1889.03.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8

τῆς 11 Μαρτίου 1889.

(Σάββατον).

Ὥρα 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Περικλῆς Νικολαΐδης προτείνει τὴν σύστασιν Ταμείου ἀμύνης ἢ σταφιδικοῦ συνδέσμου. Ὁ κ. Κρεστενίτης ἔχει τὸν λόγον.

§2ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἴς τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐζήτησε νὰ κατατεθῶσιν ἔγγραφά τινα, ἀφορῶντα εἰς τὴν παραίτησιν τῶν Συνοδικῶν. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα νομίζω, ὅτι κατετέθησαν· ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἀντηλλάγησαν καὶ ἕτερα. Ἐπειδὴ τὴν ἐρχομένην Δευτέραν θέλει ἐγερθῆ συζήτησις, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, νὰ καταθέσῃ καὶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ὅπως δυνηθῇ ἡ Βουλὴ εὐρύτατα νὰ συζητήσῃ, ἰδίως δὲ ἐπὶ τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπελύθησαν οἱ παραιτηθέντες Συνοδικοί.

§3ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔλαβεν ἀναφορὰν παρὰ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Τήνου καὶ Σύρου καὶ παρὰ τοῦ Ἐπισκόπου Τριφυλίας, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀπευθύνει πρὸς αὐτούς. Τὰ δύο ταῦτα ἔγγραφα θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς Δευτέρας· τὸ δὲ Διάταγμα, ὡς δημοσιευθὲν, εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, ἀλλὰ θέλω ὑποβάλει καὶ αὐτὸ τὴν Δευτέραν.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἷς τῶν Βουλευτῶν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἐζήτησεν, ὅπως ὑποβληθῇ πίναξ, ἐμφαίνων τὸ ποσὸν τοῦ δημοσίου φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν, τοῦ βεβαιωθέντος ἐν ἑκάστῳ δήμῳ κατὰ τὸ 1887, ἐπίσης καὶ πίναξ, ἐμφαίνων τὰ τοῦ δημοσίου φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κατὰ τὸ 1887. Καὶ περὶ μὲν τῶν ἀφορώντων εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὁ πίναξ, ὁ ὑποβληθεὶς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον συνάμα μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, περιέχει πληροφορίας κατ’ Ἐφορίας· ἤδη ὑποβάλλω πληροφορίας καὶ κατὰ δήμους, ἀλλὰ διὰ τὸ 1888, ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ μὴ ἔχωμεν αὐτὰς κατεστρωμένας διὰ τὸ 1887. Περὶ δὲ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, οἱ πίνακες, οἱ ὑποβληθέντες κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, περιέχουσιν οὐ μόνον ἃς ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς πληροφορίας, ἀλλὰ καὶ ἄλλας, οἷον περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ περὶ δημοτικῆς φορολογίας. Καταθέτω τοὺς πίνακας τούτους. Εἷς τῶν Βουλευτῶν ἐκ Μεσσηνίας ἐζήτησεν, ὅπως, προκειμένου νὰ ψηφισθῇ πίστωσις 200,000 δραχμῶν διὰ τὰ μέλλοντα νὰ λάβωσι χώραν κατὰ Μάϊον ἐ. ἔ. γενικὰ γυμνάσια, προσαχθῇ κατάστασις, ἐμφαίνουσα τὴν σημερινὴν δύναμιν ἁπάντων τῶν συνταγμάτων τοῦ στρατοῦ, καὶ προσέτι κατάστασις τῆς δυνάμεως τῶν συνταγμάτων, τῶν μελλόντων νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰ γενικὰ ταῦτα γυμνάσια, πληροφορήσω δὲ τὴν Βουλὴν, ἂν ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος Θηβῶν ὑπελόγισε τὴν γενησομένην εἰς τοὺς ἀγροὺς ζημίαν εἰς 500,000 δραχμῶν. Ὑποβάλλω πίνακα τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, περιέχοντα τὴν δύναμιν ἑκάστου συντάγματος. Εἰς τὴν ἐν τῷ πίνακι ἀναγεγραμμένην δύναμιν τῶν συνταγμάτων, ἅτινα σημειοῦνται ὡς παραστηθησόμενα εἰς τὰ γυμνάσια, πρέπει νὰ προστεθῇ ἐκ τῶν ἄλλων συνταγμάτων, μετατεθησομένη εἰς αὐτὰ, ἡ δύναμις τῶν παρασκευαζομένων διὰ τὴν χωροφυλακὴν ἀνδρῶν. Ἑπομένως εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ἐν τῷ πίνακι ἀναγεγραμμένους, ὡς ἀποτελοῦντας τὴν δύναμιν τῶν συνταγμάτων, ἅτινα θέλουσι λάβει μέρος εἰς τὰς ἀσκήσεις τοῦ Μαΐου, πρέπει νὰ προστεθῇ ἀριθμὸς 330 ἀνδρῶν εἰς ἕκαστον σύνταγμα, ἀφαιρουμένου τοῦ ἀριθμοῦ 220 ἀνδρῶν ἀπὸ ἑκάστου τῶν ἄλλων συνταγμάτων. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐζήτησε προσέτι νὰ τῷ δοθῇ ἡ πληροφορία, ὁποία θὰ ἦναι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν ἀσκήσεων. Ὡς πρὸς τοῦτο ἐζητήσαμεν τηλεγραφικῶς εἰδήσεις, διότι ἐν τῷ κέντρῳ δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἡ πληροφορία αὕτη. Ἀλλὰ βεβαίως ἡ διαφορὰ τῆς δυνάμεως πρὸς τὴν σημερινὴν θὰ ἦναι ἐλαχίστη, διότι θὰ ἦναι μόνον ἡ προερχομένη ἐξ ἀποβιώσεων, ἐκ λιποταξιῶν καὶ ἐξ ἄλλων τοιούτων λόγων.

§5ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι καὶ πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἀφίενται.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης διάστημα, οὐδείς. Διότι ἡ ἐποχὴ τῆς ἀπολύσεως εἶναι βραδυτέρα, οὕτω δὲ εἶναι κεκανονισμένα τὰ τῶν ἀφέσεων καὶ τῶν θερινῶν ἀδειῶν, ὥστε νὰ ἕπωνται αὗται τῶν γενικῶν γυμνασίων. Εὐθὺς, ὡς ληφθῶσι καὶ αἱ πληροφορίαι αὗται, θέλουσι κατατεθῆ.

§7ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ διαφορὰ, τὴν ὁποίαν λέγετε, τῶν 330, εἶναι ἐγγεγραμμένη;

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένη ἐν σημειώματι. Διακρίνονται ἐν τῷ πίνακι τὰ συντάγματα, ἅτινα θέλουσι λάβει μέρος εἰς τὰς ἀσκήσεις καὶ εἰς ὧν τὴν δύναμιν πρέπει νὰ γενῇ ἡ σημειωθεῖσα προσθήκη. Ἐπίσης εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν σημειώματι, ὅτι τῶν ἄλλων συνταγμάτων, ἅτινα δὲν θέλουσι λάβει μέρος εἰς τὰς ἀσκήσεις, θὰ ἐλαττωθῇ ἡ δύναμις, ἕνεκα τῆς ἀποσπάσεως ἐξ αὐτῶν εἰς τ’ ἄλλα συντάγματα τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες, ἐν τοῖς συντάγμασιν ἐκείνοις συγκεντρωμένοι, ἀσκοῦνται εἰς τὴν προπαρασκευαστικὴν αὐτῶν παίδευσιν, πρὶν ἢ μετατεθῶσιν εἰς τὴν χωροφυλακήν. Ἠρώτησεν ὡσαύτως ὁ κ. Βουλευτὴς, ἂν ἦτο ἀληθὲς, ὅτι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ὑπελόγισε τὰς γενησομένας ζημίας εἰς τοὺς ἐσπαρμένους ἀγροὺς, ὡς ἐκ τῶν ἀσκήσεων, εἰς 500,000 δραχμῶν. Παρὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου οὐδεμίαν ἔχομεν πληροφορίαν· εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι μία τῶν μεγάλων δυσκολιῶν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀσκήσεων εἶναι ἡ φθορὰ τῶν σπαρτῶν, τούτου δ’ ἕνεκα ἀπεστάλησαν πρὸ ἡμερῶν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὁ Διευθυντὴς τοῦ τμήματος τοῦ ἐπιτελικοῦ, ὡς καὶ ἕτερος ἀξιωματικὸς, εἰς παρασκευὴν καὶ ἄλλων, ἀφορώντων εἰς τὰς ἀσκήσεις, ἀλλὰ καὶ τοῦ πεδίου, ἐκλέγοντες αὐτὸ, ὅσον ἔνεστιν, ἐν ταῖς μὴ καλλιεργουμέναις ἐκτάσεσιν, ὥστε αἱ ζημίαι, καὶ ἑπομένως αἱ ἀποζημιώσεις, νὰ ἦναι μικρότεραι.

§9ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς τελευταίας Συνόδου ὁ ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς κ. Παπαγιαννακόπουλος ἐπηρώτησε περὶ δύο στρατιωτῶν τοῦ δήμου Κηρέως τοῦ νομοῦ Εὐβοίας, περὶ ὧν ἐλέγετο, ὅτι δὲν ἐλάμβανον, καίτοι ἐζήτησαν ἐπανειλημμένως, πιστοποιητικὰ, ὅτι εἶναι ὀρφανοὶ, παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Δημάρχου. Μοὶ ἐδόθησαν πληροφορίαι περὶ τούτου, αἵτινες εὑρίσκονται ἐν τῷ προσαγομένῳ ἐγγράφῳ τοῦ Νομάρχου Εὐβοίας, ἐκ τῶν πληροφοριῶν δὲ προκύπτει, ὅτι τὰ παράπονα ἦσαν βάσιμα.

§10ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἂν ἀπὸ τοῦ 1852, ὅτε ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν τὸ Καταστατικὸν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, συνέβη ὥστε νὰ μὴ προσέλθωσιν οἱ κληθέντες Συνοδικοί. Ὑποβάλλω ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν κληθέντων μὲν ὡς Συνοδικῶν, μὴ προσελθόντων δὲ, ἢ προσελθόντων καὶ ἀποχωρησάντων πρὸ τῆς λήξεως τοῦ ὡρισμένου χρόνου, κατὰ τὰ ἐν τῷ ἀρχείῳ ἔγγραφα.

§11ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 27).

§12ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μοὶ ἐδόθη ἀναφορὰ, μὲ τὴν παράκλησιν νὰ ποιήσω ταύτην γνωστὴν εἰς τὴν Βουλήν· φέρει ὑπογραφὰς ἑξήκοντα τριῶν καπνοπωλῶν τῆς πρωτευούσης. Οὗτοι παραπονοῦνται διὰ τὸ ζήτημα τοῦ σιγαροχάρτου. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι ἐκτεταμένη καὶ ἑπομένως ἤθελον καταναλώσει πολὺν χρόνον, ἂν ἀνεγίνωσκον αὐτὴν ὁλόκληρον. Οὐχ ἧττον ὅμως δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀναφέρω παρατηρήσεις τινὰς, αἱ ὁποῖαι ἐκτίθενται ἐν τῇ ἀναφορᾷ. Παραπονοῦνται, ὅτι, ἐνῷ ὁ φόρος τοῦ σιγαροχάρτου ἀφορᾷ εἰς τοὺς καταναλωτὰς, σήμερον, ὡς κατέστη, βαρύνει αὐτοὺς, εἶναι δὲ τοσοῦτον ἄδικον τὸ τοιοῦτον, καθ’ ὅσον ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος ηὔξησεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἐδιπλασιάσθη καὶ ἐπολλαπλασιάσθη, καὶ οὕτως, ἐνῷ ἄλλοτε ἐπλήρονον, ὡς σημειοῦσι, 30 δραχμὰς, σήμερον πληρόνουσι 200, ἀντὶ 60 δραχμῶν σήμερον πληρόνουσι 320, ἀντὶ 100 δραχμῶν 555, κτλ. Παρατηροῦσι δὲ, ὅτι τὸ τρίτον τοῦ διδομένου εἰς αὐτοὺς σιγαροχάρτου μένει εἰς τὰς ἀποθήκας των, ἐκ τοῦ ὑπολογισμοῦ δὲ, τὸν ὁποῖον κάμνουσιν, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι εἰς καπνοπώλην, ὁ ὁποῖος εἰσάγει εἰς τὸ καπνοπωλεῖόν του δύο χιλιάδας ὀκάδας καπνοῦ κατὰ μῆνα, εἰς τὸ διάστημα τοῦ ἔτους θὰ μείνῃ περιουσία ἄχρηστος εἰς σιγαρόχαρτον 19,000 δραχμῶν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως ἡ παρατήρησίς των, ὅτι βαίνουσιν εἰς βεβαίαν καταστροφὴν, εἶναι ὀρθή. Ἀναφέρονται δὲ εἰς τοὺς κκ. Βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωσι τὰ παράπονά των, διότι οἱ πλεῖστοι καπνίζουσι. Παρακαλῶ δὲ καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν σκέψιν τὰ παράπονα ταῦτα, διότι εἶναι ἀδύνατον εἰς τοὺς καπνοπώλας νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸ ἐπάγγελμά των, ἐνῷ οἱ ἄνθρωποι καταβάλλουσι τακτικῶς τοὺς φόρους τοῦ ἐπιτηδεύματος καὶ χρησιμεύουσιν ὡς μέσον διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλήν, νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον, ὥστε νὰ περιορισθῇ τὸ σιγαρόχαρτον εἰς 800 μόνον φύλλα ἀνὰ πᾶσαν ὀκὰν, ἢ νὰ γίνῃ δεκτὸν τοὐλάχιστον τὸ μέτρον, ὅπως τὸ σιγαρόχαρτον πωλῆται συνάμα μετὰ τοῦ καπνοῦ. Παρακαλῶ ὅθεν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μελετήσῃ τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἐκτιθέμενα, διότι εἶναι λίαν δεδικαιολογημένα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§14ΤΖΑΝΕΣ. Τὰ παράπονα ταῦτα ἐξήνεγκον οἱ καπνοπῶλαι ὅλων τῶν μερῶν τοῦ Κράτους. Καὶ ἄλλοτε εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ ἄτοπον τοῦτο, ἢ μᾶλλον ἡ ζημία αὕτη, εἶναι εὔκολον νὰ ἐπανορθωθῇ, καὶ μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι ἐξεῦρε μέσον, δι’ οὗ καὶ τὰ παράπονα θὰ ἐκλείψωσι καὶ ζημία νὰ μὴ γίνῃ εἰς τὸ Κράτος. Εὗρε δηλ. τὸ μέσον, τοῦ νὰ ἐκπεσθῇ ἐκ τοῦ φόρου τοῦ σιγαροχάρτου ἓν μέρος, καὶ νὰ βαρυνθῇ ὁ καπνός. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μὴ λησμονήσῃ τὴν θεραπείαν ταύτην.

§15ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τοῦτο ὑπεστήριξα πάντοτε, διότι, ἀφοῦ δὲν πρόκειται περὶ διττοῦ φόρου, διότι ὁ φόρος καταβάλλεται κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ, ὅ,τι εἰσπράττει ἐκ τοῦ σιγαροχάρτου ἠδύνατο νὰ τὸ εἰσπράξῃ ἐκ τοῦ καπνοῦ. Τοιουτοτρόπως μένει ἐλευθέρα ἡ βιομηχανία καὶ τὸ ἐμπόριον τοῦ σιγαροχάρτου, ἐξ οὗ ἔζων τόσαι οἰκογένειαι.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἄλλοτε ἐξήγησα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μεγάλως ἐνδιαφέρει τὸ Δημόσιον ἡ διαίρεσις τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου, διότι ἡ λυμαινομένη τὴν φορολογίαν ταύτην λαθρεμπορία ἀπαντᾷ διπλῆν δυσχέρειαν, ὅταν πρέπῃ εἰς δύο διακεκριμένας πράξεις νὰ κατανέμῃ τὰς ἐνεργείας αὑτῆς. Ὅ,τι εἶχον ἀποδεχθῆ ὡς ὀρθὸν, ἦτο τὸ ὑπερβολικὸν τοῦ ἀναλογισμοῦ 1200 φυλλαρίων εἰς ἑκάστην ὀκὰν καπνοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως σκοπεῖται ἡ εἴσπραξις ἐκ τελῶν καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου τοῦ καὶ νῦν εἰσπραττομένου ποσοῦ ἐν συνόλῳ, ὅ,τι ἤθελεν ἀφαιρεθῆ ἀπὸ τῶν εἰσπράξεων ἐκ σιγαροχάρτου διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἀναλογιζομένων εἰς τὴν ὀκὰν καπνοῦ φυλλαρίων, θέλει προστεθῆ εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Αὕτη εἶναι ἡ μόνη ἔννοια τῆς γενησομένης τυχὸν μεταῤῥυθμίσεως κατόπιν τῶν ἀπαιτήσεων, νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι αὕτη συμφέρουσα εἰς τοὺς καπνοπώλας καὶ εἰς τὸ Δημόσιον· ἐὰν ὅμως ἐπιμένωσιν οἱ καπνοπῶλαι, αἰτοῦντες αὐτὴν, δὲν θέλει ἀρνηθῆ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀποδοχὴν τῆς αἰτήσεώς των. Λέγω, ὅτι δὲν εἶναι συμφέρουσα εἰς τοὺς καπνοπώλας, διότι τὸ αὐτὸ ὡς καὶ πρότερον θέλουσι πληρόνει ἐπὶ ἑκάστης ὀκᾶς καπνοῦ δι’ ἀμφοτέρους τοὺς φόρους ὁμοῦ, λαμβάνοντες ὅμως δύο φυλλάδια ἐπὶ ἔλαττον. Σήμερον παραπονοῦνται οὗτοι, ὅτι, πληρόνοντες τὰ ἡνωμένα τέλη τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ σιγαροχάρτου, λαμβάνουσι φυλλάδια σιγαροχάρτου ἐπὶ πλέον τῶν κανονικῶς καταναλισκομένων μεθ’ ἑκάστης ὀκᾶς καπνοῦ καὶ ἀναγκάζονται νὰ πωλῶσιν αὐτὰ ἐπὶ κατωτέρᾳ τιμῇ· ἀλλὰ καὶ πάλιν πορίζονται ἐκ τῆς τοιαύτης πωλήσεως κέρδος, οὗτινος θὰ στερηθῶσιν, ὅταν, μεταῤῥυθμιζομένου τοῦ συστήματος, ἐπιβληθῇ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τὸ σήμερον ἐπιβαλλόμενον ἐπὶ τοῦ πλεονάζοντος σιγαροχάρτου τέλος. Ὡς πρὸς τὴν ἄλλην δὲ ἰδέαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι, ἂν ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν ἐμπορίαν τοῦ σιγαροχάρτου, θέλουσιν ἀναπτυχθῆ βιομηχανίαι, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς, διότι σιγαρόχαρτον παρ’ ἡμῖν δὲν δύναται νὰ παραχθῇ ὑπὸ ὅρους συμφέροντας, καὶ ἂν ἠδύνατο νὰ παραχθῇ, τὸ μονοπώλιον θὰ ἐνίσχυε τὴν παραγωγὴν, ἐξασφαλίζον τὴν κατανάλωσιν. Ὅ,τι ἐγίνετο ἐνταῦθα ἦτο ἡ κατασκευὴ τῶν φυλλαδίων. Ταῦτα κατεσκευάζοντο ἀτελῶς πρότερον ὑπὸ βιομηχάνων, ἐλευθέρως πρὸς ἀλλήλους καὶ πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν συναγωνιζομένων, ἀλλὰ καὶ ἤδη ἐν τῇ χώρᾳ κατασκευάζονται τὰ φυλλάδια ὑπὸ βιομηχανικοῦ καταστήματος, ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου ἐργαζομένου καὶ οὗτινος ἡ ἐργασία εἶναι ἐντελής. Τὸ κατάστημα τοῦτο καὶ τὰ φυλλάδια τοῦ σιγαροχάρτου καὶ τὰ παιγνιόχαρτα κατασκευάζει διὰ τὸ μονοπώλιον τοῦ Κράτους, κατέστη δὲ ἓν τῶν καλλιτέρων τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὥστε τὸ μονοπώλιον οὐ μόνον δὲν ἔβλαψε τὴν βιομηχανίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ εἰς τὰ τοῦ σιγαροχάρτου καὶ εἰς τὰ τῶν παιγνιοχάρτων συνετέλεσεν εἰς ἀνάπτυξιν αὐτῆς.

