1889.03.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6.

τῆς 9 Μαρτίου 1889.

(Πέμπτη)

Ὥρα 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΨΠΘʹ τοῦ 1880, τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν ἀπὸ 22 Αὐγούστου 1879 περὶ κατασκευῆς τοῦ λιμένος Πατρῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει χαρακτῆρα τροπολογίας τοῦ ἤδη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν κατὰ τὴν τακτικὴν Σύνοδον ψηφισθέντος νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Πατρῶν καὶ τοῦ ἐργολάβου Μανιάκ. Ἀλλὰ νομίζω ὀρθὸν, νὰ ὑποβληθῇ ἀκέραιον, ὡς νέον νομοσχέδιον, ὥστε νὰ ὑποστῇ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς τρὶς, καίτοι τὸ πρῶτον ἐψηφίσθη ἅπαξ. Ἡ διαφορὰ ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀντὶ κυρώσεως ὁλοκλήρου τῆς νέας συμβάσεως, τροποποιοῦνται δύο μόνον ἄρθρα τῆς παλαιᾶς συμβάσεως, τῆς ἐν ἔτει 1880 κυρωθείσης, τὰ δὲ λοιπὰ μένουσιν ἄθικτα.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 19).

§3ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου κατὰ τῶν Γεωργίου Παΐζη καὶ Γεωργίου Δρούγα περὶ παραβάσεων τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ.

§4ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μοὶ διεβιβάσθη ἀναφορὰ, ἀπευθυνομένη εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς διαφόρων ἐμπόρων Κεφαληνίας, παραπονουμένων, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐξαγωγῆς σταφιδοκάρπου βεβλαμμένου, ὁ ἐκεῖ τελώνης ἀπῄτησε νὰ λάβῃ ὅλον τὸν δασμὸν, τὸν ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλόμενον ἐπὶ σταφιδοκάρπου τῆς καλλιτέρας ποιότητος, ἐνῷ, ὡς γνωρίζετε, ὁ δασμὸς προσδιορίζεται ἀναλόγως τῆς ἀξίας τοῦ ἐξαχθησομένου σταφιδοκάρπου. Οἱ ἔμποροι ὑπέβαλον τὸ παράπονον τοῦτο πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις φαίνεται, ὅτι διέταξε τὸν Τελώνην νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὸν νόμον, ἀλλά, καθ’ ἃ οἱ ἔμποροι ἀναφέρουσιν, ὁ κ. Τελώνης ἐπιμένει εἰς τὴν πρώτην αὐτοῦ ἀπόφασιν, οὐδόλως ἐννοῶν νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν ἐντολὴν τοῦ προϊσταμένου του. Ἐγὼ ὅμως ἀγνοῶ, ἐὰν ἔχῃ τοιαύτην διαταγήν. Γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργέ, πόσα ἄδικα συμβαίνουσιν, ὡς ἐκ τοῦ ἐπικρατοῦντος ἐκεῖ συστήματος τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ δασμοῦ. Ἄλλοτε ἡ Κυβέρνησις, παρ’ ὑμῶν προεδρευομένη, εἰσήγαγε νομοσχέδιον πρὸς διόρθωσιν τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη. Ὅπως δήποτε, σήμερον ὑπάρχει ὁ νόμος, ὁ φορολογῶν τὸν σταφιδόκαρπον ἀναλόγως τῆς ἀξίας αὐτοῦ, οὗτος δὲ ὑποχρεοῖ τὸν τελώνην νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ ἀγοροπωλητήρια καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων νὰ ἐπιβάλῃ τὸν δασμόν. Τὰ ὑποβληθέντα ἀγοροπωλητήρια ὑπὸ τῶν ἀναφερομένων ἐμπόρων φέρουσιν ἀξίαν 75 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, ἀλλ’ ὁ Τελώνης δὲν ἀναγνωρίζει ταύτην· παρεκάλεσαν ὅθεν αὐτὸν, νὰ διορίσῃ πραγματογνώμονα, ἵνα παρατηρήσωσιν, ἂν ὁ σταφιδόκαρπος ᾖναι βεβλαμμένος, ἢ οὔ. Ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο θέλει νὰ πράξῃ. Ἡ διαγωγὴ αὕτη εἶναι κατακριτέα, καὶ μάλιστα εἰς στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν γνωρίζετε, ὁποίαν ζημίαν ὑπέστησαν, ἕνεκα τῆς ἀνωμαλίας εἰς τὰς τιμάς. Βεβαίως ἡ ἀποστολὴ τῶν ὑπαλλήλων εἶναι, νὰ εἰσπράττωσι τὰ ὀφειλόμενα ὑπὸ τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νὰ καταστρέφωσιν αὐτοὺς, φέροντες τοιαῦτα προσκόμματα εἰς τὸ ἐμπόριον. Σημειώσατε, ὅτι οἱ ἔμποροι πρόκειται νὰ ἐπιβιβάσωσι τὸν καρπόν των εἰς ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ περιμένωσι, καὶ ὑπόκεινται εἰς ἀποζημιώσεις, ἢ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ φορτώσωσι τὸν καρπὸν, πληρόνοντες τὴν δασμὸν, ὃν ἀπαιτεῖ ὁ Τελώνης. Οἱ ἀναφερόμενοι ἀποτείνονται εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, νὰ συστήσῃ τὴν ἀναφοράν, παραπέμπουσα αὐτὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὁ Ὑπουργὸς τὰ παράπονα τῶν ἀναφερομένων. Γνωρίζετε δὲ, ὅτι ἡ τελευταία ἐσοδεία ἔσχε διαφόρους ποιότητας, δὲν δύνανται δὲ οἱ κάτοικοι νὰ κατασκευάσωσιν οὐδὲ οἰνόπνευμα, ὡς ἐκ τῶν ὑπαρχόντων νόμων. Τὸ νὰ ἐπιβληθῇ δὲ εἰς αὐτοὺς ὁλόκληρος ὁ δασμὸς διὰ καρπὸν βεβλαμμένον, εἶναι φοβερὰ ζημία. Μοὶ διεβιβάσθη καὶ ἑτέρα ἀναφορὰ, ἥτις φέρει ὑπογραφὴν πολίτου τινὸς, κατοικοῦντος εἰς κώμην μεμακρυσμένην τῆς Κεφαλληνίας, ὅστις εἶχεν ἐκτεθῆ ὡς ὑποψήφιος Νομαρχιακὸς Σύμβουλος, εἶχε δὲ καταθέσει τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενον παράβολον, ἀλλὰ τὸ Πρωτοδικεῖον ἐθεώρησεν αὐτὸν, ὡς μὴ δυνάμενον νὰ ἐκπληροῖ νὰ καθήκοντα τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβούλου, διότι ἦτο συνάμα καὶ Δημαρχικὸς Πάρεδρος. Ἐννοεῖται, ὅτι, μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Πρωτοδικείου, ἐζήτησε νὰ λάβῃ τὸ χρῆμά του, ἀλλὰ, καίτοι πολλάκις μετέβη ἀπὸ τὸ χωρίον του εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν Ταμίαν Κεφαλληνίας, ὁ Ταμίας τὸν ἀπέπεμψεν· ὑπεχρεώθη ὅθεν νὰ ὑποβάλῃ καὶ αἴτησιν πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἔμεινεν ἄνευ ἀποτελέσματος. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ συμπέρασμα τῆς ἀναφορᾶς, διότι νομίζω, ὅτι τοιαῦται αἰτήσεις ὀφείλουσι νὰ ἐφελκύωσι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἀπασχολῶσιν αὐτήν, διότι καὶ οἱ Βουλευταὶ, ὅταν δὲν δίδωται ἀφορμὴ εἰς τὰς τοιαύτας παραβάσεις, ἀπαλλάσσονται πολλῶν ἐνοχλήσεων. (Ἀναγινώσκει τὸ συμπέρασμα τῆς ἀναφορᾶς). Καὶ πράγματι κατήντησε τὸ πρᾶγμα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια, διότι οἱ πολῖται δὲν δύνανται νὰ εὕρωσι τὸ δίκαιόν των, ἐὰν δὲν μεσολαβήσῃ Βουλευτής. Ὁ ἀναφερόμενος εἶναι πτωχὸς ἄνθρωπος, ἔχει ἀνάγκην τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον κατέθεσε, διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων του, ἴσως δὲ καὶ τὸ ἐδανείσθη. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ συστήσῃ καὶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον τηλεγράφημα, φέρον ὑπογραφὰς διαφόρων κρεωπωλῶν, παραπονουμένων κατὰ τοῦ Δημάρχου τῆς πόλεως Ἀργοστολίου. Ἐπειδὴ εὑρίσκω ὅτι τὰ παράπονά των εἶναι δίκαια, ὑποχρεοῦμαι νὰ τὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ τοιαύτη μοὶ ἐδόθη ἐντολή. Ὁ Δήμαρχος ἐν τῷ δικαίῳ του προσδιώρισεν ὡρισμένα ἐργαστήρια ὡς κρεωπωλεῖα, καὶ ἀπηγόρευσε τὴν πώλησιν τοῦ κρέατος εἰς πᾶν ἄλλο μέρος τῆς πόλεως. Ἀλλ’ ἐνῷ ἔπραξε τοῦτο, δὲν ἐκθέτει εἰς δημοπρασίαν τὴν ἐνοικίασιν τῶν κρεωπωλείων, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ ὡρισμένον ἐνοίκιον, λίαν ὑπερβολικόν. Ἐν τοιαύτῃ περιστάσει, οἱ μὴ θέλοντες ἢ μὴ δυνάμενοι νὰ πληρώσωσι τοιοῦτον ἐνοίκιον, ἐννοεῖται, ὅτι δὲν δύνανται νὰ μετέλθωσι τὸ ἐπάγγελμά των. Νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν παράνομον τὸ γενόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Δημάρχου, καθότι τὸ νὰ ὁρίζῃ ὡρισμένας θέσεις ἐν τῇ πόλει πρὸς πώλησιν τοῦ κρέατος, εἶναι ἐντὸς τῶν δικαιωμάτων του, ἀλλὰ τὸ νὰ ὁρίζῃ αὐτὸς τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἕκαστος κρεωπώλης νὰ καταβάλλῃ, εἶναι μία ἔμμεσος φορολογία, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει εἰς τοὺς πολίτας, διότι ὁ κρεωπώλης, ὅστις ἤθελεν ὑποχρεωθῆ νὰ ἐνοικιάσῃ ἐργαστήριον εἰς ὑπερβολικὴν τιμήν, θ’ αὐξήσῃ βεβαίως τὴν τιμὴν τοῦ κρέατος, καὶ θὰ ἐπιβαρύνῃ οὕτω τοὺς καταναλωτὰς, καὶ ἡ πρᾶξις αὕτη καθίσταται οὕτω μία ἔμμεσος ἀλλὰ παράνομος φορολογία. Ὑποθέσατε, ὅτι ὑποχρεοῦται ὁ κρεωπώλης νὰ ἐνοικιάσῃ τὸ ἐργαστήριον ἀντὶ 1000 δραχμῶν, ἐν ᾧ δύναται νὰ εὕρῃ τοιοῦτον ἀντὶ 50· πόθεν θὰ πληρώσῃ τὸ περιπλέον τῆς δαπάνης; ἐξ ἀνάγκης θὰ ἀναβιβάσῃ τὴν τιμὴν τοῦ κρέατος, καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει διατίμησις, ἐννοεῖται, ὅτι θὰ πωλήσῃ τὸ κρέας, ὅσον θέλει. Οἱ παραπονούμενοι ἀναφέρουσι μάλιστα, ὅτι καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλαβε γνῶσιν χθὲς τῶν παραπόνων των. Παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ παράπονον τοῦτο καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Ὁ κ. Δήμαρχος, ἐὰν φοβῆται, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ συμφωνία μεταξὺ τῶν κρεωπωλῶν, δύναται νὰ προσδιορίσῃ κατώτατον ὅρον, καὶ ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ βάσει νὰ θέσῃ εἰς πλειστηριασμὸν τὰ ἐργαστήρια. Ἐπὶ τέλους παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ προσαγάγῃ πίνακα τοῦ κατὰ δήμους βεβαιωθέντος ποσοῦ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν κατὰ τὸν νομὸν Κεφαλληνίας, δυνάμει τοῦ περὶ εἰσφορῶν νόμου.

§5ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει σπουδαίως τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐμπόρων, διότι ἀδικοῦνται ὁμολογουμένως ὑπὸ τοῦ ἐκεῖ Τελώνου. Ὁ καρπὸς, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, εἶναι βεβλαμμένος, εἶναι σεσηπὼς, ὁ δὲ τελώνης θέλει νὰ τὸν ὑπαγάγῃ εἰς τὴν καλὴν τιμὴν, καὶ ἐπὶ ταύτης νὰ κανονίσῃ τὸ ποσὸν τοῦ δασμοῦ· τὸ ὀρθὸν ὅμως εἶναι, νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ πραγματικὴ ἀξία τοῦ καρποῦ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς νὰ ὁρισθῇ ὁ δασμός. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀναφορὰν τῶν κρεωπωλῶν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαια τὰ παράπονα αὐτῶν. Ὁ Δήμαρχος, καλῶς ποιῶν καὶ δεικνύων μέγαν ζῆλον καὶ μέγα ἐνδιαφέρον, ἐπιμένει, ὅπως μὴ δώσῃ τὰ ἐργαστήρια εἰς τοὺς κρεωπώλας ἐπὶ μικρᾷ τιμῇ, διότι φαίνεται, ὅτι μεταξὺ αὐτῶν ἐπῆλθε συνεννόησις, ὅπως λάβωσι τὰ ἐργαστήρια εἰς τιμὰς εὐτελεῖς. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑποχρεωθῇ εἰς τοῦτο ἡ Δημοτικὴ ἀρχὴ, διότι δὲν δύναται ὁ μισθωτὴς νὰ ἐκβιάσῃ τὸν ἐκμισθωτὴν εἰς τὸ νὰ παράσχῃ τὰ κτήματα εἰς οἵαν τιμὴν ἐκεῖνος θέλει, οὐδὲ πρέπει νὰ ἐνισχύωμεν τοιαύτας αἰτήσεις, διότι οὐδὲν ἕτερον γίγνεται, ἢ νὰ παραβλάπτωνται τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου.

§6ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀγνοεῖ, ὅτι δὲν εὑρίσκονται οἱ κρεωπῶλαι εἰς τὴν θέσιν τοῦ κοινοῦ μισθωτοῦ, καὶ ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ ἀρχαὶ τῆς μισθώσεως εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, διότι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὁ Δήμαρχος δὲν πρόκειται νὰ ἐκμισθώσῃ τὴν ἰδίαν περιουσίαν, ἀλλὰ διαχειρίζεται ξένην, καὶ πρέπει νὰ διαχειρίζηται ταύτην σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους, ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὰ συμφέροντα ὅλων τῶν δημοτῶν καὶ οὐχὶ μόνον τὸ συμφέρον, τὸ σχετιζόμενον μὲ τὸ ταμεῖον τοῦ δήμου, ἑπομένως ὑποχρεοῦται νὰ ἐκθέτῃ εἰς δημοπρασίαν καὶ εἰς συναγωνισμὸν τὴν ἐνοικίασιν τῶν ἐργαστηρίων. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ εἰς τὸν διαχειριζόμενον τὴν δημοτικὴν περιουσίαν νὰ ἐπικαλεσθῇ τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ὁ κ. συνάδελφος ἐπεκαλέσθη, οὔτε νὰ ἔρχηται εἰς ἰδιαιτέρας συμφωνίας μετὰ τῶν μὲν ἢ τῶν δὲ, πολὺ δὲ μᾶλλον νὰ ὁρίζῃ αὐθαιρέτως τὸ ἐνοίκιον δικαιοῦται μόνον, νὰ ὁρίζῃ τὸν κατώτατον ὅρον, ὅπως προλαμβάνῃ πᾶσαν συνεννόησιν καὶ ζημίαν τοῦ δήμου. Δὲν δύναται δὲ νὰ ὑπάρξῃ καὶ συνεννόησις, διότι εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν κρεωπωλῶν πολλὰ συμφέροντα ἀντίθετα διαγωνίζονται, ὡς καὶ κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος ἀπεδείχθη, ὅτε ὁ διαγωνισμὸς ἔφθασε τὰ ἐνοίκια εἰς ἀξίαν πολὺ μεγάλην, τὴν ὁποίαν δὲν ἤλπιζεν οὔτε ὁ Δήμαρχος.

