1889.02.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 76

Τῆς 4 Φεβρουαρίου 1889.

(Σάββατον).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι ἐδῶ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὁ κ. Σιμόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§4ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους γενικὴ συζήτησις παρέχει τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου νὰ ἐξετάζωσι καὶ συζητῶσι πάντα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν διαχείρισιν καὶ διοίκησιν τῶν κοινῶν, τὰ μέλη δὲ ἰδίως ἐκεῖνα τοῦ Κοινοβουλίου, τὰ ἀξιοῦντα, ὅτι οἱ διαχειριζόμενοι καὶ διευθύνοντες τὰ κοινὰ ἡμῶν πράγματα δέον ν’ ἀντικατασταθῶσιν, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζωσιν οὐχὶ μόνον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ ἢ ἐφαρμόζει ἡ καθεστηκυῖα Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ τὴν διαχειριστικὴν καὶ διοικητικὴν ἱκανότητητα τῶν ἰθυνόντων τὰ κοινά. Ἡ ἐν τῇ παρούσῃ Βουλευτικῇ Συνόδῳ Ἀντιπολίτευσις τὸ δικαίωμά της τοῦτο προεξώφλησεν εὐθὺς, ὡς ὑπεβλήθη ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889. Ἡ Ἀντιπολίτευσις προὐκάλεσε πολιτικὴν συζήτησιν καὶ ἐξήτασε διὰ μακρῶν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Δύναταί τις λοιπὸν νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως συζήτησις εἶναι ἐξηντλημένη. Ἂν δὲ πρόκηται νὰ ἐξετασθῇ καὶ ὁ ἐπιτρεπόμενος εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἔλεγχος ἐπὶ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις τὸ ὁποῖον εἶχε πρὸς ἔλεγχον τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως δικαίωμα ἤσκησε μετ’ ἐπιτάσεως. Ἐπὶ ἕνα μῆνα ὁλόκληρον ἠκούομεν ἐντεῦθεν ἐλεγχομένην τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ τῶν ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· δύναταί τις δὲ εὐλόγως νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι αἱ παρατεταμέναι ἐκεῖναι συζητήσεις παρεκώλυσαν μὲν τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλ’ ἔσχον ἓν καλὸν, ὅτι ὁ ἐξασκηθεὶς ἐπὶ τοσαύτας ἡμέρας ἔλεγχος τῶν κυβερνητικῶν πράξεων ἀπέδειξεν, ὅτι οἱ κυβερνῶντες ἐξεπλήρωσαν τὸ ἐπιβαλλόμενον αὐτοῖς καθῆκον καὶ δὲν περιέπεσαν εἰς παρεκτροπὰς, εἰς παραβάσεις νόμων, διδούσας χώραν εἰς τὴν μείωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας πρὸς αὐτούς. Δὲν θέλω μνησθῆ τῶν ἐντεῦθεν λεχθέντων κατὰ τὰς τελευταίας μάλιστα συνεδριάσεις ὑπ’ ἐκείνου, ὅστις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῇ ἐν ὀνόματι τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἰδίᾳ τῆς γνώμης αὐτοῦ, ὅτι ἡ γενομένη παρέλκυσις τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου ἐξυπηρετεῖ τὰ γενικὰ συμφέροντα. Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ῥήτορος τούτου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ μᾶλλον τοῦ ἡγέτου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἂν δὲν παρεκωλύοντο αἱ ἐργασίαι αἱ νομοθετικαὶ τοῦ Κοινοβουλίου, αἱ ἐργασίαι αὐτοῦ ἤθελον μᾶλλον βλάψει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου, διότι οὗτος ἀποτελεῖ πρωτότυπον συνταγματικὴν θεωρίαν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889 συνεζητήθη διὰ μακρῶν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νομίζω μάλιστα, ὅτι οὐδέποτε Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰργάσθη ἐπὶ τοσαύτας ἡμέρας καὶ ἠσχολήθη ἐπὶ τοσοῦτον διὰ τὰς λεπτομερείας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅσον ἡ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην ἐκλεχθεῖσα. Διαρκουσῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, τὰ τῆς μειοψηφίας ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, τὰ ἐκπροσωποῦντα τὰς ἰδέας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐφαίνοντο συμφωνοῦντα εἰς τὰ πλεῖστα τῶν ἐξεταζομένων ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἐκείνῃ θεμάτων. Ὅτε ὅμως κατηρτίσθη ἡ ἔκθεσις ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας καὶ ἐπρόκειτο νὰ ὑπογραφῇ, ἡ μειοψηφία ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὰ γενικὰ συμπεράσματα τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι φρονεῖ, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὰ ταμιευτικὰ καὶ οἰκονομικὰ αὐτῆς ἀποτελέσματα, ἀπέτυχε· κατὰ τὰ ταμιευτικὰ ἀποτελέσματα ἀπέτυχε, κατὰ τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας, διότι ἡ χρῆσις τοῦ 1887 ἀνέδειξεν ἔλλειμμα ἐκ 15,000,000 περίπου, κατὰ τὴν γνώμην τῆς αὐτῆς μειοψηφίας καὶ ἡ χρῆσις τοῦ 1888 ὅμοιον προαγγέλλει ἔλλειμμα, ὡς εἶναι δὲ ἑπόμενον, ἐπειδὴ ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως στηρίζεται ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889, κατὰ τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας καὶ οὗτος θ’ ἀναδείξῃ ἐπίσης ἔλλειμμα. Ἀπέτυχε καὶ εἰς τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, κατὰ τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας, διότι ἐπήγαγε τὴν καταπόνησιν καὶ τὸν κάματον εἰς τὰς παραγωγικὰς τοῦ τόπου δυνάμεις. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰ τῆς χρήσεως τοῦ 1887 δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἐπανέλθω. Ῥήτωρ τις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προχθὲς λαλῶν ἐντεῦθεν, ὀρθῶς παρετήρησεν, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἐξηντλημένον, πᾶσα δὲ περὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1887 συζήτησις εἶναι ἄσκοπος ἐπανάληψις, πρὸς τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ προσέξῃ ἡ Βουλή, διατελοῦσα μάλιστα περὶ τὸ τέλος τῶν ἑαυτῆς ἐργασιῶν. Δύναται ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἐξακολουθῇ ἰσχυριζομένη, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1887 ἀνέδειξεν ἔλλειμμα, ἡμεῖς ἀπεδείξαμεν διὰ τῶν ἐπισήμων βιβλίων, διὰ τῶν ἐπισήμων ἀριθμῶν καὶ καταστάσεων, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1887 ἔκλεισε μὲ πραγματικὸν καὶ ἀναμφισβήτητον ἰσοζύγιον. Ἀπομένει λοιπὸν ἡ χρῆσις τοῦ 1888, ταύτης δὲ ἡ ἐξέτασις ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν, διότι, ἵνα κρίνῃ τις περὶ τῶν ἀναγραφομένων ἐσόδων καὶ πιστώσεων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1889, δέον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τ’ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1887 καὶ τὰ ἀποτελέσματα τὰ γνωστὰ τῆς χρήσεως τοῦ 1888. Εὐτυχῶς ἔχομεν ἤδη γνωστὰ ἐκ τῶν ἐπισήμων βιβλίων, ἐκ τῆς διανεμηθείσης πρὸς τοὺς κ.κ. Βουλευτὰς καταστάσεως, τ’ ἀποτελέσματα τῶν δώδεκα μηνῶν τῆς χρήσεως 1888, καὶ δυνάμεθα ἐπὶ τῇ βάσει τούτων νὰ ἐξαγάγωμεν πόρισμα ἀσφαλές. Τὰ πορίσματα ἡμῶν, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1888, εἶναι βεβαίως ἀσφαλῆ, διότι, ὡς γνωστόν, τὸ πλεῖστον τῶν ἐσόδων βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται ἐντὸς τῶν πρώτων δώδεκα μηνῶν τῆς χρήσεως· ὑπολείπονται ἕτεροι δέκα μῆνες μέχρι τῆς χρήσεως, καθ’ οὓς μῆνας βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται τὰ ὑπόλοιπα τῶν ἐσόδων. Κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1888 τὰ ἔσοδα προϋπελογίσθησαν ἐκ δραχμῶν 95,000,000· ἐκ τούτων ἐβεβαιώθησαν κατὰ τοὺς 12 μῆνας 85,000,000 καὶ εἰσεπράχθησαν 74,000,000. Ὑπάρχει τις διαφορὰ πρὸς τὰς καταστάσεις τὰς διανεμηθείσας, τῆς ὁποίας τοὺς λόγους θὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν μετ’ ὀλίγον. Ἐχορηγήθησαν δὲ πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 93,280,000 καὶ ἐκ τούτων ἐπληρώθησαν κατὰ τοὺς 12 μῆνας 66,000,000. Ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1887· κατὰ τοὺς ὑπολοίπους δέκα μῆνας μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως εἰσεπράχθησαν ἔσοδα 13,500,000, ἂν δὲ παραδεχθῶμεν, ὅτι τὸ αὐτὸ ποσὸν εἰσπραχθήσεται κατὰ τοὺς ὑπολοίπους δέκα μῆνας ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888, θὰ ἔχωμεν 87,500,000, εἴσπραξιν. Κατὰ τὴν κατάστασιν, τὴν διανεμηθεῖσαν εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς, αἱ βεβαιώσεις μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1888 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888 ἀνέρχονται εἰς 84,172,027, ἀλλ’ εἰς ταύτας δέον νὰ προστεθῶσι δραχμαὶ 1,285,346· διότι ἕνεκεν ἀταξίας τινὸς, ἢ βραδύτητός τινος περὶ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐνταλμάτων καὶ περὶ τὴν τακτοποίησιν τῶν χρηματικῶν γραμματίων διὰ τὰ εἴδη τοῦ μονοπωλίου, ἀπέμεινεν ἀβεβαίωτον ποσὸν ἐκ δραχμῶν 1,285,346. Τούτου προστιθεμένου, τὰ βεβαιωθέντα ἔσοδα κατὰ τοὺς πρώτους δώδεκα μῆνας τῆς χρήσεως τοῦ 1888 ἀνέρχονται εἰς δραχ. 85,457.373. Ἐκ τοῦ αὐτοῦ λόγου δὲν εἰσήχθησαν τακτικῶς αἱ γενόμεναι ἐκ τῶν μονοπωλίων εἰσπράξεις κατὰ τοὺς δώδεκα μῆνας τῆς χρήσεως 1888, τὸ εἰσπραχθὲν δὲ καὶ μὴ εἰσαχθὲν ποσὸν ἀνέρχεται εἰς δραχ. 2,491,018. Οὕτω λοιπὸν αἱ εἰσπράξεις τῶν δώδεκα μηνῶν ἀνέρχονται εἰς δρ. 74,121,070. Κατὰ τὸ 1887 εἰς τὸ διάστημα τῶν δώδεκα μηνῶν ἐπὶ προϋπολογισθέντων 94,000,000 ἐβεβαιώθησαν 80,000,000, εἰσεπράχθησαν 69,000,000· κατὰ τὸ 1887 τὰ εἰσπραχθέντα πρὸς τὰ βεβαιωθέντα ἔχουσιν ἀναλογίαν 86% ὡς πρὸς τοῦτο ἡ ἀναλογία εἶναι ὁμοία περίπου καὶ κατὰ τὸ 1888· κατὰ τὸ 1887 τὰ εἰσπραχθέντα πρὸς τὰ προϋπολογισθέντα ἔχουσιν ἀναλογίαν 73%, κατὰ τὸ 1888 77%. Κατὰ τὸ 1887 τὰ βεβαιωθέντα πρὸς τὰ προϋπολογισθέντα ἔχουσιν ἀναλογίαν 84%, κατὰ τὸ 1888 89%. Κατὰ τὸ 1888 ἐχορηγήθησαν πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 93,280,000, ἐπληρώθησαν κατὰ τοὺς 12 μῆνας 66,017,000. Αἱ πληρωμαὶ, αἱ γενόμεναι μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1888, πρὸς τὰς χορηγουμένας πιστώσεις ἔχουσιν ἀναλογίαν 70,75%. Σημειωτέον, ὅτι εἰς τὴν ἐπίσημον κατάστασιν σημειοῦνται ἐν ταῖς γενομέναις πληρωμαῖς καὶ ἐκκρεμεῖς τοιαῦται, στηριζόμεναι εἰς τὰ μὴ ἐξωφλημένα ἐντάλματα, ἐκ δραχ. 2,493,748, αἵτινες δὲν περιέχονται εἰς τ’ ἀνωτέρω μνημονευθέντα ποσὰ, ἕνεκα τοῦ λόγου τῆς συγκρίσεως. Κατὰ τὸ 1887 ἐχορηγήθησαν πιστώσεις 94,000,000 κατὰ τοὺς δώδεκα μῆνας, ἐπληρώθησαν 62,000,000, ἑπομένως αἱ πληρωμαὶ, αἱ γενόμεναι κατὰ τοὺς 12 μῆνας, πρὸς τὰς κεχορηγημένας πιστώσεις ἔχουσιν ἀναλογίαν 66%, ἀντὶ 70, εἰς ἃς ἀναβαίνουσιν αἱ πιστώσεις τοῦ 1888. Κατὰ τὸ 1887 εἰς τὸ διάστημα τῶν δώδεκα μηνῶν ἐβεβαιώθησαν ἔσοδα 80,151,000, κατὰ τὸ 1888 ἐβεβαιώθησαν ἔσοδα 85,457,000, ἤτοι ἐβεβαιώθησαν ἐπὶ πλέον 5,305,000. Κατὰ τὸ 1887 εἰσεπράχθησαν ἔσοδα 69,507,000, κατὰ τὸ 1888 εἰσεπράχθησαν ἔσοδα 74,121,000, ἤτοι εἰσεπράχθησαν ἐπὶ πλέον 4,614,000. Κατὰ τὸ 1887 ἐπληρώθησαν ἔξοδα ἐντὸς τῶν 12 μηνῶν ἐκ δραχμῶν 62,783,000, κατὰ τὸ 1888 ἐπληρώθησαν 66,000,000, ἤτοι ἐπὶ πλέον κατὰ τὸ 1888 ἔξοδα ἐκ δραχ. 3,221,000. Ἵνα ἐξηγήσω τὴν διαφορὰν τῶν ἐμῶν ὑπολογισμῶν πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ἀναγραφομένους εἰς τὴν διανεμηθεῖσαν πρὸς τὴν Βουλὴν κατάστασιν, ἀναγκάζομαι νὰ παρατηρήσω πρωτίστως, ὅτι ὁ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσας ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς παρετήρησε, καὶ εὐλόγως, ἀνωμαλίαν τινὰ εἰς τὰς εἰσπράξεις τὰς ἀναγραφομένας ἐν ταῖς δημοσίαις καταστάσεσι, τὰς ἀναφερομένας εἰς τὰ εἴδη τῶν μονοπωλίων, τὰ διαχειριζόμενα ὑπὸ τῆς εἰδικῆς Ἑταιρίας τῶν μονοπωλίων. Καὶ ἐγίνωσκε μὲν, ὅτι ἡ τακτοποίησις τῶν παρὰ τῆς Ἑταιρίας ταύτης εἰσπράξεων δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ εἰς τὸ τέλος ἑκάστου μηνὸς, ἀλλ’ ὑπέλαβεν, ὅτι αἱ βεβαιώσεις, αἱ ἀναγραφόμεναι εἰς τὰς δημοσίας καταστάσεις, κυρίως στηρίζονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν εἰδῶν τῶν μονοπωλίων, τὸ ὁποῖον παραλαμβάνει ἡ Ἑταιρία αὕτη πρὸς πώλησιν. Δὲν ἔχει ὅμως οὕτω. Αἱ βεβαιώσεις, αἱ ἀναγραφόμεναι εἰς τὰ δημόσια βιβλία, (τοιαῦται δὲ δὲν ἐγένοντο τακτικῶς μέχρι τοῦδε) στηρίζονται εἰς τὰς πραγματοποιουμένας πωλήσεις ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας ταύτης. Ὡς γνωστὸν, ἡ Ἑταιρία αὕτη διὰ τῶν εἰδικῶν διαχειριστῶν μεταπωλεῖ εἰς τὸ κοινὸν τὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα παραλαμβάνει παρὰ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου. Ὡς πρὸς τὸ σιγαρόχαρτον ὑπάρχει νενομοθετημένος εἰδικὸς κανονισμός. Εὐθὺς, ὡς παρασκευασθῇ τὸ σιγαρόχαρτον ὑπὸ τοῦ ἐν Κερκύρᾳ ἐργοστασίου, ἐπιτηρουμένου ὑπὸ δημοσίων ὑπαλλήλων, παραδίδεται εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν μονοπωλίων, ὑπ’ αὐτῆς δὲ εἰς τὸν ἐνταῦθα Κεντρικὸν Ταμίαν, ὑφ’ οὗ διανέμεται εἰς τοὺς ταμίας καὶ εἰδικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ἐπιτετραμμένους τὴν πώλησιν τοῦ σιγαροχάρτου. Ἡ Ἑταιρία αὕτη κατὰ μῆνα δημοσιεύει τὴν κατάστασιν τῶν πραγματοποιουμένων πωλήσεων, κατὰ τὴν κατάστασιν δὲ ταύτην, ἥτις δὲν ὑπόκειται εἰς οὐδεμίαν ἀμφισβήτησιν, διότι στηρίζεται ἀκριβῶς εἰς τὰς καταστάσεις τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν πώλησιν διαχειριστῶν τῆς Ἑταιρίας ταύτης, προκύπτουσιν αἱ ἑπόμεναι ἐπὶ πλέον διαφοραί.

Ἵνα συμπληρώσω τὰς πληροφορίας ταύτας, τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1888, ὀφείλω νὰ σημειώσω καὶ τὰ εἴδη ἐκεῖνα τῶν ἐσόδων, ἅτινα ἐντὸς τῶν 12 μηνῶν βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται. Τὰ ἔσοδα ταῦτα εἶναι γνωστὰ εἰς τοὺς πλείστους τῶν κκ. συναδέλφων· εἶναι τὰ τελωνιακὰ, τὸ χαρτόσημον, τὰ παιγνιόχαρτα, τὰ εἰσιτήρια τῶν θεάτρων, τὰ πυρεῖα, πετρέλαια, ταχυδρομεῖα, τηλεγραφεῖα, ἁλικαὶ, τόκοι ὑπερημερίας, ὑπερτίμησις τῶν εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπραττομένων ἐγγείων φόρων, ἔσοδα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων κλπ.