§17ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωστὸν ἐγένετο, ὄχι μόνον ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς, τὸ μέγα δυστύχημα, τὸ ὁποῖον πρὸ δύο ἥμισυ ἐτῶν συνέβη κατὰ τὰ δυτικὰ παράλια τῆς Πελοποννήσου· σεισμὸς καταστρεπτικὸς ἐγένετο περὶ τὸ μεσονύκτιον τῆς 15 πρὸς τὴν 16 Αὐγούστου, καὶ ἔβλαψε τὰς οἰκίας πολλῶν πόλεων, ἀλλ’ ἰδίως κατέστρεψεν ὅλας τὰς οἰκίας τῆς πόλεως Φιλιατρῶν, ἐξαιρέσει ὀλίγων χαμογαίων, αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ ἐν μέρει ἐβλάβησαν. Ἐν τούτοις διὰ τὰς οἰκοδομὰς τῆς πόλεως ταύτης εἶχε συνταχθῆ ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1885 φορολογικὸς κατάλογος, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὰ ἰσχύοντα παρ’ ἡμῖν, ἔμελε νὰ ἰσχύῃ δι’ ὅλην τὴν πενταετίαν. Οἱ κάτοικοι, τῶν ὁποίων κατεστράφησαν αἱ οἰκίαι, ἀνεφέρθησαν εἰς τὰς ἁρμοδίας Ἀρχὰς, ὡς καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε κἄποτε νὰ γίνῃ ἀναστολὴ τῆς καταδιώξεως. Ἀλλ’ εἴτε διότι ἡ διαταγὴ δὲν ἦτο ὡρισμένη καὶ σαφὴς, εἴτε διότι αἱ Ἀρχαὶ δὲν ἔλαβον ὑπὸ σπουδαίαν ὄψιν τὸ ἀντικείμενον, ἐξηκολούθησαν νὰ χρεόνουν τοὺς κατοίκους ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου, ὁ ὁποῖος εἶχε συνταχθῆ κατὰ τὸ 1885, διὰ φόρον οἰκοδομῶν τῶν ἐτῶν 1886, 1887 καὶ 1888, πολλοὶ δ’ ἐξ αὐτῶν καταδιωκόμενοι ἐπλήρωσαν, καὶ ἄλλοι ἐξακολουθοῦν νὰ καταδιώκωνται αὐστηρῶς. Ὑποβάλλω ἔγγραφον ἐπερώτησιν περὶ τούτου, καὶ παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν μέριμναν αὐτὸ, καὶ ὄχι μόνον νὰ διατάξῃ, ἵνα παύσῃ πᾶσα καταδίωξις πρὸς εἴσπραξιν φόρου οἰκοδομῶν καταστραφεισῶν πρὸ πολλοῦ, ἀλλ’ ἐὰν τυχὸν συνέβη, διότι καὶ ἐγὼ ἐπλήρωσα φόρον διὰ μίαν οἰκίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐκεῖ καὶ ἡ ὁποία εἶναι κατεστραμμένη, ἐὰν συνέβη νὰ πληρώσουν φόρον τοιοῦτον καὶ ἄλλοι, νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπιστροφὴ αὐτοῦ, διότι εἶναι ἀρκετὸν τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἔπαθον, καὶ δὲν πρέπει τὸ Δημόσιον νὰ ζητῇ φόρους οἰκοδομῶν δι’ οἰκοδομὰς μὴ ὑπαρχούσας. Ἀπὸ τοῦ 1879 ἐξεδόθη νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκανόνιζεν, ὅτι δύνανται καὶ πρέπει νὰ ἐκδοθοῦν τὰ παραχωρητήρια διὰ τὰς δηλωθείσας ἐθνικὰς γαίας καὶ ἐθνικοϊδιοκτήτους φυτείας, χωρὶς νὰ προηγηθῇ καταμέτρησις. Ἐν τούτοις ἂν καὶ παρῆλθον τόσα ἔτη καὶ ἐξεδόθησαν τὰ παραχωρητήρια, μανθάνω, ὅτι εἰς τὰς Ἐφορίας τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας εὑρίσκονται συσσωρευμένα ἄπειρα τοιαῦτα, καὶ τοῦτο διότι οἱ Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι δὲν φροντίζουν νὰ ἐκκαθαρίσουν τὰ χρέη τῶν δηλωτῶν καὶ ἑπομένως νὰ τοῖς δώσουν τὰ παραχωρητήρια. Συμβαίνει δὲ καὶ τὸ ἄτοπον, τινὲς νὰ χρεῶνται μὲ τὴν προσωρινὴν καὶ ἄλλοι μὲ τὴν παγίαν δόσιν, τινὲς δὲ μὲ ἀμφοτέρας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ σημείωσιν τῶν παραχωρητηρίων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὰ γραφεῖα τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας, καὶ τοὺς λόγους, δι’ οὓς μένουσιν ἐκεῖ, καὶ συγχρόνως νὰ τοὺς διατάξῃ νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ὑπολοίπου τοῦ χρέους ἑκάστου δηλωτοῦ, καὶ νὰ παύσῃ τὸ ἄτοπον, νὰ χρεώνωνται, τινὲς μὲν μὲ προσωρινὴν δόσιν, καὶ ἄλλοι μὲ παγίαν. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, θέλω ἀναπτύξει ἐν ὀλίγοις τροπολογίαν τινὰ, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως μοναστηριακῶν ἢ ἐκκλησιαστικῶν γηπέδων ἢ κτιρίων εἰς τοὺς ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομήσαντας. Ἡ τροπολογία αὕτη σκοπὸν ἔχει τὴν ἀπάλειψιν ὅλων σχεδὸν τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, πλὴν τοῦ πρώτου, διότι τὰ ἄλλα ἄρθρα περιλαμβάνουν καινοτομίαν, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχεν εἰς τοὺς σχετικοὺς νόμους, τοὺς κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη ἐκδοθέντας, διότι γνωστὸν εἶναι εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τοιαῦτα οἰκόπεδα καὶ τοιαῦτα κτίρια ὑπῆρχον πολλὰ εἰς τὴν Ἐπικράτειαν· αἱ δὲ οἰκοδομαὶ, αἱ ὁποῖαι ἀνηγέρθησαν ἐπ’ αὐτῶν, ἀνήκουσιν εἰς πτωχοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τοῦτο τὸ Δημόσιον, καίπερ δυνάμενον νὰ ἐξώσῃ αὐτοὺς ἀπὸ τὰ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα αὐθαιρέτως κατέλαβον, καὶ ἀπὸ τὰ κτίρια, τὰ ὁποῖα ἐπεσκεύασαν, προὐκάλεσε πάντοτε εὐεργετικοὺς νόμους καὶ τὰ ἀφῆκεν εἰς αὐτοὺς ἐπὶ ἐκτιμήσει. Κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε κείμενα, ἡ παραχώρησις ἐγίνετο ὁριστικῶς καὶ οὐχὶ ὑπὸ ὅρον· ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει τὴν διάταξιν, ὅτι οἱ λαμβάνοντες κατηγορίας τινὸς τοιαῦτα οἰκόπεδα ὀφείλουν πρῶτον νὰ ἀποδείξουν, ὅτι ἡ οἰκοδομὴ, τὴν ὁποίαν ἀνήγειραν ἐπ’ αὐτῶν, ἔχει ἀξίαν 500 δραχμῶν, δὲν ἀρκεῖ δὲ τοῦτο, ἀλλὰ νὰ ἀναλάβουν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐντὸς τριῶν ἐτῶν ἀνεγείρωσιν οἰκοδομὴν τριῶν χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ἂν μετὰ παρέλευσιν τῶν τριῶν ἐτῶν δὲν βεβαιωθῇ τοῦτο, τότε νὰ ἀποβάλλουν πᾶν δικαίωμα ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων, νὰ χάνουν δὲ καὶ τὰς δόσεις, ἃς ἐν τῷ μεταξὺ ἐπλήρωσαν. Νομίζω, ὅτι οἱ περιορισμοὶ οὗτοι θέλουσι φέρει μεγάλην περιπλοκὴν καὶ θὰ ἀδικηθοῦν πολλοὶ ἄνθρωποι. Κατὰ τὴν κρίσιν μου, θὰ ἦναι καλλίτερον νὰ λείψῃ ἡ τοιαύτη ἀτελὴς καὶ ἐπισφαλὴς χάρις. Τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ σκεφθῇ, ἂν δύναται νὰ παραχωρήσῃ ὁριστικῶς εἰς αὐτοὺς τὰ οἰκόπεδα, καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους. Ἀφοῦ ὅμως ἅπαξ τὰ παραχωρήσῃ, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ παραλαμβάνων, ὅτι εἶναι κύριος τοῦ οἰκοπέδου καὶ δὲν κινδυνεύει νὰ χάσῃ καὶ τὴν οἰκοδομὴν καὶ τὰς δόσεις τοῦ τιμήματος. Ἐὰν ἡ τριμελὴς Ἐπιτροπὴ, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἀναθέτει τὴν ἐπιθεώρησιν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῆς οἰκοδομῆς, εὕρῃ τὴν ἀξίαν αὐτῆς κατωτέραν τῶν τριῶν χιλιάδων δραχμῶν, φαντασθῆτε πόσαι περιπλοκαὶ θὰ γεννηθοῦν. — Ὑποβάλλω ἐγγράφως τὴν τροπολογίαν μου ταύτην. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 28).

§18ΤΖΑΝΕΣ. Πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως περί τινος κληροδοτήματος, τὸ ὁποῖον διὰ διαθήκης ἀφῆκεν ὁ ἀείμνηστος Δημάκης. Ὁ Δημάκης, ἀποθανὼν, ἀφῆκε τὴν μεγάλην οἰκίαν, ἥτις σήμερον χρησιμεύει ὡς Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἥτις σήμερον ἔχει ἀξίαν 300,000 δραχμῶν. Ἀντ’ αὐτῆς δὲ ἐδέχθη τὸ Δημόσιον νὰ πληρώνῃ δραχμὰς 5,000 κατ’ ἔτος, ἐκ τῶν ὁποίων νὰ πληρόνωνται οἱ διδάσκαλοι, οἷον ὁ διδάσκων τὰ Ἑλληνικὰ, ὁ διδάσκων τὰ μαθήματα τῆς δημοτικῆς παιδείας, εἷς ἱερεὺς καὶ εἷς ὑπηρέτης. Ἔκαμεν ὅμως τὸ λάθος ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος ἀνὴρ, νὰ συστήσῃ Ἐπιτροπὴν, ἥτις, ἀφ’ ἧς τὸ κληροδότημα ἤρξατο μετὰ τὸν θάνατον αὐτοῦ νὰ λειτουργῇ, οὕτως εἰπεῖν, κατέστη ἡ καταβόθρα, εἰς τὴν ὁποίαν αἱ πέντε αὐταὶ χιλιάδες δραχμῶν καταπίνονται, διότι πολλάκις καὶ οἱ διδάσκαλοι καὶ ὁ ἱερεὺς καὶ ὁ ὑπηρέτης ἐστερήθησαν καὶ ἤδη στεροῦνται τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον εἶχε κανονίσει τὸ κληροδότημα. Εἶμαι ὅμως ἠναγκασμένος νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς σήμερον, ὄχι πλέον περὶ τῆς καθυστερήσεως τῶν μισθῶν, ἀλλὰ περὶ τοῦ κινδύνου, ὅστις ἐπίκειται εἰς τὰ καταστήματα. Πρὶν ἢ ἀποθάνῃ, ὁ ἀείμνηστος Δημάκης ἀνήγειρεν ἐν τῷ χωρίῳ Τσερνίτσης τοῦ δήμου Ἀλαγωνίας, σχετικῶς μὲ τὸν τόπον, παλάτιον, τὸ ὁποῖον ὅμως, ἀφ’ ἧς ἡ διαχειριστικὴ Ἐπιτροπὴ ἤρξατο νὰ διαχειρίζηται, ὅπως ἐκείνη ἐνόει, τὸ κληροδότημα, ἤρχισε νὰ καταῤῥέῃ· θὰ ἀπολεσθῇ δὲ τὸ κατάστημα, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ Κοινότης δὲν θὰ ἔχῃ πλέον Σχολεῖον. Ὁ προκάτοχος κ. Ὑπουργὸς ἐσκέφθη σπουδαίως περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ νομίζω, ὅτι ἦτο ἕτοιμον ἓν Διάταγμα, κανονιστικὸν τοῦ κληροδοτήματος, ἀλλ’ ὡς ἐσχάτως ἔμαθον, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀμφιβάλλει, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Δημόσιον τὴν διαχείρισιν τοῦ κληροδοτήματος, διότι ὑπάρχει δίκη ἐκκρεμὴς μεταξὺ τῶν κληρονόμων Δημάκη καὶ τοῦ Δημοσίου. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν ἐμποδίζει ἡ δίκη αὕτη, διότι νομίζω, ὅτι πᾶς δικαστὴς πρέπει νὰ κηρυχθῇ ὑπὲρ τοῦ κληροδοτήματος, καὶ παρανομῶν ἔστω. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, πρῶτον νὰ μεριμνήσητε περὶ κατασκευῆς τοῦ καταστήματος, δεύτερον νὰ συνεννοηθῆτε μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐκδοθῇ τὸ Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ κληροδότημα νὰ διαχειρίζηται τοῦ λοιποῦ ὑπὸ τὸ Δημοσίου, διότι, ἐάν ποτε τὸ κληροδότημα δοθῇ εἰς τοὺς κληρονόμους, ὁ σκοπὸς τοῦ διαθέτου δὲν δύναται νὰ ὑφίσταται, καὶ ἐκπαίδευσις ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ δὲν θὰ ὑπάρχῃ, καὶ θ’ ἀπολέσωμεν τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον σήμερον παρέχεται διὰ τῶν 5,000 δραχμῶν ἐτησίως, τὰς ὁποίας ὁ ἀείμνηστος Δημάκης κατέλιπεν, ἀντὶ τοῦ παλατίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἐν τοῖς Γυμνασίοις. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία τοῦ κ. Πετρίδου (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἐν τοῖς Γυμνασίοις τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Γενικὸς ἐπόπτης τῶν ἐν τοῖς Γυμνασίοις στρατιωτικῶν ἀσκήσεων διορίζεται λοχαγὸς ἢ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς ἐκ τῶν τεχνικῶν ὅπλων, λαμβάνων τὰς στρατιωτικὰς ἀποδοχὰς τοῦ βαθμοῦ του.»

