1889.01.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 63.

Τῆς 20 Ἰανουαρίου 1889.

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἀγγελικὴ χήρα Μιχ. Παναγοπούλου, μήτηρ τοῦ τελευταῖον φονευθέντος ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Ἀθηνῶν ὑπαλλήλου, ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς μηνιαῖον βοήθημα, διότι καὶ αὐτὴ καὶ δύο θυγατέρες αὐτῆς εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐσχάτην ἔνδειαν.

§2ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ θερμότατα τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁμολογουμένως ὁ φονευθεὶς ὑπάλληλος ἐγένετο θῦμα κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ καὶ διὰ λόγους, ἀναφερομένους εἰς τὰ καθήκοντα αὐτοῦ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ φονευθέντος ὑπαλλήλου ἦτο μακρὰ καὶ εὐδόκιμος, ἦτο διακεκριμένος ὑπάλληλος, εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι ὁ φόνος αὐτοῦ ἐστέρησε τὴν οἰκογένειάν του τοῦ μόνου ἐπὶ γῆς προστάτου αὐτῆς. Νομίζω δικαιότατον, νὰ λάβῃ ἡ πενομένη οἰκογένεια τοῦ δολοφονηθέντος ὑπαλλήλου ἓν βοήθημα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι τῳόντι εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐσχάτην πενίαν.

§3ΡΙΚΑΚΗΣ. Τοσούτῳ μᾶλλον νομίζω δίκαιον, νὰ ὑποστηρίξω τὴν σύστασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου, καθόσον πιστεύω, ὅτι δύναται νὰ γεννηθῇ τὸ ζήτημα, ἂν δικαιῶται ἡ οἰκογένεια τοῦ φονευθέντος εἰς σύνταξιν κατὰ τὸν νόμον περὶ συντάξεως, διότι ὁ δυστυχὴς αὐτὸς ὑπάλληλος ἀπέθανεν ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων του, καὶ διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εὑρίσκω δικαιότατον, νὰ δοθῇ εἰς τὴν οἰκογένειάν του βοήθημά τι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ συστάσεως;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Βουνοῦ τῆς Ἀρκαδίας ζητοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ πίστωσις διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Τάκας.

§7ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ πραγματεύεται περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ χθὲς ἐποιησάμεθα τὰς δεούσας συστάσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν λίμνην Τεγέας, ἥτις καλύπτει μεγάλην ἔκτασιν γαιῶν, καὶ τῆς ὁποίας ἡ ἀποξήρανσις θέλει ἀπαιτήσει ὄχι μεγάλην δαπάνην, ὥστε νὰ παρακωλύσῃ τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ ἐκτελεσθησόμενα ὑδραυλικὰ ἔργα. Δι’ αὐτὸ παρακαλοῦμεν, νὰ περιληφθῇ δαπάνη τις εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ γίνῃ μελέτη περὶ τούτου.

§9ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐκ τῶν φυλακῶν Πύλου ἔλαβον σήμερον ἐπιστολὴν καὶ ἐπὶ στιγμὴν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, πρὸς ἀνάγνωσιν αὐτῆς. Οἱ φυλακισμένοι οὗτοι, περὶ τοὺς ἑβδομήκοντα, παραπονοῦνται, ὅτι ἀξιωματικός, ὀνόματι Σκορδέας, ὅστις μετέβη κατ’ αὐτὰς εἰς Πύλον, ἐφέρθη πολὺ κακῶς πρὸς αὐτούς, ἐνσπείρας τὴν διχόνοιαν μεταξὺ Λακώνων καὶ Μεσσηνίων, καὶ ἑπομένως δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἀλληλοσφαγὴ μεταξὺ τούτων. Ὁ κ. Νικολόπουλος, ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἓν ἔτος ἔμεινεν εἰς τὴν Πύλον, ὅτε μετέβη ἐκεῖ ὁ κ. Λαμπάκης, ὁ σταλεὶς παρὰ τῆς Βασιλίσσης, κατώρθωσε, συνεργασθεὶς μετ’ αὐτοῦ, τοὺς Λάκωνας καταδίκους καὶ τοὺς Μεσσηνίους νὰ τοὺς συμφιλιώσῃ μέχρις ἀδελφικῆς ἀγάπης· ἀλλὰ μόλις ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς μετετέθη καὶ ἐστάλη ἄλλος, τὰ πράγματα ἤλλαξαν ὄψιν, καὶ κίνδυνος ἐπίκειται ἐπαναλήψεως τῶν συγκρούσεων προφανής. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἐπιστολὴν ταύτην, καὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἐπάνοδον τοῦ ἀξιωματικοῦ Νικολοπούλου.

§10ΤΖΑΝΕΣ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐπιστολῆς ὑπὸ τοῦ κ. Πικουλάκη εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑψώσω φωνὴν καὶ νὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν ὑπολοχαγόν, περὶ τοῦ ὁποίου ἐποιήσατο λόγον ὁ προλαλήσας, διότι ὁ ὑπολοχαγὸς ἐκεῖνος, προσθέσας τὰς ἐνεργείας του εἰς τὰς ἐνεργείας τῆς Σ. Ἀνάσσης ἡμῶν, κατώρθωσεν, ὥστε πράγματι αἱ εἱρκταὶ τῆς Πύλου νὰ παριστῶσι κἄτι τι εὐάρεστον. Οὐ τοῦ παρόντος νὰ εἴπωμεν, ὅτι πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν, ὥστε τὰ δυστυχῆ ἐκεῖνα ὄντα νὰ ἐνδιαιτῶνται ἀνθρωπίνως καὶ οὐχὶ κτηνωδῶς, ὅπως τὰ ἔχομεν ἐῤῥιμμένα ἐν ταῖς τρώγλαις ἐκείναις, ἃς καλοῦμεν φυλακάς· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ λάβωμέν τινα πρόνοιαν, ὥστε νὰ μὴ συμβαίνῃ ἐκεῖνο, ὅπερ ὁ κ. Πικουλάκης ἀνέφερεν. Ἂν δὲν ἐπιβλέψῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν Πύλου, θὰ ἐπέλθῃ ἀλληλοσφαγή, ἥτις πρὸ ἑνὸς ἔτους δυστυχῶς ἐβασίλευεν ἐν ταῖς εἱρκταῖς ἐκείναις. Ἡ διδασκαλία τοῦ κ. Λαμπάκη, παρελθόντος τῶν φυλακῶν ἐκείνων δὶς, ὁ ὑπολοχαγὸς Νικολόπουλος καί τινες ἄλλαι ἐνέργειαι κατώρθωσαν νὰ συμφιλιώσωσι τὰ δυστυχῆ ἐκεῖνα ὄντα, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ δυνηθῶσι μέχρι τῆς προχθὲς νὰ ζῶσιν εἰρηνικῶς. Εἶχε κατορθωθῆ νὰ διορισθῇ Ἐπιτροπὴ ἑνδεκαμελής, νομίζω, ἥτις ἀπετέλει τὴν Διοίκησιν τῶν φυλακῶν καὶ ἥτις πραγματικῶς ἐπέφερε τὴν τάξιν, διότι εἶχε λάβει τὸ δικαίωμα ἀπὸ ὅλους ἐκείνους τοὺς δυστυχεῖς, ὥστε τὸν παρεκτρεπόμενον νὰ τιμωρῇ. Καὶ πραγματικῶς, ὅτε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος μετέβαινον νὰ ἐπισκεφθῶ τὰς φυλακὰς Ζακύνθου καὶ Κεφαλληνίας, ἀπῆλθον εἰς τὰς φυλακὰς Πύλου καὶ εὗρον πράγματι ἐκεῖ τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν, ἔχουσαν τοιαύτην ἰσχύν, ὥστε ηὐχήθην νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ εὐκαιρία εἰς πάσας τὰς φυλακὰς καὶ πάντας τοὺς φυλακισμένους, νὰ διέπωνται κατὰ τοιοῦτον σύστημα. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ εὑρεθῇ ἡ Σ. ἡμῶν Ἄνασσα καὶ εἷς Λαμπάκης, ἵνα δώσῃ τὴν πρώτην ὤθησιν. Καὶ ἄλλοτε ἐντεῦθεν εἶπον περὶ τοῦ ἀειμνήστου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν Λομβάρδου, ὅτι, ὅτε ἐπεσκέφθην τὰς φυλακὰς Ζακύνθου, ὑπέθεσα, ὅτι διῆλθεν ἐκεῖθεν ὁ Ἀττίλας· τὸ αὐτὸ δύναμαι νὰ εἴπω καὶ ἤδη, ὅτι, ὅταν ἐπισκεφθῇ τις τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους, θὰ εἴπῃ, ὅτι εἰσήλασεν ἐκεῖ ἡ ἐξαχρείωσις, ἡ ἀθλιότης καὶ τὰ τούτοις ὅμοια. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ διατάξῃ νὰ ἐπανέλθῃ ὁ ὑπολοχαγὸς Νικολόπουλος καὶ πάλιν εἰς τὴν θέσιν του, ὅστις κατώρθου νὰ συντηρῇ τὴν τάξιν ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου καὶ τὸ καθεστὸς, ὡς οἱ φυλακισμένοι τὸ εἶχον παραδεχθῆ. Δὲν ἠξεύρω δὲ, κύριε Πρόεδρε, τίς εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις ἐζήτησε τὴν ἐκτόπισιν τοῦ ὑπολοχαγοῦ τούτου. Δὲν λέγω τι περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος τὸν ἀντικατέστησεν. Ἠμπορεῖ οὗτος νὰ ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του, ἀλλ’ ὅμως δὲν εἶναι ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων καὶ τῆς ἱστορίας τοῦ δεσμωτηρίου, καὶ τοιουτοτρόπως δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν εἰς αὐτὸν νὰ προλάβῃ τὰ ἐπικείμενα κακὰ, ἀρξάμενα μάλιστα νὰ συμβαίνωσιν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πικουλάκης.

§11ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀπὸ τριετίας αἱ ἐργασίαι τοῦ λιμένος Πατρῶν εἶχον διακοπῆ ἕνεκα διαφόρων ἀμφισβητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν μεταξὺ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ἐργολάβου. Μετὰ μακρὰν ἐξέτασιν καὶ συζήτησιν τῶν διαφόρων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα προὐκάλεσεν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου, αἱ συνεννοήσεις ἀπέληξαν εἰς τὴν κατάρτισιν μιᾶς συμπληρωτικῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἐγγεγραμμένη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλ’ ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως ταύτης καθίσταται ἀπαραίτητος καὶ λίαν κατεπείγουσα, διότι ἄλλως οὔτε ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ δύναται νὰ καταβάλῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται νὰ καταβάλῃ διὰ τῆς συμβάσεως, οὔτε ὁ ἐργολάβος νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ ἔργον. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ, νὰ ἀναγραφῇ μεταξὺ τῶν πρώτων νομοσχεδίων.

§12ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ κ. Ῥικάκη, καὶ παρακαλῶ θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον.

§13ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ νόμου ΩΜΑʹ καὶ εἰς ἄλλα λιμενικὰ ἔργα Πειραιῶς καὶ περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 239).

§14ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ οἱ περὶ ὁδοποιΐας πίνακες, πρὸ μηνὸς ἤδη ζητηθέντες ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπεβλήθησαν, δηλῶ πρὸς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ὅτι αὔριον θὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου τῆς ὁδοποιΐας.

§15ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν θὰ ἦμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω ἀπάντησιν, ἂν αὔριον γίνῃ συζήτησις.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πότε θὰ ἦσθε ἕτοιμος;

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τοιαύτην ὑπόθεσιν, τόσον περίπλοκον, ἔχω τοὐλάχιστον ἀνάγκην μιᾶς ἑβδομάδος.

§18ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ἀναφορὰν, δι’ ἧς ὁ ἀναφερόμενος Γεωργόπουλος ἐκθέτει, ὅτι εἷς πρώην Συμβολαιογράφος ἐκ Φερσάλων, συλληφθεὶς ὡς καταχραστὴς 2,500 δραχμῶν, μένει ἀκαταδίωκτος. Καταθέτω τὴν ἀναφοράν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§20ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διεκόπη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας ὡς πρὸς τὴν πρόταξιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς συμβάσεως μετὰ τοῦ ἐργολάβου, τοῦ ἀναλαβόντος τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος Πατρῶν. Ἐπανέρχομαι ἤδη, καὶ ζητῶ ἀπὸ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ὑπέβαλον, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν μοὶ ἐφάνη ὡς μὴ ἀντιτιθέμενος· δηλ. πρέπει νὰ λέγηται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 2 ἑκατομμυρίων δραχμῶν δίδεται εἰς τὸν ἐργολάβον τοῦτον οὐχὶ ὡς δωρεὰ, «ἐπιεικῶς», ὡς λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἀπέναντι ἔργων. Δεύτερον, καὶ ἓν ἄλλο ἄτοπον παρατηρῶ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν κατάθεσιν τῆς ἐγγυήσεως τοῦ ἐργολάβου, καὶ εἰς τὸν τρόπον τῆς κυρώσεως αὐτῆς. Δὲν ἠξεύρω, ἂν θὰ λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψει καὶ ἐπιφέρῃ τὴν διόρθωσιν τῆς συμβάσεως.

§21ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ συμβιβαστικῆς λύσεως τῶν διαφορῶν μεταξὺ ἐργολάβου καὶ Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Πατρῶν. Τὸ «ἐπιεικῶς» δὲν σημαίνει δωρεάν, ἀλλ’ ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ ἐφήρμοσε τὸ δίκαιον τῆς ἐπιεικείας, τοῦθ’ ὅπερ οἱ Ῥωμαῖοι ἐδήλουν διὰ τῆς φράσεως «ex bono et equo». Τοῦτο λέγεται ῥητῶς ἐν τῇ συμβάσει, καὶ δὲν ἀποδεικνύει, ὅτι ψηφίζομεν δωρεάν, ἀλλ’ ἐπιεικῆ συμβιβασμόν.

§22ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένης συζητήσεως περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ, εἶχεν εἰπεῖ, ὅτι θέλει καταθέσει τὴν ἔκθεσιν τῶν μηχανικῶν. Ἐρωτῶ, κατετέθη ἡ ἔκθεσις αὕτη;

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔκθεσις κατετέθη ἔντυπος, δημοσιευθεῖσα ἔν τινι περιοδικῷ συγγράμματι· ἐπειδὴ δὲν προφθάνομεν ἤδη νὰ τυπώσωμεν αὐτήν, χάριν τῆς συζητήσεως ταύτης, ἐφρόντισα νὰ προμηθευθῶ, ὅσα ἠδυνήθην ἀντίτυπα τοῦ περιοδικοῦ τούτου συγγράμματος, καὶ τὰ κατέθεσα εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅπως λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν ὅσοι τῶν κκ. Βουλευτῶν πρόκειται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Τὸ περιοδικὸν τοῦτο εἶναι ἡ «Μηχανικὴ Ἐπιθεώρησις».

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελωνιακῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους καὶ περὶ προσωπικοῦ τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν, ὅσοι ἔχουσι τροπολογίας εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, νὰ ὑποβάλωσι ταύτας ἤδη, κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν, καὶ νὰ τὰς ἀναπτύξωσιν ἐπίσης, ἂν θεωρῶσι τοῦτο ἀναγκαῖον, ὥστε κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν νὰ τὰς ἔχωμεν ἑτοίμους καὶ νὰ δύνηται ἡ Κυβέρνησις τότε νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἐπ’ αὐτῶν γνώμην της, ἀφοῦ λάβῃ πάσας ὑπ’ ὄψει καὶ συνδυάσῃ ταύτας πρὸς τὸ νομοσχέδιον.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο τροπολογίαι ὑπεβλήθησαν, ἡ μὲν παρὰ τοῦ κ. Κοκκέβη, ἡ δὲ παρὰ τοῦ κ. Μουτσοπούλου.

§27ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Βουλευτὴς κ. Κοκκέβης ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει): «Νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 1. «Συνιστᾶται τελωνιακὸς σταθμὸς ἐν Γιαλόβῃ τοῦ λιμένος Πύλου, ὑπαγόμενος εἰς τὸ Τελωνεῖον Πύλου».

§29ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νομοσχεδίου, § 2, ἑτέρα παράγραφος, ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸν τελωνιακὸν ταμίαν Πειραιῶς δύναται ν’ ἀνατεθῶσι διὰ Β. Διατάγματος καὶ καθήκοντα ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνατεθειμένα εἰς τοὺς ἐπαρχιακοὺς ταμίας». Ἡ πρότασίς μου αὕτη εἶναι καθαρὰ, δὲν χρῄζει ἀναπτύξεως. Ζητῶ ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν τελωνιακὸν ταμίαν ἡ διαχείρισις τοῦ χαρτοσήμου, διότι οἱ Συμβολαιογράφοι ἀναγκάζονται ν’ ἀναβαίνωσιν εἰς Ἀθήναις, διὰ νὰ προμηθεύωνται χαρτόσημον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουτσόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 5 καὶ 7 τοῦ νόμου ΑΦΝϚʹ περὶ Νομαρχιακῶν Συμβούλων. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 240). Ὁ κ. Πετρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελωνιακῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους, τὴν ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Συνιστᾶται ἐν Ξυλοκάστρῳ, ἀντὶ φυλακείου, τελωνιακὸς σταθμός, ἐν δὲ Κιάτῳ, πρωτευούσῃ τοῦ δήμου Σικυῶνος, Ὑποτελωνεῖον τρίτης τάξεως».