§7ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ὡς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, οὐδεμία συνεννόησις δύναται νὰ ὑπάρξῃ, διότι ὡμολόγησεν, ὅτι πέρυσιν εἰς τὰς ἐνοικιάσεις εἰσεπράχθησαν μεγάλα ποσά. Τοῦτο δεικνύει τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Δήμαρχος ἔχει ὑπὲρ τοῦ δήμου. Δὲν εἶναι ὅμως, νομίζω, ἀκριβὴς ἡ πληροφορία, ὅτι δὲν ἐγένετο παντάπασι δημοπρασία· δημοπρασίαι ἐξετελέσθησαν καὶ δὶς καὶ τρὶς, ἀλλὰ τινὲς ἐκ τῶν κρεωπωλῶν, συνεννοηθέντες, προσέφερον εὐτελεστάτας τιμάς, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ δημοπρασία ἠκυρώθη.

§8Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀπό τινος οἱ κάτοικοι τῆς πρωτευούσης, δὲν γνωρίζω ἂν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, στεροῦνται πετρελαίου. Ἀπὸ τῆς χθὲς μάλιστα τὸ κακὸν ηὔξησε, διότι ὑπῆρχε προμήθειά τις παρὰ τισι παντοπώλαις, οἵτινες ἤδη ζητοῦσι 2 καὶ 3 δραχμὰς τὴν ὀκάν. Δὲν ἀγνοεῖτε δὲ, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος, πάντες σχεδὸν, μεταχειρίζονται πετρέλαιον, καὶ ἔχουσι λαμπτῆρας πετρελαίου, ἂν δὲ παραταθῇ τὸ κακὸν, θ’ ἀναγκασθῶσι, λόγῳ τῆς προσωρινῆς ταύτης ἀνάγκης, ν’ ἀντικαταστήσωσι καὶ τὸν φωτισμόν των δι’ ἐλαίου. Πῶς κατωρθώθη νὰ μὴ ὑπάρχῃ πλέον παρακαταθήκη ἐν τῇ Ἑταιρίᾳ τοῦ μονοπωλίου, μοὶ φαίνεται παράδοξον! Ἴσως λεχθῇ, ὅτι ἀτμόπλοιόν τι ἐναυάγησεν, ὅτι καθυστέρησεν· ὅλα ταῦτα τὰ προβλέπω, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι οὐδέποτε πρέπει ν’ ἀναμένῃ ἡ Ἑταιρία τῶν μονοπωλίων τὴν τελευταίαν στιγμὴν, διὰ νὰ παράσχῃ εἰς χρῆσιν τῶν κατοίκων τὸ εἶδος τοῦτο τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης. Ἠδύνατο πρὸ πολλοῦ νὰ ἔχῃ προμήθειαν καὶ νὰ μὴ ἀναμένῃ τὴν τελευταίαν στιγμήν. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Κυβέρνησιν, νὰ δώσῃ τὰς δεούσας πληροφορίας περὶ τούτου, ἰδίως δὲ, πότε τέλος πάντων ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ φθάσῃ ἡ ἀναμενομένη προμήθεια, ὅπως ἐν ἀνάγκῃ οἱ κάτοικοι φροντίσωσι καὶ ἀντικαταστήσωσι τὸν λαμπτῆράς των, μεταχειριζόμενοι ἔλαιον, διότι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρώνωσι δύο καὶ τρεῖς δραχμὰς κατ’ ὀκὰν τὸ πετρέλαιον.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, πότε θὰ φθάσῃ τὸ ἀναμενόμενον πετρέλαιον, ἀπαντῶ, ὅτι τὸ ἀναμενόμενον πετρέλαιον ἔφθασε τὴν πρωΐαν ταύτην, ἡ εὐθύνη δὲ ἐπὶ τῇ βραδυτῆτι δὲν ἀνατρέχει εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν μονοπωλίων, ἡ εὐθύνη, ἂν ὑφίσταται, ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Αὕτη ἔδωκε τὴν ἐντολὴν ἐν καιρῷ, ἀλλὰ τὰ ἀτμόπλοια καὶ τὰ ἱστιοφόρα καθυστέρησαν. Τὸ πετρέλαιον ἀποστέλλεται ἐξ Ἀμερικῆς δι’ ἱστιοφόρων, ἐπειδὴ ὅμως τὸ ἱστιοφόρον, τὸ ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου ἀποπλεῦσαν, ἐβράδυνεν, ἐδόθη ἐντολὴ, νὰ σταλῇ καὶ ἕτερον δι’ ἀτμοπλοίου, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀτμόπλοιον ἐβράδυνεν, ὑποθέτομεν δὲ, καθ’ ἃς ἔχομεν πληροφορίας περὶ τοῦ πλοῦ αὐτοῦ, ὅτι θέλει φθάσει μετὰ 5 ἢ 6 ἡμέρας εἰς Πάτρας· ἐν τούτοις ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως μετενεχθῇ ἐκ Κερκύρας καὶ Καλαμῶν πετρέλαιον ἐνταῦθα, ἔφθασε δὲ τὸ πετρέλαιον τὴν πρωΐαν ταύτην, ὥστε ἤδη ὑπάρχει ἀρκετὴ προμήθεια διὰ τὸ διάστημα, τὸ μέχρι τῆς ἀφίξεως τοῦ ἀτμοπλοίου, τοῦ μετακομίζοντος ἐξ Ἀμερικῆς τὸ πετρέλαιον τῆς τελευταίας παραγγελίας, θέλει δὲ φθάσει καὶ τὸ ἱστιοφόρον, τὸ φέρον τὴν μεγάλην παραγγελίαν, τὴν πρώτην. Ὅθεν νομίζω, ὅτι ταῦτα διελευκάνθησαν, ἐπειδὴ ὅμως δὲν πρέπει νὰ συμβαίνῃ, ὅ,τι ἐσχάτως συνέβη, κατασκευάζεται ἤδη ἐν Πειραιεῖ καὶ δευτέρα μεγάλη ἀποθήκη, ἵνα ὑπάρχῃ ἀποταμίευμα ἐπαρκὲς ἐν περιστάσεσιν ἐπιβραδύνσεως τῆς ἀφίξεως τῶν πλοίων. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 279,270 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ 1889: Κεφ. 5ον «ἀποζημίωσις Βουλευτῶν καὶ ἔξοδα γραφείου Βουλῆς». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 20).

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§11ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν). Ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης συναδέλφου μου ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ προστασίας τῶν βιομηχανικῶν καὶ ἐμπορικῶν σημάτων. Ὡς γινώσκετε, Κύριοι, ἡ ἡμετέρα νομοθεσία ἐστερεῖτο νόμου, κανονίζοντος τὰ κατὰ τὰ σήματα ταῦτα, τὰ διακριτικὰ τῶν βιομηχανικῶν, ἐμπορικῶν, κτηνοτροφικῶν κλπ. προϊόντων, ἔχομεν δὲ ἤδη ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις διὰ συνθηκῶν πρὸ ἐτῶν συνομολογηθεισῶν, ὅπως εἰσαγάγωμεν τοιοῦτον νόμον εἰς τὴν ἡμετέραν νομοθεσίαν, ἐκτὸς δὲ τούτου, ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι τοιοῦτος νόμος, ψηφιζόμενος, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀντάλλαγμα πρὸς συνομολόγησιν ἄλλων συμβάσεων ἐμπορικῶν.

§12Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει γίνεται μνεία τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀναλάβει ἡ Κυβέρνησις;

§13ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι γενικῶς μόνον, ἀλλ’ εἰδικῶς, λέγω νῦν, μία τούτων εἶναι ἡ μετὰ τῆς Ἰταλίας συνθήκη.

§14ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦ 1877;

§15ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα, ἥτις λήγει μετά τινας μῆνας, ἀλλ’ ἀνανεοῦται προσεχῶς.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 21.)

§17ΚΟΡΠΑΣ. Κατὰ μίαν τῶν τελευταίων συνεδριάσεων τῆς ληξάσης Συνόδου εἶχον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ὁποῖα ἔλαβε μέτρα ἐπὶ τῆς λαβούσης χώραν κατασχέσεως ἔξωθεν τοῦ λιμένος Σμύρνης πλοίου, φέροντος Ἑλληνικὴν σημαίαν, ὡς δὲ ἐνθυμοῦμαι, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔλαβε πάντα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ὅπως καὶ ἡ κατάσχεσις τοῦ πλοίου ἀρθῇ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ ἡμῶν σημαία ἱκανοποιηθῇ· καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τῷ ὄντι ἔλαβε πάντα τὰ μέτρα ταῦτα. Ἀλλὰ, καθὼς πληροφοροῦμαι σήμερον ἐκεῖθεν, τὰ πράγματα μένουσιν εἰς τὸ αὐτὸ περίπου σημεῖον· ὁ πλοίαρχος ἀναμένει τὸ πλοῖον αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται, ἤδη ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῆς Τουρκικῆς ἀρχῆς, ἡ δὲ ἐξέγερσις, ἡ γενομένη ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἐκείνῃ, ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, πρὸς καθησύχασιν τοῦ τε πλοιάρχου καὶ τῆς ἐξεγερθείσης κοινῆς γνώμης τῆς Ἑλληνικῆς παροικίας Σμύρνης, νὰ παράσχῃ ἡμῖν νεωτέρας πληροφορίας περὶ τούτου.

§18ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ πρὶν ἢ γένηται ἡ ἐπερώτησις ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυκλάδων Βουλευτοῦ, εἴχομεν ἀποστείλει, ὅπως τότε ἐβεβαίωσα τὴν Βουλήν, ἐντόνους διαταγὰς εἰς Κωνσταντινούπολιν, ὅπως, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρώτων πληροφοριῶν, τῶν τηλεγραφικῶν καὶ ταχυδρομικῶν, τὰς ὁποίας καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ ἔπεμψεν ὁ Γενικὸς Πρόξενος τῆς Ἑλλάδος ἐν Σμύρνῃ, διαμαρτυρηθῇ κατὰ τῶν τελεσθέντων ἐν Σμύρνῃ καὶ ζητήσῃ τὰς προσηκούσας ἱκανοποιήσεις. Ἐξηκολούθει ἡ ἐνέργεια τῆς Πρεσβείας, ὅτε ἔφθασαν ἐνταῦθα ἐκ Σμύρνης, ἐν ταὐτῷ δὲ καὶ ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, νεώτεραι καὶ ἀκριβέστεραι πληροφορίαι, ἐκ τῶν ὁποίων ἥ τε Πρεσβεία ἐν Κων)πόλει, πρὶν ἢ λάβῃ ὁδηγίας ἐντεῦθεν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπείσθησαν, ὅτι τὰ πράγματα συνέβησαν πάντη διαφόρως, ἢ ὡς τὸ πρῶτον ὑπέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς Προξενικῆς ἀρχῆς ἐν Σμύρνῃ, ἦτο δὲ δίκαιον καὶ ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἀλήθειαν ταύτην καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς ἀπαίτησιν ἀποζημιώσεως ἢ ἱκανοποιήσεως, εἰς ἣν δὲν ἦτο βέβαιον, ὅτι εἴχομεν δικαίωμα παντάπασι νὰ ἐπιμένωμεν. Τοῦτο κατιδοῦσα ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐνῷ παραπλησίαν πρότασιν ἐλάμβανεν ἐκ Κων)πόλεως, τῆς Πρεσβείας ζητούσης νέας ὁδηγίας, καθόσον ἐπείσθη, ὅτι αἱ πρῶται δοθεῖσαι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐπωφελῶς καὶ ἀξιοπρεπῶς διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν, ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε νέας ὁδηγίας καὶ παρήγγειλε τὴν ἐν Κων)πόλει Πρεσβείαν, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἐπὶ πλέον εἰς τὰς ἀπαιτήσεις, ἃς διετύπωσε τὸ πρῶτον ἡ Κυβέρνησις ἐντεῦθεν, ἃς ὅμως δὲν εἶχεν ὁριστικῶς διατυπώσει καὶ ἡ Πρεσβεία πρὸς τὴν Ὀθωμανικὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ, τροποποιοῦσα αὐτὰς, νὰ ζητήσῃ μόνον τὴν ἐπιτίμησιν Ἀρχῆς τινος Ὀθωμανικῆς, προώρως καὶ παρατύπως ἐνεργησάσης. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ εἰς τὴν περαιτέρω ἐνέργειαν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Σμύρνης, ἐπειδὴ ἡ ἐνέργεια αὕτη δὲν ἀπεδείχθη πλημμελὴς καὶ ἀσύμφωνος πρὸς τὰ καθήκοντα αὐτοῦ, τὰ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀπεδείχθη δὲ κατ’ οὐσίαν δικαία, ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν εἴχομεν δικαίωμα ποσῶς νὰ ἐπιμείνωμεν. Λέγω κατ’ οὐσίαν δικαία, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ ἑλληνικὸν πλοῖον «Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος», τὸ ὁποῖον ἐξέπλευσε τῶν Ἑλληνικῶν ὑδάτων, μεταβαῖνον εἰς τὰ Ὀθωμανικά, καὶ ἐντεῦθεν μάλιστα, κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, ὑποπτευόμενον ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ, τελεσθησομένῃ ἐν τῇ Ἑλληνικῇ χώρᾳ, τὸ πλοῖον τοῦτο ἔφερε πυρίτιδα καὶ δυναμίτιδα, μὴ δηλουμένας ἐν τοῖς ἐγγράφοις αὐτοῦ, εὑρίσκετο δ’ ἠγκυροβολημένον παρὰ τὴν ἀκτὴν τῆς Σμύρνης καὶ προπαρεσκεύαζε τὴν λαθρεμπορίαν, ἣν ἐντεῦθεν εἶχε μελετήσει· οὕτως ἠγκυροβολημένον συνελήφθη, ἐῤῥυμουλκήθη εἰς Σμύρνην καὶ ἐκεῖ, γενομένης τῆς ἐρεύνης, ἀπεδείχθησαν τὰ πράγματα. Οὐδὲν ἄρα εἴχομεν δικαίωμα νὰ ὑποβάλωμεν παραστάσεις διὰ ταῦτα εἰς τὴν Ὀθωμανικὴν Κυβέρνησιν.

§19ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πόσον ποσὸν εἶχε;

§20ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μέγα ποσόν.

