1889.03.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7

τῆς 10 Μαρτίου 1889.

(Παρασκευή).

Ὥρα 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐνοικιαστὴς ἀδηλώτων οἴνων Α. Φιλιππακόπουλος τηλεγραφεῖ ἐκ Καλαβρύτων, διαψεύδων τὰ γραφέντα κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ αὐτόθι ταμείου Κούκη καὶ Πάσχη. Ὁ Μ. Κούκης τηλεγραφεῖ ἐκ Καλαβρύτων, ὅτι κατήγγειλεν ἐπὶ συκοφαντίᾳ τοὺς γράψαντας ἐν τῷ τύπῳ, ὅτι χάριν αὐτοῦ αἱ Ἀρχαὶ διέῤῥηξαν θύρας ἐν τῷ χωρίῳ Βραχνί, καὶ ζητεῖ ν’ ἀποσταλῇ ἀνακριτής. Θ’ ἀποσταλῶσιν ἀμφότερα τὰ τηλεγραφήματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§2ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἐὰν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτη ἔλαβε πληροφορίας, νὰ καταθέσῃ αὐτάς.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἀκόμη· μόνον τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἔλαβον.

§4ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐπερωτήσω περὶ τῶν καταστροφῶν, αἵτινες συνέβησαν εἰς τὸν ἐν Δαφνίῳ Βυζαντινὸν ναόν. Σήμερον ἀναγινώσκω πληροφορίας τινὰς εἰς τὴν «Ἀκρόπολιν», περὶ τῶν ὁποίων παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις. Κατὰ τὰς πληροφορίας ταύτας, Ἐπιτροπὴ ἐξ ἁρμοδιωτάτων προσώπων, συστηθεῖσα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἐπεσκέφθη τὸ λαμπρὸν μωσαϊκὸν τοῦ ναοῦ τούτου, καὶ ἀπεφάνθη τὰ ἑξῆς: ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιδιορθωθῇ ὁ θόλος ἄνευ καταστροφῆς τοῦ μωσαϊκοῦ, ὅτι ἑπομένως τὸ μωσαϊκὸν ἀνάγκη ν’ ἀφαιρεθῇ ὁλόκληρον, μετὰ τοῦτο δὲ νὰ οἰκοδομηθῇ ἐν ἰδιαιτέρᾳ αἰθούσῃ τοῦ Μουσείου θόλος, ἐφ’ οὗ νὰ τοποθετηθῇ τὸ μωσαϊκὸν τοῦτο δι’ ἐργασίας, ἣν ἀναλαμβάνει νὰ ἐκτελέσῃ ὁ Ἰταλὸς τεχνίτης, ὃν μετεκαλέσατο ἐνταῦθα ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα ἔχῃ οὕτω, τοῦτο μὲ φέρει εἰς τὴν μεγίστην ἀπορίαν καὶ θλίψιν συνάμα διὰ τὴν καταστροφὴν τοιούτου λαμπροῦ μνημείου. Ἁρμόδιοι βεβαιοῦσιν, ὅτι δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ τὸ ψηφιδωτὸν αὐτὸ, ἑπομένως πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ, ὅτι δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ ὁ θόλος ἄνευ καταστροφῆς τοῦ ψηφιδωτοῦ. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ ὁ θόλος ἄνευ καταστροφῆς τοῦ ψηφιδωτοῦ, ἀφοῦ τὸ ψηφιδωτὸν θ’ ἀφαιρεθῇ ὁλόκληρον, διὰ τίνα λόγον νὰ οἰκοδομηθῇ θόλος ἐν τῷ Μουσείῳ καὶ νὰ μὴ ἀνοικοδομηθῇ νέος θόλος εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Δαφνίου, ὅπως τὸ ψηφιδωτὸν μείνῃ εἰς τὴν θέσιν του; Διότι, ἐννοεῖται, ὅτι ψηφιδωτὸν, ἀφαιρούμενον ἀπὸ τῆς θέσεώς του, χάνει μέγα μέρος τῆς ἱστορικῆς του ἀξίας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐὰν εὐαρεστῆται, καὶ πιστεύω, ὅτι εἶναι λογικὸν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι, ἀφοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ οἰκοδομηθῇ νέος θόλος, ὅπως ἐπ’ αὐτοῦ ἐκ νέου τοποθετηθῇ τὸ ψηφιδωτὸν, ὅτι ὁ θόλος οὗτος θὰ κτισθῇ εἰς τὸ Μουσεῖον, θὰ κτισθῇ ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει, δηλαδὴ νὰ κατεδαφισθῇ ὁ νῦν ὑπάρχων θόλος, ὅστις δὲν δύναται νὰ ἐπιδιορθωθῇ, νὰ οἰκοδομηθῇ ἐκ νέου τοιοῦτος, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ τοποθετηθῇ τὸ ψηφιδωτόν. Μετ’ εὐχαριστήσεως πολλῆς ἀνέγνωσα τὴν περὶ τοῦ ψηφιδωτοῦ τοῦ Δαφνίου γνώμην τοῦ κ. Νοβέλι, ὅστις εἶναι ὁ διορθώσας τὸ λαμπρὸν μωσαϊκὸν τῆς Ῥαβένης, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε, τί παριστᾷ. Τὸ μωσαϊκὸν τοῦτο τῆς Ῥαβένης εἶναι τοῦ 6ου αἰῶνος μ. Χ. καὶ παριστᾷ σκηνὴν, εἰς τὴν ὁποίαν παρουσιάζονται ὑπὲρ τὰ 40 πρόσωπα, νομίζω ὁ αὐτοκράτωρ Ἰουστινιανὸς μετὰ τοῦ κλήρου καὶ τῶν ἀξιωματικῶν του ἀφ’ ἑνὸς, καὶ ἡ αὐτοκράτειρα Θεοδώρα μετὰ τῶν κυριῶν τῆς Αὐλῆς ἀφ’ ἑτέρου, προσφέροντες δῶρα εἰς τὴν ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν τῆς Ῥαβένης. Τὸ λαμπρὸν τοῦτο ψηφιδωτὸν πλειστάκις ἐπεδιορθώθη, ἀλλ’ ἐπεδιορθώθη εἰς τὴν θέσιν του. Ὁ Νοβέλι λοιπὸν ἀποφαίνεται, καθὼς γράφει ἐφημερὶς, ἡ ὁποία φαίνεται, ὅτι ἔχει ἀξιωματικὰς πληροφορίας, ὅτι τὰ ἐν Δαφνίῳ ψηφιδωτὰ εἶναι τελειότερα καὶ τῶν ἀριστουργημάτων τῆς Ῥαβένης. Ἐγὼ ἀγνοῶ, ἐὰν ἡ πληροφορία αὕτη ἦναι ἀκριβὴς, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε καθικετεύω τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ ἐπιμείνῃ, ὅπως ὁ θόλος, ἀντὶ νὰ ἀνοικοδομηθῇ ἐν τῷ Μουσείῳ, νὰ ἀνοικοδομηθῇ ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει, εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Δαφνίου. Ὁ ναὸς τοῦ Δαφνίου, ἐὰν διορθωθῇ κατὰ τὸν βυζαντινὸν ῥυθμὸν, καὶ διὰ τὴν ἀρχαιότητα αὐτοῦ καὶ διὰ τὸν ἀρχιτεκτονικόν του ῥυθμὸν, θέλει εἶσθαι ἓν τῶν ὡραιοτάτων, ἓν τῶν λαμπροτάτων μεσαιωνικῶν μνημείων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν.

§5ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πράγματι ἦλθεν ἐξ Ἰταλίας ὁ τεχνίτης οὗτος, ὅπως ἀσχοληθῇ περὶ τῆς ἐπιδιορθώσεως τοῦ ψηφιδωτοῦ, ἐπεσκέφθη αὐτὸ, καὶ εὗρεν, ὅτι εἶναι θαυμαστὸν, κυρίως ὡς ἐκ τῶν συνθέσεων, τὰς ὁποίας παριστᾷ, ἐπειδὴ ὅμως ἀνεφύη τὸ ζήτημα, ἐὰν ὁ θόλος ἔχῃ στερεότητα, διωρίσθη Ἐπιτροπή, ἵνα ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν ὑπέβαλεν εἰσέτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκθεσιν περὶ τῶν μελετῶν αὐτῆς, ἐπιφυλάσσομαι δὲ, ὅταν ὑποβληθῇ ἔκθεσις, ν’ ἀνακοινώσω ταύτην εἰς τὴν Βουλήν.

§6Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Διάφοροι πολῖται τῆς πρωτευούσης, ἐλθόντες παρ’ ἐμοὶ, παρεπονέθησαν, ὅτι εἴς τινα στενωπὸν παρὰ τὴν Χρυσοσπηλαιώτισσαν ἀνεγείρεται οἰκοδομὴ, διὰ τῆς ἀνεγέρσεως τῆς ὁποίας ἐπέρχεται στένωσις τῆς ὁδοῦ, περιοριζομένου τοῦ πλάτους αὐτῆς. Μοὶ προσέθηκαν δὲ, ὅτι ἀνεφέρθησαν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως, καὶ ὁ ὁποῖος ἀνεγνώρισε τὸ προσγινόμενον ἄδικον, ὑπεσχέθη δὲ, καθὰ μοὶ εἶπον, ὅτι ἤθελε διατάξει τὴν παρεμπόδισιν. Ἀλλ’ ὡς με διεβεβαίωσαν, τὴν ἑπομένην ὁ οἰκοδομῶν ἐξηκολούθησε τὸ ἔργον του. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, πῶς ἔχει ἡ ὑπόθεσις καὶ κατὰ πόσον τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν εἶναι δίκαια, ὅπως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διορθωθῇ τὸ προσγινόμενον ἄδικον.

§7ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ παραστάσεσιν, ἀντιθέτως γενομέναις, καὶ ἀμφιβολίᾳ ἐπὶ τοῦ θέματος, μετέβην ἐπὶ τοῦ τόπου μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων. Πρόκειται περὶ παλαιᾶς ὁδοῦ, στενωτάτης ἔν τισι μέρεσι, πλατυτέρας ἀλλαχοῦ, ἥτις ἐκανονίζετο ἐν τῷ σχεδίῳ κατὰ τρόπον ὀρθὸν, ὡς μοὶ φαίνεται, καθ’ ἑαυτὸν, ἀλλ’ ἀφίνοντα τὴν ἀρχὴν τῆς ὁδοῦ εἰς κατάστασιν ἀμετάβλητον· ἡ ἀρχὴ τῆς ὁδοῦ πρὸς τὴν ὁδὸν Αἰόλου εἶναι στενωτέρα, περαιτέρω δὲ ἡ ὁδὸς ηὐρύνετο, εἰς τρόπον, ὥστε ἡ γωνία, ἡ πέραν τῆς πρώτης διασταυρώσεως, δὲν ἀντεστοίχει πρὸς τὴν γωνίαν τοῦ στενωτέρου μέρους τῆς ὁδοῦ, ὁ δὲ ἐξακολουθῶν τὴν ὁδὸν ταύτην ἤθελε προσκόψει εἰς τὴν οἰκίαν, τὴν ἀποτελοῦσαν τὴν ἀπέναντι γωνίαν. Ἄτοπον μὲν ἦτο καὶ τὸ ἄλλο ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διὰ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ σχεδίου διετάχθη, ἀλλ’ ὀλιγώτερον τοῦ ὑπάρχοντος· διετάχθη δηλαδὴ, ὥστε νὰ ἀντιστοιχισθῇ ἡ γωνία, ἡ εἰσέχουσα, πρὸς τὴν γωνίαν τοῦ στενωτέρου μέρους τῆς ὁδοῦ, γινομένης τῆς εὐρύνσεως τοῦ ἀνωτέρου μέρους τῆς ὁδοῦ βαθμιαίως· τοιουτοτρόπως πρὸς τὰ κάτω γίνεται στενωτέρα ἡ ὁδὸς, λοξευομένης τῆς γραμμῆς, πρὸ τὰ ἄνω δὲ πλατυτέρα. Καὶ τοῦτο εἶναι ἄτοπον καὶ τὸ ἄλλο, ἀλλὰ διόρθωσις τελεία δὲν εἶναι δυνατὴ, διὰ τοῦτο προετιμήσαμεν τὴν δευτέραν γνώμην, ὡς ἧττον κακήν.

§8Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δηλαδὴ τὴν δευτέραν γνώμην τῆς τροποποιήσεως.

§9ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι δι’ οἰκοδομῆς, ὅπως ἀνηγείρετο, ἀλλὰ δι’ οἰκοδομῆς, περιοριζομένης διὰ λοξῆς γραμμῆς καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, ὡς εἶπον, ἀλλὰ προετιμήθη τὸ ὀλιγώτερον ἐπιβλαβές.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἷς τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν ἐκ Μεσσηνίας ἐζήτησεν, ὅπως κατατεθῶσιν αἱ ἐκδοθεῖσαι ἀποφάσεις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου κατὰ τοῦ Γ. Δρούγα καὶ Γ. Παΐζη περὶ παραβάσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Καταθέτω αὐτάς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας ἀπηύθυνεν αἰτήσεις ὡς ἑξῆς: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσαγάγῃ πίνακα τοῦ κατὰ δήμους βεβαιωθέντος ποσοῦ λόγῳ εἰσφορᾶς ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν, δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1885 εἰς τὸν νομὸν Κεφαλληνίας». Εἶπον χθὲς πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν, εἰσάγοντα τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, ὅτι αἱ ζητούμεναι παρ’ αὐτοῦ πληροφορίαι, περιείχοντο ἐν τῷ τεύχει, τῷ ὑποβληθέντι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Σύνοδον, συνάμα μετὰ τοῦ τεύχους περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐπειδὴ ἐν σελίδι 168 τοῦ τεύχους ἐκείνου, πίνακι τῶν ἀμέσων φόρων καὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς, εὕρηνται πᾶσαι αἱ πληροφορίαι....

§11ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κατὰ δήμους;

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καταθέτω τοὺς πίνακας πάντας, περιλαμβάνοντας, πᾶν τὸ ζητηθέν.

§13ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κατὰ δήμους εἶναι διῃρημένοι;

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί.

§15ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐβεβαιώθη ὁ φόρος οὗτος εἰς ὅλους τοὺς δήμους τῆς Ἑπταννήσου;

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σχεδὸν ἐν ὅλοις, μόνον ἐν Κερκύρᾳ ὑπολείπονται πρὸς συμπλήρωσιν τῆς βεβαιώσεως ἐλάχιστα, ἅτινα νομίζω, ὅτι τώρα συνεκεντρώθησαν, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἀνεκοινώθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§17ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν ἐπιτηδευμάτων ἢ τῶν οἰκοδομῶν;

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τῶν οἰκοδομῶν.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐβεβαιώθη;

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί.