Τὰ ἐπιτευχθέντα κατὰ τοὺς 12 μῆνας ἀποτελέσματα τοῦ 1888 δικαιοῦσι, νομίζω, τὸ βάσιμον συμπέρασμα, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1888 θὰ κλεισθῇ μὲ ἰσοζύγιον, διότι, ὡς εἶπον, ἂν κατὰ τὸ διάστημα τῶν δέκα ὑπολοίπων μηνῶν εἰσπραχθῶσιν ὅσα καὶ κατὰ τοὺς 10 μῆνας, τοὺς ὑπολειφθέντας ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1887, θέλομεν ἔχει ἔσοδα 87,500.000. Ἂν δὲ ἐκ τῶν κεχορηγημένων ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888 πιστώσεων ἐκ δραχ. 93,000,000 ἀφαιρεθῶσιν, ὡς μὴ διατεθησόμενα, οὐχὶ 8, οὐχὶ 15, ὅσα ἀπέμειναν κατὰ τὸ 1887, ἀλλὰ μόνον 6%, τὸ ἰσοζύγιον προοιωνίζεται πλῆρες, πληρέστατον. Ἡμεῖς λοιπόν, οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν Κυβέρνησιν, βλέπομεν, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο χρήσεων δικαιοῦσι καὶ τῶν κυβερνώντων τὰς πεποιθήσεις καὶ ἡμῶν, τῶν ὑποστηριζόντων αὐτήν, ὅτι δηλαδὴ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παρεδέχθη καὶ ἐφήρμοσεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐπέτυχε τὸ ἰσοζύγιον μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας Βουλευτὴς ἠθέλησεν εὐφυολογῶν νὰ παρατηρήσῃ ἐντεῦθεν, ὅτι δὲν πρέπει μόνον νὰ βλέπωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βλέπομεν, ἀλλὰ νὰ βλέπωμεν καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν βλέπομεν. Καὶ ἡμεῖς μὲν βλέπομεν ἀριθμοὺς ἐξηγμένους ἐκ τῶν δημοσίων βιβλίων, πιστοποιοῦντας τὸ ἰσοζύγιον, δὲν βλέπομεν ὅμως τὰς σκέψεις, τὴν πορείαν, τὸ σύστημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα ἀπολακτίσωμεν τὸ ὑπάρχον καὶ ἀκολουθήσωμεν τὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα ὁδηγήσωμεν τὸ μέλλον τοῦ Ἔθνους ἐπὶ βάσεων ἀσφαλεστέρων. Τὸ θέμα ὅμως ἡμῶν εἶναι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889, νομίζω δὲ ἀναγκαῖον νὰ μεταβῶ ἀμέσως εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀφορώντων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889, διότι εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ ἠσχολήθησαν καὶ οἱ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσαντες τρεῖς ἢ τέσσαρες ῥήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ἠσχολήθησαν μετ’ ἐπιμονῆς διὰ παραθέσεως ἀριθμῶν νὰ δημιουργήσωσι καὶ ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889 ἔλλειμμα κατά τινας μὲν 11, κατ’ ἄλλους δὲ 12 καὶ κατ’ ἄλλους 13 ἑκατομμυρίων. Δὲν νομίζω ἀναγκαῖον ν’ ἀκολουθήσω τοὺς προαγορεύσαντας ἐν ταῖς λεπτομερείαις, θὰ συζητήσω ὅμως καθ’ ὅν τρόπον καὶ ὁ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσας ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής. Ἵνα ὅμως ἐξαγάγω συμπέρασμα ὀρθότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐξήγαγεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, διατελῶ ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφέρω ὑμῖν ἀριθμοὺς, οἵτινες δικαιοῦσι τὸν συντάκτην τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889, οἵτινες ἄρδην ἀνατρέπουσι τὰ συμπεράσματα καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτοῦ, ὡς καὶ τῶν ἄλλων πρὸ αὐτοῦ ἀγορευσάντων, ὧν σκοπὸς ὑπῆρχεν ἡ δημιουργία φανταστικοῦ ἐλλείμματος ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889. Εἷς τῶν προαγορευσάντων, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Βουλευτὴς, ἠθέλησεν ἐπὶ ἄλλων βάσεων νὰ ἐξετάσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι δέον νὰ λαμβάνηται ὡς βάσις ὄχι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν βεβαιώσεων τῶν ἀμέσως παρελθόντων ἐτῶν, ἀλλὰ τὸ τῶν εἰσπράξεων. Εὐτυχῶς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, ὅστις εἶναι ἐν τοῖς οἰκονομικοῖς ἐντριβέστερος τοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Βουλευτοῦ, ἀπεκήρυξε τὸ σύστημα τοῦτο, καὶ τὴν ἑαυτοῦ ἀνάπτυξιν ἐποιήσατο ἐπὶ τῶν βεβαιώσεων τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Δὲν νομίζω ἀναγκαῖον ν’ ἀναιρέσω δι’ ἄλλων ἐπιχειρημάτων τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι πρέπει ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων κυρίως νὰ συντάσσηται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων, διότι φρονῶ, ὅτι τὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμενα ἔσοδα εἶναι εἰσπράξιμα καὶ ὡς τοιαῦτα ἀναγράφονται, βεβαίως δὲ ἀπό τινος χρόνου παρατηρεῖται μεγίστη διαφορὰ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ δημοσίου ταμείου ἐπὶ τῶν καθυστερήσεων. Ἐφ’ ὅσον οἱ νόμοι λειτουργοῦσιν, ἐφ’ ὅσον ἡ συναίσθησις τῶν πρὸς τὸ Κράτος ὑποχρεώσεων τῶν πολιτῶν ἐπιτείνεται, ἐπὶ τοσοῦτον αἱ καθυστερήσεις ἐλαττοῦνται· βεβαίως λόγος τῶν καθυστερήσεων εἶναι καὶ ἡ ἐλαττωματικὴ βεβαίωσις, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς ταύτην δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐπῆλθε βελτίωσίς τις. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων δέον νὰ ἀφαιρεθῇ ἓν στρογγύλον ποσὸν 1,200,000, διότι φρονεῖ, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1887 καὶ τὰ ἀποτελέσματα τὰ χθὲς εἰς αὐτὸν ὄντα γνωστὰ τῶν 11 μηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1888 δὲν δικαιοῦσι τὴν προσθήκην τοῦ ποσοῦ τούτου. Διατελῶ ὑποχρεωμένος, ἵνα ἀναιρέσω τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προσέξητε εἰς τὰς βάσεις, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθη ὁ συντάξας τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889 ὡς πρὸς τοὺς ἀμέσους φόρους. Ἄμεσοι φόροι εἶναι 13· ὁ αʹ εἶναι ὁ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ὑπελογίσθη πρόσοδος δραχ. 2,808,000, ἀλλ’ ὑπελογίσθη αὕτη αὐθαιρέτως; Βεβαίως ὄχι· διότι γνωστόν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κατὰ τὸ 1888 ηὔξησεν, εἶναι δὲ φυσικὸν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, ἐὰν δὲν αὐξήσῃ, θὰ ἦναι ὁ ἴδιος κατὰ τὸ 1889· κατὰ τοὺς 12 μόνον μῆνας, ἤτοι μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1888, ἐβεβαιώθη ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888 ποσὸν δραχ. 2,926,798, ὥστε τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1888 ποσὸν ἐκ δραχμῶν 2,808,000 εἶναι ἔλασσον τοῦ βεβαιωθέντος κατὰ τοὺς 12 μῆνας τοῦ 1888 κατὰ 112,798. Εἰς τὸν φόρον τῶν περιβολίων καὶ βοσκῶν προϋπολογίσθη ποσὸν δραχ. 234,000· κατὰ τὸ 1888 ἐβεβαιώθη ἐκ τούτου ποσὸν 239,000, ὁ φόρος δὲ οὗτος στηρίζεται ἐπὶ τῶν αὐτῶν δηλώσεων καὶ διὰ τὸ 1889· ἑπομένως ὑπελογίσθη ἔλασσον σχετικῶς πρὸς τὰ βεβαιωθέντα κατὰ τὸ 1888 κατὰ δραχμὰς 5,640. Ὡς πρὸς τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει ἀκριβῶς ὁ μέσος ὅρος τῶν τριῶν παρελθόντων ἐτῶν, ἀλλ’ οὐχὶ τῶν ἀμέσως παρελθόντων ἐτῶν, ἀλλὰ τῶν ἐτῶν τῆς ἀφορίας τοῦ ἐλαιοκάρπου, καὶ ὁ μέσος ὅρος αὐτῶν τῶν 3 ἐτῶν, ἤτοι τοῦ 1883, 1885 καὶ 1887, ἀνέρχεται εἰς 539,000, ὑπελογίσθη δὲ ποσὸν εἰσπράξιμον ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου δραχμῶν 540,000. Καὶ οἱ τρεῖς ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου πρὸ πάντων ἐπέστησαν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἰσχυρισθέντες, ὅτι τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889 ποσὸν ἐκ δραχ. 3,120,000 εἶναι ὑπερβολικόν· ὑπῆρξέ τις μεταξὺ τῶν προαγορευσάντων, ὅστις μάλιστα εἶπεν, ὅτι δὲν βλέπει τὴν βάσιν, ἐφ’ ἧς ἐστηρίχθη ὁ συντάξας τὸν Προϋπολογισμόν, ὑπολογίσας ποσὸν 3,120,000. Ὁ συντάξας τὸν Προϋπολογισμὸν ὡς πρὸς τὸν φόρον τοῦ οἴνου ἐστηρίχθη εἰς τὴν βεβαιωθεῖσαν παραγωγὴν τοῦ οἴνου κατὰ τὸ 1886· κατὰ τὸ 1886 ἐβεβαιώθη παραγωγὴ ἐξ ὀκάδων 132,000,000, κατὰ τὸ 1887 βεβαίως ἡ ἐκ τούτου πρόσοδος τοῦ Δημοσίου ἠλαττώθη, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν, ὅτι κατὰ τὸ 1887 καὶ 1888 ἡ ἀμπελοκαρπία δὲν ἦτο καλή, ἐν τούτοις κατὰ τὸ 1887 ἐβεβαιώθη ποσὸν 2,345,000, κατὰ τοὺς 12 μῆνας τοῦ 1888 ἐβεβαιώθη ποσὸν 1,212,000, κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα τοῦ 1887 εἶχε δηλωθῆ ποσὸν ὀκάδων 800,000, ἤτοι κατὰ τοὺς 12 μῆνας τοῦ 1888 ἐβεβαιώθη ἐκ τοῦ φόρου τούτου ποσὸν ἀνώτερον κατὰ 400,000 περίπου· ἡ παραγωγὴ τοῦ 1889 εὐλόγως ὑπολαμβάνεται ὡς κρείσσων, εὐλόγως ὑπολαμβάνεται οὐχὶ κατωτέρα ἐκείνης τοῦ 1886, διότι βεβαίως ἡ ἀμπελοφυτεία δὲν ἠλαττώθη, τοὐναντίον ἐπεξετάθη· εἶναι φυσικὸν λοιπὸν νὰ ὑπολογίσῃ τις ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῆς βεβαιωθείσης τὸ 1886, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν 132,000,000 τούτων ἀφῃρέθησαν 2,000,000 ὡς ὑποτιθεμένη παραγωγὴ ἐκ τῶν νήσων Θήρας καὶ Θηρασίας, ἀφῃρέθη ὅμως ἐκ τοῦ εἰς χρήματα ποσοῦ μόνον ποσόν 48,000. Αὐτὸ ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κεφαλληνίας Βουλευτὴν νὰ παρατηρήσῃ μίαν ἀνακρίβειαν τοῦ συντάξαντος τὸν Προϋπολογισμὸν, διότι παρετήρησεν, ὅτι, ἐνῷ ἀφαιρεῖ ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου 48,000 δραχ., προσθέτει 70,000 ἀλλαχοῦ, ἑπομένως ὑπάρχει μία διαφορά, τὴν ὁποίαν ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ τὴν σημειώσῃ, διὰ νὰ ἐνδείξῃ τὴν ἀπροσεξίαν τοῦ συντάξαντος τὸν Προϋπολογισμόν· ἀλλ’ ἐὰν περισσότερον ἐπρόσεχεν εἰς τὸ κείμενον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἤθελε παρατηρήσει, ὅτι βεβαίως ἀφαιρῶν 2,000,000 ἐκ τοῦ ἀναγραφέντος εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον ποσοῦ τῶν 132,000,000, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφαιρέσῃ, εἰμὴ 40,000 μόνον, διότι πρὸς 2 λεπτὰ 2,000,000 ὀκάδ. ἤθελον δώσει 40,000 καὶ τὸ ὁλικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄλλαι 8,000, 48, 000· ἀλλὰ ὁ αὐτὸς οἶνος, φορολογούμενος κατὰ τὴν ἐξαγωγήν του ἐκ τῶν νήσων Θήρας καὶ Θηρασίας, θὰ πληρώσῃ 3½ λεπτὰ, ἑπομένως 2,000,000 ὀκάδ. πρὸς 3½ λεπτὰ μᾶς δίδουσιν 70,000. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος τῆς διαφορᾶς τῶν δύο ἐγγραφῶν. Οὐχ ἧττον οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ἐπεκαλέσθησαν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἀναγραφομένου ἐσόδου ἐξ ἐγγείου φόρου σταφίδος. Ἐπὶ τοῦ ἐγγείου φόρου σταφίδος προϋπολογίζεται πρόσοδος δραχμῶν 4,296,000. Ὁ συντάξας τὸν Προϋπολογισμὸν ἐστηρίχθη εἰς τὸν μέσον ὅρον τῶν ἐτῶν 1885, 1886 καὶ 1887 μὲ μικράν τινα προσθήκην, ἡ παραγωγὴ τοῦ 1888 δὲν ἐλήφθη τὸ παράπαν ὑπ’ ὄψει ὑπὸ τοῦ συντάξαντος τὸν Προϋπολογισμὸν, καίτοι τινὲς τῶν προαγορευσάντων ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ 1888 ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὡς ἀφετηρία πρὸς ὑπολογισμὸν τοῦ ἐσόδου αὐτοῦ. Κατὰ τὸ 1887 μέχρι 31 Δεκεμβρίου εἶχεν ἐξαχθῆ ποσὸν σταφίδος ἑνετικῶν λιτρῶν 224,000,000, κατὰ τὰς ὑπολοίπους μῆνας μέχρι τοῦ Ἰουλίου ἐξήχθη ποσὸν 49,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν, ἤτοι τὸ ὅλον 273,000,000. Κατὰ τὸ 1888 ἐξήχθη σταφὶς μέχρι 31 Δεκεμβρίου 235,000,000 ἑνετ. λιτρῶν, ἤτοι ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ἐξαχθέντος κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα τοῦ 1887 ἐξ 11,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν, ὑπολογίζεται δὲ ὡς ἐξαχθησόμενος μέχρι τοῦ μηνὸς Ἰουλίου 1889 σταφιδόκαρπος 75,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν, ἑπομένως ἡ παραγωγὴ τοῦ 1888 πρὸς τὸ 1887 ἔσεται ἀνωτέρα κατὰ 37,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν. Ἐνῷ δὲ ὑπάρχει μία τοιαύτη διαφορὰ παραγωγῆς μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1887 καὶ 1888, ὁ συντάξας τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889 ὑπολογίζει ὡς πλεονάσον ποσὸν ἐξαχθησόμενον πλέον τοῦ μέσου ὅρου τῶν ἐτῶν 1885, 1886, 1887, 13,000,000 καὶ ὄχι 32,000,000· βλέπετε πόσον ὑπῆρξεν ἀπαισιόδοξος εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦτον. Ἀκριβῶς δὲ τὸ γεγονὸς, ὅτι κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα τοῦ 1888 ἐξήχθη σταφιδόκαρπος ποσοῦ ἀνωτέρου κατὰ 11,000,000 ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐξήχθη κατὰ τὸ 1887, ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ μεγάλοι φόβοι, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ μέλλον τοῦ προϊόντος τούτου, σπανίου τῷ ὄντι προϊόντος διὰ τὴν Ἑλλάδα, εἶναι κατεστραμμένον, δὲν ἦσαν βάσιμοι· ἐπαινῶ τὴν μέριμναν τῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀγορευσάντων, οὐχ ἧττον ὀφείλομεν νὰ μὴ ὑποτιμῶμεν καὶ τὰς μερίμνας καὶ τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ἐλάττωσις τοῦ πληρονομένου ἰδίως ἐν Ἀγγλίᾳ δασμοῦ. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, θέλω προθύμως ὑποστηρίξει καὶ πᾶσαν ἄλλην πρότασιν ἢ πρόνοιαν Κυβερνητικὴν, ἀφορῶσαν εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ προϊόντος τούτου. Φρονῶ μάλιστα, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὸ Κράτος, ὅταν εὑρεθῇ μία Ἑταιρία σοβαρὰ μετὰ κεφαλαίων ἀναλόγων πρὸς σύστασιν μεγάλης οἰνοποιΐας, νὰ προσέλθῃ ἀρωγόν· δέον ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς συστάσεως τῆς Ἑταιρίας ταύτης νὰ ἐγγυηθῇ μετριόν τινα τόκον· ἀλλὰ περὶ τούτου νῦν δὲν πρόκειται Τὸ ποσὸν, τὸ ἀναγραφὲν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1889, ὡς πιθανῶς εἰσπραχθησόμενον ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος, ἀνεγράφη ὑπὸ ὅρους λίαν εὐνοϊκοὺς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ κατὰ τὸ 1889. Φόρος ἐπὶ τῶν σύκων· προϋπελογίσθη διὰ τὸ 1889 ὡς ἀνελευσόμενος εἰς δραχμὰς 393,120. Κατὰ τοὺς 12 μῆνας τοῦ 1888 εἰσεπράχθησαν 347,114· βεβαίως ὑπολείπονται ἀκόμη τὰ σῦκα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐξαχθῆ μέχρι τῆς νέας ἐσοδείας. Ὅταν λοιπὸν ἔχητε εἰσπραχθὲν ποσὸν ἐκ τοῦ φόρου τῶν σύκων κατὰ τοὺς 12 μῆνας 348,000 περίπου, βεβαίως ἡ προσθήκη 43,000 κατὰ τοὺς ὑπολοίπους 10 μῆνας, νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι ὑπερβολικὴ, ἀλλὰ εἶναι κατωτέρα τοῦ πραγματικοῦ. Ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ· προϋπολογίζεται ποσὸν ἐκ δραχμῶν 408,470 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῆς παραγωγῆς τῶν ἐτῶν 1885, 1886, 1887. Ἔγγειος φόρος διαφόρων προϊόντων, εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα· ἀναγράφεται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889 ποσὸν δραχ. 231,000, καθόσον εἰς τὰ κατὰ τὸ παρελθὸν βεβαιωθέντα ἐκ λακωνικῶν προϊόντων καὶ φόρων κουκουλίων προστίθεται καὶ ποσὸν 91,000 δραχ. διὰ τὸν φόρον τοῦ οἴνου τῆς Θήρας καὶ Θηρασίας. Ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων προϊόντων Ἑπτανήσου· ὑπολογίζεται διὰ τὸ 1889 ποσὸν δραχ. 2,547,250· ὁ μέσος ὅρος τῶν ὑπὸ περιττὸν ἀριθμὸν ἐτῶν, καθ’ ἃ γίνεται ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου ἐν Ἑπτανήσῳ, ἤτοι τῶν ἐτῶν 1881, 1883, 1885 καὶ 1887, παρέσχε τὴν βάσιν ὡς πρὸς τὴν προϋπολογισθεῖσαν πρόσοδον διὰ τὸ 1889. Φόρος ἐπὶ τῶν ζώων· ὑπελογίσθη εἰς ποσὸν 3,400,000· μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1888 ἐβεβαιώθησαν 3,439,269, ὥστε ἔχομεν ἤδη βεβαιωμένον ποσὸν ἀνώτερον τῶν ἀναγραφέντων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889. Φόρος ἐπιτηδευμάτων· προϋπελογίσθη διὰ τὸ 1889 εἰς 3,220,000· κατὰ τὸ 1887 ἐβεβαιώθησαν 2,598,000· κατὰ τὸ ἔτος 1888 μέχρι 31 Δεκεμβρίου ἐβεβαιώθησαν 2,510,376· σημειώσατε, ὅτι ἐν τοῖς ποσοῖς τούτοις δὲν περιέχεται ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ὅστις, ὡς γνωστὸν, ἀνέρχεται εἰς 900,000, ἑπομένως ἐὰν προσθέσητε εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ 1887 ἐβεβαιώθη, τῶν 2,600,000 περίπου, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν εἶναι κατώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰσπράξιμον. Φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν· προϋπελογίσθη διὰ τὸ 1889 2,700,000· κατὰ τὸ 1887 ἐβεβαιώθη ποσὸν 2,600,000· κατὰ τοὺς 10 μῆνας τοῦ 1888 ἐβεβαιώθη ποσὸν 2,638,933, εἶναι δὲ γνωστὸν ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν, ὅτι νῦν ἀνανεοῦται ὁ φορολογικὸς κατάλογος καὶ ἑπομένως θέλουσιν ὑπαχθῆ εἰς φορολογίαν καὶ αἱ νέαι οἰκοδομαὶ, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦσαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος· ἑπομένως καὶ ὁ φόρος οὗτος ἀνεγράφη μὲ ποσὸν κατώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔσεται εἰσπράξιμον. Φόρος ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων Ἑταιριῶν· προϋπελογίσθη κατὰ τὸ 1889 δρ. 405,000 ἀντὶ τῶν κατὰ τὸ παρελθὸν προϋπολογισθεισῶν 375,000· κατὰ τὸ 1887 ἐβεβαιώθησαν καὶ εἰσεπράχθησαν ἐκ μόνου τοῦ 5% τῶν ἀνωνύμων Ἑταιριῶν δραχ. 323,000, ἐπειδὴ δὲ εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀναγράφεται καὶ ἡ καθαρὰ πρόσοδος τῶν μεταλλείων ἐξ 80,000, ἔπρεπε τὸ ποσὸν τοῦτο ν’ ἀναβιβασθῇ εἰς 405,000. Οὕτω συνεπλήρωσα ὅσα εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων, διὰ τῶν ἀριθμῶν δὲ, οὓς παρέθηκα, —εἶναι ἀριθμοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐξάγονται ἐκ τῶν ἐπισήμων καταστάσεων,—ἐβεβαιώθη, ὅτι ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, τοῦ ἀναγραφομένου εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889 ἐξ ἀμέσων φόρων, ὄχι μόνον δὲν δικαιούμεθα νὰ ποιήσωμεν ἐλάττωσίν τινα, ἀλλὰ βεβαίως θέλομεν ἔχει εἰσπράξιμον ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ἀναγραφέντος. Οὕτως ἡ μία τῶν ἐλαττώσεων, τὴν ὁποίαν προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους, ἐκ δραχ. 1,200,000, δὲν στηρίζεται εἰς τὰ πράγματα καὶ ἑπομένως οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ τῆς γενομένης ὑπ’ αὐτοῦ προτάσεως. Μεταβαίνω εἰς τὰ τελωνιακὰ τέλη. Ὡς πρὸς τὰ τελωνιακὰ τέλη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς προέτεινε νὰ ἐλαττωθῇ ποσὸν 1,700,000 διότι φρονεῖ, ὅτι τὸ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφὲν ποσὸν 27,370,000 εἶναι ὑπερβολικόν· ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς δὲν παρετήρησεν, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1889, εἶναι ἔλασσον τοῦ ποσοῦ, ὅπερ εἰσεπράχθη κατὰ τὸ 1887, κατὰ 500,000, καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι, ἄν τις λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1888, θ’ ἀπαντήσῃ διαφορὰν μείζονα τοῦ ποσοῦ τούτου, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι, καὶ ἂν τυχὸν ἤθελεν ὑποστηριχθῆ ἡ γνώμη, ὅτι ἠδύνατο ἡ ἐλάττωσις νὰ ἦναι γενναιοτέρα, ἤτοι ἀντὶ 500,000 νὰ ἦναι 1,000,000, τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 500,000 καλύπτεται ἀπὸ τὰς ὑπερβάσεις τῶν ἄλλων ἄρθρων καὶ κεφαλαίων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, νομίζω, ὅτι πᾶσα ἐκ τῶν προτέρων κρίσις, πᾶς ἐκ τῶν προτέρων ὑπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀκριβής. Τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη προσδιορίζονται ἀπὸ πολλὰς κοινωνικὰς περιστάσεις, προσδιορίζονται ἀπὸ τὴν κατάστασιν τῶν ἐγχωρίων προϊόντων, προσδιορίζονται ἀπὸ τὴν χρηματικὴν κατάστασιν, ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν ἐξεταζομένην· ἐὰν δέ τις ἐξετάσῃ τὸν λόγον, δι’ ὃν τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη ἠλαττώθησαν κατὰ τὸ 1888, θὰ ἀνεύρῃ προχείρως αὐτόν. Ὁ λόγος ἀναφέρεται εἰς τὸ, ὅτι κατὰ τὸ 1888 εἰσήχθησαν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς σιτηρὰ ἐλάσσονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶχον εἰσαχθῆ κατὰ τὸ 1887· τοῦτο ἐπήνεγκε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐλαττώσεως τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων, ἀλλὰ παρέχει ἡμῖν τὴν παρηγορίαν, ὅτι ηὔξησεν ἡ παραγωγὴ ἡ ἐγχώριος. Ὡς πρὸς δὲ τὰ σιτηρὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐξάγεται εἰς μεταλλικὸν πρὸς ἀγορὰν τοιούτων, δὲν δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς τοὺς αὐτοὺς κανόνας, εἰς οὓς ὑπάγεται τὸ ἐξαγόμενον μεταλλικὸν διὰ τὴν προμήθειαν εἰδῶν πολυτελείας ἢ ἄλλων εἰδῶν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τῆς πρώτης ἀνάγκης, πάντες δὲ οἱ οἰκονομολόγοι, ὅσοι γινώσκουσι τὰ καθ’ ἡμᾶς, ἐὰν ἐκ τῶν πινάκων τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς ἤθελον παρατηρήσει, ὅτι τὸ ἐξαχθὲν μεταλλικὸν νόμισμα ἐκ τοῦ τόπου ἡμῶν δὲν διετέθη εἰς ἀγορὰν σιτηρῶν ἢ εἰς ἀγορὰν ἄλλων εἰδῶν πρωτίστης ἀνάγκης, ἤθελον ἀνομολογήσει, ὅτι ὁ τόπος ἡμῶν εἶναι εἰς κρείσσονα κατάστασιν ἢ ὅτι ἦτο κατὰ τὸ παρελθόν. Βεβαίως ὁ μὴ ἔχων χρήματα δὲν δύναται νὰ προμηθευθῇ εἴδη πολυτελείας, ἀλλὰ δὲν δύναται καὶ νὰ μείνῃ ἄνευ προμηθείας τῶν ἄλλων ἀναγκαιούντων εἰς τροφὴν αὐτοῦ, σιτηρῶν πρὸ πάντων, ἑπομένως θέλει καταναλώσῃ ἢ τὸ ἀποταμίευμά του τοῦ παρελθόντος πρὸς ἀγορὰν σιτηρῶν, ἢ θὰ ὑποβληθῇ εἰς χρέος πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ προμηθευθῇ τὸ ἀναγκαιοῦν εἰς τὴν συντήρησιν αὐτοῦ ποσὸν τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Κατὰ τὸ 1887 εἰσήχθησαν σίτου καὶ σμιγοῦ ὀκάδες 126,271,158, ἐνῷ κατὰ τὸ 1888 εἰσήχθησαν μόνον ὀκ. 99,082,400, ἀραβοσίτου καὶ καλαμποκίου κατὰ τὸ 1887 εἰσήχθησαν 13,392,681 ὀκ., ἐνῷ κατὰ τὸ 1888 εἰσήχθησαν μόνον 6,193,666· ἐκ λοιπῶν δημητριακῶν καρπῶν κατὰ τὸ 1887 εἰσήχθησαν 12,073,815, ἐνῷ κατὰ τὸ 1888 εἰσήχθησαν μόνον 3,844,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἐκ τῆς διαφορᾶς ὡς πρὸς τὸ εἰσαχθὲν ποσὸν σιτηρῶν μεταξὺ τοῦ 1888 καὶ 1887 προκύπτει ἔλλειμμα τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων ἐκ δραχ. 1,207,000, ἦλθε εἰς δ’ ἀναπλήρωσιν αὐτοῦ τὸ ἐπὶ πλέον εἰσπραχθὲν ἀπὸ τὸν καφφὲν καὶ τὴν σάκχαριν, διότι, ἐνῷ κατὰ τὸ 1887 εἰσήχθησαν ὀκάδ. καφφὲ 1,004,628, κατὰ τὸ 1888 εἰσήχθησαν ὀκ. 1,068,683. Ζάκχαρις δὲ, ἐνῷ κατὰ τὸ 1887 εἰσήχθησαν ὀκάδες 4,258,111, κατὰ τὸ 1888 εἰσήχθησαν 5,190,218· ἐκ τῶν δύο τούτων εἰδῶν εἰσεπράχθη εἰσαγωγικὸν τέλος κατὰ τὸ 1888 ἀνώτερον τοῦ κατὰ τὸ 1887 εἰσπραχθέντος κατὰ δραχ. 803,872, ἑπομένως ἡ διαφορὰ ἐπὶ ἐλαττώσει περιωρίσθη εἰς δραχ. 344,719. Ἀλλὰ καὶ ζῶα εἰσήχθησαν κατὰ τὸ 1887 περισσότερα ἀφ’ ὅσα εἰσήχθησαν κατὰ τὸ 1888, διότι, ἐνῷ κατὰ τὸ 1887 εἰσήχθησαν ζῶα ἀξίας δραχ. 2,482,331, κατὰ τὸ 1888 εἰσήχθησαν ζῶα ἀξίας 1,910,000, τὸ εἰσαγωγικὸν δὲ τέλος εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου ἀνῆλθεν εἰς δρ. 528,300. Ἐκ χάρτου κατὰ τὸ 1887 εἰσήχθησαν 1,444,187 ἀξίας, ἐνῷ κατὰ τὸ 1888 εἰσήχθησαν δραχ. 1,137,417· τοῦτο δὲ, διότι, ὡς γινώσκετε, τὸ ἐνταῦθα ἱδρυθὲν Χαρτοποιεῖον παρέσχε καὶ εἰς τὰ γραφεῖα καὶ εἰς τὴν ἐν γένει κατανάλωσιν ἀρκετὴν ποσότητα χάρτου. Ὑπάρχει καί τις διαφορὰ ἐκ τῶν ὑφασμάτων, ἰδίως τῶν πολυτελῶν, ἡ ὁποία συμπληροῖ ἀκριβῶς τὴν διαφορὰν καὶ ἡ ὁποία ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας Βουλευτὴς, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι δὲν δυνάμεθα τοῦ λοιποῦ νὰ προσδιορίσωμεν εἰσπράξεις τελωνιακὰς ἀνωτέρας τῶν κατὰ τὸ 1887 καὶ 1888 πραγματοποιηθεισῶν. Ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν πείθεταί τις, ὅτι αἱ ἐπιτετραμμέναι τὴν καταδίωξιν τῶν λαθρεμπορίων Ἀρχαὶ ἐξεπλήρωσαν τὸ ἐπιβεβλημένον αὐταῖς καθῆκον. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας, τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται βαρέως διὰ τοῦ ὑπάρχοντος δασμολογίου, ἡ λαθρεμπορία πάντοτε εὑρίσκει τρόπον εἰσαγωγῆς λαθραίας αὐτῶν ἐν τῷ Κράτει. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1889 ποσὸν ἐκ δικαιώματος καταναλώσεως ποτῶν, ἀνερχόμενον εἰς 1,364,200 δρ. εἶναι ὑπερβολικὸν, προτείνει δὲ νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ 600,000. Βεβαίως ὅσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ δικαιώματος τῆς καταναλώσεως τῶν ποτῶν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐκ τοῦ παρελθόντος βάσιν ἀσφαλῆ, διότι τοῦ πρώτου νόμου ἡ ἐφαρμογὴ ὁμολογουμένως ἀπέτυχεν, ὡς καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ὁμολογεῖ τοῦτο· μόνον κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ 1888 κατωρθώθη νὰ τεθῶσιν ἐν ἐνεργείᾳ οἱ μηχανικοὶ μετρηταί, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς δὲ, τοὺς ὁποίους αὐτὴ αὕτη ἡ Ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἐτοποθέτησε τοὺς μετρητὰς, ποιεῖται, τὸ ὑπολογισθὲν ποσὸν ὡς εἰσπράξιμον διὰ τὸ 1889, ὅτε θέλουσιν ἐνεργεῖ οἱ μετρηταί, ἔσται κατώτερον τοῦ πραγματικοῦ. Δὲν δύναμαι ἑπομένως νὰ ἀποδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ ὅτι πρέπει ἡ πρόσοδος αὕτη νὰ ἐλαττωθῇ, διότι κρίνω τὴν γνώμην του αὐθαίρετον καὶ μὴ στηριζομένην εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς ἐκείνων, οἵτινες εἰδικώτερον τὰ περὶ τούτου ἐμελέτησαν. Προτείνει καὶ ἑτέραν ἐλάττωσιν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, προτείνει ἐλάττωσιν ἐκ δραχμῶν 1,100,000, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπὶ τῶν ἀναγραφομένων ποσοτήτων ἐκ τῶν εἰδῶν μονοπωλίων. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφονται διὰ τὸ σιγαρόχαρτον, τὰ παιγνιόχαρτα, τὰ πυρεῖα, καὶ τὰ πετρέλαια 7,518,000· ἔχομεν τὰς βεβαιώσεις τοῦ 1888, εἰς τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν, κατ’ αὐτὰς δὲ ἐκ τοῦ σιγαροχάρτου κατὰ τοὺς 12 μῆνας ἐβεβαιώθη ποσὸν 2,407,000, ἐκ τῶν παιγνιοχάρτων ἐβεβαιώθη ποσὸν δρ. 276,184, ἐκ τῶν πυρείων ποσὸν δραχ. 670,827 καὶ ἐκ τῶν πετρελαίων 4,077,180, ἤτοι τὸ ὅλον 7,431,273. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ βεβαιωθέντος κατὰ τὸ 1888 καὶ τοῦ ἀναγραφομένου εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889 εἶναι, ὡς παρατηρεῖτε, 70,000 ἢ 80,000. Δὲν εἶναι ποσὸν ἄξιον λόγου, νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψει του τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1888, διότι ὁμολογουμένως ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑπ’ ὄψει, τοῦ Ὀκτωβρίου δὲν ἀναγράφει ἀκριβῶς τὰς πράγματι γενομένας εἰσπράξεις ἐπὶ ὅλων τῶν μονοπωλίων κατὰ τὸ 1888. Ἠδύνατο νὰ ἔχῃ πρόχειρον τὴν δημοσιευθεῖσαν ἐν τῇ Ἐφημερίδι κατάστασιν περὶ τῶν μονοπωλίων καὶ ἐξ αὐτῆς ἠδύνατο νὰ πορισθῇ τοὺς ἀριθμοὺς, ἀλλὰ δὲν εἶχε φαίνεται καιρὸν καὶ πρόχειρον τὴν ἐφημερίδα ἐκείνην. Ἀφοῦ δὲ ἐκ τῶν τεσσάρων αὐτῶν κεφαλαίων ὑπολογίζει ὡς ἐπενεκτέαν ἐλάττωσιν τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 4,700,000, προσθέτει, ὅτι δύναται νὰ προστεθῇ ἕτερον ἓν ἑκατομμύριον ἀπὸ τὰ ἄλλα εἴδη, ἀπὸ τὸν καπνὸν, τὰ ταχ. τέλη καὶ ἕτερά τινα, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν προσδιώρισεν ἀκριβῶς ἕκαστον τῶν ἐσόδων τούτων, δὲν νομίζω ἀναγκαῖον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, ἀπαριθμῶν ἅπαντα ταῦτα τὰ ἔσοδα, διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς αὐθαίρετος ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. συναδέλφου περὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ 1,000,000, διότι ἅπαντα ταῦτα ὑπελογίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν τελευταίων ἐτῶν. Δέον δὲ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς παρ’ ἡμῖν δὲν δύναται νὰ στηρίζηται ἐπὶ τῶν αὐτῶν θετικῶν βάσεων, ἐφ’ ὧν στηρίζεται ἀλλαχοῦ. Ὁ Προϋπολογισμὸς ἐξαρτᾶται ἀπὸ ποικίλας περιστάσεις καὶ περιπτώσεις, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κτηματολόγιον, δὲν ἔχομεν μόνιμον ἔγγειον φόρον, ἑπομένως ἐξαρτῶμεν τὰ εἰσπραχθησόμενα ἐκ τούτων ποσὰ ἐκ τῆς εὐφορίας ἢ ἀφορίας τῶν προϊόντων ἡμῶν· τὰ τέλη τὰ εἰσαγωγικὰ ἐξήρτηνται οὐ μόνον ἐκ τῆς εὐφορίας τῶν ἐγχωρίων προϊόντων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς χρηματικῆς καταστάσεως ἐν γένει τοῦ τόπου, διότι μία χρηματικὴ κρίσις εἶναι δυνατὸν νὰ παραβλάψῃ καὶ ἐλαττώσῃ οὐσιωδῶς τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, πάντα ταῦτα ἔχουσι μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ Προπολογισμοῦ. Ὁ συντάσσων τὸν Προϋπολογισμὸν πρέπει νὰ ἔχῃ τὰς βάσεις τὰς μᾶλλον πιθανὰς, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο ἢ τριῶν παρελθόντων ἐτῶν, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τὰς περιστάσεις καὶ νὰ μὴ κατέχηται ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ ὑπολογίζῃ ἀδικαιολογήτως ηὐξημένα τὰ δημόσια ἔσοδα. Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889 δύναταί τις νὰ διαβλέψῃ ἀσφαλῶς, ὅτι τοιαύτη ἐπιθυμία δὲν κατεῖχε τὸν συντάξαντα αὐτὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἑπομένως ἡ ἀξίωσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὅτι πρέπει τὰ ἔσοδα ταῦτα νὰ ἐλαττωθῶσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, δὲν εἶναι κατ’ ἐμὲ βάσιμος. Οὕτως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτὴς ἀφίκετο εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα· τὰ ἔσοδα τοῦ 1889, εἶπε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὑπελογίσθησαν εἰς 96,000,000, ὅταν ἐκπέσωμεν τὰ 6,000,000, ταῦτα θ’ ἀπομείνωσιν 90,000,000, ἐὰν δ’ ἀφαιρέσωμεν καὶ τὰς πιθανὰς καθυστερήσεις 6,000,000, θὰ ἔχωμεν εἰσπράξιμα ἔσοδα 84,000,000. Καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο, λέγει, ἔσται εἰσπράξιμον, ἐὰν δὲν ἐπιταθῇ ἡ καταπόνησις τοῦ τόπου, ἄλλως καὶ κάτω τοῦ ποσοῦ τούτου θέλομεν κατέλθει. Εὐτυχῶς ὡς πρὸς τὸν ἰσχυρισμὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ τοῦ ἐπελθόντος καμάτου τῆς παραγωγῆς ἡμῶν κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας δὲν ἠκούσαμεν ὅσα εἴχομεν ἀκούσει κατὰ τὴν πολιτικὴν συζήτησιν τοῦ Ν)βρίου· τοὐναντίον οἱ ἀγορεύσαντες ἀλλαχοῦ ἐζήτησαν νὰ ἀνεύρωσι τὸν λόγον τῆς κακῆς ἡμῶν οἰκονομικῆς καταστάσεως. Ἰδίως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας Βουλευτὴς ἰσχυρίσθησαν, ὅτι δέον νὰ ἐνισχυθῇ ἡ παραγωγὴ διὰ τῆς καλῆς διοικήσεως· ἀλλ’ ὑπάρχει τις, ἔχων ἀντίθετον αὐτῆς γνώμην; Μήπως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔδειξεν ὀλιγωρίαν εἰς πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐν γένει καλὴν διοίκησιν τῆς χώρας; ἀλλ’ οἱ προαγορεύσαντες ἐλησμόνησαν, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἦτο κυρίως οἰκονομική. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἀνῆλθεν ἐπὶ τῆς ἐξουσίας ὑπὸ ὁμαλὰς οἰκονομικὰς περιστάσεις, ἦλθε κατόπιν μιᾶς ἐπιστρατείας, ἦλθε κατόπιν ἑνὸς ἐλλείμματος τῶν 2 ἐτῶν ἐκ ποσοῦ δραχμῶν 120,000,000, δύναταί τις μάλιστα νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ὑπερβάλλον εἶχε θάῤῥος ἡ Κυβέρνησις, ἀναλαβοῦσα ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας τὰ ἡνία τοῦ Κράτους. Ὑπῆρχον ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἄπειροι ὑποχρεώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρχον δὲ καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ πολλαὶ ἀνεπούλωτοι πληγαὶ καὶ μέγισται καθυστερήσεις χρεῶν τοῦ Κράτους. Τὸ πρῶτον πάντων, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε ν’ ἀσχοληθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἦτο ἡ ἐφικτὴ βελτίωσις τῶν οἰκονομικῶν, διότι ἄνευ ταύτης δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ διοίκησις. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι, ἵνα ὑπάρξῃ καλὴ κατάστασις οἰκονομικὴ, ἀπαιτεῖται καλὴ διοίκησις, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, ὅτι, ἵνα ὑπάρξῃ καλὴ διοίκησις, ἀπαιτεῖται καλὴ οἰκονομικὴ κατάστασις. Τίς ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἀξίωσιν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς, ἀνελθούσης ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἐπὶ τὴν διοίκησιν τῶν κοινῶν, νὰ προσέξῃ εἰς ὅσα θέματα οἱ προαγορεύσαντες ῥήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συνεζήτησαν, δηλ. εἰς τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων, εἰς τὴν ἀνίδρυσιν δημοτικῶν σχολείων, εἰς τὴν κατὰ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κυκλάδων Βουλευτὴν ἀναγκαίαν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἀξιωματικῶν, ἐν ᾧ ἡ κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν, ἐν τῇ ὁποίᾳ παρέλαβε τὰ ἡνία τοῦ Κράτους, ἦτο ἀποθαῤῥυντική; Κατ’ ἐμὲ, τὴν ἀποστολήν της ταύτην ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐξεπλήρωσε μετ’ ἐπιτυχίας, ὑπερτέρας τῶν προσδοκιῶν καὶ ἐμοῦ καὶ παντὸς ἄλλου μεμελετημένου, ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας. Εὑρέθη ἠναγκασμένη νὰ αὐξήσῃ τὰς ἐπιβαρύνσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ταύτας ὅμως ἐν μέτρῳ τοιούτῳ, ὥστε νὰ μὴ ἐξαντληθῶσιν αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας. Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι αἱ ἐπιβαρύνσεις αὗται ἐνομοθετήθησαν ἐν μέτρῳ, εἶναι, ὅτι οὐ μόνον ἡ χρῆσις τοῦ 1887, ἀλλὰ καὶ ἡ τοῦ 1888 κλείει μὲ ἰσοζύγιον, καὶ ἐκείνη τοῦ 1889 τοιαύτη ἔσται ἐν ἰσοζυγίῳ, ἐκτὸς ἀπροόπτων περιστάσεων διότι περὶ τῶν ἀπροόπτων οὐδεὶς δύναται ἀνθρωπίνως νὰ ἔχῃ γνώμην ἐκ τῶν προτέρων ἀσφαλῆ. Δύναται δέ τις βασίμως νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι, ἐν ᾧ ἡ πρώτη καὶ κυρία ἀποστολὴ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἦτο οἰκονομικὴ, δὲν ὠλιγώρησε καὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς διοικήσεως, προσέσχε μόνον νὰ μὴ αὐξήσῃ τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους, προσέσχε νὰ μὴ παράσχῃ εἰς οὐδένα τῶν φορολογουμένων τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζηται, ὅτι, ἐν ᾧ ἐπεβάρυνεν αὐτὸν διὰ προσθέτων βαρῶν, ηὔξησε τὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως. Τὴν ἀπόδειξιν ταύτην τὴν ἔχω ψηλαφητὴν, διότι αἱ πιστώσεις, αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὴν γενικὴν διοίκησιν καὶ ἀναγραφόμεναι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889, εἶναι κατώτεραι τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1885, προϋπολογισμὸν συνταχθέντα ὑπὸ Κυβερνήσεως, ἥτις ὡς πρόγραμμα εἶχε τὰς οἰκονομίας ἐν ταῖς δημοσίαις δαπάναις, συνταχθέντα ὑπὸ Κυβερνήσεως, ἥτις ἐπηγγέλλετο τὸ ἰσοζύγιον διὰ μόνον τῶν οἰκονομιῶν. Ἐπανέρχομαι εἰς τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, ἰσχυρισμοὺς, ὧν σκοπὸς ὑπῆρχε πάντοτε ἡ δημιουργία, ὡς εἶπον, ἰδανικοῦ ἐλλείμματος ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889. Τὰ ἔξοδα προϋπελογίσθησαν κατὰ τὸ 1889 ὡς ἀνελευσόμενα εἰς 96,410,337. Κατὰ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι θέλουσιν ἀπομείνει ἀδιάθετοι πιστώσεις ἐκ τῶν κεχορηγημένων ἢ χορηγηθησομένων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ποσὸν αὐτῶν θέλει καλυφθῆ ἀπὸ ἀναπληρωματικὰς ἢ ἐκτάκτους πιστώσεις, αἵτινες διαρκούσης τῆς χρήσεως θέλουσι χορηγηθῆ. Καίτοι αἱ χρήσεις τῶν δύο παρελθόντων ἐτῶν δὲν ἐνδεικνύουσι τοιοῦτόν τι, διότι, ὡς εἶπον, ἡ χρῆσις τοῦ 1887 ἀνέδειξε περίσσευμα πιστώσεων 15,000,000, ἡ χρῆσις τοῦ 1888 βεβαίως δὲν θ’ ἀνέδειξε τοιοῦτο ποσὸν, ἀλλὰ βεβαίως θὰ ἔχῃ ποσὸν ἀδιαθέτων πιστώσεων 6,000,000 περίπου. Ἐμνήσθη τῆς γενομένης ἐντεῦθεν δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι πρόκειται κατὰ τὸ 1889 νὰ γένηται ἡ τροπὴ δύο δανείων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ μὴ ἐπιβαρύνηται ὁ Προϋπολογισμὸς διὰ τῶν χρεωλυσίων, τοῦ δανείου τῆς ἀνεξαρτησίας, τοῦ ὁποίου τὸ χρεωλύσιον ἀναβαίνει εἰς 1,070,000, καὶ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, τοῦ ὁποίου τὸ χρεωλύσιον ἀναβαίνει εἰς 650,000. Ἀλλ’ ὑπέλαβεν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο θέλει ἀποῤῥοφήσει τὸ δάνειον, τὸ γενόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν.