§21ΚΟΡΠΑΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι τοῦ Προξένου;

§22ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ δεύτεραι, μάλιστα· αἱ πρῶται ἦσαν, ὅτι τὸ πλοῖον συνελήφθη πλέον εἰς τὸ πέλαγος, καὶ διὰ τοῦτο ἡ πρώτη διαταγή, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ Γενικὸς Πρόξενος Σμύρνης, ὅπως γένηται ἔρευνα, συνεργούσης καὶ τῆς Προξενικῆς ἀρχῆς, ἐπὶ τοῦ πλοίου, διότι ἀρχικὴ εἴδησις ὑπῆρξεν, ὅτι τὸ πλοῖον εὑρίσκετο ἐν τῷ λιμένι, ἡ πρώτη, λέγω, διαταγὴ ἀνεκλήθη ὑπὸ τοῦ Προξένου, πιστεύσαντος εἰς δευτέραν ἀγγελίαν, ὅτι πρόκειται περὶ πλοίου ἐν τῷ πελάγει ἔτι εὑρισκομένου, ὅπου δὲν εἶχε βεβαίως δικαίωμα ἡ Ἀρχὴ νὰ ἐνεργήσῃ ἔρευναν. Ἀνακληθείσης δὲ τῆς πρώτης διαταγῆς, ὁ Γεν. Πρόξενος παρήγγειλε τὸν διερμηνέα, νὰ μὴ μεταβῇ ἐπὶ τοῦ πλοίου· ἀλλ’ ἡ τελευταία πληροφορία ὑπῆρξεν ἄλλη, διότι ἀπεδείχθη μὲν, ὅτι ἀληθῶς τὸ πλοῖον δὲν εὑρίσκετο ἐν τῷ λιμένι τῆς Σμύρνης, ἀλλ’ ὄπισθεν τοῦ φρουρίου τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, ἐκεῖ ὅμως ἦτο παρὰ τὴν ἀκτὴν ἠγκυροβολημένον καὶ συγκοινωνοῦν πρὸς τὴν ξηρὰν, ἡ δὲ Ἀρχὴ ἐκεῖθεν ἐῤῥυμούλκησεν αὐτὸ εἰς τὸν λιμένα, ὅπου ἐζήτησε τὴν σύμπραξιν τῆς Ἑλληνικῆς ἀρχῆς, ὅπως γίνῃ ἡ ἐπίσκεψις, ὁ δὲ Πρόξενος, ἄλλως γινώσκων τὰ πράγματα, ἠρνήθη τὴν σύμπραξίν του· παρῆλθε διάστημα 24 ὡρῶν καὶ μετὰ ἐπανειλημμένας προσκλήσεις ἡ Ὀθωμανικὴ ἀρχὴ προέβη μόνη εἰς τὴν ἔρευναν, ἥτις ἀπέδειξεν, ὅτι ὑπῆρχε λαθρεμπόριον.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ ὑπόθεσις εἶναι περατωμένη καὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν καὶ διὰ τὴν Ὀθωμανικὴν Κυβέρνησιν, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲν κώλυμα νὰ καταθέσῃ ὁ Ὑπουργὸς τὰ ἔγγραφα, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν πρὸς τοῦτο· τὸν εἰδοποιῶ δὲ, ὅτι σκοπῶ αὔριον, ἢ μετὰ τὴν αὔριον, ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, νὰ ἀπευθύνω αὐτῷ ἐπερώτησιν περὶ τῆς τύχης, τὴν ὁποίαν ἔλαβον οἱ ἐν ταῖς εἱρκταῖς τῆς Κωνσταντινουπόλεως κρατούμενοι συμπολῖται ἡμῶν Πασχίδης καὶ Φιλιππίδης.

§24ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Περὶ μὲν τῶν ἐγγράφων, τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν ὑπόθεσιν, περὶ ἧς πρὸ ὀλίγου εἶπον, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ καταθέσω αὐτὰ, διότι ἀληθῶς τὸ κύριον στάδιον τῆς ὑποθέσεως εἶναι περατωμένον, δὲν νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι ἀξία μεγάλης σημασίας ἡ ὑπολειπομένη εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐνέργεια παρὰ τῇ Πύλῃ διὰ τὰς πρώτας παρατυπίας περὶ τὴν ἐνέργειαν τῶν Ὀθωμανικῶν ἀρχῶν. Περὶ δὲ τῆς δευτέρας ὑποθέσεως, περὶ ἧς ἐγένετο ἐρώτησις ἐκ μέρους τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτοῦ, δύναμαι νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι αἱ πληροφορίαι, αἱ ὑπάρχουσαι, περὶ τῆς τύχης τῶν Φιλιππίδου καὶ Πασχίδου εἶναι ὡρισμέναι, αἱ ἑπόμεναι· ὅτι οἱ Φιλιππίδης καὶ Πασχίδης ὑπεχρεώθησαν ὑπὸ τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως εἰς ὑπερορίαν ἐν Τριπόλει τῆς Βαρβαρίας, ὅπου θέλουσι, κατὰ τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως, διατελεῖ ὑπὸ ἀστυνομικὴν ἐπίβλεψιν.

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ὑπόθεσις, κατὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι τελειωμένη διὰ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν· δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἦναι καὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν, νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ παρακληθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικὴ Πρεσβεία ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, ὡς ἔδει.

§26ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ παραστῇ προσεχῶς ἡ εὐκολία νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις βεβαίως δὲν εἶναι περατωμένη διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, καὶ σήμερον εἶναι ἀδύνατος ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων.

§27ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δύνασθε νὰ προσδιορίσητε ἐντὸς πόσου χρόνου;

§28ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀδύνατον’ ἀλλ’ ἴσως καὶ ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης.

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη χθὲς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σύμβασιν, τὴν ἀναπτύσσουσαν, συμπληροῦσαν καὶ τροποποιοῦσαν τὴν γενικὴν σύμβασιν τοῦ δανείου τῶν 135,000,0000, καὶ τὴν ἀναφερομένην εἰς τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, τὸ προσδιωρισμένον διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν πλοίων. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν δύναται νὰ καταθέσῃ αὐτήν.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§31ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὔριον;

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως θὰ κατατεθῇ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσλήψεως ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ ἰδιωτῶν ἰατρῶν, φαρμακοποιῶν καὶ ἱερέων.

§34Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μίαν μόνην ἐρώτησιν ἔχω νὰ ἀπευθύνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· ἐὰν ἦναι δυνατὸν εἰς αὐτὸν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ δὲν ἐζήτησεν ὡσαύτως νὰ νομιμοποιήσῃ τὴν πρὸς προσδιορισμὸν γραφέων καὶ ἀναπλήρωσιν τῶν κλητήρων ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν;

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν ἰδιώτας γραφεῖς.

§36Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε διατὶ ἐλήφθη πίστωσις πρὸς τοῦτο εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889;

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν γινώσκω, ἐὰν περιλαμβάνηται πρὸς τοῦτο, ἢ ἐὰν ἦναι ἐν γενικωτέρῳ ἄρθρῳ, ἀλλὰ σήμερον δὲν ἔχομεν· ἀλλὰ καὶ ἂν πρόκηται νὰ ἔχωμεν, κατὰ τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἐπιτρέπεται τοῦτο, ὁ νόμος οὗτος ἀναγράφει θέσιν εἰδικῶν γραφέων.

§38ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὅμως, Κεφάλ. 19ον, περιλαμβάνεται καὶ ἀντιμισθία ἰδιωτῶν γραφέων, ἀναπληρωτῶν κλητήρων τοῦ Ὑπουργείου, ἀντιμισθία ἀναπληρωτῶν τυπογράφων καὶ ἀντιμισθία ἀναπληρωτῶν βοηθῶν τυπογραφείου καὶ ἀναπληρωτοῦ ἰδιώτου μεταφραστοῦ.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὗτοι εἶναι ἡμερομίσθιοι. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ ᾼΥΛϚʹ νόμου τῆς 19 Μαΐου 1887. Ἐπὶ τούτου ὑπάρχει τροπολογία τῶν κκ. Κόρπα καὶ Σάκκη.

§41ΣΑΚΚΗΣ. Ἀφοῦ πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ ἴδιον νομοσχέδιον, τότε εἶναι περιττὴ ἡ τροπολογία. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἔχει, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποδοχῶν τῶν ὁπλιτῶν τοῦ λόχου τῶν τηλεγραφητῶν).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν Διευθύνσεων τοῦ Μηχανικοῦ.

§43ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλε χθὲς κατάστασιν, δεικνύουσαν τὰς δαπάνας, αἵτινες προστίθενται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἐξ ἄλλων νομοσχεδίων· ταύτην δὲν εἴδομεν.

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνεκοίνωσα ὅμως ἀναγνοὺς τὸ περιεχόμενον ἐκθέσεως, καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἀνεγράφετο ποσὸν 6,800 περίπου, ἐξ ὧν, ἀφαιρουμένων τῶν 2,000 περίπου, τῶν περιεχομένων ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ, μένουσι δρ. 4,800.

§45ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Παρακαλοῦνται καὶ οἱ λοιποὶ Ὑπουργοὶ νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποσχέσεις των καὶ ὑποβάλωσι πληροφορίας περὶ τῶν δαπανῶν.

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸ πάντων ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§47ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύο πληροφορίαι ἐζητήθησαν, τὴν μὲν μίαν τὴν ἔδωκα χθές, ἀλλὰ δὲν ἦσθε παρών, φαίνεται, τὴν περὶ τηλεγραφείων, τὴν δὲ περὶ ταχυδρομείων ἔχω ἐνταῦθα καὶ θέλω κατὰ τὴν συζήτησιν προσαγάγει. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐφεδρείας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται).

§50ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τί συμβαίνει; ὑπάρχουσι στρατολογικὰ μητρῷα διὰ διαφόρους ἀπογραφὰς, καὶ ποῖαι εἶναι αὗται αἱ ἀπογραφαί;

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὰς προηγουμένας ἀπογραφὰς δὲν ὑπῆρχον τὰ στρατολογικὰ μητρῷα. Ἤρξαντο ταῦτα ἐφαρμοζόμενα τελευταῖον, ἀφ’ οὗ ἐψηφίσθη ὁ νόμος, ὁ περὶ αὐτῶν· ὡς βλέπετε καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει, στρατολογικὰ μητρῷα ἤρξαντο λειτουργοῦντα ἀπὸ τοῦ 1885, καὶ ἔχομεν αὐτὰ τῶν ἐτῶν 1885, 1886, 1887 καὶ 1888· πρὸ τοῦ ἔτους ἐκείνου δὲν εἴχομεν στρατολογικὰ μητρῷα. Ἑπομένως ὡς πρὸς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην θὰ ἐφαρμόζηται ὁ κανὼν εἰς τὰς κλάσεις καθ’ ἡλικίαν, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δ’ ἐκείνης θὰ ἐφαρμόζηται ὁ κανὼν εἰς τοὺς ἐγγεγραμμένους κατὰ κλάσεις ἐπιστρατεύσεως.

§52ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μία ἀνακρίβεια εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Στρατολογικὰ μητρῷα εἴχομεν, ἀφότου ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ γενικῆς στρατολογίας. Κατὰ πόσον ἐλειτούργησαν, δὲν γνωρίζω, γνωρίζω μόνον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δι’ ἑνὸς νόμου, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἄνευ οὐδεμιᾶς αἰτιολογίας, κατήργησε τὰ στρατολογικὰ μητρῷα. Ἀλλ’ ἡ ἐπιστρατεία, φαίνεται, ἀπέδειξεν, ὅτι αὕτη ἡ κατάργησις ἦτο ὅλως διόλου ἄτοπος καὶ πρᾶξις λίαν ἐπιβλαβὴς καὶ ὅλως ἀδικαιολόγητος. Ἕνεκα τούτου διὰ τοῦ τελευταίου νόμου εἰσήχθη ἐκ νέου τὸ περὶ στρατολογικῶν μητρώων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀκρίβεια τῶν πραγμάτων, καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι πολλάκις βαίνομεν εἰς ψήφισιν καὶ κατάργησιν νόμων ἄνευ προηγουμένης ἐμβριθοῦς μελέτης τῶν διατάξεων αὐτῶν.

§53ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ λέγεται «.... καλοῦνται κατὰ πρῶτον....» Τί ἐννοεῖ τοῦτο;

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἡ ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ.

§55ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταῤῥυθμίζεται ὁ κείμενος νόμος.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Συγχωνεύονται οἱ δύο νόμοι εἰς ἕνα, ἐν δὲ τῇ συγχωνεύσει γίνεται καὶ μεταῤῥύθμισις· ὡς πρὸς τὴν διάταξιν ὅμως ταύτην οὐδεμία γίνεται μεταῤῥύθμισις, ἡ δὲ ἔννοια εἶναι, ὅτι ἐν τῇ σειρᾷ τάσσονται πρῶτοι οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ στρατῷ, ὅπερ φυσικὸν, διότι εἶναι οἱ νεώτεροι· ἡ κλάσις ἡ ὑπηρετοῦσα εἶναι ἡ πρώτη, διότι εἶναι ἡ κλάσις τῶν νεωτέρων, καλοῦνται ἄρα οἱ ἔφεδροι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν κλάσιν ταύτην, διότι ἡ κλάσις ἔχει ἄνδρας κατατεταγμένους ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, ὅσοι δὲ δὲν κατετάχθησαν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, οὗτοι ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, ἑπομένως, καλουμένης τῆς ἐφεδρείας, ὀρθὸν εἶναι, νὰ καλῶνται οὗτοι πρῶτοι.

§57ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθῶς ἡρμηνεύθη ὁ νόμος, ἀλλ’ ὄχι ὅπως ἔχει, διότι «καλοῦνται κατὰ πρῶτον» σημαίνει, κατὰ πρώτην φοράν.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§59ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε διατὶ δὲν ἀφίνετε τὸ γράμμα τοῦ νόμου ὡς ἔχει εἰς τὸν καταργούμενον, ἔνθα εἶναι πολὺ εὐκρινέστερον;

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι ἡ διάταξις αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὴν ἡλικίαν, τὸ δὲ νομοσχέδιον εἰσήχθη ἀκριβῶς, ἵνα κανονισθῇ ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχωσι στρατολογικὰ μητρῷα, δὲν θὰ καλῶνται οἱ ἔφεδροι καθ’ ἡλικίας, ἑπομένως ἐδέησε νὰ μεταβληθῇ τὸ λεκτικὸν, ἵνα μὴ ἐφαρμόζηται ἡ διάταξις μόνον εἰς τοὺς καλουμένους καθ’ ἡλικίας, ἀλλὰ ἵνα ἐφαρμόζηται καὶ εἰς τοὺς καλουμένους κατὰ κλάσεις στρατολογικὰς, τουτέστιν εἰς τοὺς ἀπὸ τοῦ 1885 ἐκ τῶν στρατολογικῶν μητρῴων, εἰς δὲ τοὺς πρὸ τοῦ 1885 καθ’ ἡλικίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 5).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (Ἀναγινώσκεται).

§62ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι αἱ 40 ἡμέραι εἶναι λίαν ὑπερβολικαὶ, διότι εἰς τὴν Γαλλίαν αἱ ἀσκήσεις αὗται δὲν διαρκοῦσι πλέον τῶν 28 ἡμερῶν, καὶ νομίζω, ὅτι τὰ βάρη τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας εἶναι ἤδη παρὰ πολὺ μεγάλα, ὅπως αὐξήσωμεν αὐτὰ καὶ διὰ τοιαύτης τεσσαρακονθημέρου ὑπηρεσίας κατ’ ἔτος. Σημειώσατε δὲ, ὅτι αἱ τεσσαράκοντα αὗται ἡμέραι θὰ γίνωσι τοὐλάχιστον δύο μῆνες, διότι συχνάκις ὁ στρατιώτης, ὅστις θὰ ἦναι μακρὰν τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ συνέρχωνται οἱ γυμναζόμενοι, ἔχει νὰ διατρέξῃ ἀποστάσεις διὰ τόπον, ὅπου αἱ συγκοινωνίαι δὲν γίνονται παντοῦ εὐκόλως, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰς 40 αὐτὰς, ἑτέρας πέντε καὶ δέκα καὶ 15 ἡμέρας. Διὰ τοῦτο, πιστεύω, ὅτι αἱ τεσσαράκοντα αὗται ἡμέραι εἶναι ὑπερβολικώταται, προστιθέμεναι εἰς τὰς τόσον ὑπερβολικὰς στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ πολίτης.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διάταξις αὕτη δὲν εἶναι νέα, εἶναι διάταξις τοῦ κειμένου νόμου τοῦ 1884, ἀναγράφεται δὲ ἀπαραλλάκτως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὡς ἔχει ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1884. Δὲν εἶναι δὲ ἡ διάρκεια τῶν 40 ἡμερῶν ὑποχρεωτικὴ, ὡς παρατηρεῖ ὁ κ. Βουλευτής· αἱ ἀσκήσεις τῆς ἐφεδρείας διαρκοῦσι μέχρι τεσσαράκοντα ἡμερῶν, ἀνήκει δ’ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, νὰ κανονίσῃ τὸν χρόνον, πάντως ὅμως οὐχὶ ἀνωτέρω τῶν 40 ἡμερῶν. Ἄν αἱ 28 ἡμέραι, αἵτινες δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἐπαρκεῖς, ἠδύναντο νὰ χρησιμοποιηθῶσι πᾶσαι, δὲν θὰ ἦτο ἀναγκαία ἡ ἄδεια, ὅπως ἡ ὑπηρεσία κανονίσῃ τὴν διάρκειαν πέραν τοῦ ἐλαχίστου ὅρου· ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν δὲν ἐπετεύχθη ἔτι διὰ τῆς συνεχοῦς ἐφαρμογῆς ἡ αὐστηρὰ τῶν διατάξεων ἐκτέλεσις. Θὰ ὑπάρξῃ ἄρα ἀπώλεια χρόνου, ἣν θὰ πληρώσῃ ἡ ὑπηρεσία διὰ προσθέτου διαρκείας τῶν ἀσκήσεων. (Ἐπιτρεπομένης δὲ τῆς παρατάσεως τῶν ἀσκήσεων μέχρι 40 ἡμερῶν ἐν συνόλῳ, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἀνωτάτη αὕτη διάρκεια τότε μόνον θέλει ὁρισθῆ, ὅταν ἡ ἐπὶ τοσοῦτον παράτασις τῶν ἀσκήσεων ἀποδειχθῇ ἀπολύτως ἀναγκαία.