§21ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καταθέτω τὸν ζητηθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ πίνακα τῆς μηνιαίας ἐπὶ πλέον δαπάνης, κατὰ τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἐπίσης καταθέτω, εἰς ἀπάντησιν τῆς αἰτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας, καταστάσεις τῶν αἰτήσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν, καὶ αἵτινες ἐπεδικάσθησαν ἢ ἀπεῤῥίφθησαν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς ὑπέβαλεν ἔν τινι τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Τὰ κατασκευαζόμενα ἐν Γαλλίᾳ πλοῖα θέλουσιν εἶσθαι ἐν πάσαις ταῖς λεπτομερείαις αὐτῶν, ἤτοι καθ’ ὅλα ἕτοιμα, ὡς ἂν ἦσαν πρὸς μάχην, ἐννοεῖται ἐκτὸς τῶν πληρωμάτων αὐτῶν, ἄνευ προσθήκης οὐδεμιᾶς ἐκ τῶν ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Ναυστάθμου εὑρισκομένων; Ἄν ὑπάρχῃ ἀνάγκη τοιαύτης προσθήκης, ποῖα ἐκ τῶν ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Ναυστάθμου θέλουσι δοθῆ πρὸς πλήρη καταρτισμὸν αὐτῶν ἐν μάχῃ, καὶ πόση ἡ ἀξία τῶν προστεθησομένων τούτων ἀντικειμένων;» Καταθέτω ἀντίγραφον τοῦ ἄρθρου 2 τῆς συμβάσεως, ἐν ᾧ ἄρθρῳ μνημονεύονται τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὑπόχρεως ἡ Ἑταιρία, ἵνα παραδώσῃ. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν ἐρώτησιν, «νὰ κατατεθῇ λεπτομερὴς κατάστασις τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Ναυστάθμου ὑπάρχοντος σήμερον ὑλικοῦ κτλ.», ἔδωσα ἀμέσως διαταγὴν εἰς τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου, ἵνα προετοιμάσῃ τὴν κατάστασιν ταύτην· εἰς ἀπάντησιν δὲ ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, καθ’ ὃ ἡ ἐργασία αὕτη περατωθήσεται ἐντὸς 15 ἡμερῶν.

§22ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν περὶ τῶν ὑδάτων τῆς Ἀττικῆς ἔκθεσιν τοῦ Γάλλου μηχανικοῦ κ. Γκοτλάν. Καὶ ἀπὸ τοῦδε ἔχω τὴν πληροφορίαν, τὴν ζητηθεῖσαν διὰ τὰ δύο νομοσχέδια, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν τηλεγραφικὴν καὶ ταχυδρομικὴν μεταῤῥύθμισιν. Περὶ μὲν τῶν τηλεγραφικῶν εἶπον προχθὲς, ὅτι ὑπάρχει σημείωσις ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, ἡ παρηρτημένη εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐκείνη ἡ σημείωσις ἀποβλέπει εἰς τοὺς 12 μῆνας, ἐνταῦθα ἡ νέα σημείωσις ἀποβλέπει εἰς ὀλιγώτερον χρόνον, καὶ τὸ ποσὸν καταβιβάζεται εἰς 24,000 μόνον δραχμῶν, αἱ δὲ ταχυδρομικαὶ μεταβολαὶ θὰ φέρωσι δαπάνην 15,000 δραχμῶν.

§23Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νὰ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις.

§24ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι γαλλιστὶ συντεταγμένη.

§25Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἔστω καὶ οὕτω.

§26ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καταθέτω πίνακα τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας κατ’ ἐπανάληψιν εἶχε ζητήσει ὁ ἐκ Κεφαλληνίας κ. Βουλευτὴς, περὶ τῶν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Βασιλείου μέχρι σήμερον καταγνωσθεισῶν θανατικῶν ποινῶν, περὶ τῶν ἐκτελεσθεισῶν ἐξ αὐτῶν καὶ τῶν μεταβληθεισῶν. Οἱ πίνακες συνοδεύονται ὑπὸ ἐκθέσεων τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν. Ἀπαντῶν δὲ εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυκλάδων Βουλευτοῦ περὶ συμβολαίων τινῶν, μὴ μεταγραφέντων παρά τινι συμβολαιογράφῳ καὶ φύλακι τῶν μεταγραφῶν, πληροφορῶ αὐτὸν, ὅτι πάντα μετεγράφησαν.

§27ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, ἐὰν ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν, νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐκθέσεις μετὰ τῶν πινάκων.

§28ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Εἶναι πολλαὶ, καὶ ἑπομένως δυσχερὴς καὶ δαπανηρὰ ἡ ἐκτύπωσις αὐτῶν.

§29ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μοὶ ἐστάλη ἀναφορὰ τῶν καταδίκων τοῦ δεσμωτηρίου Πύλου, οἱ ὁποῖοι παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ἵνα συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως μὴ ἐπανέλθῃ ἐκεῖ ὡς φρούραρχος ὁ Ἰω. Νικολόπουλος, ὑπολοχαγὸς, διότι, ὡς λέγουσιν, αὐτὸς, ὡς Λάκων, ὑποστηρίζει τὸ Λακωνικὸν στοιχεῖον ἐκεῖ, καὶ καταπιέζει τοὺς ξένους· ἐκφράζουσι δὲ μεγάλην εὐχαρίστησιν πρὸς τὸν νῦν αὐτόθι φρούραρχον ὑπολοχαγόν. Ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν ἀναφορὰν καὶ ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει· ἂν δὲ νομίζῃ, ὅτι τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ δὲν ἔχονται ἀληθείας, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν ν’ ἀποστείλῃ ἐκεῖ ἕνα τῶν ἀξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος νὰ ἐξακριβώσῃ τὰ παράπονα.

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, διατὶ δὲν ἐδημοσιεύθη ἡ κατάστασις τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους, τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου τοὐλάχιστον;

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Διότι ἔχομεν νέον σύστημα κατατάξεως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1889, καὶ καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐδέησε νὰ γίνῃ κατάστρωσις νέα, ἥτις διὰ τὸν πρῶτον μῆνα ἐπήνεγκε βραδύτητα. Ἀφοῦ ἅπαξ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν σειράν, ἐλπίζω, ὅτι οἱ πίνακες τῶν ἀκολούθων μηνῶν θὰ δημοσιεύωνται ἐπίσης ἐγκαίρως, ὡς καὶ πρότερον.

§32ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μεταβάλῃ τὸν τρόπον τῆς τυπώσεως τῆς καταστάσεως, τοὐλάχιστον νὰ γίνηται διὰ στοιχείων κἄπως μεγαλειτέρων, νὰ διακριθῶσι τὰ κεφάλαια τῶν ἐσόδων καὶ νὰ τίθηνται καὶ συγκριτικῶς τὰ ἔσοδα τοῦ ἑνὸς ἔτους μετὰ τῶν τοῦ προηγουμένου. Τοῦτο θὰ προκαλέσῃ ἐλαχίστην ἐργασίαν ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ, θέλει ἴσως προκαλέσει τὴν τύπωσιν δύο ἢ τριῶν ἐπὶ πλέον τυπογραφικῶν φύλλων κατ’ ἔτος ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», ἀλλὰ θὰ καταστήσῃ τὸν πίνακα χρήσιμον καὶ τὴν μελέτην αὐτοῦ εὔκολον, ἐνῷ σήμερον διὰ τῶν στοιχείων, δι’ ὧν τυποῦται, διὰ τῆς ἐλλείψεως διακρίσεως τῶν διαφόρων κεφαλαίων, ἡ μελέτη τοῦ πίνακος τούτου ἀποβαίνει λίαν ὀδυνηρὰ καὶ δύσκολος.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ συγκριτικὸν ἐν τοῖς πίναξιν εἶναι λίαν ὠφέλιμον, καὶ τοῦτο παρασκευάζεται· δὲν εἶναι δὲ τοσοῦτον εὐχερὴς ἡ κατάστρωσις, ὅσον παριστᾷ αὐτὴν ὁ κ. Βουλευτής. Ὁ κ. Βουλευτὴς λαμβάνει ὑπ’ ὄψει μόνον τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τυπογραφικῶν φύλλων, ὡς ἐπαγομένην δαπάνην καὶ κόπους εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· ἀλλὰ μεγαλειτέρας δυσχερείας ἐπάγεται ὁ μετασχηματισμὸς τῶν πινάκων, ἵνα χωρῇ ἐν τῷ αὐτῷ φύλλῳ πολλαπλασία ὕλη. Ἐφ’ ὅσον οἱ πίνακες καθίσταντο πληρέστεροι, ἀντικαθίσταντο τὰ μεγαλείτερα στοιχεῖα διὰ μικροτέρων· ἀλλ’ ἤδη ἡ μεταῤῥύθμισις θὰ ἦναι ῥιζικωτέρα. Εἶναι δὲ ἀνάγκη ἔν τισι νὰ χωρήσῃ ἐντὸς τῆς αὐτῆς σελίδος καὶ ἡ πρόσθετος ὕλη, ἵνα ὑποπίπτωσιν εἰς τὴν ἀντίληψιν συγχρόνως τὰ πρὸς σύγκρισιν παρατιθέμενα.

§34ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅλως τεχνικόν. Νομίζω δ’ εὐκολώτερον, ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν μιᾷ σελίδι αἱ βεβαιώσεις, ἐν ἑτέρᾳ δὲ αἱ εἰσπράξεις. Τοιουτοτρόπως θὰ ὑπάρχῃ ὁλόκληρον τὸ φύλλον προωρισμένον διὰ τὰς βεβαιώσεις, καὶ ἕτερον διὰ τὰς εἰσπράξεις. Ὁ χῶρος δ’ ἔσεται ἀρκετός, ὅπως τυπῶται ὁ πίναξ διὰ στοιχείων μεγαλειτέρων καὶ μᾶλλον εὐαναγνώστων. Οὐσιώδης ὡσαύτως εἶναι ἡ διάκρισις καὶ ἡ ἄθροισις τῶν κεφαλαίων, ἡ ὁποία δὲν γίνεται εἰς τοὺς σημερινοὺς πίνακας, ἐν οἷς ν’ ἀθροίζηται ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων. Καὶ ἄλλην μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω. Ἐδημοσιεύθησαν γενικοὶ ἀπολογισμοὶ καὶ γενικοὶ λογαριασμοὶ τῶν χρήσεων τοῦ 1885 καὶ τοῦ 1886· εἶχον δημοσιευθῆ καὶ προηγουμένως νομίζω μέχρι τοῦ 1873. Τελευταῖον δὲ τοῦ 1874 καὶ 1875. Καὶ οὗτοι περιέχουσιν ἀτελείας τινὰς, ἀλλ’ εἶναι τελειότεροι τῶν τοῦ 1884. Εἶναι συστηματικώτερον κατατεταγμένοι, καὶ ἔχουσι πληροφορίας πληρεστέρας· ὁ τρόπος, καθ’ ὃν εἶναι συντεταγμένος ὁ γεν. λογαριασμὸς τοῦ 1874 εἶναι διάφορος τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν εἶναι συντεταγμένος ὁ τοῦ 1884. Οὕτω δὲ ἀποβαίνει δύσκολος ἡ σύγκρισις τῶν κεφαλαίων καὶ τῶν διαφόρων στοιχείων.

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι παρεβάλετε ἀπολογισμὸν πρὸς γενικὸν λογαριασμόν.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρέβαλα γενικὸν λογαριασμὸν πρὸς γενικὸν λογαριασμόν. Τὰ δημοσιευόμενα ταῦτα τεύχη ὀλίγην ἔχουσι πρακτικὴν σημασίαν. Ἀλλ’ ὅσον ὀλίγη καὶ ἂν ᾖ αὕτη, νομίζω καλὸν, νὰ δημοσιεύωνται καθ’ ὁμοιόμορφον τύπον, οὕτως ὥστε ἡ μελέτη αὐτῶν νὰ ᾖ εὐκολωτέρα. Παραδείγματος χάριν, εἰς τὸν γεν. λογαριασμὸν τοῦ 1884 ἡ σύγκρισις τῶν δανείων εἶναι συνεπτυγμένη καὶ συντεταγμένη κατὰ τρόπον διάφορον ἐκείνου, καθ’ ὃν συνετάχθη ἐν τῷ γενικῷ λογαριασμῷ τοῦ 1874.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ ἀπολογισμῷ δὲν περιλαμβάνονται τὰ ἀποτελέσματα τῶν παρελθουσῶν χρήσεων, ἅτινα περιλαμβάνονται μόνον ἐν τοῖς γενικοῖς λογαριασμοῖς, νομίζω ἄρα, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου εἶναι ὀρθή, ὅτι παρεβάλετε γενικὸν λογαριασμὸν πρὸς ἀπολογισμόν.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι, παρέβαλον ἀπολογισμὸν πρὸς ἀπολογισμόν, καὶ γενικὸν λογαριασμὸν πρὸς γενικὸν λογαριασμόν.

§39Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ὁποίας διαταγὰς ἔχει ὁ ἐπόπτης τοῦ νομοῦ Λακωνίας καὶ Μεσσηνίας καὶ τὰ ὑπ’ αὐτὸν εὐζωνικὰ ἀποσπάσματα; Ἔχει διαταγὰς, νὰ συλλαμβάνωσι τοὺς ἐργαζομένους εἰς τοὺς ἀγρούς των κατοίκους, νὰ τοὺς δέρωσιν ἀνηλεῶς, νὰ τοὺς φορτόνωσι λίθους καὶ νὰ τοὺς μεταφέρωσιν εἰς τὸν δῆμον καὶ τὰ χωρία των, νὰ χύνωσιν ἔλαια καὶ νὰ κάμνωσι τόσα ἄλλα ἐγκλήματα, ἢ ἁπλῶς νὰ καταδιώκωσι τοὺς φυγοδίκους; Τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα φέρονται ὡς ἄλλοι λῃσταὶ, ὄχι ὡς στρατιῶται, καὶ μάλιστα ἐσχάτως οἱ πολῖται εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λάβωσι τὰ ὅπλα εἰς τὰς χεῖράς των καὶ τοὺς κτυπήσουν· καὶ ἂν δὲν εὑρίσκετο ἐκεῖ εἷς Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος παρενέβη, ἤθελε συμβῆ αἱματηρὰ σκηνή. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ λάβῃ μέτρα περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, διότι ἐννοῶ νὰ καταδιώκωνται οἱ φυγόδικοι, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀναγκάζωσι τοὺς πολίτας τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα νὰ ἐγκαταλείπωσι τὰς οἰκίας των καὶ νὰ ἀποδημῶσιν εἰς ἄλλα μέρη. Ἰδίως εἷς Πολυχρονόπουλος ἐν τῷ δήμῳ Μελιτίνης διέπραξε μύρια ὅσα ἐγκλήματα· αὐτὸς δὲν εἶναι φρουρὸς τῆς τάξεως, εἶναι ὁ Τάκης, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἐνταῦθα τόσος λόγος.

§40ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ Διοικητὴς τῶν μεταβατικῶν σωμάτων Μεσσηνίας καὶ Λακωνίας κ. Σαράτσογλους ἔφερεν εὐάρεστα ἀποτελέσματα διὰ τοῦ καλοῦ καὶ ἠπίου τρόπου. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Οἰτύλου οὐδεμία πίεσις ἐγένετο, τῇ προτροπῇ δὲ καὶ ἐμοῦ, εὑρεθέντος τὰς ἡμέρας ταύτας εἰς Ἀρεούπολιν, ἐπαρουσιάσθησαν ἀρκετοὶ φυγόδικοι, καὶ ἡ δημοσία ἀσφάλεια εὑρίσκεται εἰς καλὴν κατάστασιν.

