶ ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Πατρῶν διὰ ψηφίσματός του, διαβιβασθέντος αὐτῇ καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ ψηφίσματι ἀναπτύσσονται ἅπαντες οἱ λόγοι, οἱ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 13. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἀπὸ 10 Ἰανουαρίου 1889 ἔγγραφον τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου ὁ «Ἑρμῆς», τὸ διαβιβασθὲν πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ τοῦ Νομάρχου Ἀχαΐας. (Ἀναγινώσκει). Πρὸς θεραπείαν τῶν δικαίων τούτων παραπόνων συνέταξα νομοσχέδιον μετὰ προεισαγωγικῆς ἐκθέσεως, ἐξηγούσης τοὺς λόγους αὐτοῦ, ἐν πολλοῖς διαφέροντος τοῦ ἀρτίως ὑποβληθέντος. Τὸ νομοσχέδιόν μου τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω, ὅπως λάβητε πληρεστέραν ἰδέαν τοῦ ζητήματος, ὅπερ ἐπιφυλάσσομαι ἀναλυτικώτερον νὰ ἀναπτύξω, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν θὰ σᾶς κουράσῃ πολὺ, διότι διὰ βραχέων ἔχω διατυπώσει καὶ τὴν ἔκθεσιν καὶ τὸ νομοσχέδιον. Ἀκούσατε σᾶς παρακαλῶ (ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὴν Βουλήν. «Τοῦ διὰ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου ἐπιβαλλομένου τέλους ἐξαιροῦνται κατὰ τὸ ἄρθρον 18 αὐτοῦ λογαριασμοὶ καὶ ἀποδείξεις, ἐκδιδόμενοι παρ’ ἐμπορικῶν ἢ βιομηχανικῶν καταστημάτων, ἢ Ἑταιριῶν, ἢ οἱουδήποτε ἐπιτηδευματίου, πρὸς ἐξόφλησιν μὴ ἐμπορικῆς ὀφειλῆς, ὡς ἐπίσης καὶ αἱ διὰ τόκους ἐν γένει καταθέσεις ἀνωνύμων Ἑταιριῶν ἢ ἐξ ἐπαγγέλματος τραπεζιτῶν κτλ. «Ἐκ τῶν λόγων τῆς ἐξαιρέσεως ταύτης εἶναι τὸ συνεχὲς καὶ ἐπαναληπτικὸν τῶν ἐν λόγῳ ἀποδείξεων, πρὸς δὲ, ὅτι οἱ ἐκδόται αὐτῶν ὑποβάλλονται εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος. «Οἱ αὐτοὶ ὅμως καὶ μείζονες λόγοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῶν σταφιδοκτημόνων, ἐκποιούντων περιοδικῶς καθ’ ἕκαστον ἐνιαυτὸν τὸν σταφιδόκαρπόν των, ὑποκείμενον καὶ τοῦτον εἰς τελωνιακὸν τέλος κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Καὶ ἐνταῦθα ὑπάρχει διπλῆ φορολογία καὶ ἐπαναληπτικὴ πρᾶξις, ἡ δὲ κρίσις, ἣν διέρχεται ἡ σταφὶς, καὶ ἡ παθητικὴ κατάστασις τῶν σταφιδοκτημόνων, ἐπιβάλλουσι πρόνοιαν πρὸς ἀνακούφισιν αὐτῶν. Εἶναι γνωστὴ ἡ κακοδαιμονία τῶν σταφιδοκτημόνων καὶ αἱ μυρίαι στενοχωρίαι καὶ ὑπέρογκοι δαπάναι, ἃς καταβάλλουσι πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ περιπετειώδους προϊόντος των. Δὲν εἶναι σκληρὸν καὶ ἄδικον, καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν, καθ’ ἣν λαμβάνουσι τὸ τίμημα τοῦ προϊόντος των, κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ ἐνίοτε καθ’ ὁλοκληρίαν περιερχόμενον εἰς τοκογλύφους καὶ ἀποθηκαρίους, δὲν εἶναι σκληρὸν, λέγω, νὰ τοὺς ὑποβάλλωμεν εἰς νέαν φορολογίαν; «Τούτου ἕνεκεν ὑποβάλλω τὸ παρὰ πόδας νομοσχέδιον, καὶ παρακαλῶ τήν τε Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συναινέσωσιν εἰς τὴν κατὰ προτίμησιν συζήτησιν αὐτοῦ, καθ’ ἣν ἐπιφυλάσσομαι καὶ νὰ ἀναπτύξω εὐρύτερον τοὺς ὑπαγορεύσαντας τοῦτο λόγους.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ

Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ ΑΧΚΕʹ περὶ χαρτοσήμου νόμου. Ἄρθρον μοναδικόν. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ ΑΧΚΕʹ νόμου προστίθεται ὡς γʹ παράγραφος ἡ ἑξῆς διάταξις. «Εἰς τὸ αὐτὸ ἐπίσης δεκάλεπτον τέλος ὑποβάλλονται καὶ αἱ ἀποδείξεις, αἱ παρὰ σταφιδοκτημόνων ἐκδιδόμεναι πρὸς τὴν ἐξόφλησιν τοῦ τιμήματος τοῦ πωλουμένου σταφιδοκαρποῦ των.» Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Μαρτίου 1889.

Ὁ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος βουλευτὴς

ΑΧΙΛΛΕΥΣ ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ.»

Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ἀναπτύξω τοὺς συνηγοροῦντας ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τῆς προτάσεώς μου λόγους. Ἐπειδὴ δὲ ἠνοίχθη σήμερον, οὕτως εἰπεῖν, ὁ κατάλογος τῶν παραπόνων κατὰ τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, εἶναι εὔκαιρος περίστασις, νὰ ὑποβάλω καὶ ἕτερον παράπονον, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ κατὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου ἠγέρθη. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ἐν τῷ ἐμπορίῳ συμβαίνει ἄτοπον, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω, ἂν περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ περὶ οὗ ἐπανειλημμένως ὑπέβαλον παραστάσεις οἱ ἔμποροι Πατρῶν καὶ δι’ ἀναφορᾶς των καὶ διὰ τοῦ μνημονευθέντος ψηφίσματος τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου. Οἱ ἔμποροι ὑποχρεοῦνται, ἵνα τὰς συναλλαγματικὰς καὶ τὰ γραμμάτιά των γράφωσιν ἐπὶ τοῦ χάρτου τοῦ χαρτοσήμου, λίαν ἀκαταλλήλου καὶ δυσχρήστου διὰ τοιαῦτα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι συνήθως εὐρυτάτην κυκλοφορίαν ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ καὶ Ἐξωτερικῷ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου προβλέπει, τὸ ἄρθρον 7 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον «πρὸς εὐκολίαν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ τῶν συναλλαγῶν ἐπιτρέπεται νὰ ὁρισθῶσιν εἰς πώλησιν διὰ συναλλαγματικὰς κτλ. διάφορα σχήματα χάρτου μὲ τὸ ὑδάτινον σημεῖον κτλ.», ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἐφηρμόσθη, διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐφαρμοσθῇ. Οἱ ἐν Ἑλλάδι ἔμποροι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀφ’ ἑαυτῶν νὰ προνοῶσι καὶ ν’ ἀποστέλλωσιν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Σφραγιστήριον κατάλληλον χάρτην, ὅπως οὗτος ὑποστῇ τὴν εἰδικὴν ἐπισφράγισιν, τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου κανονιζομένην. Εἶναι δὲ τὸ πρᾶγμα καὶ δαπανηρὸν, διότι χρειάζεται προκαταβολὴ χρημάτων, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι εἰς θέσιν πάντες οἱ ἔμποροι νὰ ὑποβάλλωνται πρὸς ἀπόκτησιν τοιούτων τύπων συναλλαγμάτων. Ἡ Κυβέρνησις μᾶλλον δύναται νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς ἀνάγκης ταύτης καὶ τὴν θεραπεύσῃ, τοῦθ’ ὅπερ θ’ ἀποβῇ καὶ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐκτυπώσῃ ἐπὶ καλοῦ χάρτου διαφόρους τύπους συναλλαγματικῶν καὶ ἄλλων ἐν τῷ ἐμπορίῳ ἐγγράφων εἰς διαφόρους γλώσσας, τὰς μᾶλλον εἰθισμένας ἐν τῷ ἐμπορίῳ, διαφόρου ἀξίας, αὐτοὶ δὲ οἱ ἔντυποι τύποι νὰ δίδωνται εἰς τὰ Ταμεῖα ἢ καὶ εἰς τὰ Συμβολαιογραφεῖα, παρ’ ὧν νὰ προμηθεύωνται οἱ ἔμποροι, ἀπαλλασσόμενοι οὕτω τοῦ δυσχρήστου καὶ ὀγκώδους χάρτου τοῦ χαρτοσήμου. Ἐκτὸς τούτων, Κύριοι, οἱ ἔμποροι ὑφίστανται καὶ ἑτέραν ζημίαν, ἥτις διὰ προνοίας τῆς Κυβερνήσεως δέον νὰ ἀποτραπῇ. Πολλάκις γίνονται γραφικὰ λάθη ἐν τῇ διατυπώσει τοῦ κειμένου τοῦ γραμματίου, καθιστῶντα τὸ χαρτόσημον ἄχρηστον, ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ ἐμπόρου· πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπιτραπῇ, ὅπως οἱ ἔμποροι ἐπιστρέφωσιν εἰς τὸ Ταμεῖον τὸ οὕτω καταστὰν ἄχρηστον χαρτόσημον, νὰ βεβαιῶται ἡ ἀχρηστία αὐτοῦ καὶ νὰ λαμβάνωσιν ἕτερον. Φρονῶ, ὅτι ἀμφότερα τὰ παράπονα τῶν ἐμπόρων εἰσὶν εὔλογα καὶ πρέπει νὰ θεραπεύσῃ αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις. Ἐν πάσῃ ὅμως ἐναντίᾳ περιπτώσει, εἴτε διότι τὸ πρᾶγμα δὲν ὡρίμασεν εἰς τὰς σκέψεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἴτε διότι ἡ ὑπόθεσις φέρεται ὑπὸ ἀντιπολιτευομένου, τοὐλάχιστον ἂς ἐπιτραπῇ τοῖς ἐμπόροις ἡ χρῆσις κινητοῦ χαρτοσήμου, ὅπως ἐπιτρέπεται καὶ εἰς τὴν Τράπεζαν. Δὲν βλέπω δὲ, διατὶ τόση εὐμένεια ὑπὲρ αὐτῆς καὶ τόση δυσμένεια πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον, οὗτινος τὰ παράπονα εἶναι εὔλογα καὶ δύνανται νὰ θεραπευθῶσι διὰ Β. Διατάγματος, ἄνευ ζημίας τοῦ Δημοσίου.