§64ΚΟΡΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ χρόνος αὐτὸς, ὅ τε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ὁ ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ, δὲν εἶναι πολὺς, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ πλεῖστον διατίθεται εἰς προκαταρκτικὰς ἀσκήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναπόφευκτοι, διὰ νὰ δυνηθῶσιν οἱ λαμβάνοντες μέρος νὰ ἐκπληρώσωσιν αὐτὰ τὰ λεγόμενα «μεγάλα γυμνάσια», καὶ εἶναι ἀνάγκη 30 ἡμέραι νὰ δαπανηθῶσιν εἰς τὰ προκαταρκτικὰ, τέσσαρες δ’ ἡμέραι εἶναι προσδιωρισμέναι διὰ τὰ μεγάλα γυμνάσια. Ἑπομένως εἶναι ὀλιγώτεραι ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται, διότι ὑποθέτομεν, ὅτι θὰ δαπανηθῶσι πρὸς τὰς στρατιωτικὰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας καὶ 10, ἴσως καὶ 15 ἡμέραι.

§65ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 6 λέγει (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὰς ἀσκήσεις ὑποβάλλονται καὶ οἱ κατὰ τὸν στρατολογικὸν νόμον ἀπαλλαγέντες, πλὴν τῶν διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας προωρισμένων, προσερχόμενοι κατὰ τὸ ἕκτον καὶ τὸ δέκατον μετὰ τὴν ἀπαλλαγήν των ἔτος.» Ὑποτίθεται τώρα ἐκ τῆς τελευταίας αὐτῆς φράσεως, ὅτι προσέρχονται καὶ οἱ ἀπαλαγγέντες εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, καὶ ἑπομένως μὴ ὑπηρετήσαντες διόλου εἰς τὸν στρατόν.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως. Τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον κατὰ τοῦτο νεωτερίζει, ὅτι ἀπαλλάττει τῆς ὑποχρεώσεως τοὺς εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας προωρισμένους, ὡς πρὸς τ’ ἄλλα δὲ, ἀφίνει τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι· κατὰ δὲ τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι, καλοῦνται οἱ ἀπαλλαγέντες εἰς τὰς ἀσκήσεις, αἵτινες εἶναι ἡ μόνη αὐτῶν παρασκευὴ πρὸς ἃς ὑπέχουσιν ὑποχρεώσεις ἐν ἐπιστρατείᾳ καὶ ἐν πολέμῳ.

§67ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι οἱ μὴ ὑπηρετήσαντες εἰς τὸν στρατὸν καθ’ ὁλοκληρίαν, δὲν δύνανται ἐπὶ 40 ἡμέρας νὰ κάμωσι τίποτε. Πρὸς τί λοιπὸν νὰ καλῶνται εἰς ἀσκήσεις, ἀφοῦ δὲν θὰ προφθάσωσι νὰ ἀσκηθῶσιν οὔτε εἰς τοὺς βηματισμούς; Ἐπιθυμῶ λοιπὸν, νὰ ὁρισθῇ, ὅτι θὰ καλῶνται ἐκεῖνοι μόνον οἱ ἀπαλλαγέντες, οἱ ὁποῖοι προϋπηρέτησαν εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις αὕτη τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀφορᾷ εἰς εὐρύτερον κύκλον, διότι, ἂν γένηται δεκτὴ, πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὰς διατάξεις τῶν νόμων, τὰς ἐπιβαλλούσας ὑπηρεσίαν ἐν καιρῷ ἐπιστρατείας καὶ ἐν καιρῷ πολέμου εἰς τοὺς ἀπαλλαγέντας. Ἂν μὴ καταργήσωμεν τὰς διατάξεις ταύτας καὶ ἀφήσωμεν τοὺς ἀπαλλαγέντας ὑποχρέους εἰς κατάταξιν ἐν ἐπιστρατείᾳ καὶ ἐν πολέμῳ, δὲν εἶναι δυνατὸν, νὰ μὴ παρασκευάσωμεν αὐτοὺς δι’ ἀσκήσεώς τινος ἐν εἰρήνῃ εἰς ταύτας, τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλομένας εἰς αὐτοὺς ὑποχρεώσεις. Ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζῃ, ὅτι ἡ παρασκευὴ, ἡ διὰ τῶν ἀσκήσεων παρεχομένη, δὲν εἶναι ἀποχρῶσα, πρέπει νὰ προτείνῃ αὐτὴν πληρεστέραν, τουτέστι μείζονα ἐπιβάρυνσιν τῶν ἀπαλλαγέντων, δὲν δύναται ὅμως νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν τῆς μόνης παρεχομένης εἰς τὸν ἀπαλλαγέντα ἀσκήσεως πρὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἤθελε κληθῆ πρὸς ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ, ἐπιστρατευομένῳ, ἢ πολεμοῦντι. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ θὰ ἠδύνατο ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν λοιπὴν νομοθεσίαν νὰ ψηφισθῇ, μόνον ἂν συνάμα θὰ κατηργεῖτο καὶ ἡ ὑποχρέωσις τῶν ἀπαλλαγέντων πρὸς ὑπηρεσίαν ἐν ἐπιστρατείᾳ καὶ ἐν πολέμῳ, ἀλλὰ τοῦτο, πιστεύω, οὐδεὶς προτείνει.

§69ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ προσκλήσεως τῶν ἀπαλλαγέντων εἰς τὰ γυμνάσια τῆς ἐφεδρείας καὶ προσκλήσεως τῶν ἀπαλλαγέντων ἐν καιρῷ ἐπιστρατείας καὶ ἐν καιρῷ πολέμου. Τὰ γυμνάσια τῆς ἐφεδρείας δὲν θέλουσι διαρκέσει, ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, εἰμὴ 40 ἡμέρας. Ἑπομένως ἐπιμένω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα νὰ λάβωσιν οἱανδήποτε ἐκπαίδευσιν αὐτοὶ, οἱ ἀπαλλαγέντες· τοὐναντίον ἡ παρουσία των θὰ παρεμβάλῃ ἐμπόδια εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν γυμνασίων, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ λάβωσι μέρος οἱ πραγματικῶς γεγυμνασμένοι. Ἀλλ’ ἕπεται διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ὅτι εἶναι περιττὴ καὶ ἡ πρόσκλησις τῶν ἀπαλλαγέντων ἐν καιρῷ ἐπιστρατείας καὶ ἐν καιρῷ πολέμου; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Ὅταν, Κύριοι, ἔχωμεν ἐπιστρατείαν καὶ πόλεμον, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐνδέχεται νὰ μείνωσιν ὑπὸ τὰς σημαίας ἐπὶ πολὺ μακρὸν χρόνον, καὶ ἐν ᾧ οἱ γεγυμνασμένοι, φέρ’ εἰπεῖν, μάχονται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἐπικρατείας, αὐτοὶ ἐδῶ θὰ σχηματίσωσι τὰ ἐπικουρικὰ ἐκεῖνα σώματα, τὰ ὁποῖα θὰ σπεύσωσιν εἰς συμπλήρωσιν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου τεθειμένων εἰς ἀχρηστίαν. Ὅθεν βεβαίως πρέπει νὰ καλῶνται τότε καὶ οἱ ἀπαλλαγέντες· ἀλλὰ πρέπει νὰ καλῶνται καὶ κατὰ τὴν πρόσκλησιν τῆς ἐφεδρείας; Χρειάζεται ἆρά γε νὰ δώσωμεν προκαταρκτικήν τινα ἐκπαίδευσιν εἰς τοὺς ἀπαλλαγέντας τούτους; Ἀλλὰ τότε πολὺ προτιμότερον ἦτο, νὰ δώσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν ταύτην πρὸ τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτῶν, καὶ ν’ ἀφήσωμεν αὐτοὺς ἡσύχους, μέχρις ὅτου παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιστρατείας καὶ τοῦ πολέμου. Καλοῦντες αὐτοὺς κατὰ τὴν πρόσκλησιν τῆς ἐφεδρείας, ματαιοπονοῦμεν ἐντελῶς.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἷς τῶν σπουδαιοτέρων σκοπῶν, εἰς οὓς ἀφορᾷ ἡ ἄσκησις τῆς ἐφεδρείας ἐν καιρῷ εἰρήνης εἶναι, ἀσχέτως πρὸς τὰ τῆς ἐκγυμνάσεως ἀνδρῶν καὶ στελεχῶν, καὶ ὁ καταρτισμὸς, ἔν τε τῇ νομοθεσίᾳ καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ καὶ τῶν τῆς λειτουργίας αὐτοῦ, τουτέστιν ἡ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς ἀποκάλυψις τῶν ἐλλιπῶς καὶ πλημμελῶς ἐχόντων ἐν τῇ νομοθεσίᾳ εἰς ἀναπλήρωσιν καὶ διόρθωσιν αὐτῶν καὶ ἡ πρὸς τὴν κανονικὴν, ἐναρμόνιον καὶ ὡς ἔνεστι ταχυτέραν κίνησιν τῆς μηχανῆς προσοικείωσις τῶν τε ἀνηκόντων εἰς τὴν δύναμιν τῆς ἐφεδρείας ἐν οἱᾳδήποτε κατηγορίᾳ καὶ τῶν, εἰς οὓς εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ φροντὶς τῆς συγκεντρώσεως καὶ καταδιώξεως τῶν ὑποχρέων, καλουμένης τῆς ἐφεδρείας εἰς ἐνέργειαν διὰ λόγον οἱονδήποτε ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου προνοουμένων. Περὶ πάντα ταῦτα ἡ ἐπὶ τοὺς ἀπαλλαττομένους ἐφαρμογὴ εἶναι ἐπίσης ἀναγκαία, ὅπως καὶ ἡ ἐπὶ τοὺς προϋπηρετήσαντας, ἀφοῦ ἐν ἐπιστρατείᾳ ἢ πολέμῳ ἔχουσι καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι τὰς αὐτὰς καὶ οἱ προϋπηρετήσαντες ὑποχρεώσεις· δέον ἄρα διὰ τῶν ἀσκήσεων νὰ γυμνασθῶσιν εἰς τὴν ταχεῖαν προσέλευσιν ἐπὶ τῇ προσκλήσει, νὰ μάθωσι, ποῦ συγκεντροῦνται, παρὰ τίνος καὶ πῶς καλοῦνται, πῶς γίνεται ἡ κατάταξις καὶ τί μετὰ τὴν κατάταξιν τοῖς ἐπιβάλλεται. Οὕτως ἐν εἰρήνῃ ἐκγυμνασθέντες, θὰ ὦσιν ἕτοιμοι, ὅπως, ἐπιστρατευομένης τῆς ἐφεδρείας, προσέρχωνται καὶ αὐτοὶ ἐπίσης ταχέως, ὅπως καὶ οἱ προϋπηρετήσαντες, καὶ θὰ ἔχωσι γνῶσιν, τί πρέπει μεθ’ ἑαυτῶν νὰ φέρωσι καὶ τί προσελθόντες πρέπει νὰ πράξωσι. Θὰ γινώσκωσι δὲ καὶ τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα, τίνες εἰσὶν οἱ εἰς ἕκαστον προσελευσόμενοι, καὶ πῶς περὶ τὰ τῶν ἀπαλλασσομένων λειτουργεῖ ὁ θεσμὸς, ἐνδεικνυμένων οὕτω καὶ τῶν ἀναγκαίων συμπληρώσεων καὶ μεταῤῥυθμίσεων. Ἡ προσέλευσις εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον, ἡ ἐκεῖ ἔνδυσις, ἡ κατάταξις καὶ ἡ μετάβασις εἰς τὸ σύνταγμα ἀποτελοῦσι τὸ πλεῖστον τῆς διὰ τῶν ἀσκήσεων τῆς ἐφεδρείας ἀποκτωμένης ἐμπειρίας, καὶ ἑπομένως τὸ πλεῖστον τῆς ἐξ αὐτῶν ὠφελείας. Ἀλλὰ πλὴν ταύτης τῆς ὠφελείας θέλουσιν ὠφεληθῆ οἱ ἀπαλλαττόμενοι καὶ ἐκ τῆς ἀντιλήψεως τῶν κατὰ τὴν στρατοπέδευσιν καὶ ἐκ τῆς παρ’ αὐτῶν, ἔστω καὶ ὀλιγοημέρου, ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων στρατιωτῶν ἐν στρατοπέδῳ. Ἐπὶ τούτοις θ’ ἀσκηθῶσιν ἐπὶ μικρὸν κανονικῶς καὶ ὡς στρατιῶται. Πάντα ταῦτα εἶναι ἐφόδιον ἀπαραίτητον τοῦ ὑποχρέου εἰς ὑπηρεσίαν ἐν ἐπιστρατείᾳ ἢ πολέμῳ, διὰ τῆς ἐκτελέσεως δ’ αὐτῶν ἐπιτυγχάνεται τοῦ θεσμοῦ ἡ συμπλήρωσις καὶ λειτουργία.

§71ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε, ὅτι ἔπαυσε νὰ προτείνηται ὡς κύριος λόγος τῆς προσκλήσεως τῶν ἐφέδρων ἡ ἐκγύμνασις· διότι πράγματι, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ ἐκγυμνασθῶσιν, οὔτε κἂν ἰδέαν νὰ λάβωσι τῶν γυμνασίων κατὰ τὰς 40 ἡμέρας. Τώρα προὐβλήθη ἕτερος λόγος, ἵνα συνειθίσωσιν οὗτοι νὰ προσέρχωνται εὐπειθῶς, ὁσάκις κληθῶσιν. Ἀλλὰ τότε, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ προσκαλέσωμεν καὶ τοὺς ἄλλους, τοὺς εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας χρησίμους, διότι ἡ αὐτὴ ἀνάγκη, τοῦ νὰ μάθωσι νὰ ὑπακούωσιν εὐπειθῶς εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ὑφίσταται οὐ μόνον διὰ τοὺς ἀπαλλαγέντας, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους. Ἑπομένως, ἂν τὸ ὑπακούειν ἦναι ὁ σκοπὸς τῆς προσκλήσεως, πρέπει νὰ περιλάβωμεν καὶ αὐτοὺς, διὰ συνειθίσωσιν εἰς τὸ προσέρχεσθαι εὐπειθῶς. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ σπουδαίως ἡ πρόσκλησις τῶν ἀπαλλαγέντων ἐν καιρῷ προσκλήσεως τῆς ἐφεδρείας.

§72ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐφεδρεία καλεῖται πρὸς ἀσκήσεις κατ’ ἔτος, μετέχουσι δὲ τῶν ἀσκήσεων τούτων οἱ διανύοντες τὸ τέταρτον καὶ τὸ ὄγδοον τῆς ὑπηρεσίας των ἔτος ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ.» Γίνεται δηλαδὴ λόγος περὶ ὑπηρεσίας, ἐνῷ δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν, ἀφοῦ δὲν ἦναι ἐν ἐνεργείᾳ.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ὑποχρεώσεως διανύονται συνήθως ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ, εἰς ἣν ἕπεται ἡ ἐφεδρική· ἡ λέξις ἄρα «ὑπηρεσία» περιλαμβάνει τήν τε ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἀποτινομένην ὑποχρέωσιν καὶ τὴν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ. Ἄλλως καὶ ἡ ἐφεδρικὴ ὑποχρέωσις ἀφορᾷ κατὰ τὸν νόμον καὶ εἰς ὑπηρεσίαν, ὅπως ἀφορᾷ καὶ εἰς ἀσκήσεις.