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν μίαν ἐξήγησιν· «κεκτημένος τὴν ἀπαιτουμένην ἱκανότητα», τί σημαίνει;

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἔπρεπε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς πολλὰς λεπτομερείας, διὰ τοῦτο δὲν τὸ περιελάβομεν ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλ’ ἐπεφυλάχθη ὁ κανονισμὸς τούτου εἰς Βασιλικὸν Διάταγμα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§25ΡΙΚΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν χθὲς ἐπρότεινα ἐπὶ τῆς τετάρτης παραγράφου. Εἶχον προτείνει χθές, ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ ἀνωτέρου προστάγματος εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις, πρέπει νὰ ἔχῃ τοῦτο ἀνώτερος ἀξιωματικός, δηλαδὴ ὁ ἐπόπτης, μόνον ἐὰν ἔχῃ στρατιωτικὸν βαθμόν, διότι θεωρῶ, ὅτι δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου, οἱανδήποτε στολὴν καὶ ἂν τοῦ φορέσητε, νὰ λαμβάνῃ τὸ πρόσταγμα, διοικῶν ἀξιωματικούς, ἢ καὶ ὑπαξιωματικούς. Τοῦτο δύναται, φρονῶ, νὰ συμβιβασθῇ, ἐὰν προσθέσωμεν εἰς τὴν παράγραφον, ὅτι ὁ ἐπόπτης θὰ ἔχῃ τὸ ἀνώτερον πρόσταγμα, ἐὰν ᾖναι στρατιωτικός.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἐπόπτης θὰ ἔχῃ τὸ πρόσταγμα ἐπὶ τῶν μαθητῶν, εἴτε εἶναι πολίτης, εἴτε εἶναι ἀξιωματικός. Ἐὰν θὰ ἔχῃ τὸ πρόσταγμα ἐπὶ ἀξιωματικῶν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, βεβαίως πρέπει νὰ ᾖναι ἀξιωματικός. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι περιττὸν νὰ γραφῇ ἐν τῷ νόμῳ, διότι ὁ νόμος οὐδόλως ὑποχρεοῖ τὸν ἀξιωματικὸν νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τοῖς πολιτικοῖς τούτοις τάγμασιν, ἐννοεῖται δὲ, ὅτι καὶ ἡ ὑπηρεσία θὰ φροντίζῃ, ὅπως μὴ ἐπέρχηται τὸ ἄτοπον, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κύριος Βουλευτής. Ὥστε ἡ διάταξις αὕτη περὶ τοῦ προστάγματος ἀφορᾷ εἰς τὸν πολίτην ἐπόπτην, ἐφ’ ὅσον οὗτος ἀσκεῖ μαθητάς. Ἐὰν συνάμα μετὰ τῶν μαθητῶν θὰ δίδηται τὸ πρόσταγμα καὶ εἰς ἀξιωματικοὺς ὁ ἐπόπτης θὰ ᾖναι ἀξιωματικός.

§27ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς συμφωνεῖ κατὰ τύπους μὲ τὴν ἰδέαν μου, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται μάλιστα νὰ τροποποιηθῇ ἡ παροῦσα παράγραφος, δὲν πρέπει δὲ νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, διότι, ἐνταῦθα νομοθετοῦμεν καὶ λέγομεν ῥητῶς, ὅτι τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν αὐτοπροσώπως θὰ διευθύνῃ ὁ ἐπόπτης. Λοιπὸν, ὅσον καὶ ἂν ἔχω ὀλίγην γνῶσιν τῶν στρατιωτικῶν, ἐννοῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι γυμνάσια στρατιωτικὰ χωρὶς νὰ ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ, διότι ὁ ἐπόπτης δὲν θὰ γυμνάζῃ τοὺς μαθητὰς εἰς τοὺς βηματισμούς, ἀλλ’ εἰς σχολεῖον λόχου καὶ τάγματος. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ διορθώσωμεν τὸν νόμον, ἀφοῦ μάλιστα περὶ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ ὅλοι συμφωνοῦμεν.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν βλάπτει βεβαίως, ἐὰν διορθώσωμεν τὸν νόμον, ἀλλὰ δὲν βλάπτει καὶ ἐὰν δὲν τὸν διορθώσωμεν.

§29ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§30ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς λέξεως «γυμνάσια» τὸ τρίτον ἐδάφιον νομίζω, ὅτι ἐννοεῖ τὰς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις. Ἀλλὰ συνήθως καλοῦμεν γυμνάσια τὰ ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα, καὶ ἐν τῷ πρώτῳ ἐδαφίῳ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἀναφέρεται ἡ λέξις. Διὰ τοῦτο νομίζω καλὸν, νὰ σημειωθῇ ἐνταῦθα «τὰς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις».

§31ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, πῶς μέχρι τοῦδε διεξάγεται αὐτὴ ἡ ἐργασία τῆς ἀσκήσεως τῶν μαθητῶν, ἔχει ἀνατεθῆ εἰς ἀξιωματικοὺς ἢ ὑπαξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, ἢ αὐτὸς ὁ κ. Ἀντωνόπουλος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μόνος διεξάγει ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν ἐν Ἀθήναις καὶ ταῖς ἐπαρχίαις; Ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ, τότε παραδέχομαι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ σύγκρουσις μεταξὺ τῶν καθηκόντων αὐτοῦ καὶ τῶν καθηκόντων ἄλλων προγυμναστῶν, ἀφοῦ ἄλλοι δὲν ὑπάρχουσιν. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχωσιν ἄλλοι ἀξιωματικοὶ, ἢ ὑπαξιωματικοὶ, τότε δὲν ἐννοῶ, πῶς δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τὴν σύγκρουσιν, περὶ τῆς ὁποίας οἱ προλαλήσαντες ὡμίλησαν, διότι ὁ ἐπόπτης, ὁ ἔχων τὸ δικαίωμα νὰ διευθύνῃ αὐτοπροσώπως τὰ γυμνάσια, δύναται νὰ διατάξῃ τὸν ἐκγυμνάζοντα ἀξιωματικὸν ν’ ἀπομακρυνθῇ, ἢ νὰ ἐνεργήσῃ οὕτως ἢ ἄλλως, καὶ τότε ἀμέσως θὰ ἐπέλθῃ ἡ σύγκρουσις.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν βλέπω ἐνδεχομένην σύγκρουσιν. Ὁ ἐπόπτης θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὰ γυμνάσια, ἵνα πληροφορῆται ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως περὶ τῆς προόδου τῶν μαθητῶν εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις. Πρὸς τοῦτο οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη, ἵνα λάβῃ τὸ πρόσταγμα ἐπὶ ἀξιωματικῶν.

§33Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν θὰ τοῦ δώσουν ἀναφορὰν οἱ ἀξιωματικοί;

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διατὶ ὑποθέτετε τὰ ἄγοντα εἰς σύγκρουσιν; Ἡ σύγκρουσις τότε μόνον τεκμαίρεται, ὅταν ᾖναι ἀναγκαία συνέπεια τοῦ νόμου. Ὅταν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου παρέχωσι τὸ μέσον τῆς προλήψεως τῆς συγκρούσεως, πρέπει νὰ ὦμεν πεπεισμένοι, ὅτι οἱ ἐπιτετραμμένοι τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου θὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκον αὐτῶν, προλαμβάνοντες τὴν σύγκρουσιν.

§35Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐν τῷ στρατῷ ὑπάρχῃ ἀξιωματικὸς, εἴτε ἐν τῷ πεζικῷ, εἴτε εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα, ἔχων τὴν ἱκανότητα καὶ δυνάμενος ν’ ἀντικαταστήσῃ αὐτόν. Ἐὰν ὑπάρχῃ, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ ν’ ἀναθέσωμεν στρατιωτικὰ γυμνάσια εἰς ἕνα πολίτην· διότι, ἐὰν ἀναγκασθῇ στρατιωτικὸς βαθμοφόρος, νὰ δώσῃ ἀναφορὰν εἰς ἕνα πολίτην, προσβάλλεται ἡ φιλοτιμία του, καὶ θ’ ἀρνηθῇ.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ἀνεπαρκὴς, διότι δὲν ἀρκεῖ ἡ πληροφορία, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀξιωματικὸς, ἀπαιτεῖται καὶ ἡ πληροφορία, ἂν ὑπάρχῃ ἀξιωματικὸς, δεχόμενος. Ἐδῶ δὲ νομίζω, ὅτι θὰ προσκόψῃ ἡ θετικὴ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως, ὑπολείπεται ὅμως ἡ ἀρνητική.

§37ΚΟΡΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μέχρι τοῦδε τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι συμβαίνει τὸ ἐναντίον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὑποστηρίζει, διότι ὅστις ἐξ ὑμῶν παρέστη εἰς τὰς ἀσκήσεις τῶν μαθητῶν, τὰς ὁποίας διευθύνει αὐτοπροσώπως ὁ λεγόμενος ἐπόπτης, βεβαίως θὰ εἶδεν, ὅτι ὁ ἐπόπτης καὶ ξῖφος εἶχεν ἐν χερσὶ, καὶ διοίκησιν, καὶ ἀξιωματικοὺς ὑπὸ τὰς διαταγάς του, ἑπομένως ἡ σύγκρουσις εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ γίνῃ, καὶ θὰ γίνῃ. Εἶναι δὲ φυσικῶς ἀδύνατον, νὰ μὴ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ εἷς ἀνώτερος διοικητὴς τοῦ τάγματος ἢ τοῦ λόχου, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ δικαιοδοσίαν ἐπὶ τῶν οὐλαμαγῶν καὶ τῶν διοικητῶν τῶν λόχων, καὶ ἀναγκαίως θὰ ἐπέλθῃ ἡ σύγκρουσις. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι πρέπει εἰς τὸν νόμον νὰ διατυπωθῇ ἀκριβῶς, ὅτι ὁ ἐπόπτης πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς μόνον τὴν ἐποπτείαν τῶν ἀσκήσεων, ἐκτελουμένων ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν, ὁσάκις δὲ συγκροτῆται εἰς ἀνωτέραν μονάδα, νὰ ἔχῃ τὴν διοίκησιν ἀνώτερος ἀξιωματικός.

§38ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μάλιστα νὰ προσθέσωμεν καὶ τὸ ἑξῆς. Ἡ ἀποφυγὴ τῶν συγκρούσεων εἰς τὰς σοφῶς συγκεκροτημένας νομοθεσίας δὲν ἀφίνεται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ μὲν ἢ τοῦ δὲ, ἀλλὰ μεριμνᾷ ὁ νόμος, νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν σύγκρουσιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τοὐναντίον ἐκ τῶν ἐκφράσεων τοῦ νόμου ἀναγκαίως ἐξάγεται, ὅτι θὰ ἔλθῃ ὁ ἐπόπτης εἰς σύγκρουσιν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν γυμνασίων πρὸς τοὺς στρατιωτικοὺς προγυμναστάς.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§40ΤΖΑΝΕΣ. Ἔχομεν ἀποδεδειγμένον, Κύριοι, ὅτι μέχρι τοῦδε τὰ γυμνάσια ἐξετελέσθησαν τοσοῦτον θαυμασίως, ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ὁ στρατηγὸς Βοσσὲρ, παρευρεθεὶς εἰς αὐτὰ, ἐξέφρασε τὴν πλήρη εὐαρεσκειάν του.

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι μίαν διακοπήν. Ὁ Βοσσὲρ εἶναι ἀξιωματικὸς τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ, ὅπου εἶχον πενταετῆ θητείαν, καὶ τώρα τὴν περιώρισαν εἰς τριετῆ. Καὶ ὅμως, ἐνταῦθα ἐλθὼν, ἐγνωμοδότησεν ὑπὲρ τῆς μονοετοῦς θητείας.

§42ΤΖΑΝΕΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν δικαιούμεθα νὰ θέτωμεν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν γνώμην ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνεγνωρίσθησαν ὡς αὐθεντίαι εἰς τὰ μεγάλα Ἔθνη, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν. Ὁ κ. Βοσσὲρ εἶπεν, ὅτι, ὅ,τι ἐνήργησε καὶ ἔπραξεν ὁ κ. Ἀντωνόπουλος μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν παρέστη εἰς τὰ γυμνάσια, ἦτο θαυμασίως πεπραγμένον. Νομίζω δὲ, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι τεταγμένοι πρὸς ἐκγύμνασιν τῶν νέων, ὀφείλουσι νὰ ὑπακούωσιν εἰς τὸν γενικὸν ἐπόπτην. Δέν μοι λέγετε, ὅταν ὁ ἐπόπτης τῶν φυλακῶν ἐπισκεφθῇ τὰς φυλακὰς Συγγροῦ καὶ ἐκεῖ εὕρῃ δέκα ὑπαξιωματικοὺς, φύλακας, οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι θὰ θέσωσι τὸ ξῖφος εἰς τὴν θήκην καὶ θὰ ἀποχωρήσωσιν; Ὄχι βεβαίως· οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐκεῖνοι θὰ ὑποταχθῶσιν εἰς τὸν πολίτην. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἓν μόνον κακὸν ὑπάρχει εἰς τὸν νόμον τοῦτον, ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἐγένετο παράδειγμα κάκιστον εἰς Ἔθνος ἀντίζηλον τῆς Ἑλλάδος, διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ὅταν ὁ Ἀντωνόπουλος ἐγύμναζεν εἰς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως τοὺς μαθητὰς τῶν Γυμνασίων, ξένος τις, ὁμιλῶν τὴν γλῶσσάν μας, ἐλάμβανε σημειώσεις καὶ ἐπανελθὼν εἰς τὴν πατρίδα του ἐφήρμοσε τὸ σύστημα αὐτὸ, τοῦ ὁποίου ἡμεῖς ἀμφισβητοῦμεν τὴν χρησιμότητα.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ ἀσκήσεις ἔχουσιν ἕνα κανονισμὸν, δυνάμει τοῦ ὁποίου πρῶτον θὰ ἐκτελεσθῶσιν αἱ ἀσκήσεις τοῦ σχολείου στρατιώτου· εἶτα ἔρχεται τὸ σχολεῖον λόχου, διὰ νὰ μεταβάλωσι δὲ ἀσκήσεις οἱ στρατιῶται καὶ προχωρήσωσιν εἰς τὸ σχολεῖον λόχου, πρέπει αὐτὸ νὰ τὸ διατάξῃ ὁ ἐπόπτης. Θὰ ἐκτελεσθῶσιν αἱ ἀσκήσεις ἐνώπιον τοῦ ἐπόπτου, καὶ ὁ ἐπόπτης θὰ διατάξῃ, ἐὰν πρέπῃ νὰ προχωρήσωσιν ἢ ὄχι, διότι μόνοι των δὲν δύνανται νὰ προχωρήσωσιν οἱ προγυμνάζοντες. Πῶς λοιπὸν εἶναι δυνατὸν νὰ διατάξῃ ὁ ἐπόπτης ὑπολοχαγὸν, νὰ ἐνεργήσῃ γυμνάσια λόχου ἢ τάγματος κλπ.;

§44Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγου ἀπαντήσας εἰς ἐπερώτησίν μου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μοὶ εἶπεν, ὅτι πιθανὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοὶ ἐν τῷ στρατῷ ἀντάξιοι τῆς στρατιωτικῆς μαθήσεως τοῦ Ἀντωνοπούλου, ἀλλὰ δὲν γνωρίζει, ἂν δέχωνται τὴν θέσιν ταύτην. Τῷ ὄντι ἡ ἀπάντησις αὕτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὲ ἐμβάλλει εἰς ἀπορίαν, καὶ ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος διοικεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ ἑξαετίαν, δὲν γνωρίζει, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς, λαμβάνων διαταγὴν, ὀφείλει νὰ ἐκπληρώσῃ αὐτὴν καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ καθῆκόν του. Πῶς εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ, τόσον καλῶς τὰ γυμνάσια εἷς ἰδιώτης ὁ κ. Ἀντωνόπουλος; Τὸ καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ μᾶς ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργός· «ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι φίλος μου, καὶ ἔχω ἀνάγκην νὰ τῷ δώσω μίαν θέσιν, καὶ δι’ αὐτὸ ὑπέβαλα τὸν νόμον τοῦτον».

§45ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἄτομον εἶναι καλὸν, δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἀτόμου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ὅταν ὁ γενικὸς ἐπόπτης ἦναι στρατιωτικὸς, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπιβάλλει τὰς πειθαρχικὰς ποινάς;

§48ΠΑΧΥΣ. Βεβαίως.

§49ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι μοὶ φαίνεται περίεργον.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ σᾶς φαίνηται περίεργον, διότι καὶ τώρα ὁ Διευθυντὴς τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας, ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις καὶ εἰς τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργείου, εἰς ὃ ὑπάγεται καὶ ἡ Διοικητικὴ Ἀστυνομία. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται).

§52ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία θέσις ἐπόπτου,—διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισεν, ὅτι κακῶς συνεστήθη τοιαύτη θέσις, καὶ ἀπέλυσε τὸν ἐπόπτην, —πῶς θὰ εὑρεθῇ ἄλλος, κατέχων τὴν θέσιν αὐτοῦ;

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπελύσαμεν τὸν ἐπόπτην, ὅτε κατηργήθη τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου περὶ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ Προϋπολογισμὸς εἶχεν ἀναγεγραμμένην τὴν πίστωσιν διὰ τὸν μισθὸν τῆς θέσεως, περιελάμβανε δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 4, ἐπιτρέπον, ὅπως, ὑπαρχούσης πιστώσεως ἀναγεγραμμένης ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δι’ ὡρισμένην θέσιν, ἀναγνωρίζηται, ὡς κανονικῶς κατέχων τὴν θέσιν, ὁ ἄνευ νόμου εἰς αὐτὴν διορισθείς.

§54ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὸ 1887 ὑπῆρχε τὸ ἄρθρον 4;

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπῆρχε καὶ κατὰ τὸ 1887, ὑπῆρχε καὶ κατὰ τὸ 1886 καὶ κατὰ τὸ 1885, ἀπαντῶν δὲ εἰς τὸν κ. Κωνσταντόπουλον, εἰπόντα, ὅτι ὁ ἐπόπτης δὲν εἶχε διορισμὸν, δυνάμενον ν’ ἀναγνωρισθῇ, λέγω, ὅτι εἶχε διορισμὸν, οὐχὶ δυνάμει νόμου, ἀλλὰ δυνάμει Β. Διατάγματος, ἑπομένως μὴ κανονικὸν, ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς ὅμως ἦτο ἀναγεγραμμένη ἡ πίστωσις ὑπὸ τὸν τίτλον «ἀμοιβὴ ἐπόπτου», περιελαμβάνετο δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 4, τὸ καταργηθὲν τῇ ἡμετέρᾳ εἰσηγήσει ἐπ’ ἐσχάτων, ὅτε ἐνομίσαμεν, ὅτι ἐπετεύχθη τέλος ὁ κανονισμὸς νομοθετικῶς ὅλων τῶν θέσεων. Κατόπιν ἀνεγνωρίσαμεν, ὅτι εἶχον διαφύγει θέσεις τινὲς τὸν νομοθετικὸν κανονισμὸν, ἐφ’ ᾧ διὰ νομοσχεδίων, ἐν οἷς καὶ τὸ προκείμενον, προκαλεῖται ἡ ἀναπλήρωσις τῆς παραλείψεως.