§37Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, πρὸς ἄρσιν τοῦ κακοῦ τῶν δηλώσεων τῶν ἀνακοπῶν καὶ ἐφέσεων καὶ χάριν διατηρήσεως τοῦ ταμιευτικοῦ πνεύματος τοῦ νόμου, ὑποβάλλω πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν βεβαίως καὶ ἡ Κυβέρνησις θέλει ἀποδεχθῇ, διότι συμβιβάζεται δι’ αὐτῆς πᾶσα γνώμη. Ἡ πρότασίς μου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον μόνον. Αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 32 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου δηλώσεις τῶν ἀνακοπῶν καὶ ἐφέσεων ἐνώπιον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ Ἐφετῶν εἰσὶ δεκταὶ μέχρι τῆς κατ’ ἀντιμωλίαν συζητήσεως.»

§38ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐλπιζομένη ἐπιψήφισις τοῦ χθὲς ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ βοσκῆς τῶν ζώων θέλει ἀπαλλάξει βεβαίως τοὺς κτηνοτρόφους τῶν μεγάλων κακῶν, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ἕνεκα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, τοῦ τέως ὑπάρχοντος· τοῦτο ὅμως δὲν ἐμποδίζει νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν παράπονα, τὰ ὁποῖα τηλεγραφικῶς διεβιβάσθησαν πρὸς ἐμὲ ἐκ Χαλκίδος, ἐναντίον τοῦ Δημάρχου Ληλαντίων, ὅτι πιέζει τοὺς ἀντιπολιτευομένους αὐτῷ, ἐκμεταλλευόμενος τὸν νόμον περὶ ποιμνιοβοσκῆς. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, φέρον ὑπογραφὴν «Κωνστ. Παπακωνσταντίνου», καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, παρακαλῶν νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως ἐργασιῶν ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν πρὸς εὕρεσιν ὑδάτων.

§40ΡΑΛΛΗΣ. Παραιτούμεθα τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 9ου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχθη.

§42ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Μισυρλῆς, ἀφεώρα εἰς τὴν ἀπάλειψιν τῆς τελευταίας φράσεως τοῦ ἄρθρου 9ου, δηλ. εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν προσωρινῶν μέτρων. Νομίζω, ὅτι ὡρίμασαν αἱ ἰδέαι τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος· ἤδη χθὲς ἔκαμε τὸ πρῶτον βῆμα, ἀναγνωρίσασα, ὅτι, ἀφοῦ ἀνακηρύσσεται διὰ τοῦ ἄρθρου ἡ προστασία τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων, πρέπει νὰ χορηγηθῶσι καὶ τὰ μέσα τῆς προστασίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλε τροπολογίαν διὰ τὴν ταχυτέραν ἐκδίκασιν τῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ γεννηθῶσιν ἐκ τῆς προσβολῆς τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκές. Νομίζω δέ, ὅτι παρεισέφρησεν ἡ διάταξις αὕτη ἐν τῷ ἄρθρῳ 9ῳ, χωρὶς νὰ κατανοηθῇ, καὶ τοῦτο διέκρινα ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ψύλλα καὶ ἐκ τῶν ἐξηγήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἐκ μέρους πολλῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Πολλοὶ Δημοτικοὶ Σύμβουλοι, προσελθόντες εἰς ἐμὲ, ἔμειναν ἔκπληκτοι, διότι ἐθεώρουν, ὅτι τὸ ἄρθρον ἀπέβλεπεν εἰς μόνην τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν προσωρινῶν μέτρων ὡς πρὸς ἐκείνους τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐμποδίσει τὰς ἐργασίας εἰς τὰ κτήματά των· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν προσωρινῶν μέτρων τοῦ ἰδιοκτήτου ὕδατος κατεχομένου. Καὶ βεβαίως ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου δὲν ἦτο ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ ὕδωρ ἀπὸ τοὺς κεκτημένους αὐτό· τὸ ἄρθρον ἀποβλέπει εἰς ἐκεῖνον τὸν ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος δὲν ἤθελε δεχθῆ τὴν ἀνίχνευσιν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων· ἐὰν δὲν ὑπῆρχε προσβολὴ τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων, δὲν θὰ ὑπῆρχεν οὔτε περίπτωσις τῶν προσωρινῶν μέτρων, οὔτε ἀνάγκη τῆς διατάξεως ταύτης. Διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν θεραπεύονται ὅλα τὰ ἄτοπα, διότι, πολὺ καλὰ, θὰ συντομευθῇ ἡ διαδικασία καὶ δὲν θὰ διαιωνίζωνται ἐπ’ ἄπειρον αἱ δίκαι, ἀλλ’ ὅταν ἐπέλθῃ ἀναγνώρισις, θὰ ἐπέλθῃ ἀποζημίωσις· ἀλλὰ ποῖος θὰ πληρώσῃ; καὶ πότε θὰ πληρωθῇ; περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει διάταξις, ὅπως μὴ ὑποβληθῇ ὁ ζημιωθεὶς, ἀλλ’ ὁ δικαιωθεὶς ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν πεμπτημορίων. Ἐπὶ τούτου πρέπει νὰ ληφθῇ πᾶσα πρόνοια.

§43ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ λαμβάνεται πρόνοια ὑπὲρ τῶν ἰδιωτικῶν δικαιωμάτων καὶ ὅτι ἡ διάταξις, ἡ ἀπαγορεύουσα τὰ προσωρινὰ μέτρα, σκοπὸν μόνον ἔχει νὰ διευκολύνῃ τὰς ἐργασίας. Τὰ κεκτημένα δικαιώματα ἀνακηρύσσονται σεβαστὰ ἐν τῷ νόμῳ, ἡ δ’ ἀπαγόρευσις τῆς λήψεως προσωρινῶν μέτρων εἶναι διάταξις ἁπλῶς ἐλαττοῦσα τὰ δικονομικὰ μέσα ὑπὲρ τῶν κεκτημένων δικαιώματα. Τὰ προσωρινὰ μέτρα, ὡς γινώσκει ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, δὲν ὑπάρχουσιν ἐν πάσῃ νομοθεσίᾳ, καὶ ἀναφέρω εἰς παράδειγμα τὴν Ἑπτανησιακὴν νομοθεσίαν, ἥτις ἠγνόει παντελῶς αὐτά· καὶ ὅμως ἐκεῖ ἡ ἰδιοκτησία ἦτο πρὸ τῆς ἑνώσεως σεβαστὴ, ὅσον καὶ σήμερον· ἀλλ’ ἤρκει ἡ συνήθης δικδικασία, ἡ κατοχική. Μετὰ τὴν τροπολογίαν δὲ, τὴν χθὲς ὑποβληθεῖσαν, ἥτις ἐπιβάλλει τὴν κατὰ προτίμησιν ἐκδίκασιν τῶν κατοχικῶν δικῶν, παρέχομεν εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν πᾶσαν τὴν ὀφειλομένην προστασίαν. Νομίζω ἄρα, ὅτι, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, μετὰ τὴν προσθήκην μάλιστα τῆς προτιμήσεως τῶν δικῶν καὶ μετὰ τὰς δηλώσεις τὰς ἐπανειλημμένας κατὰ τὰς τρεῖς συζητήσεις, ἔχει καλῶς καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἐξαλείψεως τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 9.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Φοβοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐπρόσεξεν εἰς ὅ,τι εἶπον, διότι, ἐὰν πρόκηται νὰ σεβασθῶμεν τὰ κεκτημένα δικαιώματα, τότε εἶναι περιττὴ ἡ ὕπαρξις τῶν προσωρινῶν μέτρων. Ἀκριβῶς διότι ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις, καθ’ ἣν κεκτημένα δικαιώματα ἤθελον προσβληθῆ, διὰ τοῦτο ζητοῦμεν νὰ μὴ ἀπαγορευθῇ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἡ χρῆσις τῶν προσωρινῶν μέτρων. Ἀνέφερε μίαν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζει τὴν δικονομίαν ἡμῶν, ἀλλ’ ἡ δικονομία εἶναι ἑνιαία καθ’ ὅλα τὰ μέρη, ἡ Ἑπτάνησος δὲ εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ μὴ ἔχῃ πολύπλοκον δικονομίαν καὶ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν ἐπεραιοῦτο πᾶσα δίκη· ἐνταῦθα ὅμως ἔχομεν πολυπλοκωτάτην, ἡ ὁποία παρέχει μὲν ἐγγυήσεις περὶ τῆς ἀσφαλείας τῶν ὑποθέσεων, ἀλλὰ παρατείνει τὰς δίκας, καὶ πρὸς διόρθωσιν τοῦ ἀτόπου τούτου εἰσήχθησαν τὰ προσωρινὰ μέτρα, ἅτινα ὅμως καταργοῦμεν ἤδη, καὶ οὐ μόνον καταργοῦμεν τὰ προσωρινὰ μέτρα, ἀλλὰ δὲν χορηγοῦμεν εἰς τὸν ζημιούμενον οὔτε ἀποζημίωσιν, παραπέμπομεν δ’ αὐτὸν εἰς τὰ πεμπτημόρια καὶ οὕτω ἐκεῖνος, τοῦ ὁποίου ἤθελεν ἀφαιρεθῆ τὸ ὕδωρ καὶ ξηρανθῆ τὸ κτῆμα, ἐξισοῦται πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν ὑφίσταται ζημίαν, εἰμὴ μόνον τὴν ἐκ τῆς ἀνιχνεύσεως, καὶ ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὸν πρῶτον τὸ δικαίωμα τῆς ἀκεραίας ἀποζημιώσεως, παραπέμποντες εἰς τὸ πεμπτημόριον. Ἀδικωτέρα ταύτης διάταξις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐγκύψῃ περισσότερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι αὐτὸς θὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην τῆς διατάξεως ταύτης. Ἡ Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνατίθεται ἡ ἀπόφασις περὶ τοῦ, ἂν ἐργασία τις ἦναι ἀναγκαία ἢ ὄχι, αὐτὴ θέλει μεταβῆ δι’ ὀλίγην ὥραν ἐπὶ τόπου, θέλει ἐξετάσει καὶ θέλει ἀπέλθει, θὰ μείνωσι δὲ Μηχανικοὶ τοῦ Δήμου ἀδαεῖς, ἴσως δὲ καὶ ἀσυνείδητοι, οἱ ὁποῖοι, διὰ νὰ φανῶσιν, ὅτι κἄτι κάμνουσι, θὰ ἐπιφέρωσι πολλὰς ζημίας. Αὐτοὶ δὲν θὰ ἔχωσι κἀμμίαν εὐθύνην, ταύτην θὰ φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιμένει ν’ ἀφαιρέσῃ μίαν δικονομικὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἀναγνωρίζει ὡς βοήθειαν εἰς πάντα ἰδιοκτήτην, δὲν προενόησε δὲ περὶ ἀποζημιώσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ διὰ τὴν προσβολὴν τοῦ κεκτημένου δικαιώματος.