§74ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅτε κατὰ πρῶτον ὑπεβλήθη ὁ νόμος «περὶ γενικῆς στρατολογίας», ἔλαβον τὴν τιμὴν, ἴσως μεταξὺ τῶν ὀλίγων, νὰ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις μου, διὰ τῶν ὁποίων παρέστησα, ὅτι τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ δὲν εἶναι κατάλληλον διὰ τὸ σῶμά μας. Ἐγένετο μακρὰ συζήτησις, καὶ ἐννοεῖται ὑπερίσχυσε βεβαίως ἡ γνώμη τῶν περισσοτέρων καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο καὶ εὑρίσκονται ὑπὸ τὸ κράτος ἄλλων ἰδεῶν ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔχω ἐγώ. Ἀλλὰ τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι τὸ ἔνδυμα δὲν εἶναι διὰ τὸ σῶμά μας, καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι διὰ τῆς κατ’ ἔτος γινομένης μεταβολῆς, ἀντὶ νὰ διορθωθῇ, χαλᾷ περισσότερον. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ βασανιζώμεθα καὶ νὰ ζητῶμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν πρακτικὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι, δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ τοῦ μέλλοντος καὶ νὰ γίνῃ γενικωτέρα σκέψις περὶ ῥιζικῆς τροποποιήσεως τοῦ συστήματος; διότι αἱ μερικαὶ μεταβολαὶ, ἡ μεταβολὴ τοῦ γενικοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, ἡ μεταβολὴ τοῦ νόμου περὶ ἐφεδρείας, αἵτινες καθ’ ἑκάστην ἐπαναλαμβάνονται, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἡ βάσις δὲν εἶναι κατάλληλος καὶ ἐφαρμοζομένη, ὅπως θέλομεν νὰ πιστεύωμεν. Πρέπει λοιπὸν κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ κανονισθῇ ὁ νόμος· διότι, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς νομοθεσίας ἄλλων Ἐθνῶν, θέλομεν ἰδεῖ, ὅτι τὸ σύστημα τῆς γενικῆς στρατολογίας πολὺ διαφόρως ἐφαρμόζεται, παρ’ ὅ,τι ἐδῶ, καὶ ὑπάρχουσι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον πολὺ συντελέσει ἐδῶ, καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἠδυνάμεθα νὰ διευκολύνωμεν πράγματι τὴν ἐκγύμνασιν τοῦ λαοῦ, χωρὶς νὰ ὑπάρχωσιν αἱ δυσκολίαι καὶ τὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν παρουσιάζονται, καὶ χωρὶς νὰ ζητῶμεν διὰ τῶν νόμων νὰ διορθώσωμεν, ἐν ᾧ τουναντίον γεννῶμεν δυσκολίας μεγαλειτέρας.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ τοῦ ἱματισμοῦ....

§76ΤΙΝΕΣ. Παρενοήσατε, δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἄλλο ἐννοεῖ ὁ κ. Ῥικάκης.

§77ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι εἰς τὸ νέον νομοσχέδιον παρελείφθησαν ὅλως διόλου τὰ περὶ ἐνδυμασίας, ἀφοῦ ἤδη ἦλθε κατὰ τύχην λόγος περὶ αὐτῆς.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ταῦτα παρελείφθησαν, διότι κατὰ τοὺς γενικοὺς κανόνας τῶν τῆς στρατολογίας ἡ ὑπηρεσία ταύτης κανονίζεται διὰ Β. Διαταγμάτων. Ἐν τῷ ἀρχικῷ νόμῳ τοῦ 1884 περιελήφθησαν διατάξεις τινὲς περὶ ἱματισμοῦ, ἐθεωρήθη δέ, συγχωνευομένων τῶν δύο νόμων, ὅτι ἦτο ὅλως περιττὸν νὰ διατηρηθῶσιν αὗται. Τὰ τοῦ ἱματισμοῦ προσφορώτερον κανονίζονται διὰ Β. Διαταγμάτων, οὐδὲ προσήκει εἰς τὸν κανονισμὸν αὐτῶν τὸ μόνιμον νομοθετικῆς διατάξεως. Πᾶσα περὶ ἱματισμοῦ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ οὐ μόνον περιττὴ εἶναι, ἀλλὰ θὰ ἐπήγετο καὶ δυσχερείας, θὰ προσέκρουε δὲ εἰς τὰ περὶ ἱματισμοῦ γενικώτερον κρατοῦντα ἐν τῷ στρατῷ καὶ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας.

§79ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν πρόκηται νὰ πληρώνωσιν οἱ ἔφεδροι, ἔχω ἀντίῤῥησιν, διότι τοῦτο πρέπει νὰ προληφθῇ. Τὸ τίμημα τῶν νέων στολῶν βεβαίως εἶναι μία φορολογία, τὴν ὁποίαν θὰ κανονίσωμεν ἡμεῖς, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν κανονίσῃ διὰ Β. Διατάγματος. Ἄν ὅμως πρόκηται, ὅπως ὁ ἰσχύων νῦν νόμος ἀναγράφει, νὰ μὴ πληρόνωσι τίμημα ἱματισμοῦ, τότε συμφωνῶ.

§80ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔσπευσε καὶ ἠθέλησε νὰ εἴπῃ περὶ τοῦ ἱματισμοῦ, παρανοήσας τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἀχαΐας, ἔπρεπε νὰ πείσῃ τοὺς συναδέλφους, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ παιγνίου. Ἀλλὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠθέλησε πρὸ ὀλίγου νὰ εἴπῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἀληθῶς περὶ παιγνίου πρόκειται. Ὁ νόμος «περὶ ἐφεδρείας» ἐνομοθετήθη ἀπὸ τοῦ 1884, παρῆλθεν ἔκτοτε πενταετία ὁλόκληρος, καὶ οὐδὲ μίαν κἄν ἡμέραν κατὰ τὴν πενταετίαν ταύτην ἐκλήθη ἡ ἐφεδρεία, ὅπως καλεῖται σήμερον. Γνωρίζω, τί θὰ ἀντιτάξῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὸ 1885 εἴχομεν ἐπιστράτευσιν, ἀλλ’ ἡ ἐπιστράτευσις τοῦ 1885 ἀπεδείχθη τοσοῦτον ἀτελὴς ἐν στιγμῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκαλοῦντο οἱ Ἕλληνες, ὅπως ὑπηρετήσωσι καὶ ἐνεργήσωσιν, ὥστε ἠναγκάσθημεν νὰ περιορισθῶμεν διδάσκοντες τοὺς βηματισμοὺς εἰς τοὺς ἄνδρας, τοὺς κληθέντας εἰς τὰς τάξεις· αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν ἐνέργειαν, ἥτις ἐπεκράτησεν ὡς πρὸς τὰ τῆς ἐφεδρείας παρ’ ἡμῖν. Ἀπὸ τοῦ 1886 μέχρι σήμερον παρῆλθεν ὁλόκληρος τριετία. Ἔκτοτε ἐψηφίσαμεν νόμον «περὶ στελεχῶν τοῦ στρατοῦ», νόμον «περὶ ἐφεδρείας» καὶ πλεῖστα ἄλλα νομοθετήματα, οὐδέποτε δ’ ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη, ὅπως καλέσῃ καὶ ἐκγυμνάσῃ τοὺς στρατιώτας, ὄχι ἐπὶ 40 ἡμέρας, ἀλλ’ οὔτε ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, οὔτε ἐπὶ μίαν ὥραν. Τί πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Πρόκειται ν’ ἀποδείξῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὑπῆρχεν ἐν τῷ νῷ αὐτῆς ἓν ζήτημα, μία ἰδέα λησμονηθεῖσα περὶ τῆς ἐφεδρείας, καὶ διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ ἤδη θέλει νὰ καλέσῃ αὐτὴν, ὑποβάλλει νομοσχέδιον πάλιν νῦν. Κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον τῆς Βουλῆς οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἔχωμεν νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπίσης θὰ δικαιολογήσῃ οὐδὲν ἕτερον, ἢ τὸ διατὶ δὲν ἐκλήθη· δὲν ἠδυνήθη νὰ κληθῇ ἡ ἐφεδρεία διὰ τὴν ἀτέλειαν δῆθεν τοῦ νόμου. Ἄν νομοθετική τις διάταξις, ἡ ὁποία τουλάχιστον, ὅπως ἐπαγγέλλεται ὁ Πρωθυπουργὸς, ἐμελετήθη, ἂν νομοθετική τις διάταξις ἦναι ἀτελὴς, ἢ ὄχι, ἐκ τῆς πείρας μόνον ἀποδείκνυται, δὲν ἀποδείκνυται δὲ, ὡς κακῶς συνταχθεῖσα καὶ κακῶς νομοθετηθεῖσα, ἂν ἡ νομοθετικὴ ἐκείνη διάταξις μένῃ κεκλεισμένη ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Θαυμάζω μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν μεταβολὴν τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους αὐτὸς εἰσάγει καὶ αὐτὸς ψηφίζει, ἂς τὸ εἴπωμεν. Δὲν ἐννοεῖ ἀκόμη ν’ ἀναγνωρίσῃ τὰ σφάλματά του ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει θέσει ὁπωσδήποτε ἓν νομοθέτημά του εἰς ἐνέργειαν, ἔχει ἀφήσει νὰ λειτουργήσῃ τὸ νομοθέτημα τοῦτο, καὶ ἀποδειχθῇ ἐκ τῆς πείρας καὶ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ πλημμελές. Ἀλλὰ θαυμάζω τὴν ἐπιμονήν του, ὅτι, ἐνῷ τὰ νομοθετήματα αὐτὸς εἰσάγει καὶ πράγματι τὰ ἐγκλείει εἰς τὸ χαρτοφυλάκιόν του, ἢ εἰς τὸ ἑρμάριον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, μετὰ ταῦτα χάριν μόνον μελέτης τὰ σύρει ἐκεῖθεν, τὰ ἀναμελετᾷ, καὶ εὑρίσκει, ὅτι ἔχουσί τι τὸ πλημμελές. Ἀδίκως δὲ συζητοῦσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι περὶ τῆς φορολογίας, ἥτις θέλει ἐπιβληθῆ εἰς τοὺς ἐφέδρους διὰ τὸν ἱματισμόν. Μὴ ἔχητε οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἡ ἐφεδρεία δὲν θὰ κληθῇ· ἡ ἐφεδρεία θὰ κληθῇ μόνον κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε παραστῇ ἀνάγκη πάλιν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐπιστρατευθῇ. Τὴν στιγμὴν ἐκείνην θ’ ἀρχίσωμεν τὴν παλαιὰν μέθοδον, θ’ ἀρχίσωμεν νὰ διδάσκωμεν τοὺς βηματισμοὺς εἰς τοὺς στρατιώτας, καὶ ὅταν πλέον παρέλθῃ ἐντελῶς ἡ ἀνάγκη ἡ ἔκτακτος, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ κληθῇ, τότε ἴσως θ’ ἀρχίσωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν πρώτων βηματισμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἄρθρου, ὅτι εἶναι μέγα πλεονέκτημα τὸ νὰ δύνηται ταχέως νὰ συγκεντρῶται ἐν ἐφεδρείᾳ ὁ στρατός. Βεβαίως αὐτὸς εἶναι κοινὸς λόγος σήμερον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται περὶ τὰ στρατιωτικά. Ὁ ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ Γαλλίας καὶ Γερμανίας εἰς αὐτὸ κυρίως ἔγκειται, τίς θὰ δυνηθῇ ταχύτερον νὰ συγκεντρώσῃ ἐφεδρείαν, καὶ ὁ κατορθῶν τοῦτο, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἔχει μέγα κέρδος κατὰ τοῦ ἀντιπάλου του. Ἀλλ’ ὅταν ὁ Γάλλος καὶ ὁ Γερμανὸς ὁμιλῇ περὶ συγκεντρώσεως, καὶ ταχείας συγκεντρώσεως, ἐννοεῖ περὶ συγκεντρώσεως στρατοῦ, ὄχι πολιτῶν, περὶ συγκεντρώσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν, ἢ νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὰ σώματά των καὶ νὰ βαδίσωσιν, ὅπου τὸ καθῆκον τοὺς καλεῖ. Τί θὰ χρησιμεύσῃ τῷ Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως ἡ συγκέντρωσις τῶν ἀπαλλαγέντων καὶ μηδέποτε γυμνασθέντων, εἰμὴ πρὸς σύγχυσιν καὶ ἐκείνων τῶν ἐλαχίστων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι λάβει ἐλαχίστην μόρφωσιν καὶ ἐκπαίδευσιν στρατιωτῶν; Ἀλλ’ ἐπαναλέγω, ὅτι παρ’ ἡμῖν ὅλα αὐτὰ γίνονται μόνον πρὸς τὸ θεαθῆναι, καὶ ὅπως καταναλίσκωμεν τὸν χρόνον ἡμῶν. Ἂς εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό· τὸ ἐπιὸν, ἂν ἔχωμεν ζωὴν καὶ ἡμεῖς, καὶ ἂν ἔχῃ ζωὴν καὶ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἔχωμεν ἕτερον νομοσχέδιον. Αἱ ἀτέλειαι τοῦ παρόντος νομοσχεδίου θέλουσι μελετηθῆ κατόπιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ διὰ προχείρου εὐγλωττίας καὶ προχείρων ἐπιχειρημάτων θὰ μᾶς παραστήσῃ, ὅτι ἀπέτυχε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καὶ ὅτι ἀπέτυχεν ἡ σύγκλησις τῆς ἐφεδρείας, καὶ ἀπέτυχε, διότι ὁ νόμος ἔχει τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα ἀτέλειαν.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς παριστᾷ τοὺς περὶ ἐφεδρείας νόμους, ὡς ἀποτυχόντας, τὸ δὲ νομοσχέδιον, ὡς ὑποβληθὲν ἕνεκα τῆς ἀποτυχίας τῶν κειμένων νόμων, ἐνῷ τοὐναντίον τὸ νομοσχέδιον ὑποβάλλεται ἕνεκα τῆς ἐπιτυχίας τῶν νόμων τούτων. Ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων ἀπέδειξεν, ὅτι ἐλάχιστα ἀπαιτοῦνται εἰς συμπλήρωσιν. Τὸν νόμον τοῦ 1884 εἶπεν, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐφηρμόσαμεν, ἀλλ’ ὅτε κατήρχετο εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἐγίνωσκεν, ὅτι τὸν ἐφηρμόζομεν, διότι τὰ 9/10 τῶν προγραμμάτων τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περιελάμβανον καταγγελίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐφαρμοζούσης τὸν νόμον τοῦ 1884. Τὸ κυριωδέστερον ἴσως ὅπλον τῶν τότε κατερχομένων εἰς τὰς ἐκλογὰς, ὡς ἀντιπολιτευομένων, ἦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόζει τὸν νόμον περὶ ἐφεδρείας, ὅτι ἐκάλεσε τὸν λαὸν εἰς ἀσκήσεις, ὅτι δὲν ἀρκεῖται εἰς τὴν φορολογίαν τὴν χρηματικὴν, ἀλλ’ ὅτι ἐπιβάλλει καὶ τὴν φορολογίαν τὴν σωματικήν. Τὴν ἰδέαν ταύτην περιελάμβανον τὰ πλεῖστα τῶν προγραμμάτων τῶν ἀντιπολιτευομένων, ὑπὸ ποικίλας μορφὰς καὶ, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι καὶ αὕτη συνετέλεσεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς 7ης Ἀπριλίου. Τοῦτο πιστεύω, ὅτι οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ καὶ μάλιστα οἱ τότε ἐκλεχθέντες. Ἀσκήσεις κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1884 δὲν ἠδύναντο νὰ ἐνεργηθῶσι κατὰ τὸ 1884, θὰ ἐνηργοῦντο κατὰ τὸ 1885· ἐφηρμόζετο ὅμως ὁ νόμος καὶ εἶχον τεθῇ ἐν πλήρει λειτουργίᾳ αἱ ἄγουσαι εἰς τὰς ἀσκήσεις διατάξεις αὐτοῦ. Ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις ἐθεώρει τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων περὶ γενικῶν ἀσκήσεων, ὥς τι ἀπεχθὲς καὶ ἀποτρόπαιον, καταδικαστέα δὲ τὰ περὶ τῶν ἀσκήσεων φρονήματα τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἅτινα ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησε σήμερον ὡς σωτήρια. Σήμερον ὁ κύριος Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ ἐκτέλεσις γενικῶν ἀσκήσεων, τότε ὅμως, ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἔλεγε ταῦτα....