§31ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Οἱ ἔμποροι τῆς Λιγουδίτσης μοὶ γράφουσιν, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ τελωνιακὸς σταθμὸς ἐν Γιαλόβῃ τῆς Πυλίας, διότι ἐκεῖ φορτόνονται περὶ τὰ 12 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου, ὅστις πέμπεται εἰς διαφόρους λιμένας, ἐκ τῆς Γιαλόβης δ’ ἐνεργεῖται καὶ τὸ ἐμπόριον ὅλων τῶν πέριξ δήμων, οἱ ἔμποροι δὲ ἐκεῖ εἶναι ἠναγκασμένοι, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως τελωνιακοῦ σταθμοῦ, νὰ τελωνίζωσιν ἀλλαχοῦ τὰ ἐμπορεύματά των, καὶ ἔπειτα νὰ τὰ μεταφέρωσιν εἰς Γιάλοβαν, καὶ οὕτω πληρόνουσι διπλοῦς φόρους, ὅσους πληρόνουν διὰ νὰ μεταφέρωσι τὰ ἐμπορεύματά των ἐκ Σύρου εἰς Πύλον, πληρόνουσι δὲ καὶ ἀπὸ τῆς Πύλου μέχρι Γιαλόβης, οὕτω δὲ ἡ κατανάλωσις εὑρίσκει ταῦτα ἀκριβώτερα ἢ εἰς ἄλλα μέρη. Εἶναι μάλιστα προτιμότερον νὰ μεταφερθῇ τὸ Ὑποτελωνεῖον ἀπὸ τῆς Πύλου εἰς τὴν Γιάλοβαν...

§32ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τί εἶναι αὐτά!

§33ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Καὶ νὰ γίνῃ ἐν Πύλῳ σταθμός, διότι οἱ κάτοικοι τῆς Πύλου, ὡς γνωρίζει ὁ κ. Μισυρλῆς, ὁ ὁποῖος μὲ διακόπτει, δὲν ἔχουν ἐξαγωγὴν μεγαλειτέραν· βεβαιῶ αὐτόν, ὅτι ὁλόκληρον τῆς σταφίδος τὸ ἐμπόριον διενεργεῖται ἐν Γιαλόβῃ...

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ὁδὸς μεταξὺ Γιαλόβης καὶ Πύλου;

§35ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ὄχι, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκάζονται οἱ κάτοικοι νὰ συγκοινωνῶσι διὰ λέμβων. Ὁ λιμὴν τῆς Πύλου δὲν εἶναι λιμήν, εἶναι κόλπος, ὥστε νὰ ἔχουν εὐκολίας φορτώσεως ἐμπορευμάτων, ἐνῷ ἀπὸ Γιαλόβης μέχρι Λιγουδίστης ὑπάρχει συγκοινωνία δι’ ἁμαξῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ δεχθῇ νὰ συστηθῇ ἐκεῖ τελωνιακὸς σταθμὸς, ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ συστήσῃ Ὑποτελωνεῖον, ὅπως μὴ προσβληθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ κυρίου συναδέλφου ἐκ Πύλου.

§36ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Κοκκέβη· εἶναι δικαία καὶ συμφέρουσα· διότι ἐν Γιαλόβῃ ἐνεργεῖται μέγιστον ἐμπόριον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι, παρὰ νὰ ἀποκρούσω τὴν περὶ καταργήσεως τοῦ Ὑποτελωνείου Πύλου πρότασίν του.

§37ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δὲν εἶπον νὰ καταργηθῇ. Ἐγὼ ἠθέλησα μόνον νὰ διευκολύνω τὸ ἐμπόριον, καὶ ἐζήτησα τὴν σύστασιν τελωνιακοῦ σταθμοῦ ἐν Γιαλόβῃ.

§38ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Εἴπετε νὰ μεταφερθῇ τὸ Τελωνεῖον. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἀπὸ πρωτεύουσαν ἐπαρχίας νὰ μεταφερθῇ τὸ Τελωνεῖον;

§39ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Διότι ἐνεργεῖται ἐν Γιαλόβῃ τὸ ἐμπόριον ὅλον τῆς Πύλου.

§40ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου προβιβάζει τὸ Τελωνεῖον Πύλου, ἀναγνωρίζουσα τὴν ἐπίκαιρον θέσιν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει): «Τὸ Τελωνιακὸν φυλακεῖον Πόρου προβιβάζεται εἰς Τελωνοσταθμαρχεῖον».

§42ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἔπεισαν νὰ προτείνω τὴν τροπολογίαν, εἰσὶν αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατηρήσῃ τὴν θέσιν Κατελιοῦ εἰς τελωνιακὸν σταθμόν. Τὰ αὐτὰ προϊόντα, τὰ ἐξαγόμενα ἐκεῖθεν, ἐξάγονται καὶ ἐκ τῆς θέσεως Πόρου, εἶναι δὲ μεγάλη ἀνάγκη, νὰ μεταβληθῇ τὸ τελωνιακὸν φυλακεῖον εἰς σταθμὸν, διότι ἐκεῖθεν δύναται νὰ ἐξάγηται ὅλος σχεδὸν ὁ σταφιδόκαρπος τοῦ δήμου Πρόννων, ἐκεῖθεν μεταβαίνουσι πολλοὶ γεωργοὶ εἰς Μεσολόγγιον καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Στερεᾶς, ἐπιστρέφοντες δὲ, εἰσκομίζουσιν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὴν ἐργασίαν των εἰς προϊόντα. Τὴν ἀνάγκην τοῦ σταθμοῦ πρὸ πολλοῦ ᾐσθάνθησαν οἱ κάτοικοι, καὶ νομίζω, ὅτι ἄλλοτε ἡ Κυβέρνησις, εἰσακούουσα τὰς παρακλήσεις των, εἶχε παραδεχθῆ τὸ μέτρον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἐπραγματοποιήθη. Παρακαλῶ λοιπὸν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὴν πρότασίν μου, διότι ἡ σύστασις σταθμοῦ δὲν θὰ προσθέσῃ δαπάνην, ἐλαχίστης οὔσης τῆς διαφορᾶς μεταξὺ μισθοῦ τελωνοφύλακος καὶ τελωνοσταθμάρχου.

§43ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὡς ἐκ τοῦ κατεπείγοντος τῆς ἀναγραφῆς ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, περὶ κανονισμοῦ τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους, δὲν ἐδόθη ὁ χρόνος νὰ μελετήσῃ ἕκαστος τῶν κκ. Βουλευτῶν τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ κατὰ τὰς ἐπαρχίας ἢ κατὰ τὸν νομὸν, ὅν ἀντιπροσωπεύει, τελωνιακὰς θέσεις, οὐδὲ νὰ κρίνῃ ἀσφαλῶς περὶ τούτων, σχετικῶς πρὸς τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἐξυπηρετοῦνται ἐκ τῆς ταξινομήσεως ταύτης τῶν τελωνιακῶν σταθμῶν. Προχείρως ὅμως σήμερον ῥίψας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου βλέμμα, παρετήρησα, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐχαρακτήρισε προσηκόντως, οὐδὲ δικαίως, τὰς τελωνιακὰς ἀρχὰς τοῦ δήμου Τρικκάλων, ἤτοι τοῦ Ξυλοκάστρου, χειμερινῆς πρωτευούσης αὐτοῦ, καθὼς καὶ τὴν τελωνιακὴν ἀρχὴν τῆς κωμοπόλεως Κιάτου, πρωτευούσης τοῦ δήμου Σικυῶνος. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι οἱ δύο ἐκεῖνοι σταθμοὶ καθίστανται ὁσημέραι ἐμπορικώτεροι καὶ κέντρα σπουδαίας ἐμπορικῆς κινήσεως, ὡς ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῶν συναλλαγῶν καὶ τῆς καταπληκτικῆς ἐπεκτάσεως τῆς σταφιδοφυτείας. Ἡ Κορινθία παράγει σήμερον περὶ τὰ 17 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου, μετὰ 3 δὲ ἢ 4 ἔτη βεβαίως ἡ παραγωγὴ θ’ ἀνέλθῃ εἰς τὰ εἴκοσιν ἑκατομμύρια. Θαυμασίως δὲ εὐδοκιμεῖ καὶ προβαίνει ἡ σταφιδοφυτεία εἰς τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἐκτείνεται κατὰ τὴν λεκάνην τοῦ ποταμοῦ Σύθα ἢ Ξυλοκάστρου· ἐκεῖ πρὸ τριετίας, εἰς ἀπόστασιν ἀπὸ τῆς παραλίας, πρὸς τὰς κλιτύας τοῦ Κυλληνείου ὄρους, τεσσάρων ἢ πέντε ὡρῶν, ἐξετάθη ἡ σταφιδοφυτεία· οἱ ἄνθρωποι, πειραματισθέντες κατ’ ἐπανάληψιν ἐπὶ μακρὸν ἐν ἀρχῇ ἐκτάσεων, ἐπείσθησαν, ὅτι δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ σταφιδάμπελος. Εἶναι δὲ τοῦτο μάλιστα παράδοξον, ὡς ἐκ τῆς δριμύτητος τοῦ κλίματος καὶ τοῦ ὀρεινοῦ τῆς χώρας· διότι ἐκεῖ πίπτει συνήθως χιὼν, καὶ ἐν τούτοις ἐκεῖ ἐφυτεύθησαν περὶ τὰς 2,000 στρεμμάτων κατὰ τὴν ἔκτασιν τῶν ὀχθῶν τοῦ ποταμοῦ Σύθα. Καὶ τὸ παραδοξότερον, παράγεται καρπὸς πρώτης ποιότητος, ὅν καταναλίσκει ἀντὶ μεγάλης τιμῆς, προσφερομένης, ἡ Ἀγγλικὴ ἀριστοκρατία· ἐνῷ ἡ σταφὶς τῶν λοιπῶν τμημάτων τῆς Κορινθίας πωλεῖται πρὸς 230 δραχμὰς, ἡ σταφὶς τῆς Παναρίτης καὶ τῶν πέριξ πωλεῖται πρὸς 300, εἶναι γνωστὴ μάλιστα εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπὸ τὸ ὄνομα τοῦτο, ὅπερ τίθεται ὡς ἐπιγραφὴ ἐπὶ τῶν κιβωτίων, καὶ καθιστᾷ αὐτὴν ἐν Λονδίνῳ περιζήτητον. Ὡς ἐκ τῆς ὑψηλῆς τιμῆς, ἣν ἀπολαμβάνει ὁ ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων καρπὸς, οἱ κάτοικοι ἐκεῖ ἐπεδόθησαν εἰς τὴν σταφιδοφυτείαν καὶ πᾶσαι αἱ ὡραῖαι ἐκεῖναι κλιτύες τῶν Κυλληνείων ὀρέων ἐγένοντο κατάφυτοι. Τὸ Κιάτον δὲ, ἡ ὁσημέραι αὐξανομένη, πυκνουμένη καὶ ἐξωραϊζομένη πρωτεύουσα τοῦ δήμου Σικυῶνος, τοῦ πλουσιωτέρου δήμου τῆς Κορινθίας, ἐξάγει περὶ τὰ 8 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ ἐμπορίου τῆς ἐξαγωγῆς, τὸ Κιάτον καὶ τὸ Ξυλόκαστρον καὶ ὡς πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν καθίστανται ὁσημέραι σπουδαῖα κέντρα ἐμπορίου εἰσαγωγικοῦ· καὶ ἄν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε ζητήσει πίνακας τῆς τελωνιακῆς ἀρχῆς, ἤθελε πεισθῆ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου περὶ τῆς ἐμπορικῆς προόδου. Δὲν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὡς πρὸς τὸ Ξυλόκαστρον καὶ τὸ Κιάτον τὸν πληθυσμὸν τῶν κατοίκων, ὅστις ὁμολογουμένως εἶναι μικρὸς, ἀλλὰ τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον διενεργεῖται ἐν Κιάτῳ καὶ Ξυλοκάστρῳ πρὸς τὰς πέριξ κωμοπόλεις καὶ τὰ πολυπληθῆ χωρία τῶν δήμων Σικυῶνος, Τρικκάλων, Πελλήνης καὶ Στυμφαλίας, ὅπερ ὑπερβαίνει ἴσως τὰ 8 ἑκατομμύρια. Ἐντεῦθεν πορίζονται, ὡς ἀπὸ κέντρων ἐμπορικῶν, οἱ κάτοικοι τῶν δήμων τούτων τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας καὶ τῶν λοιπῶν χρειωδῶν, ὥστε συμβαδίζει ἡ ἐξαγωγὴ πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν κατὰ τὴν ὡραίαν ταύτην παραλίαν τῆς Κορινθίας, ἥτις τοσοῦτον θέλγει τοὺς ἐκεῖθεν διερχομένους, ὡς καὶ πρὸς τὴν καθόλου κοινωνικὴν πρόοδον. Ὅθεν νομίζω, ὅτι εἶναι εὔλογον, καὶ λόγῳ συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, καὶ λόγῳ εὐκολίας τοῦ ἐμπορίου νὰ προβιβασθῶσιν αἱ τελωνιακαὶ ἀρχαὶ Κιάτου καὶ Ξυλοκάστρου, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Ἀνάγκη νὰ παρέχωνται εὐκολίαι εἰς τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον τοσαύτην παρουσιάζει ζωὴν καὶ ἀνάπτυξιν κατὰ τὰ δύο ταῦτα ἐμπορικὰ κέντρα τῆς Κορινθίας. Ἑπομένως, συνοψίζων τὴν τροπολογίαν μου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, προτείνω, νὰ προβιβασθῇ, ὁ μὲν σταθμὸς τοῦ Κιάτου εἰς Ὑποτελωνεῖον τρίτης τάξεως, τὸ δὲ φυλακεῖον τοῦ Ξυλοκάστρου εἰς σταθμὸν τελωνιακόν. Εἶναι δὲ τοῦτο καὶ δι’ ἄλλον λόγον δίκαιον, διότι εἰς τὸν δῆμον Ζαχόλης, ἐν ᾧ δὲν γίνεται μεγαλείτερον ἐμπόριον, οὔτε εἰσαγωγῆς, οὔτε ἐξαγωγῆς, ἐν τούτοις ἀπὸ τριάκοντα ἤδη ἢ καὶ πλειόνων ἐτῶν, ὑπάρχει οὐχὶ φυλακεῖον, ἀλλὰ σταθμὸς, ἐν ᾧ ἐν Ξυλοκάστρῳ καὶ τοῖς πέριξ συνοικισμοῖς τὸ ἐμπόριον πάσχει, ἐν ὥρᾳ μάλιστα φορτώσεως σταφιδοκάρπου, διότι εἶναι ἐντελῶς ἀλίμενος ἡ παραλία ἐκείνη. Ὑπενθυμίζω μάλιστα, πρὸς ὑποστήριξιν τῶν λόγων μου, εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ἀρκετὰ ἀπησχόλησε τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ ἑνὸς ἔτους ὑπόθεσις κατασχέσεως σταφίδος, ἀποσταλείσης ἐκ Ξυλοκάστρου εἰς Πάτρας, καὶ κατασχεθείσης ἐκεῖ ὡς λαθρεμπορίου. Διημφισβητήθη, ὡς προερχομένη, δι’ ἀταξίαν τῆς τελωνειακῆς ἐκεῖ ἀρχῆς, ἄνευ τῶν ἐγγράφων, ἐκ λαθρεμπορίου, ἢ ἕνεκα παρανοήσεως τοῦ ἀναπληροῦντος τὸν Δήμαρχον ὑπαλλήλου, τοῦ ἐκτελοῦντος τὰ τελωνιακὰ καθήκοντα. Ἡ κατά τι αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων ἐκ τοῦ παρ’ ἐμοῦ προτεινομένου μέτρου εἶναι ὅλως ἀσήμαντος καὶ μικρά. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ προσέξῃ καὶ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν πρότασίν μου καὶ ὁρίσῃ Ὑποτελωνείου θέσιν ἐν Κιάτῳ καὶ τελωνιακὸν σταθμὸν ἐν Ξυλοκάστρῳ.

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἤκουσα, καὶ παρακαλῶ, νὰ ὑποβάλητε ἔγγραφον τὴν τροπολογίαν σας, ὅπως τὴν συνωψίσατε, καὶ οὐχὶ ὅπως τὴν ἐξεθέσατε ἀνεπτυγμένως.

§45ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Βεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου, ὅστις ἐζήτησε τὴν σύστασιν δύο τελωνιακῶν σταθμῶν, ὅτι τοῦτο δὲν θέλει διευκολύνει τὴν κατανάλωσιν καὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος, καὶ δηλῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι σταθμοὶ ὑπάρχουσιν εἰς τὴν παραλίαν ἐπαρκεῖς, ἤτοι τοῦ Καλαμακίου, τὸ Ὑποτελωνεῖον Κορίνθου, οἱ σταθμοὶ τῆς Σικυῶνος καὶ τοῦ Δερβενίου. Τὸ Ξυλόκαστρον, εἰς τὸ ὁποῖον ζητεῖται ἤδη ἡ σύστασις τελωνιακοῦ σταθμοῦ, ἀπέχει ἀπὸ τοῦ τελευταίου σταθμοῦ μέχρι μιᾶς ὥρας. Εἶναι δὲ τὸ Ξυλόκαστρον πρωτεύουσα τοῦ δήμου Τρικκάλων ἐν καιρῷ χειμῶνος μόνον, τὸ θέρος δὲν μένει κἀνεὶς σχεδὸν ἐκεῖ. Ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τοῦ Ξυλοκάστρου μέχρι Κιάτου διὰ τοῦ σιδηροδρόμου εἶναι 10 λεπτά, ὥστε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ φορτώσουν σταφίδα, δύνανται νὰ λάβωσιν ἀποδεικτικὸν ἀπὸ τὸν σταθμὸν Κιάτου, καὶ δὲν ἔχουν νὰ κοπιάσουν, εἰμὴ 10 λεπτά. Ὁ σταφιδόκαρπος, ὁ ὁποῖος φορτόνεται εἰς τὴν παραλίαν τοῦ Ξυλοκάστρου, δὲν εἶναι οὔτε τὸ δεκατημόριον τοῦ ὅλου καρποῦ, ὁ ὁποῖος παράγεται εἰς τὴν ἄλλην παραλίαν τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου, διότι πέραν τῆς γεφύρας τοῦ ποταμοῦ Ξυλοκάστρου ὑπάρχουν ἕτεραι ἀποθῆκαι καὶ μέρη φορτώσεως, ἤτοι τὸ Καμάρι, ὅπου συγκεντρόνεται καρπός, περὶ τὰ δύο ἑκατομμύρια λιτρῶν, ἐκεῖθεν εἶναι τὸ Στόμι καὶ τὸ Λουτρὸν, ὅθεν φορτόνεται σταφὶς περὶ τὰ δύο ἕτερα ἑκατομμύρια, καὶ πέραν τοῦ Λουτροῦ καὶ τοῦ Στομίου εἶναι τὸ Δερβένι, ὅθεν φορτόνεται σταφιδόκαρπος περὶ τὰ 3,000,000· ἡ φόρτωσις ἐν τῇ παραλίᾳ γίνεται πανταχοῦ διὰ πλοίων· ἂν πρόκηται νὰ γίνῃ καὶ δεύτερον Ὑποτελωνεῖον ἐντὸς τῆς Κορίνθου, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ συστηθῇ τοιοῦτον εἰς Ξυλόκαστρον, ἄλλως ἀπόκειται εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ σταθμίσῃ πάντα ταῦτα, καὶ νὰ ὁρίσῃ τὴν κατάλληλον θέσιν μεταξὺ Κιάτου, Σικυᾶς καὶ Λουτροῦ, διότι εἰς τὰ μέρη ταῦτα συγκεντροῦνται περὶ τὰ 10 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου.