§5ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι κατὰ τὸ 1889, ἀλλὰ κατὰ τὰ μετ’ αὐτὸ ἔτη.

§6ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βραδύτερον, ὅταν οἱ σιδηρόδρομοι περατωθῶσι, καὶ ὡς ἐκ τούτου εἰς τὰς δαπάνας αὐτῶν ὑπολογίζεται καὶ ὁ τοῦ δανείου τόκος, θέλομεν εὑρίσκεσθαι ὑπὸ ὅλως ἀλλοίας οἰκονομικὰς συνθήκας. Νῦν πρόκειται περὶ τῆς χρήσεως 1889. Αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις ἐκ τῶν χρεωλυσίων τῶν δύο δανείων αὐτῶν ἀνέρχονται εἰς 1,720,000 μετὰ δὲ τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος 25%, τὸ ὅλον 2,146,000. Ἐὰν ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τῶν πιστώσεων τῶν δραχμῶν 94,000,000 παραδεχθῶμεν ὡς πιθανὸν ποσὸν ἀδιαθέτων πιστώσεων καὶ μόνον 5% καὶ ὄχι 15, θὰ ἔχωμεν 5,000,000, ἤτοι τὸ ὅλον τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων θὰ ἀνέλθῃ εἰς 7,000,000. Ἐκ τούτων δεικνύεται, ὅτι ἔχομεν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ 1889 βέβαιον καὶ ἀσφαλὲς, ἐκτὸς ἀπροόπτων περιστάσεων. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, χαρακτηρίσας ὡς ἐχαρακτήρισε τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἰσχυρίσθη συνάμα, ὅτι τὸ εἰς μεταλλικὸν πληρωτέον ποσὸν κατὰ τὸ 1889 ἔσται ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887. Δὲν γινώσκω ἐκ τίνων στοιχείων ἀπετέλεσε τὸν συλλογισμὸν τοῦτον, διότι ἐγὼ, ἐξετάζων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887 καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889 ὡς πρὸς τὸ μέρος ἐκεῖνο τοῦ δημοσίου χρέους, τὸ ὁποῖον πληρόνεται εἰς χρυσὸν, εὑρίσκω, ὅτι κατὰ τὸ 1889 τὸ πληρωτέον ποσὸν ἔσται κατώτερον κατὰ 1,400,000. Εἶναι δὲ ἡ ἀπόδειξις λίαν πρόχειρος. Κατὰ τὸ 1887 ποσὸν πληρονόμενον εἰς μεταλλικὸν ἦτο 25,600,000, κατὰ τὸ 1889 θὰ ἔχωμεν, εἰς μεταλλικὸν πάντοτε, ποσὸν δραχ. 24,200,000 περίπου.

§7ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συμπεριλαμβάνετε καὶ τὰ καταργούμενα χρεωλύσια κατὰ τὸ 1889.

§8ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ σεῖς τὰ συμπεριελάβετε.

§9ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι.