§82ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτετε.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Γινώσκω, ὅτι δὲν ἔλεγον ταῦτα, οἱ μεθ’ ὧν σήμερον συμπράττει, ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ δὲν ἐνθυμοῦμαι τότε ἀκριβῶς τίνας ἰδέας εἶχεν, εἶπον δὲ «ὑποθέτω», ἵνα μὴ τυχὸν ἀποδώσω εἰς αὐτὸν ἐνοχὴν, βαρύνουσαν εἰς τὴν συνείδησιν τῶν νῦν συμπρακτόρων αὐτοῦ, πρὸς οὓς ὅμως ἴσως δὲν εἶχεν ἔτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀλληλεγγύην γνώμης. Οἱ μεθ’ ὧν ὅμως συμπράττει ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν δύνανται ν’ ἀρνηθῶσιν, ὅτι τότε ἐθεώρουν ἀποτρόπαια, ὅσα σήμερον παρέστησεν οὗτος ὡς σωτήρια, ἐνῷ ἀκριβῶς ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν ἦτο τὸ χρησιμώτερον ὅπλον τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως. Τὴν ἐφαρμογὴν τῶν περὶ κλήσεως καὶ ἀσκήσεως τῆς ἐφεδρείας διατάξεων διέκοψεν ἡ 7η Ἀπριλίου, οὐδαμῶς δὲ κενὰ ἐν τῷ νόμῳ, ἢ διατάξεις, χρήζουσαι τροποποιήσεως. Τὰς τροποποιήσεις εἰσηγάγομεν, ἵνα καταστήσωμεν τὸν νόμον τελειότερον, ἀλλ’ ὁ νόμος ἠδύνατο ἀπροσκόπτως νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὡς εἶχεν. Αἱ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1887 ἐπενεχθεῖσαι τροποποιήσεις ἀφεώρων εἰς δύο μόνον διατάξεις, καὶ ταύτας ἐπουσιώδεις, αἱ δ’ εἰσαγόμεναι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀφορῶσι καὶ αὐταὶ εἰς ἐπουσιώδεις τινὰς διατάξεις, συμπληροῦσιν ὅμως τὸν νόμον, καθιστῶσαι αὐτὸν τελειότερον. Καὶ ἄνευ τῶν τροποποιήσεων τούτων ἐλειτούργει ὁμαλῶς ὁ νόμος τοῦ 1884, καὶ θ’ ἀπέληγεν ἡ γενομένη ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων αὐτοῦ εἰς τὴν κλῆσιν τῆς ἐφεδρείας καὶ εἰς τὰς γενικὰς ἀσκήσεις, ἂν μὴ ἀπεχώρει τῆς ἐξουσίας ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ μὴ διεδέχετο αὐτὴν Κυβέρνησις, φρονοῦσα, ὅτι δὲν ὤφειλε νὰ καλέσῃ τοὺς ἐφέδρους εἰς ἀσκήσεις. Ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις ἐκ περιστάσεων ἄλλων νὰ κηρύξῃ τὴν ἐπιστράτευσιν, καλέσασα δὲ τοὺς ἐφέδρους εἰς ἐπιστράτευσιν, μόνον ὄργανον εἶχεν αὐτοὺς τούτους τοὺς περὶ ἐφεδρείας νόμους, οὓς τῇ εἰσηγήσει ἡμῶν εἶχε ψηφίσει ἡ Βουλή. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει καὶ δὲν ὑπῆρχε τότε πολυάριθμος ἐφεδρεία, ἐκγεγυμνασμένη. Ἡ ἐκγεγυμνασμένη ἐφεδρεία παρακολουθεῖ κατ’ ἀριθμητικὴν δύναμιν τὴν διάρκειαν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, οὐδ’ ἦτο ἀνάγκη νὰ κληθῶσιν οἱ ἀγύμναστοι ἔφεδροι, ἤτοι οἱ ἀπαλλαγέντες, ὑπαρχόντων γεγυμνασμένων ἐφέδρων, ὧν αἱ κλάσεις δὲν εἶχον κληθῆ. Τὸ ἄτοπον τῆς προσκλήσεως τῶν ἀπαλλαττομένων παρεστήσαμεν ἡμεῖς τότε, ἐπὶ τῇ προσκλήσει δ’ αὐτῶν δὲν εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ὑπεύθυνοι. Δικαίωμα κλήσεως τῶν ἀπαλλαττομένων ὑπῆρχε καὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχεν ὑποχρέωσις τῆς κλήσεως αὐτῶν, οὐδ’ ἀνάγκη τις ὑπῆρχεν, ἀφοῦ ὁλόκληροι κλάσεις προϋπηρετησάντων δὲν ἐκαλοῦντο. Καὶ οὐ μόνον τὰ τῆς κατὰ τὸ 1884 καὶ 1885 ἐφαρμογῆς οὕτως ἐσφαλμένως παρεστήθησαν, ἀλλὰ καὶ τὰ μετὰ τὴν παῦσιν τῆς ἐπιστρατεύσεως ἐπίσης ἐσφαλμένως ἐξετιμήθησαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέφρασε θαυμασμόν, ὅτι δὲν ἐφηρμόσθησαν ἀπὸ τοῦ 1886 τὰ νενομοθετημένα περὶ γενικῶν ἀσκήσεων, ὅπερ κατ’ αὐτὸν δὲν θὰ παρέλιπεν ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἤθελε νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει ὑπ’ ὄψει τὸν νόμον καὶ τὰς ἐξ αὐτοῦ ὑποχρεώσεις τοῦ ἐφέδρου, καλουμένου ἅπαξ κατὰ τετραετίαν. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος: «Ἡ ἐφεδρεία καλεῖται πρὸς τὰς ἀσκήσεις κατ’ ἔτος, μετέχουσι δὲ τῶν ἀσκήσεων τούτων οἱ διανύοντες τὸ τέταρτον καὶ τὸ ὄγδοον τῆς ὑπηρεσίας των ἔτος ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ». Κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, ὁ ἔφεδρος δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνηται διὰ τεσσαρακονθημέρου τὸ πολὺ ἀσκήσεως, εἰμὴ ἅπαξ κατὰ τετραετίαν. Οἱ ἔφεδροι πάντες κατὰ τὸ 1886 εἶχον ἐπιβαρυνθῆ δι’ ἀσκήσεων καὶ δι’ ὑπηρεσίας, οὐδεὶς πιστεύω ὀλιγώτερον τῶν 6 μηνῶν, ἄλλοι περισσότερον, τινὲς καὶ μέχρι 18 μηνῶν. Τοῦ νόμου ἄρα μὴ ἐπιτρέποντος τὴν κλῆσιν τοῦ ἐφέδρου εἰς ἀσκήσεις, εἰμὴ μετὰ παρέλευσιν τετραετίας ἀπὸ τῶν τελευταίων ἀσκήσεων, καθ’ ἃς δὲν παρέμενεν ἐν ταῖς τάξεσιν, εἰμὴ 40 τὸ πολὺ ἡμέρας, ἆρα θὰ ἦτο σύμφωνος πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ἡ κλῆσις αὐτοῦ πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς τετραετίας, ὅταν ἐν ἐποχῇ προσεχεστέρᾳ τῆς τετραετίας ὑπηρέτησεν οὗτος ἐν ταῖς τάξεσι πλειότερον τῶν 40 ἡμερῶν καὶ μέχρι τῶν 18 μηνῶν; Οὐδὲ καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο θὰ ἦτο ἡ κλῆσις τῶν ἐφέδρων εἰς τὰς γενικὰς ἀσκήσεις σύμφωνος πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, προβαίνομεν ὅμως εἰς αὐτὰς, ὡς ἐχούσας καὶ ἄνευ τῶν ἐφέδρων χρησιμότητα καὶ ὡς προπαρασκευαζούσας, ἄνευ τῶν ἐφέδρων γινόμεναι ἐφέτος, τὰς τοῦ ἐπιόντος ἔτους γενικὰς ἀσκήσεις, περιλαμβανούσας καὶ τοὺς ἐφέδρους.

§84Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐλησμόνησε τὴν σύγχρονον ἱστορίαν· διότι, ἐὰν δὲν ἐλησμόνησεν αὐτὴν, εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀποδώσω εἰς αὐτὸν πρόθεσιν διαστροφῆς τῶν πραγμάτων, ὅσα ἔλαβον χώραν. Ἐν πρώτοις πληροφορῶ αὐτὸν, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἦτο ἐν πλήρει ἀλληλεγγύῃ μετὰ τῶν ἄλλων κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1885, διότι ἡ ὑπογραφὴ αὐτοῦ ὑπάρχει ἐν προγράμματι, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὑπεγράφησαν μετ’ αὐτοῦ καὶ πάντες οἱ ἄλλοι ὑποψήφιοι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς. Λέγω δὲ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις οὐδέποτε ἐκηρύχθη κατὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐφεδρείας, καὶ ἀπόδειξιν τούτου δὲν ὀφείλω νὰ προσαγάγω, ἀφοῦ, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐγένετο Κυβέρνησις, δὲν ἔσπευσε νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, οὐδὲ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἐστηρίζετο τότε ἰδίως ἐπὶ τῆς ἐφεδρείας. Ἀφοῦ δὲ ἡ Ἀντιπολίτευσις διετήρησε τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἕπεται, ὅτι δὲν ἦτο κεκηρυγμένη κατὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐφεδρείας, ὅπερ ἦτο τὸ σύστημα τοῦ νόμου ἐκείνου. Δὲν γνωρίζω, ποῖα πράγματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπ’ ὄψιν του, βεβαιῶν τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ 9)10 τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶχον κηρυχθῆ κατὰ τῆς ἐφεδρείας. Ἐὰν δύναται δὲ νὰ κομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν 4 ἢ 5 προγράμματα, προκαλῶ αὐτὸν, διὰ ν’ ἀποφύγω τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποδώσω εἰς αὐτὸν χαρακτηρισμὸν, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποφεύγῃ τις ν’ ἀποδίδῃ εἰς τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν κατηνέχθη κατὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐφεδρείας, οὐδὲ ὅτε ἦτο Κυβέρνησις, οὐδὲ ὅτε ἦτο Ἀντιπολίτευσις. Κατηνέχθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁ Πρωθυπουργὸς ἔφερε κατὰ τὸ 1884, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο περιεῖχε διάταξιν ἀντισυνταγματικὴν, χάρις δ’ εἰς τὸν Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ἐσώθη τότε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ τὸ Ὑπουργεῖόν του, διότι ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς τῷ παρέσχε διέξοδον, διὰ ν’ ἀποφύγῃ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔμελλε νὰ ἐπιφέρῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀντισυνταγματικῆς διατάξεως, ἣν εἶχε περιλάβει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Βεβαιῶ δὲ, ὅτι τὸ μόνον πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶχε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1885, ἦτο τὸ πρόγραμμα τὸ οἰκονομικόν. Τοιοῦτον πρόγραμμα ἡ Ἀντιπολίτευσις, κατελθοῦσα εἰς τὰς ἐκλογὰς τότε, εἶχεν ἀναγράψει εἰς τὴν σημαίαν της, πρόγραμμα κατὰ τῆς σπατάλης, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τῆς τριετίας εἶχεν εἰσαγάγει ἐν τῇ διοικήσει, πρόγραμμα οἰκονομιῶν ἐν ταῖς δαπάναις, τῆς διοικήσεως, πρόγραμμα μεταβολῆς τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἐθεώρει καὶ θεωρεῖ ἀκόμη ταύτην τὴν στιγμὴν ἐπιζημίους εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα, μηδὲν ἢ ἐλάχιστον ἀποφέροντας ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, χρησιμεύοντας ὅμως διὰ νὰ ῥουσφετολογῶσιν οἱ κυβερνῶντες, ὅπως δύνωνται νὰ σύρωσιν ὄπισθεν αὑτῶν τὴν πλειοψηφίαν, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζονται, διὰ νὰ κυβερνῶσι.

§85ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπέδωκεν ἡμῖν πρόγραμμα δῆθεν κατὰ τοῦ νόμου περὶ ἐφεδρείας ἐν καιρῷ τῶν ἐκλογῶν, ὀφείλω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τοιοῦτο πρόγραμμα εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοὐλάχιστον Μαντινείας οὐδέποτε ἐγένετο. Ἐγὼ ἐν προσφωνήσει πρὸς τοὺς συμπολίτας μου ἐξέθεσα τὰς γενικὰς ἀρχὰς, κατὰ τὰς ὁποίας διεφωνοῦμεν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ προσφώνησις αὕτη εἶναι τυπωμένη, δύνασθε νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψει καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἐν αὐτῇ οὐδὲ λέξις κἂν λέγεται περὶ τοῦ νόμου τῆς ἐφεδρείας, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι ἡμεῖς κατηγγείλαμεν εἰς τὸν λαόν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν προσῆλθον οἱ ἔφεδροι κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δὲν ὑπῆρξε καιρὸς νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ στρατολογίας, διότι προηγουμένως ὁ ἴδιος Πρωθυπουργὸς εἶχε καλέσει ἄλλην ἐπιστρατείαν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον ὑπηρετήσει ὅλοι. Ἡ κατάστασις, εἰς ἣν προσῆλθον οἱ ἔφεδροι, ὀφείλεται εἰς τὸ σύστημα τῆς μονοετοῦς θητείας, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγεν, ὡς μὴ ὤφειλεν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἦτο ἀδύνατον ἡ ἐφεδρεία, ν’ ἀντιμετωπίσῃ ἀμέσως τὸν ἐχθρόν.

§86ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§87ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς ἐκγύμνασιν τῆς ἐφεδρείας μέχρι τοῦ 1886, διότι κατὰ τὸν νόμον, μόνον κατὰ τετραετίαν ἐπιτρέπεται νὰ προσκαλῶνται οἱ ἔφεδροι πρὸς ἐκγύμνασιν· ἀλλὰ, παρατηρήσας τὸν προηγούμενον νόμον, εὑρίσκω τὸ ἐναντίον, ὅτι κατ’ ἔτος πρέπει νὰ καλῶνται· ὥστε ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συζητουμένου δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸν προηγούμενον νόμον, ἑπομένως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, παραλείψας νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐκγυμνάσεως κατ’ ἔτος, δὲν συνεμμορφώθη πρὸς τὸν νόμον.

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας δύναται νὰ ἦναι ἥσυχος περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου, ὅτι δὲν εἶναι αὕτη. Ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι κατ’ ἔτος καλεῖται ἡ ἐφεδρεία εἰς ἀσκήσεις, ἑτέρα δὲ διάταξις διακρίνει τοὺς ἑκάστοτε καλουμένους ἐφέδρους. Ἡ διάταξις, ἣν ἀναφέρει, περὶ ὑποχρεώσεως τοῦ ἐφέδρου εἰς ἀσκήσεις κατὰ τετραετίαν, εἶναι διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1887, ἐπαναλαμβανομένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὑπῆρχε τοιαύτη διάταξις καὶ ἐν τῷ ἀρχικῷ νόμῳ περὶ ἐφεδρείας, τῷ τοῦ 1884, ὁρίζουσα ὅμως διετίαν ἀντὶ τετραετίας. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου τοῦ 1887, ἔχοντος ἐν ἄρθρῳ 2 ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἐφεδρεία καλεῖται πρὸς ἀσκήσεις κατ’ ἔτος», εὐθὺς δὲ κατόπιν: «μετέχουσι τῶν ἀσκήσεων τούτων οἱ διανύοντες τὸ 4ον καὶ τὸ 8ον τῆς ὑπηρεσίας των ἔτος ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ»· ὥστε ἡ κατ’ ἔτος κλῆσις τῆς ἐφεδρείας δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ἐφέδρου, ὅπως μετέχῃ τῶν ἀσκήσεων κατὰ τὸ τέταρτον καὶ τὸ ὄγδοον τῆς ὑπηρεσίας ἔτος, ἤτοι κατὰ τετραετίαν. Αἱ παρατηρήσεις μου ἐστηρίζοντο, ὡς ἐπιμελῶς διέκρινα, εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, διότι ὁ νόμος ὁρίζει τετραετίαν, ἀπὸ ἀσκήσεων εἰς ἀσκήσεις, εἶπον δὲ, ὅτι κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ἡ ὑπηρεσία ἐν ἐπιστρατείᾳ πρέπει νὰ ἀφομοιωθῇ πρὸς τὰς ἀσκήσεις, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ ὑπηρεσία τῶν ἐπιστράτων δὲν ὑπῆρξε τεσσαρακονθήμερος, ἀλλ’ ὡς πρός τινας παρετάθη καὶ μέχρι 18 μηνῶν.