§41Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δὲν κατέκρινα τὸν ἐπόπτην τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων, ἀλλ’ εἶπον περὶ τῶν εὐζώνων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν διευθυνόντων τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα. Αὐτὸς ὤφειλε καὶ ὀφείλει, ὡς ἀνώτερος ἐπόπτης, νὰ μεριμνᾷ περὶ τούτου καὶ φροντίζῃ νὰ μανθάνῃ, τί γίνεται ἐκεῖ, καὶ κατὰ τοῦτο τὸν κατέκρινα, ἄλλως τε βεβαίως δὲν εἶπον, ὅτι ἀποστέλλει τοὺς στρατιώτας καὶ τοῖς λέγει νὰ κακοποιήσωσι τοὺς πολίτας.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαιῶ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Πετροπουλάκη, δηλῶ μάλιστα, ὅτι καὶ εἷς στρατιώτης εὔζωνος εὑρίσκεται εἰς τὸ νοσοκομεῖον, κακοποιηθεὶς ὑπὸ τῶν πολιτῶν, διότι κατέστη ἀνυπόφορος.

§43Α. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὰ ἐν Λακωνίᾳ ἀποσπάσματα τοῦ μεταβατικοῦ, ἰδίᾳ ὅμως τὸ ἐν Λακεδαίμονι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ Πολυχρονοπούλου διαπράττει ὄργια. Ἀναφέρω δὲ, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Μελιτίνης ἐξηνάγκασε τοὺς ποιμένας νὰ μεταφέρωσι τὰ ποίμνιά των εἰς τὴν ὅμορον ἐπαρχίαν, τὴν τοῦ Γυθείου, διότι εἰσήλασεν ἐκεῖ ὁ κ. ἀξιωματικὸς ὡς ἐπιδρομεύς. Συνελάμβανε τοὺς κατοίκους καὶ ἐξηνάγκαζεν αὐτοὺς, μετὰ προηγούμενον ξυλοκόπημα, νὰ προσεύχωνται ἐν τοῖς ναοῖς, γονυπετοῦντες ὑπὲρ ὑγείας καὶ προόδου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀνευρέσεως καὶ συλλήψεως τῶν φυγόδικων καὶ φυγοποίνων! Εἰς παρατηρήσεις δὲ τῶν προυχόντων τοῦ δήμου ἐκείνου διὰ τὰς γινομένας κακώσεις, ὁ κ. ἀνθυπασπιστὴς ἀπήντα ἁπλούστατα: «Τί νὰ σᾶς κάμω! δὲν δύναμαι νὰ διατάξω τὸν λοχίαν μου Βουλπιώτην, διότι αὐτὸς εἶναι ἐξάδελφος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ λαμβάνει διαταγὰς ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ Ὑπουργείου». Ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι τελείως ἀπελπιστική. Ἐγείρω δὲ φωνὴν πρὸς διόρθωσιν αὐτῆς, διότι οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται πλέον νὰ ζήσωσιν, ὡς ἐπὶ τουρκοκρατίας. Θ’ ἀναγκασθῶσι δὲ νὰ ἀμυνθῶσι διὰ τῶν ἰδίων αὑτῶν δυνάμεων.

§44ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Δ. Ἀντωνόπουλος, εἶχε καταδικασθῆ ἐπὶ λιποταξίᾳ ὡς ἔφεδρος, παραπονεῖται δὲ, ὅτι, ἐνῷ ἐξέτισε τὴν ποινήν του πρὸ πέντε μηνῶν, κρατεῖται οὐχ ἧττον ἀκόμη εἰς τὰς φυλακὰς Ναυπλίου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ διατάξῃ μίαν ἐξέτασιν, μήπως ἦναι ἀληθῆ τὰ παράπονά του. Παρακαλῶ ἀκόμη, νὰ προσαχθῶσιν αἱ καταστάσεις ἐκεῖναι, αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὴν ἐπισκευὴν τῶν Ἀνακτόρων, τὰς ὁποίας εἶχον ζητήσει κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, καὶ δὲν ἐπρόφθασε νὰ τὰς φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§45ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὑποβάλλω ἀναφορὰν τοῦ πρώην συντάκτου τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς Εὐσταθίου Λαμψιάδου, ἀομμάτου, αἰτουμένου νὰ δοθῇ αὐτῷ βοήθημα ἐκ δραχμῶν 800, συμφώνως πρὸς προηγουμένην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς;

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν Διευθύνσεων τοῦ Μηχανικοῦ. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον μόνον. «Εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν τεσσάρων Διευθύνσεων τοῦ Μηχανικοῦ, ἀντὶ τῶν ὀκτὼ ὑπαξιωματικῶν, ἀφαιρουμένων, προστίθενται ὀκτὼ δεκανεῖς, ὀκτὼ λοχίαι καὶ ὀκτὼ ἐπιλοχίαι.»

§49ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς: «Ἐπὶ τῶν ὑπαρχόντων ὀκτὼ ὑπαξιωματικῶν προστίθενται 8 ἐπιλοχίαι καὶ 8 δεκανεῖς.»

§50ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ προλαλήσαντος ἐξ Ἀχαΐας κ. Βουλευτοῦ. Κατὰ τὸν νόμον ΑΠΛΓʹ, καὶ μάλιστα ἀκριβέστερον κατὰ μίαν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν παραπέμπει ὁ νόμος ΑΠΛΓʹ, ἀναφέρεται, ὅτι τέσσαρες ὑπαξιωματικοὶ τοποθετοῦνται εἰς τὰς Διευθύνσεις τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, νομίζω, οἱ ἄλλοι τέσσαρες τοποθετοῦνται εἰς τὰς Διευθύνσεις Πελοποννήσου καὶ Θεσσαλίας. Ἤδη διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου θέλομεν νὰ μεταβάλωμεν τὸν νόμον αὐτὸν «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ», τὸν ΑΠΛΓʹ, καὶ ἀντὶ τῶν ἐν τῇ καταστάσει ἐκείνῃ ἀναφερομένων τεσσάρων καὶ τεσσάρων ὑπαξιωματικῶν, τὸ ὅλον ὀκτώ, νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν τοποθέτησιν εἴκοσι καὶ τεσσάρων ὑπαξιωματικῶν. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ τοποθέτησις εἰσάγεται τακτικῶς διὰ τῆς λέξεως «ἀντὶ τῶν ὀκτὼ ὑπαξιωματικῶν», ἀφοῦ προστίθενται ὀκτὼ καὶ ὀκτὼ καὶ ὀκτώ....; Νομίζω, ὅτι, ἄν θέλωμεν νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, πρέπει νὰ εἴπωμεν: «ἀντὶ τῶν ἐν τῷ νόμῳ ΑΠΛΓʹ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἐπιτρεπομένων ὀκτὼ ὑπαξιωματικῶν, τοῦ λοιποῦ δυνάμεθα νὰ τοποθετήσωμεν ὀκτὼ ἐπιλοχίους, ὀκτὼ δεκανεῖς κτλ».

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί ἐννοεῖτε διὰ τοῦ «ἀντὶ τῶν ἐπιτρεπομένων ὑπαξιωματικῶν»;

§52ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, ἰδέαν ἐμήν. Πρόκειται ἀντὶ τῶν ὀκτὼ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀορίστως ἀναφέρονται ὡς ὑπαξιωματικοὶ, χωρὶς νὰ διακρίνηται ὁ βαθμὸς, νὰ συγκροτήσωμεν τὴν διεύθυνσιν τοῦ μηχανικοῦ ἐξ ὀκτὼ δεκανέων, ὀκτὼ λοχιῶν καὶ ὀκτὼ ἐπιλοχιῶν. Ἀλλ’ ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, περιέχει μεγάλην ἀοριστίαν. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ ῥητὴ μνεία τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμου.

§53ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ λέξις «προστίθενται», νομίζω, ἔχει καλῶς, διότι δὲν λέγει περὶ ὑπαξιωματικῶν, ἀλλὰ διὰ τὸ ὅλον· ἐκεῖ δὲ εἶναι καὶ τοιαῦται, ὥστε γίνονται προσθῆκαι καὶ γίνονται προσθῆκαι μόνον ὑπαξιωματικῶν, ἀλλ’ ἡ ἑξῆς φράσις δὲν ἔχει ὀρθῶς: ἀντὶ τῶν μέχρι τοῦδε ὀκτὼ ὑπαξιωματικῶν κτλ. προστίθενται αὐτοὶ καὶ αὐτοί.

§54ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ ἡ φύσις τοῦ νόμου λέγει «τὸ μηχανικὸν ἀποτελεῖται....» Λοιπὸν ὑπὸ τὴν ἰδίαν φύσιν δύναται νὰ τεθῇ ὡς τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ὅτι «ἀπολεῖται ἐκ 4 δεκανέων, ὀκτὼ ὑποδεκανέων κτλ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥικάκης προτείνει νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς: «Ἐπὶ τῶν μέχρι τοῦδε ὀκτὼ ὑπαξιωμαικῶν προστίθενται ὀκτὼ ἐπιλοχίαι καὶ ὀκτὼ δεκανεῖς». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Μεθ’ ὃ ἐπιψηφίζεται καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐφεδρείας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1–3). Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται).

§57ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐκ τῆς αἰτιολογίας τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐξάγεται, ὅτι ἡ ἀνάγκη αὐτοῦ προὐκλήθη κυρίως ἐκ τοῦ ἄρθρου 68 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου τοῦ 1887, ὅπερ εἰσήγαγεν ἐκ νέου τὴν σύνταξιν τοῦ στρατολογικοῦ μητρώου, δὸν οὕτω ἐκ νέου ἰσχὺν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀρχικοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, αἵτινες, ὡς μὴ ὤφειλεν, εἶχον καταργηθῆ ἄνευ λόγου τινός. Ἕνεκα τῆς οὕτως ἐπελθούσης νέας εἰσαγωγῆς τοῦ στρατολογικοῦ μητρώου ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον, νὰ διαταχθῇ διάφορος τρόπος κλήσεως τῶν ἐφέδρων, ὁσάκις πρόκηται περὶ τοῦ ἔτους, δι’ ὃ συνετάχθη στρατολογικὸν μητρῷον, καὶ διάφορος ὁσάκις πρόκηται περὶ προηγουμένου ἔτους. Τὸ στρατολογικὸν μητρῷον, ὅπως ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἄρθρου 68 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, σκοπὸν ἔχει τὴν σύνταξιν προχείρου πίνακος, ἐξ οὗ νὰ προκύπτῃ, τίνες οἱ ὑπηρετήσαντες κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο καὶ ἐν ᾧ νὰ σημειῶται συγχρόνως ὡρισμένως τὸ σῶμα, εἰς ὃ ὑπηρέτησαν, ὁ τόπος τῆς κατόπιν διαμονῆς αὐτῶν, πᾶσα μεταβολὴ τῆς διαμονῆς ταύτης, διαρκούσης τῆς καταστάσεως τῆς ἐφεδρείας κτλ., ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ ἦναι εὐχερὴς ἡ ἀνεύρεσις καὶ πρόσκλησις αὐτῶν, ἂν ἤθελε παρουσιασθῆ ἀνάγκη. Ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη τῆς προσκλήσεως τῶν ἐφέδρων ὑπῆρχε καὶ ἄνευ τῆς συντάξεως τῶν στρατολογικῶν μητρῴων, ἐξεπληροῦτο δὲ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κειμένου περὶ στρατολογίας νόμου, ἤγουν κατ’ αὔξουσαν ἡλικίαν κτλ. ὡς ἔλεγε τὸ ἄρθρον 4 τοῦ προηγουμένου νόμου. Τώρα, διὰ τῶν στρατολογικῶν μητρῴων ἔχομεν προχειρότερον τὸν ἔλεγχον τῶν ὑπηρετησάντων, πρὸς ἀνεύρεσιν τῶν ὁποίων ἀνετρέχομεν πρότερον ἰδίως εἰς τοὺς στρατολογικοὺς ἐλέγχους, ἐξ ὧν κυρίως κατώρθωσαν κατὰ τὴν ἐπιστρατείαν νὰ ἀνεύρωσι τοὺς ὑπηρετήσαντας ἀνὰ πᾶν ἔτος· τώρα, λέγω, ἔχομεν εὐχερέστερα μέσα, διὰ νὰ γνωρίζωμεν, τίνες οἱ ἀνὰ πᾶν ἔτος ὑπηρετήσαντες, διότι προστρέχομεν εἰς τὸ στρατολογικὸν μητρῷον. Ὡς ἐκ τούτου δὲν ἐννοῶ, πῶς ἐπῆλθεν ἡ ἀνάγκη, νὰ κάμωμεν διάφορον κλήτευσιν διὰ τὰ ἔτη, περὶ ὧν ἔχομεν μητρῷον στρατολογικὸν, καὶ ἄλλην δι’ ἐκεῖνα, περὶ ὧν δὲν ἔχομεν. Κατ’ ἐμὲ, τὸ ἐδάφιον τοῦτο τοῦ ἄρθρου 4 εἶναι ὀλίγον σκοτεινὸν, διότι μάλιστα δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἀκριβῶς τὸν μηχανισμὸν αὐτὸν τῆς κλητεύσεως. Ἤθελον ἐκφράσει εὐχὴν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ διασαφήσῃ ἁπλῶς, πῶς γίνεται ἡ πρόσκλησις ὑπαρχόντων στρατολογικῶν μητρῴων, καὶ πῶς γίνεται μὴ ὑπαρχόντων τοιούτων.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑποθέτει, ὅτι μεταξὺ κλάσεως ἐπιστρατεύσεως καὶ κλάσεως καθ’ ἡλικίαν ὑπάρχει μόνον διαφορὰ ἐλέγχου τυπικοῦ, εὐκολίας περὶ τὴν ὑπηρεσίαν ὡς ἐκ τῆς ὑπάρξεως, ἢ μὴ, βιβλίου. Δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα· ἡ διαφορὰ εἶναι οὐσιαστική, διότι ναὶ μὲν τὸ στρατολογικὸν μητρῷον ἑκάστου ἔτους περιλαμβάνει τοὺς ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας καταταχθέντας ἐν αὐτῷ, ἀλλὰ περιλαμβάνει προσέτι καὶ τοὺς πρὸ τῆς συμπληρώσεως τῆς ἡλικίας ἐθελουσίως καταταχθέντας ὡς καὶ τοὺς τῶν προηγουμένων ἡλικιῶν, ὅσοι λόγῳ ἀναβολῆς κατατάξεως, ἢ ἐκλιπόντων λόγων ἀπαλλαγῆς, ἢ ἀνυποταξίας, ἢ μὴ ἐγγραφῆς ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων, κατετάχθησαν ἐν τῷ αὐτῷ ἔτει. Οἱ οὕτω καταταχθέντες, μετὰ τῶν ἀγόντων ἡλικίαν ἄλλην ἀνήκουσιν εἰς τὴν κλάσιν ἐπιστρατεύσεως, εἰς ἣν καὶ οὗτοι ἀνήκουσιν, ὡς ἀπαρτιζομένης ταύτης ἐκ πάντων τῶν κατὰ τὸ ἔτος κατατασσομένων, εἴτε ἐκ τῆς στρατολογικῆς κλάσεως τοῦ ἔτους, ἤτοι ἐκ τῆς κλάσεως τῶν ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας αὐτῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν καλουμένην ὑπὸ τὰ ὅπλα ἀπογραφήν, εἴτε ἐξ ἄλλης στρατολογικῆς κλάσεως. Οὗτοι, κατατασσόμενοι ἐν ἄλλῳ ἔτει, ἢ τῷ ἀντιστιχοῦντι πρὸς τὴν ἡλικίαν αὐτῶν, ἀνήκουσιν ἀπὸ τῆς κατατάξεως αὐτῶν εἰς τὴν κλάσιν ἐπιστρατεύσεως, τὴν καθοριζομένην, οὐχὶ ἐκ τῆς ἡλικίας αὐτῶν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἔτους τῆς ἐν τῷ στρατῷ κατατάξεως, διότι ἐπὶ τῇ κατατάξει γίνεται ἡ ἐν τῷ στρατολογικῷ μητρῴῳ τοῦ ἔτους τῆς κατατάξεως ἐγγραφή, ἥτις κανονίζει τὰς ὑποχρεώσεις πρὸς ἀπότισιν πασῶν τῶν ὑπηρεσιῶν, τῶν τε ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, τῶν ἐν τῇ διαθεσιμότητι, τῶν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, τῶν ἐν τῇ ἐθνοφρουρᾷ καὶ τῶν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τῆς ἐθνοφρουρᾶς. Μὴ ὑπάρχοντος στρατολογικοῦ μητρῴου, ἡ κατάταξις κανονίζεται ἐκ τῆς ἡλικίας, ἀλλ’ ἤδη, ὅτε ἔχομεν τεσσάρων ἐτῶν στρατολογικὰ μητρῷα, δέον νὰ προσαρμοσθῇ ὁ νόμος πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν, κανονίζων ὡς πρὸς τὰ ἔτη, καθ’ ἃ ἐκρατεῖτο στρατολογικὸν μητρῷον, τὰς ὑποχρεώσεις κατὰ τὰς ἐν αὐτῷ ἐγγραφάς.