§56ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα, φθάνομεν εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα· ἐὰν, καθ’ ὃν χρόνον διωρίσθη ὁ Ἀντωνόπουλος, ὑπῆρχεν ἐν τῷ νόμῳ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ ἄρθρον 4, καθ’ ὃ πᾶσα δαπάνη, ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναφερομένη, θεωρεῖται ὡς διὰ νόμου ὡρισμένη, καίπερ μὴ ὑπάρχοντος ἰδιαιτέρου νόμου, τότε βεβαίως ὁ διορισμὸς τοῦ Ἀντωνοπούλου ἐγένετο τακτικῶς, καὶ ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπηρέτησε, μέχρι τῆς ἀπολύσεώς του, θὰ θεωρηθῇ ὡς προηγουμένη αὐτοῦ ὑπηρεσία· ἐὰν ὅμως πλανᾶται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ δὲν ὑπῆρχε τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνεπῆγε τὴν νομιμοποίησιν τῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δύναται νὰ διορισθῇ ὁ Ἀντωνόπουλος δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος νόμου, διότι δὲν ὑπηρέτησεν εἰς θέσιν νενομοθετημένην.

§57ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶμαι βέβαιος, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐγένετο κατὰ τὸ 1885 ἢ 1886. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν ἡ ἐργασία μας περὶ τοῦ νόμου τούτου ἀποβαίνει περιττὴ, διότι οὐδεὶς θὰ διορισθῇ, ὅπως ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα τοῦ ἄρθρου 2, καθόσον οὔτε ἀνώτερος ἀξιωματικὸς θὰ εὑρεθῇ, ἀναδεχόμενος αὐτὸ, οὔτε διδάκτωρ, ἔχων τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψει καὶ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον 6. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον.

§59ΡΑΛΛΗΣ. Συγκαλεῖται εἰς ἔκτακτον Σύνοδον ἡ Βουλή, πρὸς σύγκλησιν αὐτῆς δαπανῶνται 350,000 δραχμῶν, καὶ σκοπὸς τῆς ἐκτάκτου Συνόδου εἶναι ἡ ὑποβολὴ μόνον νομοσχεδίων καθαρῶς προσωπικῶν, ἀποβλεπόντων ἀληθῶς εἰς τὴν καταστροφὴν καὶ τῆς τάξεως ἐν τῷ στρατῷ καὶ εἰς τὸν ἐμπαιγμὸν ἐν γένει τῆς κοινωνίας ἡμῶν. Τοιοῦτον εἶναι τὸ νομοσχέδιον· δὲν λέγω ταῦτα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φθάνουσι ψηφοθηροῦντες καὶ εἰς τὰ μαγειρεῖα τῶν ἀντιθέτων καὶ συνιστῶντες εἰς αὐτοὺς μαγείρους· τὰ λέγω διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐκείνους τῶν Βουλευτῶν τῶν συμπολιτευομένων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀξιοπρέπειαν καὶ φιλοτιμίαν. Καταδαπανῶμεν τρεῖς ὁλοκλήρους ἡμέρας, διὰ νὰ συζητήσωμεν τί; νὰ συζητήσωμεν, πῶς νὰ εὕρωμεν οἱονδήποτε τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου εἰς ἕνα ἄνθρωπον νὰ χορηγήσωμεν 300 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ὅταν ἀξιωματικοί, ὑπηρετοῦντες ἐπὶ τριάκοντα ἔτη, μόλις κατορθοῦσι νὰ ἀπολαύωσι 250 δραχμὰς κατὰ μῆνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ζήσωσιν αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των. Τοιαύτη εἶναι ἡ σπουδαιότης τῶν ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα συνεκλήθημεν ἐκτάκτως καὶ τὰ ὁποῖα καλούμεθα μετὰ τόσης ἐπιμονῆς νὰ ψηφίσωμεν. Καὶ πρὸς δικαιολογίαν αὐτῶν τῶν ἔργων σᾶς λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ὁ κ. Βοσσὲρ ἐθαύμασεν, ὅτε εἶδε τὰ κατορθώματα τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου, καὶ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐκγύμνασις τῶν μαθητῶν τῶν Γυμνασίων, δὲν θὰ παρακούσωσι. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδεὶς ἐκ τῶν ἐντίμων ἀξιωματικῶν τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ, ὁ ὁποῖος θ’ ἀποφασίσῃ εἰς βάρος αὐτοῦ νὰ δεχθῇ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ νόμου τούτου.

§60ΤΖΑΝΕΣ. Καλά!

§61ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ ὁμιλῇς, κύριε Τζάνε, διότι, ὅταν μέχρι τοῦ μαγειρείου μου ἔφθασες, δέν σοι ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλῇς. Ὁ Βουλευτὴς πρέπει νὰ τηρῇ τὴν ἀξιοπρέπειάν του, καὶ ὅταν δὲν τηρῇ τὴν ἀξιοπρέπειάν του, δὲν πρέπει νὰ ἐκφράζῃ ἰδέαν ἀπὸ τοῦ βήματος. Περὶ τίνος πρόκειται; περὶ ἑνὸς ἀέργου, περὶ ἑνὸς ῥουσφετίου, εἰς τὸ ὁποῖον βοηθοῦσι καί τινες τῶν Βουλευτῶν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, ἐκ τῶν ὁποίων κατάγεται ὁ κ. Ἀντωνόπουλος. Καὶ θαυμάζω μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, ὁ ὁποῖος φοβεῖται, μήπως δὲν ἐπιτύχῃ τὸ νομοσχέδιον ἕνεκα τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 6.

§62ΤΖΑΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐψηφίσαμεν πολυδαπάνους ἐπιχορηγήσεις...... Μὴ φεύγῃς, κύριε Ῥάλλη, θὰ σοὶ ἀπαντήσω (ὁ κ. Ῥάλλης ἐξέρχεται τῆς αἰθούσης). Φεύγει διότι εἶναι δειλὸς, φεύγει ὁ ἄρχων τῶν Ἀθηνῶν, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβεν ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν τῆς πατρίδος του ὑποθέσεις...

§63Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀφήσατε αὐτά.

§64ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντροπή σου!

§65Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Αὐτὸ ἀνάγεται εἰς τὸ ἐπάγγελμα, τὸ ὁποῖον φέρει ὁ κ. Βουλευτής· εἶσθε καὶ ὑμεῖς δικηγόρος, καὶ γνωρίζετε, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ.

§66ΤΖΑΝΕΣ. Διατὶ στενοχωρεῖσθε;

§67Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Εἶσθε καὶ σεῖς δικηγόρος.

§68ΤΖΑΝΕΣ. Εἶμαι δικηγόρος, ἀλλά ...

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε, κύριε Τζάνε.

§70Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀνακαλέσῃ ὅσα εἶπε.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Τζάνε, ν’ ἀποφεύγητε τὰ προσωπικά.

§72ΤΖΑΝΕΣ. Ἐγὼ ἀπαντῶ εἰς προσωπικά. Ὁ κ. Ράλλης εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουσι Βουλευταί, οἵτινες, θέλοντες νὰ ψηφοθηρήσωσι, πηγαίνουσι μέχρι τῆς κουζίνας του. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι, διὰ νὰ προστατεύσω τοὺς συμπολίτας μου, ζητοῦντας ἐντίμως ἐργασίαν, καὶ μέχρι τῶν φυλακῶν ἔφθασα καὶ μέχρι τῆς κουζίνας τοῦ κ. Ράλλη. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπίμεμπτον νὰ δώσῃ τις πιστοποιητικόν, ὅτι ὁ δεῖνα συμπολίτης του εἶναι καλῆς διαγωγῆς· τοιοῦτο πιστοποιητικὸν ἔδωσα ἐγὼ εἰς ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος κατέφυγε νὰ ζητήσῃ, φαίνεται, ὑπηρεσίαν εἰς τὸ παλάτι τοῦ κ. Ράλλη. Αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. Ράλλης, ὁ δὲ κ. Γεωργαντᾶς δὲν ἐξεγείρεται, ὅταν ὁ κ. Ράλλης ὕβρισε συνάδελφόν του, ὅτι καταφεύγει εἰς τὴν κουζίναν του. Καὶ ἐγὼ εἶμαι δικηγόρος ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἀλλ’ ἔδωκα τὴν συνδρομήν μου μετ’ ἀφιλοκερδείας, διὰ νὰ στερῶμαι ἐγὼ καὶ νὰ εὐποροῦν ἄλλοι. Δὲν ἀγανακτεῖς λοιπὸν, κύριε Γεωργαντᾶ, συνταγματάρχα, ὅταν ὁ κ. Ράλλης ὑβρίζῃ τὸν δικηγόρον, ὅταν ὁ κ. Ράλλης ὑβρίζῃ τὸν Βουλευτήν;....

§73Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τὸν ὕβριζεν ἀπόντα;

§74ΤΖΑΝΕΣ. Ἐγὼ τῷ εἶπον νὰ καθίσῃ νὰ μὲ ἀκούσῃ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ δίδῃ τὴν συνδρομήν του εἰς τοὺς συμπολίτας του, προκειμένου νὰ ζητήσωσιν ἐργασίαν, καὶ δὲν ἁρμόζει εἰς Βουλευτὰς, θέλοντας ν’ ἀντιπολιτευθῶσι τὴν Κυβέρνησιν, ἢ ν’ ἀποκρούσωσιν ἓν νομοσχέδιον, νὰ ὑβρίζωσι τοὺς συναδέλφους των. Ἐὰν ὁ Βουλευτὴς νομίζῃ, ὅτι εἶναι ἐπίμεμπτος ὁ νόμος, δύναται νὰ τὸ λέγῃ, χωρὶς νὰ κωμικοποιῇ καὶ ἐξυβρίζῃ τοὺς συναδέλφους του, διότι δύνανται καὶ οἱ συνάδελφοί του νὰ τὸν πληρώσωσιν ἀκριβὰ μὲ τὸ αὐτὸ νόμισμα. (Μετὰ ταῦτα ψηφίζεται καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διορισμοῦ κλητῆρος ἐν τῷ Ἰατροσυνεδρίῳ. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κινητῶν ταχυδρομικῶν γραφείων καὶ περὶ προσωπικοῦ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται).

§78ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία μεταβολὴ γίνεται ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ;

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀναγνωρίζεται εἰς τὸν ὑπηρετοῦντα τὸ δικαίωμα νὰ προαχθῇ εἰς ἄλλην θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ προαχθῶσιν ἄλλοι, ἐν ὁμοίᾳ θέσει ὑπηρετοῦντες.

§80ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπαρκεῖ ὁ νόμος περὶ προσόντων;

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι· περὶ τούτου ἔχω μακρὰν ἔκθεσιν τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων, αὔριον δὲ δύναμαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ θέματος ὡρισμένως.

§82ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καλὸν θὰ ἦτο ν’ ἀπαντήσητε ἀμέσως.

§83ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται, ὅπως εἰς τὰς θέσεις ταύτας τῶν Ἐπιστατῶν παρὰ τῇ Ὑποδιευθύνσει Ἀθηνῶν, ὡς καὶ τῶν Γραμματέων, τῶν ἀναφερομένων ἐν τῷ ἄρθρῳ 1, ἐπιτρέπηται νὰ προαχθῶσι καὶ οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα νὰ διορισθῶσιν Ἐπιστάται ἐν τοῖς ἀνταλλακτηρίοις γραφείοις. Ὑπάρχουσιν ἀνταλλακτήρια γραφεῖα ἐν Βόλῳ, ἐν Πειραιεῖ, ἐν οἷς οἱ διοριζόμενοι δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ διορίζωνται καὶ ἐν τῇ κεντρικῇ Διευθύνσει Ἀθηνῶν. Ἤδη ἐξομοιοῦνται πάντες οὗτοι, καὶ εὐκολύνεται ἡ ὑπηρεσία, δυναμένη νὰ μετακινῇ τούτους καὶ εἰς τὴν Διεύθυνσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7ον (ἀναγινώσκεται).

§85ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 εἶναι τοσοῦτον ἀόριστος καὶ γενικὴ, ὥστε καθιστᾷ ἄσκοπον τὴν ψήφισιν νόμου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζονται αἱ πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ ψήφισις νόμου, διὰ γενικῶν φράσεων καθιεροῦντος ὡς νόμιμον πᾶσαν οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν, ἣν ἤθελε θεωρήσει ἀναγκαίαν ἡ Κυβέρνησις, καὶ πάντα διορισμὸν ὑπαλλήλου, δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου, συμφώνως μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐπιδιώκει τὴν ψήφισιν τῶν νόμων, ἐφ’ ὧν θὰ στηρίζωνται αἱ πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τὸ ἄρθρον 7 εἶναι καλὸν νὰ λείψῃ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον. Ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν ἤθελε παρασταθῆ ἀνάγκη αὐξήσεως τῆς ὑπηρεσίας, ἂς ψηφισθῇ τότε ὁ σχετικὸς νόμος. Ἂν δὲ ὑφίσταται τοιαύτη ἀνάγκη ἀπὸ τοῦδε, ἂς ὁρισθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀναγκαίων ὑπαλλήλων.

§86ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι αὕτη ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὁρίζηται ἑκάστοτε ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ἀνεξαρτήτως τῆς νομοθετικῆς διατάξεως, ἀπενναντίας περιορίζεται ἡ Κυβέρνησις, ἱδρύουσα γραφεῖα κινητὰ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, αἵτινες ὁρίζουσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων εἰς ἕκαστον αὐτῶν. Καὶ ἐφιστῶ τὴν ὑμετέραν προσοχὴν ἐπὶ τῶν λέξεων «ταχυδρομικῶν ἀρτηριῶν», αἵτινες περιέχονται ἐνταῦθα καὶ ἐτέθησαν ἐπίτηδες, διότι τὸ ἀρχικὸν σχέδιον ἔλεγε «σιδηροδρομικῶν γραμμῶν», ἡ δὲ λέξις «γραμμῶν» ἤθελε παρέχει τὴν εὐκολίαν νὰ συνιστῶνται ταχυδρομεῖα καὶ ἐπὶ γραμμῶν, μὴ ἐχουσῶν ἀνάγκην τοιαύτην. Ἡ λέξις «ἀρτηριῶν» ἀσφαλίζει κατὰ παντὸς τοιούτου κινδύνου, διότι ἀρτηρία εἶναι ἡ μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν γραμμὴ, ἡ μεταξὺ Λαρίσσης καὶ Ἀθηνῶν....

§87ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς γίνεται ἡ διάκρισις αὕτη;

§88ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν γίνεται ἐν τῷ κειμένῳ, ἀλλ’ οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐκεῖ ἐτέθη ἡ λέξις «ἀρτηριῶν».

§89ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μία ἀρτηρία ὑπάρχει, ἡ μεταξὺ Πατρῶν καὶ Ἀθηνῶν, ἑπομένως πρόκειται περὶ ἑνὸς γραφείου. Τί τὴν θέλετε αὐτὴν τὴν γενικὴν ἄδειαν;

§90ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ τῶν ἀρτηριῶν, αὗται ἦσαν ὑπ’ ὄψει τῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων, ὅτε προέτεινε τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ· πρόκειται περὶ μιᾶς γραμμῆς, διότι περὶ τῆς ἀρτηρίας τῆς Λαρίσσης ἔχομεν καιρόν. Γνωρίζετε ὅτι εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ὑπάρχει τάσις πρὸς αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ διὰ διαφόρους λόγους, οἵτινες εἶναι φυσικοί. Καὶ τὴν τάσιν ταύτην προσπαθεῖ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία νὰ χαλιναγωγήσῃ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐπιτείνει τὴν τάσιν ταύτην, καὶ καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐκλείψῃ ὁ τρόπος, δι’ οὗ δύναται νὰ ἐνδυναμωθῇ.

§91ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ προσχωρήσω εἰς τὴν ἐπιθυμίαν σας, διότι σκοπὸς ἡμῶν δὲν ἦτο νὰ ἐπιτρέψωμεν ἀπεριόριστον δικαίωμα συστάσεως γραφείων εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ἑπομένως προτείνω τὴν ἑξῆς προσθήκην: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ ταχυδρομικὰ γραφεῖα κτλ. ἐὰν ἀναγραφῇ πίστωσις ἐν εἰδικῷ ἐδαφίῳ τοῦ Προϋπολογισμοῦ».

§92ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀνεφάνη τοιαύτη ἀνάγκη συστάσεως γραφείων;

§93ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως· τοσοῦτον, ὥστε καὶ ἤδη ὑπάρχει γραφεῖον παραπλήσιον, λειτουργοῦν ἀτελῶς ἐν τῷ σιδηροδρόμῳ Ἀθηνῶν–Πατρῶν. Ἐν τῇ ἁμαξοστοιχίᾳ ὑπάρχει ταχυδρομικὴ ἅμαξα μετὰ γραμματοκιβωτίου, ἐν ᾧ καὶ μετὰ τὸ κλείσιμον τοῦ ταχυδρομείου ῥίπτονται αἱ ἐπιστολαὶ, ὑπάρχει δὲ ταχυδρομικὸς ὑπάλληλος ἐν τῇ ἁμάξῃ, φροντίζων περὶ διαλογῆς αὐτῶν. Ἀφοῦ ἔχομεν σιδηροδρόμους, ἀνάγκη, πρὸς βελτίωσιν τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, νὰ εἰσαγάγωμεν καὶ τὸν τρόπον τοῦτον τῆς ἐνεργείας. Αὔριον θέλω φέρει σαφεστέραν διατύπωσιν τῆς τροπολογίας.

§94ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν πρόκηται αὔριον νὰ διατυπώσητε εἰδικῶς τὸ ἄρθρον, καλὸν εἶναι νὰ φέρητε καὶ τὸν ἀριθμὸν τοῦ προσωπικοῦ.

§95ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οὗτος ἀναφέρεται ἐν τοῖς ἄρθροις τοῦ νόμου, εἰς ἃ παραπέμπει τὸ νομοσχέδιον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8. (Ἀναγινώσκεται).