§10ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ διαφορὰ μόνον· αἱ πιστώσεις, αἱ ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1889, περιλαμβάνουσι καὶ τὸ ποσὸν τῶν 20,000,000 φράγκων, τὸ ὁποῖον διετέθη εἰς ἀγορὰν πλοίων, τὰ εἴκοσι δὲ ταῦτα ἑκατομμύρια δίδουσιν ἐτήσιον βάρος 1,500,000, τὸ ὁποῖον δέον νὰ ἀφαιρεθῇ, διότι ἀνάγεται εἰς τὰς ἐκτάκτους δαπάνας, μὴ ἀναγραφομένας εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887, οὐδεὶς δὲ, συγκρίνων τὰς δαπάνας τοῦ 1887 πρὸς τὰς τοῦ 1889, δύναται νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν γενομένην χρησιμοποίησιν μέρους τοῦ δανείου τῶν φρ. 135,000,000, ἐκτὸς ἐὰν νομίζωσιν οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, ἡ ὁποία εἶναι κυρίως ναυτικὸν Κράτος, ἡ ὁποία, ἐὰν πρόκηται καὶ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ διαδραματίσῃ πρόσωπόν τι ἐν τῇ Ἀνατολῇ, θὰ τὸ διαδραματίσῃ διὰ τοῦ ναυτικοῦ, ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἄνευ πλοίων. Ἀλλ’ οὐ μόνον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἄλλων ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐῤῥήθη ἐντεῦθεν ἐπανειλημμένως, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν, ηὔξησε, πυρετωδῶς μάλιστα, εἶπέ τις, τὸ δημόσιον χρέος. Ὡς ἐκ τούτου ἐχαρακτηρίσθη ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ὡς δανειστική. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸν εἰρωνικὸν τρόπον, μετὰ τοῦ ὁποίου ὁμιλοῦσι περὶ τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, οἵτινες ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐπετεύχθησαν ἐν τῷ διαστήματι τῆς τριετίας, καθ’ ἣν διαχειρίζεται τὰ κοινά. Ἀλλὰ πρωτίστως ἀπευθύνω εἰς αὐτοὺς τὴν ἐρώτησιν, ἐὰν ἐκ τῶν συνομολογηθέντων ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως δανείων ἀπὸ τοῦ 1886 μέχρι σήμερον, ὑπῆρξε δάνειον τι, τοῦ ὁποίου τὸ προϊὸν δὲν ἐχρησίμευσεν εἰς πληρωμὴν ἑτέρου δανείου, ὑπὸ βαρυτέρους ὅρους συνωμολογημένου· τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν γνωρίζω. Καὶ τὸ δάνειον τῶν 135,000,000 καὶ τὸ δάνειον τῶν 15,000,000 καὶ τὸ δάνειον τὸ γενόμενον κατὰ τὸ 1888 αὐτὸν ἀκριβῶς ἔσχον τὸν σκοπὸν, νὰ ἐξοφληθῶσι δι’ αὐτῶν ἕτερα δάνεια, τῶν ὁποίων τὸ βάρος ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων ἦτο ἀνώτερον. Ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν πίναξ, ἐνδεικνύων τὰς ἐκ τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν ἐπιτευχθείσας οἰκονομίας εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ δημοσίου χρέους. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦτον, αἱ οἰκονομίαι αὗται ἀνέρχονται εἰς 6,180,000, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 600,000 ἀνάγονται εἰς τὴν νομισματικὴν διαφοράν. Ἀλλ’ οὐδεὶς τῶν ἀξιοτίμων ῥητόρων ἐπὶ τοῦ πίνακος τούτου ἔφερε τὸν λόγον, ἵνα ἀποδείξῃ, ἐὰν ἀριθμός τις ἐκ τῶν ἐν τῷ πίνακι ἀναγραφομένων εἶναι ἐσφαλμένος. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἐπιπολαίως ἐξετάζων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889 καὶ συγκρίνων αὐτὸν πρὸς τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν παρελθόντων ἐτῶν δύναται νὰ μὴ ἀνευρίσκῃ τὴν διαφορὰν ταύτην, διότι βλέπει, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1889 ἀναγράφεται ποσὸν ἴσον ἢ κατά τι ἀνώτερον τοῦ ἀναγεγραμμένου εἰς τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν ἐτῶν 1886 καὶ 1887, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν λόγον, οὗ ἕνεκεν ἡ διαφορὰ αὕτη δὲν εἶναι αἰσθητὴ εἰς τὸν μὴ μελετῶντα ἐπισταμένως τὰ κατὰ τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν. Δέον νὰ γίνῃ σύγκρισις μεταξὺ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1886 καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889, διότι οὕτω καὶ μόνον δύναται νὰ εὑρεθῇ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ τῶν ὑπ’ αὐτῆς πραγματοποιηθέντων συνδυασμῶν ἐπέτυχεν. Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1886 ἀναγράφεται πίστωσις διὰ δημόσιον χρέος 33,062,298. Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο δέον νὰ προστεθῶσιν αἱ δι’ εἰδικῶν νόμων χορηγηθεῖσαι πιστώσεις διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ προσωρινοῦ δανείου ἐκ φρ. 19,000,000, τοῦ συνομολογηθέντος διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως προμηθευθέντων ὑλικῶν. Δέον νὰ προστεθῇ ὁ τόκος καὶ τὸ χρεωλύσιον τοῦ δανείου τοῦ συνομολογηθέντος διὰ τῆς ἐκδόσεως τῶν κερματικῶν γραμματίων. Οὕτω δὲ ἡ πίστωσις τοῦ 1886 διὰ δημόσιον χρέος ἀνέρχεται εἰς δραχ. 36,732,000. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δέον ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ ποσὸν τὸ ἀναφερόμενον εἰς νομισματικὴν διαφορὰν, ἤτοι 1,600,000, καὶ τότε ἔχομεν πιστώσεις τοῦ 1886 35,132,000. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889 ἀναγράφει διὰ δημόσιον χρέος πιστώσεις δρ. 38,463,636· ἐξ αὐτῶν πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸ λόγῳ ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος ἀναγραφόμενον ποσὸν ἐκ δραχ. 6,765,553 καὶ ἔχομεν ὑπόλοιπον δραχ. 31,698,083 δέον ἔτι ν’ ἀφαιρεθῇ καὶ τὸ ποσὸν τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν 26,000,000, τῶν χρησιμευσασῶν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν θωρηκτῶν, ἐκ δραχ. 1,600,000· ὥστε ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889 κυρίως ἔχει 30,000,000, ἡ διαφορὰ εἶναι 5,000,000. Ἰδοὺ αἱ οἰκονομίαι, αἱ ἐπιτευχθεῖσαι ἐκ τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, τοὺς ὁποίους οἱ ῥήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μετ’ εἰρωνείας ἐντεῦθεν ἐμνημόνευσαν. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτευχθεῖσα ὁριστικὴ ἀνόρθωσις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους δὲν ὑπῆρξε τὸ μόνον μέλημα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, οὐδ’ ἔθετο εἰς δευτέραν μοῖραν πάντα τὰ λοιπὰ, ὡς ἰσχυρίσθησάν τινες τῶν προαγορευσάντων· τοὐναντίον ἐν τῇ οἰκονομικῇ πολιτικῇ τῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν, βλέπομεν ἀναγεγραμμένον ὅρον σπουδαιότατον, συνδεόμενον μὲ τὸ μέλλον τοῦ τόπου, τὴν ἐκτέλεσιν παντοίων δημοσίων ἔργων. Ἐν τοῖς οἰκονομικοῖς συνδυασμοῖς αὐτῆς ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἀπεμακρύνθη τὸ παράπαν ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει ὡς ἀντισήκωμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπέναντι τῶν ἐπιβαρυνόντων αὐτὸν βαρῶν νὰ παράσχῃ δημόσια ἔργα, συντελοῦντα εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Ὡς πρὸς τὴν συνήθη ὁδοποιΐαν δὲν θέλω ἀπασχολήσει τὴν Βουλὴν, ἀναιρῶν ὅσα ἐντεῦθεν ἐλέχθησαν περὶ τοῦ ἀσκόπου τῶν γινομένων πρὸς ἐπέκτασιν τῆς ὁδοποιΐας δαπανῶν. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀφ’ ἧς συνωμολόγησε τὸ δάνειον τῶν 20,000,000, εἶχεν ὡς πρόγραμμα, νὰ κατασκευασθῶσι πᾶσαι αἱ ὁδοὶ, αἱ ἀναγκαῖαι εἰς τὸ Κράτος. Ἦτο λοιπὸν φυσικὸν εἰς αὐτὴν, νὰ μὴ ἐξετάζῃ τίς ὁδὸς θὰ κατασκευαθῇ πρώτη καὶ τίς βραδύτερον. Ἐσκόπει ἀρχικῶς νὰ προέλθῃ καὶ εἰς συνομολόγησιν ἑτέρου δανείου πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ συμπλέγματος τῶν ἐν Ἑλλάδι ὁδῶν. Ἐὰν συνέβη νὰ προτιμηθῶσιν ὁδοί τινες, εἴτε ἐν Πελοποννήσῳ, εἴτε ἐν τῇ Στερεᾷ Ἑλλάδι, τοῦτο δὲν προῆλθεν ἐκ πολιτικῆς κερδοσκοπίας, ἀλλ’ ἦτο ἀκριβῶς ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος αὐτῆς περὶ τῆς κατασκευῆς πασῶν τῶν ὁδῶν, ἂν δὲ ἡ ὑπηρεσία τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων συνέβη ὥστε νὰ μελετήσῃ εὐκολώτερον μίαν ὁδὸν καὶ προτιμήσῃ αὐτὴν, τοῦτο δὲν εὐθύνει τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις τοσοῦτο περισσότερον, ὅσον καὶ σήμερον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ προγράμματος βαδίζουσα, οὐ μόνον δὲν ἠλάττωσε τὰ μέσα τοῦ τμήματος τῆς ὁδοποιΐας, ἀλλ’ ἐφρόντισε νὰ ἐνισχύσῃ καὶ ἴσως θὰ ἐνισχύσῃ περισσότερον ἐν τῷ μέλλοντι ταῦτα, ἵνα πᾶσαι αἱ ὁδοὶ, αἱ ἀνήκουσαι εἰς τὸ Κράτος, ἐκτελεσθῶσι ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου. Οἱ σιδηρόδρομοι σήμερον ἔχουσι μεγάλην ἐπίτασιν καὶ ἂν ὑπολείπωνται τμήματά τινα πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ συμπλέγματος τῶν Πελοποννησιακῶν σιδηροδρόμων, φρονῶ, ὅτι ἐν τῇ προσεχεῖ ἐκτάκτῳ Συνόδῳ θέλομεν συζητήσει τὰς προτάσεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ἀφορώσας οὐ μόνον εἰς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ Πελοποννησιακοῦ συμπλέγματος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου, ὁ ὁποῖος θέλει μᾶς ἑνώσει μὲ τὴν Εὐρώπην. Ἀλλ’ ἐν τῇ οἰκονομικῇ πολιτικῇ τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρχε καὶ γεωργικὴ πολιτικὴ, διότι ὁ νόμος περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ οὐδὲν ἄλλο ἐσκόπει ἢ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας· δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι εὐθὺς μετὰ τοῦτο καὶ ὅπου ἀλλαχοῦ ὑδραυλικὰ ἔργα ὑποδεικνύονται ὡς ἀναγκαῖα θέλουσιν ἐκτελεσθῆ πρὸς αὔξησιν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου. Ἐφ’ ὅσον τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους τὸ ἐπιτρέπουσιν, ἐν τῇ γεωργικῇ καὶ ὑδραυλικῇ πολιτικῇ ἔγκειται ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως πρὸς σύστασιν Κτηματικῆς καὶ Γεωργικῆς Τραπέζης, διότι αἱ ὑπάρχουσαι προνομιοῦχοι Τράπεζαι, αἱ ὁποῖαι ἐκτελοῦσι καθήκοντα Γεωργικῶν καὶ Κτηματικῶν Τραπεζῶν, ἀπεδείχθησαν ἀνεπαρκεῖς. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου διεξάγονται διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν τραπεζιτῶν, ὧν τὰ κεφάλαια θέλουσι χρησιμεύσει πρὸς σύστασιν τοιούτων Τραπεζῶν. Περιττὸν νὰ ὑπομνήσω ὑμῖν τὰ μέγιστα ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου εὐεργετήματα τῆς συστάσεως μιᾶς τοιαύτης Τραπέζης. Ἀλλά, κατὰ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν, εἶναι ἀνελεύθερος ἀρχὴ ἡ διαιώνησις τῶν Κυβερνήσεων, καὶ ἐπὶ τούτου ἀπηύθυνε μομφὴν καθ’ ἡμῶν, ὑποστηριζόντων τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ τῆς Συμπολιτεύσεως καύχημα εἶναι, ὅτι κατωρθώθη παρ’ ἡμῖν νὰ ἔχωμεν μόνιμον Κυβέρνησιν. Αἱ συχναὶ μεταβολαὶ τῶν Κυβερνήσεων, οὐδὲν ἐπαγγέλλονται ἀγαθὸν εἰς τὸν τόπον· ἐὰν ἡ μεταβολὴ τῶν Κυβερνήσεων εἰς Κράτη μᾶλλον ἡμῶν προκεχωρημένα κατὰ τὸν πολιτισμὸν καὶ τὰ οἰκονομικὰ ἐπάγωνται βλάβας, παρ’ ἡμῖν αὗται ἔσονται μείζονες. Οὐδένα ἔχομεν λόγον, ἀφαιροῦντες τὴν ἐμπιστοσύνην ἡμῶν ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προκαλέσωμεν τὴν εἰς τὰ ἑδώλια τῶν Ὑπουργῶν ἀνάβασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι μέχρι τοῦδε τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἐγένετο γνωστόν. Κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς παρούσης Περιόδου προετάθη μέσον θεραπείας, σύστημά τι, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ μνημονεύσω, ἀλλ’ εὐθὺς κατόπιν κατεβλήθη προσπάθεια, ἵνα ἀποκηρυχθῇ τὸ σύστημα τοῦτο. Ἰσχυρίσθη ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι ἡμεῖς τὴν ἐσυκοφαντήσαμεν, ἀποδώσαντες εἰς αὐτὴν τοιοῦτον σκοπὸν ἢ πρόγραμμα πολιτικόν. Ἔπαυσαν δὲ κατόπιν ἐνδεικνύοντες εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ Ἔθνους τὸ τοιοῦτον οἰκονομικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐνόμιζον, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ πείσῃ μέλη τινὰ τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ δὲν δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Συμπολιτεύσεως δὲν ὑπάρχουσι πολλοὶ, οἵτινες ἔχουσιν ἴσως προσωπικὰς ἀφορμὰς ἢ δυσαρεσκείας κατὰ τῶν Κυβερνώντων, ἀλλ’ ἡ πεποίθησις, ὅτι, ἂν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀνατραπῇ, πρὸ πάντων τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἤθελον διατρέξει μέγιστον κίνδυνον, ἀπομακρύνει αὐτοὺς πάσης σκέψεως μεταστάσεως εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Δὲν γινώσκω, ὁποῖον ἔσεται τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδὲν τοιοῦτον εἶδον· μέχρι τοῦδε ἡ Ἀντιπολίτευσις περιωρίσθη ἐλέγχουσα τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ προσπαθοῦσα νὰ παραστήσῃ τὰς χρήσεις τοῦ 1887, τοῦ 1888, τοῦ 1889 ὡς ἐνδεικνυούσας ἔλλειμμα. Ἀλλ’ ἐὰν μετὰ τὴν ἐπιβάρυνσιν ταύτην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔχωμεν ἔλλειμμα, πῶς θὰ ἔχωμεν περίσσευμα κατὰ τὸ περὶ ἐλαττώσεως τῶν φόρων πρόγραμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Δὲν θέλω μνησθῆ τῶν προτάσεων τινῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων, διότι ὅλα ταῦτα θέλουσιν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τοῦ ἐλλείμματος. Ἀλλ’ ἰδίως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἰσχυρίσθη, καταστρέφων τὸν λόγον του, ὅτι τὸ διακρῖνον σήμερον τὴν διοίκησιν εἶναι ὁ φατριασμὸς καὶ ἡ συγκέντρωσις· ἰσχυρίσθη, ὅτι πάντα τὰ νομοθετήματα, ὅσα προεκλήθησαν κατὰ τὴν παροῦσαν Περίοδον τῆς Βουλῆς καὶ ἐψηφίσθησαν, ἕνα εἶχον σκοπόν, νὰ ἀνατρέψωσι πάντας τῆς ἀποκεντρώσεως τοὺς θεσμοὺς, οὐδένα ὅμως ἀνέφερε καταστραφέντα τοιοῦτον θεσμὸν καὶ προκληθεὶς ὑπό τινος νὰ ὀνομάσῃ τὰ νομοθετήματα, δὲν τὰ ἀνέφερε.

§11ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀνέφερα πολλά, π.χ. τοὺς ὑποταμίας, τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὰ ὑποβληθέντα ἐφέτος σχετικὰ πρὸς τὰ ἔσοδα καὶ τὰς ἀστυνομίας τῶν δήμων.

§12ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς μοὶ ἐνθυμίζει, ὅτι τὰ νομοσχέδια, τὰ ψηφισθέντα, περὶ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ ὑποταμιῶν ἔσχον τὸν χαρακτῆρα τῆς συγκεντρώσεως. Βεβαίως δὲν θέλω ἐπασχολήσει τὴν Βουλήν, δίδων πλήρη ἐξήγησιν ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων, διότι ἀνεπτύχθησαν ἐν καιρῷ· ἐρωτῶ ὅμως πάντας ὑμᾶς, κατὰ τί τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπῆρξε συγκεντρωτικόν; ἡ σύστασις τούτου εἶχε σκοπὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν λειτουργίαν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἧς ἡ λειτουργία τελεῖται καὶ νῦν ὡς καὶ πρότερον· οἱ δημοδιδάσκαλοι διορίζονται ὡς καὶ πρότερον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ἐνῷ πρότερον οὗτοι δὲν ἠδύναντο ἐκ τοῦ δημοτικοῦ ταμείου νὰ λάβωσι τοὺς μισθούς των, σήμερον κατορθόνοσι νὰ ἔχωσιν ἐξησφαλισμένην τὴν πληρωμὴν αὐτῶν· τοῦτο ὀνομάζετε συγκέντρωσιν; Διὰ τοῦ συστήματος τῶν ὑποταμιῶν ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη νὰ διευκολύνῃ τὰς εἰσπράξεις τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου παρέσχε τὴν εὐκολίαν εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς, αἵτινες δὲν ἠδύναντο διὰ τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος νὰ ἐνεργήσωσι τὰς εἰσπράξεις τῶν ἐσόδων, ν’ ἀναθέτωσι ταύτας εἰς τινας τῶν ταμιῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἰσχυρίσθη καὶ ἕτερόν τι, ὅτι οὐ μόνον ἐν τῇ διοικήσει ἐπικρατεῖ ὁ φατριασμὸς, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντα τὰ ἐθνικὰ ἱδρύματα, προκληθεὶς δὲ νὰ ὀνομάσῃ ταῦτα, ἀνέφερέ τι, τὸ ὁποῖον, ὁμολογῶ, μὲ ἐξέπληξε· προκειμένου περὶ διορισμοῦ ἑλλανοδικῶν ἐν τῇ Ἐκθέσει, εἶπεν, ὅτι προσελήφθη καὶ ξένος τις ζωγράφος.

§13ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς ἓν τῶν παραδειγμάτων· ἐγὼ ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ὑπῆρχε μέλος τι τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, ἀνῆκον εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§14ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ μνήμη παρὰ πολὺ ταχέως σᾶς ἐγκατέλιπεν. Ὑμεῖς ῥητῶς κατεκρίνατε τὴν πρόσληψιν κριτῶν ξένων παρεπιδημούντων καὶ μὲ ᾐτήσατε νὰ ἐξηγήσω τὰ σφάλματα. Ζητήσατε τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§15ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἄν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης εἰς τὰ διάφορα ἱδρύματα ἐννοῇ καὶ τὰ Τραπεζικά.

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὰ δὲν χαρακτηρίζονται ὡς ἐθνικὰ καθιδρύματα.

§17ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ πρόκειται περὶ τῶν λοιπῶν, θὰ τὸν ἐρωτήσω: εἰσῆλθεν ὁ φατριασμὸς εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Φιλεκπαιδευτικῆς Ἑταιρίας, ἧς τὸ Συμβούλιον ἐκλέγεται ὑπὸ τῶν ἑταίρων ὡς καὶ πρότερον; εἰσῆλθεν εἰς τὸ Ἀμαλίειον, ὅπερ διοικεῖται ὡς καὶ πρότερον;

§18ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκεῖ εἶναι, Κυρίαι, αἵτινες διετήρησαν ἀνεξαρτησίαν τινὰ ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως.

§19ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἰσχυρίσθη πρὸς τούτοις, ὅτι ὁ φατριασμὸς ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν, διότι ἡ διπλωματικὴ ὑπηρεσία ἐπληρώθη ἀπὸ ὄργανα τῆς φατρίας· ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν, τίς διατελεῖ πρεσβευτὴς ἐν Λονδίνῳ, ἐν Ῥώμῃ καὶ Παρισίοις; Οἱ ἀνώτεροι Προξενικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ διατελοῦντες εἰς τὰ σπουδαιότερα τῶν Προξενείων, εἶναι ἄνθρωποι ὑπηρεσίας, ὧν αἱ προηγούμεναι ὑπηρεσίαι δικαιοῦσιν αὐτοὺς νὰ κατέχωσι τὰς θέσεις των, μὴ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει, ἂν ἀνήκωσιν εἰς τὴν Συμπολίτευσιν ἢ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Εἶναι εὔκολον ἐντεῦθεν νὰ ἐκτοξεύῃ τις αἰτιάσεις, ν’ ἀπαγγέλλῃ μομφάς· ὅταν ὅμως σοβαρὸς πολιτευτὴς ἀποφασίζῃ ἐντεῦθεν τοιαύτας μομφὰς ν’ ἀπευθύνῃ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ δίδῃ τὴν προσήκουσαν ἐξήγησιν, ἵνα μορφῶται ἡ πεποίθησις, ὅτι ὁ ἀγορεύων δὲν ἀγορεύει πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἀκροατηρίων.

§20ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νομίζῃ, ὅτι δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν, εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσω ἐπ’ αὐτῆς. Δὲν πράττω τοῦτο διὰ νὰ προσελκύσω τὴν προσοχὴν τῶν ἀκροατηρίων.

§21ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ περὶ τοῦ καμάτου καὶ καταπονήσεως τῆς παραγωγῆς ἐν συντόμῳ μὲν, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπανελήφθησαν ἐνταῦθα. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ σφιγμόμετρον πρὸς ἐκτίμησιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας εἶναι πρὸ πάντων τὰ τελωνεῖα, τὰ εἰσπραττόμενα ἐκ τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου καὶ τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου. Εἶναι ἐν τούτοις ἀποδεδειγμένον, ὅτι τὰ ἐκ τῶν εἰδῶν τῶν μονοπωλίων ἔσοδα τοῦ 1888 ἦσαν ἀνώτερα τῶν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰσπραχθέντων, ὡς καὶ αἱ ἐκ τοῦ χαρτοσήμου εἰσπράξεις· ἀποδεδειγμένον ὡσαύτως εἶναι, ὅτι ἡ μικρὰ ἐλάττωσις τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν προῆλθεν ἀπὸ τὴν εἰσαγωγὴν ἐλάσσονος ποσοῦ σιτηρῶν· τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν τοῦ καμάτου, ἀλλὰ τοὐναντίον, ὅτι αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας διατελοῦσιν εἰς κατάστασιν ἀκμαίαν. Ἡμεῖς, οἵτινες ὑποστηρίζομεν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅταν πεισθῶμεν, ὅτι ἐπῆλθεν ὁ κάματος καὶ ἡ καταπόνησις εἰς τὴν παραγωγὴν, βεβαίως δὲν θέλομεν ὑποστηρίξει τὴν πολιτικὴν ταύτην, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν περὶ τούτου ἔχομεν ἀπόδειξιν, φρονοῦμεν δὲ, ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσῃ λειτουργοῦν τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, ὃ εἰς τόσα εὐχάριστα ἤγαγεν ἡμᾶς ἀποτελέσματα, θέλομεν ἄρει μετά τινα χρόνον τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν καὶ θέλομεν ἀπαλλάξει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τῆς μεγίστης τῶν φορολογιῶν, τῆς μεγίστης τῶν ἐπιβαρύνσεων. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ προσέξω εἰς τὸ μειδίαμα, ὃ τινὲς τῶν ἀντιπολιτευομένων εἰς τὴν ἀπαγγελίαν περὶ ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἔδειξαν. Δὲν ἐννοοῦμεν ἡ ἄρσις νὰ ἐπέλθῃ ἀποτόμως. Ὄχι διότι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος καὶ ἐκ μόνου αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις πληρόνει ποσὸν ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ πληρόνῃ δανειζομένη τὸ ποσὸν, ὅπερ εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀλλὰ διότι φρονοῦμεν, ὅτι πρέπει νὰ λειτουργήσῃ τὸ οἰκονομικὸν σύστημα ἐπὶ πολλὰ ἀκόμη ἔτη, τοὐλάχιστον ἐπὶ τρία ἔτη, νὰ βεβαιωθῇ ἡ ὁριστικὴ ἀνόρθωσις τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, νὰ μὴ ὑπάρχῃ κἀνεὶς ὁ ἀμφιβάλλων περὶ τοῦ ἰσοζυγίου μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων, συνάμα δὲ καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ νὰ τελεσθῇ πρόοδος τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἦναι ἠναγκασμένον τὸ Κράτος νὰ ἐξάγῃ μεταλλικὸν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πρὸς προμήθειαν τῶν ἀπαραιτήτως αὐτῷ ἀναγκαίων, νὰ ἐπιτευχθῇ δὲ καὶ σχετική τις πρόοδος τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, ἥτις, ὡς ἐν τῇ τελευταίᾳ ἐκθέσει τῶν Ὀλυμπίων παρετηρήσαμεν πάντες, δὲν ἔμεινε στάσιμος. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἄνευ οὐδενὸς κλονισμοῦ, ἄνευ οὐδενὸς κινδύνου καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς διαταράξεως τῶν ἐμπορικῶν συναλλαγῶν. Δὲν θέλω ἐπικαλεσθῆ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ τιμὴ, εἰς ἣν σήμερον διατηροῦνται τὰ χρεώγραφα ἡμῶν ἔν τε τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ τῷ ἐσωτερικῷ, εἶναι μία ἐναργὴς ἀπόδειξις τῆς πεποιθήσεως, ἥτις ἐσχηματίσθη παρ’ ἅπασιν ἐκείνοις, οἵτινες ἔχουσι τὸ συμφέρον νὰ ἐξετάζωσι τὰ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε θὰ ἐπιλάθηται τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς, καὶ ὅτι ἤδη ὁριστικῶς ἠνωρθώθησαν τὰ οἰκονομικὰ αὐτῆς. Εἶναι ὄντως καταπληκτικὴ ἡ ὑπερτίμησις, τὴν ὁποίαν κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τὰ χρεώγραφα ἡμῶν ἔλαβον ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, διότι εἴς τινα ἐξ αὐτῶν παρετηρήθη αὕτη ἀνερχομένη εἰς 50% πρὸς τὰς τιμὰς, τὰς ὁποίας εἶχον πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως τὰ χρεώγραφα ταῦτα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ παρήγορον τοῦτο. Εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς θέλοντας νὰ μανθάνωσι τὰ τῶν χρεωγράφων ἡμῶν, ὅτι μεγίστη ποσότης αὐτῶν ἐτοποθετήθη εἰς Ἐπικρατείας, ὅπου πρότερον δὲν ἦτο γνωστὸν τὸ Ἑλληνικὸν χρεώγραφον. Ἐν Γερμανίᾳ, εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι ποσὸν χρεωγράφων, ὑπερβαῖνον τὰ 2,000,000 λιρῶν, ἐτοποθετήθη οὐχὶ εἰς χεῖρας χρηματιστῶν, ἀλλ’ ἐτοποθετήθη ὡς placement, ἤτοι ἠγοράσθη παρ’ ἐκείνων, οἵτινες τὰ ἀποταμιεύματα αὑτῶν τοποθετοῦσιν εἰς χρεώγραφα πρὸς ἐξασφάλισιν προσόδου, ἀπὸ ἡμέρας δ’ εἰς ἡμέραν βλέπει τις βελτιουμένην τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν, ὅπερ ἀναντιῤῥήτως ὀφείλεται εἰς τὴν μορφωθεῖσαν εὐλόγως πεποίθησιν περὶ τῆς ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Τὸ δάνειον τῶν 135,000,000 ἐθεωρήθη ὡς συνομολογηθὲν ὑπὸ τοὺς συμφερωτέρους ὅρους εἰς τὸ Κράτος ἡμῶν. Συνωμολογήθη ἐπὶ τόκῳ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου 4%, ἐπὶ πραγματικοῦ δὲ 6%, ἐν τούτοις πρὸ ὀλίγου ἀνηγγέλθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐπὶ προτάσει ἀφορώσῃ εἰς παροχὴν μεγάλου δανείου ἐδέχθη μόνον τὴν συνομολόγησιν δανείου ἐκ δραχμῶν 30,000,000 ὀνοματικοῦ κεφαλαίου ἐπὶ τόκῳ ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ πρὸς 5⅞%, χωρὶς τὸ Δημόσιον ν’ ἀναλάβῃ οὐδεμίαν δαπάνην, ἐνῷ ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῶν 135,000,000 τὸ Δημόσιον ἀνέλαβε τὴν δαπάνην τῆς ἐκδόσεως τῶν τίτλων καὶ τοῦ χαρτοσήμου, ἡ δαπάνη δ’ αὕτη ἀνέρχεται εἰς 60/00 περίπου τοῦ φράγκου. Ὥστε, ἄν τις συγκρίνῃ τὸ δάνειον τῶν 30,000,000, τὸ τελευταίως συνομολογηθὲν, ἢ μᾶλλον συνομολογηθησόμενον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος ὑφ’ ἡμῶν νόμου, πρὸς τὸ δάνειον τῶν 135,000,000, ἢ ἄν τὸ δάνειον τοῦτο συνωμολογεῖτο ὑφ’ οὓς ὅρους συνωμολογήθη τὸ δάνειον τῶν 135,000,000, θὰ εἴχομεν ἐπιβάρυνσιν τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ δραχμῶν 280,000 περίπου. Ὅπως γνωσθῇ καὶ ἡ χρηματιστικὴ κατάστασις τοῦ δημοσίου ταμείου κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ 1888, εἶναι ἀνάγκη νὰ γινώσκωμεν τὸ ποσὸν τῶν ἀναγκαστικῶς κυκλοφορούντων γραμματίων κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1887 συγκριτικῶς πρὸς τὴν 31 Δεκεμβρίου 1888. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε κατατεθειμένα παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ 13,500,000 ὡς ἐνέχυρον διὰ τὸ προσωρινὸν δάνειον τῶν 10,200,000, τὸ συνομολογηθὲν παρὰ τῶν ἐνταῦθα Τραπεζῶν· ἐπειδὴ δὲ τελευταῖον ἔλαβεν εἰς ἔντοκα γραμμάτια τὸ ποσὸν 400,000 λιρῶν πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας τοῦ 1888, τὸ τίμημα αὐτῶν, ἀνερχόμενον εἰς 12,614,000, τὸ προερχόμενον ἐκ τῶν πρὸς ὑπηρεσίαν τῶν δανείων προωρισμένων εἰσπράξεων, κατέθηκε καὶ τοῦτο εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὥστε παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ ὑπάρχει διαθέσιμον ἐκ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ποσὸν 26,114,000. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ τοῦ δανείου τῶν 10,200,000, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξοφληθῇ διὰ τοῦ συνομολογηθέντος δανείου, δὲν νομίζω ἄσκοπον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τῶν περιστάσεων, αἵτινες σχετίζουσι τὸ δάνειον τοῦτο πρὸς τὸ ὑποτιθέμενον ἔλλειμμα τῆς χρήσεως τοῦ 1887. Καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐγὼ ἐντεῦθεν ἐπὶ τῆς πολιτικῆς συζητήσεως εἴπομεν, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1887 ἔχει ἠθικὴν εὐθύνην ἐπὶ ποσοῦ 5,000,000, ἐκ τοῦ δανείου τῶν 10,200,000, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιήθη εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων τῆς χρήσεως 1887· καὶ ἂν τὸ ποσὸν τῶν 5,000,000 ἐπρόκειτο νὰ πληρωθῇ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἡ ἐντεῦθεν προκύπτουσα διαφορὰ ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου· βεβαίως ἔδει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπιβαρύνουσα τὴν χρῆσιν τοῦ 1887, ὡς ἐκ τοῦ συνομολογουμένου ὅμως νῦν δανείου, δι’ οὗ τρέπεται εἰς πάγιον τὸ δάνειον τοῦτο, τὸ δημόσιον ταμεῖον θέλει ὑφίστασθαι τὴν πληρωμὴν μόνον τοῦ τόκου τῶν 5,000,000, ἤτοι 300,000, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ἠρμένη ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία θέλει βαρύνεσθαι μὲ τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος ἐπὶ ποσοῦ δραχμῶν 300,000, δηλ. μὲ ὑπερτίμησιν 75,000 δραχμῶν περίπου. Βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναληφθῇ ἐντεῦθεν, ὡς ἀπόδειξις ἐναργὴς τῆς ἐπιτευχθείσης ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, τὸ ἤδη γενόμενον, νὰ δύνηται δηλ. ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν νὰ δανείζηται ἄνευ παροχῆς ἐγγυήσεως ἢ ἄνευ ἐκχωρήσεως ὡρισμένων προσόδων. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ περὶ τούτου μνεία κυρίως πρὸς ἕνα ἔπρεπε νὰ γένηται σκοπὸν, ἤτοι ἵνα ἀναιρεθῇ τὸ ἐντεῦθεν λεχθὲν ὑπὸ ἀξιοτίμου ῥήτορος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοῦ ὁμιλοῦντος καὶ ἐν ὀνόματι τῶν λοιπῶν μελῶν αὐτῆς, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἐκχωρουμένων δημοσίων προσόδων πρὸς ἀσφάλειαν δανείου τινὸς καὶ τῆς ἁπλῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους. Ὅτε τὸ πρῶτον ἠρξάμεθα δανειζόμενοι καὶ ἐζητεῖτο παρὰ τῶν κεφαλαιούχων ἡ ἐκχώρησις ὡρισμένων προσόδων, ὑπῆρξαν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ πολλοὶ οἱ προσβαλόντες τὸ σύστημα τοῦτο, ὡς ἐνδεικνῦον τὴν κακίστην κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, καὶ ἐπεκαλοῦντο παράδειγμα τὸ γινόμενον ἐν ἄλλοις Ἔθνεσιν, ἔνθα τὰ δάνεια τοῦ Κράτους συνομολογοῦνται ἄνευ τῆς ἐκχωρήσεως ὡρισμένων προσόδων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ ἐκχώρησις τῶν προσόδων τούτων, ἡ διὰ τῶν νόμων ἐκείνων γινομένη, ἰδανικόν τι, διότι οἱ ὑπάλληλοι τῶν προσόδων τούτων κατὰ τοὺς σχετικοὺς νόμους τῶν δανείων ὑπεβάλλοντο εἰς ποινὰς, εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὰς εἰσπράξεις αὐτῶν δὲν παρέδιδον εἰς τὰς Τραπέζας, αἵτινες εἶχον προσδιορισθῆ πρὸς εἴσπραξιν τοῦ ποσοῦ, τοῦ ἀναγκαιοῦντος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων. Καὶ τί ἕτερον εἶναι ἡ πίστις ἑνὸς Κράτους; Κατὰ τίνα τρόπον σχηματίζεται ἡ πίστις καὶ τῶν Κρατῶν καὶ τῶν ἀτόμων; Ἀκριβῶς ἔγκειται ἡ πίστις εἰς τὴν τήρησιν τῶν ἀναληφθεισῶν ὑπὸ τοῦ ὀφειλέτου ὑποχρεώσεων ἄνευ τῆς ἐλαχίστης αὐτοῦ ἀντιῤῥήσεως. Εὐθὺς ὡς Ὑπουργός τις ἤθελε παραγγείλει τὸν ἁρμόδιον τελώνην, τὰς παρ’ αὐτῷ κατατεθειμένας εἰσπράξεις νὰ μὴ καταβάλῃ εἰς τὴν Τράπεζαν, ἥτις προσδιωρίσθη πρὸς εἴσπραξιν αὐτῶν, ἀλλὰ νὰ τὰς παραδώσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πρὸς ἐκπλήρωσιν ἄλλων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἡ δημοσία πίστις δὲν ὑπάρχει πλέον, εἶναι ἐντελῶς κατεστραμμένη, οὐδεὶς δὲ τοῦ λοιποῦ εἶναι δυνατὸν νὰ συναλλάσσηται μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Εἶναι λοιπὸν μέγιστον τὸ πλεονέκτημα, ὅπερ ἡ ὁριστικὴ ἀνόρθωσις τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν παρέχει ἡμῖν σήμερον, νὰ δυνάμεθα νὰ συνομολογῶμεν δάνεια καὶ ἐπὶ τόκῳ εὐθηνοτέρῳ καὶ ἄνευ ἐκχωρήσεως ὡρισμένων δημοσίων προσόδων. Δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι ἐξ ὅσων εἶπον ὑμῖν ἐπείσθητε, ὅτι καὶ ἡ χρῆσις τοῦ 1888 καὶ ἡ χρῆσις τοῦ 1889 θὰ κλείσωσι μὲ ἰσοζύγιον, ἐκτὸς ἀπροόπτων περιστάσεων, καὶ ὅτι τὰ ἐντεῦθεν λεχθέντα περὶ ἐλλείμματος εἴτε ἐν τῇ χρήσει τοῦ 1888, εἴτε ἐν τῇ χρήσει τοῦ 1889, εἶναι ἁπλαῖ φαντασμαγορίαι. Λαλοῦντες δὲ περὶ ἰσοζυγίου, δέον νὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι, ὡς πάντες οἱ οἰκονομολόγοι παραδέχονται καὶ ὡς εἶναι ὀρθὸν, διαφορὰ τῶν ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα ἐπὶ ἔλαττον ἢ ἐπὶ πλέον, μὴ ὑπερβαίνουσα τὰ 5%, δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ οὔτε ὡς ἔλλειμμα, οὔτε ὡς περίσσευμα, διότι τοιαύτη διαφορὰ δύναται νὰ προκύψῃ ἐκ τυχαίων περιστάσεων, μὴ ἐπηρεαζουσῶν τὸ ἰσοζύγιον, ἐξεταζόμενον ὑπὸ γενικωτέραν καὶ πρακτικωτέραν ἔποψιν.