§46ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἤλπιζον, ὁμολογῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔμελλε νὰ προβάλῃ τοιαύτην ἀντίῤῥησιν ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον, ἐνῷ δὲν πρόκειται οὐδαμῶς νὰ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τῶν ἡμετέρων συμπολιτῶν, ἐνισχύει τὰς πρωτευούσας τῶν δύο δήμων Κορινθίας. Ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας ἀνέμενον νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν ἐμὴν πρότασιν τοῦ προβιβασμοῦ τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν Σικυῶνος καὶ Τρικκάλων. Ἀντιπαρατηρῶ αὐτῷ, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωκε πρὸς τὴν Βουλὴν, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, οὐδὲ τὸ ἐξ αὐτῶν συμπέρασμά του ὀρθόν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ Ξυλόκαστρον κατὰ τὸ θέρος, ὡς ἐσφαλμένως ἐπληροφόρησε τὴν Βουλὴν ὁ κ. Δημητριάδης, μένει ἔρημον. Βεβαιῶ τὴν Βουλὴν τὸ ἐναντίον, χωρὶς νὰ φοβῶμαι παρ’ οὐδενὸς νὰ μὲ διαψεύσῃ, ὅτι κατὰ τὸ θέρος μένουσι πάντες οἱ κάτοικοι ἐν Ξυλοκάστρῳ, πλὴν 5 ἢ 6 οἰκογενειῶν, αἵτινες ἀναβαίνουσιν ἐπὶ δύο μόνον μῆνας εἰς Τρίκκαλα. Ὅσα εἶπεν ὁ συνάδελφος, ἴσως συνέβαινον πρὸ 20 ἐτῶν, καὶ μοὶ φαίνονται πολὺ ἀπηρχαιωμέναι κατὰ τοῦτο αἱ πληροφορίαι του, ὡς καὶ αἱ ἰδέαι του πᾶσαι. Σήμερον μόνον αἱ Ἀρχαὶ τὸ θέρος ἐπὶ βραχύτατον χρόνον, καὶ οὐχὶ πᾶσαι, ἀπέρχονται· ἀλλὰ τέλος πάντων καὶ κατὰ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. συνάδελφος ἔδωκεν, ὅτι ὅλον τὸ ἐμπόριον δὲν ἐνεργεῖται διὰ τῆς θαλάσσης, ἐπιβεβαιοῦται ἡ ἀνάγκη, ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθῶσιν ἀνωτέρου βαθμοῦ τελωνιακαὶ ἀρχαὶ, ὅπως καὶ διευκολύνωσι τὸ ἐμπόριον καὶ πλείονας παρέχωσιν ἐγγυήσεις· καὶ τοῦτο ἐνισχύει τὴν πρότασίν μου. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν παραγωγὴν τῆς σταφίδος, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ σᾶς πληροφορήσῃ, ἐξετάζουσα, πόσος σταφιδόκαρπος ἀποθηκεύεται εἰς τὴν παραλίαν τῶν Τρικκάλων. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐν Κιάτῳ ἐνεργεῖται ἐμπόριον μεγαλείτερον ἐξαγωγῆς, ἴσως καὶ εἰσαγωγῆς, μέχρι πέντε ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐνῷ εἰς Ξυλόκαστρον εἶναι κατά τι μικρότερον καὶ διὰ τοῦτο προέτεινα, εἰς Σικυῶνα μὲν νὰ συστηθῇ Ὑποτελωνεῖον τρίτης τάξεως, εἰς δὲ τὸ Ξυλόκαστρον σταθμός. Οὐδεμίαν ἔννοιαν ἔχει ὁ λόγος, ὃν ἀντέταξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καθὼς δὲν ἔχει ἡ ἀντίῤῥησις αὐτοῦ οὐδένα σκοπὸν, εἰς τὸν μὴ προβιβασμὸν τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν, ὅτι δηλαδὴ λειτουργεῖ ὁ σιδηρόδρομος· διότι ὁ σιδηρόδρομος δὲν διατελεῖ κατὰ πᾶσαν ὥραν εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ ἐμπορίου· ἵνα λάβῃ τις ἄδειαν φορτώσεως ἐν παραλίᾳ ἀλιμένῳ καὶ τρικυμιώδει, συνήθως εἶναι ὑπόχρεως ν’ ἀπολέσῃ μίαν ἡμέραν, ἢ καὶ πλείονας, ἂν ἐγερθῇ αἴφνης τρικυμία, διότι δὲν ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του τὸν σιδηρόδρομον. Θὰ μεταβῇ εἰς Κιάτον τὴν πρωΐαν καὶ θὰ ἐπιστρέψῃ τὴν ἑσπέραν, ἢ θὰ μεταβῇ εἰς Κιάτον, δαπανῶν ἕξ ὥρας ἀνόδου καὶ ἐπιστροφῆς, ἂν δὲν ἔχῃ μόνιμον τελωνιακὸν σταθμὸν ἐν Ξυλοκάστρῳ. Χάριν λοιπὸν τῆς εὐκολίας τοῦ ἐμπορίου καὶ τοῦ χρόνου, ὅστις εἶναι χρῆμα, προκειμένου μάλιστα περὶ μικρεμπόρου, μὴ ἔχοντος ὑπαλλήλους ἐν τῷ καταστήματί του, ἀναγκαιότατον κρίνω, νὰ ὁρισθῇ τελωνιακὸς σταθμὸς ἐν Ξυλοκάστρῳ καὶ Ὑποτελωνεῖον ἐν Κιάτῳ. Ἡ ἐμπορικὴ δὲ ἐκεῖ κίνησις δύναται νὰ πείσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου· οὐδὲ θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον οὐδεμίαν πρόσθετον δαπάνην, διότι ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἔχῃ μεγίστην ὠφέλειαν, προβιβάζον τὰς τελωνιακὰς ἀρχάς, καθόσον θὰ εἰσπράξῃ ἀσυγκρίτως πλείονα ἐκ τῶν τελωνιακῶν δασμῶν, οἵτινες βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται αὐστηρότερον, ἀποκλειομένης πάσης καταχρήσεως· ὁ δὲ κ. συνάδελφος μάλιστα ἐπιδεικνύει ἀνωφελῆ καὶ ἄσκοπον πόνον πρὸς τὸ Δημόσιον, προκειμένου περὶ διευκολύνσεως τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς κοινωνικῆς προόδου δύο μεγάλων καὶ πλουσίων δήμων τῆς ἐπαρχίας του. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὸς ὁ τοιοῦτος ζῆλος αὐτοῦ. Διὰ ταῦτα ἐπιμένω, παρακαλῶν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ ἀποδεχθῇ τὴν δικαίαν ταύτην καὶ εὔλογον πρότασίν μου.

§47ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ παρηγορήσω τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου, φρονοῦντα, ὅτι εἶμαι ἐναντίος τῆς ὑπὲρ τοῦ Ξυλοκάστρου στοργῆς του, ὅτι συγκατατίθεμαι νὰ συστηθῇ καὶ εἰς Ξυλόκαστρον σταθμὸς, καὶ εἰς Λουτρὸν, καὶ εἰς Καμάρι, καὶ εἰς Βραχάτι, καὶ εἰς Περιγιάλιον, καὶ εἰς Λουτράκιον καὶ ὅπου ἀλλοῦ κρίνῃ οὗτος ἀπαραίτητον χάριν ψηφοθηρίας. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ὁ πόθος πρὸς σύστασιν Ὑποτελωνείων καὶ ἄλλων θέσεων, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ὁ πόρος τῆς πληρωμῆς τῆς δαπάνης, καὶ ἡ χρησιμότης τῶν νέων θέσεων, καὶ περὶ τούτου ὀφείλει ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου νὰ μεριμνήσῃ, καθησυχάζων καὶ τοὺς ἐν Ξυλοκάστρῳ φίλους μας, ἐὰν τὴν σύστασιν Τελωνείου τῷ ἐζήτησαν οὗτοι.

§48ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὁ πληθυσμὸς τῆς κωμοπόλεως Μεθώνης ἐντὸς ὀλιγίστων ἐτῶν ἐδιπλασιάσθη, ὁ τόπος εἶναι ἐμπορικώτατος καὶ πλουσιώτατος, διότι ἔχει διάφορα εἰσοδήματα καὶ σταφιδοφυτείας καὶ ἀμπέλους· νομίζω δὲ, ὅτι δικαιοῦται νὰ αἰτήσῃ ὁ τόπος οὗτος τὴν προαγωγὴν τοῦ Σταθμαρχείου καὶ Ὑποτελωνείου, διότι ἐκεῖ προσεγγίζουσι καὶ ἀτμόπλοια καὶ πολλὰ ἱστιοφόρα, καὶ οἱ ἄνθρωποι δυσκολεύονται, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως Ὑποτελωνείου, εἶναι δὲ καὶ τὸ μέρος εὐλίμενον, διότι ὁ λιμὴν ἐτελειοποιήθη, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ συναινέσῃ εἰς τὸν προβιβασμὸν τοῦτον, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ θέλει ἰδεῖ, ὅτι εἶναι δικαία ἡ αἴτησίς μου.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μισυρλῆ ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀντὶ τοῦ τελωνιακοῦ σταθμοῦ Μεθώνης, νὰ ἱδρυθῇ Ὑποτελωνεῖον ἐν τῇ αὐτῇ πόλει».

§50ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Μισυρλῆ, νὰ προαχθῇ ἡ κωμόπολις Μεθώνης εἰς Ὑποτελωνεῖον, διότι ἐκεῖ φορτώνονται πολλὰ ἐμπορεύματα, καὶ οἶνος ἐξάγεται, καὶ ἔλαιον καὶ ἄλλα προϊόντα· ἡ κωμόπολις Μεθώνης ἐδιπλασιάσθη κατὰ τὸν πληθυσμὸν ἐντὸς 6 ἐτῶν, καὶ εἶναι δικαία ἡ προαγωγὴ τοῦ σταθμοῦ εἰς Ὑποτελωνεῖον.

§51ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω μικρὰν τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἰς ἣν τόσην σπουδαιότητα ἀποδίδω, ὅσην καὶ πραγματικῶς ἔχει, ὡς ἐκ τῆς σοβαρότητος τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα θέλει ἐπαγάγει, ὥστε, καὶ ἀσθενὴς σήμερον ὤν, ἠναγκάσθην νὰ ἐξέλθω, διότι εἶδον, ὅτι ἀνεγράφη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἡ παραλία Ἐλαίας, εἰς τὴν ὁποίαν παρακαλῶ διὰ τῆς τροπολογίας νὰ συστηθῇ τελωνιακὸς σταθμὸς, εἶναι τὸ ἐπίνειον τῆς πρωτευούσης Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς τῶν Μολάων. Διὰ τοῦ μικροῦ λιμένος, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἐκεῖ, ὅπου καὶ μικρὸς βραχίων κατεσκευάσθη ἄλλοτε, ὅπου ὑπάρχει καὶ ἁμαξιτὴ ὁδὸς, συνδέουσα αὐτὸν μὲ τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας, δι’ αὐτοῦ τοῦ μικροῦ λιμένος ἐξάγονται ἐτησίως 800,000 ὀκάδες σῦκα, παραγόμενα ἐν τῇ πεδιάδι τοῦ Ἀσωποῦ, ἐξάγονται πολλαὶ δεκάδες χιλιάδων ὀκάδων ἐλαίου, τὸ ὁποῖον παράγεται εἰς τὸν δῆμον Ἀσωποῦ· ἐκεῖθεν δὲ ὡσαύτως εἰσάγονται ὅλα τὰ ἐμπορεύματα, διὰ τῶν ὁποίων τρέφονται οἱ κάτοικοι τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς καὶ ἄλλων τινων δήμων, πλησιοχώρων εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην. Μέχρι τοῦδε ἐκεῖ ὑπῆρχεν ἓν τελωνοφυλακεῖον, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Τελώνου Γυθείου, ἀλλὰ πολλάκις, διότι ἡ ἀπόστασις, ἡ χωρίζουσα τὰ δύο μέρη (Γύθειον καὶ Ἐλαίαν), εἶναι 8 μιλίων, καὶ ὁσάκις ὑπάρχῃ τρικυμία, δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐγκαίρως ἡ συνεννόησις τοῦ τελωνοφύλακος πρὸς τὸν τελώνην Γυθείου, καὶ πολλάκις τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐλλιμενισμένα, εἴτε φορτόνοντα, εἴτε ἐκφορτόνοντα, ἐμποδίζονται ἐπὶ ἡμέρας ἕνεκα τούτου, καὶ ὁμολογουμένως βλάπτονται τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Ἐκεῖθεν εἰσάγονται τώρα 80 ἢ 100 χιλιάδες ὀκάδες ἅλατος ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλείων, καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ εἴδη. Ἔχει λοιπὸν σπουδαιότητα μεγάλην ἡ σύστασις Τελωνοσταθμαρχείου ἐκεῖ. Θὰ προστεθῇ μικρά τις δαπάνη 100 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἀλλ’ αὕτη θέλει καλυφθῆ διὰ τῆς καλλιτέρας περιφρουρήσεως τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, καὶ οἱ κάτοικοι σπουδαίως θέλουσιν εὐκολυνθῆ. Ἀπορῶ μάλιστα, πῶς αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις—ἐννοῶ ὅλας ἀνεξαιρέτως —δὲν εἶχον σκεφθῆ, νὰ θεραπεύσωσι τὴν ἀνάγκην ταύτην· ἀλλ’ ἐπειδὴ τώρα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φέρει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου θεραπεύονται καὶ ἄλλαι ἐλλείψεις, παρακαλῶ αὐτὸν θερμῶς, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξετάσῃ, ἂν εὐαρεστῆται, καὶ βεβαιωθῇ περὶ τῆς ἀνάγκης συστάσεως τελωνιακοῦ σταθμοῦ ἐν Ἐλαίᾳ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν πρότασίν μου καὶ πραγματοποιήσῃ αὐτήν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Τελωνείου Γυθείου νὰ συστηθῇ τελωνιακὸς σταθμὸς ἐν «Ἐλαίᾳ», παραλίᾳ εὐλιμένῳ μετὰ μικροῦ βραχίονος, συνδεομένῃ δὲ δι’ ὁδοῦ ἁμαξιτῆς πρὸς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας Μολάους.»

§53ΑΣΗΜΑΚΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου, ἀφορῶσαν εἰς τὴν σύστασιν Τελωνοσταθμαρχείου εἰς τὸν ὅρμον Ἁλωνάκι, ὑπαγόμενον εἰς τὸ Τελωνεῖον Κατακώλου, καὶ εἰς τὸν προβιβασμὸν τοῦ τελωνιακοῦ φυλακείου Κακοβάτου εἰς Τελωνοσταθμαρχεῖον, ἐπιφυλασσόμενος κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀναπτύξω αὐτήν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 244). (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§56ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, κατὰ πόσον ἐπιβαρύνεται ὁ Προϋπολογισμὸς μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου μισθολογίου,

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρέχει τὴν πληροφορίαν ἡ ἔκθεσις.

§58ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Προσέτι δὲ, ἐπειδὴ συνιστᾶται Τελωνεῖον εἰς Λάρισσαν, ὑποθέτω, ὅτι ἡ σημασία πλέον τοῦ Τελωνείου Βόλου ἐλαττοῦται.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ σύστασις Τελωνείου ἐν Λαρίσσῃ παρέχει εἰς τὸ ἐμπόριον εὐκολίας ἐκεῖ, ἀλλ’ ὁ Βόλος θὰ διατηρῇ πάντοτε σημασίαν τοιαύτην, ὥστε νὰ ἔχῃ πρώτης τάξεως Τελωνεῖον. Ὡς πρὸς τὴν προσθήκην δαπάνης, τὰ περὶ τούτου περιλαμβάνει ἡ εἰσαγωγικὴ ἔκθεσις, ἐξ ἧς συνάγεται, ὅτι κατ’ ἀντιπαράθεσιν μὲν πρὸς τὸν ἰσχύοντα νόμον πραγματοποιεῖ τὸ νομοσχέδιον οἰκονομίαν, κατ’ ἀντιπαράθεσιν ὅμως πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν ἐπάγεται αὔξησιν δαπάνης, διότι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν ἀνέγραψε πάσας τὰς δαπάνας, τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιτρεπομένας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 4–18).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19. (Ἀναγινώσκεται).

§61Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει δυσκολία τις, ἵνα διὰ δηλώσεως ἀντικατασταθῇ τὸ φύλλον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸ περιέχον τὰς πιστώσεις, τὰς πρὸς πληρωμὴν τῶν μισθῶν; Οὕτω δὲ θέλομεν ἀποφύγει τὴν ἀνάγκην, νὰ μεταβιβάσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, ἵνα κανονίζῃ αὕτη τὰς πιστώσεις διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ λάβωμεν τοῦτο ὑπ’ ὄψει. (Ἐπιψηφίζεται τὸ ἄρθρον 19 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 20).