§97ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ζητεῖτε τὴν πληρωμὴν τῆς ἀποζημιώσεως πρὸ τῆς συστάσεως τοῦ Γραφείου.

§98ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ προχθὲς ἔδωκα ἐξήγησιν περὶ τούτου, ὅτι ἐργάζονται ἤδη οἱ ὑπάλληλοι, ἀναμένοντες τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἀποζημιωθῶσιν. Ἡ ἀποζημίωσις δίδεται διὰ τὴν ἐν ταῖς πόλεσι διαμονὴν τῶν ὑπαλλήλων, διότι ἐν Πάτραις π. χ. διανυκτερεύοντες ἐν ξενοδοχείοις, μακρὰν τοῦ οἴκου αὐτῶν, δαπανῶσιν ἐκτάκτως. Ἡ ἐργασία ἤρχισε πρὸ τοῦ 1889, ἡ δὲ ἀποζημίωσις αὐτῶν ἐγένετό πως ἀτάκτως· ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1889 θέλει ληφθῆ ἐκ τῆς πιστώσεως, ἣν θέλει ψηφίσει ἡ Βουλὴ κατόπιν τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου τούτου.

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου ἦτο ἄλλη· ἀφεώρα, ἐὰν ἡ ἐγκατάστασις τῶν κινητῶν γραφείων πρόκηται νὰ γίνῃ ἀμέσως. Καὶ ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι τὰ γραφεῖα ταῦτα εἶναι ὠφέλιμα καὶ πρέπει νὰ ἐγκατασταθῶσι τὸ ταχύτερον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει, ἀκολούθως δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ᾼΚΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας.

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὅλον τῶν Τηλεγραφείων ἀνέρχεται εἰς 176, ὑπάρχουσι δὲ μέχρι σήμερον ὑπάλληλοι 240, ὥστε μένουν ὑπεράριθμοι 64, δὲν ἀρκοῦσιν οὗτοι οἱ 64, ἀλλὰ ἀπαιτεῖται νὰ προστεθῶσι καὶ ἕτεροι;

§102ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πολλὰ τηλεγραφικὰ γραφεῖα μένουσι κεκλεισμένα, μὴ ὑπαρχόντων ὑπαλλήλων, διότι οἱ κατώτεροι ὑπάλληλοι λαμβάνονται ἐκ τῶν νέων, τῶν ἀποφοιτώντων ἐκ τῆς Σχολῆς, ἔρχεται δ’ ἡ ἐποχὴ τῆς στρατολογίας, καθ’ ἣν ἀπέρχονται καὶ 20 καὶ 25 ἐκ τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὅτε καὶ πολλὰ γραφεῖα κλείονται ἢ ἐλλαττοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ἐν ἄλλοις. Εἶναι δὲ ἀπαραίτητος ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βοηθῶν, ἕνεκα τῆς ἀναπτύξεως τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας. Δὲν ἤθελον βεβαίως ὑποβάλει τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἐπαγόμενον αὔξησιν δαπάνης, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐπέμενεν εἰς τοῦτο. Μ’ ἔπεισε δὲ ἡ ὑπηρεσία περὶ τῆς ἀνάγκης, ἣν καὶ οἱ πίνακες ἀποδεικνύουσιν, ἐμφαίνοντες ἀξίαν λόγου αὔξησιν τῶν τηλεγραφικῶν εἰσπράξεων, διότι ἡ αὔξησις αὕτη παρακολουθεῖ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας. Κατὰ τὸ 1888, καίτοι ἠλαττώθησαν τὰ τέλη τὰ τηλεγραφικὰ, ἔχομεν αὔξησιν 50,000, δραχμῶν, τὸ αὐτὸ δὲ παρατηρεῖται καὶ εἰς τὰς ἐκ ταχυδρομείων εἰσπράξεις. Τοῦτο ὀφείλεται βεβαίως εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τε ταχυδρομικῆς καὶ τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας, εἰς ταύτην δὲ συνετέλεσε καὶ ἡ βελτίωσις τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἡ αὔξησις τῶν ταχυδρομικῶν γραφείων.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ αὔξησις τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας εἶναι φυσικὸν ἀποτέλεσμα τῆς πορείας καὶ τῆς προόδου παντὸς Ἔθνους. Ἡ γενομένη δὲ τροποποίησις τῶν τηλεγραφικῶν τελῶν προεβλέπετο, ὅτι ἤθελε φέρει αὔξησιν ἐσόδων. Ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, δέν με πείθει. Ἐὰν πράγματι σήμερον ὑπάρχῃ ἔλλειψις τηλεγραφητῶν, διότι πολλοὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὸν στρατὸν, θὰ ὑπάρχῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον διὰ τὸν αὐτὸν λόγον. Διὰ νὰ πεισθῶμεν, πρέπει νὰ μάθωμεν εἰς τίνα γραφεῖα ἐργάζονται οἱ ὑπεράριθμοι, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἔν τισι γραφείοις περιττὸς ἀριθμὸς πρὸς βλάβην τῶν κεκλεισμένων γραφείων. Ἀνάγκη ἑπομένως, νὰ μᾶς δοθῇ σημείωσις, δεικνύουσα ποῦ εἰσι τοποθετημένοι οἱ 64 ὑπεράριθμοι καὶ ποῦ πρόκειται νὰ τοποθετηθῶσιν οἱ 25, τοὺς ὁποίους ζητεῖ ἡ ὑπηρεσία.

§104ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἐνόησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, ἐὰν καλῶς ἤκουσα, προέβαλε δύο ἰσχυρισμοὺς, ἀντιθέτους πρὸς ἀλλήλους. Μᾶς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουσιν, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἄρτης, ὑπεράριθμοι 64.

§105ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐβεβαίωσα τοιοῦτόν τι.

§106ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφοῦ ὑπάρχουν τόσα τηλεγραφικὰ γραφεῖα κεκλεισμένα, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως ὑπαλλήλων, 20 ἢ 25 ὑπηρετούντων τοιούτων ἐν τῷ στρατῷ, πῶς ἔχομεν 62 ὑπεραρίθμους; Φαίνεται, ὅτι οἱ ὑπεράριθμοι οὗτοι λαμβάνουσι μισθὸν ἀργομισθίας καὶ ἐργάζονται δῆθεν ὡς ὑπάλληλοι εἰς τὰ γραφεῖα, ἀκολουθοῦντες τὰς σπουδὰς τῶν καὶ μένοντες ἐν Ἀθήναις. Ἐὰν λάβῃ τὸν κόπον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ φέρῃ κατάλογον τῆς τοποθετήσεως τῶν ὑπεραρίθμων, θέλομεν ἰδεῖ, ὅτι εἶναι ὅλοι συσσωρευμένοι εἰς τὰ μεγάλα κέντρα, καὶ ὅπου εἶναι τόποι ἐξορίας μένουν κεκλεισμένα τὰ τηλεγραφικὰ γραφεῖα. Ἀλλὰ τότε εἶναι περιττὸν νὰ πληρόνωμεν ὑπαλλήλους ἀνικάνους καὶ ἐνοίκια Τηλεγραφείων, ἀφοῦ τὰ Τηλεγραφεῖα δὲν λειτουργοῦσι.

§107ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἰσχυρίσθην ὅτι ὑπάρχουν τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι ὑπεράριθμοι. Ὁ κ. Καραπᾶνος ἀντιπαρέβαλε τὸν ἀριθμὸν τῶν γραφείων πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν τηλεγραφητῶν, καὶ εὗρε διαφορὰν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων ἐπὶ πλέον περίπου 90, ἀλλ’ ἡ διαφορὰ προέκυψεν, διότι ἀντεστοίχισεν ἕνα ὑπάλληλον εἰς ἕκαστον Τηλεγραφεῖον, ἐνῷ γινώσκετε, ὅτι ὑπάρχουσι γραφεῖα κατὰ νόμον, ἔχοντα πολλοὺς ὑπαλλήλους. Δὲν ὑπάρχουσιν ἄρα ὑπεράριθμοι, ἀλλὰ τοὐναντίον ἔλλειψις ἀριθμοῦ πρὸς συντήρησιν τῶν 176 Τηλεγραφείων. Νῆσος τῶν Κυκλάδων, μόνον τρόπον συγκοινωνίας μετὰ τοῦ λοιποῦ τοῦ Κράτους ἔχουσα τὸν τηλέγραφον, διότι δὲν ἔχει ἀτμοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν, ἔχει ἀπὸ πολλοῦ κεκλεισμένον δι’ ἔλλειψιν ὑπαλλήλου τὸ Τηλεγραφεῖον. Τοιοῦτο δέ τι συμβαίνει καὶ ἀλλαχοῦ· ἔχομεν ἐν Πελοποννήσῳ ἱκανῶς σπουδαῖα σημεῖα, στερούμενα τηλεγραφητῶν.

§108ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο δὲν ἀναιρεῖ τὴν ἰδέαν, ὅτι ὑπάρχει ἀριθμὸς τηλεγραφητῶν, ὑπερβαίνων τὸν ἀριθμὸν τῶν Τηλεγραφείων. Βεβαίως ὑπάρχουσι Τηλεγραφεῖα, ἐν οἷς εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσι πλείονες τοῦ ἑνὸς ὑπαλλήλου. Δὲν γνωρίζομεν ὅμως, ἂν ἡ τοποθέτησις τῶν ὑπαλλήλων ἦναι ἀνάλογος μὲ τὴν ὑπηρεσίαν ἑκάστου γραφείου, καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ φέρῃ τὸν πίνακα τῆς τοποθετήσεως τῶν ὑπαλλήλων, διὰ νὰ πεισθῶμεν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη αὐξήσεως.

§109ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ Βουλευτὴς Ἄρτης, δὲν δικαιολογεῖ τὸ νομοσχέδιον, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει ἱκανὸν ἀριθμὸν ἀτόμων, ἵνα τοποθετήσῃ εἰς τὰ ὑπάρχοντα γραφεῖα. Ἐν τούτοις, ἐνῷ δὲν ἔχει τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, ζητεῖ αὔξησιν κατὰ 25 τῶν θέσεων τῶν τηλεγραφητῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ μοὶ εἴπῃ, πόθεν θὰ λάβῃ τὸ περιπλέον.

§110ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν τηλεγραφητῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐτησίων παραρτημάτων τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου.

§112ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπέβαλον ἄλλοτε παρατηρήσεις τινὰς, τὰς ὁποίας, ἐπειδὴ δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει, ὅπως τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ μὴ προέλθῃ ἐκ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ σύγχυσις, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑποβάλω ἐκ νέου. Τὸ νομοσχέδιον ἐπιτρέπει, νὰ μὴ ἐκτυπῶται ὁλόκληρος ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος κατ’ ἔτος, ἀλλὰ μόνον παραρτήματα αὐτοῦ κατὰ πᾶσαν ἀναθεώρησιν καὶ καθ’ ὅσον κατὰ τὸ ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνει χώραν ἡ ἀναθεώρησις, δὲν ἤθελε συμπέσει ἐκλογὴ, εἴτε Βουλευτικὴ εἴτε Δημοτική· ἤδη τὸ «καθ’ ὅσον» ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς συμπτώσεως, ἢ μὴ συμπτώσεως, Βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἡ τύπωσις ὁλοκλήρου τοῦ καταλόγου ἢ ἡ τύπωσις μόνου παραρτήματος ἀποδεικνύει τὸ νομοσχέδιον ὡς μὴ ὀρθῶς συντεταγμένον. Διατί; Διότι ἐκ τῶν προτέρων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ τις, ἐὰν θὰ λάβωσι χώραν Βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ, καθ’ ὃ ἔτος γίνεται ἡ ἀναθεώρησις. Βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ δύνανται νὰ λάβωσι χώραν, εἴτε ληγούσης τῆς Περιόδου τῆς Βουλευτικῆς, καὶ τότε ἀκόμη δὲν γνωρίζει τις ἀκριβῶς πότε θὰ λάβῃ χώραν ἡ ἐκλογὴ, εἴτε συνεπείᾳ Διατάγματος διαλύσεως. Πῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀναθεωρήσεως, ἡ ὁποία γίνεται ἀνεξαρτήτως πάσης παρεμβάσεως Διοικητικῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τῆς Δικαστικῆς ἀρχῆς, καὶ μόνης ταύτης, πῶς λέγω, ἡ Δικαστικὴ ἀρχὴ, ἡ ὁποία φροντίζει κατὰ τὸν νόμον καὶ περὶ τῆς ἐκτυπώσεως τοῦ καταλόγου, θὰ γνωρίζῃ, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, καθ’ ὃ λαμβάνει χώραν ἡ ἀναθεώρησις, θὰ γίνωσι Βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ, ἢ ὄχι; Πόθεν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρυσθῇ τὴν τοιαύτην πληροφορίαν; Δύναται ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτύπωσιν τοῦ καταλόγου ἢ τὴν ἐκτύπωσιν τῆς ἀναθεωρήσεως ἐν παραρτήματι, δύναται, λέγω, νὰ ἴδῃ τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσῃ, ἐὰν σκέπτηται νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν, ἢ τὰς ἐκλογὰς ἀκριβῶς αὐτῆς τῆς Περιόδου νὰ τὰς ἐνεργήσῃ κατὰ Αὔγουστον τοῦ 1890, ἢ κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1891; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὑποθέσατε, ὅτι ἐπὶ τρία συνεχῆ ἔτη δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ καὶ δὲν λαμβάνει χώραν οὔτε Δημοτικὴ ἐκλογὴ γενικὴ; οὔτε Βουλευτικὴ ἐκλογὴ γενική. Τί θὰ γίνῃ; Θὰ ἔχωμεν τρία παραρτήματα ἐκ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἐντεῦθεν δὲ θὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις ἀναμφισβήτητος. Ὑπάρχει δὲ ἓν ζήτημα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ αὐθαιρέτῳ τούτῳ μέτρῳ αἱ Βουλαὶ δύνανται νὰ λύσωσιν οὕτως ἢ ἄλλως, τὸ ζήτημα, ἐὰν καὶ ἡ ἐκτύπωσις αὕτη τοῦ καταλόγου δὲν ἐπιδρᾷ ἐπὶ τὴν ἐκλογὴν ἢ ἐπὶ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς. Μέχρι τοῦδε εἴχομεν ἐνστάσεις· ἀληθῶς ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὰς ἐνστάσεις ταύτας κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν μίαν πρόσθετον ἔτι, ὅτι ἐνῷ ἔπρεπε νὰ τυπωθῇ ὁ κατάλογος ὁ γενικός, δὲν ἐτυπώθη γενικός, ἀλλ’ ἐτυπώθη μόνον τὸ παράρτημα, τὸ ἀποτελοῦν τὴν ἀναθεώρησιν τὴν τελευταίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν παρατήρησίν μου, ὅτι δύνανται νὰ ὑπάρχωσι καὶ δύο καὶ τρία παραρτήματα, μοὶ ἀντέταξεν, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξωσι τὰ δύο καὶ τρία παραρτήματα, διότι ὁ κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος ἀναθεωρῶν τὸν κατάλογον Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν θὰ συγχωνεύσῃ τὰ ἄλλα. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές, αὐτὸ ἀντίκεται καὶ εἰς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν εἶναι συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον, καὶ εἰς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον τροποποιεῖ. Ἑκάστοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἐκδίδεται ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον, ἀναθεωρεῖται ὁ κατάλογος καὶ συμφώνως μὲ τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην ἀπαλείφονται μὲν οἱ κατὰ τὴν ἀπόφασιν ἀπαλειπτέοι, ἐγγράφονται δὲ οἱ κατὰ τὴν ἀπόφασιν ἐγγραπτέοι, δὲν δύναται ὁ Πρόεδρος νὰ θίξῃ τὰ ἤδη γενόμενα, δυνάμει τῆς ἀποφάσεως τοῦ παρελθόντος ἔτους· ἐὰν δὲ δὲν δύναται νὰ θίξῃ τὰ ἤδη γενόμενα δυνάμει τῆς ἀποφάσεως τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἀναμφισβητήτως δὲν δύναται ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν τοῦ 1889, ἀναθεωρῶν ἢ ἐκτυπῶν τὸ Παράρτημα τοῦ 1889, νὰ περιλάβῃ τὸ Παράρτημα τοῦ 1888 καὶ 1887, διότι ὀφείλει νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι τὸ Παράρτημα τὸ ἐκτυπωθὲν εἶναι ἀκριβὲς ἀντίγραφον τῆς ἀποφάσεως καὶ ἐγένετο συμφώνως μὲ τὴν ἀπόφασιν τῶν Πρωτοδικῶν, τὴν ἄρτι ἐκδοθεῖσαν. Νομίζω, ὅτι ἀπέναντι αὐτῶν τῶν παρατηρήσεων πρέπει νὰ σταματήσωμεν, νὰ σκεφθῶμεν δὲ πολύ, μήπως εἰς τὰς τόσας ἄλλας ἀνωμαλίας τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμου παρεμβάλωμεν καὶ μίαν νέαν δυσκολίαν, μίαν σύγχυσιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἐπὶ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, ὄχι μόνον, δι’ ὃν λόγον ἐξέθηκα, ἀλλὰ καὶ διότι, ἐκ παραδρομῆς τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, καὶ ἀπαλειφθέντες ἔν τινι παραρτήματι δύνανται νὰ ψηφοφορήσωσι, καὶ δύναται νὰ ἐπέλθῃ καὶ σύγκρουσις, διότι εἰς ἐγγεγραμμένους ἔν τινι παραρτήματι δὲν ἤθελεν ἐπιτραπῆ νὰ ψηφοφορήσωσι παρὰ τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, λαμβανούσης ὑπ’ ὄψει τὸν κατάλογον καὶ μὴ λαβούσης γνῶσιν ἢ μὴ θελούσης νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ παραρτήματος. Εἶναι μύριαι δυσχέρειαι, αἱ ὁποῖαι παρέλκουσιν ἐκ μιᾶς οἰκονομίας, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰς 5 ἢ 6 χιλιάδας δραχμῶν, διότι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι, ἀφοῦ κατὰ τὰ ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ χώραν γενικὴ Δημοτικὴ ἢ Βουλευτικὴ ἐκλογή, πρέπει ὁ κατάλογος νὰ ἐκτυπῶται ἐκ νέου καὶ ἐξ ὁλοκλήρου, δύναται, ἢ καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον συμπίπτει, κατὰ πᾶν τέταρτον μὲν ἔτος νὰ λαμβάνωσι χώραν αἱ Βουλευτικαὶ ἐκλογαί, καθ’ ἑτέραν δὲ τετρατετίαν αἱ Δημοτικαὶ ἐκλογαί, καὶ ἐκ τούτου ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ οἰκονομία δὲν εἶναι σπουδαία, προσθέτομεν δὲ μόνον μίαν ἀνωμαλίαν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους.