§22Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889 δὲν εἶναι προϊὸν μελέτης τινός, κεχωρισμένης ἀπὸ τοῦ παρελθόντος, καὶ χωριζομένης ὡσαύτως ἀπὸ τοῦ μέλλοντος. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889 εἶναι προϊὸν τῆς μελέτης, ἥτις παρήγαγε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1888, εἶναι προϊὸν τῆς αὐτῆς μελέτης, ἥτις παρήγαγε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887, καὶ ἴσως, ἂν πρέπῃ τὴν ἀναδρομὴν ταύτην νὰ ἐκτείνω, εἶναι προϊὸν τῆς αὐτῆς μελέτης, ἥτις παρήγαγε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1885, τὸν εἰσαχθέντα ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1884, εἶναι προϊὸν τῆς αὐτῆς μελέτης, ἥτις παρήγαγε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1884, τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1883, τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1882. Διὰ τοῦτο δὲν μοι φαίνεται, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889 πρέπει νὰ ἐξετασθῇ μεμονωμένως, κεχωρισμένως, ὡς ἓν ὅλον, αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ, μηδαμῶς σχετιζόμενος μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἱστορίαν τῶν παρελθόντων ἐτῶν, ἢ μηδαμῶς ἐπιδρῶν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ μέλλοντος τῆς χώρας. Ἄν ἐξητάζετο ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889 ὡς ἔργον τι μεμονωμένον, ὡς μία μελέτη, ὑπαγορευθεῖσα ἀπὸ εἰδικοὺς λόγους, μὴ προϋπάρξαντας, καὶ γινομένη ἴσως πρὸς σκοπὸν εἰδικὸν, ἀφορῶντα εἰς τὸ 1889, δὲν ἔχομεν νὰ πράξωμεν ἄλλο τι, εἰμὴ νὰ ἐπαναλάβωμεν πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅσα εἴχομεν εἰπεῖ, οὐχὶ βεβαίως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888, ὁ ὁποῖος δὲν συνεζητήθη, ἀλλ’ ἐψηφίσθη ἀφωνητεὶ ἐν τῇ ἀπουσίᾳ ἡμῶν, ἀλλ’ ὅσα εἴπομεν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1885, τοῦ εἰσαχθέντος κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1884, ἅμα τῇ εἰς τὴν Βουλὴν εἰσαγωγῇ αὐτοῦ, ὅσα εἴπομεν ἐπὶ τῶν προϋπολογισμῶν τοῦ 1884, τοῦ 1883. Δὲ εἴχομεν εἰμὴ νὰ ἀντικαταστήσωμεν τοὺς ἀριθμούς. Ἂν ἀντὶ τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους παριστᾷ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1884, ἢ ὁ τοῦ 1887, ἢ ὁ τοῦ 1883, ἢ ὁ τοῦ 1888, ἀντεκαθιστῶμεν τοὺς ἀριθμοὺς, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1889, δὲν εἴχομεν, εἰμὴ νὰ ἐκφέρωμεν τὰς αὐτὰς σκέψεις, τὰς αὐτὰς ἰδέας, τὰ αὐτὰ πορίσματα. Διὰ τοῦτο μοὶ φαίνεται, ὅτι ἰδίως ἔσφαλεν ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅστις κατ’ ἄλλην τινὰ συζήτησιν ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἤρχισε νὰ ἐφαρμόζηται ἀπὸ τοῦ 1887, κατ’ ἄλλην συζήτησιν, ἥτις ἐγένετο ἅμα τῇ εἰσαγωγῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889, καὶ ἥτις προεκλήθη ἀπὸ τὰς ἀναγγελίας, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις τότε τὸ τρίτον ἐποιεῖτο εἰς τὸ κοινὸν καὶ τὴν Βουλὴν, περὶ τοῦ ἐπιτευχθέντος ἰσοζυγίου τοῦ 1887 καὶ περὶ τῆς ἀρίστης διαῤῥυθμίσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ὁ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτής, ὁ ὁποῖος συνήθως καθιστᾷ ἑαυτὸν ὑποκατάστατον τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἔλαβε καὶ τότε τὸν λόγον, καὶ ἔλεγεν, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887 γίνεται ἔναρξις τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ἀλλὰ ποῖον ἄλλο σύστημα ἐφήρμοζεν οἰκονομικὸν ὁ Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ 1884 μέχρι τοῦ Ἀπριλίου 1885, ἢ κατὰ τὸ 1883, ἢ κατὰ τὸ 1882, εἰμὴ αὐτὸ τοῦτο τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἤρχισε νὰ ἐφαρμόζῃ ἐπίσης κατὰ τὸ 1887 καὶ κατὰ τὸ 1888 καὶ κατὰ τὸ 1889; Εἶναι τὸ αὐτὸ σύστημα. Ποῖον εἶναι τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τοῦ Πρωθυπουργοῦ; Εἶναι ἤδη γνωστόν. Αὔξησις ἐξόδων, καὶ ἐπειδὴ ἡ αὔξησις ἐξόδων ἐπάγεται τὴν ὑποχρέωσιν τῆς μερίμνης πρὸς πληρωμὴν αὐτῶν, ἀναγκαίως αὔξησις τῶν ἐσόδων! Πῶς νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων; Δι’ αὐξήσεως τῶν ὑπαρχόντων φόρων, δι’ ἐπιβολῆς νέων φόρων, διὰ δανείων! Αὐτὸ εἶναι τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐφήρμοζε κατὰ τὸ 1883, καὶ κατὰ τὸ 1884, αὐτὸ ἐπανέλαβε νὰ ἐφαρμόσῃ εὐθὺς, ὡς ἀνήχθη ἐκ νέου εἰς τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τοῦ Μαΐου 1886, αὐτὸ ἐφαρμόζει κατὰ τὸ 1887, κατὰ τὸ 1888 καὶ κατὰ τὸ 1889. Ἀπορῶ μάλιστα, πῶς ὁ κ. Σιμόπουλος ἔδειξε τοσοῦτον θάῤῥος κατὰ τὴν συζήτησιν, ἥτις ἐγένετο ἅμα τῇ εἰσαγωγῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889. Ὁ Πρωθυπουργός, εἰσάγων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887 καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1888, παρεπονεῖτο κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅστις παρήγαγε τὴν ἡμέραν τῆς 7ης Ἀπριλίου, καὶ ἔλεγεν, ὅτι ἕνεκα ἐκείνης τῆς κατηραμένης ἡμέρας ἀνεκόπη τὸ ἔργον αὐτοῦ, διότι ἡ διὰ τῆς ψηφοφορίας τῆς 7 Ἀπριλίου ἐκδηλωθεῖσα γνώμη ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἦτο πλήρης ἀποδοκιμασία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἥτις ἠνάγκασεν αὐτὸν νὰ παραιτηθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἥτις ἐνέδειξεν ἡμᾶς εἰς τὸ Στέμμα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λοιπὸν ἔλεγεν, ὅτι ἡ 7 Ἀπριλίου ἀνέκοψεν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ ἔργου του, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ 1886 ἐπανελθὼν ἐπανέλαβε καὶ ἐξακολουθεῖ, ἀφ’ οὗ εἶχεν ἀνακόψει αὐτὸν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ 7 Ἀπριλίου. Ἀπορῶ λοιπόν, πῶς ἔλαβε τόσον θάῤῥος ὁ κ. Σιμόπουλος, νὰ δώσῃ ἄλλον χαρακτηρισμὸν εἰς τὰ πράγματα, καὶ οὐχὶ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἔδωκεν ὁ Πρωθυπουργός. Καὶ εὑρίσκω τῷ ὄντι θάῤῥος, τὸ ὁποῖον μοὶ δίδει πολλὴν ἐλπίδα περὶ τοῦ μέλλοντος, διότι δὲν ἐγνώριζον, ὅτι διέκρινεν αὐτόν ποτε τοιοῦτον θάῤῥος μέχρι τοῦδε. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν πολιτικῶν πόθων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐνδέχεται νὰ ἐμβληθῶσιν εἰς ἀνησυχίαν, μήπως τυχὸν αὐτὸ τὸ θάῤῥος, τὸ ὁποῖον ἔλαβε, νὰ χαρακτηρίσῃ γεγονότα οἰκονομικὰ καὶ πολιτικὰ κατ’ ἄλλον τρόπον, καὶ οὐχὶ κατ’ ἐκεῖνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐχαρακτήρισεν αὐτὰ ὁ Πρωθυπουργὸς, μήπως αὐτὸ παρεμβάλῃ προσκόμματα. Διότι γνωστόν, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν χωρατεύει, καὶ ἔχει ἀξίωσιν νὰ σκέπτωνται οἱ φίλοι αὐτοῦ ὡς σκέπτεται αὐτός, καὶ νὰ ὁμιλῶσιν ὡς ὁμιλεῖ αὐτός, καὶ νὰ χαρακτηρίζωσι τὰ συμβεβηκότα ὡς αὐτός. Ἀλλά, μ’ ὅλην τὴν ἀνησυχίαν, τὴν ὁποίαν ἐνδέχεται νὰ αἰσθανθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὸ μέλλον τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος, δι’ ἡμᾶς, τοὺς ἀντιπολιτευομένους, τὸ πρᾶγμα εἶναι καλὴ ἀρχή· διότι αὐτὸ μᾶς δίδει τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἐνδεχόμενον εἶναι ἐν τῷ μέλλοντι, ἂν ἐξακολουθῇ χαρακτηρίζων τὰ πράγματα κατ’ ἄλλον τρόπον, καὶ οὐχὶ κατ’ ἐκεῖνον, κατὰ τὸν ὁποῖον χαρακτηρίζει αὐτὰ ὁ Πρωθυπουργὸς, καὶ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν πραγμάτων κατ’ ἄλλον τρόπον, καὶ οὐχὶ κατ’ ἐκεῖνον, κατὰ τὸ ὁποῖον κρίνει αὐτὰ ὁ Πρωθυπουργὸς, ἐνδέχεται νὰ συντελεσθῇ ἓν γεγονὸς, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν προσεδόκα μέχρι τοῦδε, νὰ ἴδωμεν τὸν κ. Σιμόπουλον μεθιστάμενον εἰς τὴν ἄλλην πτέρυγα! Ἀλλ’ εἶναι ἀκριβῆ ὅσα ἰσχυρίσθην περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν τοῦτο ἔργον εἶναι μέρος ἑνὸς ὅλου, εἶναι μία πλευρὰ ἑνὸς οἰκοδομήματος, τὸ ὁποῖον ᾠκοδομήθη ἀπὸ τοῦ 1882; Ἂν τυχὸν ἀμφισβητήσωσι τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον, (καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ τὸν ἀμφισβητήσωσι) πρέπει νὰ προλάβω ἀπὸ τοῦδε νὰ ἀποδείξω, ὅτι ὁ ἰσχυρισμός μου εἶναι ἀκριβής. Εἶπον, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀμφισβητήσωσι τὸν ἰσχυρισμόν μου, ὅσον καὶ ἂν ἦναι ἀληθής, ὅσον καὶ ἂν ἦναι ἀκριβὴς καὶ ἀνεπίδεκτος ἀντιῤῥήσεώς τινος· διότι γνωρίζω πρὸ πολλῶν ἐτῶν τὸ θάῤῥος, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δύναται, ἂν συμφέρῃ αὐτῷ, νὰ ἰσχυρισθῇ ταύτην τὴν ὥραν, ὅτι εἶναι πλήρης μεσημβρία, καί, ἐὰν συνεδριάζωμεν ἐν μεσημβρίᾳ, δὲν δυσκολεύεται παντάπασιν ν’ ἀποπειραθῇ νὰ σᾶς πείσῃ, ὅτι συνεδριάζομεν ἐν μέσῃ νυκτί! Περὶ τοῦ θάῤῥους τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος δὲν πρέπει νὰ ποιήσωμαι μνείαν, διότι ἔδειξε μέχρι τοῦδε τοσοῦτον, ὅσον ἴσως δὲν προσεδόκα οὔτε ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος κατέστησεν αὐτὸν ὑποκατάστατον. Καὶ ὑμεῖς δὲ, ἐξ ὅσων μετ’ ὀλίγον θέλετε ἀκούσει, θέλετε μάθει, ἂν καὶ πιθανῶς νὰ γνωρίζητε ἤδη, ὅτι ὅσα περὶ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν εἶπον εἶναι ἀκριβῆ. Ἀλλὰ πῶς δύναμαι ν’ ἀποδείξω τὸν ἰσχυρισμόν μου καὶ προλάβω τὰς προταθησομένας κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἀντιῤῥήσεις κατ’ αὐτοῦ; παραβάλλων τοῦ Προϋπολογισμοὺς ἀπὸ τοῦ 1882 πρὸς ἀλλήλους μέχρι τοῦδε, τοὺς Προϋπολογισμοὺς τοὐλάχιστον ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὁ Πρωθυπουργὸς συνέταξε, καὶ τοὺς ὁποίους ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ ἐπεψήφισε πάντοτε κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πρὶν ἢ ἀνέλθῃ ἐπὶ τὴν ἀρχὴν κατὰ τὸ 1882, εἶχεν ἀνέλθει καὶ κατὰ τὸ 1880, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχεν ἄλλο οἰκονομικὸν σύστημα, καὶ εἶχε καὶ ἄλλας πολιτικὰς ἰδέας. Αἱ πολιτικαὶ ἰδέαι τοῦ Πρωθυπουργοῦ κατὰ τὸ 1880 ἦσαν, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται, ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρύτερον καὶ ἐλευθερώτερον, ἑπομένως, ὅτι πρέπει νὰ συγκεντρωθῇ πᾶσα ἐνέργεια καὶ πᾶσα βούλησις ἐν τῇ Ἀντιπροσωπείᾳ τοῦ Ἔθνους, διότι μόνον τὸ Ἔθνος ἐκλήθη, κατὰ τὸ πολίτευμα, νὰ κανονίζῃ τὴν τύχην αὐτοῦ. Ἀμφιβάλλω ὅμως, ἂν ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐντεῦθεν ἔχῃ τὰς αὐτὰς πολιτικὰς ἰδέας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἔχομεν μάλιστα παρ’ αὐτοῦ ἐνδείξεις, πειθούσας ἡμᾶς, ὅτι μετέβαλεν αὐτάς. Καὶ αν, ὡς ἰσχυρίζομαι, ὑπάρχωσι τοιαῦται ἐνδείξεις, ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω αὐτὰς εἰς ὑμᾶς. Ἀλλὰ καὶ οἰκονομικὸν σύστημα εἶχε κατὰ τὸ 1880 ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διάφορον. Ὁ Πρωθυπουργὸς ἐφρόνει τότε, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἦτο καθ’ ὑπερβολὴν βεβαρυμένος ἐκ τῶν φόρων, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐλαφρυνθῇ, διότι δὲν ἀντεῖχεν, οὐδ’ ἠδύνατο ἡ ἐθνικὴ παραγωγὴ νὰ ἀνθέξῃ, ὅπως ἀποφέρῃ ἔσοδα εἰς τὸ Κράτος τοσαῦτα, ὅσων τὸ Κράτος εἶχεν ἀνάγκην. Τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1880 εἶχον συντάξει ἐγὼ κατὰ τὸ 1879, ἀλλ’ ἀνατρέψας τὸ Ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου ἀπετέλουν μέρος, καὶ διαδεχθεὶς ἡμᾶς, ἀνεσκεύασε τὸν ὑπ’ ἐμοῦ συντεταγμένον Προϋπολογισμὸν, καὶ μετέβαλεν αὐτὸν ῥιζηδόν. Κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν λοιπὸν τοῦ 1880, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσδιώρισε τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους εἰς 51,747,338 παλαιῶν δραχμῶν, δηλαδὴ εἰς νέας δραχμὰς 46,202,972. Κατὰ τὸ 1882 ὅμως ἄλλας οἰκονομικὰς ἰδέας εἶχεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐφρόνει κατὰ τὸ 1882, ὅτι ὁ λαὸς φορολογεῖται λίαν ἐλαφρῶς, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς αὐτὸν ἀκόμη βάρη, διότι ἦτον ἀνάγκη νὰ αὐξηθῶσι τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, ὅπως πραγματοποιηθῶσιν οἱ μεγάλοι σκοποὶ, τοὺς ὁποίους ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, καὶ ἰδίως ὁ μέγας σκοπὸς αὐτοῦ, ὁ ἀφορῶν εἰς τὴν τύχην τῶν πρὸς τὰ βόρεια μέρη τοῦ Κράτους κατοικούντων ὑποδούλων Ἑλλήνων. Εἴχομεν ἀνάγκην στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν παρασκευῶν, ἐφώνει τότε ὁ Πρωθυπουργὸς, ὡς εἴχομεν ἀνάγκην καὶ ἐσωτερικῆς εὐημερίας, ἤτοι κατασκευῆς δημοσίων ἔργων, κατασκευῆς μέσων συγκοινωνίας. Οὕτω κατὰ τὸ 1882 ἀνύψωσε δύο σημαίας, τὴν σημαίαν τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν παρασκευῶν, καὶ τὴν σημαίαν τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τῆς συγκοινωνίας. Κρατῶν δ’ ἐν χερσὶ τὰς σημαίας ταύτας, ηὔξησε τὰ ἔξοδα τοῦ 1882, ἰσχυριζόμενος, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐφορολογεῖτο μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου ἐλαφρῶς, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ περισσοτέρων φόρων, ἂν δὲν ἤθελε νὰ λησμονήσῃ τὰς ἐθνικὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει. Κατὰ τὸ 1882 λοιπὸν δὲν προϋπελόγισε πλέον τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους εἰς 46,202,972 νέων δραχμῶν, ἀλλ’ εἰς 80,878,155:41 παλαιῶν δραχμῶν, ἤτοι εἰς νέας δραχμὰς 72,212,637:92. Οὕτως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προϋπελόγισε κατὰ τὸ 1882 τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους περισσότερα, ὅσων αὐτὸς οὗτος εἶχε προϋπολογίσει κατὰ τὸ ἔτος 1880 κατὰ 26,009,665 καὶ 92 λεπτά. Συνέβη ὅμως ἐν τῇ χώρᾳ τὸ μέγα εὐτύχημα, διὰ τὸ ὁποῖον συνέχαιρε τὴν Ἑλλάδα πρὸ μικροῦ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ μονιμότης τῆς Κυβερνήσεως, ὁ δὲ Πρωθυπουργὸς δὲν ἐκυβέρνησε διὰ τοῦτο μόνον κατὰ τὸ 1882, οὐδ’ ἐφήρμοσε τὸν Προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχε συντάξει κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, ἐπὶ μόνον τὸ 1882, ἐφήρμοσεν αὐτὸν καὶ κατὰ τὸ 1883, καὶ συνέταξε τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τοῦ 1883 καὶ εἰσήγαγεν αὐτὸν εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὸ 1883 δὲ δὲν προϋπελόγισε πλέον 72,212,637:92, ὅσα εἶχε προϋπολογίσει κατὰ τὸ 1882, ἀλλ’ ἀνεβίβασε τὰ ἔξοδα εἰς 79,002,363 καὶ 28)00 νέων δραχμῶν, δηλ. περισσότερα, ἢ ὅσα εἶχε προϋπολογίσει κατὰ τὸ ἀμέσως προηγηθὲν ἔτος, τὸ 1882, κατὰ 6,789,725:36, περισσότερα δὲ ὅσων εἶχε προϋπολογίσει πρὸ τριῶν ἐτῶν, κατὰ τὸ 1880, κατὰ νέας δραχμὰς 32,799,391:28. Ὁ Πρωθυπουργὸς, χάρις εἰς τὸ συντηρητικὸν πνεῦμα, ὑπὸ τοῦ ὁποίου ἐμφορεῖται καὶ ὁ προαγαρεύσας Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ συνέστησεν εἰς τὸ Ἔθνος καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ, διετηρήθη κυβερνήτης καὶ κατὰ τὸ 1884. Συνέταξεν ἑπομένως καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1884, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ αὕτη ἐπεψήφισε. Κατὰ τὸ 1884 τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους ὁ Πρωθυπουργὸς ἀνεβίβασεν εἰς 105,487,600:44 δραχμὰς, δηλ. περισσότερα, ἢ ὅσα εἶχον προσδιορισθῆ κατὰ τὸ ἀμέσως προηγηθὲν ἔτος, κατὰ τὸ 1883, κατὰ 26,485, 237:16, περισσότερα ἢ ὅσα εἶχον προσδιορισθῆ κατὰ τὸ 1882, τὸ ἀμέσως προηγηθὲν τοῦ 1883, κατὰ 33,274, 962:52, καὶ περισσότερα ἢ ὅσα εἶχον προσδιορισθῆ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου πρὸ 4 ἐτῶν, κατὰ τὸ 1880, κατὰ 59,284, 628:44. Εἰς τὴν τοιαύτην οὕτω τεραστίως προβαίνουσαν αὔξησιν τῶν ἐξόδων, ὁ Πρωθυπουργὸς ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὴν κοινῶς ὀφειλομένην πρόνοιαν, νὰ προβλέψῃ καὶ περὶ ἀναλόγου, ἐπίσης ἑπομένως τεραστίας, αὐξήσεως τῶν ἐσόδων, διότι ἄλλως ἤθελε σταματήσει ἡ κίνησις τῆς διοικήσεως. Ἐντεῦθεν ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων κατὰ τὸ 1882, κατὰ τὸ 1883 καὶ κατὰ τὸ 1884. Κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα ἔχομεν Ἀπολογισμοὺς, καὶ δυνάμεθα μέχρι λεπτοῦ ἀκριβῶς νὰ γνωρίζωμεν, τί εἰσεπράχθη καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν τούτων. Εἰσεπράχθησαν δὲ, κατὰ τοὺς Ἀπολογισμοὺς, κατὰ τὸ 1882 δραχμαὶ νέαι 61,269,233:93, ὡς ἔσοδα, ἐνῷ κατὰ τὸ 1880, πρὸ δύο ἐτῶν, εἶχον εἰσπραχθῆ μόνον 37,159,050, ἤτοι κατὰ τὸ 1882 εἰσεπράχθησαν περισσότερα, ἢ ὅσα κατὰ τὸ 1880 εἶχον εἰσπραχθῆ, 24,110,183:93, τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰσήνεγκε. Κατὰ τὸ 1883 ἔπρεπε νὰ αὐξήσωσιν ὡσαύτως τὰ ἔσοδα, ὡς εἶχον αὐξήσει καὶ τὰ ἔξοδα. Λοιπὸν ἀνεβιβάσθησαν ἀπὸ 61,269,233:93, ὅσα ἦσαν κατὰ τὸ 1882, εἰς 72,133,610, καὶ τοσαῦτα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1883. Ἤτοι εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1883 περισσότερα, ἢ ὅσα εἶχον εἰσπραχθῆ κατὰ τὸ ἀμέσως προηγηθὲν ἔτος, 10,864,376:07, περισσότερα δὲ ἀπὸ ὅσα εἶχον εἰσπραχθῆ κατὰ τὸ 1880 δραχ. 34,974,560. Μετὰ τὰ 1883 ἦλθε τὸ 1884, τὸ ὁποῖον καὶ τοῦτο ὑπεβλήθη εἰς τὰ αὐτὰ καθήκοντα, εἰς τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις. Καὶ κατὰ τὸ 1884 εἶχον τεραστίως αὐξήσει τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, ἑπομένως τεραστίως ἔπρεπε νὰ αὐξήσωσι κατ’ αὐτὸ καὶ τὰ ἔσοδα. Προϋπελόγισε λοιπὸν ὁ Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ 1884 ἔσοδα 86,122,950 νέων δραχμῶν, ἤτοι περισσότερα ἀπὸ ὅσα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1883 δραχ.13,989,940, περισσότερα δὲ ἀπὸ ὅσα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1882 δραχ. 24,853,716:07, καὶ περισσότερα ἀπὸ ὅσα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1880 δραχ. 48,963,900. Ἐὰν ὑπερεδιπλασιάσθησαν τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ 1880 μέχρι τοῦ 1884, διότι ἀπὸ 46,202,972, ὅσα ἦσαν κατὰ τὸ 1880, ἀνεβιβάσθησαν εἰς 105,487,600:44, τὸ διπλάσιον τῶν ἐξόδων τοῦ 1880 συνίστατο εἰς 92,405,944, ἐδαπανήθησαν δὲ κατὰ τὸ 1884 δρ. 105,487,600, ἤτοι περισσότεραι ἀπὸ τὸ διπλάσιον κατὰ 13,081,655:44. Ἂν εἶχον, ὡς εἶπον, ὑπερδιπλασιασθῆ μεταξὺ τοῦ 1880 καὶ 1884 τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἔπρεπε νὰ ὑπερδιπλασιασθῶσι καὶ τὰ ἔσοδα. Καὶ πράγατι ὑπερεδιπλασιάσθησαν καὶ ταῦτα, διότι κατὰ μὲν τὸ 1880 τὰ ἔσοδα ἦσαν 37,159,050, τὸ διπλάσιον δ’ αὐτῶν συνίσταται εἰς 74,318,100, τὰ κατὰ τὸ 1884 ὅμως προϋπολογισθέντα ἔσοδα ἀνεβιβάσθησαν εἰς 86,122,950, δηλ. πλέον τοῦ διπλασίου κατὰ 11,804,850. Οὕτω συνετελέσθη τῷ ὄντι γιγάντειον οἰκονομικὸν ἔργον. Ἐντὸς 4 ἐτῶν ἡ αὔξησις ἡ προϊοῦσα τῶν ἐξόδων ἦτο τοσαύτη, ὥστε κατήντησε κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς τετραετίας νὰ ὑπερδιπλασιασθῶσι τὰ ἔξοδα κατὰ 13 ἑκατομμύρια ἄνω τοῦ διπλασίου, καὶ ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων κατὰ τὴν αὐτὴν τετραετίαν νὰ κατασταθῇ τεραστία, ὥστε κατὰ τὸ τέλος τῆς τετραετίας τὰ ἔσοδα νὰ αὐξήσωσιν ἐπίσης ὑπὲρ τὸ διπλάσιον, κατὰ 11 καὶ πλέον ἑκατομμύρια. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτε ἔλαβε τὸ θάῤῥος νὰ χαρακτηρίσῃ τὰ συμβεβηκότα κατ’ ἄλλον τρόπον, καὶ οὐχὶ κατ’ ἐκεῖνον, καθ’ ὃν εἶχε χαρακτηρίσει αὐτὰ ὁ Πρωθυπουργὸς, εἶχεν ἀγαθὴν ὑπὲρ τοῦ Πρωθυπουργοῦ προαίρεσιν. Καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἀγαθὴ αὕτη προαίρεσις τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος θέλει χρησιμεύσει παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ, ὡς συνήγορος πρὸς ἄφεσιν τῆς παρεκτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε περιπέσει. Ἡ ἀγαθὴ προαίρεσις τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος ἦτο, νὰ ἀφήσῃ τὴν Βουλὴν νὰ λησμονήσῃ τὰ ἔτη 1882, 1883 καὶ 1884, τὴν κατηραμένην ἐκείνην τριετίαν, καθ’ ἣν τοιαύτη συνετελέσθη καταστροφὴ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, νὰ παραστήσῃ δὲ τὸν Πρωθυπουργὸν ἐξελθόντα ἐκ τοῦ ὠοῦ μόνον κατὰ Μάϊον τοῦ 1886. Ὁ ἄνθρωπος, ἀνεύθυνος ἐκ τοῦ παρελθόντος, ἐκλήθη κατὰ τὸ 1886 ἐπὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἔχων τὰς χεῖρας καθαρὰς, καὶ ἔπλυνεν αὐτὰς, ῥίπτων τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῶν ὀλετήρων, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνησαν κατὰ τὸ 1885 δώδεκα μῆνας, καὶ οἱ ὁποῖοι κατέστρεψαν τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Καὶ ἐκλήθη ἐπὶ τὴν Κυβέρνησιν ὁ ἄνθρωπος, ἵνα σώσῃ τὴν χώραν ἀπὸ τῆς μεγάλης ταύτης οἰκονομικῆς συμφορᾶς, εἰς ἣν εἶχεν οἰκονομικῶς περιαχθῆ. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Σιμόπουλος εἶχεν ἀγαθὴν ὑπὲρ τοῦ Πρωθυπουργοῦ προαίρεσιν, ὅτε ἐτόλμησε νὰ χαρακτηρίσῃ ἄλλως τὰ συμβεβηκότα· ἀλλὰ κατὰ τὸ 1887 τὸ πρῶτον ἤρχισε νὰ ἐφαρμόζῃ τὸ οἰκονομικὸν αὐτοῦ σύστημα ὁ Πρωθυπουργός; Κατὰ τὸ 1887 τὸ πρῶτον ηὔξησε τοὺς φόρους, καὶ ἐπέβαλε νέους φόρους, διὰ ν’ αὐξήσῃ τὰ ἔσοδα; Δὲν ἐπέβαλεν αὔξησιν φόρων κατὰ τὸ 1882; Τίς ἐλησμόνησε τὸν νόμον ΠΝʹ τῆς 6 Μαΐου 1882, διὰ τοῦ ὁποίου μετεβλήθη ἡ κλῖμαξ τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἕνεκα τῆς ὁποίας προϋπελογίσθη αὔξησις ἐσόδων κατὰ 900 χιλιάδας; Τίς ἐλησμόνησε τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τῶν ζώων, τὴν τότε νομοθετηθεῖσαν, ἥτις ἐπροτάθη μὲν μεγαλειτέρα, καὶ διὰ τοῦτο ἐν ἀρχῇ προϋπελογίσθη αὔξησις ἐσόδων κατὰ 1,300,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἕνεκα τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν τῇ Βουλῇ, τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου, καὶ τῆς μὴ ἀποδοχῆς τοῦ προταθέντος μεγάλου φόρου ἐπὶ τῶν αἰγῶν, περιωρίσθη ἡ αὔξησις αὕτη εἰς 500 μόνον χιλιάδας δραχμῶν; Τίς ἐλησμόνησε τὸ ἓν δεκατημόριον, τὸ προστεθὲν εἰς τὰ εἰσαγωγικὰ τελωνιακὰ τέλη κατὰ τὰ 1882; 20 ἑκατομμύρια εἶχον εἰσπραχθῆ ἐξ εἰσαγωγικῶν τελῶν κατὰ τὸ 1881, τὸ ἓν δεκατημόριον δὲ, τὸ ἐπιβληθὲν κατὰ τοῦ 1882, ἐπέφερε βεβαίως αὔξησιν ἐσόδων εἰς τὸ Δημόσιον κατὰ 2 ἑκατομμύρια. Τίς ἐλησμόνησε τέλος πάντων τὴν μεγάλην ἀναμόρφωσιν, ἡ ὁποία συνετελέσθη ἐν τῷ Κράτει ὑπὸ τὴν προστασίαν καὶ τὴν ἐπιμέλειαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τὴν ὁποίαν δὲ ἐκθύμως βεβαιοῖ καὶ ἀναμολογεῖ καὶ νῦν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὴν νομοθετηθεῖσαν αὔξησιν τῶν προξενικῶν τελῶν; Κατὰ τὸ 1882 ὑπῆρξεν αὔξησις ἐξ αὐτῶν κατὰ 90,000 δραχ. Ηὐξήθησαν λοιπὸν τὰ ἔσοδα δι’ αὐξήσεων τῶν φόρων κατὰ τὸ 1882 κατὰ δραχ. 3,490,000. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1883 ἔπρεπε ν’ αὐξηθῶσιν ὡσαύτως οἱ φόροι, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων. Ἐνομοθετήθη δικαίωμα καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ ζύθου, ἐνομοθετήθη δικαίωμα καταναλώσεως ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, ἐνομοθετήθη δικαίωμα καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἐνομοθετήθη δικαίωμα καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἴνου, ἐνομοθετήθη ἀποκλειστικὸν δικαίωμα πωλήσεως σιγαροχάρτου, ἐνομοθετήθη ἡ μεταβολὴ τῆς νομισματικῆς μονάδος ἀπὸ παλαιῶν εἰς νέας δραχμὰς, καὶ ἡ ὑποχρέωσις τῶν πολιτῶν νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους των εἰς νέας δραχμὰς, ἐνομοθετήθη ὡσαύτως καὶ ἡ μεταβολὴ τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου διὰ τοῦ νόμου τῆς 12 Μαρτίου 1883. Ἅπαν τοῦτο τὸ φορολογικὸν σύστημα τὸ νέον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ 1883 ἐπροτάθη καὶ ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἥτις ἤθελε νὰ διατηρήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἦτο καὶ ἐκείνη ὑπὲρ τῆς μονιμότητος τῶν Κυβερνήσεων, ἅπαν λέγω τὸ σύστημα τὸ φορολογικὸν ἀπέφερεν ἔσοδα εἰς τὸ Ταμεῖον περισσότερα ἢ ὅσα εἶχον εἰσπραχθῆ κατὰ τὸ 1882, ἂν καὶ δὲν ἀπέφερεν ὅλον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶχε προϋπολογισθῆ ἐξ αὐτοῦ. Ἀληθῶς εἶχον προϋπολογισθῆ 10,840,000 ἐκ δικαιωμάτων καταναλώσεως, ἐνῷ δὲν εἰσεπράχθησαν, εἰμὴ 2,064,965:96. Ἀλλ’ εἰσεπράχθησαν καὶ ἐκ τῆς μετατροπῆς τῆς νομισματικῆς μονάδος ἀπὸ παλαιῶν εἰς νέας δραχμὰς 5,278,531. Καὶ ἀληθῶς, ἐὰν ἐπληρόνοντο οἱ ἄμεσοι φόροι εἰς παλαιὰς δραχμὰς, δὲν ἤθελον καταβάλει οἱ φορολογούμενοι 12,002, 873:80 εἰς νέας δραχμὰς, ἀλλ’ εἰς παλαιὰς, ἤτοι ἤθελον εἰσπραχθῆ εἰς νέας δραχμὰς 10,716,851, ἑπομένως εἰσεπράχθησαν περισσότερα δραχ. 1,286,022. Ὡσαύτως, ἐὰν εἰσεπράττοντο οἱ ἔμμεσοι φόροι εἰς παλαιὰς δραχμὰς, δὲν ἤθελον εἰσπραχθῆ 32,152,124:92 νέων δραχμῶν, ἀλλὰ παλαιῶν δραχμῶν, αἵτινες ἀντιστοιχοῦσιν εἰς 28,706,366 νέων δραχμῶν, ἑπομένως εἰσεπράχθησαν περισσότερα 3,445,758. Ἐὰν εἰσεπράττοντο εἰς παλαιὰς δραχμὰς τὰ ἐκ δημοσίων καταστημάτων ἔσοδα, δὲν ἤθελον εἰσπραχθῆ 2,059,315:89 εἰς νέας δραχμὰς, ἀλλ’ εἰς παλαιὰς, ἑπομένως ἤθελον εἰσπραχθῆ εἰς νέας δραχμὰς μόνον 1,838,675, ἑπομένως εἰσεπράχθησαν περισσότερα 220,640. Ὡσαύτως διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἐκ τῶν δημοσίων νομημάτων εἰσεπράχθησαν περισσότερα 326,111, ἕνεκα τῆς μεταβολῆς τῆς νομισματικῆς μονάδος. Τοιουτοτρόπως ηὔξησαν οἱ φόροι κατὰ 7,343,496:96 κατὰ τὸ 1883. Ἀλλ’ ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων, ὡς εἶπον ὑμῖν πρὸ μικροῦ, ἐξηκολούθησε τεραστία καὶ κατὰ τὸ 1884, ἑπομένως καὶ κατὰ τὸ 1884 ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τῶν ἐσόδων, καὶ εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1884 ἐκ τῶν ἐπιβληθέντων φόρων περισσότερα.