§59ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν τρόπον τῆς κλητεύσεως τῶν ἐφέδρων, περὶ τῶν ὁποίων συνετάχθη στρατολογικὸν μητρῷον. Βεβαίως ὅλοι οἱ ἐν τῷ μητρῴῳ ἐκείνῳ ἀναγραφόμενοι, ἐπελθούσης ἀνάγκης, πρέπει νὰ καλῶνται διὰ νὰ ὑπηρετήσωσι, καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ εἰς τοὺς λοιποὺς ἐφέδρους, περὶ ὧν δὲν συνετάχθη στρατολογικὸν μητρῷον, ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρέστησεν εἰς τὴν Βουλήν, δηλ. δὲν ὀφείλομεν καὶ περὶ ἐκείνων ἀκόμη τῶν ἐτῶν, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν συνετάχθη στρατολογικὸν μητρῷον, δὲν ὀφείλομεν νὰ κλητεύωμεν καθ’ ἡλικίαν ὅλους τοὺς ἀναγομένους εἰς τὰ ἔτη ἐκεῖνα, ἀλλὰ μόνον τοὺς ὑπηρετήσαντας εἰς αὐτά. Ἑπομένως, ἂν ἐφαρμόσωμεν οὕτω τὸν περὶ ἐφεδρείας νόμον, τότε δὲν ὑπάρχει οὐδεμία διαφορὰ μεταξὺ τῆς κλητεύσεως τῆς μιᾶς καὶ τῆς κλητεύσεως τῆς ἄλλης. Ὅταν π. χ. πρόκηται νὰ κλητεύσωμεν τοὺς ἀναγομένους εἰς τὸ ἔτος 1880, παρατηρῶ, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν ὑπηρέτησαν πάντες, οἱ ὀφείλοντες νὰ ὑπηρετήσωσι, τοὐναντίον πολλοὶ ἐνδέχεται νὰ μὴ ὑπηρέτησαν, διὰ διαφόρους λόγους· οἱ τοιοῦτοι, ὡς μὴ ὑπηρετήσαντες, δὲν εἶναι ἔφεδροι, ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κλητεύσωμεν αὐτούς. Ἐσφαλμένη ἑπομένως εἶναι ἡ ἰδέα, ὅτι διὰ τὰ ἔτη, περὶ ὧν δὲν συνετάχθησαν μητρῷα, ὀφείλομεν νὰ προσκαλέσωμεν ὅλην τὴν ἡλικίαν, ἀδιάφορον ἂν ὑπηρέτησαν ἢ ὄχι· θὰ προσκαλέσωμεν μόνον τοὺς ὑπηρετήσαντας.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος νοεῖ, καὶ προϋπηρετήσαντας καὶ μὴ προϋπηρετήσαντας, διότι εὐθὺς κατόπιν ἀναγινώσκομεν ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ: «Οἱ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ἀπαλλαγέντες», τουτέστι μὴ ὑπηρετήσαντες. «καλοῦνται». Ὥστε ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι κατὰ τὸν νόμον καλοῦνται μόνον οἱ προϋπηρετήσαντες, δὲν εἶναι ἀκριβής· ἔχομεν καλουμένους καὶ μὴ προϋπηρετήσαντας, καὶ εἰς αὐτοὺς ἐφαρμόζεται ἡ διάκρισις. Ἀλλ’ ἡ διάκρισις ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τοὺς προϋπηρετήσαντας· μεταξὺ προϋπηρετησάντων ὑπάρχει διαφορά, διότι, ἂν μεταξὺ προϋπηρετησάντων δὲν ἐγίνετο διάκρισις τῶν καταταχθέντων καθ’ ἃ ἔτη ἐτηρεῖτο στρατολογικὸν μητρῷον, καὶ τῶν καταταχθέντων καθ’ ἃ ἔτη δὲν ἐτηρεῖτο στρατολογικὸν μητρῷον, καὶ ἀφίεντο τὰ περὶ τούτου ὡς τέως εἶχον, ὁ κατὰ τὸ 1886 καταταχθεὶς κληρωτὸς τῆς καθ’ ἡλικίαν κλάσεως τοῦ 1884 θὰ ἐκαλεῖτο μετὰ τῆς κλάσεως ταύτης, εἰς ἣν ἀνήκει ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας, καὶ ὄχι μετὰ τῆς κλάσεως τοῦ 1886, εἰς ἣν ἀνήκει ὡς ἐκ τῆς ἐν τῷ στρατολογικῷ μητρῴῳ ἐγγραφῆς· ἡμεῖς δὲ θέλομεν, ἀφοῦ ἤδη τηροῦνται στρατολογικὰ μητρῷα, ἡ κλῆσις νὰ κανονίζηται ἐκ τῆς ἐγγραφῆς ἐν τῷ στρατολογικῷ μητρῴῳ, ἐφ’ ἧς στηρίζεται τὸ βιβλιάριον, ὅπερ εἶναι ὁ τίτλος τοῦ ὑποχρέου, ὁ βεβαιῶν τὴν παρελθοῦσαν καὶ προδιαγράφων τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ ὑπηρεσίαν. Ἄλλως πράττοντες, καθιστῶμεν τὸ βιβλιάριον ἄχρηστον, τὸ δὲ βιβλιάριον εἶναι σήμερον ὁ ὁδηγὸς καὶ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ ἀτόμου περὶ τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα ἑκατέρου. Ἀλλὰ τὸ βιβλιάριον σχετίζει τὸ πρόσωπον πρὸς τὸ ἔτος, καθ’ ὃ ὑπηρέτησε, καὶ οὐχὶ πρὸς τὸ ἔτος, καθ’ ὃ ὤφειλεν, ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας αὐτοῦ, νὰ ὑπηρετήσῃ. Ἑπομένως, καὶ ἂν μὴ ὑπῆρχεν ἡ διάκρισις μεταξὺ προϋπηρετησάντων καὶ μὴ προϋπηρετησάντων, ἡ παρέχουσα πρακτικὴν ἔννοιαν εἰς τὰς κατὰ κλάσεις ἐπιστρατεύσεως, ἀντὶ τῆς κατὰ κλάσεις ἡλικίας, κλήσεις, ἡ διάκρισις, καὶ περὶ μόνων τῶν προϋπηρετησάντων προκειμένου, πάλιν ἔχει πρακτικὴν ἔννοιαν, διότι πάντες οὗτοι δὲν προϋπηρέτησαν κατὰ τὸ ἐκ τῆς ἡλικίας αὐτῶν ἐνδεικνύμενον ἔτος. Ἡ διάκρισις εἶναι ἀνέφικτος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐτηροῦντο στρατολογικὰ μητρῷα, ὑπαρχόντων ὅμως ἤδη κατηρτισμένων στρατολογικῶν μητρῴων ἐτῶν τινων, ἐπέστη ἡ ὥρα, ἵνα ψηφισθῶσι διατάξεις κατὰ τὰ ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ.

§61ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ στρατολογικὸν μητρῷον δὲν περιλαμβάνει, ὡς ἐνόμισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μόνους τοὺς ὑπηρετήσαντας, περιλαμβάνει καὶ τοὺς ἀπαλλαγέντας, ἑπομένως βλέπετε, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ καλέσωμεν, εἴτε ἔχομεν στρατιωτικὸν μητρῷον, εἴτε ὄχι, δὲν ὑπάρχει κἀμμία διαφορά.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ποσοῦ.

§63ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λέγητε, ὅτι, καλοῦντες ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν κατ’ ἔτος, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν συνετάχθη στρατολογικὸν μητρῷον, πρέπει νὰ καλέσωμεν οὐχὶ αὐτοὺς, ἀλλὰ τοὺς ἄγοντας τὴν ἡλικίαν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν ὤφειλον νὰ ὑπηρετήσωσι...

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγω, ὅτι τὸν προϋπηρετήσαντα ἐν ἔτει, καθ’ ὃ ἐτηρήθη στρατολογικὸν μητρῷον, ὀφείλομεν νὰ καλέσωμεν κατὰ κλάσιν ἐπιστρατεύσεως καὶ οὐχὶ κατὰ κλάσιν ἡλικίας.

§65ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ κλάσεως ἐπιστρατεύσεως, καὶ κλάσεως ἡλικίας;

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ κλάσις ἡλικίας εἶναι διάφορος τῆς κλάσεως ἐπιστρατεύσεως, ὡς πρὸς τοὺς δι’ οἱονδήποτε λόγον μὴ κατατασσομένους ἐπὶ τῇ συμπληρώσει τοῦ εἰκοστοῦ πρώτου ἔτους τῆς ἡλικίας, ἀλλ’ ἐν ἔτει προηγουμένῳ, ἢ ἑπομένῳ.

§67ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν δύο τρόπους κλητεύσεως, πρῶτον περὶ τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ στρατολογικὸν μητρῷον, καὶ δεύτερον περὶ ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν συνετάχθη μητρῷον, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν διαφορὰν ὡς πρὸς τὸ εἶδος τῶν ὑποχρέων, τοὺς ὁποίους καλοῦμεν, διότι καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ περιπτώσει θὰ κληθῶσι πάλιν, ὅσοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς στρατολογικοὺς ἐλέγχους, τοὺς ὁποίους ἀντιγράφει τὸ στρατολογικὸν μητρῷον, ὅταν συντάσσηται τοιοῦτον, ἑπομένως οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος διαφόρου κλητεύσεως.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· διότι ἡ κλῆσις γίνεται καθ’ ἡλικίαν καὶ οὐχὶ κατὰ κλάσεις ἐπιστρατεύσεως· εὐθὺς, ὡς δὲν πρόκειται περὶ ἐφέδρου ὑπηρετήσαντος ἀπὸ τοῦ 1885 καὶ ἐντεῦθεν, ἀλλὰ περὶ ἐφέδρου ἀνήκοντος εἰς ἡλικίαν προηγουμένην, ὁ ἔφεδρος οὗτος δὲν καλεῖται κατὰ κλάσιν ἐπιστρατεύσεως, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἡλικίαν.

§69ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο κυρίως ἀμφισβητῶ. Ἂν δὲν ἦναι εἰς τοὺς στρατολογικοὺς ἐλέγχους....

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εὐθὺς, ὡς πρόκειται περὶ πολίτου Ἕλληνος, ἄγοντος ἡλικίαν ἀνωτέραν τοῦ 21 ἔτους, οὗτος, καλουμένης τῆς ἐφεδρείας, ἐνόσῳ δὲν ὑπερέβη τὴν ἐφεδρικὴν περίοδον, εἶναι ὑπόχρεως εἰς ὑπηρεσίαν, εἴτε εἶναι ἐγγεγραμμένος ἐν στρατολογικῷ ἐλέγχῳ, εἴτε ἐν στρατολογικῷ μητρῴῳ, εἴτε καὶ ἐν μόνῳ τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων. Πᾶς ὁ ἄγων τὴν κληθεῖσαν ἡλικίαν ὀφείλει νὰ προσέλθῃ· καὶ ἄν τις τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν καταδίωξιν τῶν μὴ προσερχομένων συναντήσῃ αὐτὸν μὴ ὑπηρετοῦντα καθ’ ἣν ὥραν εἶναι κεκλημένη ἡ τῆς ἡλικίας αὐτοῦ κλάσις, τὸν συλλαμβάνει καὶ τὸν προσάγει εἰς κατάταξιν μετὰ τῶν ἐφέδρων τῆς ἡλικίας αὐτοῦ, ἐκτὸς ἐὰν εἶχε προϋπηρετήσει ἐν τῷ στρατῷ ἀπὸ τοῦ 1885 καὶ ἐντεῦθεν, ὅτε θέλει καταταχθῆ μετὰ τῆς κλάσεως, εἰς ἣν ἀνήκει ὡς προϋπηρετήσας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται).

§72ΙΩ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δεχθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς προφυλακίσεως, διότι ἐννοεῖται πόσον σκληρὸν θὰ ἦναι νὰ προφυλακίζηταί τις διότι ἔρχεται νὰ ὑπηρετήσῃ. Ἴσως φυγαδεύσει καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν σκοπὸν νὰ ἐπανέλθωσι.

§73ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, καθόσον καὶ ἐγὼ ἀντιπροσωπεύω ἀκριβῶς νομὸν, τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν κατὰ χιλιάδας οἱ ἀπόντες.

§74ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν ἔχει λόγον ἡ προφυλάκισις.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατ’ οὐσίαν παραδέχομαι τὴν πρότασιν, φοβοῦμαι ὅμως τὸ τυπικῶς σόλοικον αὐτῆς, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν γνώμην τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου περὶ τῆς συμφωνίας τῆς τροπολογίας πρὸς τὰ γενικώτερον κρατοῦντα ἐν τῇ Ποινικῇ Δικονομίᾳ.

§76ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν ἐπέρχεται κἀμμία σύγχυσις.