§45ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἀνακριβὴς ἡ παρατήρησις, ἣν ὑπέβαλεν ὁ προαγορεύσας, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι, προκειμένου περὶ ἄλλων βλαβῶν, παρέχεται εἰς τὸν βλαβέντα ἀκέραιον τὸ δικαίωμα τῆς ἀποζημιώσεως, προκειμένου δὲ περὶ βλάβης ἐκ προσβολῶν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἰδιοκτησίας, δὲν παρέχεται ἀκέραιον τὸ δικαίωμα τῆς ἀποζημιώσεως· διότι τὸ ἄρθρον 10ον, μνημονεῦον πᾶσαν βλάβην, προσγινομένην εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἐκ τῶν ἐργασιῶν, περὶ τῶν ὁποίων προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἀποκλείει τὴν βλάβην, τὴν ὁποίαν ἤθελε τυχὸν ὑποστῆ ὁ ἰδιοκτήτης κατὰ τὰς ἐργασίας διὰ προσβολῆς τῶν κεκτημένων αὐτοῦ δικαιωμάτων. Τὸ ἄρθρον 10ον ἀσφαλίζει τὸν ἰδιοκτήτην κατ’ ἐνδεχομένης ζημίας ἐκ τῶν ἐργασιῶν, τῶν γενησομένων πρὸς ἀνεύρεσιν τοῦ ὕδατος, προνοοῦν, ὅπως μὴ περιπέσῃ εἰς τὸ πεμπτημόριον, ν’ ἀναγνωρίσῃ αὐτῷ δικαίωμα λήψεως ἀκεραίας τινὸς ἀποζημιώσεως. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον, οὕτω ῥητῶς ἐκφραζόμενον ἐν ἀρχῇ, ὁρίζει ἔπειτα, ὅτι ἡ κατὰ τὸν νόμον τοῦτον ἀποζημίωσις θέλει πληρωθῆ ὑπὸ τοῦ δήμου πρὸ πάσης ἄλλης ὀφειλῆς, καὶ τὰ ἐσοδήματα δὲ τοῦ δήμου ἐκ τῶν ὑδάτων κηρύσσει κατασχετά. Τὸ ἄρθρον εἶναι σαφὲς, μείζονα δὲ ἀσφάλειαν δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ ὁ νόμος εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Ἐπανερχόμενος ἤδη εἰς τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 9, παρατηρῶ, ὅτι, ἐὰν τοῦτο ἀπαλειφθῇ, ἐξαλείφεται πᾶσα ἐγγύησις διευκολύνσεως τῶν ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον νὰ προστατεύσῃ, διότι τὰ προσωρινὰ μέτρα λαμβάνονται οὐχὶ μόνον ὅταν πρόκηται περὶ σαφῶν κεκτημένων δικαιωμάτων, ἀλλὰ καὶ ὅταν ταῦτα δὲν ἦναι σαφῆ· πολλοὶ δὲ, θέλοντες νὰ παραμποδίσωσι τὰς ἐργασίας ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν, θέλουσι πλάττει κατ’ ἐπιφάνειαν δικαιώματα, ἵνα ἐμποδίζωσι τὰς ἐργασίας, ὅτε θέλουσι βεβαίως ἐγείρεσθαι αἱ γνωσταὶ ἔριδες, αἱ συνεπαγόμεναι τὴν παρέμβασιν τοῦ Εἰρηνοδίκου. Διὰ τοῦτο ἐλπίζω, ὅτι οἱ κύριοι δὲν θὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἐδαφίου τούτου.

§46ΚΑΙΡΗΣ. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀκεραία καλὸν εἶναι νὰ τεθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, ἵνα παύσῃ πᾶσα ἀμφιβολία.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναπληροῦται ἡ ἀσάφεια τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, ὡς πρὸ τὰ ἄλλα ὅμως εἶναι ἀδύνατον νὰ μὲ πείσῃ, ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσωμεν γυμνοὺς πάσης προστασίας τοὺς ἰδιοκτήτας, τῶν ὁποίων ἤθελε προσβάλει τὰ δικαιώματα.

§48ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10 λέγει, ὅτι πληρόνεται ἀκεραία ἡ ἀποζημίωσις καὶ ὅτι ἐπιτρέπεται κατάσχεσις ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ ὕδατος εἰσοδημάτων· τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἀποκλείεται πᾶσα ἄλλη κατάσχεσις ἐπὶ ἄλλου εἰσοδήματος, ὅταν πληρόνηται ἀκεραία ἡ ἀποζημίωσις, τότε δὲν πρέπει νὰ παραλείπωνται αἱ ἄλλαι ἀρχαί. Ἐὰν τοιαύτη ἦναι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου, βεβαίως θὰ καταστραφῇ θεμελιώδης ἀρχὴ, ἡ ὁποία ἐτέθη, ἵνα μὴ ματαιῶνται οἱ σκοποὶ τῶν δήμων. Δύναται νὰ ἐξαχθῇ ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου τὸ ἑξῆς· ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτων ἀπαιτήσεων, οἱ περιορισμοὶ, οἱ ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ ὑπάρχοντες, δὲν ὑφίστανται παντάπασι.

§49ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως.

§50ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν καὶ κατάσχεσιν δύναταί τις νὰ κάμῃ;

§51ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ὕδατος.

§52ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποκλείεται πᾶσα ἄλλη κατάσχεσις;

§53ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφοῦ λέγει τοῦτο ῥητῶς. Κατ’ ἐξαίρεσιν ἐπιτρέπει τὴν κατάσχεσιν ταύτην.

§54ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ λέγει, ὅτι «ἀκέραιαι πληρόνονται». Ἐκ τοῦ ὅτι ἐπιτρέπει τὴν κατάσχεσιν ἐπὶ ἑνὸς εἰσοδήματος, δὲν δύναται νὰ ἐξάγηται ἀναμφισβητήτως, ὅτι ἀπαγορεύεται πᾶσα ἄλλη κατάσχεσις.

§55ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδίαν, ὅτι ὀρθῶς περιελήφθη ἡ κατάσχεσις ὡς πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὀρθῶς ἤθελον εἰσπραχθῆ ἐκ τῶν ἐργασιῶν τούτων πρὸς ἀνίχνευσιν τῶν ὑδάτων διότι πρὸ παντὸς ἄλλου ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον προσφέρει τὸ κτῆμά των, ὡς ὁλοκαύτωμα ὑπὲρ τῆς πόλεως, πρέπει νὰ λάβωσιν ἀκεραίαν τὴν ἀποζημίωσιν. Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ, πῶς θὰ λειτουργήσῃ ἡ διάταξις αὕτη. Τί ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον, ὅταν λέγῃ, ὅτι ἐπιτρέπεται καὶ κατάσχεσις; Ὀφείλω ἐκ μισθώματος ὑδάτων 80 δραχμάς· θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤθελε δικαιωθῆ δι’ ἀποφάσεως, συμφώνως μὲ τὸν νόμον τοῦτον, νὰ κατάσχῃ εἰς χεῖράς μου τὸ ποσὸν τοῦτο, ἢ ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι θὰ γίνῃ ἰδιαιτέρα κατάταξις τῶν εἰσοδημάτων τοῦ δήμου ἐκ τῶν ὑδάτων, καὶ ὅτι τὰ εἰσοδήματα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ συγχυσθῶσι μὲ τὰ ἄλλα εἰσοδήματα; Παρακαλῶ νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις.