προσθέσατε καὶ τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐκ τῆς κατὰ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων μεταβολῆς τῆς νομισματικῆς μονάδος ἀπὸ παλαιῶν εἰς νέας δραχμὰς, συνισταμένην εἰς 6,287,683:16, καὶ θέλετε εὑρεῖ, ὅτι εἰσήχθησαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, συνεισενεχθέντα ὑπὸ τοῦ λαοῦ, κατὰ τὸ 1884, δραχ. 11,622,903:50 περισσότερα, ἢ ὅσα εἰσήγοντο μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ἐνῷ τὰ πράγματα ἔβαινον τοσοῦτον ὁμαλῶς, ὡς βλέπετε, καὶ κατὰ πᾶν ἔτος ἐπήρχετο αὔξησις ἐξόδων, καὶ ἑπομένως καὶ αὔξησις ἐσόδων, καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς ἔβαινεν ἐκτελῶν τὸ ἐθνικὸν αὐτοῦ ἔργον μετὰ μεγάλης δραστηριότητος καὶ ζήλου, ἀνεκόπη ἀπὸ τοῦ ἔργου αὐτοῦ, διότι ἐπῆλθεν ἡ 7 Ἀπριλίου, καὶ ἠναγκάσθη νὰ παραιτηθῇ. Ἐσχηματίσθη δὲ τότε ἐξ ἡμῶν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀνέτρεψεν ὅλα αὐτοῦ τὰ ἐθνικὰ σχέδια. Καὶ ἐπανῆλθε μὲν εἰς τὴν κυβέρνησιν κατὰ τὸ 1886, ἀλλ’ ἐπανῆλθεν ἐν ὥρᾳ ἀκαταλλήλῳ, κατὰ Μάϊον, καθ’ ὃν καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς εἶχε συνταχθῆ, οὐδ’ ἦτο πλέον δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ, καὶ οἱ οἰκονομικοὶ νόμοι εἶχον ταχθῆ εἰς πλήρη ἐκτέλεσιν. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1887 ἐπελάβετο τοῦ ἔργου μετὰ τῆς αὐτῆς θερμότητος, μεθ’ ἧς διεξῆγεν αὐτὸ καὶ κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν τριετίαν. Διὰ τοῦτο κατὰ τὸ 1887 προϋπελόγισεν ἔξοδα 94,269,188, δηλ. περισσότερα ἢ ὅσα εἶχε κατὰ τὸ 1880 προϋπολογίσει 48,066,216. Κατὰ τὸ 1888 προϋπελόγισεν ὡσαύτως ἔξοδα 118,243,887, δηλ. περισσότερα ἀπὸ ὅσα κατὰ τὸ 1880 εἶχον εἰσπραχθῆ κατὰ δραχ. 72,040,915. Κατὰ τὸ 1889 προϋπελόγισεν ἔξοδα 99,619,255, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἐκτάκτου πιστώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἤτοι περισσότερα ἀπὸ ὅσα κατὰ τὸ 1880 εἶχον εἰσπραχθῆ κατὰ δραχ. 53,416,283. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε, διότι τὸ 1889 ἤρξατο μόλις πρὸ ἑνὸς μηνὸς, ὑπολείπονται 11 μῆνες τοῦ ἔτους διὰ τὴν διαχείρισιν, καὶ ἄλλοι 10 μῆνες διὰ τὴν χρῆσιν. Ἐλπίζω δὲ ὅτι δὲν θέλει περιορισθῆ ὁ Πρωθυπουργὸς εἰς τὸ εὐτελὲς ποσὸν τῶν 99,619,255, ἀλλὰ θέλει φροντίσει νὰ αὐξήσῃ αὐτὸ διὰ πιστώσεων ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωτικῶν, ὥστε νὰ γίνῃ καὶ αὐτὸ ἐφάμιλλον τοὐλάχιστον τοῦ προηγηθέντος ἔτους 1888, κατὰ τὸ ὁποῖον προϋπολογίσθησαν τὰ ἔξοδα εἰς 118,243,887. Εἶναι ἀδύνατον, Κύριοι, νὰ συγκρατήσητε εἰς τὴν μνήμην σας πάντας τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους ἐνταῦθα ἀπήγγειλα, καὶ πρέπει διὰ τοῦτο νὰ σᾶς βοηθήσω, ἵνα σᾶς ὁδηγήσω εἰς πόρισμα, τὸ ὁποῖον θέλει σᾶς φωτίσει περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους. Γινώσκετε, πόσα ἑκατομμύρια προϋπελογίσθησαν καθ’ ἕκαστον τῶν ἓξ ἐτῶν, ἤτοι τῶν ἐτῶν 1882, 1883, 1884, 1887, 1888, 1889, περισότερα ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον προϋπελογίσθη κατὰ τὸ 1880; Τὸ ἄθροισμα τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων καθ’ ἕκαστον τῶν εἰρημένων ἐτῶν, ἄνω τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσεπράχθη κατὰ τὸ 1880, ἀναβαίνει εἰς 291,383, 099:73. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα εἶναι λίαν παρήγορον, διότι δεικνύει εἰς ἡμᾶς ἡλίκην πρόοδον ἐποιήσατο τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐν τῇ οἰκονομικῇ ἀναπτύξει καὶ εὐημερίᾳ. Ἀφοῦ ἠδυνήθη ἐντὸς 6 ἐτῶν νὰ εἰσφέρῃ 291,383,099:72 περισσότερα, ἢ ὅσα εἶχεν εἰσφέρει κατὰ τὸ 1880, βεβαίως καὶ ἡ γεωργία αὐτοῦ καὶ ἡ βιομηχανία καὶ οἱ ἄλλοι κλάδοι τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς διατελοῦσιν ἐν πλήρει καὶ ἀνωμολογημένῃ ἀκμῇ. Ὡς δὲ κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν τριετίαν, κατὰ τὸ 1882, 1883 καὶ 1884, ἐβάδιζε παραλλήλως ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων, ἐπιτευχθεῖσα δι’ ἐπιβολῆς νέων φόρων, ἢ δι’ αὐξήσεως τῶν ὑπαρχόντων φόρων, ἢ διὰ δανείων, ἔπρεπε καὶ κατὰ τὴν τριετίαν ταύτην, ἤτοι κατὰ τὰ ἔτη 1887, 1888, 1889, ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων νὰ βαδίσῃ παραλλήλως ἐπίσης πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν ὠλιγώρησε τοῦ ἔργου τούτου, διότι ἐφρόντισε καὶ ἐπέβαλε νέους φόρους, καὶ ηὔξησε καὶ τοὺς ὑπάρχοντας, καὶ διὰ τούτων κατώρθωσε νὰ εἰσπραχθῶσι κατὰ τὸ 1882 20 ἑκατομμύρια καί τινες ἑκατοστύες χιλιάδων δραχμῶν περισότερα, ἢ ὅσα εἶχον εἰσπραχθῆ κατὰ τὸ ἀμέσως προηγηθὲν ἔτος 1886. Αὕτη ἡ παραβολὴ, ἣν ἐποιησάμην, τοῦ 1889 πρὸς τὰ προηγηθέντα ἔτη, αἱ βραχεῖαι αὗται μελέται, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσα εἰς ὑμᾶς, σᾶς πείθουσιν, ὅτι ὑπάρχουσι σύνδεσμοι στεῤῥοὶ, συνδέοντες τὸ 1889 μετὰ τῶν προηγηθέντων αὐτοῦ ἐτῶν, καὶ ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ μὴ στέρξω νὰ ἐξετάσω τὸ 1889 κεχωρισμένον, ἀλλὰ νὰ ἐξετάσω αὐτὸ συνδεδεμένον μετὰ τῶν ἐτῶν, τὰ ὁποῖα προηγήθησαν αὐτοῦ, διὰ νὰ ἐρευνήσω τὸ ὅλον οἰκονομικὸν σύστημα τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τοῦ ὁποίου μέρος εἶναι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889. Αὐτὸ εἶναι τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου ἡμεῖς, ἡ Ἀντιπολίτευσις, δὲν ἀντέταξεν ἄλλο. Καὶ ἐρωτώμεθα ἑκάστοτε, ποῖον εἶναι τὸ σύστημά σας; Ἔχετε πρόγραμμα σεῖς; Καὶ τῷ ὄντι μέχρι τῆς ὥρας ταύτης ἡ Ἀντιπολίτευσις οὐδὲν πρόγραμμα ἀντέταξεν εἰς τὸ ἀνωτέρω πρόγραμμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ: Αὔξησις ἐξόδων καὶ ἑπομένως αὔξησις ἐσόδων διὰ νέων φόρων, δι’ αὐξήσεως τῶν ὑπαρχόντων φόρων, διὰ δανείων! Ἀλλὰ τὸ οἰκονομικὸν αὐτὸ πρόγραμμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι οἰκονομικὸν μόνον πρόγραμμα; Εἶναι μελέτη ὀρθὴ ἢ μὴ ὀρθή, ἥτις ἤγαγε τὸν Πρωθυπουργὸν εἰς τὴν συναρμολογίαν τοῦ οἰκονομικοῦ αὐτοῦ συστήματος, εἰς τὴν συῤῥαφὴν τοῦ οἰκονομικοῦ τούτου σχεδίου; Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει ὁ Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τοῦ Κράτους, εἶναι τυχὸν προϊὸν διανοίας παραχόρδου; Εἶναι κατασκεύασμα ἀμαθείας; Εἶναι ἔργον ἀγνοίας τῆς πραγματικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου; Ὅπως καὶ ἂν ἔχωσι τὰ πράγματα, καὶ ἐὰν εἰς τὰ ἐρωτήματα ταῦτα ἤθελεν εὑρεθῇ τις, διδοὺς ἀπάντησιν καταφατικήν, καὶ ἂν ἤθελε μετὰ δισταγμοῦ στέρξει νὰ δώσῃ τοιαύτην ἀπάντησιν, ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον, νὰ ἐξετάσωμεν, ποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ οἰκονομικοῦ τούτου συστήματος ἐπὶ τῆς οἰκονομίας τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας, ποῖα δ’ ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα αὐτά, οὐχὶ μόνον ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ παντὸς τοῦ κυβερνητικοῦ οἰκοδομήματος. Ἑπομένως ποίαν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἤσκησε δρᾶσιν ἐπὶ τῆς διοικήσεως τῆς χώρας; ποίαν ἤσκησε δρᾶσιν ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης; ποίαν ἤσκησε δρᾶσιν ἐπὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς; ποίαν ἤσκησε δρᾶσιν ἐπὶ τῆς διεξαγωγῆς τῶν διεθνῶν ἡμῶν σχέσεων καὶ τῆς παραστάσεως τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἐν Εὐρώπῃ Κρατῶν καὶ ἀπέναντι τῶν Κρατῶν τῆς Ἀνατολῆς; Ἰδίως δὲ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, μήπως τυχὸν τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει ὁ Πρωθυπουργὸς, διεσκευάσθη, καὶ ἐπενοήθη, καὶ διεῤῥυθμίσθη, οὐχὶ τυχαίως, οὐχὶ ἕνεκα ἀγνοίας τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, οὐχὶ ὑπὸ διανοίας παραχόρδως λειτουργούσης, οὐχὶ ἐξ ἀμαθείας, ἀλλὰ μήπως διεῤῥυθμίσθη καὶ διεσκευάσθη τὸ οἰκονομικὸν τοῦτο σύστημα μετὰ μελέτης, μετὰ σκοποῦ, διότι τυχὸν ἐκρίθη, ὅτι μόνον τοιοῦτον οἰκονομικὸν σύστημα δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἐπιτυχίαν σκοπῶν πολιτικῶν, ἢ πολιτειακῶν, τοὺς ὁποίους ἐνδέχεται ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ ἔχῃ κατὰ νοῦν. Καὶ ὁμιλῶ μέχρι τοῦδε δι’ ὕφους, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκδηλοῖ θετικὴν γνώμην, διότι ἀκόμη δὲν ἔφθασα εἰς ἄλλην ἔρευναν, τῆς ὁποίας τὸ πόρισμα θέλω σᾶς παρουσιάσει, ὅτε θέλω ἔχει περισσότερον θάῤῥος ὅπως ἐφελκύσω τὴν προσοχήν, ἐὰν οὐχὶ τῆς Βουλῆς, τὴν προσοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ἢ πολιτειακῶν προαιρέσεων, αἵτινες ἐνδείκνυνται ἐνιαχοῦ. Διὰ τοῦτο περιορίζομαι μόνον νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ἀντικείμενον χρήζει ἀτενοῦς προσοχῆς, διότι εἶναι τὰ μάλιστα σοβαρόν, καὶ ὅτι, ἐὰν τὴν ἀτενῆ ταύτην προσοχὴν δὲν ἦναι διατεθειμένον τὸ Κοινοβούλιον νὰ καταδηλώσῃ περὶ τὴν μελέτην τοῦ πράγματος, θέλει εὑρεθῆ, ὡς ἐλπίζω, ἔχων τὴν διάθεσιν ταύτην ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος θέλει ἀσχοληθῆ περὶ τὴν μελέτην ταύτην, ὅπως προνοήσῃ περὶ τῆς τύχης αὑτοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ βάσις εἶναι ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων, σκοπὸς δὲ οἱοσδήποτε ἄλλος, πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ ὁποίου ἀπαιτοῦνται δαπάναι, αὐξανόμεναι κατ’ ἔτος ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἐὰν, λέγω, τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τοῦ Πρωθυπουργοῦ δὲν συνεβάδιζε μὲ τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων ἐκ παραλλήλου, ἤθελε μείνει μονοσκελές, ἤθελε δὲ καταπέσει ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐμφανίσεως αὑτοῦ. Διὰ τοῦτο ὁ Πρωθυπουργὸς μετὰ προνοίας συνεδύασε μετὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξόδων τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων. Ἀλλ’ ἐνῷ ηὔξησε τὰ ἔσοδα κατὰ τὸ 1882 κατὰ δρ. 24,110,183:93 ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ 1880, ἐνῷ ηὔξησε τὰ ἔσοδα κατὰ τὸ 1883 κατὰ δρ. 34,974,560, ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ 1880, ἐνῷ ηὔξησε τὰ ἔσοδα κατὰ τὸ 1884 κατὰ δραχμὰς 48,963,900 ἐν παραβολῇ πάντοτε πρὸς τὸ 1880, πᾶσαι αὗται αἱ αὐξήσεις, ἐπελθοῦσαι διὰ τῶν νέων φόρων, τοὺς ὁποίους ἐπέβαλε κατὰ τὴν τριετίαν, δὲν ἤρκεσαν διὰ νὰ καλύψωσι τὰ τοσοῦτον αὐξηθέντα ἔξοδα, κατὰ δὲ τὸ τέλος τοῦ 1884, ἐκτὸς τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, ἐπαρουσιάσθη καὶ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἐπληρώθη ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων, ἔλλειμμα ἀνελθὸν εἰς 30,602,146:73. Διὰ τοῦτο δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις τότε νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ πρὸς τὰς Τραπέζας ἐπὶ τῇ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ χρέη τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἠναγκάσθη νὰ συνομολογήσῃ δάνειον πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐξ 9,000,000, νὰ συνομολογήσῃ προσωρινὰ δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ 46 χιλιάδων ὁμολογιῶν ἐκ δρ. 11,500,000. Ἀλλὰ μήπως καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ταύτην περίοδον, τὴν ἀρχομένην ἀπὸ τοῦ 1886 μέχρι τοῦδε, ἐπήρκεσαν εἰς τὰ ἔξοδα οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπεβλήθησαν κατὰ τὸ ἔτος 1887; Ηὐξήθησαν πράγματι διὰ τῆς νομοθετηθείσης κατὰ τὸ 1887 νέας φορολογίας τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους τοῦ 1887 κατὰ δραχ. 20,717,184:33. Ἀλλ’ οὐδ’ ἡ αὔξησις αὕτη τῶν ἐσόδων ἐπήρκεσε, διότι καὶ κατὰ τὸ 1887 ἐπαρουσιάσθη ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶχον καταγγείλει κατὰ τὴν ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς παρούσης Συνόδου γενομένην περὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων συζήτησιν, ὡς ἀνερχόμενον εἰς 14,919, 309:35, τὸ ὁποῖον ὅμως φαίνεται, ὅτι ἀνέρχεται εἰς 17,305, 168:35. Μετὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, καθ’ ὃν, ὡς εἴρηται, ἐγένετο ἡ μνημονευθεῖσα οἰκονομικὴ συζήτησις, ἐπῆλθον δύο συμβεβηκότα, ἡ ἀγόρευσις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔκρινεν ἀναγκαῖον τότε νὰ ποιήσηται ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπως ἀναιρέσῃ τοὺς περὶ ἐλλείμματος τοῦ 1887 ἰσχυρισμούς μου, καὶ ἡ διανομὴ τοῦ τεύχους τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889. Ἐκ τῶν συμβεβηκότων τούτων ἀπεκαλύφθη, ὅτι ἐσφαλμένως εἶχον ὑπολογίσει τὸ ἔλλειμμα εἰς 14,919,309:35, διότι ἔπρεπε νὰ ἀναβιβάσω αὐτὸ εἰς 17,305,162:35. Εἶπον, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἔκρινεν εὐχερὲς ν’ ἀναιρέσῃ τοὺς ἰσχυρισμοὺς, τοὺς ὁποίους εἶχον προβάλει κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, ἥτις ἐγένετο ἅμα τῇ εἰσαγωγῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889, καὶ ἤθελεν εἶσθαι ἀληθῶς εὐχερὲς ν’ ἀναιρέσῃ ἰσχυρισμοὺς ἀντιλέγοντος, ἂν οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ ἀντιλέγοντος ἦσαν ἀβάσιμοι, ἢ μὴ ὀρθοί· ἀλλ’ ἐὰν ἦσαν καὶ βάσιμοι καὶ ὀρθοί, δὲν ἦτον εὐχερὲς νὰ ἀναιρέσῃ αὐτοὺς ψευδόμενος. Καὶ ἐψεύσθη ὁ Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, ὡς θέλω ἀποδείξει ἀμέσως σήμερον, ἐπικαλούμενος τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπως διαψεύσῃ τὸν Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος, ἢ ἐπικαλούμενος τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως διαψεύσῃ τὸν κ. Σιμόπουλον. Ἐὰν δ’ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς διαψεύσωσι τὰ ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Παρνασσίδος λεχθέντα, ὅπως ἀναιρέσῃ δῆθεν τοὺς περὶ ἐλλείμματος τοῦ 1887 ἰσχυρισμούς μου, οὐδεὶς πλέον θέλει ἀμφιβάλλει, ὅτι, ὅσα ὁ κ. Σιμόπουλος εἶπε τότε, δὲν ἦσαν ἀληθῆ, καὶ ὅτι εἶχον δίκαιον, ἀναμιμνησκόμενος ἐκείνων, νὰ μεταχειρισθῶ τὴν αὐστηρὰν λέξιν, ἧς ἐποιησάμην χρῆσιν. Τίνα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος, διὰ ν’ ἀναιρέσῃ τοὺς περὶ τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1887 ἰσχυρισμούς μου; Ἔχω ἐν χερσὶ τὸ κείμενον τοῦ λόγου αὐτοῦ, δημοσιευθὲν διὰ τῆς «Ὥρας». Εἶχον ἰσχυρισθῆ, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς διὰ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων δὲν ἐξώφλησε μόνον τὸ κεφάλαιον τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον εἶχε συνομολογήσει κατὰ τὸ 1886 δι’ ἐντόκων γραμματίων, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπετελεῖτο ἐξ 21,500,000, ἀλλ’ ἐπλήρωσε διὰ τῶν χρημάτων τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων καὶ τὸν τόκον τοῦ κεφαλαίου τούτου. Ἐπειδὴ δ’ ἐπλήρωσεν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων τὸν τόκον τοῦ εἰρημένου δανείου, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ πληρώσῃ αὐτὸν ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διετήρησεν ἄθικτον τὴν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων ἀναγεγραμμένην πρὸς τοῦτο πίστωσιν, μειώσας κατὰ τοσοῦτον ποσὸν τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελον μειωθῆ, ἀλλὰ πληρωθῆ, ἐὰν δὲν συνωμολογεῖτο τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων, καὶ δὲν διετίθεντο ἐκ τῶν χρημάτων αὐτοῦ τὰ διὰ τοὺς εἰρημένους τόκους πληρωθέντα. Ἀλλ’ ὁ κ. Σιμόπουλος, διαψεύσας ὅτι οἱ τόκοι τοῦ δανείου τούτου ἐπληρώθησαν ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων, εἶπε πρὸς τὴν Βουλὴν ταῦτα. (Ἀναγινώσκει ἐκ τοῦ λόγου τοῦ κ. Σιμοπούλου, ἔχων ἐν χερσὶ τὸ ἀπὸ 14 Νοεμβρίου 1888 φύλλον τῆς «Ὥρας»): «Ὁ ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς ἰσχυρίσθη, ὅτι ὁ τόκος τοῦ δανείου τῶν ἐντόκων γραμματίων ἐξ 21,500,000 πρὸς τὰς Τραπέζας ἐκ δραχ. 805,991 ἐπληρώθη ἐκ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις εἰσεκόμισεν ἀπὸ τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων, καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ οἰκονομία. Ἀλλ’, ὡς σᾶς εἶπον, ὁ τόκος τῶν ἐντόκων γραμματίων διὰ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν ἐπληρώθη καὶ κατελογίσθη εἰς τὸ οἰκεῖον κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, ἀνῆλθε δὲ οὗτος εἰς τὸ ποσὸν δραχ. 802,667. Αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὁ προαγορεύσας κατελόγισεν, ὡς μὴ πληρωθὲν ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων, καὶ ὡς μὴ καταλογισθὲν εἰς χρέωσιν τῆς πιστώσεως ταύτης, ἀναφέρεται εἰς τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν. Βεβαίως αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶχεν ἡ ἐξόφλησις τοῦ δανείου, διὰ νὰ μὴ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον τὸν τόκον τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας. Ἀλλ’ εἰς αὐτὸ δὲν ἀρκεῖται. Κατ’ αὐτὸν πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ὑπερτίμησις τοῦ συναλλάγματος, δηλαδὴ ἀκόμη 201,477. Οἴκοθεν ἐννοεῖται, ὅτι, ἀφ’ οὗ δὲν ἐπληρώθη καὶ δὲν κατελογίσθη εἰς βάρος τῆς πιστώσεως ὁ τόκος, ἄρα δὲν πρέπει νὰ καταλογισθῇ καὶ ὑπερτίμησις». Ἑπομένως ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων, ὡς ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν ὁ κ. Σιμόπουλος, δὲν ἐπληρώθησαν οἱ τόκοι τοῦ δανείου τοῦ ἐκ δραχ. 21,500,000, τοῦ γενομένου κατὰ τὸ 1886 δι’ ἐντόκων γραμματίων, διὰ τὸ ὁποῖον εἶχε παραχωρηθῆ εἰς τοὺς δανειστὰς ἡ διαχείρισις τῶν μονοπωλίων. Λέγων δὲ ταῦτα, διέψευδε τὸν ἰσχυρισμόν μου. Ἀλλ’ ὁ κ. Σιμόπουλος ἐν τῇ ἐκθέσει ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὴν ὁποίαν συνέταξεν αὐτὸς, ὡς εἰσηγητὴς καὶ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνέφερε τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει ἐν τῷ παραρτήματι τῶν Πρακτικῶν τῆς Βʹ Συνόδου τῆς ΙΑʹ Περιόδου τῆς Βουλῆς, ἐν σελ. 64 τὴν ἀπὸ 20 Νοεμβρίου 1887 ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888 Ἐπιτροπῆς): «Σημειωτέον πρὸς τούτοις... καὶ ὅτι ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου ἐπληρώθη καὶ τόκος, ἐπὶ μὲν τῶν προκαταβολῶν ἐκ φράγκων 1,085,543, ἐπὶ δὲ τῶν ἐντόκων γραμματίων ἐκ φρ. 805,911.» Καὶ ἀνωτέρω. «Τὸ προϊόν τοῦ δανείου τούτου» (τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων) «ἀνῆλθεν εἰς φρ. 99,990,000, διετέθη δὲ αʹ).... βʹ) εἰς ἐξόφλησιν ἐντόκων γραμματίων ἐπὶ ἐκχωρήσει τῶν μονοπωλίων, φρ. 22,305,911.» Ἀλλὰ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος χρέος δι’ ἐντόκων γραμματίων συνίσταται εἰς 21,500,000, πῶς δ’ ἐπληρώθησαν 22,305, 911; Τὸ περιπλέον πληρωθὲν ποσὸν τῶν 805,911 εἰσὶν οἱ τόκοι τοῦ δανείου, οἱ δεδουλευμένοι, οἵτινες καὶ αὐτοὶ ἐπληρώθησαν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐβεβαίωσε τοῦτο εὐκρινέστερον ἐν σελίδι λαʹ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ (ἀναγινώσκει): «Ἐν τῇ ἀνωτέρω μνησθείσῃ ἐκθέσει ἐσημειοῦτο μετὰ τῶν κυμαινόντων χρεῶν ποσὸν κεφαλαίου δραχ. 21,500,000, ληφθὲν ἀπὸ τὰς Τραπέζας, ὡς ὀφειλόμενον εἰς μεταλλικόν, δυνάμει ἐντόκων γραμματίων, ἐκδοθέντων ἐπὶ ἐκχωρήσει τῆς προσόδου καὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν ἀντικειμένων τοῦ μονοπωλίου, δυνάμει τοῦ νόμου ΑΤΠϚʹ τοῦ 1886. Τὸ κεφάλαιον τοῦτο μετὰ τοῦ ἐκ δραχ. 805,911 τόκου, τὸ ὅλον δρ. 22,305,911, ἐξωφλήθη, ὡς ἐσημειώθη ἀνωτέρω, ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων». Ἀφοῦ δ’ ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων, καὶ ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῶν ἐκποιηθεισῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων ἐπληρώθησαν εἰς χρυσὸν οἱ ἐκ φρ. 805,911 τόκοι τοῦ, περὶ οὗ ὁ λόγος, δανείου τῶν 21,500,000 δι’ ἐντόκων γραμματίων, δὲν ἀπέφυγε τὸ δημόσιον ταμεῖον τὴν ἀνάγκην νὰ ἀγοράσῃ χρυσὸν διὰ τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ νὰ πληρώσῃ καὶ τὴν διαφορὰν τοῦ χρυσοῦ; Ἂν ἠγόραζε χρυσὸν, ἤθελε πληρώσει διὰ τὰς 805,911 φράγκων καὶ 25 λεπτὰ κατὰ φράγκον ὑπερτίμησιν, ἤτοι 201, 477:75. Ἑπομένως δὲν ἀπέφυγε νὰ πληρώσῃ ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τὰ δύο ἀνωτέρω ποσὰ, συγκεφαλαιούμενα εἰς δραχμὰς 1,007,388:75, τὰ ὁποῖα ἤθελε πληρώσει ἐξ αὐτῶν ἂν δὲν συνωμολογεῖτο τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων; Ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἀνέλαβε τὸ ἔργον, νὰ διαψεύδῃ ἁπλῶς τοὺς ἀντιλέγοντας, ἐν γνώσει, ὅτι οἱ ἀντιλέγοντες λέγουσιν ἀληθῆ, ἀλλὰ μετὰ τοῦ σκοποῦ νὰ ἐμποιήσῃ δισταγμὸν εἰς τοὺς ἀκούοντας. Τακτικὴ τοιαύτη ἥκιστα συνιστᾷ τοὺς καλῆς πίστεως συζητητάς· ἐπειδὴ δ’ ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις δὲν συζητοῦνται τὰ ἴδια τῶν συζητούντων Βουλευτῶν συμφέροντα, ἀλλὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ὀφείλομεν οἱ συζητοῦντες, πρὸ παντὸς, νὰ ἤμεθα καλῆς πίστεως συζητηταί. Ἀλλὰ μόνον τοῦτο εἶπεν ὁ κ. Σιμόπουλος; Ἰσχυρίσθη ὡσαύτως, ὅτι δὲν ἐπληρώθη ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων ὁ τόκος τῶν προκαταβολῶν, καὶ ὅτι τὸ πληρωθὲν ποσὸν δρ. 29,221,495 ἦτο τὸ κεφάλαιον τῶν προκαταβολῶν, ὅπερ ἐξωφλήθη διὰ τῶν χρημάτων τοῦ δανείου· οὕτω δὲ διέψευσεν ὅσα ἐγὼ εἶχον εἰπεῖ περὶ τούτου. Ἰδοὺ τί εἶπεν ὁ κ. Σιμόπουλος περὶ τούτου, ἀγορεύων πρὸς τὴν Βουλήν. (Ἀναγινώσκει τὸ μνημονευθὲν φύλλον τῆς «Ὥρας», ἐν ᾧ ὑπάρχει κατακεχωρισμένον τὸ κείμενον τοῦ λόγου τοῦ κ. Σιμοπούλου.) «Τὸ δεύτερον ἰσχυρίσθη», λέγει ὁ κ. Σιμόπουλος, (ἤτοι ἰσχυρίσθην ἐγώ) ὅτι διὰ τόκον τῶν εἰς προκαταβολὴν παρακεχωρημένων ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ τόκος ἐκ φράγ. 2,041,225, αὐτὸς δὲ ὁ τόκος ἐπληρώθη ἀπὸ τὰ χρήματα τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει οἰκονομία εἰς τὰς πιστώσεις. Ἀλλ’ ὡς σᾶς εἶπον, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν προκαταβολῶν ἐπληρώθησαν οἱ τόκοι τῆς πρώτης ἑξαμηνίας, ἀνερχόμενοι εἰς δραχ. 1,214,661. Ἡ οἰκονομία, ἡ ἐπελθοῦσα ὡς πρὸς τοὺς τόκους τῶν προκαταβολῶν ἐκ δραχ. 1,054,630 μόνον, ὄχι 2,041,225, εἶναι ἀληθὴς οἰκονομία, διότι δὲν ἐπληρώθη τόκος διὰ τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν.» Οὕτως ὁ κ. Σιμόπουλος ἠρνεῖτο, ὅτι ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων ἐπληρώθη ποσὸν 2,041,125 εἰς τόκους τῶν προκαταβολῶν, διὰ τὰς ὁποίας εἶχον ἐνεχυριασθῆ αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων, καὶ ἐβεβαίου, ὅτι καὶ οἱ τόκοι οὗτοι ἐπληρώθησαν ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τούτου διαψεύδει τὸν Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἐβεβαίου τὴν Βουλὴν ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ (ὅρα σελίδα λά.) τάδε: «Ἡ χρῆσις τοῦ δανείου, ὅπερ ἐπέτρεψεν ὁ νόμος ΑΥΟΔʹ εἰς 150 ἑκατομμύρια, (ἤτοι τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων) δὲν ἐπρόκειτο νὰ συμπληρώσῃ ἐλλείμματα τῆς τρεχούσης διαχειρίσεως, ἀλλ’ ἀποκλειστικῶς προωρίσθη νὰ ἀντικαταστήσῃ μόνιμα δάνεια, ἐπὶ βαρυτέροις ὅροις συνωμολογημένα, νὰ ἀπαλλάξῃ τὸ Κράτος ἐπαχθοῦς βάρους τῶν προσωρινῶν χρεῶν, εἰς μεταλλικὸν ὀφειλομένων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ὧν αἱ διορίαι τῆς ἀποδόσεως ἔληγον, ἡ δὲ ἐξόφλησις ἐπεσπεύδετο ἐπὶ ἀπειλῇ ἐκτελέσεως, ἐπιζημίου εἰς τὰ ὑλικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καταστρεπτικῆς δὲ τῆς πίστεως αὐτοῦ. Ταῦτα δὲ ἦσαν τὰ ἑξῆς: α) ἡ ἀκύρωσις τῶν μὴ διατεθεισῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων, καὶ συνεπῶς ἡ ἐξόφλησις τῶν ἐπὶ ἐνεχυριάσει τούτων ὀφειλομένων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐπὶ τόκῳ καὶ προμηθείᾳ 7 καὶ 7½% προκαταβολῶν, ἀνερχομένων εἰς κεφάλαιον καὶ τόκον ἐκ δραχ. 29,221.495». Καὶ κατωτέρω: «Μὴ πραγματοποιηθέντος ὅμως ὁλοκλήρου τοῦ ἐπιτραπέντος δανείου ἐκ δραχ. 150 ἑκατομμυρίων, τὸ ἐκ τῆς διαθέσεως 135 ἑκατομμυρίων ὀνοματικοῦ κεφαλαίου προελθὸν προϊὸν 90,990,000 διετέθη συμφώνως πρὸς τὸν προορισμὸν, ὃν ἐκ τοῦ νόμου ἔλαβεν, ὡς ἑξῆς....Εἰς ἐξόφλησιν τῶν προκαταβολῶν... 29,221,495.» Λοιπὸν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων δὲν ἐπληρώθη μόνον τὸ κεφάλαιον τῶν προκαταβολῶν, διὰ τὰς ὁποίας εἶχον παραχωρηθῆ ἐπὶ ἐνεχύρῳ αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων, ἀλλ’ ἐπληρώθη καὶ ὁ τόκος αὐτῶν, καὶ ἡ προμήθεια, ἕνεκα δὲ τούτου τὸ πληρωθὲν ποσὸν αὐτὸ ἀνῆλθεν εἰς 29,221,495. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἐπίσημοι πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ εἶχε καταθέσει ὁ Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ αὗται διαψεύδουσι τὴν ἄρνησιν τοῦ κ. Σιμοπούλου, ἤτοι τὴν διάψευσιν τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων, τὴν ὁποίαν ἀπήγγειλε πρὸς τὴν Βουλήν. Διὰ τῶν πληροφοριῶν τούτων ὁ Πρωθυπουργὸς ὁμολογεῖ, ὅτι ἐπληρώθη ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων ὁ τόκος τῶν προκαταβολῶν, περὶ ὧν ὁ λόγος, ἀνερχόμενος εἰς 1,085,543. Ἰδοὺ τὸ κείμενον τῶν πληροφοριῶν τούτων (ἀναγινώσκει ἔντυπον): «Τὸ ἐκ τῶν δανείων ληφθὲν ποσὸν διετέθη εἰς τὰς ἑξῆς ἀνάγκας ... Εἰς προκαταβολὰς ἐπὶ ἐνεχύρῳ Comptoir d’ Escom-