§113ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ οἰκονομία δὲν εἶναι τόσον ἀναξία λόγου, ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει τοὺς ὑπολογισμούς, οἵτινες ἐγένοντο ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἀντιπαραβάλῃ αὐτοὺς πρὸς τὰ προκύπτοντα, ὅτι ἐδαπανήθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη· ἐν ἔτει 1888 ἐδαπανήθησαν 20,000 δραχμῶν, ἐν ἔτει 1887 ἐδαπανήθησαν 36,000, ἐν ἔτει 1886 35,000, ἐν ἔτει 1885 49,000 περίπου, 50,000.

§114ΡΑΛΛΗΣ. Διατί ἡ διαφορὰ αὕτη κατὰ τὰ ἔτη;

§115ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διότι φαίνεται, ὅτι τότε δὲν ἐγένετο μειοδοσία· ἡ μειοδοσία φαίνεται, ὅτι ἔφερε κρείττονα ἀποτελέσματα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, καὶ διὰ τοῦτο τὸ τελευταῖον εἶναι οἰκονομικώτερον τῶν προηγουμένων, ἀλλὰ τόσον οἰκονομικώτερον, ὥστε δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ φθάσωμεν κατωτέρω, ἴσως δὲ δὲν ὑπάρχει πιθανότης νὰ φθάσωμεν πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ ποσόν. Ἐνῷ δὲ ταῦτα ἔχουσιν οὕτω, κατὰ τοὺς πίνακας τούτους, ἔχομεν ὑπολογίσει, ὅτι, ἐφαρμοζομένου τοῦ συστήματος τῶν παραρτημάτων, ἡ ἐτησία δαπάνη μόλις θέλει φθάσει τὰς 3,000 δραχμῶν· πιθανὸν μάλιστα νὰ ἦναι καὶ μικροτέρα, ἐὰν, ὅπως ἐλπίζεται, εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρωθῇ ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἐν τῷ Ἐθνικῷ Τυπογραφείῳ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξιον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον καὶ μόνον ἕνεκα τῆς οἰκονομίας. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ὑπερβολικοὶ οἱ φόβοι, τοὺς ὁποίους ἐξέφρασεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, διότι, καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὰ περὶ ἀγνοίας τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν γίνονται αἱ γενικαὶ Βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ, ἀπολύτως μὲν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ τις, ὅτι ἀγνοεῖ ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου πότε θέλουσιν ἐνεργηθῆ αἱ γενικαὶ Βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ, ὅτε, ὡς ὑποτίθεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, πρόκειται περὶ τῶν γενικῶν Βουλευτικῶν ἐκλογῶν, τῶν γινομένων κατὰ τὴν λῆξιν τῆς τετάρτης Συνόδου τῆς ὑφισταμένης Περιόδου, ἤτοι περὶ τοῦ κανόνος· τότε δὲ μόνον ὁ Πρόεδρος θέλει ἀγνοεῖ, πότε θέλουσιν ἐνεργηθῆ αἱ γενικαὶ Βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ, ἐὰν ἐξαιρετικόν τι φέρῃ τὴν λῆξιν τῆς Περιόδου πρὸ τῆς ἐξαντλήσεως καὶ τῶν τεσσάρων Συνόδων. Ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι, καὶ οὕτως ἔχοντος τοῦ πράγματος, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία τις. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον διορθοῖ τὸ πᾶν, εἶναι, ὅτι ἔχομεν τὴν τετραετίαν ἀσφαλῆ, ὡς ἐκ τοῦ προσδιορισμοῦ, τοῦ γενομένου διὰ τῶν γενικῶν δημαιρεσιῶν, διότι τῶν δημαιρεσιῶν ἡ ἐνέργεια εἶναι ἐκ τοῦ προτέρου γνωστή, ἑπομένως ἔχομεν ἠσφαλισμένην κατὰ τὴν τετραετίαν τὴν συντέλεσιν τῶν καταλόγων πλήρη διὰ τῆς συγχωνεύσεως ἐν τῷ στελέχει τῶν τετραετῶν παραρτημάτων· ὡς πρὸς τὰ παραρτήματα δὲ, παρατηρῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν Πρόεδρον νὰ ἐνεργῇ ἐν αὐτοῖς κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη, ὅ,τι σήμερον ἐπὶ τοῦ κυρίου καταλόγου, κατὰ τὸ νῦν ἐπικρατοῦν σύστημα· διότι σήμερον τί πράττει ὁ Πρόεδρος; κατ’ ἔτος, μετὰ τὴν δικαστικὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ καταλόγου, παρεμβάλλει εἰς τὸν ὑπάρχοντα κατάλογον, μετὰ τὴν διαγραφὴν τῶν τεθνεώτων καὶ τῶν ἀπολεσάντων ὁπωσδήποτε τὸ δικαίωμα τοῦ ἐνασκεῖν τὰ πολιτικὰ δικαιώματα, καὶ τὴν ἐγγραφὴν τῶν ἀποκτησάντων τὸ δικαίωμα, παρεμβάλλει, λέγω, τὰ ὀνόματα αὐτῶν εἰς τὸν κατάλογον κατὰ τὰς διαιρέσεις, τὰς ὑφισταμένας ἐν αὐτῷ· τί δὲ θέλει πράξει τὸ δεύτερον ἢ τρίτον ἔτος τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων ἐπὶ τῶν παραρτημάτων; αὐτὸ τοῦτο· ἔχων τὸ παράρτημα τοῦ ἑνὸς ἔτους, θὰ παρεμβάλῃ, ἀναχωνεύων αὐτὸ μετὰ τῶν ἑπομένων, εἰς τὰς στήλας καὶ τὰς κατηγορίας, τὰς ἐν τῷ εἰρημένῳ παραρτήματι, τὰ ὀνόματα τῶν ἐγγραφέντων, δυνάμει τῶν ἐνστάσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν καὶ ἐκρίθησαν παραδεκταὶ, θέλει δὲ διαγράψει τὰ ὀνόματα ἐκείνων, οἵτινες, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου, εἶναι διαγραπτέοι· αὕτη εἶναι ἡ πρᾶξις, ἡ καὶ σήμερον γινομένη. Καθ’ ὅσον δὲ παρατηρήθη, ὅτι τὸ παράρτημα περιέχει δυσκολίας, ἀντιπαρατηρῶ, ὅτι καὶ σήμερον ἔτι, καίτοι δὲν ἔχομεν τὸ σύστημα τὸ οἰκονομικώτερον, τὸ νῦν προτεινόμενον, τὸ παράρτημα ὑπάρχει εἰς πάντας τοὺς καταλόγους τῶν μεγάλων πόλεων, ἐφ’ ὧν κυρίως πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν ἡμῶν, διότι εἶναι τόσον μακροὶ οἱ κατάλογοι οὗτοι καὶ τόσον ἐπίπονος ἡ ἐπεξεργασία αὐτῶν, τόσας δ’ ἄλλας ἀσχολίας ἔχει ὁ Πρόεδρος, ὅπως μὴ δύναται νὰ παρακολουθῇ αὐτοὺς κατὰ πόδας, ὥστε, ἀφοῦ τελειώσῃ ἡ ἐργασία καὶ γένηται ἡ γενικὴ ἐξέλεγξις, ἀνακαλύπτει 100, 150 καὶ 200 ὀνόματα, ἅτινα, εἴτε κακῶς ἐγράφησαν ἐν τῷ στελέχει, εἴτε δὲν ἐνεγράφησαν παντελῶς, ἀναγκάζεται δὲ ν’ ἀναγράφῃ ταῦτα ἐν παραρτήματι, αἱ δ’ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ὑποβάλονται οὕτω εἰς τὴν φροντίδα νὰ παρατηρῶσι καὶ τὸ παράρτημα, ὅταν παρουσιάζηταί τις νὰ ψηφίσῃ καὶ δὲν εὑρίσκωσι τὸ ὄνομα ἐν τῷ κυρίῳ καταλόγῳ. Ὅ,τι λοιπὸν ἔχομεν ἐν τῇ πράξει σήμερον, τοῦτο κανονίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω δὲ, ὅτι, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ τοιαύτη οἰκονομία, δὲν εἶναι φρόνιμον νὰ μὴ ψηφίσωμεν αὐτό.

§116ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κατάλογος ὑποβάλλεται κατὰ νόμον εἰς ἀναθεώρησιν καὶ ἀνάκρισιν, καὶ ὁ νόμος ἤθελεν, ὅπως πᾶς πολίτης δύνηται νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἐγγραφὴν ἐν τῷ καταλόγῳ, καὶ μὴ ἐνασκήσωσι συνεπῶς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως. Ἐν τούτοις αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προέθετο ὁ νόμος, θὰ δυσκολεύσωμεν, δηλ. θὰ δυσχεράνωμεν ἀκριβῶς τὴν ἀνάκρισιν τοῦ καταλόγου, διότι δὲν θὰ γνωρίζῃ τις τόσον εὐκόλως, ὅσον σήμερον, ἐὰν τὸ δεῖνα ἄτομον, τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε ἀπέβαλε τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐκλογέως, ἐὰν τὸ ἄτομον αὐτὸ ἦναι ἐγγεγραμμένον, ἢ οὔ, ἐν τῷ καταλόγῳ· θὰ ἔχῃ τὸν κατάλογον, ἀλλὰ δὲν θὰ γνωρίζῃ, ὅτι εἶναι καὶ παραρτήματα· καὶ πῶς θὰ κατορθώσῃ ν’ ἀποκτήσῃ τὰ παραρτήματα ταῦτα; Πρόκειται λοιπὸν περὶ μιᾶς νέας δυσχερείας εἰς τὴν ἀνάκρισιν τοῦ καταλόγου, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καὶ ἀπέναντι τῆς δυσχερείας ταύτης πᾶσα οἰκονομία πρέπει νὰ τεθῇ κατὰ μέρος, διότι ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος ἀφορᾷ εἰς τὴν σύνταξιν τῆς Πολιτείας ἡμῶν, καὶ ὅταν πρόκηται περὶ συντάξεως τῆς Πολιτείας ἡμῶν, μία μικρὰ δαπάνη,—καὶ λέγω μικρὰ, διότι πρέπει νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει τὴν δαπάνην τῶν τελευταίων ἐτῶν, ὄχι τὴν δαπάνην ἐκείνην, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς καταχρήσεις καὶ εἰς ἀσωτείας,—ἀπέναντι λέγω μικρᾶς δαπάνης, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ διστάσωμεν, ὅπως μὴ καταστήσωμεν δυσχερῆ τὴν ἀνάκρισιν τοῦ καταλόγου. Ἀληθῶς ἡ περίοδος ἡ Δημοτικὴ εἶναι ὡρισμένη· κατὰ τετραετίαν λαμβάνουσι χώραν αἱ Δημοτικαὶ ἐκλογαί, ἀλλ’ ἡ περίοδος ἡ Βουλευτικὴ δὲν εἶναι ὡρισμένη, καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον ἴσως ἀπὸ 15 ἐτῶν δυνάμεθα νὰ μνημονεύσωμεν δύο Βουλευτικῶν περιόδων, αἱ ὁποῖαι κατέληξαν τὴν θητείαν των ὁμαλῶς καὶ συνταγματικῶς, ὅλαι αἱ ἄλλαι διελύθησαν καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ τις, ἐὰν κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος ἢ μᾶλλον κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, διότι περὶ τοῦ τρέχοντος πρόκειται, θὰ ὑπάρχωσι Βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ, ἢ ὄχι. Ὡς πρὸς τὴν δαπάνην δὲ, τὴν ὁποίαν αἱ σημειώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναβιβάζουσιν εἰς δραχμὰς 20,000, βεβαίως ἡ δαπάνη αὕτη θὰ πραγματοποιῆται τοὐλάχιστον κατὰ διετίαν. Λοιπὸν θὰ ἔχωμεν, ὅπως ἀποκτήσωμεν τὴν ἀνωμαλίαν ταύτην, μίαν οἰκονομίαν κατὰ διετίαν μεταξὺ τῶν 3,000 δραχμῶν καὶ τῶν 20,000. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἠδυνήθη νὰ ἐπικαλεσθῇ, ὅτι ὑπάρχουσι σήμερον παραρτήματα, ἐπεκαλέσθη τοῦτο, διὰ νὰ ψέξῃ τὰ παραρτήματα. Τὰ παραρτήματα ὀφείλονται εἰς παροράματα, καὶ τὰ παραρτήματα ἀποτελοῦσιν ἓν ὅλον μετὰ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου· ἀλλὰ τὰ παραρτήματα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα δημιουργεῖ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑπὸ συζήτησιν, θὰ ἦναι χωριστὰ φυλλάδια, καὶ ἑπομένως ὁ θέλων νὰ συμβουλευθῇ τὸν κατάλογον περὶ τοῦ, ἂν ἦναι ἐγγεγραμμένος αὐτὸς ἢ ὁ συγγενής του, ἢ ἄνθρωπος, μὴ ἔχων τὸ δικαίωμα νὰ διατελῇ ἐκλογεὺς, δὲν θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ συμβουλεύηται ἀμέσως τὸ παράρτημα, τὸ μὴ προσκεκολλημένον, ἢ μὴ εὑρισκόμενον ἀμέσως ὄπισθεν τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου.

§117ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θ’ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸ ἐπιχείρημα, τὸ προστεθὲν τελευταῖον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, διὰ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ δυσχέρεια δὲν εἶναι τόσῳ μεγάλη, ὅσον φαντάζεται, ἐπιπαρατηρῶν προσέτι, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς καὶ περὶ ἀνευρέσεως ὀνομάτων ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις, ἀρκοῦντας διδασκάλους ἔχει ὁ ἐπιθυμῶν νὰ ψηφίσῃ, ὥστε νὰ μὴ τρέχῃ τὸν κίνδυνον ν’ ἀπολέσῃ τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Εἶναι τόσοι οἱ ἔχοντες συμφέρον, νὰ μὴ ἀπολέσωσι τὰς ψήφους ἐκείνων, οἵτινες μόνοι δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ εὕρωσι τὰ ὀνόματα αὐτῶν, ὥστε ἀπίθανον εἶναι νὰ παρακωλυθῇ τις, λόγῳ μὴ εὑρέσει τοῦ ὀνόματος, ἀπὸ τοῦ νὰ ψηφίσῃ, ἢ δι’ ἄγνοιαν εἰς ποῖον τμῆμα πρέπει νὰ ὑπάγῃ νὰ ψηφίσῃ. Ἀλλὰ τὸ παράρτημα, ὅπερ θέλει συντάττεσθαι κατ’ ἔτος, ὅπως παραρτηθῇ εἰς τὸν κατάλογον, ἐκεῖνο θέλει εὑρίσκεσθαι ὅπου καὶ ὁ κατάλογος, δηλαδὴ παρὰ τῷ ἐπαρχιακῷ ταμίᾳ, καὶ παρ’ αὐτῷ συνεῤῥαμμένον εἰς τὸν κατάλογον. Τοιαύτης ἐργασίας δεῖγμα ἔσχομεν ἤδη πρό τινος καιροῦ, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς, τελεσθείσης καθ’ ὃν χρόνον οἱ ἀναθεωρηθέντες κατάλογοι δὲν ἦσαν τετυπωμένοι· κατ’ ἐκείνην τὴν ἐκλογὴν, τῆς ὁποίας δὲν δύναμαι νῦν νὰ προσδιορίσω τὸν χρόνον, ἥτις ὅμως ἐγένετο ὑπὸ τούτους τοὺς ὅρους, προσεκολλήθησαν τὰ ὀνόματα, τά τε ἐγγραφέντα καὶ τὰ διαγραφέντα ἐκ τοῦ κυρίου καταλόγου, εἰς παράρτημα συῤῥαφὲν διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀναθεωρήσεως μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ ἐκλογή, δὲν ὑπῆρξε καιρὸς ἀρκῶν, ὅπως ἀνατυπωθῇ ὁλόκληρος ὁ κατάλογος μετὰ τῆς προσθήκης· ἐπὶ τοιούτου δὲ καταλόγου, φέροντος προσκεκολλημένον παράρτημα τῶν προστεθειμένων ὀνομάτων, ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη, δὲν ἠκούσθη δ’ ὅτι ἐγένετό τις παρεξήγησις, ἢ ὅτι παρελείφθη τις ἀπὸ τῆς ψηφοφορίας, ὡς μὴ εὑρεθεὶς ἐν τῷ καταλόγῳ.