§56ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐξήγησις νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο ἀναγκαία, ἂν ὀλίγῳ περισσότερον ἐφιστᾶτο ἡ προσοχὴ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου. Πότε ἐπιτρέπεται κατάσχεσις; Ἐπιτρέπεται, ὅταν ὑπάρχῃ τελεσίδικος ἀπόφασις καὶ ἐπιτρέπεται τότε ἀναγκαστικὴ κατάσχεσις. Τὸ νομοσχέδιον λέγει τοῦτο ῥητῶς (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 10. Πᾶσα ἀποζημίωσις, ἐπιδικασθεῖσα τῷ βλαβέντι ἰδιοκτήτῃ ὑπὸ τελεσιδίκου ἀποφάσεως δι’ ἐπενεχθεῖσαν ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐργασιῶν βλάβην, πληρόνεται ἀκεραία ὑπὸ τοῦ δήμου πρὸ πάσης ἄλλης ἀφορμῆς· πρὸς πληρωμὴν δ’ αὐτῆς ἐπιτρέπεται καὶ ἡ ἀναγκαστικὴ κατάσχεσις τῶν ἐκ τοῦ ὕδατος τῆς πόλεως εἰσοδημάτων». Ἑπομένως, ἂν ἐγώ, ὁ ὀφείλων χρήματα εἰς τὸν δῆμον ἐξ ὑδάτων, ἔχω τελεσίδικον ἀπόφασιν, βεβαίως ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ κατάσχω τὰ χρήματα εἰς χεῖράς μου. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐγὼ δὲν ἔχω χρήματα εἰς χεῖράς μου, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν εἰς χεῖρας τοῦ εἰσπράκτορος χρήματα, πληρωτέα εἰς τὸν δῆμον, κατάσχονται ταῦτα ὑπ’ ἐμοῦ, τοῦ ἔχοντος τελεσίδικον ἀπόφασιν. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι σαφές. Ὁμιλεῖ περὶ τελεσιδίκου ἀποφάσεως καὶ ἀναγκαστικῆς κατασχέσεως, θὰ ἐφαρμόσητε λοιπὸν πάσας τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας περὶ τελεσιδίκων ἀποφάσεων καὶ ἀναγκαστικῆς κατασχέσεως.

§57ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ἑξῆς. Ἡ κατάσχεσις εἰς χεῖρας τρίτου φέρει χαρακτῆρα συντηρητικῆς κατασχέσεως καὶ θὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἐξαιρεῖται ἡ τοιαύτη κατάσχεσις. Ἡ κατάσχεσις κατὰ τὴν Δικονομίαν μας, καὶ ὅταν ἀκόμη γίνηται ἐπὶ τῇ βάσει τελεσιδίκου ἀποφάσεως, χρήζει ἐπικυρώσεως. Ἐκτὸς τούτου ἐπανέρχομαι εἰς τὴν πρώτην ὑπόθεσιν, ἣν ἐποιησάμην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ, ὅ,τι ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀλλὰ λέγω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἰδέα ἀκριβῶς ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἄρθρου· διότι τί σημαίνει, ὅτι «δίδεται ἀκεραία ἡ ἀποζημίωσις;» Ἡ ἀποζημίωσις αὕτη οὐδὲν ἄλλο δύναται νὰ σημαίνῃ, ἢ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ κατὰ τὰ κείμενα, ὅτι θὰ δύνηται νὰ ὑποχρεῶται ὁ δῆμος δι’ ἀναγκαστικῶν μέσων νὰ πληρόνῃ πέραν τοῦ πεμπτημορίου. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, θὰ θεωρηθῇ, ὅτι, προκειμένου περὶ τῶν τοιούτου εἴδους ἀποζημιώσεων, ἐγκαταλείπονται ἐντελῶς αἱ ἰσχύουσαι ἀρχαί· ἄλλως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἔννοιάν τινα τὸ «ἀκεραία». Αὐτὴ μόνον ἡ ἀπαίτησις τῶν ἐχόντων ἀξιώσεις κατὰ τοῦ δήμου πληρόνεται ἀκεραία.

§58ΡΑΛΛΗΣ. Ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ συνάδελφος, ὅτι πᾶσα εἰς χεῖρας τρίτου κατάσχεσις εἶναι συντηρητική, καὶ ἐσφαλμένην τηρεῖ ἀνάμνησιν τῶν διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἡ κατάσχεσις εἰς χεῖρας τρίτου ἔχει ἀνάγκην τῆς κυρώσεως τοῦ Δικαστηρίου· θὰ ἐκδοθῇ μία ἀπόφασις καὶ ἑπομένως χαρακτηρίζεται πάντοτε ὡς συντηρητική. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἔρχεται ἄλλως πως, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δύσκολον εἰς τὸν δικαιοῦχον, εἴτε νὰ ἔχῃ μίαν ἀπαίτησιν κατὰ τοῦ δήμου καὶ νὰ τὴν συμψηφίσῃ πρὸς τὴν ἐπιδικασθησομένην ἀποζημίωσιν, εἴτε ἄλλως νὰ κατάσχῃ εἰς χεῖρας τρίτου. Πρόκειται περὶ τοῦ τίνα εἶναι τὰ εἰσοδήματα, τὰ ἐκ τῶν ὑδάτων, τὰ ὁποῖα θὰ κατάσχῃ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει χωριστὴ μερὶς εἰσπράξεων ἐξ ὑδάτων. Ἐὰν πρόκηται τοιοῦτόν τι νὰ νομοθετηθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλάσσει τὸ πρᾶγμα· τότε πρέπει νὰ περιληφθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ Β. Διατάγματος ὁρισθήσεται ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ εἰσοδήματα τῶν ὑδάτων θὰ καταχωρισθῶσιν εἰς ἰδιαιτέραν μερίδα, τοιαύτη ὅμως μερὶς δὲν ὑπάρχει.

§59Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὡς πρὸς τὴν εἰδικὴν μερίδα εἰσπράξεων, λέγω ὅτι ὑπάρχει εἰδικὴ μερὶς καὶ προϋπολογισμὸς τῶν ὑδραυλικῶν ἐργασιῶν, εἰς τὸν ὁποῖον σημειοῦνται αἱ εἰσπράξεις καὶ αἱ δαπάναι. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως).

§60ΙΩ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μοι μίαν παρατήρησιν. Προχθὲς εἶχον ζητήσει, ὅπως διορθωθῇ τὸ γράμμα τοῦ νόμου, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχεν ἀποδεχθῆ τὴν πρότασίν μου ἐκείνην, διότι πρόκειται περὶ διακρίσεως μεταξὺ ὑδραγωγείων καὶ ὑδάτων ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ. Ὅπως τὸ γράμμα τοῦ νομοσχεδίου παρουσιάζεται, δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία....

§61ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου· νομίζω, ὅτι εἶναι σαφὴς ἡ ἔκφρασις· τὰ χειροποίητα ἔργα ἔχουσι σχέσιν μόνον πρὸς τὰ ὑπόγεια ὕδατα.

§62ΙΩ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Πολλάκις καὶ ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ παρουσιάζονται τὰ ὕδατα, ἀπαιτεῖται δὲ ἡ κατασκευὴ ὑδραγωγείου πρὸς διευθέτησιν αὐτῶν εἰς ἔδαφος μᾶλλον κατωφερές. Προχθὲς δὲ ὁ ἐκ Κεφαλληνίας βουλευτὴς κ. Βαλσαμάκης εἶχεν ἀναπτύξει τὸ ζήτημα τοῦτο· καὶ πράγματι δύναται νὰ γεννηθῇ παρεξήγησις, ἐνῷ, ἂν γίνῃ ἡ διασάφησις αὕτη, δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν ταύτην, ἥτις δύναται νὰ ἔχῃ σπουδαιότατα ἀποτελέσματα. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, ἀφοῦ ἡ ἔννοια, ἣν ἀπέδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι τοιαύτη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ ἔννοια. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ζήτημα τῶν προσωρινῶν μέτρων, ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν λέγοντα, ὅτι δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ παραβλαφθῶσι κεκτημένα δικαιώματα. Ἀλλὰ τῷ εἶπον ἄλλοτε, ὅτι καὶ ἄνευ τῆς βουλήσεως πρὸς βλάβην τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων δύναται νὰ ἐπέλθῃ βλάβη αὐτῶν· καὶ ἀνέφερον τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν διὰ τῶν ἐργασιῶν δύναται, εἴτε νὰ στειρεύσῃ, εἴτε νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ὕδωρ· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί θὰ συμβῇ; Θέλει διὰ συνοπτικῆς διαδικασίας ἀποφανθῆ τὸ Δικαστήριον. Ἀλλ’ ὡς γνωστόν, ἂν ἀμέσως δὲν προστατευθῶσι τὰ δικαιώματα τοῦ κατόχου ὕδατος καὶ παρέλθωσιν ἡμέραι, ἢ καὶ μῆνες, τότε τὸ πρᾶγμα εἶναι πλέον τετελεσμένον. Τοὐλάχιστον ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἔπρεπε νὰ προβλέψῃ ὁ νόμος, ὥστε νὰ ἐπιτραπῶσι τὰ προσωρινὰ μέτρα, διότι, ὡς προεῖπον, συχνότατα συμβαίνει διὰ τῶν ὑδραυλικῶν ἐργασιῶν εἴτε νὰ ὀλιγοστεύσῃ, εἴτε νὰ στειρεύσῃ μία πηγή· καθ’ ἣν στιγμὴν ὅμως ὁ κύριος τῆς πηγῆς βλέπει, ὅτι ἐλαττοῦνται τὰ ὕδατα, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ καλέσῃ τὸν Εἰρηνοδίκην καὶ λάβῃ προσωρινὰ μέτρα. Ἄλλως τί θὰ συμβῇ; Θὰ τρέξῃ εἰς τὰ Δικαστήρια· καὶ γνωρίζομεν, ὅτι, μεθ’ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε περὶ συνοπτικῆς διαδικασίας ὁ κ. Ὑπουργὸς, τὸ ὕδωρ θὰ ἀπολεσθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11. Ὑπεβλήθη τροπολογία τῆς Κυβερνήσεως, ἀντικαθιστῶσα τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Δήμαρχον Πειραιέων νὰ προβαίνῃ εἰς πᾶσαν ἐργασίαν ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀρχαίων ὑδραγωγείων τοῦ Πειραιῶς, ἣν ἤθελε κρίνει ἀναγκαίαν ὁ τοῦ δήμου μηχανικὸς καὶ ἐγκρίνει τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τηρουμένων τῶν διατάξεων τῶν προηγουμένων ἄρθρων», (Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία ὡς ἄρθρον 11 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νομοσχεδίου, ταχθὲν 12 ἐν τῷ ψηφιζομένῳ, διαγραφεισῶν τῶν λέξεων «τῷ Δημάρχῳ Ἀθηναίων», συμφώνως τῇ κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.)