§63ΡΑΛΛΗΣ. Πρὶν ψηφισθῇ τὸ σύνολον, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω δύο λέξεις. Δὲν ἐννοῶ νὰ προκαλέσω συζήτησιν, ὀφείλω ὅμως νὰ ὑποβάλω μίαν παρατήρησιν πρὸς ἐκπλήρωσιν ἀτομικοῦ μου καθήκοντος. Τοιοῦτο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κανονίζει καὶ μεταβάλλει ὁλόκληρον ὀργανισμὸν ἑνὸς κλάδου οὐσιωδεστάτου τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον, ἐκτὸς τοῦ ὅτι κανονίζει τὰς θέσεις, κανονίζει τὰς μισθοδοσίας, καὶ διατάσσει περὶ προβιβασμῶν, αὐξάνει καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ τηρήσῃ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ· πρὸ παντὸς ἄλλου, ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν, νὰ εἰσαχθῇ διὰ μιᾶς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία ἤθελε λάβει ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας, καὶ ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει καὶ μετὰ μελέτην ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ταῦτα ἐθεώρησα καθῆκον νὰ εἴπω, διότι οὐδένα εὑρίσκω λόγον, ἵνα παραβιασθῇ ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ.

§64ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ.

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅστις θέλει νὰ ὑποβάλῃ παρατηρήσεις, δύναται νὰ τὰς ὑποβάλῃ καὶ τὰς συζητοῦμεν. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ χρόνου ὑπηρεσίας τῶν κατὰ τὸν ΑΛΒʹ νόμον προβιβαζομένων εἰς ἀνθυπασπιστάς.

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρέστη ἡ περίπτωσις αὐτὴ τοῦ νόμου τοῦ προβιβασμοῦ εἰς ἀξιωματικούς;

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρέστη, καὶ δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τοὺς προβιβάσωμεν, διότι ἦτο ἀμφίβολος ἡ ἔννοια τοῦ νόμου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ.

§70ΚΟΡΠΑΣ. Δὲν εἶμαι, Κύριοι, κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κανονίζεται ἀριθμὸς θέσεων δι’ ἀνθυπασπιστὰς καὶ ἀνθυπολοχαγούς. Δὲν εἶμαι, λέγω, κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι μετὰ τὴν σύστασιν τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἥτις, κατ’ ἐμὲ, παρέσχεν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, ἔπρεπε τῷ ὄντι νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος τις, ἵνα παρασχεθῇ καὶ εἰς τοὺς παλαιοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἀναλογία τις θέσεων μέχρις ὁρίου τινός. Καὶ ἐν ἀρχῇ μὲν προήγοντο οἱ μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν, μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, νῦν δὲ δύνανται νὰ προαχθῶσι καὶ μέχρι τοῦ λοχαγοῦ, ἐν ἐξαιρετικαῖς περιστάσεσιν. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ δικαιώματος τούτου δὲν ὠφελοῦντο οὗτοι, διότι δὲν ὑπῆρχον θέσεις μετὰ τὴν σύστασιν τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἐξήρχετο ἐκ τῆς Σχολῆς ἐκείνης ἱκανὸς ἀριθμὸς, κατελάμβανε τὰς ὑπαρχούσας ἐν τῷ στρατῷ θέσεις καὶ οὐδεμία ἔμενε διὰ τοὺς παλαιοὺς ὑπαξιωματικούς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κανονίζεται καὶ ἀριθμός τις θέσεων καὶ δι’ αὐτοὺς ἐν ἑκάστῳ σώματι. Κατὰ τὸ μοναδικὸν τοῦ νομοσχεδίου ἄρθρον κανονίζονται δώδεκα θέσεις διὰ τὸ πεζικὸν, τρεῖς διὰ τὸ ἱππικόν, τρεῖς διὰ τὸ πυροβολικὸν, μία διὰ τὸ μηχανικὸν, καὶ μία διὰ τοὺς νοσοκόμους. Ἐὰν λοιπὸν ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἦτο οὗτος, νὰ παρασχεθῇ ἱκανὸς ἀριθμὸς θέσεων καὶ διὰ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τούτους τοὺς παλαιοὺς, νομίζω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς, ὁ ἀναγραφόμενος ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ, εἶναι ὅλως ἀνεπαρκής, διότι μία θέσις διὰ τὸ μηχανικόν, ὅταν τὸ μηχανικὸν ἔχῃ μὲν ἓν μόνον σύνταγμα, ἀλλ’ ἔχει τόσας Διευθύνσεις, βεβαίως δὲν εἶναι ἀρκετή. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας καὶ προσθέσῃ ἐλάχιστον ἀριθμὸν θέσεων εἰς τὰς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁριζομένας.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, ὅτι πρόκειται περὶ ὑπεραρίθμων, δηλ. περὶ προβιβαστέων εἰς θέσεις, μὴ ἀναγκαίας, δι’ ὧν ἐπιβαρύνεται ὁ Προϋπολογισμὸς πέραν τοῦ ὅρου, τοῦ κατὰ τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, πρέπει νὰ ὦμεν φειδωλοί. Ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ σημερινὴ τῶν στελεχῶν δὲν θὰ διαρκέσῃ ἐπὶ πολὺ, ἐφ’ ὅσον ὅμως ὑφίσταται αὕτη, μόνον διὰ προβιβασμοῦ εἰς ὑπεραρίθμους δύνανται νὰ ἱκανοποιηθῶσιν οἱ ἀνθυπασπισταὶ οὗτοι. Ἀφοῦ ἐκλείψωσιν οἱ ὑπεράριθμοι, παρέχει ὁ κείμενος νόμος εἰς τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τὸ δικαίωμα, ὅπως καταλαμβάνωσιν ὡρισμένην ἀναλογίαν τῶν κενουμένων θέσεων. Πρὸς τὸ παρὸν ἄρα ὀφείλομεν νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ὁριζομένην ἀναλογίαν, ἐὰν δὲ, τοῦ χρόνου προϊόντος, πεισθῶμεν, ὅτι βραδύνει ἡ ἐξαφάνισις τῶν ὑπεραρίθμων, δύναται τότε νὰ γένηται σκέψις περὶ τῆς διὰ νεωτέρου νόμου αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν θέσεων.

§72ΚΟΡΠΑΣ. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω καὶ ἀνεγνώρισα, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν θέσεων τούτων εἶναι πλέον τοῦ κεκανονισμένου, ῥητῶς δὲ ἀναγράφεται καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θέλει ἀρνηθῆ, ὅτι ὅλαι αἱ θέσεις καταλαμβάνονται ἀπὸ τοὺς ἐκ τῆς Σχολῆς ἐξερχομένους, καὶ οὐδεὶς προήχθη ἐκ τῆς τάξεως τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἐνῷ εἶναι ἀνεγνωρισμένη ἡ ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν καὶ ἐκ τῶν τάξεων τῶν ὑπαξιωματικῶν ἀριθμόν τινα ἀξιωματικῶν κατωτέρων, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, οἱ ζυμωθέντες ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατιώτου, εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶναι ἀναγκαῖοι, ἐν εἰρήνῃ μὲν ὡς προγυμνασταὶ, ἐν πολέμῳ δὲ ὡς στελέχη τῆς ἐφεδρείας, διότι δὲν δυνάμεθα ἀκόμη νὰ ἀποφανθῶμεν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία πρὸ ὀλίγου συνεστήθη.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο ἐγένετο· ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσερχομένων ἤδη εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν εἶναι ἐλάχιστος, ὁ δὲ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἤδη εἰσερχομένων γεννᾷ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἐκλείψωσιν οἱ ὑπεράριθμοι, καὶ ὡς ἐκ τούτου οἱ, περὶ ὧν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πρόκειται, θὰ τυγχάνωσι τῆς εὐκαιρίας τοῦ προβιβασμοῦ εἰς κενουμένας θέσεις, κατὰ τὰς ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων ἐξασφαλιζομένας ὑπὲρ αὐτῶν ἀναλογίας. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 5 καὶ 7 τοῦ νόμου ᾼΦΝϚʹ περὶ Νομαρχιακῶν Συμβούλων.

§75ΚΟΡΠΑΣ. Καὶ ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων παρετήρησα, ὅτι ὁ ἀποκλεισμὸς προσώπων, τὰ ὁποῖα ἴσως εἶναι τὰ μόνα, ἅτινα δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τοῖς Συμβουλίοις τούτοις, περιορίζει εἰς τοσοῦτον βαθμὸν τοὺς δυναμένους νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς Νομαρχιακοὶ Σύμβουλοι, ὥστε θὰ καταστήσῃ τὴν θέσιν ταύτην ὄχι μόνον μὴ περιζήτητον, ἀλλὰ καὶ ἐντελῶς φευκτέαν. Ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ νέους περιορισμούς, ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ ἀντίθεσίς τις μεταξὺ τῶν καθηκόντων προσώπων τινῶν καὶ τῶν καθηκόντων αὐτῶν ὡς Νομαρχιακῶν Συμβούλων, δύναται εἰς εἰδικὰς περιπτώσεις ν’ ἀπαγορεύηται εἰς αὐτοὺς νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν, εἴτε καὶ εἰς τὴν συζήτησιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς αὐτούς.

§76ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος εἶναι ἀξία συζητήσεως, προκειμένου περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς σχέσεις τοιαύτας πρὸς τὸν δῆμον, τοῦ ὁποίου ἐλεγκτὴς καὶ ἐπόπτης εἶναι τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον. Προκειμένου δηλ. νὰ κρίνωμεν, ἐὰν πρέπῃ νὰ ᾖναι, ἢ νὰ μὴ ᾖναι Βουλευτὴς ὁ Νομαρχιακὸς Σύμβουλος, ἤθελον νοήσει τὴν πρότασιν ταύτην, ἀλλὰ, προκειμένου περὶ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θέλομεν ν’ ἀποκλείσωμεν, διότι εὑρίσκονται εἰς σχέσιν ἐξαρτήσεως ἐκ τῶν δήμων, τοὺς ὁποίους ἔρχονται ὡς Νομαρχιακοὶ Σύμβουλοι νὰ ἐξελέγξωσι, νομίζω, ὅτι ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι μᾶλλον ἐπαινετή.

§77ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀνακηρυχθῶσι Νομαρχιακοὶ Σύμβουλοι καὶ οἱ ἔκ τινος τῶν δημοτικῶν ἢ λιμενικῶν ταμείων τοῦ νομοῦ λαμβάνοντες μισθὸν κλπ.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ μελετήσω τὴν τροπολογίαν σας, καὶ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν θ’ ἀπαντήσω.

§79ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι πρόσωπά τινα, ἐρχόμενα εἰς δεσμόν τινα ἐξαρτήσεως μετὰ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἀκατάλληλα διὰ τὴν θέσιν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβούλων, ἀλλ’ ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, εἶναι πολὺ ἀόριστον. Ἡ ἔκφρασις: ἀποζημίωσις ἐπὶ οἱῳδήποτε λόγῳ εἶναι ἐντελῶς ἀόριστος. Ἐὰν δικηγόρος τις συνέπεσε νὰ ὑπερασπισθῇ μίαν ὑπόθεσιν ἑνὸς τῶν δήμων τοῦ νομοῦ, καὶ ἕνεκα τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐδόθη αὐτῷ ἀποζημίωσις, εἶναι αὐτὸς ἀνίκανος νὰ ἀνακηρυχθῇ, ἢ ἐὰν ἕτερος πολίτης ἕνεκα ζημίας τινὸς ἔλαβεν ἀποζημίωσιν;

§80ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δίδω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἔντιμον προαγορεύσαντα, ὅστις ὀρθῶς παρετήρησεν, ὅτι ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον διόρθωσίν τινα. Ἐν πρώτοις ὁμολογῶ, ὅτι ἡ λέξις ἀποζημίωσις εἶναι ἀτυχής, διότι πρόκειται περὶ ἀμοιβῆς. Τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, εἶναι ἀκριβῶς ἓν ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἠρωτήθη, ἐὰν ἀπεκλείοντο ἐκεῖνοι μόνον οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι παρέχουσι τῷ δήμῳ τὰς ὑπηρεσίας των ἐπὶ μισθῷ, ἢ καὶ οἱ δικηγόροι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρέχουσι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν εἰς τὸν δῆμον ἐπὶ ἀμοιβῇ, ἑκάστοτε δεδομένῃ δι’ ἑκάστην ὑπόθεσιν. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐνίκησεν ἐν τῇ κρίσει τοῦ Ὑπουργείου ἡ δευτέρα γνώμη, ἐνομίσαμεν δέ, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ὑπερβολικὸν, διότι βεβαίως ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει διάθεσιν νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ Κράτος ὡς Νομαρχιακὸς Σύμβουλος, δύναται κάλλιστα νὰ παραιτήσῃ τὰς δίκας, ἐν αἷς ἀντιπροσωπεύει δῆμόν τινα τῆς περιφερείας, ἐν ᾗ σκοπεῖ οὗτος νὰ πολιτευθῇ.

§81ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνάγκη τότε νὰ ὁρισθῇ, ἐὰν ἡ διδομένη προηγουμένως ἀμοιβὴ εἰς δικηγόρον τινὰ ἦναι λόγος, ἀποκλείων τὴν μεταγενεστέραν ἀνακήρυξιν αὐτῶν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ στρατολογίας ΑΦΚΗʹ νόμου.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχον ὑποσχεθῆ κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, ὅτι θὰ ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψει τὰς τροπολογίας, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, καὶ ὅτι θὰ ὑπέβαλλον τὰς περὶ αὐτῶν σκέψεις μου καὶ πᾶσαν ἐκ τούτων ἀποῤῥέουσαν πρότασιν. Εἶχε γενῆ ἡ παρατήρησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 82, ὅτι, ὅπως ἔχει ἐν τῷ κειμένῳ, τῷ ὑποβληθέντι, φαίνεται ἀπαλειφομένη ἡ τελευταία παράγραφος καὶ τὸ πρὸ αὐτῆς ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου τοῦ κειμένου νόμου, καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου δὲν θὰ ἐκανονίζοντο εἰς τὸ ἑξῆς τὰ τῆς σειρᾶς τῆς διατηρήσεως τῶν διαθεσίμων ἐν ταῖς τάξεσι κατὰ λόγον τῶν περιστάσεων, τῶν κατὰ τὸν κείμενον νόμον διεπουσῶν τὰ τῆς προτιμήσεως. Τῷ ὄντι ἡ παράλειψις ἐγένετο ἐκ γραφικῆς παραδρομῆς. Ἐν τῷ ἀρχικῷ σχεδίῳ τὸ ἐδάφιον καὶ ἡ παράγραφος ἦσαν συνηρμολογημένα πρὸς τὸ νέον κείμενον, ὑπέθεσε δὲ ὁ ἀντιγραφεὺς, ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ ἀντιγράψῃ ταῦτα. Αἱ καταρτισθεῖσαι ἤδη τροπολογίαι περιλαμβάνουσι τὰ παραλειφθέντα, τὸ ἐδάφιον καὶ τὴν παράγραφον, ἵνα ἐξακολουθῇ ἰσχύουσα ἡ σειρὰ τῆς προτιμήσεως, ὅπως καὶ μέχρι τοῦδε, διαγράφονται δὲ αἱ ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ λέξεις....

§84ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, οὐχὶ ὅμως ὡς εἶναι συντεταγμένη παρ’ ὑμῶν. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ἀναγράφεται ἁπλῶς ἐν τῷ ἄρθρῳ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τῆς πρώτης παραγράφου καὶ ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 82.

§86ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἐπαναλάβητε ταῦτα.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διατί;

§88ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Διότι καὶ τὸ ἄρθρον 82 μεταῤῥυθμίζεται σπουδαίως.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα μὴ διατηρήσωμεν τὴν σειρὰν τῆς προτιμήσεως.

§90ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀνυποταξίας μόνον.....

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 82 θὰ μείνῃ, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· ἀλλὰ θὰ προστεθῶσι, συναρμολογούμενα πρὸς τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τῆς πρώτης παραγράφου καὶ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 82, ἔχοντα, ὡς συναρμολογοῦνται, οὕτω (ἀναγινώσκει): «Ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ περιπτώσει τηροῦνται ἐξ ἑκάστου δήμου καὶ, εἰ δυνατὸν χωρίου, προτιμωμένων τῶν μὴ ἐγγάμων, οἱ ἔχοντες τὸν μικρότερον ἀριθμὸν ἐν τῷ στρατολογικῷ ἐλέγχῳ διαθέσιμοι καὶ ἰσάριθμοι πρὸς τοὺς ἀνυποτάκτους τοῦ αὐτοῦ δήμου ἢ χωρίου. «Οἱ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν τηρούμενοι διαθέσιμοι ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ μέχρι τῆς εἰς τὴν ἐφεδρείαν αὐτοῦ ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας των μεταβάσεως, ἀνήκουσι δὲ ὡς ἔφεδροι εἰς τὸ ὅπλον, εἰς ὃ ἀφυπηρέτησαν.» Ἐννοεῖται, ὅτι διεγράφησαν αἱ ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ λέξεις «ἀποβιώσαντας», «λιποτάκτας», «ἐξαιρεθέντας» «καὶ ἀπαλλαγέντας», διατηρηθείσης μόνον τῆς λέξεως «ἀνυποτάκτους», ἀντικατεστήθη δὲ ἡ λέξις «τηρούμενοι» εἰς τὴν λέξιν «καλούμενοι».

§92ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε δὲν ἔγεινε λάθος, διότι δὲν ἦτο διωρθωμένον.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἦτο διωρθωμένον ἐν τῷ ἀρχικῷ σχεδίῳ, ἀλλ’ ἐνόμισεν ὁ ἀντιγραφεὺς, ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ τὸ ἀντιγράψῃ....