§77ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου νὰ τροποποιήσωμεν τὴν διαδικασίαν περὶ ἐκδικάσεως τῶν στρατιωτικῶν ἐγκλημάτων οὕτω παρεμπιπτόντως, τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ σύγχυσιν.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς θέσωμεν: «μὴ ὑποκειμένων εἰς προφυλάκισιν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 μὲ τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπενεχθεῖσαν τροποποίησιν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9. (Ἀναγινώσκεται).

§80ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διευκρινήσῃ, ἐὰν εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς φράσεως «ἐκτάκτου ἀνάγκης» περιλαμβάνηται καὶ ἡ ἀναπλήρωσις τῶν κενῶν λόγῳ ἀνυποταξίας, λιποταξίας, ἢ ἀπαλλαγῶν.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι αὐτὸ τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νόμου τοῦ 1884, ὅτε δι’ ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος, ἐγένετο μακρὰ συζήτησις περὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου, ἰδίως δὲ περὶ τῶν τῆς ἐκτάκτου ἀνάγκης, καὶ ἐδηλώθη, ὅτι ἀφεώρα αὕτη εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν, ὅτι ἦτο ἀνάγκη τῆς ἐξωτερικῆς ἢ ἐσωτερικῆς τοῦ Κράτους πολιτικῆς, μηδόλως ἀναγομένη εἰς τὰ ὑπηρεσιακὰ καθήκοντα.

§82ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ διασάφησις αὕτη δὲν βλάπτει.

§83ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμοία διάταξις περιελήφθη καὶ εἰς τὸν τελευταῖον ψηφισθέντα νόμον καὶ ἔχει δίκαιον ὁ κ. Μπογιατζόγλους. Ἐκεῖ εἶναι ἐξηγημένον, ποῖοι δύνανται νὰ κρατηθῶσιν ἐκ τῶν διαθεσίμων.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ διαθεσίμων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ νομῆς τῶν ἵππων τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς.

§86ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν νομὴν πρὸς 1,25 ὑπολογίζει τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σημερινῶν τιμῶν; Εἶναι ἡ αὐτὴ τιμὴ μὲ τὴν τῶν ἵππων τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν; (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου ᾼΤΜΕʹ τῆς 9 Ἰανουαρίου 1886 περὶ συστάσεως εἰδικῶν ἁλαταποθηκῶν κλπ.

§88ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ἄλλος κατώτερος ὅρος, ἔστω καὶ 5 δραχμαί;

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ εἰς τοὺς ἄλλους περὶ μονοπωλίων νόμους δὲν ἔχομεν ἀναγεγραμμένον κατώτατον ὅρον, εἶναι πρέπον καὶ ἐδῶ νὰ τηρήσωμεν τὸ αὐτὸ σύστημα· μοὶ φαίνεται δὲ τοῦτο καὶ τὸ ὀρθότερον καθ’ ἑαυτὸ, διότι τὸ Συμβούλιον ὀφείλει νὰ καταδικάζῃ καὶ ἂν ἡ παράλειψις ἐγένετο ἄνευ προθέσεως, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ πρόστιμον πρέπει νὰ ᾖναι ὀνοματικόν.

§90ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ὅλαι αἱ ἁλαταποθῆκαι ἱδρύθησαν ἤδη παρὰ τῆς Ἑταιρίας.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅλαι. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως),

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἐν τοῖς Γυμνασίοις. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§93ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, δυνάμει τίνος νόμου ὑπάρχει διωρισμένος ἐπόπτης;

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει νῦν διωρισμένος, ἀλλ’ εἰς πρόσωπόν τι εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ ἐργασία αὕτη δυνάμει Β. Διατάγματος.

§95ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ πρόσωπον τοῦτο θὰ θεωρηθῇ ὡς ἔχον τὸ προσὸν τοῦ ἄρθρου 6;

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ σᾶς πληροφορήσω.

§97ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ συμφέροντι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι ὤφειλον ἀπάντησιν εἴς τινα παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς ἐμὲ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν αʹ ἀνάγνωσιν. Εἶπεν, ὅτι οὐδαμῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀποβλέπει εἰς σκοπὸν ὑγιεινὸν, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἐξάσκησιν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι δύσκολον νὰ ὑποστηριχθῇ, διότι μόνον εἰς τοὺς ἐν τοῖς Γυμνασίοις ἐκπαιδευομένους νέους εἰσήχθησαν στρατιωτικὰ γυμνάσια, ἐνῷ δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους ὁμήλικας αὐτῶν ἐν τῇ Ἐπικρατείᾳ δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρόνοια. Τοῦτο, νομίζω, προδήλως ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ πρώτιστος σκοπὸς τοῦ νομοθέτου δὲν δύναται νὰ ἦναι ἡ ἄσκησις τῶν ἐν τοῖς Γυμνασίοις σπουδαζόντων, διότι ἄλλως ἤθελε σχηματισθῆ, οὕτως εἰπεῖν, προνόμιον ὑπὲρ αὐτῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ στρατιωτικῆς ἀσκήσεως ἡ Πολιτεία ἤθελε προνοήσει περὶ ὅλων τῶν ὁμηλίκων των ἐν τῷ Κράτει, ὥστε φρονῶ, ὅτι ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν μάλιστα μετά τινος ἱλαρότητος ἀπηύθυνε πρὸς ἐμὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἦτο δικαία. Ἀπεναντίας, ἐξ ὅσων γνωρίζω, ἀσχοληθεὶς εἰδικῶς εἰς τὰ τῆς σχολειακῆς ὑγιεινῆς, ἁπανταχοῦ ἐθεωρήθησαν αἱ ἀσκήσεις διὰ τοὺς ἐφήβους σπουδαστὰς, ὡς συμπλήρωμα τῆς γυμναστικῆς, ἥτις κατὰ τὴν τελευταίαν τεσσαρακονταετίαν ἁπανταχοῦ τῆς Εὐρώπης ἀποτελεῖ κυριώτατον παράγοντα τῆς ἀνατροφῆς τῆς νεότητος. Ἡ ἐπιστήμη ἐτελειοποίησε τὴν περὶ γυμναστικῆς θεωρίαν, καὶ τὴν ἀνέπτυξε κατὰ τὰς βάσεις, τὰς ὁποίας οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες εἶχον θέσει. Ἡ γυμναστικὴ ἀπὸ ἀκροβατικῆς ἐγένετο ῥυθμικὴ, καὶ παρ’ ἡμῖν ἀπό τινων ἐτῶν ἤρχισαν μαθήματα γυμναστικῆς καλῶς ἔχοντα, καίτοι διετηρήθησαν ἐνιαχοῦ ἀκόμη πέραν τοῦ δέοντος τὰ ἀκροβατικά. Τὰ δὲ στρατιωτικὰ γυμνάσια ἐθεωρήθησαν ὡς ἄριστον εἶδος ῥυθμικῆς γυμναστικῆς. Ταῦτα νομίζω, ὅτι ἀναντιῤῥήτως οὕτως ἔχουσι. Καὶ ἀπαντῶ καὶ πρὸς τὸν ἀξιοσέβαστον φίλον μου κ. Ῥικάκην, ὅστις καὶ πρός με ἀπηύθυνε τὴν παρατήρησιν, ὅτι τὸ νομοθέτημα τοῦτο θέλει ἀποβῆ ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν νεότητα, καθόσον ἀφορᾷ καὶ τὴν διανοητικὴν παίδευσιν καὶ τὴν ἠθικὴν μόρφωσιν καὶ τὴν ὑγιεινὴν, διότι τὰ γυμνάσια ταῦτα θέλουσι γίνει κατὰ τρόπον, ἐκθέτοντα τὴν ὑγείαν τῶν νέων. Καὶ βεβαίως, ἐὰν ταῦτα οὕτω γίνωσι, θὰ ἔχῃ δίκαιον, ἀλλ’ ἐγὼ ἀκριβῶς, διότε θεωρῶ τὰ γυμνάσια ταῦτα, ὡς ἀποτελοῦντα μέρος τῆς γυμναστικῆς τῶν νέων, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ διευθύνωνται οὕτως, ὥστε οὐδόλως νὰ ἦναι ἐπιβλαβῆ, ἀλλὰ νὰ συμπληρῶσι τὰ τῆς ὑγιεινῆς αὐτῶν μορφώσεως. Καὶ ἐπειδὴ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω περὶ τούτου, μολονότι παρετήρησα, ὅτι τοῦτο παραδόξως κινεῖ τὴν ἱλαρότητα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δράττομαι τῆς εὐκαιρίας, ὅπως συστήσω εἰς τὴν πρόνοιαν αὐτοῦ, ὄντος βεβαίως εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ ἐκ τῶν εὐρειῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει, πόσον σπουδαῖον ἤθελεν εἶσθαι διὰ τὴν δημοσίαν ἀγωγὴν, ἐὰν τὰ τῆς σχολειακῆς ὑγιεινῆς ἐφηρμόζοντο πλειότερον, ἢ ὅσον ἐφαρμόζονται παρ’ ἡμῖν. Λέγω πλειότερον, μᾶλλον κατ’ εὐφημισμὸν, διότι πράγματι οὐδὲν τοιοῦτον ὑπάρχει. Ὑπὸ ὑγιεινὴν ἔποψιν ἡ δημοσία καὶ ἡ ἰδιωτικὴ ἐκπαίδευσις παρ’ ἡμῖν εὑρίσκεται ἐν τοῖς σπαργάνοις, καὶ δὲν γνωρίζω, δύναμαι νὰ εἴπω, κἀνὲν κατάστημα, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐφαρμόζωνται οἱ κανόνες τῆς σχολειακῆς ὑγιεινῆς, ἐκτὸς τοῦ Ἀμαλιείου Ὀρφανοτροφείου, εἰς τὸ ὁποῖον πρό τινων ἐτῶν εἰσήχθησαν ἀξιολογοί τινες μεταῤῥυθμίσεις, ἀφορῶσαι λόγου χάριν εἰς τὰ ἑδώλια. Ταῦτα τὰ ἑδώλια, μιμηθέντες δῆθέν τινες, ἔκαμαν πράγματα τερατώδη. Διότι εἶδον εἰς σχολεῖον ἐδῶ δημοτικὸν ἀπομίμησιν δῆθεν τῶν ἑδωλίων τοῦ Ἀμαλιείου, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐκεῖ κατά τι τελειότατον σύστημα, εἶδον εἰς τὸ ἐν λόγῳ δημοτικὸν σχολεῖον τὰς πλέον ἀλλοκότους παρανοήσεις, ἑδώλια μὲ ἓν μόνον ἀρθρωτὸν ἀναλόγιον, ἄνευ προσκλίντρου, καὶ ἄλλας ἐλλείψεις. Δὲν θέλω περισσότερον ἐνδιατρίψει ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι ὁμολογῶ, ὅτι ἤδη εὑρίσκομαι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ θέλω νὰ βεβαιώσω, ἐπανερχόμενος ἐπὶ τὸ προκείμενον, ὅτι ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑγιεινὴν γυμναστικὴν τῶν νέων καὶ οὐχὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἄσκησιν, διότι οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ δοθῇ προνόμιον εἰς τοὺς ἐν τοῖς Γυμνασίοις σπουδάζοντας, ἐξ ὧν ἄλλως τε ἐξέρχονται καὶ οἱ κατατασσόμενοι εἰς τὴν Στρατιωτικὴν καὶ εἰς τὴν Ναυτικὴν Σχολὴν, εἰς τὰς ὁποίας Σχολὰς θέλουσιν ἀσκηθῆ εἰδικῶς, ἐν ᾧ οἱ ἄλλοι θὰ ἔλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἐντεῦθεν εἰκάζεται, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἄσκησις δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν, παρὰ τὴν ὑγείαν τῶν μαθητῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διὰ τοιούτων ὁδηγιῶν ἐφοδιάσῃ τοὺς μέλλοντας νὰ ἐφαρμόσουν τὸ νομοθέτημα τοῦτο, ἵνα μὴ τοῦτο ἀποβῇ βλαβερὸν εἰς τὴν ὑγείαν τῶν νέων, ὅπως δικαίως ἐφοβήθη τοῦτο ὁ κ. Ρικάκης.

§98ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ὅλην τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, καὶ τὴν προσοχὴν, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τὰς ὀρθὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὡς πρὸς τὴν ἐν γένει ὑγιεινὴν, ἀναγκάζομαι μολαταῦτα νὰ διαφωνήσω πρὸς αὐτὸν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Συμφωνῶ, ὅτι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς νεολαίας συντελοῦσιν αἱ σωματικαὶ ἀσκήσεις, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει, οὕτως εἰπεῖν, καὶ ἡ καλὴ ἀγωγή. Ἀλλ’ αἱ ἀσκήσεις ὁρίζονται ἀναλόγως ἑκάστης ἡλικίας, καὶ αἱ ἀσκήσεις, αἵτινες δὲν εἶναι κατάλληλοι εἰς μίαν ἡλικίαν, ἀντὶ νὰ συντελῶσιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ σώματος, συντελοῦσιν εἰς τὴν κακοδαιμονίαν αὐτοῦ, καὶ προκαλοῦσιν ἀποτελέσματα θλιβερά. Αἱ στρατιωτικαὶ ἀσκήσεις δύνανται νὰ θεωρηθῶσι συγκεχωρημέναι μετὰ τὸ 18ον ἔτος τῆς ἡλικίας, ἀλλὰ πρὸ αὐτοῦ νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιβλαβεῖς, καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἕνα παῖδα 14 ἢ 15 ἐτῶν τὸν ὑποχρεώσητε νὰ βαδίσῃ, φορτωμένος μὲ τὸ ὅπλον, τροχάδην βάδισμα, δύναται νὰ ἔχῃ κακὰ ἀποτελέσματα εἰς τὴν ὑγείαν του, ἢ ὄχι; Νέος, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ σηκώσῃ οὔτε τὸ βάρος ἑνὸς ὅπλου, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ βλαφθῇ κατὰ τὴν ὑγείαν, ἅμα τὸν ὑποχρεώσητε νὰ κάμῃ ἀσκήσεις στρατιωτικὰς, δυσαναλόγους πρὸς τὴν ἡλικίαν του. Αἱ ἀσκήσεις τότε εἶναι ὠφέλιμοι, ὅταν διευθύνωνται καταλλήλως καὶ ἀπὸ τὰ κατάλληλα πρόσωπα. Σᾶς ἐρωτῶ, ἀντὶ ἐκγυμναστῶν καταλλήλων, οἱ ὁποῖοι ὡς παιδαγωγοὶ εἰδικῶς ἐκπαιδεύονται, δύνανται νὰ θεωρηθῶσι κατάλληλοι οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, ὅπως παραδώσωμεν εἰς αὐτοὺς παιδιὰ 14 ἐτῶν, καὶ ζητεῖτε αἱ ἀσκήσεις αὗται νὰ ἐφαρμοσθῶσι παρ’ αὐτῶν καταλλήλως, ὥστε νὰ φέρωσι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας; Δὲν εἶναι λοιπὸν νομοθέτημα κατάλληλον διὰ τὴν ἡλικίαν καὶ τὸν σκοπὸν, πρὸς τὸν ὁποῖον ψηφίζεται, καὶ ἐὰν τὸ ἐψηφίσαμεν, καὶ ἐὰν θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἐφαρμόζηται, οὐχ ἧττον δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῶμεν, ὅτι δύνανται νὰ ἐπέλθωσι δυσάρεστα καὶ θλιβερὰ ἀποτελέσματα, ὡς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τούτου. Εἶπον προχθὲς, ὅτι τὸ σύστημα τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἐπηρεάζει καὶ τὴν ἠθικὴν κατάστασιν τῆς νεολαίας, διότι τὸ παιδίον ἀπασχολεῖται εἰς ἔργα ἀλλότρια τοῦ προορισμοῦ καὶ τῆς ἡλικίας του, συλλαμβάνει ἰδέας ἀνωτέρας τῶν σκέψεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ διατελῇ. Νομίζετε, ὅτι τὸ παιδὶ, τὸ ὁποῖον θὰ φορέσῃ στολὴν καὶ ὅπλον, θὰ ὑποτάσσηται εὐκόλως εἰς τὴν μητέρα του; (ἱλαρότης) αὐτὸς ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι βασιλικὸς ἄνθρωπος, ἦλθεν εἰς συνάφειαν μὲ τὸν στρατὸν, μὲ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, μὲ τοὺς ἀξιωματικούς. Διατὶ νὰ μὴ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ ὡς παππαγάλοι, ἵνα εἴπω τὴν κοινὴν λέξιν, νὰ μεταφέρωμεν πᾶν τὸ ξένον ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ, τὸ ὁποῖον δὲν συμβιβάζεται οὔτε μὲ τὰ ἤθη, οὔτε μὲ τὰ ἔθιμα, οὔτε μὲ τὴν ἀνατροφὴν, οὔτε μὲ τὴν κατάστασίν μας; Μεταξὺ τῶν ἄλλων ὑποχρεόνομεν τοὺς νέους νὰ φέρωσι στολὴν, καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἄλλοτε συνεζήτησα σπουδαίως μετὰ τοῦ κ. Μίληση, Ὑπουργοῦ τότε τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐκδώσει ἐγκύκλιον, νὰ μὴ γίνωνται δεκτοὶ οἱ μαθηταὶ εἰς τὰς ἐξετάσεις τῶν Γυμνασίων, ἐὰν δὲν φέρωσι στολήν...