»pte ἐπὶ 143,173 ὁμολογιῶν················ Δρ. 35,793,452

»Comptoir d’ Escompte ἐπὶ 16,500 ὁμολ.···· Δρ. 4,125,000

»Ἰονικὴν Τράπεζαν 4,000 ὁμολογιῶν········ 1,000,000

»Τόκος τῶν ἀνωτέρω ὁμολογιῶν ············· 1,085,543

Καὶ ἐν τῇ σελίδι 456 προσέτι τοῦ παραρτήματος τῶν πρακτικῶν τῆς Αʹ Συνόδου τῆς ΙΑʹ Περιόδου τῆς Βουλῆς ἐβεβαίωσεν ὡσαύτως ταῦτα (ἀναγινώσκει ἐν τῷ τεύχει τοῦ παραρτήματος τούτου): «Καὶ οὕτω τὸ ἐκ προκαταβολῶν

»ὀφειλόμενον κεφάλαιον περιορίζεται εἰς··· Δρ. 28,135,952

Προστίθενται οἱ διὰ τὴν ά. ἑξαμηνίαν ἐ. ἔ. πληρωτέοι τόκοι καὶ προμήθεια ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω προκαταβολῶν κατὰ τοὺς ὅρους τῶν σχετικῶν συμβάσεων, ἀνερχόμενοι

»περίπου εἰς δραχμὰς······················ 1,500,500

·········································· Δρ. 29,636,452».