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἄρθρου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μισυρλῆ, ἔχουσα οὕτω (ἀναγινώσκει): «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου δὲν ἰσχύουσιν ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ κτήματα, περὶ ὧν πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος νόμου εἰς τὴν Βουλὴν ἔχει συμβληθῆ ὁ δῆμος μετὰ ἰδιωτῶν, ὑποχρεουμένων πρὸς παροχὴν ὕδατος ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν κτημάτων ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ἑνόσῳ διαρκεῖ ἡ προθεσμία αὕτη.»

§65ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξηγήσῃ, τί θὰ συμβῇ, ἐφαρμοζομένου τοῦ νόμου τούτου, διὰ τοὺς ἔχοντας σύμβασιν μετὰ τοῦ δήμου πρὸς παροχὴν ὕδατος. Οἱ συμβληθέντες μετὰ τοῦ δήμου πρὸς παροχὴν ὕδατος, ἕνεκα τῆς συμβάσεως ταύτης ἔχουσιν ὑποβληθῆ εἰς δαπάνας, ἔχουσι κάμει ἐργασίας. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ἐπ’ αὐτῶν.

§66ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ἐξήγησις ἦτο ἴσως περιττή· διότι, εἰπόντες, ὅτι εἶναι σεβαστὰ πάντα τὰ κεκτημένα δικαιώματα, κατὰ μείζονα λόγον λέγομεν, ὅτι εἶναι σεβαστὰ τὰ κεκτημένα δικαιώματα, τὰ ἀνεγνωρισμένα ὑπὸ τοῦ δήμου. Ἐὰν ὁ δῆμος διὰ συμβάσεων, τὰς ὁποίας συνωμολόγησε πρὸς τρίτους, ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἔχουσι κεκτημένα δικαιώματα ἐπὶ ὑδάτων, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν συμβάσεων τούτων παρέλαβε, φυσικῷ τῷ λόγῳ εὑρίσκεται ὁ δῆμος ἀπέναντι ἀνθρώπων ἐχόντων κεκτημένα δικαιώματα ἀπέναντι αὐτοῦ, καὶ ὀφείλει νὰ σεβασθῇ αὐτά.

§67ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ σημειωθῶσιν ἀκριβῶς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι ἔχουσι πλείστην καὶ σπουδαίαν σημασίαν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μισυρλῆ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§70ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον ὁρίζει, ὅτι οἱ ἤδη συνταχθέντες φορολογικοὶ κατάλογοι θεωροῦνται «ὡς καλῶς ἔχοντες», δὲν λέγει «ἀνέκκλητοι». Ἐννοεῖ δὲ διὰ τοῦ «καλῶς ἔχοντες», ὅτι ἐν ταῖς προνοουμέναις περιπτώσεσιν ἀντὶ τῆς ἀποφάσεως τῶν τριῶν ἐπιτηδευματιῶν ὑποβάλλεται εἰς τὴν ἐκδίκασιν, περὶ ἧς κατόπιν γίνεται λόγος, ὁ ἤδη συντεταγμένος φορολογικὸς κατάλογος. Ἰδοὺ δὲ περὶ τούτου ἡ καθόλου ἔννοια τοῦ νόμου. Ὁ ἤδη συντεταγμένος κατάλογος θεωρεῖται μὴ ἔγκυρος ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτηδευματίας τῆς δευτέρας κατηγορίας, ἐφόσον παρουσιασθῶσιν οἱ ὁμότεχνοι καὶ ἐκλέξωσι 3 ἀντιπροσώπους, πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν τοῦ καταλόγου καὶ κατάταξιν τῶν ἐν αὐτῷ, καθ’ ἣν κρίνωσι δικαίαν σειράν. Διὰ Β. Διατάγματος θὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς συνελεύσεως τῶν ἐπιτηδευματιῶν πρὸς ἐκλογὴν τῶν τριῶν ἀντιπροσώπων, κατὰ δὲ τὸν κανονισμὸν δὲν θ’ ἀπαιτῆται κἂν πλειοψηφία τῶν ἐπιτηδευματιῶν, ἀριθμὸς ἐλάχιστος θὰ ἀρκῇ πρὸς συγκρότησιν τῆς συνελεύσεως· ἂν ὅμως καὶ μετὰ τὸν τοιοῦτον κανονισμὸν ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν συγκροτεῖται συνέλευσις, ἢ ὅτι αὕτη δὲν ἐκλέγει ἀντιπροσώπους, ἢ ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι δὲν ἐνεργήσωσιν ἐγκαίρως τὴν κατάταξιν, ἀναβιοῖ ὁ ἤδη συνταχθεὶς φορολογικὸς κατάλογος, ἰσχύων ἀντὶ τοῦ καταλόγου, ὃν ὤφειλον νὰ συντάξωσιν οἱ τρεῖς ἀντιπρόσωποι, τουτέστιν ὡς κατάλογος πρωτόδικος. Καὶ ταῦτα μὲν τίθενται ἐν τοῖς ἄρθροις πρώτῳ καὶ δευτέρῳ τοῦ νομοσχεδίου. Τὰ δὲ κατόπιν ἄρθρα κανονίζουσι τὰ τῆς ἐκδικάσεως τῶν πρωτοδίκων καταλόγων, τῶν τε ὑπὸ τῶν ἐπιτηδευματιῶν συνταχθέντων καὶ τῶν καλῶς ἐχόντων κατὰ τὸ ἄρθρον 2, τουτέστι τῶν ἤδη συντεταγμένων. Εἶναι δὲ ἡ διαδικασία ἡ αὐτὴ ὡς πρός τε τοὺς καταλόγους, τοὺς μὴ ἐπιθεωρηθέντας ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπιτηδευματιῶν, καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἐπιθεωρηθέντας ὑπ’ αὐτῶν. Εἰς ἀμφοτέρων τῶν κατηγοριῶν τοὺς καταλόγους ἀδιακρίτως ἐφαρμόζονται αἱ περὶ ἐνστάσεων καὶ ἐκδικάσεως αὐτῶν διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον. (Ἀναγινώσκεται).

§73ΡΑΛΛΗΣ. Μίαν ἐξήγησιν ἐνταῦθα, ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3. Ἐὰν τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον δὲν ἤθελεν ἐπισυναφθῆ, θὰ ἦναι ἀπαράδεκτος ἡ ἔνστασις;

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἔχει).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον. (Ἀναγινώσκεται).

§76ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὁρίζεται ἡ τάξις, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ καλῆται ὁ Εἰρηνοδίκης ἢ ὁ Ὑποταμίας. Τίς θὰ κληθῇ; πρῶτος θὰ κληθῇ ὁ Εἰρηνοδίκης καὶ δεύτερος ὁ Ὑποταμίας, ἢ ἀδιαφόρως; Ἡ παρατήρησίς μου ἔχει τὴν ἔννοιαν ταύτην. Κατὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν τοιούτων Ἐπιτροπῶν περὶ ἐκδικάσεως τῶν καταλόγων λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει πολλαπλᾶ στοιχεῖα· λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τὸ στοιχεῖον τὸ δημοτικὸν ἢ τὸ λαϊκὸν, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τὸ στοιχεῖον τὸ δικαστικὸν, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τὸ στοιχεῖον τὸ διοικητικόν. Τὰ τρία ταῦτα στοιχεῖα ἀποτελοῦσι τὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ οὕτως εὑρίσκει μὲν προστασίαν τὸ Δημόσιον, εὑρίσκει δὲ προστασίαν καὶ ὁ ἰδιώτης, ὁ φορολογούμενος, καὶ ἔρχεται καὶ ὁ δικαστὴς, ὡς δικαστὴς, νὰ κρίνῃ περὶ τῶν διαφορῶν τούτων. Ἀλλ’ ἂν θέλωμεν νὰ περιλάβωμεν ἀδιαφόρως πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἑτέρου στοιχείου...

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως θὰ προτιμᾶται ὁ Εἰρηνοδίκης. Ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σειρὰ πρῶτον φέρει τὸν Εἰρηνοδίκην καὶ δεύτερον τὸν Ὑποταμίαν.

§78ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὡς ὀρθῶς ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, τὸ λαϊκὸν στοιχεῖον, ἐλλείψει τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἀντιπροσωπεύεται. Νομίζω, ὅτι, ἀντὶ τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς, πρέπει νὰ ἔρχηται ὁ πλειοψηφῶν Νομαρχιακὸς Σύμβουλος. Τοῦτο συνάδει ἄλλως τε πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου, διὰ νὰ μὴ περιπέσωμεν πάλιν εἰς τὰ ὅρια τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι οἱ ἐπιτηδευματίαι προτιμῶσι τὸν Εἰρηνοδίκην.