§99ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό.

§100ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀκριβέστατον... Λοιπὸν ἐννοεῖτε, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῆς νεολαίας, καὶ τὴν ὑγιεινὴν ἀνάπτυξιν, ἀλλ’ οὔτε συμβιβάζονται καὶ μὲ τὸν προορισμὸν αὐτῆς, καὶ νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι ὅσα εἶπον χθὲς δὲν ἔχουσι σχέσιν μὲ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μας κ. Τυπάλδου, καὶ βεβαίως αὐτὰ δὲν θὰ φέρωσι τὰ εὐάρεστα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Τυπάλδος.

§101ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Αἱ ἐκτεθεῖσαι ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος γνῶμαι κατὰ μέγα μέρος εἰσὶν ὀρθόταται, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν συζητοῦμεν σήμερον νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο· ἤθελον παρακαλέσει μάλιστα τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν, νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, διότι βεβαίως οὐ μόνον οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη πρὸς κατάργησιν, εἶναι σπουδαῖοι, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἄλλοι δύνανται νὰ προστεθῶσιν. Ἀναγινώσκων τις τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, οὐδὲν ἄλλο διαβλέπει, ἢ ὅτι πρόκειται μόνον περὶ προσθέσεως βάρους ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου διορίζεται εἷς γενικὸς ἐπόπτης διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μέχρι τοῦδε διατεταγμένων, αὐτὸς δὲ ὁ ἐπόπτης θὰ στοιχίσῃ μέχρι 5,400 δρ. κατ’ ἔτος. Περὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ βάρους καὶ μόνον πρόκειται νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλή. Δυστυχῶς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν, ἀφ’ ἧς εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀφορῶσιν, εἰμὴ εἰς αὔξησιν τῶν δαπανῶν, καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ σκεφθῇ, ἐὰν ἦναι εἰς κατάστασιν ὁ Προϋπολογισμὸς, μετὰ τὰς ἐπανειλημμένας μάλιστα ἀποτυχίας, τὰς ὁποίας ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, καὶ μετὰ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889, νὰ ὑποφέρῃ καὶ νέας δαπάνας. Ὡς πρὸς τὰς ἀσκήσεις τῶν νέων, ἡμεῖς μάλιστα, οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, εἴμεθα εἰς κρείττονα θέσιν νὰ κρίνωμεν, κατὰ πόσον αὗται δύνανται νὰ ὠφελήσουν εἰς τὴν ὑγείαν, εἰς τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα, εἴτε ἐν γένει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν νέων. Συμφωνῶ λοιπὸν μὲ τὸν προλαλήσαντα, ὅτι βλάβην μόνον δύνανται νὰ φέρουν καὶ οὐχὶ ὠφέλειαν, βλάβην ἠθικὴν, βλάβην πνευματικὴν καὶ βλάβην εἰς τὴν ὑγείαν, δι’ οὓς λόγους ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας καὶ διότι οἱ ἐντεταλμένοι νὰ γυμνάσουν τὰ τρυφερὰ αὐτὰ εἰσέτι πλάσματα δὲν προσφέρονται ἀναλόγως τῆς ἡλικίας των καὶ τοῦ βίου των, ἀλλὰ φρονοῦσιν, ὅτι πρέπει νὰ φέρωνται ὡς πρὸς τὸν τακτικὸν στρατιώτην, ὁ ὁποῖος μένει εἰς τὸν στρατῶνα καὶ συνειθίζει εἰς τὸν στρατιωτικὸν βίον, καὶ δὲν ἀναλογίζονται, ὅτι εἶναι νέοι, οἱ ὁποῖοι τὸ μέγιστον μέρος τῆς ἡμέρας καταγίνονται καθήμενοι εἰς τὰ ἐδώλιά των, μελετῶντες, καὶ ἑπομένως εἶναι εὔκολον νὰ ὑποκύψωσιν εἰς ἀσθενείας, ἐκτιθέμενοι ἄνευ προφυλάξεων εἰς τὰς ἐπηρείας τῆς ἀτμοσφαίρας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (Ἀναγινώσκεται).

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 ἔρχεται εἰς ὑποστήριξιν τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἀνέπτυξαν πρὸ ὀλίγου. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἐσκόπει σπουδαίως νὰ βελτιώσῃ τὴν σήμερον θεωρητικῶς ὑφισταμένην στρατιωτικὴν ἄσκησιν τῶν μαθητῶν τῶν Γυμνασίων, ἤθελε βεβαίως συνταχθῆ κατὰ τρόπον πρακτικώτερον ἐκείνου, καθ’ ὃν συνετάχθη τὸ ἄρθρον 2. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀπαιτεῖ, ὅπως ὁ διορισθησόμενος γενικὸς ἐπόπτης ἐξετάζῃ τὰ περὶ τῆς στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν μαθητῶν ὑποβαλλόμενα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως· οὐδὲν δὲ λέγει περὶ τοῦ, τίνα ἔσονται τὰ ὑποβαλλόμενα ταῦτα καὶ παρὰ τίνων ὑποβληθήσονται....

§104ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Αἱ ἐκθέσεις τῶν προγυμναστῶν.

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῦ εἶναι αὐτοί;

§106ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Εἰς ὅλον τὸ Κράτος.

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω τοιούτους καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Προσθέτει, ὅτι θὰ κανονίζῃ τὴν πρόοδον τοῦ στρατιωτικοῦ μαθήματος· πῶς θὰ κανονίζῃ αὐτήν; Θὰ ὁρίζῃ, ἐὰν θὰ ἦναι ἀκροβατικὴ ἢ ῥυθμική; θ’ ἀποφασίζῃ, ἂν πρέπῃ νὰ φέρωσιν ὅπλον βαρὺ ἢ ἐλαφρὸν, ὡς εἶπον οἱ προλαλήσαντες; γʹ) Ἐπιθεωρεῖ τὰ Γυμνάσια τῶν ἐπαρχιῶν. δʹ) Παρίσταται καὶ διευθύνει αὐτοπροσώπως τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἐν Ἀθήναις μαθητῶν. Σοβαρῶς ἆρά γε νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δύναται νὰ εὑρεθῇ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ δύνηται νὰ ἐκτελέσῃ ὅλα ταῦτα; Ἐγὼ δὲν φρονῶ, ὅτι δύναται νὰ εὑρεθῇ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ δύνηται συγχρόνως νὰ ἐξετάζῃ ὅλα τὰ θεωρητικὰ ζητήματα, νὰ ταξειδεύῃ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν Γυμνασίων καὶ νὰ παρίσταται καὶ διευθύνῃ ἐν Ἀθήναις τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν. Τοιοῦτον πρόσωπον ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εὕρῃ, βεβαίως ἐποίησε μεγάλην ἀνακάλυψιν.

§108ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐν Ἀθήναις θὰ ἦναι καὶ προγυμνασταὶ, ὁ ἐπόπτης δὲ μόνον θὰ ἐπιβλέπῃ τὴν ἐκγύμνασιν.

§109ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, κύριε συνάδελφε, λέγει, ὅτι θὰ διευθύνῃ αὐτοπροσώπως τὴν ἐκπαίδευσιν. Πάντα ταῦτα δεικνύουσιν, ὅτι πρόκειται νὰ διορισθῇ ὡρισμένον πρόσωπον μὲ τίτλον γενικοῦ ἐπόπτου ἐν θέσει, ἥτις πλάττεται ἄνευ ὡρισμένων καθαρῶν καὶ θετικῶν καθηκόντων. Ὅλαι δὲ αἱ ἄλλαι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου εἰσὶ συντεταγμέναι οὕτως, ὥστε νὰ δικαιολογήσωσι τὸν διορισμὸν τοῦτον. Ἐὰν ἦναι ἀναγκαῖος ἢ μὴ ὁ διορισμὸς οὗτος, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Βεβαίως, ἐὰν πρόκηται νὰ κανονίσωμεν καὶ ὀργανώσωμεν τὰς ἀσκήσεις ἐν τοῖς Γυμνασίοις, ὁ διορισμὸς ἑνὸς ἀνωτέρου προσώπου, διευθύνοντος καὶ ἐπιβλέποντος αὐτὰς, εἶναι ἀναγκαῖος. Ἀλλὰ χάριν τίνος σκοποῦ θὰ ὀργανώσωμεν ταύτας; Θέλομεν νὰ δώσωμεν στρατιωτικὴν γύμνασιν εἰς τοὺς μαθητὰς τῶν Γυμνασίων; Ἐὰν θέλωμεν τοιοῦτόν τι, ὀφείλομεν νὰ συνδέσωμεν τὰς ἐν τοῖς Γυμνασίοις ἀσκήσεις μὲ τὸ ὑπόλοιπον στάδιον τῶν μαθητῶν τούτων. Δὲν πράττομεν ὅμως τοῦτο, διότι οὐδόλως λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει ἐν τῷ στρατιωτικῷ ὀργανισμῷ αἱ ἀσκήσεις αὗται.

§110ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι εἰσηγμέναι διὰ νόμου.