§118ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συγχαίρω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς οἰκονομίας, ἣν ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον. Ἐπεθύμουν δὲ νὰ ἴδω αὐτὸν ἀναπτύσσοντα ὅμοια ἐπιχειρήματα χάριν ἄλλων οἰκονομιῶν σπουδαιοτέρων. Ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀνέρχεται εἰς 8½ περίπου χιλιάδας δραχμῶν. Κατ’ ἔτος δαπανῶνται 20,000 δραχμῶν διὰ τὴν τύπωσιν τῶν καταλόγων. Πρόκειται δὲ κατὰ τὸ νομοσχέδιον νὰ δαπανῶνται μόνον 3,000 διὰ τὴν τύπωσιν τῶν παραρτημάτων. Ἡ οἰκονομία, ἥτις προκύπτει, εἶναι 17,000 κατὰ διετίαν, ἤτοι 8,500 κατ’ ἔτος, διότι ἐντὸς τῆς τετραετίας δὶς θὰ τυπωθῶσιν οἱ κατάλογοι. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν πολιτικὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι, οἵτινες διὰ τὸν πολίτην καὶ διὰ τὴν ἐξάσκησιν τῶν πολιτικῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων, εἶναι ὅ,τι διὰ τὸν στρατιώτην τὸ βιβλάριόν του, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι οἱ κατάλογοι οὗτοι εἶναι τὸ πολιτικὸν διαβατήριον ἑκάστου πολίτου Ἕλληνος, νομίζω, ὅτι τὴν τελειοποίησιν καὶ τὴν τελειοτέραν διασκευὴν τοῦ διαβατηρίου τούτου δὲν πρέπει νὰ τὴν παρεμποδίσωμεν χάριν οἰκονομίας 8,500 δραχμῶν κατ’ ἔτος, σήμερον μάλιστα, ὅτε ἑκατοντάδας ὅλας χιλιάδων δραχμῶν δαπανῶμεν διὰ τὴν βελτίωσιν ἢ τὴν ἐγκατάστασιν ἄλλων ὑπηρεσιῶν, ἐχουσῶν μικροτέραν σημασίαν τῆς ἐξασκήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἡμῶν. Ἐὰν σήμερον τὰ λάθη τῶν καταλόγων παρουσιάζωσι δυσκολίας καὶ εἰς τὸ συντάσσον τὸν κατάλογον Δικαστήριον καὶ εἰς τοὺς ἐξασκοῦντας τὰ πολιτικὰ αὐτῶν δικαιώματα πολίτας καὶ εἰς ἐκείνους, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐξασκοῦσι ταῦτα, δυνάμεθα εὐκόλως νὰ ἐννοήσωμεν ποίας δυσκολίας θέλει παρουσιάσει ἡ προσάρτησις ἐν ἑκάστῳ καταλόγῳ διαφόρων παραρτημάτων. Ταύτας ἀνέπτυξεν ἤδη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Ἡ οἰκονομία δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὰς δυσκολίας ταύτας. Νομίζω δὲ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δύναται τὰς 8½ ταύτας χιλιάδας δραχμῶν νὰ τὰς οἰκονομήσῃ πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως, χωρὶς νὰ παρεμποδίσῃ τὴν τακτικὴν καὶ πλήρη σύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων.

§119ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, προκειμένου περὶ τόσῳ σπουδαίου ζητήματος, περὶ ἐνασκήσεως δηλαδὴ τῶν ἐκλογικῶν δικαιωμάτων, δὲν πρέπει νὰ σκεπτώμεθα περὶ οἰκονομιῶν. Τὸ στάδιον τῶν οἰκονομιῶν εἶναι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἀλλαχοῦ. Ὅτι θὰ προκύψωσι δυσχέρειαι, καὶ δυσχέρειαι μέγισται, περὶ τούτου δὲν πρέπει νὰ ἀμφιβάλλῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἀπὸ τοῦδε δὲν δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν τίνες ὡρισμένως θὰ προκύψωσι δυσχέρειαι, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ ἦναι μέγισται. Σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα, διὰ νὰ κατανοήσητε μέχρι τίνος σημείου δύνανται νὰ φθάσωσιν αἱ δυσκολίαι. Προσέρχεται ὁ Α, νὰ ψηφίσῃ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ Ἐφορευτικὴ, ἐὰν τὸν γνωρίζῃ, θὰ τῷ ἐπιτρέψῃ νὰ ψηφίσῃ, ἐὰν ὅμως δὲν τὸν γνωρίζῃ, πρέπει νὰ βεβαιωθῇ, μήπως ἔρχηται ἀντ’ ἄλλου, ἀποβιώσαντος ἢ στερηθέντος ὅπως δήποτε τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων. Ἀνάγκη λοιπὸν ν’ ἀνατρέξῃ εἰς τὸ παράρτημα, διὰ νὰ τὸν εὕρῃ· ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ ἡ ἀναδρομὴ εἰς τὸ ἓν παράρτημα, καθόσον πρέπει νὰ ἀνατρέξῃ καὶ εἰς τὸ δεύτερον, καὶ εἰς τὸ τρίτον. Ὅλα ταῦτα χρειάζονται χρόνον πολύν. Καὶ ἂν μὲν πρόκηται περὶ δήμων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὀλίγους ἐκλογεῖς, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εὐκόλως ὑπερπηδῶνται τοιαῦτα προσκόμματα, ἀλλὰ προκειμένου περὶ δήμων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν 8 καὶ 9 χιλιάδας ἐκλογέων, ἤτοι ἀνὰ 2 καὶ ἐπέκεινα χιλιάδας εἰς ἕκαστον τμῆμα, νομίζετε, ὅτι δὲν θ’ ἀπαντηθῇ ἀνυπέρβλητος δυσχέρεια; Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐν Πάτραις, ἕνεκα δυσκολιῶν, τὰς ὁποίας παρενέβαλλεν ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ πρὸς εὕρεσιν τῶν ὀνομάτων τῶν ἐκλογέων, ἐγένετο ἀποκλεισμὸς σχεδὸν, ἀποκλεισθέντων 500 περίπου ἐκλογέων εἰς ἓν τμῆμα. Ἂν τώρα ἔχητε ὄχι ἕνα, ἀλλὰ τρεῖς καταλόγους νὰ ἐξετάσητε, φαντασθῆτε τί ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς τμῆμα, ὅπου ψηφίζουσι 1500 ἐκλογεῖς. Ἂν τύχῃ μάλιστα νὰ ἦναι Ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν ὄρεξιν ν’ ἀποκλείσῃ τοὺς μὲν, νὰ φαίνηται δ’ εὐνοϊκὴ πρὸς τοὺς δὲ, τότε θὰ συμβαίνωσιν εὐκόλως καὶ σχεδὸν ἀνεξελέγκτως ἐγκλήματα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι καλὸν, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ὅμως ἐπιμένῃ, τότε θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς τροποποίησιν. Νὰ τυπῶνται μὲν κατ’ ἔτος παραρτήματα, ἀλλ’ ὄχι διὰ τοὺς δήμους, τοὺς ἔχοντας πλείους τῶν τρισχιλίων ἐκλογέων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ δυνηθῶμεν τοὐλάχιστον ἐν μέρει ν’ ἀποφύγωμεν τὰ ἄτοπα.

§120ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, τὰ ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐξαιρέσας τὸν καταρτισμὸν τοῦ παραρτήματος διὰ τὰ ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα θετικῶς πρόκειται νὰ γίνωσιν ἐκλογαὶ, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἐξῄρει τὸν καταρτισμὸν τῶν καταλόγων διὰ τὰ ἔτη ταῦτα· ἑπομένως, ἐὰν ἐπέλθῃ διάλυσις, τὰ ἄτοπα θὰ ὑφίστανται πάλιν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀφοῦ ἀναγνωρίζει τὰ ἄτοπα, διότι ἀφιέμεθα εἰς τὴν τύχην, ἐὰν συμβῇ διάλυσις, νὰ ἔχωμεν τὸ κακὸν τῶν παραρτημάτων· νομίζω δὲ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφιέμεθα εἰς τὴν τύχην.

§121ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐξενεχθεῖσαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου παρατηρήσεις μοὶ φαίνονται ὀρθαὶ καὶ βάσιμοι, διότι καὶ κατ’ ἐμὲ θὰ προκύψωσιν ἄτοπα, εἴποτε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπιψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ κατασταθῆ νόμος τοῦ Κράτους. Βεβαίως ἡ πρόθεσις, ὑφ’ ἧς παρεκινήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι ἀξιέπαινος, διότι δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκεται οἰκονομία τις τοῦ κατ’ ἔτος δαπανωμένου χρήματος πρὸς ἀνατύπωσιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, καὶ βεβαίως δὲν εἶναι ἀσήμαντον τὸ πρὸς τοῦτο δαπανώμενον ποσὸν, ἀνερχόμενον εἰς δραχμὰς περὶ τὰς 25,000. Ἐὰν διὰ τοῦ νομοσχεδίου οἰκονομηθῶσι 15,000 ἢ καὶ 10,000 ἔστω, καὶ ἡ οἰκονομία αὕτη εἶναι καλὴ, ἐὰν τις λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀξιοθρήνητον κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, μεθ’ ὅλα τὰ ἐπὶ τοῦ χάρτου ἰσοζύγια, τὰ κατ’ ἔτος ἐπαγγελλόμενα καὶ τὰ κατ’ ἔτος διαψευδόμενα. Πρέπει μάλιστα εὐφροσύνως νὰ χαιρετίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, εἰσερχομένην εἰς τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, αἵτινες μέχρι τοῦδε, ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ νὰ τὸ εἴπω, δὲν διέκριναν τὴν οἰκονομικὴν πολιτείαν των· ἂν λοιπὸν, ὡς πιστεύω, οἰκονομικὸς ἦναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δὲν ἐγκρύπτηται ἄλλος τις, βεβαίως δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, οἵτινες ἠθέλομεν ἀντιταχθῆ κατὰ τοιαύτης προθέσεως.

§122ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀναντιῤῥήτως οἰκονομικὸς εἶναι ὁ σκοπὸς, καὶ δὲν βλέπω, ποῖος ἄλλος δύναται νὰ ἦναι.

§123ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐξέφρασα τὴν ἀπορίαν μου περὶ ἄλλου, ἐγκρυπτομένου ἴσως, σκοποῦ, μὴ ἀπορῆτε, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν μᾶς συνειθίσατε μὲ νομοσχέδια οἰκονομιῶν, ἀφ’ ἑτέρου μᾶς ἐτρομάξατε μὲ τὴν εὐλάβειάν σας πρὸς τὴν γνησίαν καὶ εἰλικρινῆ διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, πρέπει νὰ προσέξωμεν μήπως ἐκ τῆς παραδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου προκύψωσιν ἄτοπα, μὴ ἀντισταθμιζόμενα ὑπὸ τῆς ἐπιτηδειοτέρας οἰκονομίας, καὶ τὰ ἄτοπα ταῦτα εἶναι πιθανὸν νὰ προκύψωσιν ἐν τοῖς δήμοις τῶν μεγαλοπόλεων. Διὰ τῆς κατ’ ἔτος ἀναθεωρήσεως, ὡς γνωρίζετε, προστίθεται ἀριθμός τις ἐκλογέων καὶ διαγράφονται ἐκ τῶν ἐγγεγραμμένων, ὅσοι ἀπεβίωσαν ἢ ἀπώλεσαν τὰς ἐννόμους ἰδιότητας. Οἱ προστιθέμενοι λοιπὸν οὗτοι ἐκλογεῖς καὶ οἱ διαγραφόμενοι, κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ περιλαμβάνωνται ἐν ἰδιαιτέρῳ παραρτήματι, μὴ θιγομένου τοῦ ἐντύπου καταλόγου. Ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τί θὰ γίνηται τοῦ λοιποῦ; Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι διεξάγεται ἐκλογὴ τις ἀναπληρωτική, εἴτε Δημοτική, εἴτε Βουλευτική. Ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ ἔχῃ ἐνώπιόν της δύο καταλόγους, τὸν πάγιον, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ τὸ παράρτημα. Ὅταν προσέρχηται ὁ ἐκλογεὺς νὰ ψηφοφορήσῃ, θὰ παρίσταται ἡ ἀνάγκη τῆς ἑξῆς πολυπλόκου ὁπωσδήποτε ἐργασίας. Θὰ ἐξακριβῶται ἐν πρώτοις, εἰς ποῖον κατάλογον εἶναι ἐγγεγραμμένος ὁ ἐκλογεὺς, εἰς τὸν πάγιον, ἢ εἰς τὸ παράρτημα, καὶ εἶτα πρέπει νὰ ἐξακριβῶται, μήπως ὁ ἐκλογεὺς, ὁ ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ παγίῳ καταλόγῳ, διεγράφη διὰ τοῦ παραρτηματικοῦ. Ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ τῶν καταλόγων, τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν, διότι οἱ διαγραφέντες δὲν περιλαμβάνονται ἐν τῷ ἀνατυπουμένῳ καταλόγῳ, ἐνῷ κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ μένωσιν ἄθικτοι. Οἱ ἀποβιώσαντες, οἵτινες διὰ τῆς ἀποφάσεως διεγράφησαν, ἐν τῷ παγίῳ καταλόγῳ θὰ μείνωσιν ἐγγεγραμμένοι, καὶ οἱ νεκροὶ θὰ ἐξακολουθῶσι ζῶντες ἐν αὐτῷ. Μὴ σᾶς φαίνωνται, Κύριοι, αἱ δυσχέρειαι αὗται φανταστικαί. Διὰ νὰ ἐννοηθῶσι καλλίτερον, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν ἓν παράρτημα, ἀλλὰ καὶ δύο καὶ τρία, ἀναλόγως τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἐνεργεῖται ἐκλογὴ, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀπόστασιν, ἥτις μᾶς χωρίζει ἀπὸ τὴν ὁλικὴν ἐκτύπωσιν τῶν καταλόγων, διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον, ἔχομεν δὲ ἀναπληρωτικὴν ἐκλογὴν κατὰ τὸ 1891, πρὸ τῶν γενικῶν ἐκλογῶν, ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ 1888, τὸ παράρτημα τοῦ 1889, τὸ παράρτημα τοῦ 1890 καὶ τὸ παράρτημα τοῦ 1891· πάντας τοὺς καταλόγους τούτους θὰ ᾖναι ἠναγκασμένη νὰ διέρχηται. Ὁποία περιπλοκὴ καὶ σύγχυσις, ἰδίως εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα τῶν μεγαλοπόλεων, ὅπου συνωστίζονται μέχρις ἀσφυξίας οἱ ἐκλογεῖς, καὶ εἰσέρχονται κατὰ δεκάδας εἰς τμήματα, ἔνθα ψηφοφοροῦσι 1500, ἢ καὶ περισσότεροι! Αἱ δυσχέρειαι αὗται θὰ προκύπτωσιν ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ἔργου τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἂν δὲ εἰς ταύτην προστεθῇ ἡ τυχὸν ἔλλειψις προχειρότητος τῶν μελῶν τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἀναδίφησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἢ ὁ φατριασμὸς αὐτῶν, τότε ἡ σύγχυσις θὰ ᾖναι μεγαλειτέρα καὶ τὰ ποικίλα ἄτοπα ἀφθονώτερα. Ἡ γνώμη μου λοιπὸν εἶναι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὅτι αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ διεξάγωνται ἐπὶ τῇ βάσει ἑνιαίου, ἀκεραίου καὶ μοναδικοῦ καταλόγου καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγου καὶ παραρτημάτων, ἐπὶ τῇ βάσει τουτέστιν ἐκλογικοῦ καταλόγου εἰς πολλοὺς τόμους, καὶ τούτους συγκεχυμένους.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλεν ὀκτὼ ἐκθέσεις, ἀφορώσας εἰς τὰ νομοσχέδια περὶ Βασιλικῆς χορηγίας, περὶ οἰκοδομῆς δημοσίου κτιρίου πρὸς ἐνοίκισιν τοῦ ἐνηλίκου διαδόχου, περὶ προικίσεως τῆς βασιλόπαιδος Ἀλεξάνδρας καὶ περὶ διαφόρων ἄλλων πιστώσεων. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 29–36).