§94ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ μείνῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐξηγῶ ἀκριβῶς τώρα, τί προτείνω, κατόπιν τῶν χθὲς λεχθέντων. Ἐν ἄρθρῳ ἄρα 82 προτείνω, ὅπως προστεθῇ ἐδάφιον καὶ δευτέρα παράγραφος, συμφώνως πρὸς τὰς χθὲς γενομένας παρατηρήσεις. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119 ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας προέτεινεν, ὅπως γένηται τροπολογία δι’ ἐλαττώσεως τοῦ τιμήματος, τοῦ καταβαλλομένου ὑπὸ τοῦ ὑπὸ ὅρον κατατασσομένου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐθεώρησεν, ὅτι αἱ 800 δραχμαὶ, αἱ ἐπιπροστιθέμεναι εἰς τὰς ἄλλας πληρωμὰς, τὰς ἐπιβαλλομένας εἰς τὸν ὑπὸ ὅρον κατατασσόμενον, εἶναι ὑπερβολικαὶ, καὶ ἐζήτησεν, ὅπως περιορισθῇ τὸ ποσὸν εἰς 400 δραχμάς. Ἡ τροπολογία, ἣν προτείνομεν, δὲν ἀφορᾷ εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο τοῦ ἄρθρου 119, ἀφορᾷ μόνον εἰς ἐπέκτασιν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 119, καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας δίπλωμα μὲ βαθμὸν «σχεδὸν καλῶς». Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ ἰδού τι περὶ αὐτῆς φρονῶ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 119, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν στρατευσίμων, περὶ ὧν τὸ ἄρθρον προνοεῖ, παρέχονται πλεονεκτήματα, παρέχεται τὸ πλεονέκτημα τῆς κατατάξεως ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ θητείᾳ δεκαοκταμήνῳ, μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐν τῷ μέλλοντι ἀναλήψεως ὑποχρεώσεως ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ. Ἂν δὲν θέλωσιν οὗτοι νὰ ἀναλάβωσι τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ ἐν τῷ μέλλοντι, ἵνα ἀπολαύσωσι τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ ἄρθρου 119, πλεονεκτημάτων, ηὐξημένων μάλιστα ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, διότι κατὰ τὴν δευτέραν περίπτωσιν ἡ ὑπηρεσία, ἡ θητεία, περιορίζεται ἀπὸ δεκαοκταμήνου εἰς δωδεκάμηνον, ὀφείλουσι νὰ καταβάλωσιν 800 δραχμὰς καὶ προσέτι τὸ ἀντισήκωμα τῶν ἀπαλλασσομένων.....

§96ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ διπλάσιον.

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διπλασιαζόμενον τοῦτο εἶναι ἐλάχιστον· σπουδαιοτέρα εἶναι ἡ καταβολὴ τῶν 800 δραχμῶν, ἀμφότεραι δὲ ὁμοῦ ἀπαρτίζουσι ποσὸν 1000 δραχμῶν περίπου. Τὸ προβαλλόμενον ἄρα ζήτημα εἶναι, ἂν πρέπῃ νὰ θεωρήσωμεν ὡς ὑπερβολικὸν τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 1000 δραχμῶν, ἂν σκοπὸς ἡμῶν πρέπῃ νὰ ᾖναι ἡ ἐμψύχωσις τοιούτων κατατάξεων διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς καταβολῆς· διότι ἂν ἀπὸ 800 περιορίσωμεν τὴν καταβολὴν εἰς 400 δραχμὰς, τὸ ὅλον ἀθροίζεται εἰς 600 δραχμάς. Τὸ ποσὸν, ταμιευτικῶς ἐξεταζόμενον, εἶναι πάλιν ἀρκούντως σπουδαῖον· ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ ταμιευτικῆς διατάξεως· ἐνταῦθα πρόκειται περὶ διατάξεως, ἀφορώσης εἰς τὴν ἰσότητα καὶ προσέτι καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν ἐπίῤῥωσιν τοῦ θεσμοῦ τῶν στελεχῶν τῆς ἐφεδρείας. Κατὰ τὸν νόμον, χάριν τῆς ἀποκτήσεως ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐδόθη εἰς τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα τὸ δικαίωμα, ὅπως κατατάσσωνται ἐν τῷ στρατῷ, ὑποχρεούμενοι εἰς μέλλουσαν ὑπηρεσίαν ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, περιοριζομένης ὡς πρὸς αὐτοὺς τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ εἰς θητείαν 18 μηνῶν, ἀντὶ τῆς διετοῦς, καὶ παρεχομένης αὐτοῖς διδασκαλίας, πρὸς μόρφωσιν ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ. Τοῦτο εἶναι τὸ κυρίως ἐπιδιωκόμενον διὰ τοῦ ἄρθρου 119. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, διὰ τοῦ ἄρθρου 119 ἐλήφθη πρόνοια καὶ περὶ ἄλλου τινός. Οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα τῆς ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως εἶναι νέοι, ἀσχολούμενοι εἰς τὰς ἐπιστήμας, ἢ εἰς τὰς τέχνας, ὑπὸ τὴν ἐπιστημονικωτέραν αὐτῶν μορφήν, ἡ δ’ ἀνωτέρα ἠθικὴ καὶ διανοητικὴ αὐτῶν ἀνάπτυξις ἐπιτρέπει, ὅπως ταχύτερον καταρτισθῶσιν ὡς στρατιῶται. Ὁ οὕτω μεμορφωμένος στρατεύσιμος δύναται ἐντὸς ἔτους νὰ ἀποκτήσῃ πᾶσαν τὴν στρατιωτικὴν ἄσκησιν καὶ παίδευσιν, τὴν ἀναγκαίαν εἰς τὸν πολίτην, ὅστις δὲν θὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὸ στρατιωτικὸν ἐπάγγελμα, ἀλλὰ μόνην σχέσιν πρὸς τὸν στρατὸν θὰ ἔχῃ ἐν τῷ μέλλοντι τὴν τοῦ ἐφέδρου στρατιώτου. Ὠφέλιμος ἄρα τῇ Πολιτείᾳ εἶναι ὁ περιορισμὸς τοῦ χρόνου τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως ὑπὲρ τῶν εἰς τὰς ἐπιστήμας καὶ τὰς ἐλευθερίους τέχνας ἀσχολουμένων, ὅσοι δὲν θέλουσι νὰ ἀναλάβωσι τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, προκρίνοντες, ὅπως ἐπιδοθῶσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὰς ἐπιστημονικάς, ἢ τὰς τεχνικὰς αὐτῶν ἀσχολίας. Θὰ προσέκρουεν ὅμως εἰς τὴν ἰσότητα ὁ ἄνευ ἀντισηκώματος περιορισμὸς τῆς θητείας. Ὁ ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίως κατατασσόμενος καὶ ἀναλαμβάνων τὴν ὑποχρέωσιν ὑπηρεσίας ἐν τῷ μέλλοντι, ὡς ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, ὑπηρετεῖ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἐπὶ 18 μῆνας, ὁ δὲ κληρωτὸς ἐπὶ διετίαν, τὴν μείωσιν ἄρα τῆς ὑποχρεώσεως κατὰ 6 μὲν μῆνας πρὸς τὸν ὑποχρεούμενον εἰς ὑπηρεσίαν ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, καὶ κατ’ ἔτος πρὸς τὸν κληρωτόν, δίκαιον εἶναι νὰ ἐξαγοράσῃ ὁ ἀπολαύων τοῦ πλεονεκτήματος, καὶ τοῦτο ἐπὶ μέτρῳ, πολὺ ἀνωτέρῳ τοῦ συνήθους χρηματικοῦ ἀντισηκώματος. Ὅσῳ δὲ βαρύτερον τὸ ἀντισήκωμα, τοσούτῳ μεγαλειτέρα ἡ ἐμψύχωσις τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Ἄν τὸ ἀντισήκωμα ἦναι ἀσήμαντον, οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ νέοι θὰ προτιμῶσι κατὰ κανόνα νὰ ὑπηρετῶσι μόνον ἐπὶ ἔτος, ἐνῷ, ἂν τὸ ἀντισήκωμα ἦναι βαρύτερον, πολλοὶ θὰ προτιμήσωσι νὰ ὑπηρετήσωσι τοὺς 18 μῆνας, ἀπαλλασσόμενοι τῆς πληρωμῆς τοῦ ἀντισηκώματος, ἀλλ’ ἀντ’ αὐτοῦ ἀναλαμβάνοντες τὰς ὑποχρεώσεις ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ...

§98ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Οἱ πρῶτοι δὲν ἀναλαμβάνουσι τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ;

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι. Οἱ πρῶτοι, ἀποτίνοντες τὰς 1000 δραχμὰς περίπου, ἤτοι τὰς 800 καὶ ἐπὶ πλέον τὸ διπλάσιον τοῦ ἀντισηκώματος τῶν ἀπαλλασσομένων, ἀπολύονται ἐκ τῶν τάξεων μετὰ τὴν διάνυσιν ἐν αὐταῖς 12 μηνῶν, τασσόμενοι ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, οὐχὶ ὡς ἀξιωματικοί, ἀλλ’ ὡς ὁπλῖται. Οἱ μὴ ἀποτίνοντες τὰς 1000 δραχμὰς, ἀναλαμβάνοντες ὅμως τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως μετὰ τὴν ἀπόλυσιν ἐκ τῶν τάξεων ὑπηρετήσωσιν ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοί, περιορίζουσι τὴν θητείαν αὐτῶν ἀπὸ 24 μηνῶν εἰς 18 μῆνας.

§100ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν ὑποχρεοῦται νὰ διανύσῃ τὸ ἔτος ἐντὸς τῆς Σχολῆς.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀδιάφορον τοῦτο. Ὑποχρεοῦται νὰ διανύσῃ ἐν τῷ στρατῷ ἓν ἔτος, ἀντὶ νὰ ὑποχρεῶται ἐπὶ 24 μῆνας, ἢ ἐπὶ 18 μῆνας, ὅπως οἱ ἄλλοι αὐτοῦ συμπολῖται.

§102ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὥστε δικαιοῦται, νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Σχολήν.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς κανονίζει τὰ περὶ τούτου. Εἰς τὰ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ ἀνάγεται τὸ ζήτημα, ἂν τὸ ἔτος τῆς θητείας αὐτοῦ θέλῃ διανύσῃ οὗτος ἐν τῷ στρατεύματι, ἢ ἂν θέλῃ τὸ διανύσῃ ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος νέους ἡ ὑπηρεσία δύναται νὰ διαθέσῃ, ὅπως ἂν κρίνῃ λυσιτελέστερον. Δύναται νὰ τοῖς ἀναθέσῃ πᾶσαν ὑπηρεσίαν ἐκ τῶν κεκανονισμένων, ἑπομένως καὶ τὴν ἄσκησιν καὶ τὴν παίδευσιν ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ τοῖς ἐπιβάλῃ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην ἐπὶ πλέον τῶν 12 μηνῶν, ἐνῷ εἰς τὸν μὴ καταβάλλοντα τὸ ἀντισήκωμα ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν ἐπὶ 18 μῆνας. Ἐθεωρήθη ἄρα πρέπον, νὰ μὴ ἦναι μικρὰ ἡ καταβολή, ἵνα μὴ οἱ στρατεύσιμοι, οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα τοῦ νόμου, προτιμῶσιν αὐτὴν κατὰ κανόνα τῆς ἀναλήψεως ὑποχρεώσεως ὑπηρεσίας ἐν ταῖς τάξεσι 18 μηνῶν, εἶτα δὲ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ ὡς ἀξιωματικῶν. Ὁ νόμος, ὡς εἶπον, δὲν εἶναι ταμιευτικός· δὲν τίθεται χάριν τῆς προσόδου τοῦ Δημοσίου· λόγοι δὲ στρατιωτικοῦ συμφέροντος καὶ ἰσότητος τῶν πολιτῶν ὑπαγορεύουσιν, ὅπως ἐμμείνωμεν εἰς τὰ τοῦ νόμου, περιοριζόμενοι εἰς τὴν τροποποίησιν, τὴν προτεινομένην διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 127 τοῦ νόμου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐγένετο παρατήρησις περὶ τῆς παραπομπῆς εἰς τὰ ἄρθρα 146, 152 καὶ 147. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου μεταβάλλει τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἄρθρων τοῦ κειμένου νόμου, ἑπομένως τὰ ἄρθρα ταῦτα 146, 152 καὶ 147, κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, δὲν φέρουσι τοὺς ἀριθμοὺς τούτους. Πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν αὐτὰ ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ ὑπὸ ἀριθμοὺς διαφέροντας τούτων κατὰ 4 ἐπὶ πλέον, ἤτοι ὑπὸ τοὺς ἀριθμούς, 150, 156 καὶ 151. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 100 προστίθεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τελευταία παράγραφος, ἐπιτρέπουσα εἰς τοὺς κληρωτοὺς, τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντας, νὰ κατατάσσωνται εὐθὺς μετὰ τὴν ἐξέτασιν αὐτῶν ὑπὸ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, ὡς ἐθελονταὶ, ἐπὶ διετίαν. Καὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι εὐεργετικὴ καὶ ἀποδεκτή, ἀλλὰ θὰ ἦτο συμφέρον νὰ ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα, οὐ μόνον εἰς τοὺς ὑπέχοντας διετῆ ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν κληρουμένων, ὡς διαθεσίμων. Τοῦτο κρίνεται ὀρθὸν· ἐπομένως προτείνω τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 100, καθ’ ἣν τὸ εὐεργέτημα τῆς προσθέτου παραγράφου ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ὑπηρεσίας λόγῳ διαθεσιμότητος, δηλαδὴ τῆς ὑπηρεσίας τῆς τριμήνου....

§104ΚΟΡΠΑΣ. Εἶχον διατυπώσει τὴν τροπολογίαν.

§105ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς εἶπον, αἱ παρατηρήσεις καὶ αἱ προτάσεις, ἃς τώρα ὑποβάλλω, σχετίζονται πρὸς τὰ χθὲς λεχθέντα. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὰ λεχθέντα καὶ διετύπωσα προτάσεις περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὰ προταθέντα, ὅσα ἐνόμισα παραδεκτά. Κατὰ ταῦτα ἡ τελευταία παράγραφος θὰ διορθωθῇ, ἀντικαθισταμένων εἰς τὰς λέξεις: «ὡς ἐθελονταὶ ἐπὶ διετίαν» τῶν λέξεων «ὡς ἐθελονταὶ εἰς ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεώς των», οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖ ἡ ὑποχρέωσις αὕτη. Ἡ διάταξις κατὰ τ’ ἄλλα εἶναι ἡ αὐτή, ἀνταποκρίνεται δὲ πρὸς τὴν χθὲς ἐκφρασθεῖσαν γνώμην.

§106ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἦναι διαθέσιμοι;...

§107ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο λέγει· «πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεώς των», τουτέστι πάσης ἐκ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου ἀποῤῥεούσης ὑποχρεώσεως.

§108ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς παρετηρήθη, ὅτι, ἂν ἦναι διαθέσιμοι, δὲν θὰ ἦναι ἐπαρκὴς ὁ χρόνος ἐπὶ 3 μῆνας, ἵνα γυμνάζωνται.

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄλλο θέμα τοῦτο, ὁλοσχερῶς ἄσχετον πρὸς τὸ προκείμενον. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ προκείμενον ἐγένετο λόγος καὶ περὶ ἄλλων τινῶν χθές· παρετηρήθη, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ τοιαύτη περὶ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμενόντων πρόνοια, ὅτι ἰδίως ἡ Ἑλλὰς, ἡ ἔχουσα μέγαν ἀριθμὸν πολιτῶν, διαμενόντων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ ἐν χώραις πολὺ ἀπεχούσας, ἔπρεπε νὰ καταρτίσῃ εἰδικὰς διατάξεις στρατολογικὰς περὶ τῶν στρατολογικῶν ὑποχρεώσεων, τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πολιτῶν. Τῷ ὄντι βλέπομεν καὶ ἄλλα Κράτη, κανονίζοντα ἐξαιρετικῶς τὰ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμενόντων, ἡ δὲ Γερμανία ἐπ’ ἐσχάτων ἔλαβε καὶ νεώτερα μέτρα ὑπὲρ αὐτῶν. Στέλλει τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια ἐπὶ πολεμικῶν πλοίων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ ἐσχάτως διῆλθεν ἐντεῦθεν πλοῖον πολεμικὸν Γερμανικὸν, φέρον τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, τὸ ἐξετάζον τοὺς διαμένοντας κατὰ τὰς χώρας ταύτας στρατευσίμους Γερμανούς. Ἐμελετήθησαν τὰ περὶ τούτου ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἴδωμεν, τί θὰ ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν τοιοῦτον. Ἠθελήσαμεν νὰ συνδυάσωμεν τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων πρὸς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, καθισταμένου τοῦ Προξένου Προέδρου τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καὶ στελλομένου ἴσως ἐντεῦθεν εἴς τινας τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κεντρικωτέρων Ἑλληνικῶν παροικιῶν, ἀξιωματικοῦ, ὅστις, παρεδρεύων ἐν τῷ Συμβουλίῳ, νὰ συντελῇ εἰς καταρτισμὸν αὐτοῦ ἐπαρκῆ πρὸς τὴν ἐργασίαν τῆς ἐξελέγξεως τῶν προσόντων τῶν στρατευσίμων. Ἡ ἐργασία δὲν ἀπέληξεν εἰς ἀποτέλεσμά τι, εὐχαριστοῦν ἡμᾶς, τούτου δ’ ἕνεκα οὐδὲν τὸ σχετικὸν εἰσηγάγομεν εἰς τὴν Βουλὴν, οὐδὲν περιελάβομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Νομίζω ὅμως, ὅτι δυνάμεθα νὰ περιλάβωμεν ἐν αὐτῷ ἄλλην τινὰ διάταξιν εὐεργετικήν. Κατὰ τὸν νόμον, τὸν κείμενον, ὑποχρεοῦνται πάντες, ἵνα παρουσιάζωνται ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου· τοῦτο δὲ, ὅπως τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἐξετάζῃ τὰ τῆς σωματικῆς ἱκανότητος αὐτῶν· διότι, ἂν μὴ προέκειτο περὶ τῆς σωματικῆς ἱκανότητος, δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος, ἵνα ᾖ ὑποχρεωτικὴ ἡ παρουσία τοῦ στρατευσίμου ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Πάντα τὰ ἄλλα δύνανται νὰ διεξαχθῶσι καὶ δι’ ὑποβολῆς ἀναφορᾶς ἢ καὶ δι’ ἀντιπροσώπου. Ὁ κείμενος νόμος ἐπιτρέπει, ὅπως τὸ Συμβούλιον ἀποφαίνηται περὶ τῶν ἀπαλλαγῶν καὶ περὶ τῶν ἀναβολῶν κατατάξεως, ἐγγράφως ὑποβαλλομένων, ἄνευ τῆς παρουσίας τοῦ προσώπου, δὲν ἐπιτρέπει δὲ τὸ αὐτὸ καὶ περὶ ἐξαιρέσεως, δηλ. περὶ ἱκανότητος, καὶ τοῦτο κατὰ φυσικὸν λόγον, ἐπιβάλλει ὅμως ποινὴν προσθέτου ὑπηρεσίας, εἰς τὸν μὴ παρουσιαζόμενον, καίτοι οὗτος τυχὸν ἀπηλλάγη· τοῦτο δὲ, ἵνα ἐξαναγκάσῃ αὐτὸν, νὰ παραστῇ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου καὶ καταστήσῃ ἐφικτὴν τὴν βεβαίωσιν, ἂν εἶχε ἢ δὲν εἶχε τὴν ἱκανότητα, μὴ μένῃ δ’ ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ὅμως διάκρισίς τις δύναται νὰ γένηται ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἡ παρουσία τοῦ στρατευσίμου εἶναι ἀναγκαία, ἵνα πληροφορηθῇ ἡ ὑπηρεσία, ἂν οὗτος ἔχῃ τὰ σωματικὰ προσόντα τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας ἢ τῆς βοηθητικῆς ὑπηρεσίας, ἢ ἂν δὲν ἔχῃ τὰ σωματικὰ προσόντα τοῦ στρατευσίμου ἐν γένει. Ἐὰν ὅμως ὁ στρατεύσιμος ἦναι ἀπαλλακτέος, δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν σπουδαιότητα ἡ πληροφορία, διότι ὁ ἀπαλλακτέος δὲν θέλει καταταχθῆ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαία καὶ τούτου ἡ ἐξέτασις, διότι, καί τοι δὲν κατατάσσεται ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, ὑπέχει ὅμως οὗτος ὑποχρεώσεις, ὧν ἕνεκα εἶναι χρήσιμος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἡ γνῶσις, ἂν οὗτος ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ τὴν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων σωματικὴν ἱκανότητα. Ἀλλ’ ἡ διαφορὰ εἶναι σπουδαιοτάτη, προκειμένου δὲ περὶ ποινῆς, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ μὴ ἐπιβληθῇ πρόσθετος ὑπηρεσία εἰς τὸν ἀπαλλασσόμενον ἐκ τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας. Ὑποχρεοῦται ἕκαστος, νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ ἄν, μὴ παρουσιασθεὶς, χαρακτηρισθῇ ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ὡς ἀπαλλακτέος ἐκ τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, εἶναι ἐπιεικὲς, νὰ μὴ ὑποβληθῇ οὗτος εἰς πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Ὅθεν προτείνω.