§89ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μὲ παραπέμπει εἰς τὸν νόμον τοῦ 1887· ἐγὼ ἀνέγνωσα τὸν νόμον τοῦ 1884, ὁ ὁποῖος ἴσχυε, μέχρις οὗ ἐψηφίσθη ὁ νόμος τοῦ 1887. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1884 δὲν ἐφαρμόζεται αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ὁ νόμος τοῦ 1887, διότι λέγει, ὅτι οἱ ἄρτιοι ἀσκοῦνται εἰς τὸ ἄρτιον ἔτος, καὶ οἱ περιττοὶ εἰς τὸ περιττὸν ἔτος, ἑπομένως δικαίως ἰσχυρίσθην, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐφήρμοσε τὸν νόμον.

§90ΡΑΛΛΗΣ. Ἁπλούστερον εἶναι, νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν κατὰ τὸ 1887 καὶ 1888 δὲν ὑπῆρξαν ἡλικίαι, αἱ ὁποῖαι διήνυον τὸ 4ον καὶ τὸ 8ον ἔτος τῆς ὑπηρεσίας των. Λοιπὸν ἡ ἡλικία, ἡ ἀφυπηρετήσασα πρὸ τεσσάρων ἐτῶν, θὰ κληθῇ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἡ ἀφυπηρετήσασα πρὸ τριῶν ἐτῶν κατὰ τὸ ἐπιὸν, καὶ οὕτω καθεξῆς, συγχρόνως δὲ μὲ τὴν ἡλικίαν, ἡ ὁποία διανύει τὸ 4ον ἔτος, θὰ κληθῇ καὶ ἡ ἡλικία, ἡ ὁποία διανύει τὸ 8ον ἔτος. Διὰ νὰ ἀποδείξῃ ἐμὲ σφάλλοντα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν μὴ σύγκλησιν τῶν ἐφέδρων, ἔπρεπε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἡλικία τοῦ 1887 καὶ 1888, διανύουσα τὸ 4ον ἢ τὸ 8ον ἔτος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει λόγους, νὰ ἐνθυμῆται τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1885, ἐγὼ δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, ἀμυδροτάτην ἔχω ἀνάμνησιν τῶν τότε λαβόντων χώραν καὶ τῶν πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐξεδόθησαν ἐγκύκλιοι Νομαρχῶν, αἱ ὁποῖαι διέψευδον τὴν φήμην, ὅτι πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τῶν ὄνων, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι φίλοι ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ τῆς Κυβερνήσεως ἐδημοσίευον, ὅτι οὐδέποτε ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις νὰ συντάξῃ μητρῷα διὰ τὴν ἐφεδρείαν, οὐδέποτε ἐσκέφθη νὰ καλέσῃ τὴν ἐφεδρείαν, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι οὐδὲν πρόγραμμα ἀντιπολιτευομένου Βουλευτοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπηγγέλθη, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐρχομένη εἰς τὰ πράγματα, δὲν θὰ συγκαλέσῃ τὴν ἐφεδρείαν. Ἀληθῶς κατὰ τὸ 1884 ἀντετάχθην καθ’ ὡρισμένων διατάξεων, καὶ αἱ διατάξεις ἐκεῖναι ἐτροποποιήθησαν συμφώνως μὲ τὰς ἰδέας τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου. Ἡ μία ἐξ αὐτῶν ἀπέβλεπεν εἰς τὴν σύγκλησιν τῶν ἐφέδρων ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν δὲν δύναται νὰ συγκληθῇ πέραν τοῦ ἀριθμοῦ, τοῦ ὁριζομένου διὰ τοῦ ἐνιαυσίου νόμου, καὶ συμφώνως μὲ τὴν ἰδέαν μου ἐκείνην κατηρτίσθη καὶ ὁ νόμος τοῦ 1884 καὶ τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον. Ἦτο ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία ἐξήγειρε τὴν ἀγανάκτησίν μου τότε, καὶ ἔχων τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον, μὴ ἔχων δὲ τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχω σήμερον, ἀντετάχθην σφοδρότατα. Ἐπρόκειτο περὶ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπεν ὁπωσδήποτε νὰ προσέρχωνται αὐθωρεὶ, ἐγκαταλείποντες καὶ στάδιον καὶ οἰκογένειαν, ὅπως διανύσωσι 15 ἡμέρας ὑπὸ τὰς σημαίας, παίζοντες. Ἀντετάχθην κατὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης. Ἠθέλησε νὰ μὴ ὑποκύψῃ ἀμέσως ὁ τότε καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπέκυψεν ὅμως, καὶ ἀνέγραψεν ἀκριβῶς ἐν τῷ 7ῳ ἄρθρῳ τὴν ἰδέαν μου. Καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἐκγυμνάζωνται οἱ ἔφεδροι, ἠδύνατό τις νὰ ἐπικαλεσθῇ πλεῖστα ὅσα παραδείγματα περὶ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον ἐννοεῖ νὰ ἐκτελῇ τὰ σχέδιά του ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἡ πεῖρα ὅμως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν περὶ ἐφεδρείας, μᾶς ἀπαλλάσσει τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ θελήσωμεν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι πρόκειται περὶ σχεδίων καὶ ὅτι οὐδὲν σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον πρόκειται νὰ ἐπιτευχθῇ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συγκαλέσωμεν τὴν ἐφεδρείαν, ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἡ ἀναγκαία δαπάνη, ἀλλ’ ὁ Προϋπολογισμὸς συνεζητήθη χωρὶς νὰ ἀναγραφῇ ἡ ἀναγκαία πίστωσις, ἐὰν δὲ ζητῆται ἔκτακτος πίστωσις, βεβαίως δὲν ζητεῖται διὰ τὴν σύγκλησιν τῆς ἐφεδρείας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7. (Ἀναγινώσκεται).

§92ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, πᾶς ὁ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐλθὼν εἰς τὸ Κράτος καὶ μὴ ἐμφανισθεὶς ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν εἰς τὰς Στρατιωτικὰς ἀρχὰς ὑποβάλλεται εἰς τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως 1–6 μηνῶν, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως. Ἐν τούτοις οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ ἐπανερχόμενοι εἰς τὸ Κράτος πιθανὸν νὰ μὴ γνωρίζωσιν, ὅτι προσεκλήθη ἡ ἐφεδρεία, ἢ καὶ νὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις, ὥστε νὰ μὴ δυνηθῶσι νὰ παρουσιασθῶσιν ἐντὸς 20 ἡμερῶν. Ἐρωτῶ, εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβληθῶσιν οἱ τοιοῦτοι εἰς τοιαύτην αὐστηρὰν ποινὴν, ὅταν μάλιστα λάβητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι οἱ ἀποδημοῦντες περιέρχονται σχεδὸν ὅλην τὴν ὑφήλιον, ὅτι πολλοὶ Ἕλληνες εὑρίσκονται εἰς τὰς Ἰνδίας, εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς ἄλλας χώρας, εἰς μέρη ἀπόκεντρα, ὅπου δὲν μανθάνουσι καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ Ἑλλάς; Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, Κύριοι, ὑποβάλλων τὴν παρατήρησιν ταύτην, τί γίνεται ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι καὶ ἐν ὅλαις ἐν γένει ταῖς νήσοις, ὅθεν οἱ ἀποδημοῦντες τῶν πατρίδων των μεταβαίνωσιν εἰς τὰ 4 σημεῖα τοῦ κόσμου. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀόριστος ὁ νόμος καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως ἡ διάταξις αὕτη, ἀλλὰ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ποινὴν, ὅταν ἀποδειχθῇ, ὅτι οἱ μὴ προσελθόντες ἦσαν ἐν γνώσει τῆς ὑποχρεώσεώς των καὶ ἀπέσχον ἐξ ἀπειθείας, ν’ ἀπαλλαχθῶσι δ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἕνεκα κωλύματος δεδικαιολογημένου δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προσέλθωσιν ἐγκαίρως.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διάταξις αὕτη δὲν εἶναι νέα, εἶναι διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1884, νομίζω δέ, ὅτι περιλαμβάνει ἐν ἑαυτῇ πᾶσαν πρόνοιαν, διότι τὸ Στρατοδικεῖον θὰ δικάσῃ καὶ βεβαίως θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει πάντα, ὅσα ἐξέθηκεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐάν τις δύνηται ν’ ἀποδείξῃ ἐν τῷ Στρατοδικείῳ, ὅτι μετήρχετο τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν χώρᾳ, μακρὰν ἀπεχούσῃ, ἔνθα ἐφημερίδες Ἑλληνικαὶ δὲν ἀφικνοῦνται, καὶ δυσχερῶς ἠδύνατο νὰ μάθῃ τὰ τῶν ὑποχρεώσεών του, βεβαίως τὸ Στρατοδικεῖον θὰ λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψει. Ἐὰν προέκειτο νὰ ληφθῇ διοικητικὴ ἀπόφασις, θὰ ἠδύνατο ἴσως ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ φοβηθῇ τὸ αὐθαίρετον τῆς διοικητικῆς ἀποφάσεως, ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ διοικητικῆς ἀποφάσεως, κατὰ τοῦτο δὲ μεταῤῥυθμίζει τὰ κείμενα ἡ διάταξις αὕτη, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1884 δὲν ἦτο ἀναγεγραμμένη, ἐφηρμόζετο ὅμως, καὶ μὴ οὖσα ἀναγεγραμμένη.

§94ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ ἄρθρον 7 λέγει, ὅτι οἱ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν μένοντες ἔφεδροι «ἀπαλλάσσονται προσωρινῶς», νομίζω, ὅτι οὗτοι δὲν ὑπόκεινται εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, τὸ ὁποῖον ἑπομένως οὐδεμίαν ἔχει νὰ ἐκφέρῃ περὶ αὐτῶν ἀπόφασιν.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιοῦτε, ὅτι τὸ Στρατοδικεῖον δὲν δύναται ν’ ἀποφανθῇ, ἀφοῦ τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι δικάζονται ὑπὸ τοῦ Στρατοδικείου;

§96ΚΟΖΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι ἀπαλλάσσονται προσωρινῶς. Ἀλλὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, διατὶ δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον, μέχρι ποίας ἡλικίας ἐξακολουθεῖ ἡ ὑποχρέωσις αὕτη;

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ λέγει ὁ περὶ στρατολογίας νόμος.

§98ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑποβάλλω, ὅτι, ἐὰν τὸ Στρατοδικεῖον δικάσῃ, ὡς ὑποχρεοῖ αὐτὸ ὁ νόμος, βεβαίως δὲν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς περιπτώσεις, τὰς ὁποίας ἀναφέρει ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι ὁ νόμος οὐδεμίαν διάκρισιν ποιεῖται, καὶ ἂν θέλῃ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ὀφείλει νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἤτοι ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως, ἐκτὸς ἐὰν λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωκεν, ἀπαντῶν. Ἐὰν ἀποβλέψῃ εἰς τὰ λεχθέντα σήμερον ὡς πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον προτίθεται ὁ νομοθέτης διὰ τῆς διατάξεως ταύτης καὶ οὕτως ἐφαρμόσῃ αὐτὸν, βεβαίως θὰ κάμῃ τὴν διάκρισιν ταύτην καὶ θὰ διακρίνῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ δολία προαίρεσις, ἢ ἀπείθεια· μὴ ὑπαρχούσης ὅμως ἐν τῷ νόμῳ διακρίσεως, ἐὰν θέλωμεν τὸ Στρατοδικεῖον νὰ δικάσῃ κατὰ τὸν νόμον καὶ νὰ μὴ δολιευθῇ αὐτὸν, πρέπει νὰ προσθέσωμεν διάταξιν ἐν τῷ νόμῳ.

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ σᾶς ἱκανοποιήσωμεν, κύριε Βουλευτὰ, δυνάμεθα νὰ θέσωμεν μετὰ τὴν λέξιν «τιμωροῦνται» τὰς λέξεις «ἐὰν μὴ ἀποδείξωσι κώλυμα ἐξ ἀνωτέρας βίας».

§100ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη δὲν θεραπεύει τὸ κακὸν, οὔτε ἡ προσθήκη, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ, ἐξασφαλίζει τὸν ἔφεδρον ἀπέναντι τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα ἀπολύτως δύνανται νὰ συμβῶσιν. Ἀντὶ νὰ σκεπτώμεθα, διὰ τίνος τρόπου δυνάμεθα νὰ προετοιμάσωμεν τὴν ἀθώωσιν τοῦ κατηγορουμένου, εἶναι προτιμότερον νὰ προνοήσωμεν, πῶς νὰ μὴ γίνῃ οὗτος κατηγορούμενος· εἶναι καλλίτερον νὰ εὕρωμεν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος, χωρὶς νὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν ὁ πολίτης νὰ παραβιάσῃ αὐτὸν καὶ ἄκων ἐνίοτε. Ἀφοῦ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἔφεδρον καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, καθ’ ὃ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ν’ ἀπαλλάσσηται ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις, ἀφοῦ οὐδεὶς κίνδυνος προέρχεται καθ’ ὅλον τοῦτον τὸν χρόνον εἰς τὸ Κράτος, διατὶ νὰ μὴ παρέχηται εἰς αὐτὸν, ὅταν ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, προθεσμία τις, ὅπως, εἴτε διὰ λόγους οἰκογενειακοὺς, εἴτε δι’ ἄλλα αὐτοῦ συμφέροντα, συμβιβάσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς στρατιωτικὰς μὲ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ; διατὶ αὐτὴ ἡ ἐπιτακτικὴ ὑποχρέωσις, ἅμα πατήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, νὰ μάθῃ ποῖον εἶναι τὸ τάγμα του, καὶ νὰ καταταχθῇ ἀμέσως εἰς αὐτό; Νομίζω, ὅτι θὰ ἤμεθα συνεπέστεροι, ἐὰν θέσωμεν μίαν προθεσμίαν ἀνάλογον, καὶ ἀντὶ νὰ εἴπωμεν «ἅμα ἐπανακάμψαντες ἐν τῇ ἡμεδαπῇ», νὰ εἴπωμεν «ἐντὸς δύο μηνῶν», καὶ οὕτως ἀποφεύγομεν ὅλας ἐκείνας τὰς δυσαρέστους συνεπείας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτής.

§101ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει ἡ πρότασίς μου μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ἀποκρούω, διότι καὶ αὕτη παρέχει μεγάλην εὐκολίαν, δὲν ἀναπληροῖ ὅμως τὴν ἰδικήν μου.

§102ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν, ἀφοῦ ἐπανακάμψῃ ὁ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διαμένων ἔφεδρος εἰς τὴν ἡμεδαπὴν, παραβῇ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει, καὶ δὲν προσέλθῃ εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἢ δὲν δυνηθῇ ἡ Ἀρχὴ νὰ προσαγάγῃ αὐτὸν, ἀπέλθῃ δ’ ἐκ νέου καὶ ἐπανακάμψῃ μόνον καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲν ὑπόκειται πλέον ἐπιστράτευσιν, ὡς παρελθούσης πλέον τῆς θητείας, δὲν ὑφίσταται ποινή;

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως δὲν ὑφίσταται. Εἶναι ῥητὸς ὁ νόμος ὁ στρατολογικός.