§125ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος φίλος μου δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι καὶ ὁ μὴ χρησιμοποιηθεὶς κατάλογος εἰς τὰς ἐκλογὰς ἔχει τὴν χρησιμότητά του, δηλαδὴ χρησιμεύει διὰ τὴν μέλλουσαν ἀναθεώρησιν, π. χ. ὁ κατάλογος τοῦ 1888, καίπερ μὴ χρησιμοποιηθεὶς διὰ τὴν ἐνέργειαν ἐκλογῆς, ἔχει ὅμως τὴν χρησιμότητά του, διότι κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ 1889 ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει, καὶ ἑπομένως ἠθέλομεν φθάσει εἰς τὸ ἄτοπον, νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἀναθεώρησις τοῦ καταλόγου κατὰ τὸ 1889 ἔπρεπε νὰ λάβῃ χώραν χωρὶς νὰ ἔχουν οἱ ἐκλογεῖς ὑπ’ ὄψει των ὁλόκληρον τὸν κατάλογον, τὸν ἀναθεωρούμενον, τοῦ 1888· διότι νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἐνέδειξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας. Τί θὰ ἦτο λοιπὸν ὁ κατάλογος τοῦ 1888; Ὁ κατάλογος δὲν πρέπει νὰ ᾖναι κεκλεισμένος εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Πρωτοδικείου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐκτεθῇ, καὶ νὰ ἐξετάσῃ πᾶς τις, ἂν ᾖναι ἐγγεγραμμένος ὁ ἔχων τὸ δικαίωμα, καὶ ἂν δὲν ᾖναι ἐγγεγραμμένος ὁ μὴ ἔχων τὸ δικαίωμα. Ἑπομένως, ἐὰν ἠθέλομεν παραδεχθῆ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναθεωρῆται κατὰ τὰς γενικὰς ἐκλογὰς ὁ κατάλογος, τότε δὲν θὰ ἔχωμεν ἀναθεώρησιν καταλόγου, ἀλλ’ ἀναθεώρησιν ἀποφάσεως. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν παρατηρῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἶναι συντεταγμένον, δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν νὰ συγχωνεύσῃ προηγούμενα παραρτήματα, διότι λέγει, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων ἐτῶν τυπόνονται παραρτήματα, ἀποφασίζονται αἱ μεταβολαί· λοιπὸν καθ’ ἕκαστον ἔτος θὰ ὑπάρξῃ ἡ τύπωσις τῆς ἀναθεωρήσεως, ἑπομένως τὸ παράρτημα τοῦ 1888 δὲν δύναται νὰ συγχωνευθῇ μὲ τὸ παράρτημα τοῦ 1889, καὶ τὸ παράρτημα τοῦ 1889 δὲν δύναται νὰ συγχωνευθῇ μὲ τὸ παράρτημα τοῦ 1890. Θὰ ἔχωμεν δὲ κυρίως διὰ τοὺς δήμους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὑπέδειξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας, ὅπου ὑπάρχει μέγα πλῆθος ἐκλογέων, θὰ ἔχωμεν ὄχι μόνον σύγχυσιν, ἀλλ’ ἀληθῆ ἀποκλεισμόν· ἂν αἱ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἦναι συντεθειμέναι μονομερῶς, ἂν φατριάζουν, θὰ κατορθώσουν διὰ τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον θὰ καταδαπανῶσιν εἰς τὴν ἀναζήτησιν δῆθεν τῶν διαφόρων παραρτημάτων, νὰ παρεμποδίζωσι τὴν ψηφοφορίαν καὶ ἑπομένως νὰ ἐμποδίζωσι τοὺς ἐκλογεῖς, θὰ γίνωνται δ’ ἐντεῦθεν συγκρούσεις ἀναπόφευκτοι· δὲν εἶναι δὲ ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρετήρησαν, ὅτι ὁ ἐκλογεὺς θὰ ἔχῃ τὴν ἀπορίαν νὰ συμβουλεύηται τὸ παράρτημα, διότι τὸ παράρτημα θὰ ἦναι συνεῤῥαμμένον μετὰ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου. Πῶς θὰ ἦναι συνεῤῥαμμένον τὸ παράρτημα τοῦ 1889; Ὁ κατάλογος τοῦ 1888 τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἐξετυπώθη καὶ ἐστάλη εἰς τὸν βιβλιοδέτην, ἐβιβλιοδετήθη καὶ ἀποτελεῖ ἤδη βιβλίον, κατὰ τὸ 1889 θὰ συνταχθῇ ἓν νέον παράρτημα· θὰ ἀναζητηθοῦν ὅλοι οἱ ἐκποιηθέντες κατάλογοι τοῦ 1888, διὰ νὰ προστεθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ νέον παράρτημα; Θὰ ἀναζητηθοῦν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον οἱ μὴ ἐκποιηθέντες κατάλογοι, διὰ νὰ προστεθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ παράρτημα; Ἂν ἡ ἐργασία ἐγίνετο ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, θὰ τὸ ἐνόουν, ἀλλ’ ἡ ἐργασία αὕτη γίνεται συνήθως δι’ ἰδιωτικοῦ τυπογραφείου. Λοιπὸν εἶναι πρᾶγμα, μὴ ἐφικτόν. Ἄλλως καὶ αὐτὸ τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου 2 ἀποδεικνύει, ὅτι ὅλως διάφορον γνώμην ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχεν ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον, διότι λέγει, ὅτι τὸ παράρτημα πωλεῖται ἀντὶ λεπτῶν 50, δηλ. θὰ πωλῆται χωριστά. Ἐπὶ τοιούτων νομοσχεδίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ συζήτησις γίνεται πρὸς κοινὴν διαφώτισιν, εἶναι περιττὸν νὰ καταπονῇ τὸν νοῦν του ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι τάχα ἔγκλημα, ὅτι περιέπεσεν εἰς μίαν πλάνην; περὶ τοιούτου νομοσχεδίου πρόκειται ἐνταῦθα, περὶ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀρχικὴ ἰδέα εἶναι ὀρθὴ, ἡ ἰδέα τῆς οἰκονομίας εἶναι βάσιμος, καὶ βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ, ὁ ὁποῖος θὰ πολεμήσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦτο· διότι, ἂν τὴν κατηγορῶ, τὴν κατηγορῶ διὰ τὴν ἀσωτείαν της, καὶ δύναται νὰ μοῦ ἀντιτάξῃ, ὅτι πρώτην φορὰν, καθ’ ἣν ἠθέλησε νὰ κάμῃ οἰκονομίαν, ἐγὼ τὴν ἐπολέμησα. Ἡ ἰδέα αὐτὴ θὰ ἦτο καλή, ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ τὴν συνδυάσωμεν μὲ τὴν ἐκλογικὴν εὐκολίαν, ἀλλ’ ἂν μὲ αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν δυνάμεθα νὰ προκαλέσωμεν συγκρούσεις καὶ ἀποκλεισμοὺς, εἶναι περιττή. Λοιπὸν ἐγὼ ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως, μέχρις οὗ ἀναγνώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ λάβῃ ὑπ’ ὄψει αὐτοῦ τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, διὰ νὰ ἴδῃ, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ εἰς τὸν συνδυασμὸν αὐτῶν.

§126ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, τότε πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια εἰς τὸ μέλλον, ὅπως ἕκαστος κατάλογος τυπῶται εἰς πλεῖστα ἀντίτυπα, νὰ συνδέωνται δὲ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ἐξ αὐτῶν εἰς φυλλάδια τόσα μόνον, ὅσα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐξοδευθῶσιν ἐντὸς αὐτοῦ, τὰ δὲ λοιπὰ νὰ μένουν ἄδετα καὶ ὅταν τυπώνωνται τὰ παραρτήματα, τότε νὰ γίνηται νέον δέσιμον καὶ οὕτω νὰ συσσωματῶνται τὰ παραρτήματα μὲ τοὺς ἀρχικοὺς καταλόγους. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ θέλει ἰδεῖ, ὅτι ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν προτίθεται νὰ κάμῃ, θέλει ματαιωθῆ κατὰ μέγα μέρος.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ τοιαύτη ἀνάγκη τῆς τυπώσεως τῶν καταλόγων, δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες, θὰ καταστήσῃ τὸ πρᾶγμα τόσῳ δαπανηρὸν, ὥστε ὄχι μόνον θ’ ἀποῤῥοφήσῃ τὴν οἰκονομίαν, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἴσως θ’ αὐξήσῃ τὴν γιγνομένην δαπάνην.

§128ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ μίαν ἀκόμη παρατήρησιν. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐπιτρέψωμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει, τί θὰ συμβῇ; θὰ συμβῇ, νὰ μὴ ἔχωμεν καταλόγους κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν, διότι ἐκτυποῦται εἷς ἀριθμὸς καταλόγων κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος, ἐπέρχεται ἀναθεώρησις, καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν ἐγκρίνει ἢ δὲν ἔχει λόγους νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος καὶ δὲν διατάσσει τὴν ἐκτύπωσιν τοῦ καταλόγου· ἐπέρχεται νέον παράρτημα, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ γνωρίζετε, ἂν ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος τοῦ πρώτου ἔτους; πῶς θὰ τὸ γνωρίζητε; ἂν δὲ θελήσητε ν’ ἀποφύγητε τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον σᾶς καταδείκνυται, θὰ ἐκτεθῆτε εἰς μεγαλειτέραν δαπάνην ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ εἰσάξητε διὰ τοῦ παραρτήματος, διότι θὰ ἦσθε ἠναγκασμένοι νὰ τυπώσητε τριπλάσια ἀντίτυπα. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζητε ἐκ τῶν προτέρων, ποία θὰ ἦναι ἡ κατανάλωσις τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, ἀφοῦ δὲν γνωρίζετε μήτε ὕστερον ἀπὸ πόσα ἔτη θὰ διαταχθῇ ἡ ἀναθεώρησις τοῦ καταλόγου; Ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερπηδᾷ τις, χωρὶς νὰ βλαβῇ. Τὸ ζήτημα τῶν καταλόγων εἶναι σπουδαιότατον, καὶ μάλιστα κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν εἰς τὰ μεγάλα κέντρα καταντᾷ ῥοσφέτι ἡ δωρεὰ καὶ ἡ ἀπόκτησις ἑνὸς ἐκλογικοῦ καταλόγου. Τὸ ῥοσφέτι δὲ αὐτὸ τὸ δίδετε εἰς τὴν Διοίκησιν.

§129ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοὺς λόγους, οὓς ἀρτίως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν, καὶ τοὺς ὁποίους δὲν θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναλάβω, κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ ψηφοφορήσω κατ’ αὐτοῦ. Τὰ καταδειχθέντα παρ’ ἐμοῦ καὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μου ἄτοπα εἶναι καταφανῆ καὶ ἀναμφισβήτητα, ὅτι θὰ παρουσιασθῶσιν ἐν τῇ πράξει, τουτέστιν ἐν τῇ διαφυγῇ τῆς ψηφοφορίας καὶ ἰδίως εἰς τὰς μεγαλοπόλεις. Ἂς μελετήσῃ τὰς παρατηρήσεις μας ταύτας ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ εἶμαι βέβαιος, ἀφοῦ ἐλαύνεται ὑπὸ ἀγαθῶν μόνον σκοπῶν, ὅτι θέλει συμμερισθῆ ταύτας καὶ θέλει συναινέσει νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§130ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν συναινῶ.

§131ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ μὲ τὴν ἐπιμονήν σας· ἀξιώσατε τοὐλάχιστον, νὰ μελετήσητε τὰς παρατηρήσεις μας, καὶ ἂν μετὰ ὥριμον σκέψιν πεισθῆτε περὶ τοῦ μὴ ὀρθοῦ αὐτῶν, τότε ἐπιμείνατε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ καὶ περὶ τῆς ὀρθότητος αὐτοῦ ἐσχηματίσατε γνώμην καὶ ἰδίως ἀφοῦ ἔχετε πεποίθησιν εἰς τὴν πλειονοψηφίαν σας.

§132ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι μελετημένον καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην πλειοτέρας αὐτοῦ μελέτης.

§133ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχετε ἀνάγκην, καὶ διὰ νὰ σᾶς δώσω καιρὸν, ἔστω καὶ ἀκουσίως, νὰ τὸ μελετήσητε, ζητῶ τὴν ἀναβολήν.

§134ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀναβολή, Κύριοι, δὲν ἔχει λόγον. Θὰ ἠδίκουν τὴν ἀγχίνοιαν τῶν συζητούντων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ὑπέθετον, ὅτι παρέλειψαν ἐπιχείρημά τι. Τὰ ἐπιχειρήματα αὐτῶν ἠκούσαμεν τρὶς καὶ τετράκις ἐπαναλαμβανόμενα, ὁμολογῶ δὲ, μετὰ πολλῆς ἐπιτυχίας, ἀλλὰ κρίνω αὐτὰ ὡς ἐμπνεόμενα ὑπὸ φόβου ὑπερβολικοῦ. Οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄριστα προπαρεσκευασμένοι, ἵνα προΐδωσι πάσας ἐκείνας τὰς δυσχερείας, ὅσαι ἐδείχθησαν ἐνταῦθα, καὶ προλάβωσιν αὐτάς, εἶναι αὐτοὶ οἱ ἀπὸ ἐτῶν ἀσχολούμενοι ἐπὶ τῶν εἰς τοὺς καταλόγους ἀναγομένων θεμάτων, αὐτοὶ δ’ ἔπεισαν τὸν Ὑπουργὸν, ὅτι τὰ πράγματα, οὕτω διεξαγόμενα, δὲν ἐπιφέρουσι σπουδαῖόν τινα κίνδυνον, ἀλλ’ ὅτι θέλουσι συντελέσει εἰς τὴν μετ’ οἰκονομίας διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογικῶν ἐργασιῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ἔχομέν τι νεώτερον νὰ εἴπωμεν τὴν προσεχῆ Δευτέραν, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπιψήφισιν.

§135ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν λέξιν προσθέτω. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τότε θὰ παρακαλέσω αὐτὸν, ὅπως μὴ διστάσῃ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, τουτέστι νὰ μὴ ἐφαρμόζωνται αἱ διατάξεις περὶ παραρτημάτων εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, τοὺς ἔχοντας ἄνω τῶν 3 ἢ 4 χιλιάδων ὀνομάτων.

§136ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ παράγραφος βʹ περιέχει ταύτην τὴν ἰδέαν.

§137ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ οἰκονομίας, δὲν θὰ ἔχωμεν αὔξησιν δαπάνης, διότι πρόκειται περὶ τῶν μεγάλων πόλεων. Ἂς τεθῇ «ἄνω τῶν 5,000 ψήφων».

§138ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ μίαν τελευταίαν παρατήρησιν. Ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὅλη ἡ Βουλὴ ἐλαύνεται ἀπὸ τὸ πνεῦμα νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὰς μεγαλειτέρας λεπτομερείας, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέχεται τὸν ἐπανειλημμένον λόγον. Δὲν θὰ ἔχωμεν ἕνα κατάλογον, μήτε 1 ἢ 2 ἢ 3 παραρτήματα, θὰ ἔχωμεν διπλοῦς καταλόγους καὶ διάφορα παραρτήματα, διότι μέχρι σήμερον ὁ κατάλογος περιλαμβάνει τοὺς ἔχοντας δικαίωμα ψήφου. Εἰς τὸ ἑξῆς ὁ κατάλογος θὰ ἔχῃ τοὺς ἔχοντας δικαίωμα ψήφου, τὰ δὲ παραρτήματα τοὺς ἔχοντας δικαίωμα ψήφου καὶ τοὺς μὴ ἔχοντας, διότι θὰ ἔχωμεν στήλην τῶν προστιθεμένων καὶ στήλην τῶν ἀπαλειφομένων. Ἐντεῦθεν ἡ ἐργασία τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν ἀναγκαίως θὰ πολλαπλασιασθῇ, διότι παρουσιάζεται π. χ. ὁ κ. Δημοσθένης Καΐρης ἐνώπιον τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς Ἄνδρου, καὶ τῷ λέγουν: «σταθῆτε νὰ ἴδωμεν, ἐὰν δὲν ἀπηλείφθητε»· καὶ θὰ λάβουν ὑπ’ ὄψει ὅλα τὰ παραρτήματα, διὰ νὰ ἴδωσι, μὴ τυχὸν περιλαμβάνηται καὶ αὐτὸς μεταξὺ τῶν ἀπαλειφθέντων. Δὲν καταλαμβάνει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἐντεῦθεν διπλασιάζει καὶ ὑπερδιπλασιάζει τὴν ἐργασίαν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξαντλοῦνται ὑπὸ τοῦ καμάτου, ἐὰν δὲν ἐμπνέωνται ὑπὸ τοῦ φατριασμοῦ;

§139ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω ἐν μεγάλῃ συντομίᾳ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τοῦ προκειμένου. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ ὕπαρξις οὐχὶ ἑνὸς μόνου καταλόγου, ἀλλ’ ἑνὸς καταλόγου καὶ ἑνὸς παραρτήματος, διορθοῦντος τὸν κατάλογον, δὲν δύναται νὰ φέρῃ οὐδεμίαν δυσκολίαν. Αἱ τροποποιήσεις διὰ τοῦ παραρτήματος, ὅταν ἦναι ἓν καὶ μόνον, εἶναι πολὺ μικραὶ ἀπέναντι τοῦ καταλόγου. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι, πρὸ τῶν ἐκλογῶν θὰ σημειώσωσιν ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ σώματος τοῦ καταλόγου πᾶσαν διαγραφὴν διὰ τοῦ παραρτήματος. Νομίζω, ὅτι ἡ σύγχρονος χρῆσις τῶν δύο τούτων ἐγγράφων οὐδεμίαν θὰ παρουσιάσῃ σπουδαίαν δυσκολίαν. Διὰ τοῦτο τὴν ἰδέαν τῆς μὴ ἀνὰ πᾶν ἔτος τυπώσεως τῶν καταλόγων θεωρῶ ὀρθοτάτην, καὶ ἤθελον προτείνει νὰ θέσωμεν γενικὴν ἀρχὴν, ὅτι οἱ κατάλογοι τυποῦνται μόνον ἀνὰ τετραετίαν, κατὰ τὰ λοιπὰ δὲ τρία ἔτη δὲν θὰ τυπῶνται, παρὰ μόνον παραρτήματα, περιέχοντα πάσας τὰς τροποποιήσεις τὰς ἐπενεχθείσας, ὥστε πάντοτε νὰ ἔχωμεν ἕνα κατάλογον καὶ ἓν παράρτημα. Οὕτω δὲ θὰ ἔχωμεν σπουδαιοτάτην οἰκονομίαν, οὐδεμίαν δὲ σύγχυσιν.

§140ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀκριβῶς τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἔγκειται ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ νομοσχεδίου, καίτοι ἦτο δυνατὸν ἴσως νὰ λεχθῇ ὅσον σαφῶς ἐξέφερεν αὐτὸ ὁ ἔντιμος προαγορεύσας. Ἀφοῦ δὲ ἡ ἔννοια εἶναι τοιαύτη, περιττὸν μοὶ φαίνεται, νὰ μεταβάλωμεν τὸ γράμμα. Ἡ συγχώνευσις τῶν παραρτημάτων τοῦ δευτέρου καὶ τοῦ τρίτου ἔτους πρὸς τὰ τοῦ πρώτου βεβαίως περιέχεται ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἰδίως τοῦτο καταφαίνεται ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ εἶχε τὴν τύχην νὰ ἐγκριθῇ ἡ ἐν αὐτῷ ἰδέα ὑπὸ ἀνδρός, τόσον εἰδικοῦ περὶ τὰ τοιαῦτα.

§141ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἦναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι εἰδικὸς εἰς τὰ τῶν ἐκλογῶν, εἶναι ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, καὶ θαυμάζω, ὅτι ἔλαβε τὸν λόγον ἐπὶ τοιούτου ζητήματος, διότι ἔχει τὴν εὐτυχίαν, μεταξὺ τῶν ἄλλων προσόντων, νὰ κάθηται εἰς Ἀθήνας καὶ νὰ ἐκλέγηται εἰς Τρίπολιν, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου οὐδόλως προσέχω. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι τὸ γράμμα τοῦ νόμου δεικνύει, ὅτι δι’ ἕκαστον ἔτος ἐκδίδεται ἓν παράρτημα. Τώρα, ἐὰν αἱ λέξεις μετέβαλον ἔννοιαν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐμελέτησαν, αὐτὸ δύναται νὰ τὸ κρίνῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· κατ’ ἐμὲ ὅμως, εἰς τὴν Ἑλληνικὴν διάλεκτον, τὴν ὁποίαν ὁμιλοῦμεν, «καθ’ ἕκαστον ἔτος τυποῦνται» θὰ εἰπῇ «κάθε χρόνο».

§142ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§144ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλοῦμεν ν’ ἀναβληθῇ.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§146ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Παπαγιαννακοπούλου καὶ Καλογεροπούλου, καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 35′ μ. μ.