§80ΙΩ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ, νὰ καλῆται διὰ τοῦ νόμου ὁ Πρόεδρος τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου· ἂν δὲ οὗτος ἀπουσιάζῃ, τότε νὰ ἀναπληροῖ αὐτὸν ὁ Πρόεδρος τῆς διαρκοῦς Ἐπιτροπῆς. Τοιουτοτρόπως νομίζω, ὅτι ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ὀρθῶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. Μισυρλῆς, ὅτι δηλ. θ’ ἀντιπροσωπεύηται καὶ τὸ λαϊκὸν στοιχεῖον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον. (Ἀναγινώσκεται).

§82ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυνάμεθα εἰς τὰς λέξεις «ἀρχομένου ἀπὸ τῆς λήξεως ἑκάστου σχετικοῦ ἔτους» ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὰς λέξεις «ἀρχομένου ἀπὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 6).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον.

§85Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τούτου εἶναι σωτήριοι διὰ τοὺς ἐπιτηδευματίας, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ ἐπεκταθῶσιν εἰς ὅλον τὸ Κράτος αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τούτου· διότι ὁμολογουμένως, ὅπως συντάσσονται οἱ κατάλογοι, ἀδικοῦνται πολὺ οἱ ἄνθρωποι, ἐνῷ διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου προλαμβάνονται ὅλα τὰ κακά.

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὅτι ἑτοιμάζω νομοσχέδιον περὶ τροπολογίας τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων, νομοσχέδιον, οὗτινος τὸ ὑπὸ συζήτησιν περιλαμβάνει θεμελιώδεις τινὰς ἰδέας. Ἤδη δὲν νομίζω πρόσφορον τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, διότι εἶναι γενικὸν καὶ ἀπαιτεῖ συζήτησιν, πρὸς ἧς τὴν εὐρύτητα δὲν ἀνταποκρίνεται ἡ ὥρα τῆς Συνόδου. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου δύνασθε νὰ κρίνητε περὶ τῶν βάσεων τοῦ εἰσαχθησομένου κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον νομοθετήματος. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο θὰ ἔχῃ μεγαλειτέραν ἔκτασιν τοῦ παρόντος, διότι τοῦτο παραλαμβάνει τὸν κατάλογον, ὅπως παρεσκευάσθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς κατὰ τὸν κείμενον νόμον καταρτισθείσης, ἐνῷ ἐκεῖνο θὰ κανονίζῃ τὰ τοῦ ἀρχικοῦ καταρτισμοῦ τοῦ καταλόγου ἄλλως, συμφώνως ὅμως, κατὰ τὴν θεμελιώδη ἰδέαν, πρὸς τὰ ἐκτεθέντα ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ.

§87ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τί ἐννοεῖ ἡ εἰς τὸ τέλος τῆς αʹ παραγράφου τοῦ 1ου ἄρθρου φράσις «καταργουμένης τῆς διακρίσεως τοῦ ἐνοικίου»;

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μέχρι τοῦδε καθωρίζετο ἡ τάξις τοῦ ἐπιτηδευματίου ἐν τῇ κλάσει του διὰ τοῦ τεκμηρίου τοῦ ἐνοικίου, ὥστε ἡ ἐκτίμησις τῆς Ἐπιτροπῆς ἦτο ἐντελῶς περιωρισμένη, ἢ μᾶλλον δὲν ὑπῆρχε στάδιον ἐκτιμήσεως, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ βεβαιώσῃ μόνον πραγματικὸν γεγονὸς, τὴν σχετικὴν ἀξίαν τοῦ ἐνοικίου πρὸς τὰ ἐνοίκια τῶν ἄλλων ἐπιτηδευματιῶν. Τὸ σύστημα τοῦτο ἀπέτυχε κυρίως διὰ τὸ μὴ ἀκριβὲς τοῦ τεκμηρίου. Δὲν εἶναι τεκμήριον ἀληθὲς ἡ κατοικία· πολλάκις μεγαλείτερον μίσθωμα πληρόνει ὁ ἔχων ἐλάσσονα πρόσοδον ἐπιτηδευματίας, καὶ μικρότερον μίσθωμα ὁ ἔχων πρόσοδον ἀνωτέραν. Δυσχερὴς ὅμως θὰ ἦτο ἡ κατάργησις τοῦ τεκμηρίου τούτου, ἐὰν μὴ εἴχομεν παραδεχθῆ τὸ σύστημα τὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ τοῦ τρόπου τῆς κατατάξεως τῶν ἐπιτηδευματιῶν. Ἐὰν θ’ ἀνετίθετο ἡ κατάταξις τῶν ἐπιτηδευματιῶν τῆς αὐτῆς συντεχνίας εἰς ἀρχὴν Δημοσίαν ἢ εἰς ἀρχὴν Δημοτικὴν, ἢ καὶ εἰς ἀρχὴν Δικαστικήν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ἄνευ πραγματικοῦ τινος τεκμηρίου νὰ ἐκθέσωμεν τὰς Ἀρχὰς ταύτας εἰς τὰς ἐπικρίσεις τῶν θεωρούντων ἑαυτοὺς ὡς ἀδικηθέντας ἐν ἐκτιμήσει προσωπικῇ, οὐδὲ ν’ ἀφήσωμεν τοὺς ἐπιτηδευματίας ἀπροστατεύτους κατὰ τοῦ αὐθαιρέτου τῶν προσωπικῶν ἐκτιμήσεων· ὅταν ὅμως ἡ ἐργασία τῆς κατατάξεως θ’ ἀνατεθῇ εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς ἐπιτηδευματίας διὰ τῶν ἀντιπροσώπων των, καθίσταται περιττὴ ἡ ἐκ τεκμηρίου ἐγγύησις. Ἡ ἐγγύησις αὕτη προστατεύει ὁπωσδήποτε, καίτοι ἀνεπαρκῶς, ὡς ἀπεδείχθη, τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Κυβερνήσεως, τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ δήμου καὶ αὐτὴν τὴν Δικαστικὴν ἀρχὴν κατὰ τῶν παραπόνων ἐπὶ προσωποληψίᾳ περὶ τὴν κατάταξιν, αἴρει δὲ ἢ περιορίζει τῶν ἐπιτηδευματιῶν τὰς ὑπονοίας περὶ τοιαύτης προσωποληψίας, παύει ὅμως οὖσα ἀναγκαία, ὅταν ὑποκαταστηθῶσιν εἰς τὴν ἐκτίμησιν αὐτοὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν φορολογουμένων. Οὗτοι ἃς ἐκλέξωσιν ἀντιπροσώπους, παρέχοντας ἐκ τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῆς πείρας τὰ πιστὰ, ὡς αἰτιῶνται δ’ ἑαυτοὺς, ἐὰν μὴ ἐκλέξωσιν τοὺς ἀρίστους. (Μετὰ ταῦτα γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξαιρέσεως ἐκ τῆς διανομῆς τῶν ἐν τῷ κτήματι Θέρμα ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν.

§90ΣΑΚΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πόσης ἐκτάσεως εἶναι αἱ γαῖαι αὗται.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ τρίτον ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον. Ὁ λόγος, δι’ ὃν ὑπεβάλομεν τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ὅτι αἱ γαῖαι αὗται εἶναι ἀναγκαῖαι εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν λουτρῶν τῆς Ὑπάτης. Ἤδη ἐγένετο ἡ διανομὴ μετὰ ἐργασίαν Ἐπιτροπῆς, ἥτις καθώρισε τὸν ἀναγκαῖον χῶρον διὰ τὰ καταστήματα τῶν λουτρῶν, καὶ διὰ τὰ παρεπόμενα εἰς τὰ καταστήματα ταῦτα. Ἀλλ’ ἀφ’ οὗ τοῦτο ἐπράξαμεν, ἐὰν ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διανομῆς ἄνευ ψηφίσεως νόμου, ὁποῖος ὁ προτεινόμενος, θέλουσιν ἀμέσως δηλωθῆ αἱ εἰς τὸ Δημόσιον περιερχόμεναι γαῖαι καὶ θέλει ἐμποδισθῆ ὁ καταρτισμὸς καὶ ἡ ἐν τῷ μέλλοντι ἀνάπτυξις τῶν ἰαματικῶν ἐκείνων καταστημάτων. Ἀναγκαζόμεθα ἄρα νὰ ἀναβάλλωμεν τὴν διανομὴν μέχρι τῆς ψηφίσεως νόμου, προλαμβάνοντος τὴν δήλωσιν τῶν ἀναγκαίων πρὸς γενικωτέρους σκοποὺς γαιῶν.

§92ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν μεταξὺ τῶν πολλῶν ἄλλων ἀντικειμένων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀσχολεῖται, νὰ ἀσχοληθῇ ἰδίως περὶ τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων τῆς Ἑλλάδος, διότι εἶναι ζήτημα τοῦτο πολὺ σπουδαῖον διὰ τὸν τόπον. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ βοσκῆς τῶν ζώων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται).

§95ΤΖΑΝΕΣ. Ἐγὼ θὰ ζητήσω τὴν ἀπάλειψιν τῆς φράσεως, τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ περιεχομένης, «οἱ μισθωταί». Ἐὰν δεχθῶμεν τὸ ἄρθρον 1ον, ὅπως διατυποῦται εἰς τὸ νομοσχέδιον, παραδίδομεν τὰς ἰδιοκτησίας μας εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν μισθωτῶν ἢ τῶν ἐμφυτευτῶν.