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα, εἶναι εἰσηγμέναι διὰ νόμου. Ἀλλὰ σήμερον θέλετε νὰ δώσητε ἀνάπτυξιν πλειοτέραν καὶ ψηφίσητε δι’ αὐτὰς πλειοτέρας δαπάνας. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι καλὸν νὰ μελετηθῇ γενικώτερον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς μέχρι σήμερον ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, νὰ συνδυασθῇ μὲ τὸν στρατιωτικὸν ἡμῶν ὀργανισμὸν καὶ τότε νὰ ὁρισθῇ καὶ τὸ ἀπαιτούμενον προσωπικόν.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ὡμίλησαν περὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὡσανεὶ προέκειτο δι’ αὐτοῦ νὰ εἰσαχθῇ τι νέον, ἐνῷ δι’ αὐτοῦ τὸ κατὰ τύπους κακῶς κείμενον, τὸ κανονισθὲν διὰ Β. Διατάγματος, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ κανονισθῇ διὰ νόμου, προτείνεται, ἵνα περιβληθῇ τὴν νομοθετικὴν ἀναγνώρισιν. Ἐπὶ Κυβερνήσεως ἄλλης, ἧς ἡ ἐνέργεια δὲν εὐθύνει ἡμᾶς, ἐξεδόθη Β. Διάταγμα, κανονίζον τὰ τῆς θέσεως ταύτης. Τὸ Διάταγμα τοῦτο ἀπὸ 12 Φεβρουαρίου 1886, φέρον ὑπογραφὴν Ὑπουργοῦ τοῦ κ. Κοντογούρη, καὶ ὅπερ ἔχω ἐνταῦθα, ἐκανόνισε τὰ τῆς θέσεως, ὡσανεὶ ἦτο νόμος, ἐποιήσατο δὲ μόνον ἐπιφύλαξιν ἐν τῷ τελευταίῳ ἄρθρῳ 5 περὶ τοῦ νόμου, ὅστις ἤθελε προκληθῆ ἐν καιρῷ. Δυνάμει τοῦ Διατάγματος τούτου κατείχετο ἡ θέσις ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἐξηκολούθησε δ’ ἐπί τινα χρόνον κατεχομένη καὶ ἐπὶ τῆς παρούσης, ὅτε, λαβόντες ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσωμεν τὰ περὶ τούτου, ἀνεγνωρίσαμεν τὸ μὴ κανονικὸν τοῦ διορισμοῦ εἰς θέσιν, ἧς ἡ σύστασις ἀνέτρεχεν εἰς Διάταγμα νομοθετικὸν καὶ οὐχὶ εἰς νόμον. Εὐθὺς ἀπελύθη ὁ κατέχων τὴν θέσιν, ἀλλὰ συγχρόνως συνετάχθη νομοσχέδιον, κανονίζον τὰ τῆς θέσεως, ἣν θεωροῦμεν ἀναγκαίαν, ἀλλὰ κακῶς συστηθεῖσαν διὰ Β. Διατάγματος, ἐνῷ ἔδει νὰ συστηθῇ διὰ νόμου. Ταῦτα ἀπαντῶσι καὶ εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου 6, ἀφορῶντος εἰς τὰς προηγουμένας ὑπηρεσίας, τὰς κατὰ τὸ Διάταγμα τοῦ 1886 προσενεχθείσας. Ἀπολύσαντες τὸν δυνάμει τοῦ Διατάγματος ἐκείνου διωρισμένον, ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ διατηρήσωμεν τὸν θεσμόν, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ τὸν διατηρήσωμεν μετατρέποντες αὐτὸν εἰς νόμον· κατηρτίσαμεν ἄρα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπερ, ὡς γινώσκετε, δὲν εἰσάγεται ἐν τῇ Συνόδῳ ταύτῃ τὸ πρῶτον. Εἰσηγάγομεν καὶ πρότερον τὸ νομοσχέδιον, πάντη ἀδικαιολογήτως ἐπικρινόμενον ἤδη, ὡς ἀφορῶν εἰς διορισμὸν προσώπου ἄνευ ὑπηρεσίας προδιαγεγραμμένης, ἀφοῦ εἴχομεν τὴν ὑπηρεσίαν λειτουργοῦσαν, ἧς προτείνομεν τὴν ἀναγνώρισιν διὰ νόμου. Ὁ διευθύνων τὴν ὑπηρεσίαν διεκρίθη ἐν αὐτῇ, ἡ δὲ σχετικὴ ἐπιτυχία τοῦ θεσμοῦ ἐν τῇ πρωτευούσῃ ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν διευθύνοντα. Ὁ ἐγκλιματισμὸς τοῦ θεσμοῦ, ἡ τελεσφόρος αὐτοῦ λειτουργία παρ’ ἡμῖν, θέλει μεγάλως συντελέσει εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἐπίδοσιν τῆς χώρας, διότι τὸ σύστημα, τὸ ἀπὸ τοῦ 1880 ἐφαρμοζόμενον, τῆς γενικῆς στρατολογίας, ἐπὶ βραχείᾳ θητείᾳ, χρῄζει τοῦ ἀντισηκώματος τῆς παρασκευῆς τῶν νέων εἰς τὰ στρατιωτικὰ, ἐνόσῳ ἔτι μαθητεύουσιν ἐν τοῖς Γυμνασίοις. Ἀλλὰ διατὶ παρασκευάζομεν μόνον τοὺς τῶν Γυμνασίων μαθητάς; ἠρώτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας. Διότι μόνοι οἱ μαθηταὶ τῶν Γυμνασίων ἔχουσι χρόνον διαθέσιμον πρὸς τοιαύτην παίδευσιν, οἱ τῆς αὐτῆς ἡλικίας μὴ μαθητεύοντες ἐν Γυμνασίοις ἐργάζονται χάριν τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν. Ὁ κατατασσόμενος ἐν τῷ στρατῷ, παρεσκευασμένος ἐκ τῶν ἐν τῷ Γυμνασίῳ ἀσκήσεων, δύναται εὐθὺς, ὡς συμπληρώσῃ τὴν κατὰ νόμον τετράμηνον ὑπηρεσίαν στρατιώτου, νὰ προβιβασθῇ εἰς δεκανέα, ἰδίως δὲ δεκανέων ἱκανῶν ἔχει σπάνιν ὁ στρατὸς, κατὰ τὸ ἰσχύον σύστημα. Ἡ τῶν μαθητῶν ἄσκησις δὲν πρέπει ν’ ἀντιστρατεύηται εἰς τοὺς κανόνας τῆς ὑγιεινῆς, ἀλλὰ δὲν ἔχει, ὡς ὑπετέθη, σκοπούμενον τὴν ὑγιεινὴν, ὅπως ἡ ῥυθμικὴ γυμναστικὴ, περὶ ἧς ἐγένετο λόγος. Σκοπούμενον τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων τῶν μαθητῶν εἶναι ἡ παρασκευὴ στρατιώτου, ἥτις ἔν τισιν, ἕνεκα τῆς ἡλικίας τῶν ἀσκουμένων, ὑφίσταται περιορισμοὺς χάριν τῆς ὑγιεινῆς, ὡς ἐν τοῖς σχολικοῖς τάγμασι τῆς Γαλλίας, παρ’ οἷς αἱ ἀσκήσεις πολλὰς ὑφίστανται περικοπὰς χάριν τῆς ὑγείας τῶν ἀσκουμένων· οὕτω τὸ ὅπλον ἐν τοῖς σχολικοῖς τάγμασιν εἶναι εἰκονικὸν, διότι ἡ διὰ κανονικοῦ ὅπλου ἄσκησις θὰ παρέβλαπτε τὴν ὑγείαν τῶν νέων. Δὲν ἀντικαθιστῶσιν ἄρα αἱ στρατιωτικαὶ ἀσκήσεις τὴν ῥυθμικὴν γυμναστικὴν, εἰς ἣν πρέπει νὰ ἐπιδίδωνται οἱ μαθηταὶ ἀνεξαρτήτως τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων. Αὗται ἀναγνωρίζονται ὡς ἀναγκαῖαι διὰ γενικωτέρους λόγους, ἀλλὰ διεξάγονται ἤδη ἄνευ διευθύνσεως, ὡς μὴ ἐφαρμοζομένου τοῦ Β. Διατάγματος, τοῦ κανονίζοντος τὴν θέσιν τοῦ Γενικοῦ Ἐπόπτου. Νομίζω ἄρα, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀρθῶς θὰ πράξῃ, ἐπιψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ὁ λειτουργῶν θεσμὸς τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων καταστῇ ἄρτιος διὰ τῆς ἀνασυστάσεως τῆς διευθύνσεως, ἥτις, διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος καθορισθεῖσα, ἀπεδείχθη τελεσφόρος.