Ἀλλὰ δὲν ἀνήρχοντο εἰς 1,500,500, ἀλλ’ εἰς 1,638, 395:82, διότι ὁ τόκος πρὸς 7% τοῦ ἄνω σημειωθέντος κεφαλαίου τῶν προκαταβολῶν τούτων συνίσταται εἰς 1,432,145:82, ἂν δὲ προστεθῇ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ ποσὸν 206,250 ὡς προμήθεια ½% διὰ τὴν ἑξαμηνίαν ἐπὶ τῆς προκαταβολῆς τῶν 4,125,000, συγκεφαλαιοῦται τὸ ἄνω ποσὸν τῶν 1,638,305:82. Ἂν δ’ ὑπολογισθῇ διὰ τὸ ποσὸν τοῦτο ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ πρὸ 125 λεπτὰ τὸ φράγκον, ἀνέρχεται εἰς 2,047,992:77, ἤτοι ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ τῶν 2,041,225, ὅπερ εἶχον ὑπολογίσει εἰς τὸ ἔλλειμμα. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος, ὡς Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὁ κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν συζήτησιν, τὴν γενομένην ἅμα τῇ εἰσαγωγῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889, ἀναλαβὼν τὸ ἔργον νὰ μὲ ἀναιρέσῃ, διαψεύδων ὅσα ἐγὼ εἶχον εἰπεῖ, καὶ αὐτὸς ἐν τῇ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888 ἐκθέσει τῆς Ἐπιτροπῆς, ἣν αὐτὸς συνέταξε καὶ ὑπέγραψεν, ὁμολογεῖ (ἀναγινώσκει ἐν σελ. 64 τοῦ παραρτήματος τῶν πρακτικῶν τῆς Βʹ Συνόδου τῆς ΙΑʹ Περιόδου τῆς Βουλῆς), ὅτι «ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου ἐπληρώθη καὶ τόκος ἐπὶ μὲν τῶν προκαταβολῶν ἐκ φρ. 1,085,543, ἐπὶ δὲ τῶν ἐντόκων γραμματίων ἐκ φράγ. 805,911». Ἐλπίζω, ὅτι δὲν ἐπῆλθεν εἰς ὑμᾶς κάματος, καὶ παρακαλῶ, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐξακολουθήσω, ἀναιρῶν τὰς ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος γενομένας διαψεύσεις τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων. Τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887, τὸ ὁποῖον, ἀγορεύων κατὰ τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος συζήτησιν, εἶχον προσδιορίσει εἰς 14,919,309:35, ἀπετελεῖτο ἐν πρώτοις ἐκ 4,444,592:05, τὰ ὁποῖα ἐπληρώθησαν οὐχὶ ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων, ὡς ἔξοδα τακτικά, ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἀλλ’ ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων. Συνίσταντο δὲ τὰ εἰρημένα 4,444,592:05 εἰς τὰ ἑξῆς:

Ἀλλ’ ὁ ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς μὲ διέψευσε καὶ διὰ τὸ ποσὸν τῶν 28,403:30, τὸ ὁποῖον περιέλαβον μετὰ τῶν ἀνωτέρω, εἰπὼν πρὸς τὴν Βουλήν, καθ’ ὃν χρόνον ἠγόρευε τότε, τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει τὸ κείμενον τοῦ λόγου τοῦ κ. Σιμοπούλου, κρατῶν ἐν χερσὶ τὸ ἀνωτέρω μνημονευθὲν φύλλον τῆς «Ὥρας», δι’ οὗ εἶχε δημοσιευθῆ τὸ εἰρημένον κείμενον). «Ἀλλὰ σπουδαιότατον λόγον ἐποιήσατο ὁ προαγορεύ«σας (ἤτοι ἐγὼ) ἐπὶ τοῦ τόκου τῶν ἐξοφληθεισῶν ὁμολογιῶν «1923 τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων ἐκ δραχ. 10,268. «Τῷ ὄντι, ἐπειδὴ εἶχε προκληθῆ διὰ Β. Διατάγματος «πίστωσις ἔκτακτος διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ, τὸ «ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ὁμολο«γιῶν τοῦ δανείου αὐτοῦ, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἦτο ἐκ τῶν προ«τέρων βέβαιον κατὰ τίνα χρόνον ἤθελε γίνει ἡ ἐκκαθά«ρισις, περιελήφθη μόνον χάριν λογιστικῆς εὐκολίας καὶ «τὸ ποσὸν 10,268. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον τοῦ «νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, δικαιολογῶν τὸ ποσὸν «10,268, ὡς ἐπίσης νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπα«σχολήσω τὴν Βουλὴν περὶ ἑτέρου ποσοῦ ἐκ δραχ. 28,043, «τὸ ὁποῖον καταλογίζει ὡς ἔλλειμμα, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο «προέρχεται ἀκριβῶς ἐκ τῆς καταργηθείσης ἀμοιβῆς τοῦ «αὐτοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων, διότι, ὡς γνωρίζετε, «διὰ ψηφισθέντος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος νόμου τὸ ἥμισυ «τῆς ἀμοιβῆς, τῆς κεχορηγημένης εἰς τοὺς ὁμολογιούχους, «κατηργήθη». Ὁ Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἐπικαλεῖται τὸ ἀπὸ 18 Σεπτεμβρίου 1887 Β. Διάταγμα, δι’ οὗ ἀληθῶς ἐχορηγήθη πίστωσις δραχ. 7,069 πρὸς πληρωμὴν τοῦ τόκου τῶν ἐξοφληθεισῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ λησμονεῖ, ἢ ὑποκρίνεται ὅτι λησμονεῖ τὸ Β. Διάταγμα τῆς 25 Ἰουνίου 1887, δι’ οὗ διετάχθη, ὅτι αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων ἐξοφλοῦνται «καταβαλλομένου τοῦ κεφαλαίου δραχμῶν παλαιῶν 100, «ἢ νέων 89, μετὰ τοῦ ὀφειλομένου μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς «ἐξοφλήσεως τόκου». Καὶ ἐπληρώθη ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν δραχ. 16,652,000, κατὰ τὸ Διάταγμα τῆς 30 Ὀκτωβρίου 1887, ποσὸν δραχ. 10,298 ὡς τόκος τῶν 1923 ὁμολογιῶν. Ἄλλως τε, τὸ ἀπὸ 8 Ὀκτωβρίου 1887 Β. Διάταγμα διέτασσεν ἐπὶ λέξει τάδε. «Συνεπῶς ἡ κατὰ τὸ «ἄρθρον 5 τοῦ ἀπὸ 21 Νοεμβρίου 1863 ψηφίσματος ἀμοιβή, «ὑπολογιζομένη συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου, ὁρί«ζεται εἰς δραχ. 24,996:70». Ὅθεν, ἀφοῦ τόσον ἦτο τὸ ποσὸν τοῦτο ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1887, τὸ ὑπόλοιπον μέχρι τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἐπληρώθη ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων καὶ ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῶν ἐκποιηθεισῶν ὁμολογιῶν. Καὶ αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ὁ Πρωθυπουργὸς κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ἐπιβεβαιοῦσιν αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπον, διότι καὶ αὗται ἀναφέρουσιν ὡς πληρωθὲν ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων ποσὸν δραχ. 375,025, διὰ τόκους οὐ μόνον τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων καὶ τοῦ δανείου τῶν 4 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ καὶ διὰ τόκους τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων.—Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἐξηκολούθησε κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, διαψεύδων ἕκαστον τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἀνέφερα, ὡς ἀποτελοῦντα τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1887. Ἔλεγε λοιπὸν πρὸς τὴν Βουλὴν (ἀναγινώσκει τὸ κείμενον τοῦ λόγου τοῦ κ. Σιμοπούλου ἐκ τοῦ φύλλου τῆς «Ὥρας», δι’ οὗ εἶχε τοῦτο δημοσιευθῆ): «Πλὴν τούτων, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς «καταλογίζει ὡς ἔλλειμμα καὶ ποσὸν δραχ. 554,967, «διὰ τόκον τῶν ἐξοφληθεισῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν «25 ἑκατομμυρίων τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας τοῦ 1887. Ὡς «πρὸς τοὺς τόκους τοῦ δανείου τούτου ἡ ἀναγραφεῖσα εἰς «τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887 πίστωσις ἀνήρχετο εἰς «δραχ. 1,731,608, ἐπληρώθη δὲ διὰ τοὺς τόκους τῆς μέχρι τῆς ἐξοφλήσεως τῶν ὁμολογιῶν ἐποχῆς ποσὸν δραχ. 1,153,165, καὶ ἀπέμεινεν ἀδιάθετος πίστωσις ἐκ δραχ. 578,443, προερχομένη ἐκ τῶν τόκων τῶν ἤδη ἐξοφληθεισῶν ὁμολογιῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ, ὡς ἐκ τοῦ νόμου, οὗ δυνάμει ἐξωφλήθησαν αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου τούτου, ἔμεινεν ἀδιάθετος πίστωσις ἐκ δραχ. 578,443, δὲν εἶναι τοῦτο καθαρὰ καὶ ἀναμφισβήτητος οἰκονομία τῆς πιστώσεως, οἰκονομία, εἰς ἣν ἀπέβλεπεν ὁ προκαλέσας τὸν ἀνωτέρω νόμον;» Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῶν 1,153,165, τὸ ὁποῖον ὁ Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἀναφέρει, ὅτι ἐπληρώθη, εἶναι τὸ ποσὸν, τὸ πληρωθὲν διὰ τοὺς μέχρι τῆς 15 Ἀπριλίου 1887 πληρωτέους τόκους, διότι τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων οἱ τόκοι δὲν πληρόνονται κατὰ τὸ τέλος τῆς ἑξαμηνίας τοῦ ἔτους, ἀλλὰ κατὰ τὸ τέλος τῆς ἑξαμηνίας, κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἐξεδόθη τὸ δάνειον, λήγει δ’ ἡ ἑξαμηνία τοῦ δανείου τούτου κατὰ τὴν 15 Ἀπριλίου ἑκάστου ἔτους. Ἑπομένως ἐπληρώθησαν ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων οἱ τόκοι μέχρι 15 Ἀπριλίου, ἀλλ’ αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου ὑπέκειντο εἰς ἐξόφλησιν μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου καὶ μετ’ αὐτὴν, κατὰ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα τῆς 25 Ἰουνίου 1887, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκδοθῆ περὶ τῆς ἐξοφλήσεως αὐτῶν. «Τὸ ὀνοματικὸν κεφάλαιον δραχ. 250, διατάσσει τὸ 1 ἄρθρον τοῦ εἰρημένου Διατάγματος, ἑκάστης τῶν μέχρι τῆς Μʹ καὶ ΜΑʹ κληρώσεως, τῆς ἐνεργηθείσης τὴν 15 Ἀπριλίου 1887, μὴ ἐξαχθεισῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων, πληρόνεται ἀπὸ τῆς 15 Ἰουλίου 1887, ἐκ τοῦ Κεντρικοῦ καὶ τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων τοῦ Κράτους, καθὼς καὶ ὁ μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου 1887 τόκος, ὁ ἀνήκων εἰς τὸ 41ον τοκομερίδιον τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων, καὶ τὸ 32ον τοῦ δανείου τῶν 4 ἑκατομμυρίων». Ἐπληρώθησαν λοιπὸν ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων οἱ τόκοι μέχρι τῆς 15 Ἀπριλίου 1887, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς 15 Ἀπριλίου μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου ἐπληρώθησαν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 135,000,000, καὶ διὰ τοῦτο ἐζητήθη καὶ ἐχορηγήθη διὰ Β. Διατάγματος τῆς 21 Αὐγούστου 1887 πίστωσις διὰ τόκους 31,232 ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 25

ἑκατομμυρίων ἐπὶ τόκῳ 8%······················ 208,005

διὰ τόκους 21,622 ὁμολογιῶν τοῦ αὐτοῦ δανείου

πρὸς 9%······································· 162,165

καὶ διὰ τόκους 11,255 ὁμολογιῶν τοῦ δανείου

τῶν 4 ἑκατομμυρίων···························· 74,128

Τὸ ὅλον δραχ.································· 445,128

Ἂν δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο ὑπολογισθῇ πρὸς 125 λεπτὰ, συγκεφαλαιοῦται τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 554,967, τὸ ὁποῖον περιέλαβον ἐν τῷ ἐλλείμματι. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν ἠρκέσθη νὰ διαψεύσῃ κατὰ τὸν ἀνωτέρω τρόπον τοὺς ἰσχυρισμούς του περὶ τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1887, ἔλαβε καὶ θέσιν ἐλεγκτοῦ, καὶ ἤλεγξεν ἐμὲ διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, τὸ ὁποῖον εἶχον συνομολογήσει κατὰ τὸ 1879, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι οὐδ’ ἐγὼ ἐσημείωσα ἐν τοῖς βιβλίοις ὡς ἔσοδον τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ πρὸς τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τῶν τραπεζικῶν γραμματίων. Τὸ δάνειον τῶν 60,000,000 συνωμολογήθη κατὰ τὸ 1879 πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ὠφείλομεν δὲ τότε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἰς μεταλλικὸν 6,772,746:18, καὶ εἰς τὴν Ἰονικὴν εἰς μεταλλικὸν 3,086, 010:38, ἤτοι τὸ ὅλον εἰς ἀμφοτέρας εἰς μεταλλικὸν 9,858, 756:56. Ὠφείλομεν προσέτι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἰς γραμμάτια 31,699,078:71, ἐπίσης εἰς τὴν Ἰονικὴν 3,088, 340:64, ἤτοι τὸ ὅλον εἰς γραμμάτια 34,787,419:35. Ὅθεν συνωμολογήσαμεν τὸ δάνειον πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν ἡμῶν τούτων. Τὸ δάνειον εἰσεπράξαμεν εἰς πολλὰς δόσεις, ἐπειδὴ δ’ ὤφειλον λόγον τῆς διαχειρίσεως αὐτοῦ, ἐφρόντισα καὶ συνετάχθησαν πίνακες, οἱ ὁποῖοι, ἐκτυπωθέντες, κατετέθησαν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ διενεμήθησαν εἰς τοὺς Βουλευτάς. Ὁ πίναξ οὗτος (ἐπιδεικνύει τὸν πίνακα), τυπωμένος εἰς δύο μέρη, καταδεικνύει τὸν λογαριασμὸν τῶν δύο Τραπεζῶν, τί ὠφείλομεν εἰς ἑκατέραν, εἰς μεταλλικόν, τί ὠφείλομεν εἰς γραμμάτια, πότε ἐλάβομεν ἑκάστην δόσιν τοῦ μεταλλικοῦ, πότε ἐλάβομεν ἑκάστην δόσιν τῶν γραμματίων, πόσος τόκος ὠφείλετο, εἰς πόσον συνεκεφαλαιοῦτο τὸ πρὸς ἑκατέραν αὐτῶν χρέος ἡμῶν, πόσα ἐπληρώσαμεν ἀπέναντι τῶν χρεῶν μας τούτων. Ὁ δὲ πίναξ οὗτος (δεικνύει ἕτερον πίνακα) παριστᾷ τὴν διαχείρισιν, θέλετε δ’ εὑρεῖ ἐν αὐτῷ, ὅτι εἰσεπράξαμεν ἕως τὸν χρόνον ἐκεῖνον 33,592,728:76 εἰς χρυσᾶ φράγκα, τὰ ὁποῖα ἔφερον παλαιᾶς δρ. 37,623,856:20, ὅτι ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου εἰσήχθη εἰς τὸ Ταμεῖον ποσὸν δραχ. 15,911,200:47, ὑπολογισθὲν πρὸς 112 λεπτὰ τὰ φράγκον, δηλ. ἄνευ ὑπερτιμήσεως, ἀλλ’ εἰσήχθη ὡσαύτως ποσὸν δραχ. 600,000, εἰσπραχθὲν ἐκ φράγκων, πωληθέντων πρὸς 115 λεπτὰ, προσέτι ποσὸν 14,634,520:39, εἰσπραχθὲν ἐκ πωλήσεως φράγκων πρὸς 115½ λεπτὰ ἕκαστον, καὶ ποσὸν δραχ. 2,447,007:90, εἰσπραχθὲν ἐκ πωλήσεως φράγκων πρὸς λεπτὰ 116 ἕκαστον. Οὕτως εἰσηγάγομεν εἰς τὸ Ταμεῖον παλαιὰς δραχμὰς 38,251,944:31, ἀντίτιμον τῶν 33,592,728:76 χρυσῶν φράγκων, ἤτοι ἐπραγματοποιήσαμεν κέρδος ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ δραχ. 628,088: 11, τὸ ὁποῖον κατεδηλώσαμεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ βεβαίως ἀνεγράφη ἐν τοῖς βιβλίοις, διότι ἀντὶ 37,623,856:20 παλαιῶν δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἔφερον τὰ ἐκ τοῦ δανείου ἐκείνου εἰσπραχθέντα 33,592,728:76 χρυσᾶ φράγκα, εἰσήχθησαν εἰς τὸ Ταμεῖον δραχ. 38,251,944:31. Ἀπηνὴς ἀληθῶς ἐδείχθη ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀποφασίσας μετὰ 10 ἔτη νὰ μὲ ἐλέγξῃ, ἀνέτοιμον μάλιστα ὄντα, καὶ μὴ δυνάμενον ν’ ἀπαντήσω ἀμέσως, διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι μὲ ἀδικεῖ. Ἡ σκληρότης δὲν εἶναι τοῦ χαρακτῆρος τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος, διακρίνει ὅμως αὐτὸν πάντοτε μέγας ζῆλος ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργείου, ἕνεκα δὲ τοῦ μεγάλου τούτου ζήλου, ὑπολαβὼν, ὅτι θέλει προσφέρει ὑπηρεσίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀπεφάσισε καὶ νὰ ἀρνηθῇ πᾶσαν ἀλήθειαν, καὶ νὰ μὲ ἐλέγξῃ διὰ τὴν πρὸ δέκα ἐτῶν διαχείρισίν μου. Ἀλλὰ καὶ ἀδυσωπήτως ἐπετέθη κατ’ ἐκείνων, οἵτινες ἐτόλμησαν νὰ ἀντείπωσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ: «πλανᾶσθε, λέγοντες, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἰσοζύγιον κατὰ τὸ 1887· βεβαίως ὑπῆρξεν ἰσοζύγιον κατὰ τὸ 1887». Ταῦτα δ’ ἐβεβαίωσε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἐλησμόνησεν, ὅτι δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος ἐβεβαίωσαν τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπετεύχθη ἰσοζύγιον, ἐνῷ εὑρισκόμεθα ἐν ὀγκώδει ἐλλείμματι. Πολλάκις ἠκούσαμεν βεβαιούμενα ταῦτα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ διαψευδόμενα ὑπὸ τῶν πραγμάτων. Ἰδοὺ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τί ἔλεγε κατὰ τὴν 12 Νοεμβρίου τοῦ 1884, ἤτοι κατὰ τὰ μέσα τοῦ ἑνδεκάτου μηνὸς τοῦ ἔτους ἐκείνου, περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1884, ὁ ὁποῖος ἐξετελεῖτο πρὸ δέκα μηνῶν, καὶ ἐκ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ὁποίου δὲν ὑπελείπετο, εἰμὴ μόνον εἷς μήν. Ἰδοὺ τί ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν 12 Νοεμβρίου 1884, εἰσάγων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1885 (ἀναγινώσκει): «Ὁ ὑποβαλλόμενος εἰς τὴν Βουλὴν Προϋπολογισμὸς ἀναγράφει ἔσοδα τῆς χρήσεως 1885, 85,641,000, ἔξοδα δὲ ἀναγράφει 85,252,000, ἑπομένως ὑπάρχει πλεόνασμα ἑκατοστύων τινῶν χιλιάδων δραχμῶν». Ἠρώτησε τότε αὐτὸν ὁ κ. Ῥόκος Χοϊδᾶς, βουλευτὴς τότε: «Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι καὶ πέρυσιν εἴχετε περίσσευμα». Ἀπήντησεν δ’ αὐτῷ ὁ Πρωθυπουργός: «Καὶ πέρυσιν εἴχομεν περίσσευμα, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1884, μεθ’ ὅλα τὰ ἐπελθόντα δυσάρεστα, θέλει ἀπολήξει σχεδὸν εἰς ἰσοζύγιον. Εἶναι πρόδηλον ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα παρέστησα πρὸ ὀλίγου ὡς πιθανὰ, ὅτι, ἐὰν δὲν ἀνεφύοντο αἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι τοῦ παρόντος ἔτους, καὶ ἐὰν ἐφηρμόζοντο οἱ νόμοι ὀλίγον ταχύτερον, μήπω ἐφαρμοσθέντες ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας τῆς λοιπῆς Εὐρώπης, ἐὰν ταῦτα ἐγίνοντο, βεβαίως θὰ εἴχομεν περίσσευμα, καὶ θὰ εἴχομεν περίσσευμα, ἀνώτερον τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ». Καὶ ἐτελείωσεν ἡ χρῆσις τοῦ 1884, καὶ συνετάχθη ὁ Ἀπολογισμός, καὶ ἐδημοσιεύθη, φέρων τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ὁ Ἀπολογισμὸς τοῦ 1884 ἐβεβαίωσεν, ὅτι εἶχον εἰσπραχθῆ ἔσοδα 60,744,637:07, ὅτι ἐπληρώθησαν ἔξοδα 91,346,783:80, ἤτοι ὅτι ὑπῆρξεν ἔλλειμμα 30,602, 146:73. Καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο τῶν 30 περίπου ἑκατομμυρίων ὁ Πρωθυπουργὸς ἐπλήρωσεν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων, διότι εἰσέπραξεν ἐξ αὐτοῦ 46,675,001: 06 ἐντὸς τοῦ 1884, ἐκ τῶν 46 δὲ τούτων ἑκατομμυρίων τοῦ δανείου ἐπλήρωσε 30,602,146:73, τὸ ἔλλειμμα, ἔμεινε δ’ αὐτῷ οὕτως ἐκ τοῦ δανείου δρ. 16,072,854:33, καὶ διὰ τοῦτο ἐδανείζετο ἀπὸ τὴν Τράπεζαν 9 ἑκατομμύρια, διὰ τοῦτο ἔλαβε 35 ἑκατομμύρια ἐκ προκαταβολῶν, διὰ τοῦτο ἐνεχυρίασε 46,000 ὁμολογιῶν καὶ ἔλαβεν 11,500,000, διὰ ν’ ἀπαρτίσῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὠφείλετο εἰς τὰς Τραπέζας, καὶ ἐξοφλήσῃ οὕτω τὸ χρέος τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ ἄρῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Ἀλλ’ εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου, ὅτι ἐσφαλμένως ὑπελόγισα εἰς 14,919,309 καὶ 35)00 τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1887, καὶ ὅτι, ἀφοῦ προσδιώρισα αὐτὸ εἰς τὸ εἰρημένον ποσὸν, περιῆλθον ὑπ’ ὄψει μου τότε τὸ μετὰ ταῦτα διανεμηθὲν τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888 καὶ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος, ἐξ ὧν ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐσφαλμένως ὑπελόγισα, διότι δὲν περιέλαβον εἰς τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ά) δραχ. 1,135,859, πληρωθείσας πρὸς ἐξόφλησιν χρεῶν τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, χρεῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν μονοπωλίων, τὸ ὁποῖον ῥητῶς ἀναφέρει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889 ὡς πληρωθὲν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων. βʹ) Περιέλαβον μόνον 250,000 δραχμὰς ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 1,500,000 φράγκων εἰς χρυσὸν, τὸ ὁποῖον προσέφερεν ὁ Βαλλιάνος διὰ τὴν Βιβλιοθήκην, καὶ τὸ ὁποῖον δι’ ἐντόκων γραμματίων ἐδανείσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι ἐνόμιζον, ὅτι εἶχε ἀποδοθῆ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς οἰκοδομούσης τὴν Βιβλιοθήκην, τὸ ἀντίτιμον τῶν 1,500,000, καὶ ὅτι μόνον τὴν διαφορὰν τοῦ χρυσοῦ ἔπρεπε νὰ καταλογίσω· ἀλλὰ, κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Σιμοπούλου, τὸ ποσὸν ὅλον ἔμεινεν εἰς χρέος τοῦ Δημοσίου, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ποσὸν τῶν 1,125,438 εἰς χρυσᾶ φράγκα ἰσότιμον τῶν 1,500,000, πρέπει νὰ ὑπολογίσω εἰς τὸ ἔλλειμμα. Ἑπομένως, ἀφοῦ ὑπελόγισα εἰς αὐτὸ 250 χιλιάδας, ὀφείλω νὰ προσθέσω 1,250,000, πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ποσοῦ. Οὕτω πρέπει νὰ προσθέσω εἰς τὸ ἔλλειμμα τῶν 14,919,309 καὶ 35)00 δραχ. 2,385,859, οὕτω δὲ τὸ ἔλλειμμα ἀναβιβάζεται πλέον εἰς 17,305,168:35.

§23ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ν’ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν Δευτέραν πλέον.

§24Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἔχω νὰ ὁμιλήσω δύο ὥρας ἀκόμη· δὲν δυσκολεύομαι νὰ ἐξακολουθήσω, ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλή.

§25Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ ὥρα 8½ πλέον, εἴμεθα ἐδῶ ἀπὸ τῆς 4½, καὶ πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν Δευτέραν.

§26ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Κύριε Πρόεδρε, εἴπομεν νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐξακολούθησις διὰ τὴν Δευτέραν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀγορεύων ἔχει διάθεσιν νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§28ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§29ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν περὶ ἀναβολῆς.

§30Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι περὶ ἀναβολῆς· δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8½ μ. μ.