§96ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρχικῶς τὸ συνταχθὲν σχέδιον δὲν περιεῖχε τὴν λέξιν «μισθωταί», αὕτη προσετέθη ἐκ τῆς παρατηρήσεως ἑνὸς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τῶν ἀποτελούντων τὴν Ἐπιτροπήν, ἐθεωρήθη δὲ ἡ προσθήκη αὕτη ἀναγκαία, καθόσον ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὑπάρχουσιν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς τὰς σταφιδαμπέλους μισθωταί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν ἐξουσίαν νὰ διαχειρίζωνται τὰ κτήματα ταῦτα ὡς ὁ ἴδιος ἰδιοκτήτης, ἐκρίθη δ’ εὔλογον, ὅπως καὶ οὗτοι δύνωνται νὰ ἐξασκήσωσι τὴν ἐξαίρεσιν ἐκ τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν, πρὸ πάντων διὰ νὰ ἐπιτύχωσιν, ὅ,τι κυρίως ἐπιζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὴν λίπανσιν τῶν φυτειῶν. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ γνώμη, ὅτι δύναται τοῦτο νὰ βλάψῃ, οὐδεμία ἀντίῤῥησις ὑπάρχει ἐκ μέρους ἡμῶν νὰ ἀπαλειφθῇ. Παρατηρῶ μόνον, ὅτι ἐγένετο ἓν λάθος εἰς τὴν τύπωσιν ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ· τὸ ἄρθρον λέγει: «πρὸς ἐξαίρεσιν ὡρισμένης περιφερείας καὶ περιοχῆς»· πρέπει νὰ τεθῇ ἀντὶ τοῦ «καὶ» ἡ λέξις «ἢ», «ἢ περιοχῆς».

§97ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω ἐν ἐκτάσει ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἰς τὴν βʹ συζήτησιν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ὑποβάλλω τινὰς παρατηρήσεις, ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ συνενοηθῶμεν περὶ τοῦ καταλληλοτέρου καταρτισμοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον 1ον ὁρίζει: «ὅπου τὸ ἁρμόδιον Δημοτικὸν Συμβούλιον παρέλειψε κτλ.» Ἐὰν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν παρέλειψεν ἐντελῶς νὰ ἀσκήσῃ τὴν ἐξουσίαν ταύτην, ἀλλ’ ἐκανόνισε τὰ τῆς βοσκῆς πρὸς μίαν περιφέρειαν Α, λόγου χάριν, τότε οἱ τῆς περιφερείας Β στεροῦνται τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον παρέχεται διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου;

§98ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§99ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος αὐτὸς ἔρχεται ἀκριβῶς, διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸν νόμον τοῦ 1888, ὁ ὁποῖος παρέσχεν εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τὴν ἐξουσίαν, νὰ ποιῶνται ἐξαίρεσιν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς. Ἐὰν λοιπὸν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν ἤσκησεν αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν, ἔρχονται οἱ ἰδιοκτῆται νὰ τὴν ἐνασκήσουν.

§100ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δηλαδὴ καταντᾷ, νὰ ἦναι περιττὰ λόγια τὸ «ὅπου τὸ ἁρμόδιον Δημοτικὸν Συμβούλιον κτλ.» (διάλογοι).

§101ΤΖΑΝΕΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις «οἱ μισθωταί».

§102ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαμῶν Βουλευτοῦ εἶναι ὀρθοτάτη, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τοὺς ἁπλοῦς μισθωτὰς πεφυτευμένων γαιῶν νὰ παρέχηται τὸ δικαίωμα τοῦτο.

§103ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς αὐτό.

§104ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δύναται οὕτω πως νὰ διατυπωθῇ ἡ διάταξις: «...δύνανται οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ἐμφυτευταὶ ἢ μισθωταὶ ἀσκεπῶν γαιῶν ὡρισμένης θέσεως κτλ.» (διάλογοι).

§105ΤΙΝΕΣ. Ἂς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ συζήτησιν καὶ συνενοούμεθα κατόπιν περὶ τῶν τροποποιήσεων.

§106ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καλλίτερον εἶναι νὰ διατυπωθῶσιν αἱ προτάσεις αὗται ἐγγράφως, ὥστε νὰ ψηφισθῶσιν εἰς τὴν βʹ συζήτησιν ἀπαλειφομένης σήμερον τῆς φράσεως «οἱ μισθωταί».

§107ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὅπως διετύπωσεν ὁ κ. Ράλλης τὴν τροπολογίαν του, εἶναι ἡ ἐντελεστέρα, διότι πρέπει νὰ χορηγήσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς μισθωτὰς τῶν ἀσκεπῶν γαιῶν καὶ νὰ τὸ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τοὺς μισθωτὰς τῶν πεφυτευμένων.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει, καὶ ἂς ὑποβληθῶσιν ἐγγράφως αἱ τροπολογίαι, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει ἐν τῇ δευτέρᾳ συζητήσει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκεται).

§110ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ προτελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου δύναται νὰ γίνῃ μία ἐπεξήγησις, ἡ ὁποία νομίζω εἶναι χρήσιμος, καὶ ἐν ἀνάγκῃ καὶ τροπολογία, δηλαδή, ἀφοῦ θὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψει ἡ ἕνωσις τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συνεχομένας γαίας, νὰ γίνῃ μία ἐπεξήγησις, διὰ νὰ μὴ θεωρῆται, ὅτι ἀπαιτεῖται εἷς ἕκαστος ἰδιοκτήτης νὰ ἦναι κάτοχος 200 στρεμμάτων.

§111ΤΙΝΕΣ. Βεβαίως, ἐννοεῖται ἐν ὅλῳ.

§112ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ καὶ ἄλλην τροπολογίαν νὰ ἐπιφέρω, νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τῶν 200 στρεμμάτων. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ διάταξις, ἡ ἰσχύουσα κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς καὶ εἰς τὰ ἴδια ἑκάστου κτήματα, εἶναι μία παρέκβασις τῆς θεμελιώδους ἀρχῆς τῆς φύσεως τῆς ἰδιοκτησίας, καὶ παρέκβασις, ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἀπαραίτητος πρὸς προστασίαν τῆς γεωργίας. Ἐγὼ εἶμαι ἐν γένει κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῶν νομοθετημάτων τούτων, τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν προστασίαν τῆς γεωργίας, ἐννοεῖται προστασίαν, ἡ ὁποία νὰ χορηγῆται ἐν μέτρῳ τινί, ὅπως μὴ καταστρέφηται ἡ γεωργία, ἀλλὰ προέβημεν πέραν τοῦ δέοντος ἀπὸ τὴν τάσιν, ἡ ὁποία κατεῖχε πάντας ἡμᾶς, ὅπως προστατεύσωμεν τὴν γεωργίαν καὶ τὴν δενδροφυτείαν, καὶ προέβημεν εἰς τὸ νὰ ἀνατρέψωμεν ἄνευ ἀνάγκης θεμελιωδεστάτην ἀρχήν, δηλαδὴ ἀπαγορεύσαντες εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ ποιῆται χρῆσιν τῆς ἰδιοκτησίας του διὰ βοσκὴν ζώων. Ἡ τοιαύτη αὐστηρότης ἦτο ἀπαραίτητος καὶ ἤρκει νὰ ἦναι ἀπηγορευμένη ἡ βοσκὴ ξένων ζώων ἐπὶ ἰδιοκτησίας πεφυτευμένης. Ἀλλ’ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ ζῶά του εἰς μίαν ἔκτασιν 100 στρεμμάτων, δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν, διότι ὁ ἴδιος ἐνδιαφέρεται νὰ προστατεύσῃ τὴν δενδροφυτείαν, τὴν ὁποίαν διὰ κόπων καὶ μόχθων πολλῶν ἔχει ἀναπτύξει. Δὲν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν ἄνευ ἀνάγκης ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ καταστρέψωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθέρας χρήσεως τῆς ἰδιοκτησίας. Ἀλλὰ τέλος πάντων, ἀφοῦ ἀπεφασίσθη νὰ παραβῶμεν αὐτὴν τὴν ἀρχήν, ἂς περιορίσωμεν τὴν ἀπαίτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς πολὺ ὀλιγώτερον ποσὸν στρεμμάτων, δηλαδὴ εἰς ποσὸν στρεμμάτων, τὸ ὁποῖον εὐλόγως ἀξιοῖ ὁ ἰδιοκτήτης νὰ χρησιμοποιήσῃ πρὸς βοσκὴν ζώων.

§113ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, συνεζητήθη διὰ μακρῶν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, πάντες δὲ συνεφωνήσαμεν, ὅτι, ἵνα ἐπιτραπῇ ἡ ἐντὸς κτημάτων εἴσοδος ποιμνίου, ἀπαιτεῖται τοὐλάχιστον ἔκτασις 200 στρεμμάτων, διότι, εὐθὺς ὡς ἡ ἔκτασις εἶναι ἐλάσσων, τότε βεβαίως ἡ εἴσοδος ποιμνίου θέλει ἀποβῆ καταστρεπτικὴ εἰς τὰ ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ κτήματος κείμενα ἄλλα κτήματα· ὅταν μάλιστα δὲν ζητῆται νὰ ἦναι συνεχόμενα τὰ στρέμματα, θὰ ἦναι εὔκολον νὰ εὑρεθῶσιν ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι, ἔχοντες ἐν ὅλῳ ἰδιοκτησίας 200 στρεμμάτων, συναντῶνται ἐν τῇ αἰτήσει τοῦ νὰ εἰσαγάγωσι ζῶα εἰς βοσκήν.