§110ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ μόνον;

§111ΚΟΡΠΑΣ. Δὲν εἶναι ὀρθότερον εἰς τὴν ἀρχικὴν διάταξιν, τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 48, διὰ τῆς ὁποίας ὑποχρεοῦνται πάντες, νὰ εἴπωμεν ἐκεῖ «πλὴν τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰ ἄρθρα 33, 37 καὶ 39,» ἀντὶ νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν ποινικὴν διάταξιν;

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι. Ἡ ὑποχρέωσις πρέπει νὰ ὑφίσταται, διότι δὲν εἶναι γνωστὸν ἐκ προοιμίων, ἂν οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς, οὓς θέλει τις προσαγάγει, θὰ γίνωσι δεκτοί. Πρόκειται μόνον περὶ τῆς ποινῆς. Ἑπομένως ἀπαλλάσσεταί τις τῆς ποινῆς, καί τοι δὲν ἐξετέλεσε τὴν ὑποχρέωσιν. Ὑπόχρεως ἦτο, ἵνα παρουσιασθῇ, καὶ πρέπει νὰ ὑπέχῃ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, ἀφοῦ εἶναι ἄγνωστον, ἂν αἱ ἀξιώσεις αὐτοῦ εἶναι βάσιμοι· ἐὰν ὅμως ἀποδειχθῶσιν αἱ ἀξιώσεις αὐτοῦ βάσιμοι, δὲν ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν ποινή. Νομίζω ἄρα, ὅτι ὁ τρόπος, ὃν συνιστῶμεν, εἶναι ὁ κατάλληλος, τουτέστι τῆς προσθήκης ἐν ἄρθρῳ 150, τῷ κανονίζοντι τὰ περὶ τῆς ποινῆς ἐδαφίου καθ’ ὅ οἱ ἀπαλλαγέντες παρὰ τοῦ τακτικοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ὡς καὶ οἱ τυχόντες ἀναβολῆς κατατάξεως, ἐξαιροῦνται τῆς τιμωρίας διὰ προσθέτου ὑπηρεσίας. Ἐκ τούτου θὰ ὠφεληθῶσι καὶ οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένοντες. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον ὑπὲρ τούτων πλεονέκτημα νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δεικνύμενοι ἐπιεικέστεροι πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντας περὶ τὴν ἐπιτέλεσιν τῆς ὑποχρεώσεως τῆς παρουσίας αὐτῶν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Διὰ τῆς διατάξεως, ἧς ἐμνήσθην πρὸ ὀλίγου, καὶ καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένοντα καὶ προσελθόντα ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, νὰ ὑπηρετήσῃ εὐθὺς μετὰ τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τούτου, διευκολύνομεν ἐφ’ ἱκανὸν τὸν τοιοῦτον στρατεύσιμον, διότι δὲν ἀναγκάζομεν αὐτὸν νὰ ἐπανακάμψῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ περιμένῃ ἐκεῖ τὴν ἐποχὴν τῆς κατατάξεως, ἵνα πάλιν τότε ὁδοιπορήσῃ, ἐπανερχόμενος ἐνταῦθα. Ἀλλὰ πρὸς τὸν ἀποδεδειγμένως διαμένοντα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν, ὅπως μὴ παρουσιασθῇ μὲν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ὑποχρεωθῇ ὅμως, ἵνα, ἂν κληρωθῇ, προσέλθῃ ἐγκαίρως εἰς κατάταξιν, κομίζων τὸ διαμονητήριόν του ὡς ἀπόδειξιν, ὅτι διετέλει ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἀπαλλαττόμενος οὕτω ἀπὸ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας ἐπὶ τῇ μὴ προσελεύσει εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ...

§113ΡΙΚΑΚΗΣ. Αὐτὸ διατί νὰ μὴ γίνῃ δι’ ὅλους;

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιῶν, ὅτι δὲν κέκτηται τὴν πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἱκανότητα, ἐνῷ κέκτηται αὐτήν, ἂν διαμένῃ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, διαφεύγει τὴν καταδίωξιν, ὡς στερουμένης τῆς Πολιτείας τῶν μέσων τῆς ἐκτελέσεως ἐκτὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους· ὅταν ὅμως οὗτος ἐπανακάμψῃ εἰς τὴν πατρίδα, ὑφίσταται τὰς συνεπείας τῆς μὴ ἐκπληρώσεως τῆς περὶ προσελεύσεως ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ὑποχρεώσεως αὐτοῦ. Ἄν ἀφωμοιοῦτο ὡς πρὸς τὴν ἐξαιρετικὴν διάταξιν, ἣν προέτεινα, ὁ ἐν τῇ χώρᾳ διαμένων πρὸς τὸν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ παρεπιδημοῦντα, τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια θὰ ἔπαυον λειτουργοῦντα. Ὁ ἐν τῇ χώρᾳ διαμένων ἀφομοιοῦται οὐχὶ πρὸς τὸν ἀπόντα ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἀλλὰ πρὸς τὸν ἐπανακάμπτοντα, ὅστις καταδιώκεται καὶ τιμωρεῖται. Ἡ πρότασις, ἣν ὑποβάλλω, ὑποθέτει τὸν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντα ἱκανὸν πρὸς ὑπηρεσίαν, προσερχόμενον ἵνα ὑπηρετήσῃ, καὶ μὴ ὑποβάλλοντα τὴν ὑπηρεσίαν εἰς ἔκτακτόν τινα ἐργασίαν πρὸς ἐξέτασιν αὐτοῦ, ἀφοῦ αὐτὸς οὗτος ἀναγνωρίζει, ὅτι ἔχει τὴν ἱκανότητα, πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν στρατιωτικῶν αὐτοῦ ὑποχρεώσεων. Ἐν σχέσει ὅμως πρὸς τοῦτο ἐγένετο χθὲς ἑτέρα πρότασις· προετάθη, ὅπως μὴ περιοδεύωσι τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια καὶ ὅπως ἡ ἐξέτασις γένηται, νομίζω, ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ....

§115ΚΟΡΠΑΣ. Εἶπον, κατὰ τὴν κατάταξιν.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὴν κατάταξιν. Ἡ περιοδεία τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων γίνεται πρὸς χάριν τῶν στρατευσίμων. Εἶναι μέγα βάρος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τὴν Πολιτείαν, εἶναι δαπάνη μεγάλη, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν διοικητικὴν καὶ τὴν στρατιωτικὴν, φέρει σπουδαιοτάτην ἐνόχλησιν, εἰς τὴν διοικητικὴν μάλιστα ὑπηρεσίαν τοῦ νομοῦ φέρει ἀνωμαλίαν, διότι στερεῖ αὐτὴν ἐπὶ χρόνον μακρὸν ἐτησίως τῆς ἐν τῷ κεντρικῷ γραφείῳ παρουσίας ὑπαλλήλου ἐκ τῶν χρησιμωτέρων. Ἂν ἑπομένως ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῶμεν τῆς ὑποχρεώσεως τῆς περιοδείας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, ἔπρεπεν ἀφεύκτως νὰ τὸ πράξωμεν. Ἀλλ’ ἂν τὸ πράξωμεν, θέλομεν ἀδικήσει τοὺς ἀνικάνους πρὸς στράτευσιν. Κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ὅπως πάντες προσέρχωνται ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κατατάξεως, πρέπει ὁ μὴ ἔχων τὴν ἱκανότητα νὰ ὁδοιπορήσῃ ἐπὶ μακρὸν, καὶ πολὺ πιθανόν, ἐν ᾗ καταστάσει διατελεῖ, καθὸ ἀνίκανος, νὰ μὴ δύνηται νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ νομοῦ. Τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψει ὁ νόμος, ἐκανόνισεν, ἵνα οὐχὶ οἱ στρατεύσιμοι μεταβαίνωσιν ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκεται τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἀλλ’ ὅπως τοῦτο μεταβαίνῃ εἰς ἀναζήτησιν τῶν στρατευσίμων, ἀπαλλάττον αὐτοὺς ἀπὸ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς τοιαύτης ὁδοιπορίας. Ἐξεταζόμενον δὲ τὸ βάρος, ἀσχέτως πρὸς τὸν φέροντα αὐτὸ, εἶναι προδήλως πολλαπλάσιον κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων ἐπιβάλλει βάρος ὁδοιπορίας ἀπὸ τῆς κατοικίας αὐτῶν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον εἰς χιλίους περίπου ἀνικάνους. Οὐδὲν λέγω περὶ τῶν ἱκανῶν, διότι οὗτοι θὰ καταταχθῶσιν, ἑπομένως ἤθελον πάντες ὁδοιπορήσει, ἀλλ’ ὁδοιπορία, ἥτις ἀποτελεῖ βάρος πρόσθετον, εἶναι ἡ τοῦ μεταβαίνοντος εἰς τὴν ἕδραν τοῦ νομοῦ, ἵνα ἐξαιρεθῇ ὡς ἀνίκανος. Ἀντὶ ἄρα νὰ ἐπιβάλῃ ὁ νόμος τὴν ὑποχρέωσιν εἰς ὑπερχιλίους ἀνικάνους, ὅπως μεταβῶσιν ἀπὸ τοῦ χωρίου αὐτῶν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς 80 ἄτομα, ὅπως μεταβῶσιν ἀπὸ τῶν ἑδρῶν τῶν νομῶν εἰς τοὺς δήμους ἵνα ἐπιτοπίως ἐξετάσωσι τοὺς ἀνικάνους. Ἀναντιῤῥήτως τὸ σύστημα τοῦ κειμένου νόμου εἶναι προτιμότερον. Εἰς συμπλήρωσιν τῶν οὕτω προτεινομένων, πρέπει καὶ ἐν τῷ 127 ἄρθρῳ, ὅπως τροπολογεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ προστεθῇ ἐδάφιον, καθ’ ὃ καὶ ἡ πρόσθετος πληρωμὴ, εἰς ἣν ὑποβάλλονται οἱ μὴ προσερχόμενοι ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων νὰ μὴ ἐπιβάλληται εἰς τοὺς τυγχάνοντας τῆς ἀπαλλαγῆς ἢ τῆς ἀναβολῆς κατατάξεως. Τοιαῦται εἶναι αἱ προτάσεις ἐν συνόλῳ, περιληφθεῖσαι ἐν σειρᾷ τροπολογιῶν, ἣν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα ἀναγνωσθῶσι τὰ ἄρθρα, ὅπως ἐν αὐτῇ εἶναι γεγραμμένα, ὅταν προβῶμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§117ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Θὰ τυπωθῶσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ τροπολογίαι;

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως. Ἀλλὰ σήμερον δύναται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 249.)

§119ΤΙΝΕΣ (Ἀριστερόθεν). Ὄχι δά!