§104ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐνῷ οὗτος δὲν ὑφίσταται οὐδεμίαν ποινὴν, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ προσέλθῃ τὴν 21ην ἡμέραν, ἢ διότι ἠμέλησεν, ἢ διότι συνέπεσεν ἓν κώλυμα, τὸ ὁποῖον τὸ Στρατοδικεῖον δὲν εὑρίσκει ἀρκετὸν διὰ νὰ ἀθωώσῃ αὐτὸν, ὑπόκειται εἰς τὴν ποινὴν φυλακίσεως ἑνὸς μέχρις ἓξ μηνῶν.

§105ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι εἶδος παραγραφῆς μετὰ τὸ 41ον ἔτος.

§106ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ παραγραφὴ ὁρίζεται ἐν ταῖς εἰδικαῖς διατάξεσι τοῦ νόμου, δύναται νὰ ὑπάρξῃ παραγραφὴ, ἀλλὰ δύναται καὶ νὰ μὴ ὑπάρξῃ· λ. χ. ὁ ἄγων τὸ 41ον ἔτος τῆς ἡλικίας του καλεῖται εἰς στράτευσιν καὶ προσέρχεται μετὰ ἓν ἔτος, ἢ μετὰ 15 ἡμέρας, ὅτε ἔληξεν ἡ ὑποχρέωσίς του· δὲν ὑπόκειται εἰς ὑποχρέωσιν· ποῦ εἶναι ὅμως ἡ παραγραφή; Δύναται νὰ συμπέσῃ ὁ χρόνος τῆς παραγραφῆς, ἀλλὰ δύναται καὶ νὰ μὴ συμπέσῃ.

§107ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ 3ον ἐδάφιον τοῦ συζητουμένου ἄρθρου, φαίνεται, ὅτι ὁ ἔφεδρος, ἐπανερχόμενος εἰς τὴν ἡμεδαπὴν, δικαιοῦται νὰ μείνῃ 19 ἡμέρας καὶ τὴν 20ὴν νὰ προσέλθῃ· κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἔχουσι τὸ δικαίωμα αἱ Ἀρχαὶ νὰ τὸν συλλάβωσιν, ἢ ὄχι;

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως.

§109ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν συνδυάσητε τὸ τελευταῖον ἐδάφιον μὲ τὸ πρῶτον, βλέπετε, ὅτι οἱ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διαμένοντες ἔφεδροι ἀπαλλάσσονται προσωρινῶς τῶν ἀσκήσεων, ὑποχρεοῦνται ὅμως, ἅμα ἐπανακάμψαντες εἰς τὴν ἡμεδαπὴν, νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτάς. Δύναταί τις ὅθεν νὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τούτου τὴν γνώμην, ὅτι ὁ νόμος ὑποχρεοῖ τοὺς ἐντεταλμένους τὴν καταδίωξιν νὰ συλλάβωσιν αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς προσαγάγωσιν ἐντὸς τοῦ εἰκοσαημέρου, ἐνῷ ἡ προθεσμία τάσσεται ὑπὲρ αὐτῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ διασαφηνισθῇ τοῦτο καὶ ἑπομένως νὰ γίνῃ σαφὲς ἐν τῷ ἄρθρῳ, ὅτι ἐπὶ εἴκοσιν ἡμέρας δὲν δύνανται νὰ συλληφθῶσιν οἱ ἐρχόμενοι ἐν τῷ Κράτει.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ὑποχρέωσις εἶναι, νὰ προσέλθωσιν εὐθύς.

§111ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Καὶ ἂν δὲν προσέλθωσι, δικαιοῦνται νὰ τοὺς συλλάβωσι.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως.

§113ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐννοεῖτε ὅμως, ὁποῖα τοῦτο παρέχει χρηματολογικὰ μέσα εἰς τοὺς ἐντεταλμένους τὴν καταδίωξιν. Μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι οὗτοι θὰ καταστήσωσι κύριον μέλημα τὴν τοιαύτην ἐργασίαν καὶ εὐθὺς, ὡς ἐπανακάμψη τις τῶν ὑποχρέων εἰς τὴν πατρίδα του, θὰ μεταβαίνωσι καὶ συλλαμβάνωσιν αὐτὸν ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου, ἐκεῖνος δὲ, ἐπανερχόμενος μετὰ πολυετῆ ἀποδημίαν, καὶ ἕνα πόθον ἔχων, νὰ ἐπανίδῃ τὴν οἰκογένειάν του, ἢ νὰ διαῤῥυθμίσῃ τὰς ὑποθέσεις του, εὐχαρίστως θὰ καταβάλῃ, ὅ,τι τῷ ζητηθῇ, ἵνα εὑρεθῇ ἐπί τινας ἡμέρας ἢ καὶ ὥρας ἐλεύθερος· καθόσον μάλιστα οἱ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς προερχόμενοι ἔρχονται πάντοτε μὲ θυλάκια καλῶς ἐφωδιασμένα. Ἐπιμένοντες ὅθεν, ἀφ’ ἑνὸς παρέχετε τὰ μέσα τῆς διαφθορᾶς εἰς τοὺς ὑπαλλήλους σας, ἀφ’ ἑτέρου ἀπωθεῖτε τοὺς ἀποδημοῦντας ἀπὸ τὸν τόπον τῆς γεννήσεως, ἐνῷ ἡ ἐπάνοδός των ἀποτελεῖ σπουδαίαν ὑπὲρ τοῦ τόπου πρόσοδον.

§114Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ δοθῇ ἡ ἑρμηνεία αὕτη, διότι ἡ τρίτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 7 εἶναι σαφής. «Οἱ μὴ προσερχόμενοι εἰς τὰς ἀνωτέρω στρατιωτικὰς ἀρχὰς ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀφίξεώς των, δικάζονται προσερχόμενοι ἢ προσαγόμενοι». Δὲν λέγει «οἱ μὴ προσερχόμενοι ἢ προσαγόμενοι εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀρχὰς ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν δικάζονται», ἀλλὰ λέγει «οἱ μὴ προσερχόμενοι ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν δικάζονται, προσερχόμενοι ἢ προσαγόμενοι.» Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν δικαιοῦται νὰ μὴ προσέλθῃ ὁ ἔφεδρος.

§115ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ τὸ ἐν τῷ πρώτῳ ἐδαφίῳ «ἅμα ἐπανακάμψαντες ἐν τῇ ἡμεδαπῇ» καὶ νὰ τεθῇ «ἐντὸς τόσων ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπανόδου των».

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς διαγραφῇ τὸ «ἅμα».

§117ΚΟΡΠΑΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διασκευασθῇ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον, καθόσον ἀφίνει ὄχι μόνον αὐτὴν τὴν ἀσάφειαν, ἀλλὰ καὶ ἑτέραν ἀσάφειαν διὰ τῆς προσθήκης, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἀποδέχεται ἐκ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐκ Κεφαλληνίας Βουλευτοῦ. Διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ ποινὴ, ἡ ἀνατιθεμένη εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ προφυλάκισις, ἑπομένως πρέπει νὰ τεθῇ ῥητῶς, ὅτι ὁ μὴ προσελθὼν ἐκ δεδικαιολογημένου κωλύματος δὲν καταδιώκεται, ἀλλ’ ἀπαλλάσσεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω καλὸν, νὰ ἀναβληθῇ ἡ προκειμένη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα διασκευασθῇ τὸ ἄρθρον προσηκόντως.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἀναβληθῇ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, θὰ ἐξακολουθήσῃ μένουσα ἐν ἰσχύι ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ὁποία ἰσχύει καὶ σήμερον οὕτω.

§119ΚΟΡΠΑΣ. Ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, κύριε Πρόεδρε· δὲν ἐννοῶ ἐπ’ ἀόριστον.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου ἐτροποποιήθη, ὡς ἑξῆς: «Οἱ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διαμένοντες ἔφεδροι ἀπαλλάσσονται προσωρινῶς τῶν ἀσκήσεων, ὑποχρεοῦνται ὅμως, ἐπανακάμψαντες ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτὰς, ἀσκούμενοι ἐπὶ τόσας ἡμέρας, ἐφ’ ὅσας ἀπουσίασαν ἐκ τῶν ἀσκήσεων.» Τὸ δὲ τρίτον ἐδάφιον ἐτροποποιήθη προστεθεισῶν μετὰ τὴν λέξιν «τιμωροῦνται» τῶν λέξεων: «ἐὰν μὴ ἀποδείξωσι κώλυμα ἐξ ἀνωτέρας βίας». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7ον, ὡς ἐτροποποιήθη· μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9ον (ἀναγινώσκεται).

§122ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 9ον μοὶ φαίνεται μὴ ἔχον θέσιν ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἐφεδρείας, καὶ ἀνῆκον μᾶλλον εἰς τὸν στρατολογικὸν νόμον. Οἱ ἐκτελοῦντες τὴν θητείαν αὑτῶν καὶ παραμένοντες ἐν τῷ στρατῷ δυσκόλως δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀνήκοντες εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Ἐὰν δὲ παραδεχθῶμεν, ὅτι εἶναι ἔφεδροι, τὸ ἄρθρον 9 εὑρίσκεται ἐν ἀντιφάσει πρὸς τὰ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 5, κατὰ τὰς ὁποίας αἱ ἀσκήσεις τῆς ἐφεδρείας δὲν δύνανται νὰ διαρκέσωσι πλέον τῶν 40 ἡμερῶν, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 9 κρατοῦνται οὗτοι διὰ τρεῖς μῆνας, δυνάμει Βασιλικοῦ Διατάγματος. Ἐὰν μένωσιν ὡς στρατιῶται τακτικοὶ ἕνεκα οἱασδήποτε ἀνάγκης, μένουσιν οὐχὶ δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἐφεδρείας, ἀλλὰ δυνάμει τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Ἐὰν δὲ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, τότε πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς γενικὰς περὶ ἐφεδρείας διατάξεις. Ἕνεκα τούτου μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ ἄρθρον 9 δὲν ἐτέθη καταλλήλως ἐνταῦθα.

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ νόμος περὶ ἐφεδρείας κανονίζει τὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς καλοῦνται οἱ ἔφεδροι, εἴτε δι’ ὑπηρεσίαν, εἴτε δι’ ἀσκήσεις. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, καλοῦνται εἰς ὑπηρεσίαν οἱ ἔφεδροι ἐν ταῖς περιπτώσεσι, ταῖς ἀναγραφομέναις ἐν τῷ νόμῳ περὶ στρατολογίας, αὗται δὲ εἶναι ἡ ἐπιστράτευσις καὶ ὁ πόλεμος· καλοῦνται δὲ εἰς ἀσκήσεις ἐν ταῖς περιπτώσεσι, περὶ ὧν συζητοῦμεν· ἤδη ἐθεωρήσαμεν, ὅτι καὶ ἑτέρα περίπτωσις κλήσεως τῶν ἐφέδρων εἰς ὑπηρεσίαν πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὰς τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ τοῦ πολέμου, εἶναι δὲ αὕτη ἡ τῆς ἐν εἰρήνῃ κλήσεως τῶν ἐφέδρων, περὶ ἧς τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νομοσχεδίου. Ἀφοῦ τὸ ἄρθρον 2 κανονίζει, ὅτι καλοῦνται οἱ ἔφεδροι εἰς ὑπηρεσίαν καὶ εἰς ἀσκήσεις, τὸ ἄρθρον 3ον κανονίζει πότε καλοῦνται πρὸς ὑπηρεσίαν κατὰ γενικὸν κανόνα, τὰ δὲ μετ’ αὐτὸ ἄρθρα, πότε καλοῦνται πρὸς ἀσκήσεις· ἔπρεπεν ἄρα νὰ προστεθῇ ἄρθρον, ἀναγράφον, πότε καλοῦνται εἰς ὑπηρεσίαν ἐξαιρετικῶς, ἤτοι ἐν εἰρήνῃ, ἀφοῦ ἡ γενικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 ἀφορᾷ εἰς μόνον τὴν ἐπιστράτευσιν καὶ τὸν πόλεμον. Τὸ ἄρθρον 9 κανονίζει τὰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις τῆς ἐν εἰρήνῃ προσκλήσεως ἐφέδρων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως· μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ νομῆς τῶν ἵππων τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς.

§125Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶχε κατατεθῆ κατάστασις ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου ᾼΤΜΕʹ τῆς 9 Ἰανουαρίου 1886 περὶ συστάσεως εἰδικῶν ἁλαταποθηκῶν κλπ.

§127Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ, νὰ ἐξηγηθῇ ὁ λόγος, δι’ ὃν προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ μέτρον τοῦτο.

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Διότι αἱ ποιναὶ κατὰ τὸν νόμον ἦσαν βαρεῖαι, καὶ τὸ δικάζον τὰς παραβάσεις Συμβούλιον παρέστησεν, ὅτι εἶναι ἠναγκασμένον, ὡς ἐκ τῶν βαρειῶν ποινῶν, ν’ ἀπαλλάσσῃ τοὺς παραβάτας.

§129ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κατώτατος ὅρος εἶναι 100 δραχ.

§130ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προκειμένου περὶ ἅλατος, γίνονται πολλάκις παραβάσεις, λίαν ἐλαφραί, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ τιμωρία 100 δραχμῶν διὰ συλλογὴν ἅλατος ποσοῦ ἐλαχίστου.

§131ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λοιπὸν μένει ἀπροσδιόριστος ὁ κατώτατος ὅρος, ἑπομένως δύναται νὰ τεθῇ καὶ πρόστιμον 5 δραχμῶν.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅπερ εἶναι καὶ δίκαιον, προκειμένου περὶ ἅλατος, διότι πολλάκις ἡ παράβασις παρουσιάζεται ὑπὸ περιστάσεις καθ’ ἃς καὶ ἀνεπιεικὲς καὶ ἄδικον θὰ ἦτο νὰ ἐπιβληθῇ βαρεῖα ποινή. Πρόσθετος λόγος, δι’ ὃν εἰσάγομεν τὸ νομοσχέδιον, εἶναι, ὅτι οἱ νεώτεροι νόμοι, οἱ ψηφισθέντες, περὶ μονοπωλίων καὶ περὶ παραβάσεων τῶν νόμων τούτων, ὅλοι κατήργησαν τὸν κατώτατον ὅρον, δὲν κατήργησαν ὅμως αὐτὸν καὶ ἐν τοῖς περὶ ἅλατος, διότι ἡ περὶ ἅλατος νομοθεσία ἦτο ἀρχαιοτέρα καὶ δὲν εἶχεν εἰσαχθῆ πρὸς ἀναθεώρησιν, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἀφομοίωσις κατὰ τοῦτο πρὸς τὴν ἄλλην νομοθεσίαν.

§133ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ μονοπώλιον τοῦ ἅλατος δὲν εὑρίσκεται ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς διατελοῦσι τὰ ἄλλα μονοπώλια, διότι τὸ τοῦ πετρελαίου εἶναι ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως πρὸς πώλησιν προϊόντος, τὸ ὁποῖον δὲν παράγεται ἐν τῷ τόπῳ, ὡσαύτως τὸ μονοπώλιον τῶν πυρείων· τὸ ἅλας παράγεται ἐν τῷ τόπῳ, καὶ τὸ μονοπώλιον ἔχει συμφέρον νὰ προστατευθῇ κατὰ τῶν καταχρήσεων, αἵτινες λαμβάνουσι χώραν, οὐ μόνον περὶ τὴν διαχείρισιν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν παραγωγήν, διὰ τοῦτο ἡ προηγουμένη νομοθεσία ἦτο αὐστηρά, καὶ ἐνθυμοῦμαι ἓν Διάταγμα τοῦ 1833, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέβαλλε τὸ Δημόσιον δήμευσιν τῶν μέσων, δι’ ὧν μετεφέρετο, ἀλλὰ προὐτάθη τὸ ζήτημα, ἂν δύναται τὸ Κράτος νὰ δημεύσῃ ἓν πλοῖον. Ἡ αὐστηρότης αὕτη τῶν νόμων ἦτο, νὰ καταστήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν σεβαστὸν τὸ μονοπώλιον εἰς τοὺς πολίτας, ὥστε νὰ μὴ καταφεύγωσιν εἰς καταχρήσεις, αἵτινες μάλιστα ἐλάμβανον χώραν ἐπὶ τῶν αὐτοπήκτων ἁλάτων. Δύνανται οἱ νομοθετοῦντες νὰ καταργήσωσι τὸν κατώτατον ὅρον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν γίνεται πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 μ. μ.