§114ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγνοοῦμεν ἐντελῶς τὸν τόπον, περὶ τοῦ ὁποίου νομοθετοῦμεν. Ἐγὼ εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τῶν νόμων τούτων τῶν περιοριστικῶν, ἀλλ’ ἐκφράζων αὐτὴν τὴν ἰδέαν συλλογίζομαι συγχρόνως ποίαν πίεσιν χάριν τῆς γεωργίας ὑφίσταται ἡ κτηνοτροφία. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ μεταβληθῇ τὸ εἶδος τῆς κτηνοτροφίας, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ τὴν καταστρέψωμεν ἐντελῶς, χωρὶς νὰ ἦναι δυνατὴ ἡ βελτίωσις αὐτῆς διὰ καλλιτέρων ζώων, θὰ τὴν καταστρέψωμεν ἐντελῶς. Μὴ προχωρῶμεν λοιπὸν παρὰ πολύ· ὁ ἔχων 50 στρέμματα γαιῶν δύναται νὰ εἰσαγάγῃ καὶ πρέπει νὰ τῷ ἐπιτραπῇ νὰ εἰσαγάγῃ τὰ ζῶά του, διότι μὲ ὀλίγα πρόβατα δύναται νὰ συντηρήσῃ τὴν οἰκογένειάν του καὶ νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ ἀκόμη καὶ εἰς τὴν λίπανσιν τῶν 50 αὐτῶν στρεμμάτων. Μὴ προβαίνωμεν λοιπὸν τόσον πολὺ, διότι ἐδῶ δὲν νομοθετοῦμεν μόνον διὰ τοὺς σταφιδοκτήμονας, ἀλλὰ δι’ ὅλον τὸ Κράτος.

§115ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§116ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «συνεχῶν ἢ συνεχομένων».

§117ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς δὲν ἐτέθη, διότι δὲν ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι συνεχόμενα τὰ στρέμματα, ἀρκεῖ νὰ ᾖναι εἰς τὴν αὐτὴν περιφέρειαν, καὶ νὰ ᾖναι ἰδιοκτῆται 200 στρεμμάτων.

§118ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ᾖναι ἐν τῷ μεταξὺ τῶν στρεμμάτων τούτων, δὲν θὰ ὑφίστανται ζημίας;

§119ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ εἶναι ὑπεύθυνοι ἐπὶ τῇ ζημίᾳ, τῇ προξενηθείσῃ εἰς τὰ ξένα κτήματα.

§120ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν δὲν τεθῇ τὸ «συνεχομένων», θὰ χορηγήσητε τὸ δικαίωμα τῆς καταστροφῆς τῶν ξένων ἰδιοκτησιῶν.

§121ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐθὺς, ὡς παραδεχθῆτε νὰ τεθῇ ἡ λέξις αὕτη, θὰ καταστήσητε τὴν διάταξιν τοῦ νόμου ἄχρηστον, διότι εἶναι δυσχερὲς νὰ συμφωνήσωσιν οἱ ἰδιοκτῆται 200 συνεχομένων στρεμμάτων, καθόσον θὰ εὑρεθῇ ἐν τῷ μεταξὺ εἷς ἰδιοκτήτης ἑνὸς στρέμματος ἐκ δυστροπίας νὰ μὴ θέλῃ νὰ συμφωνήσῃ πρὸς τοὺς ἄλλους.

§122ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δι’ αὐτὸ προτείνεται νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν στρεμμάτων.

§123ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἀναβληθῶσι δι’ αὔριον, κύριε Πρόεδρε, αἱ προτάσεις αὗται.

§124ΠΑΧΥΣ. Ν’ ἀναβληθῇ (διάλογοι).

§125ΚΟΥΜΑΝΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Παχὺς βεβαίως ἔχει συμφέρον νὰ λέγῃ ν’ ἀναβληθῇ, ἀλλ’ εἰς τὴν Πελοπόννησον μὲ 100 στρέμματα δύνανται νὰ συντηρηθῶσιν 100 πρόβατα.

§126ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει νὰ εὐεργετήσῃ τὴν κτηνοτροφίαν. Ἀλλ’ ἐὰν ἀφ’ ἑνὸς σκοπῶμεν νὰ εὐεργετήσωμεν τὴν κτηνοτροφίαν, δὲν πρέπει νὰ παραλείψωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν τὸν σκοπὸν τῆς προστασίας τῆς ἰδιοκτησίας. Λοιπὸν ὀφείλομεν νὰ συμβιβάσωμεν ἀμφότερα, τὸ συμφέρον τῆς κτηνοτροφίας καὶ τὸ συμφέρον τῆς ἰδιοκτησίας· δι’ αὐτῆς δὲ τῆς διατάξεως συμβιβάζονται βεβαίως τὰ συμφέροντα ταῦτα. Δὲν λαμβάνουσιν οἱ παρατηροῦντες συνάδελφοι ὑπ’ ὄψει τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ἄδειαν τῆς εἰσαγωγῆς κυρίως τῶν ποιμνίων εἰς ὡρισμένην περιφέρειαν. Εἰς ὡρισμένην τινὰ περιφέρειαν ὑπάρχουσι π. χ. 30 ἰδιοκτῆται· μεταξὺ αὐτῶν τῶν 30 ἰδιοκτητῶν πρέπει τοὐλάχιστον νὰ εὑρεθῶσιν ἰδιοκτῆται τόσοι, ὅσοι ἔχουσιν ἰδιοκτησίαν 200 στρεμμάτων, διὰ νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια νὰ εἰσέλθῃ ποίμνιον. Ἂν ἐλαττώσωμεν τὴν περιφέρειαν, τότε θὰ εἰσαχθῶσι δέκα ποίμνια εἰς δέκα τοιαύτας θέσεις, καὶ τότε θὰ ἐπέλθῃ καταστροφὴ καὶ ζημία τῆς ἰδιοκτησίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπέλθῃ ἓν πρόσκομμα εἰς τὴν εἰσαγωγὴν ἀπείρων καὶ πολυπληθῶν, ἐν ὡρισμένῃ τινὶ περιφερείᾳ, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου. Λοιπὸν πρέπει νὰ παραδεχθῆτε τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, διότι τότε εὐκόλως δύναται νὰ εὕρῃ τις εἰς ὡρισμένην περιφέρειαν ἔκτασιν 200 στρεμμάτων, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ εἰσαγάγῃ τὸ ποίμνιόν του. Ἂν δὲ ἐπιτύχῃ καὶ περισσότερα στρέμματα, ἐξασφαλίζεται οὕτως ἡ κτηνοτροφία. Τώρα λέγουσιν οἱ συνάδελφοι: οἱ μὴ δίδοντες λοιπὸν τὰ κτήματά των εἰς βόσκησιν τοῦ ποιμνίου θὰ στερῶνται τῆς ἰδιοκτησίας των αὐθαιρέτως; Τί ἄλλο δύναται νὰ παρέξῃ ὁ νόμος, παρὰ τὴν ἀποζημίωσιν καὶ τὸ δικαίωμα νὰ στραφῇ εἴτε κατὰ τοῦ ποιμένος, εἴτε κατὰ τῶν ἰδιοκτητῶν; Ὥστε ὑπάρχει πᾶσα προστασία καὶ τῆς γεωργίας καὶ τῆς κτηνοτροφίας καὶ συμβιβάζεται τοιουτοτρόπως τὸ συμφέρον ἀμφοτέρων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§128ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 παρατηρῶ τὸ ἑξῆς. Κηρύσσονται ὑπεύθυνοι οἱ ἰδιοκτῆται ἢ οἱ μισθωταὶ, οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ἔχοντες κτήματα εἰς ἐκείνην τὴν θέσιν ἢ ἐκείνην τὴν περιοχήν. Ταῦτα εἶναι λίαν ἀόριστα, διότι δὲν εἶναι ὡρισμένα τὰ ὅρια τῶν θέσεων καὶ τῶν περιοχῶν. Ποῖα κτήματα ὡρισμένως ἀνήκουν εἰς μίαν θέσιν, δὲν εἶναι οὐδαμοῦ ὡρισμένον.

§129ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Περιοχὴ ἀγροτικὴ λέγεται ἡ ὑπὸ ὡρισμένου ἀριθμοῦ ἀγροφυλάκων φυλασσομένη· εἶναι δὲ ὡρισμένη ἡ περιφέρεια τῶν ὑπὸ τῶν ἀγροφυλάκων φυλασσομένων κτημάτων.

§130ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ προχωρήσωμεν, ἀφοῦ ὅλη ἡ Βουλὴ ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην, τοῦ νὰ ἐπέλθῃ μεταβολὴ εἰς τὸν ὑπάρχοντα νόμον, παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους, ὅσοι δὲν εὑρίσκουσιν ὀρθὸν τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἡ Ἐπιτροπή, νὰ ὑποβάλωσιν ἐγγράφως τὰς τροπολογίας των καὶ τότε νὰ τὰς μελετήσωμεν καὶ νὰ προχωρήσωμεν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσιν, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1889 ἐκ δραχ. 279.270. Περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τῆς χρήσεως 1888. Περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως 1889. Περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 40,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1889. Περὶ συμπληρώσεως τῆς οἰκοδομῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου).

§131ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Χθὲς ἐζητήθησαν πληροφορίαι ἐπὶ ἑνὸς τῶν νομοσχεδίων τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας καταθέτω ἤδη, δηλ. πίνακα τῶν γενομένων κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δαπανῶν πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν καὶ διευθέτησιν ποταμῶν καὶ χειμάῤῥων καὶ πίνακα τῶν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 20 δαπανηθέντων δι’ ἔξοδα τελετῶν καὶ ἑορτῶν.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταθέτω πίνακα, ζητηθέντα χθὲς, τῶν δαπανηθέντων ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 8 ἄρθρου 3 «ἀνέγερσις καὶ ἐπισκευὴ τελωνιακῶν καταστημάτων καὶ σκοπιῶν». Λύεται ἡ συνεδρίασις Ὥρα 8 καὶ 15′ μ. μ.