§120ΚΟΡΠΑΣ. Ἡ μακρὰ ἀνάπτυξις, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μὲ ἀπήλλαξε τοῦ κόπου νὰ ἀναπτύξω κἀγὼ διὰ μακρῶν τὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας, ὡς εἶπον καὶ χθὲς, προετιθέμην, νὰ ποιήσωμαι ἐπ’ αὐτοῦ. Χθὲς, ὡς ἐνθυμεῖσθε, προέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν, ἀφορῶσαν καὶ σχετιζομένην πρὸς τὴν κλήρωσιν τῶν στρατευσίμων. Καὶ χθὲς ἀντελήφθην, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἦτο ἐντελῶς διατεθειμένος, νὰ ἀποδεχθῇ τὰς προτάσεις ταύτας, καὶ σήμερον ἐξεφράσθη καθαρῶς, καθαρώτατα, ὅτι τὴν πρότασιν ταύτην δὲν εὑρίσκει πρακτικὴν καὶ ἐφαρμοστέαν, διότι θὰ ἐπιβάλωμεν εἰς δύο χιλιάδας ἀνικάνους τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, ὅπου εὑρίσκεται συνήθως τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἵνα θεωρηθῶσι παρ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἂν, Κύριοι, τῷ ὄντι συμβαίνῃ, ὥστε δύο χιλιάδες ἀνίκανοι,—ἂν καὶ δὲν ἦναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἦναι δύο χιλιάδες ἀνίκανοι, ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν δὲν εἶναι τόσον μέγας,—ἂν τῷ ὄντι εἰς ἀριθμόν τινα ἀνικάνων ἐπιβάλωμεν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, ἀπαλλάσσομεν ὅμως 18 ἢ 20 χιλιάδας ἑτέρων ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους ὑποχρεοῦμεν νὰ ἔλθωσιν ἀπὸ περάτων τῆς γῆς, διὰ νὰ παρευρεθῶσιν εἰς τοὺς δήμους των, πρὸς θεώρησιν τῆς σωματικῆς αὐτῶν ἱκανότητος. Καὶ χθὲς εἶπον ἀπὸ τῆς θέσεως μου καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι νομοί τινες ἔχουσι τὸν μεγαλείτερον ἀριθμὸν τῶν στρατευσίμων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, καὶ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ μὲν, ἀλλὰ μακρὰν τῶν δήμων αὐτῶν· δύναμαι νὰ εἴπω μάλιστα, ὅτι ὁ νομὸς, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ὁ νομὸς τῶν Κυκλάδων, κατὰ τὸ πλεῖστον ἔχει τοὺς στρατευσίμους αὑτοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ· πάντες λοιπὸν οὗτοι εἶναι ὑποχρεωμένοι, κατὰ τὰ κείμενα, νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ὅπως ἐξετασθῇ ἡ σωματικὴ αὐτῶν ἱκανότης, καὶ νὰ ἐπανέλθωσιν, ὅπως πρότερον διετυποῦτο ἐν τῷ νόμῳ· σήμερον ὅμως, κατὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, κατατάσσονται εἰς τὸν στρατόν. Ἀλλὰ βεβαίως, Κύριοι, καὶ ἂν καὶ ἄλλοι λόγοι ἰσχυροὶ μὲ πείθωσιν, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, δὲν δύναμαι νὰ ἐπιμείνω ἀπέναντι τῆς θελήσεως καὶ τῆς ἀποφάσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐλπίζω ὅμως, καὶ κολακεύομαι νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ πεῖρα ἐν τῷ μέλλοντι θὰ πείσῃ καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ διάταξις, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν δήλωσιν τῶν στρατευσίμων, νὰ μεταβληθῇ, ἀφοῦ τοῦτο εἶναι δεδομένον, πᾶσαι αἱ παρατηρήσεις καὶ πᾶσαι αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ κλήρωσις δὲν θέλει τελεῖσθαι ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ, ἀλλ’ ὡς ἄχρι τοῦδε· εὐχαρίστως δὲ εἶδον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ πλεῖστον συμφωνεῖ μεθ’ ἡμῶν, ἢ καὶ ἡμεῖς πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι τῷ ὄντι ἡ ἀναγνώρισις τοῦ εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον παρεσχέθη πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διατελοῦντας, τοῦ νὰ κατατάσσωνται ἅμα τῇ ἐλεύσει αὐτῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, βεβαίως εἶναι εὐεργέτημα μέγα. Συμφωνῶ λοιπὸν καὶ ὡς πρὸς τὸ εὐεργέτημα, τὸ χορηγούμενον εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένοντας, συμφωνῶ καὶ ὡς πρὸς τὸ εὐεργέτημα, τὸ χορηγούμενον πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ διαμένοντας. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 48, πρέπει νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον, ἐπειδὴ δὲν εἶναι μόνον οἱ λόγῳ οἰκογενειακῶν ἀναγκῶν ἀπαλλασσόμενοι, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλοι, εἶναι κληρικοί, εἶναι οἱ μαθηταὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν σχολῶν· πάντες λοιπὸν οὗτοι πρέπει νὰ ἀπαλλαχθῶσι τῆς ὑποχρεώσεως, τοῦ νὰ προσέρχωνται εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον. Διὰ τοῦτο ἐν τῷ ἄρθρῳ 48, τὸ ὁποῖον περιέλαβον ἐν τῇ παρ’ ἐμοῦ προτεινομένῃ τροπολογίᾳ, περιλαμβάνω τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 33, 37, 38 καὶ 39, ἤτοι πάντας, τοὺς ἀπαλλασσομένους ὁπωσδήποτε, δὲν ὑποχρεῶ νὰ προσέρχωνται ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, ἀλλὰ νὰ ἀποστέλλωνται αἱ αἰτήσεις αὐτῶν μετὰ τοῦ ἀναγκαίου χρηματικοῦ γραμματίου καὶ οὕτω ν’ ἀπαλλάσσωνται. Εἰς τὸ ἄρθρον 82, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σήμερον συνεπλήρωσε, προστίθημι ἐξ ἀνάγκης, ἵνα εὐρύνω πλειότερον τὸν κύκλον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου περιωρίσθη ὁ κ. Πρωθυπουργός· ὁ κ. Πρωθυπουργός, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἤδη ὑποβεβλημένον, ὑποχρεοῖ τοὺς διαθεσίμους νὰ διατηρῶνται ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ πρὸς πλήρωσιν κενῶν, προερχομένων ἐξ ἀνυποτάκτων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχον ὑποβάλει ἐν ἀρχῇ τῆς Συνόδου, ἐζήτησα καὶ ὑπέδειξα τὴν ἀνάγκην τῆς μὴ συμπληρώσεως οὐδενὸς κενοῦ, οὔτε τῶν κενῶν, τῶν προερχομένων ἐκ θανάτου καὶ λιποταξιῶν, ἐξ ἀπαλλαγῶν, ἐξ ἐξαιρέσεων καὶ ἐξ ἀνυποταξιῶν. Πάντες οἱ διαθέσιμοι, ἐρχόμενοι εἰς τὸν στρατὸν, νὰ ὑπηρετῶσιν ἐπὶ τρίμηνον, καὶ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν ληγούσης, νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὰς ἑστίας αὐτῶν, ἐν εὐθέτῳ δὲ χρόνῳ νὰ ζητῆται ὁ ἀναγκαῖος ἀριθμὸς πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν. Τὸν κύκλον τοῦτον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περιώρισεν εἰς μόνην τὴν κατηγορίαν τῶν κενῶν, τῶν ἐξ ἀνυποτάκτων προερχομένων. Ἐπειδὴ δὲ εἶχον ὑποβάλει τὴν πρότασιν ταύτην ἐν ἰδίῳ νομοσχεδίῳ, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν ὑποστηρίξω, καὶ τὴν ὑποστηρίζω καὶ διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν τὴν στιγμὴν ταύτην ὑποβάλλω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, βέβαιος ὤν, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ ἀποδεκτή. Εἰς τὸ ἄρθρον 100 εἶχον ἀκριβῶς ἑτοιμάσει τροπολογίαν, ὅπως διετύπωσε ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἑπομένως οὐδεμίαν ἔχω νὰ κάμω παρατήρησιν, διότι ἀρκούντως ἀνέπτυξε ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργός. Νομίζω μόνον, ὅτι ἴσως εἶναι ἀνάγκη μετὰ τὴν λέξιν «διαμονητηρίων» νὰ προστεθῇ «ἢ ἐπισήμων πιστοποιητικῶν τῶν ἁρμοδίων Προξενικῶν Ἀρχῶν»· διότι πιθανὸν πολλοὶ νὰ μὴ ἔχωσι διαμονητήρια. Ἄλλως δὲν πιστεύω, νὰ παραβλάπτῃ μία λέξις πλειότερον. Ἐγὼ διετύπωσα τὸ ἄρθρον 100 ὡς ἀκολούθως (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κληρωτοὺς κλπ.» Εἰς τὸ ἄρθρον 119 προετιθέμην βεβαίως νὰ ποιήσωμαι ἀνάπτυξίν τινα, ἀλλὰ καὶ εἰς τοῦτο μὲ ἀπήλλαξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τοῦ κόπου, διότι ἀρκετὰ τὸ ἀνέπτυξεν ὁ ἴδιος. Τῷ ὄντι, Κύριοι, οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὸ ἄρθρον 119 διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν προωρισμένων διὰ τὴν ἐφεδρείαν τοῦ στρατοῦ, νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἀξιωματικοὶ, καὶ τῶν προωρισμένων νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ ἓν ἔτος ἐπὶ τῇ καταβολῇ τοῦ χρηματικοῦ τιμήματος, τὸ ὁποῖον ὑπελόγισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς χιλίας δραχμὰς, διότι εἶναι 800, καὶ 200, τὸ διπλάσιον δηλ. τῆς καταβολῆς, γίνονται χίλιαι. Ὡς πρὸς τοὺς πρώτους, τοὺς προωρισμένους νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἀξιωματικοὶ τῆς ἐφεδρείας, νομίζω, ὅτι ὁ χρόνος τῶν 18 μηνῶν εἶναι πολύς, καὶ οὐ μόνον πολὺς, ἀλλὰ καὶ δυσανάλογος πρὸς τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται πρὸς μόρφωσιν αὐτῶν, ὡς ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας. Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὴν γενομένην ἄλλοτε, ἐν ἐπερωτήσει ἰδικῇ μου, ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν θὰ παραμείνωσιν οἱ κατατασσόμενοι ἐπὶ ἓν ἔτος, ἐξερχόμενοι δὲ ὡς ἀξιωματικοί, θὰ ὑπηρετῶσιν ἐπὶ τρίμηνον. Ἄρα 12 μῆνες ἀπαιτοῦνται ὡς διαμονὴ ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, καὶ τρεῖς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, τὸ ὅλον 15, ἀντὶ τῶν 18. Τοιαύτην τροποποίησιν ἔκαμον εἰς τὸ ἄρθρον 119. Εὑρίσκω, Κύριοι, ὅτι τὸ ἄρθρον 126, τὸ λαμβάνον τὴν θέσιν τοῦ ἄρθρου 123, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγορὰ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας, εἶναι λίαν ἐπιβαρυντικόν, διότι δι’ ἕκαστον μῆνα ἀπαλλαγῆς προσθέτου ὑπηρεσίας ὀφείλει νὰ πληρώσῃ ὁ εἰς ταύτην ὑποβαλλόμενος δραχμὰς 50, ἂν δὲ ἔχῃ ἑνὸς ἔτους πρόσθετον ὑπηρεσίαν, ἀπαιτεῖται νὰ πληρώσῃ 600 δραχμάς, πλέον 100, τὰς ὁποίας πληρόνει, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι εἶναι διαθέσιμος, ἔχομεν 700, καὶ ἐὰν ἔχῃ τὸ ἓν τέταρτον διὰ τὴν παρουσίαν του ἐν τῷ Στρατολογικῷ Συμβουλίῳ, ἀκόμη καὶ ἄλλα, σχεδὸν ἀποτελοῦνται 800 δραχμαί. Προτείνω λοιπὸν, ἵνα τὸ ποσὸν τοῦτο καταβιβασθῇ εἰς δραχμὰς 25 κατὰ μῆνα. Τὸ ἄρθρον 127 περιέχει τὴν ἐπιβολὴν χρηματικοῦ τιμήματος εἰς τοὺς μὴ παρουσιαζομένους ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Ζητῶ τὴν κατάργησιν τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκοῦσα ποινὴ ἡ τρίμηνος πρόσθετος ὑπηρεσία. Ἀφοῦ λοιπὸν ὑποχρεοῦται νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ πλέον, διατὶ νὰ πληρώσῃ καὶ δραχμὰς 50 σήμερον καὶ 25 κατὰ τὸν κείμενον νόμον; Λοιπὸν ζητῶ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου τούτου, καθόσον νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκετὴ ἡ τρίμηνος ὑπηρεσία, περὶ ἧς προβλέπει ἕτερον ἄρθρον τοῦ Στρατολογικοῦ Νόμου. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 128, τὸ λαμβάνον τὴν θέσιν τοῦ 125, ὑποβάλλω μικράν τινα τροπολογίαν, ἐλαχίστην, ἢ μᾶλλον προσθήκην λέξεώς τινος. Ἐπειδὴ εἴς τινας δήμους δὲν ὑπάρχουσι ταμεῖα ἐπαρχιακὰ, ὅπως προεβλήθη τὸ ἄρθρον, ὁ ἀπαλλασσόμενος, κατὰ τὸν νόμον, ὀφείλει νὰ μεταβῇ, ὅπου εἶναι ταμεῖον. Ἀλλ’ ἐὰν εὑρίσκεται εἰς μέρος, ὅπου δὲν ὑπάρχει ταμεῖον, νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ τὸ καταβάλῃ καὶ εἰς τὸν δημόσιον εἰσπράκτορα. Τοῦτο νομίζω, ὅτι εὐκολύνει σπουδαίως τοὺς δήμους καὶ ἰδίως τὰς νήσους, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑπάρχει ταμεῖον. Ταῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ ὑποβάλω ὡς τροπολογίαν εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἀλλὰ θὰ ὑποβάλω ἔτι μίαν παράκλησιν, ἂν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συγκατατεθῇ, ὥστε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ μὴ λάβῃ ἴδια στοιχεῖα, καὶ νὰ γίνῃ ἰδιαίτερος νόμος, ἀλλὰ τὰ ἄρθρα αὐτὰ, τὰ οὕτω τροποποιούμενα, νὰ τεθῶσιν εἰς ὑποκατάστασιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ κειμένου νόμου.

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ταῦτα γίνεται ἀκριβῶς.

§122ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἀναδημοσιευθῇ ὁλόκληρος ὁ νόμος;

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα.

§124ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐνόμιζον, ὅτι ἤθελε προκληθῆ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, πέραν τῶν τροποποιήσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας αὐτὸ ἐπάγει εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔλαβον τὴν πρόνοιαν, ἵνα ἐφοδιασθῶ μὲ τὰς ἀποδείξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἴσως ἤθελον χρησιμεύσει, ἵνα πείσω τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ὑποβάλλω. Ἀλλ’ ἀφοῦ αὐτὰς ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν περιωρίσθη εἰς τὴν μικρὰν προσθήκην, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιφέρει ἐπὶ τοῦ 119 ἄρθρου, ἀλλ’ ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ προβῇ καὶ εἰς ἀνάπτυξίν τινα γενικὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι, παρακολουθῶν αὐτὸν εἰς τὴν ὁδὸν ταύτην, νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας καὶ ἄλλοτε ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν. Ὅτε κατὰ πρῶτον συνεζητεῖτο ὁ κωδικοποιηθεὶς καὶ ἰσχύων νόμος, παρετήρησα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ διατάξεις αὐτοῦ, αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὴν ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίαν κατάταξιν, ὡς καὶ αἱ διατάξεις τοῦ προηγουμένου νόμου τοῦ 1878 δὲν ἀνταποκρίνονται ἀκριβῶς εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, τῆς ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως. Διετύπωσα μάλιστα τότε καὶ σχέδιον τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἐθεώρουν ἀπολύτως ἀναγκαίαν, διὰ νὰ δοθῇ τέλος πάντων ἔννοιά τις εἰς τὸν ὅρον τοῦτον. Ἀλλ’ αἱ παρατηρήσεις μου, Κύριοι, ὅπως δυστυχῶς πολλάκις συμβαίνει εἰς τὰς παρατηρήσεις τῶν μὴ ἀνηκόντων εἰς τὴν Συμπολίτευσιν Βουλευτῶν, οὐδόλως ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν μιᾶς Συνόδου, ἤγουν ἀμέσως εἰς τὴν ἑπομένην Σύνοδον, αὐτὸς ὁ Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν ἕτερον κείμενον τοῦ ἄρθρου 119, τροποποιοῦν τὰς διατάξεις τοῦ πρώτου. Ἔλαβον τότε ὑπ’ ὄψει τὰς διὰ τοῦ νέου κειμένου εἰσαγομένας τροποποιήσεις, καὶ ἐπείσθην ἀμέσως, ὅτι καὶ πάλιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν κατενόησε τὸ ἀντικείμενον, περὶ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ νομοθετήσῃ. Ἀντετάχθην λοιπὸν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, καὶ πράγματι ὁ Πρωθυπουργὸς ἀπέσυρε τὸ ἄρθρον. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου εἰσήγαγε νέον κείμενον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 119, ὅπερ ἐν ἀπουσίᾳ ἡμῶν ἐψηφίσθη καὶ ἔγεινε νόμος· εἶναι ὁ νόμος τοῦ 1888. Ἐν τούτοις ἰδοὺ καὶ εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον προτείνεται πάλιν τροποποίησις τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 119 διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Θέλουν ν’ ἀφαιρέσωσι τὴν λέξιν «σχεδὸν καλῶς» τῶν διπλωμάτων. Ἀρκοῦνται ἁπλῶς εἰς δίπλωμα οἱονδήποτε.

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ τοῦ «καλῶς» θέτομεν τὸ «σχεδὸν καλῶς».

§126ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐχὶ βεβαίως, διότι ὁ κείμενος νόμος λέγει «ἀπολυτήριον Γυμνασίου μὲ βαθμὸν καλῶς». Ὥστε ἔχω πληρέστατα δίκαιον, ὅτι ζητεῖται ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ ἔκφρασις «σχεδὸν καλῶς». Μόνη ἡ ἀθώα αὕτη μεταβολὴ τοῦ ἄρθρου 119 ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῆς ἠκούσατε, ὅτι ὑπεβλήθη ἑτέρα τροποποίησις παρὰ τοῦ κ. Πετρίδου, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισε καλὸν νὰ προβῇ εἰς ἐξέτασιν τῶν τροποποιήσεων τούτων. Ἀλλ’ ἐάν τις προβῇ εἰς πλήρη ἑρμηνείαν τοῦ ἐν ἰσχύι ἄρθρου 119, θέλει πεισθῆ, ὅτι δὲν ἐνόησαν κἂν περὶ τίνος πρόκειται οἱ συντάκται αὐτοῦ. Ἂν θελήσῃ τις νὰ μελετήσῃ τὴν ἱστορίαν τοῦ θεσμοῦ, θέλει παρατηρήσει, ὅτι πρόκειται περὶ συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα πρὸς ἐθελουσίαν κατάταξιν. Τὸ Δημόσιον θέλει νὰ μεταχειρισθῇ τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα ταῦτα ὡς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, ἀλλ’ αὐτοὶ δύνανται νὰ μὴ ἔχωσι τὴν διάθεσιν νὰ μορφωθῶσιν ὡς τοιοῦτοι. Ἕνεκεν τούτου τὸ Κράτος προτείνει αὐτοῖς ἐλάττωσιν τῆς κανονισμένης θητείας, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μορφωθῶσιν ἱκανοὶ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ. Ἡ τοιαύτη συμφωνία εἶναι εὐχερὴς ἐν Γαλλίᾳ, διότι ἐκεῖ ἡ θητεία εἶναι πενταετὴς καὶ δύναται τὸ Κράτος, νὰ προτείνῃ μεγάλην ἐλάττωσιν αὐτῆς εἰς τοὺς νέους, τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα τῆς ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως. Δύναται νὰ προτείνῃ αὐτοῖς νὰ ὑπηρετήσωσιν ἓν μόνον ἔτος, ἂν ἀναλάβωσι πρὸ τῆς κληρώσεως τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ μορφωθῶσιν ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ, καὶ λέγω πρὸ τῆς κληρώσεως, διότι ἐνδέχεται δι’ αὐτῆς νὰ τύχωσιν ἐνιαυσίου ὑποχρεώσεως, ἣν δὲν δύναται πλέον τὸ Κράτος νὰ ἐλαττώσῃ. Ὅθεν, πρὶν ἢ γίνῃ ἡ κλήρωσις, ὀφείλουσι νὰ δηλώσωσιν οἱ τοιοῦτοι νέοι, ἂν θέλωσι ν’ ἀναλάβωσιν ἐθελουσίαν ὑπὸ ὅρον κατάταξιν, ὅτε ἐξασφαλίζονται, ὅτι μόνον ἓν ἔτος θὰ ὑπηρετήσωσι, καὶ δὲν θὰ τρέχωσι τὸν κίνδυνον νὰ κληρωθῶσι νὰ ὑπηρετήσωσι δι’ ὅλην τὴν πενταετῆ θητείαν. Ὀφείλουσιν ὅμως ἐν τῇ διαρκείᾳ τοῦ ἔτους νὰ σπουδάσωσι τὰς γνώσεις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, καὶ ἐπειδὴ τὸ Δημόσιον θὰ κάμῃ ἔξοδα ἕνεκεν τῶν σπουδῶν των, ὀφείλουσι προσέτι νὰ πληρώσωσι καὶ τὰ ἔξοδα ταῦτα. Καὶ ταῦτα μὲν ἐν Γαλλίᾳ· ἀλλ’ ἡμεῖς, τί δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς νέους, τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα τῆς ὑπὸ ὅρον κατατάξεως, ἵνα πείσωμεν αὐτοὺς νὰ ἀναλάβωσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μορφωθῶσιν ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοί; Ἡ βαρυτέρα ὑποχρέωσις, ἣν διὰ τῆς κληρώσεως δύνανται νὰ ἀναλάβωσιν, εἶναι ὑπηρεσία 18 μηνῶν, ἐνδέχεται ὅμως νὰ ἀναλάβωσι καὶ τρίμηνον μόνον. Ἡμεῖς δυνάμεθα πρὸ τῆς κληρώσεως νὰ ὑποσχεθῶμεν αὐτοῖς ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους· ἀλλ’ ἡ διαφορὰ δὲν εἶναι σπουδαία ἀπέναντι τοῦ κινδύνου τῆς βαρυτέρας κληρώσεως, ὅταν δὲ πλέον τοῦ ἔτους ὁρίζωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν τοιούτων, οὐδὲν πλέον ἔχουσι συμφέρον νὰ ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν βαρυτέραν ἐκείνης, ἣν διὰ τῆς κληρώσεως ἐνδέχεται νὰ ἀναλάβωσι. Διὰ τοῦτο ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ ὑπὸ ὅρον ἐθελουσία κατάταξις πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται παρ’ ἡμῖν καὶ μετὰ τὴν κλήρωσιν εἰς τοὺς λαχόντας διετῆ ὑπηρεσίαν, ἐλαττουμένης ταύτης εἰς ἓν ἔτος. Τώρα, οὕτως ἐχόντων τούτων, τί διατάσσει ὁ νόμος, ὁ ψηφισθεὶς ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν ἄρθρῳ 119; Ὅ,τι καὶ τὸ νομοσχέδιον, πλὴν τοῦ «σχεδὸν καλῶς». Τὸ ἄρθρον 119 διακρίνει ἐν τῷ αʹ ἐδαφίῳ, ὅτι οἱ νέοι ἀπὸ τοῦ 19 ἔτους τῆς ἡλικίας καὶ οἱ συμπληρώσαντες τὸ 21 εἰσὶ δεκτοὶ εἰς ἐθελουσίαν κατάταξιν, ἀλλ’ ὑποχρεοῦνται νὰ δηλώσωσι τοῦτο πρὸ τῆς κληρώσεως. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα πραγματεύεται ἐν τῷ πρώτῳ ἐδαφίῳ, ἐν τῷ δευτέρῳ λησμονεῖ, ὅτι ἐγένετο ἤδη ἡ δήλωσις πρὸ τῆς κληρώσεως, διότι λέγει: «Ἐκ τῶν ἀνωτέρω οἱ μὲν δηλώσαντες πρὸ τῆς κατατάξεώς των», ὥστε ἀπαιτεῖ νέαν δήλωσιν πρὸ τῆς κατατάξεως, ἤγουν ἀφοῦ γίνῃ ἡ κλήρωσις· ὑπολαμβάνει δὲ, ὅτι ἡ δήλωσις περὶ ἀναδοχῆς ἐθελουσίας ὑπὸ ὅρον κατατάξεως δὲν περιέχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ γίνῃ τις ἔφεδρος, καὶ ἀπαιτεῖ ἰδιαιτέραν περὶ τούτου δήλωσιν. Καὶ οἱ μὲν ποιήσαντες τοιαύτην δήλωσιν «κατατάσσονται ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος», ἀλλὰ τότε τί θέλουσιν οὗτοι κερδίσει, προτιμῶντες τὴν ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίαν κατάταξιν; Μετὰ τὴν κλήρωσιν γνωρίζει ἕκαστος, τίνα θητείαν θὰ ὑπηρετήσῃ. Ἐὰν ἦναι τρίμηνος, δὲν θὰ ζητήσῃ βεβαίως μείζονα, ἐὰν δὲ ἦναι 13 μηνῶν, τρεῖς μόνον μῆνας θὰ κερδήσῃ, προτιμῶν τὴν ἐθελουσίαν ὑπὸ ὅρον κατάταξιν! Ἐν Γαλλίᾳ προτιμᾷ βεβαίως ταύτην, διότι θὰ κερδήσῃ 4 ἔτη. Ἀλλ’ ὁ ἡμέτερος νόμος δὲν προβλέπει μόνον περὶ τῶν δηλωσάντων πρὸ τῆς κατατάξεώς των, ὅτι ἐπιθυμοῦσι ν’ ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, οἵτινες κατατάσσονται ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος· προβλέπει καὶ περὶ τῶν μὴ δηλωσάντων, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ. Ἐνῷ δὲ πᾶς τις ὑπέθετεν, ὅτι οἱ τοιοῦτοι εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν θητείαν, ἣν ἔλαβον κατὰ τὴν κλήρωσιν, κατὰ τὸν νόμον κατατάσονται ἐπὶ ἓν ἔτος καὶ ἐπὶ καταβολῇ διπλασίου χρηματικοῦ τιμήματος, καὶ προσέτι δραχμῶν 800. Πρὸς τί ταῦτα πάντα; Καὶ ὁποία τις εἶναι ἡ τοιαύτη σύμβασις, ὑποχρεωτικὴ ἢ ἑκουσία;