§113ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἔδωκαν βεβαίως εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εὐρύτητα πλείονα, ἥτις μὲ ἠνάγκασε νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως, χωρὶς νὰ ἔχω σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἡ εἰσαγωγὴ τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἐν τοῖς Γυμνασίοις ἀπό τινος χρόνου ἐγένετο γενικὴ κατὰ τὴν Βορειοδυσμικὴν Εὐρώπην. Αἱ στρατιωτικαὶ ἀσκήσεις ἐν τοῖς Γυμνασίοις ἐκρίθησαν ὡς συμπλήρωσις τῆς γυμναστικῆς. Βεβαίως ἡ ἔῤῥυθμος γυμναστικὴ θεωρεῖται ὡς ψυχαγωγία τις προπαρασκευαστικὴ ἐν τοῖς Σχολείοις τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· ἐνῷ ὁμολογεῖται, ὅτι αἱ ἐπίμοχθοι στρατιωτικαὶ ἀσκήσεις κατὰ τὴν μικρὰν καὶ ἁπαλὴν ἡλικίαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἰσήχθησαν ἐν τοῖς Γαλλικοῖς ἀστικοῖς Σχολείοις, εἶναι ὀλεθρία εἰς τὴν σωματικὴν ἀνάπτυξιν τῶν παίδων· καὶ εὐλόγως οἱ ἐκεῖ σοφοὶ παιδαγωγοί, εὗρον τὸ μέσον ν’ ἀποφεύγωσι βλάβας σωματικὰς διὰ τῆς παραδοχῆς εἰκονικῶν ὅπλων. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν δὲν πρόκειται περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἐν τοῖς Σχολείοις τοῖς Ἑλληνικοῖς, τοῖς ἰσοδυναμοῦσι πρὸς τὰ Σχολεῖα τὰ ἀστικὰ τῆς Γαλλίας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν στρατιωτῶν ἀσκήσεων ἐν ταῖς ἀνωτέραις τάξεσι τῶν Γυμνασίων, ἐν αἷς κατὰ κανόνα εἰσέρχονται οἱ νέοι ἐν τῇ ἡλικίᾳ τῶν 17 καὶ 18 ἐτῶν· ὥστε ὁ λόγος τῆς βλάβης τῆς σωματικῆς ἐκ τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἐλάχιστα δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἐν Ἑλλάδι. Εἶπον, ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ ἀσκήσεις εἶναι συμπλήρωσις τῆς γυμναστικῆς, ἔχομεν δὲ πολλοὺς ὑπὲρ αὐτῶν λόγους. Αἱ στρατιωτικαὶ ἀσκήσεις εἶναι θεσμὸς καθαρὸς Ἑλληνικὸς, ἐκ παραδόσεως καὶ ἐθνικοῦ χαρακτῆρος περισωθείς. Οἱ ἔφηβοι καὶ ἐκτὸς τοῦ Σχολείου ἀσκοῦνται ἐν ὅπλοις· καὶ τὰ τέκνα τῶν μὴ εἰς τὰ Γυμνάσια εἰσερχομένων, ἀλλ’ ἀγροδιαίτων τάξεων λαμβάνουσιν, ὅταν φθάσωσιν εἰς ἡλικίαν τῶν 15 ἐτῶν, τὸ κυνηγετικὸν ὅπλον καὶ ἐξέρχονται εἰς τὸ κυνήγιον, ὡς οἱ ἔφηβοι τῶν ἐλευθέρων πολιτῶν κατὰ τὴν ἀρχαιότητα εἰς φύλαξιν τῶν ὁρίων τῆς χώρας ἢ τῶν πόλεων. Δὲν βλέπω δὲ κατὰ τί θὰ βλάψῃ ἡ στρατιωτικὴ ἄσκησις τὸν νέον ἡλικίας 17 ἢ 18 ἐτῶν. Καὶ πολλοὶ δὲ ἄλλοι λόγοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ μαθήματος τούτου ἐν τοῖς Γυμνασίοις. Οἱ νέοι, κρατοῦντες καὶ χειριζόμενοι ὅπλον, πεποίθασιν ἐν ἑαυτοῖς, λαμβάνουσι γενναῖον φρόνημα, ἀσκοῦνται εἰς τὴν πειθαρχίαν καὶ εἰς τὴν τάξιν· ἀναπτύσσεται ἐν αὐτοῖς τὸ εὐγενὲς αἴσθημα τοῦ πρὸς τὴν πατρίδα ἱερωτάτου καθήκοντος. Ὅσα δὲ μαθήματα καὶ παραδείγματα ἡρωϊσμοῦ διδάσκονται ἐκ τῶν Ἑλλήνων συγγραφέων περὶ τοῦ ἱερωτάτου τούτου καθήκοντος, λαμβάνουσι διὰ τῆς ἐνόπλου ἀσκήσεως σάρκα· καὶ εἰς ἕκαστον ἐκ τῶν νέων ἐκείνων ἐν τῇ θέρμῃ, τὴν ὁποίαν ἡ ἁγνότης τῆς ψυχῆς καὶ ἡ ἡλικία παρέχει εἰς αὐτοὺς, κρατύνεται ζωοποιούμενον καὶ θερμαινόμενον τὸ αἴσθημα τοῦτο, καὶ καθίσταται ἐνεργὸν, καὶ ἀνεγείρει ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ νέου ἐκείνου τὴν ὑπερήφανον πεποίθησιν, ὅτι καὶ αὐτὸς μέλλει νὰ ἐκπληρώσῃ μετ’ οὐ πολὺ, ἀσκούμενος πρὸς τοῦτο, τὸ καθῆκον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οἱ συγγραφεῖς, τοὺς ὁποίους σπουδάζει, ἐξυμνοῦσι καὶ ἐξαίρουσιν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου τοῦ ψυχολογικοῦ λόγου, ἔρχεται ὁ λόγος ὁ σωματολογικός. Ἡ ἔῤῥυθμος ἄσκησις ἐν ταῖς κατωτέραις τάξεσι ὑποβάλλει πολλάκις τὸ σῶμα εἰς τὸν κάματον, τὸν ὁποῖον οἱ ἐκγυμνασταὶ προκαλοῦσιν, ἵνα κατορθώσωσι τὴν ἄσκησιν πάντων τῶν μελῶν τοῦ σώματος ἐναρμόνιον. Παρὰ τοῖς ἀρχαίοις, ὡς γνωρίζετε, ἐν τῇ παλαίστρᾳ καὶ τοῖς Διδασκαλείοις ἐπεζήτουν νὰ ἀποκτήσωσιν οἱ νέοι τὴν ἐναρμόνιον ἀνάπτυξιν πάντων τῶν μελῶν τοῦ σώματος καὶ τῆς ψυχῆς. Μουσικὴ καὶ Γυμναστικὴ περιελάμβανον τὸν κύκλον πάσης μορφώσεως· καὶ τοῦτο ἐμιμήθη ἡ Γερμανία, καὶ ἡ Γαλλία τελευταῖον, ὅπου ἡ ἀνατροφὴ τῶν νέων φέρει καθαρῶς τύπον Ἑλληνικόν. Τὸ mens sana in corpore sano τοῦ Λωκίου εἶναι καθαρῶς Ἑλληνικὴ ἰδέα, πραγματωθεῖσα κατὰ τὴν ἀρχαιότητα. Ταύτην ἐζήλωσαν αἱ πεφωτισμέναι νεώτεραι κοινωνίαι. Τούτων οὕτως ἐχόντων, δὲν εὑρίσκω οὐδένα λόγον, δυνάμενον σπουδαίως νὰ προταθῇ, ὅπως ἀποκρουσθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἐν τοῖς Σχολείοις τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Καὶ σωματικοὶ λόγοι καὶ ψυχολογικοὶ λόγοι ἐπιβάλλουσιν ὡς ἀναγκαῖον συμπλήρωμα τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων τὴν στρατιωτικὴν ἄσκησιν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωκεν ἔτι εὐρυτέραν ἔκτασιν εἰς τὸ ζήτημα· διότι συνῆψε καὶ εἰσαγωγὴν τοῦ στρατιωτικοῦ μαθήματος ἐν τοῖς Γυμνασίοις, γενομένην ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, λίαν ὀρθῶς κατ’ ἐμέ, πρὸς τὸν θεσμὸν τῆς καθολικῆς στρατολογίας, πρὸς τὰς περιστάσεις τοῦ Κράτους, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, καὶ πρὸς τὸν ἐν γένει χαρακτῆρα καὶ τὰς παραδόσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε, χωρὶς νὰ προβάλῃ θετικὸν λόγον τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μαθήματος τοῦ στρατιωτικοῦ ἐν τοῖς Σχολείοις τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὅτι εὗρε περὶ τούτου Διάταγμα νομοθετικὸν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ὑπεδήλωσε δηλαδὴ δειλίαν τινὰ, δι’ ἣν ἀπέφυγε, νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸς τὴν εὐθύνην τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μαθήματος, καὶ ἐζήτησε νὰ καλύψῃ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ πρωτοβουλίαν, κατ’ ἐμὲ οὐχὶ εὐλόγως, οὐδὲ δικαίως· διότι ἠδύνατο, εἶχεν ἀποχρῶντας καὶ ἰσχυροὺς λόγους, ὅπως ἀναλάβῃ, ὡς καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀνέλαβε, τὴν εὐθύνην τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μαθήματος τούτου, ἀλλὰ τέλος πάντων κατέφυγεν ὑπὸ τὴν σκέπην τοῦ Διατάγματος ἐκείνου. Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ ἤδη νὰ προσθέσω ὀλίγας παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὑποβάλω καὶ ἄλλοτε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Φρονῶ, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ στρατιωτικοῦ μαθήματος ἐν τοῖς Γυμνασίοις δύναται νὰ συνδεθῇ πρὸς τὴν ἐφεξῆς ἐξάσκησιν τῶν μαθητῶν τούτων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὡς φοιτητῶν, ἀσκουμένων καθ’ ὡρισμένας τῆς φοιτήσεως αὐτῶν ὀλιγοημέρους περιόδους, καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῶν μαθημάτων καὶ τῶν ἐξετάσεων αὐτῶν, συμπληρουμένης τῆς ἀσκήσεως, ἤθελον ἀποκτήσει οὕτω τὰ στοιχειώδη προσόντα, ὥστε νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς δοκιμώτατοι ἔφεδροι ἀξιωματικοί. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, ἀφ’ ἧς εἰσήχθη παρ’ ἡμῖν ἡ καθολικὴ στρατολογία, ἡ μεγίστη δυσκολία ἐν τῇ ἐπιστρατεύσει, ὑπῆρχε περὶ τὴν εὕρεσιν τοῦ ἀναγκαιοῦντος ἀριθμοῦ ἱκανῶν ἀξιωματικῶν· ὡς ἐκ τούτου πολλάκις λόχοι πεπυκνωμένοι διωκοῦντο ὑφ’ ἑνὸς μόνου ἀνθυπολοχαγοῦ. Καὶ ἔτι παλαιότερον, ἐνθυμοῦμαι, εἶχον ἀναγνώσει, ὅτι ὁ μακαρίτης Μπότσαρης, Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐκ προνοίας, εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην ἀφορῶν τῆς πανδήμου στρατείας, εἶχεν αὐξήσει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν· ὑπέστη δὲ διὰ τοῦτο δεινὴν ἐπίθεσιν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ἔδωκε μεγάλην ὤθησιν εἰς τὴν πύκνωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν· ἐπετέθησαν δὲ κατ’ αὐτοῦ οἱ ἀντίπαλοι, λέγοντες, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν, ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν στρατιωτῶν, εἶχε καταστῆ καθ’ ὑπερβολὴν μέγας· καὶ ἐγελωτοποίουν αὐτὸν, παριστῶντες, ὅτι θέλει νὰ μεταφυτεύσῃ ἐνταῦθα τὸν στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν τῆς Ἱσπανίας, ἔνθα εἷς ἀξιωματικὸς ἀντιστοιχεῖ πρὸς 5 στρατιώτας. Τότε ὁ σοφὸς ἐκεῖνος ἀνὴρ, ἀγορεύσας, ἀνῄρεσε τὰς μομφάς· καὶ διὰ σπουδαίων ἐπιχειρημάτων ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἐγένετο Ἔθνος καὶ ὑπὸ τὰς ὁποίας μέλλει νὰ βιώσῃ, ἵνα συμπληρώσῃ τὰς ἱστορικὰς αὐτῆς παραδόσεις, ἔχει ἀνάγκην πυκνῆς φάλαγγος ἀξιωματικῶν, οἵτινες μέλλουσι νὰ χρησιμεύσωσιν, ὡς ὁδηγοὶ Πανελληνίου ἀτάκτου στρατείας, εἴτε εἰς κανονικῶς ὠργανωμένον στρατὸν, ὅπως ὁδηγήσωσιν αὐτὸν ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης. Ὡς δὲ γινώσκετε, πᾶσαι αἱ μέχρι τοῦδε δαπάναι καὶ θυσίαι ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ πρὸς τοῦτον τὸν μέγαν ἐθνικὸν σκοπὸν ἐγένοντο καὶ γίνονται· χάριν τῆς ἱερᾶς ταύτης ἐντολῆς τῶν πατέρων ἡμῶν· διότι ἄλλως δαπανῶμεν, ἐξαντλοῦντες τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου ἄνευ σκοποῦ· καὶ βεβαίως τὸ Ἔθνος θὰ ἦτο εὐδαιμονέστερον καὶ θὰ προήγετο ἐν τῷ πολιτισμῷ ταχύτερον, ἂν ἠδύνατο ν’ ἀπαλλαχθῇ τῶν ἐπαχθῶν βαρῶν τῆς συντηρήσεως στρατοῦ, ὡς πυρῆνος καθολικῆς καὶ πανδήμου ἐπιστρατεύσεως. Ἀλλὰ τίς τῶν Ἑλλήνων ἤθελέ ποτε τολμήσει νὰ προτείνῃ ν’ ἀποκόψωμεν τὸν ἱστορικὸν μῖτον καὶ ἀποχωρισθῶμεν ἀπὸ τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν παραδόσεων καὶ ἀπὸ τοῦ ἐνδόξου ἡμῶν παρελθόντος; Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς οὗτος εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκπληρωθῇ διὰ τοῦ λειτουργοῦντος στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ, ἂν οἱ ἁρμόδιοι δὲν ἐπιμεληθῶσι νὰ καταρτίσωσιν ἱκανοὺς ἀξιωματικοὺς ἐφεδρείας, δυναμένους νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς στρατὸν 80 ἢ 100 χιλιάδων, ὅσους ὀφείλομεν νὰ παρατάξωμεν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον. Στρατιῶται ἄνευ ἀξιωματικῶν εἰσιν ἁπλοῦν ἄθροισμα ὁπλιτῶν ἀσυντάκτων. Ἀφοῦ δὲ δὲν δυνάμεθα νὰ συντηρῶμεν ὡς ἐκ τῆς ὑπερόγκου δαπάνης σῶμα ἀξιωματικῶν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, ἱκανὸν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πανδήμου ἐπιστρατεύσεως, πόθεν ἄλλοθεν δυνάμεθα, νὰ στρατολογήσωμεν καὶ παρασκευάσωμεν ἐκ τῶν ἐνόντων τοιούτους ἢ ἀπὸ τῶν τάξεων τῆς σπουδαζούσης νεότητος, ἐν αἷς καὶ ἡ νοήμων καὶ πεφωτισμένη φιλοτιμία καὶ ἡ φιλοπατρία ἡ θερμὴ, καὶ ἡ πρὸς τοὺς εὐγενεῖς ἀγῶνας ἅμιλλα; Διὰ τούτων νομίζω, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἐν τοῖς Γυμνασίοις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὠφελιμωτάτη, ὑπό τε παιδαγωγικὴν καὶ ὑπὸ στρατιωτικὴν καὶ ἐθνικὴν ἔποψιν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο ὡς καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐπῆλθον ἐν οὐ δέοντι. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔχει βεβαίως οὔτε τὴν ἀρχὴν, οὔτε τὴν σπουδαιότητα, οὔτε τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του ἀπέδωκεν εἰς αὐτό. Τὸ νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει τὴν μονιμοποίησιν θέσεως ἑνὸς γενικοῦ ἐπόπτου τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων πρὸς ἱκανοποίησιν προσωπικῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας ὁ ἤδη κατέχων τὴν θέσιν παρέσχε κατὰ τὴν διδασκαλίαν τοῦ μαθήματος τούτου. Καὶ διὰ τοῦτο, μὴ ἔχων σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον, εἶμαι ἤδη ἠναγκασμένος νὰ εἴπω τινά. Ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ τὸ νομοσχέδιον ἄνευ λόγου ἀναγράφει μίαν θέσιν μετὰ προσόντων γενικῶν, οὐχὶ χάριν τοῦ ὑπάρχοντος, τοῦ ὁμολογουμένας παρὰ πάντων παρασχόντος ὑπηρεσίας, ἀλλὰ προσόντων, καθ’ ἃ, ὅταν οὗτος ἐκλίπῃ, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ διορισθῇ οἱοσδήποτε διδάκτωρ, ἴσως καὶ τῆς φιλολογίας ἢ καὶ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν, ὡς γενικὸς ἐπόπτης τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων. Τοὐλάχιστον τοιαύτη θέσις ἠδύνατο μόνον διὰ τὸν κατέχοντα νῦν ταύτην νὰ μονιμοποιηθῇ, ἀφοῦ ἐπὶ πολλὰ ἔτη παρέσχε τοιαύτας ὑπηρεσίας, τὸν κ. Γ. Ἀντωνόπουλον. Ὅταν οὗτος ἐκλίπῃ, ἡ Κυβέρνησις δέον νὰ προστρέξῃ εἰς ἄνθρωπον μεμορφωμένον στρατιωτικῶς, ἔχοντα πεῖραν καὶ φῶτα ἐν τῷ μαθήματι τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων, ἐφ’ ὧν ἡ ἐποπτεία, οὐχὶ δὲ νὰ ἔχῃ τὴν ἄδειαν νὰ διορίσῃ τὸν πρῶτον διδάκτορα πολίτην. Τὸ ἄρθρον βον διατάσσει, ὅπως ὁ στερούμενος τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 1 προσόντων, ἀλλὰ διατελέσας πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ παρόντος νόμου, δύνηται νὰ διορισθῇ Ἐπόπτης τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων. Παρατηρῶ δὲ καὶ ἕτερον ἄτοπον, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν μισθοδοσίαν τοῦ Ἐπόπτου· διότι μοὶ φαίνεται λίαν ὑπερβολικὴ, ἀνερχομένη εἰς δραχμὰς 400· δηλονότι ὁρίζεται μισθὸς, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχουσιν οὐδὲ οἱ Γυμνασιάρχαι, ἄνδρες πεπαιδευμένοι καὶ μοχθοῦντες ἐν τῇ διδασκαλίᾳ. Ἕτερον ἄτοπον παρατηρῶ, ὅτι λαμβάνει καὶ 50 δραχμὰς δι’ ἔξοδα παραστάσεως· καὶ αὐταὶ εἶναι ὅλως περιτταὶ, ἀφοῦ λαμβάνει ἱκανὸν μισθὸν, ὁ Ἐπόπτης δὲν ὑποβάλλεται εἰς ἔκτακτα ἔξοδα· οὕτω θ’ ἀναγκάσητε καὶ ἄλλους νὰ ζητήσωσιν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ των. Ἂν δίδηται λόγῳ στολῆς, καὶ τοῦτο εἶναι περιττόν· ἀρκεῖ νὰ φέρῃ ἓν σῆμα ἁπλοῦν, ὅπως διακρίνηται· ὁ Ἐπόπτης δὲν εἶναι ἀξιωματικὸς, οὐδὲ χρήζει στολῶν πολυτελῶν, ἀλλοτρίων ὅλως πρὸς τὸ ἔργον τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων. Προτείνω ἑπομένως, ὡς τροποποίησιν, ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ περὶ διδακτόρων μέρος, διότι ματαιοῖ τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου. Ὅταν ἐκλίπῃ ὁ κ. Ἀντωνόπουλος, πρέπει νὰ παρέχηται ἡ θέσις εἰς ἕνα ἐξ ἐπαγγέλματος ἐκ τῶν μᾶλλον πεπαιδευμένων ἀξιωματικῶν. Προτείνω δὲ, ν’ ἀπαλειφθῶσι καὶ αἱ 50 δραχμαί.

§114ΡΙΚΑΚΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον, περιωρίζοντο ἐπὶ πραγματικοῦ πεδίου, ἀλλὰ παρετήρησα, ὅτι ἡ συζήτησις ἔλαβεν ἄλλας διαστάσεις καὶ τὸ ζήτημα τὸ ἀνύψωσεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ἐκεῖ, ὅπου ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τὸν ἀκολουθήσω, ἑπομένως ἐμμένω εἰς τὰς ἰδέας μου. Περιορίζομαι λοιπὸν εἰς τὸ 2ον ἄρθρον καὶ ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Τὰ καθήκοντα τοῦ Ἐπόπτου εἰσὶ τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 διαγραφόμενα, ἤτοι αʹ) νὰ ἐξετάζῃ τὰ περὶ τῆς στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως· τοῦτο δύναται νὰ πράξῃ καὶ μὴ στρατιωτικὸς ὤν· βʹ) νὰ κανονίζῃ τὴν καθόλου καὶ ἐν ἑκάστῳ Γυμνασίῳ πρόοδον τοῦ στρατιωτικοῦ μαθήματος· καὶ τοῦτο δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ καὶ μὴ στρατιωτικός· γʹ) νὰ ἐπιθεωρῇ τὰ Γυμνάσια τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ δʹ) νὰ διευθύνῃ αὐτοπροσώπως τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν. Τοῦτο τὸ τελευταῖον δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, εἰμὴ μὲ τὴν προσθήκην, ἐὰν ὁ Ἐπόπτης τυγχάνῃ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν νομοθετήσωμεν, ὅτι ὁ διδάκτωρ τοῦ Πανεπιστημίου δύναται, ὡς Ἐπιθεωρητὴς, νὰ λάβῃ τὸ ἀνώτερον πρόσταγμα καὶ νὰ θέσῃ ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτοῦ λοχαγοὺς καὶ ὑπολοχαγοὺς, εἶναί τι ἄτοπον καὶ παρὰ τὸν νόμον. Καὶ διὰ τοῦτο ἡ παράγραφος αὕτη πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 3, 4 καὶ 5).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον. (Ἀναγινώσκεται).

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ μοὶ εἴπῃ, πότε ἐπαύθη ὁ Ἐπόπτης οὗτος ἐκ τῆς θέσεώς του.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ Διατάγματος, ἐκδοθέντος ἐνταῦθα τῇ 13 Φεβρουαρίου 1888 ἀπολύεται τῆς θέσεως ὁ γενικὸς ἐπόπτης τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων τῶν μαθητῶν τῶν Γυμνασίων Γεώργιος Ἀντωνόπουλος.

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μέχρι τότε ἔμενε δυνάμει τοῦ Διατάγματος;

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐγινώσκομεν, ὅτι ἦτο ἔκθεσμος ὁ διορισμός του. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 7).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον.

§122ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι βεβαίως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέτει τὴν σφραγῖδα πλέον ἐπὶ τὴν ἐθνικὴν μεταῤῥύθμισιν. Ἔχομεν Ἐφεδρείαν, Σχολὰς ἀξιωματικῶν, ἔχομεν καὶ Σχολὴν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἔχομεν καὶ τὸν Ἐπόπτην, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ὡς ἀποστολὴν, νὰ γυμνάζῃ ὑπὸ τὰ παράθυρα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τοὺς 20 ἢ 30 μαθητάς, διὰ νὰ φέρῃ στολὴν, πρὸς δόξαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ νὰ λαμβάνῃ τὸν μισθόν. Ἀλλ’ ἐὰν πάντα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προτίθεται νὰ ὑποβάλῃ ἐν τῇ προκειμένῃ Συνόδῳ, εἶναι ὅμοια πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίσθησαν, βεβαίως ἔγκλημα ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, καλέσασα τὴν Βουλὴν εἰς ἔκτακτον Σύνοδον. Ποῖον ἐκ τῶν νομοσχεδίων δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς κατεπεῖγον ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ψηφισθέντων παρὰ τῆς Βουλῆς; πρόκειται περὶ σειρᾶς νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα οὐδένα ἕτερον ἔχουσι σκοπὸν, εἰμὴ νὰ ἱκανοποιήσωσι προσωπικὰς ἀπαιτήσεις καὶ νὰ χορηγήσωσιν ἀργομισθίας, χάριν δὲ αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων λαμβάνομεν καὶ ἡμεῖς μισθὸν τοιοῦτον, καὶ ἐψηφίσαμεν τὴν ἀποζημίωσιν, τὴν τόσῳ γενναίαν. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κατέθεσε τρεῖς σημειώσεις, δι’ ὧν ζητεῖ πληροφορίας τινὰς παρὰ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.

§124ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῶσιν εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ἵνα δώσωσι τὰς πληροφορίας.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 μ. μ.