§127ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐχόντων διετῆ ὑπηρεσίαν.

§128ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τούτων πραγματεύεται τὸ ἑπόμενον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἐπιτρέπεται, ὅπως καὶ μετὰ τὴν κλήρωσιν δηλώσωσιν οἱ τυχόντες διετοῦς ὑποχρεώσεως, ὅτι ἀναλαμβάνουσιν ἐθελουσίαν ὑπὸ ὅρον ἐπὶ ἓν ἔτος ὑποχρέωσιν, πληρόνοντες τὸ ἄνω τίμημα. Ἐπιτρέπει δὲ καὶ εἰς τοὺς διαθεσίμους καὶ ἀπαλλαγέντας, νὰ δηλώσωσιν, οὐχὶ ὅτι ἀναλαμβάνουσιν ἐθελουσίαν ὑπὸ ὅρον κατάταξιν, ἀλλ’ ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, ὥστε ἀκολουθοῦσι τὰ μαθήματα τῆς Σχολῆς! Πρόδηλον σύγχυσιν ἀποδεικνύουσιν αἱ διατάξεις αὗται. Ἀφοῦ καὶ μετὰ τὴν κλήρωσιν δύνανται οἱ λαχόντες διετοῦς ὑποχρεώσεως, νὰ ἀναλάβωσιν ἐθελουσίαν ἐπὶ ἓν ἔτος ὑπὸ ὅρον κατάταξιν, ὑπὸ τὰ αὐτὰ χρηματικὰ βάρη, ὡς καὶ πρὸ τῆς κληρώσεως, πάντες θὰ περιμείνωσι τὴν κλήρωσιν, ἵνα κανονίσωσι τὴν διαγωγήν των. Ἀλλὰ καὶ μετ’ αὐτὴν τίς θὰ πληρώσῃ τόσα χρήματα, ἵνα ἀπαλλαχθῇ ὑπηρεσίας ὀλίγων μηνῶν; Πῶς ἐξηγεῖται δὲ ἡ διάκρισις μεταξὺ ὑπὸ ὅρον κατατάξεως, ἥτις ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς διετεῖς, καὶ ἐπιθυμίας βαθμοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, ἥτις ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς διαθεσίμους καὶ ἀπαλλαγέντας; Καὶ διατὶ οὗτοι μόνοι παραπέμπονται εἰς τὴν Σχολὴν, οὐχὶ δὲ καὶ οἱ πρῶτοι; Πῶς δὲ τὸ ἄρθρον 119 πραγματεύεται πάλιν ἐν τέλει περὶ τῶν τυχόντων διετοῦς ὑποχρεώσεως καὶ μὴ δηλωσάντων πρὸ ἢ μετὰ τὴν κλήρωσιν, ὅτι ἀναλαμβάνουσιν ἑκουσίαν ὑπὸ ὅρον κατάταξιν, καὶ παραπέμπει καὶ τούτους εἰς τὴν Σχολὴν, χωρὶς νὰ ἀπαιτῇ χρηματικὸν τίμημα καὶ δραχμὰς 800;

§129ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ εἶναι τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως.

§130ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐναντίον λέγει τὸ ἄρθρον.

§131ΚΟΡΠΑΣ. Ἡ ὑπὸ ὅρον κατάταξις δὲν ἐπιβάλλεται· δύναται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκληρώθη διὰ διετῆ ὑπηρεσίαν, νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ πρῶτον ἔτος, καταβάλλων τὸ ποσόν. Οὕτως ὁ νόμος ἐλειτούργησεν. Οἱ πλεῖστοι, οἱ δυνάμενοι νὰ καταβάλλωσι τὰς 800 δραχμὰς, ὑπηρετοῦσιν ἓν ἔτος.

§132ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐρωτῶ, τί ἐφηρμόζετο, ἀλλὰ τί λέγει ὁ νόμος, ὃν ἔχομεν ἐν ἰσχύϊ.

§133ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπὸ ὅρον δὲν δύναταί τις νὰ καταταχθῇ, εἰμὴ ἂν δηλώσῃ τὴν περὶ τούτου θέλησίν του πρὸ τῆς ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου κληρώσεως τῶν στρατευσίμων τοῦ δήμου του. Ἀφοῦ δὲ, δηλώσας τοῦτο, ἀποκτήσῃ τὸ δικαίωμα, ἔχει πρὸ τῆς κατατάξεως τὴν ἐπιλογὴν, εἴτε νὰ δηλώσῃ, ὅτι θέλει νὰ γενῇ ἔφεδρος ἀξιωματικὸς, περιοριζομένης ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τῆς ὑποχρεώσεώς του ἀπὸ 24 μηνῶν εἰς 18, εἴτε, μὴ ποιούμενος τοιαύτην δήλωσιν, νὰ καταβάλῃ χρηματικὸν τίμημα 1000 δραχμῶν· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει περιορίζεται ἡ ὑποχρέωσίς του ἀπὸ 24 μηνῶν εἰς 12, ἀκολουθεῖ δὲ οὗτος, τῇ διαταγῇ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, τὰ μαθήματα τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν.

§134ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἁπλῶς, ἂν συγκρίνῃ τις τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου μὲ τὰ προηγούμενα, θέλει πεισθῆ, ὅτι πρόκειται περὶ πραγμάτων ἐντελῶς ἀντιφατικῶν. Σᾶς διαβεβαιῶ δὲ, ὅτι ἀμφιβάλλω, ἂν ὑπάρχῃ ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν διάταξις μᾶλλον συγκεχυμένη ταύτης, περὶ ἧς πρόκειται. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ὀρθὰ ἦσαν τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1878 δὲν ἐνοήθη ἡ ἔννοια τῆς ἐθελουσίας ὑπὸ ὅρον κατατάξεως. Ὀλίγας λέξεις ἤδη θὰ προσθέσω ὡς πρὸς τὸ ἀντισήκωμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐθεώρησε τέλος καλὸν νὰ ἐξομοιώσῃ τοῦτο δι’ ἅπαντας τοὺς κληρωτούς. Αὐτὴν τὴν ἐξομοίωσιν ἀπὸ τῆς πρώτης εἰσαγωγῆς τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ὑπεστήριξα. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἤθελε νὰ πεισθῇ, καὶ ἐκανόνισε τὴν διαφορὰν κατὰ τὴν μισθωτικὴν ἀξίαν τῶν οἰκιῶν τῶν κληρωτῶν, πρὸς ἀνεύρεσιν τῆς ὁποίας εἰσήγαγε ποικίλην καὶ αὐθαίρετον διαδικασίαν. Εὐχαρίστως ἤδη βλέπω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἐπλανήθη, καὶ ἐπανέρχεται εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι ἓν ἀντισήκωμα πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ δι’ ὅλον τὸν κόσμον, ἥτις εἶναι ἡ μόνη ὀρθὴ καὶ δικαία, διότι ἅπαντες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου, καὶ τῆς αὐτῆς ὑποχρεώσεως ἀπαλλασσόμενοι, εἰς τὴν αὐτὴν δέον νὰ ὑποχρεωθῶσι πληρωμὴν, ἂν δέ τινες ἦναι πλησιώτεροι τῶν ἄλλων, ὑποβάλλονται ὡς ἐκ τούτου εἰς ἰδιαιτέρους φόρους διὰ τὴν μείζονα περιουσίαν. Ὁπωσδήποτε εἶναι εὐχάριστον, διότι ἐπὶ τέλους, μετὰ πολλὰς περιπλανήσεις, ἐπανήλθομεν εἰς τὸ σημεῖον, ὅθεν δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπομακρυνθῶμεν.

§135ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν περιπλοκὴν, ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 119, ἐπιφέρει ἡ τελευταία παράγραφος, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ μὴ δηλώσαντες, ὅτι ἐπιθυμοῦσι ν’ ἀναλάβωσιν ἐθελουσίαν ὑπὸ ὅρον κατάταξιν, ἀκολουθοῦσι τὰ μαθήματα τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Τὸ ἄρθρον 119 παρέχει ἓν προνόμιον εἰς τοὺς ἔχοντας διπλώματα καὶ τοῦτο συνίσταται, εἰς τὸ νὰ κατατάσσωνται εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, χωρὶς νὰ πληρώνωσι τίποτε, ἢ νὰ ὑπηρετήσωσιν ὀλιγώτερον χρόνον ἀπὸ τοὺς ἄλλους, καταβάλλοντες ἀποζημίωσιν. Αὐτὸ εἶναι προνόμιον τῶν διπλωματούχων, καὶ τούτου εἶναι ἐλεύθερος ἕκαστος, νὰ κάμῃ ἢ μὴ χρῆσιν. Ἐκεῖνος δὲ, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ κάμῃ χρῆσιν, ἐξομοιοῦται μὲ τοὺς ἄλλους στρατευσίμους καὶ ἀκολουθεῖ τὴν θέσιν αὐτῶν. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ τοῖς ἐπιβάλητε διὰ τῆς τελευταίας παραγράφου, διὰ τῆς ὁποίας τοὺς θέλετε εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν· τί νὰ κάμουν ἐκεῖ, ἀφοῦ ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν θέλουν νὰ γίνουν ἀξιωματικοί; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ τελευταία παράγραφος πρέπει νὰ λείψῃ.

§136ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ νὰ λείψῃ; Εἶναι οὗτοι στρατιῶται καὶ ὀφείλουσι νὰ ὑπακούσωσιν εἰς πᾶσαν διαταγὴν τῶν ἀνωτέρων αὑτῶν, ὀφείλουσι νὰ ἐκτελῶσι πᾶσαν ὑπηρεσίαν στρατιώτου, τῶν ὑπηρεσιῶν δὲ τούτων ἁπασῶν ἡ ἐλαφροτέρα εἶναι ἡ τοῦ διδάσκεσθαι ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν παρεδέχθη τὰς εἰσηγήσεις τῶν διευθυνόντων τὴν Σχολὴν, οἵτινες ἤθελον τὴν ἀφομοίωσιν αὐτῆς περὶ τὰ τῆς διαίτης πρὸς τὰς λοιπὰς Σχολὰς, καὶ ἰδίως τὴν παροχὴν εἰς τοὺς ἐν αὐτῇ κατατεταγμένους εὐκολιῶν, χάριν τῆς παιδεύσεως, διότι κατὰ τοὺς εἰσηγουμένους τὴν γνώμην ταύτην, ὁ παιδευόμενος ἔχει ἀνάγκην περιποιήσεως, ἧς δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ ἐν τῷ στρατεύματι ὑπηρετῶν, τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως δὲν παρεδέχθη τὴν εἰσήγησιν. Τὸ Ὑπουργεῖον φρονεῖ, ὅτι οἱ ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ἐφέδρων κατατεταγμένοι πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν σκληραγωγίαν στρατιώτου, τὴν δὲ παίδευσιν καὶ ἄσκησιν ἐν τῇ Σχολῇ κρίνει ὀλιγώτερον ἐπίπονον τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀσκήσεως τοῦ ἐν τῷ στρατεύματι στρατιώτου, διότι παρ’ ἡμῖν αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ ἐν τῷ στρατεύματι κατατεταγμένου, περιλαμβάνουσαι συνάμα καὶ ἄσκησιν καὶ ὑπηρεσίαν, εἶναι βαρύταται....

§137ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν θέλῃ;

§138ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχει «θέλω» ὁ στρατιώτης· διότι βεβαίως, ἐὰν εἰσηκούετο ὁ στρατιώτης, ὅ,τι αὐτὸς θέλει εἶναι, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἑστίαν του, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι στρατιώτης, ὑποχρεοῦται νὰ ἀσκῆται, νὰ παιδεύηται καὶ νὰ ὑπηρετῇ εἴτε ἐν τῷ στρατῶνι, εἴτε ἐν τῇ Σχολῇ· τοῦτο ὁρίζει τὸ ἐδάφιον.

§139ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ὁ ἔφεδρος στρατιώτης ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ μετὰ τὴν ἔξοδόν του ἐκ τοῦ στρατοῦ.

§140ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 119 ὑποχρέωσις ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν ἐν τῇ Σχολῇ, διαρκούσης τῆς θητείας.

§141ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄνευ περαιτέρω ὑποχρεώσεως.

§142ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄνευ περαιτέρω ὑποχρεώσεως, ἀποῤῥεούσης ἐκ τοῦ ἄρθρου 119, ὑφισταμένων ὅμως τῶν γενικῶν ὑποχρεώσεων τοῦ διανύσαντος τὴν θητείαν αὐτοῦ στρατευσίμου.

§143ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τῆς Σχολῆς, παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι, ἂν ἐρωτήσῃ τοὺς ἐν τῇ Σχολῇ σήμερον εὑρισκομένους, ἄνευ ἐξαιρέσεως, ἅπαντες ἐν γένει θὰ προτιμήσωσι τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τακτικοῦ στρατιώτου, διὰ ν’ ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ τὴν τῆς Σχολῆς, διότι ἡ θέσις των ἐν αὐτῇ εἶναι χειροτέρα. Καὶ ἡ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν ἐκπληροῦσιν, εἶναι βαρυτέρα, καὶ ἡ πειθαρχία, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλονται αὐστηροτέρα, καὶ ἡ δίαιτα, τὴν ὁποίαν ἔχουσι, κατωτέρα, καὶ ἐὰν ἦναι ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι μου, ὡς κατάλυμα αὐτῶν χρησιμεύει ὁ σταῦλος τοῦ πυροβολικοῦ, ἤτοι παράπηγμα ἐκ σανίδων, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευε προσωρινῶς διὰ σταύλους τῶν ζώων, ὅταν δὲ πνέῃ ἄνεμος, οἱ κοιμώμενοι ἐντὸς αὐτοῦ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ προφυλάττωνται ἀπὸ τὰ ὑπάρχοντα ῥεύματα. Χθὲς ἤκουσα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ σήμερον ἀκόμη, λέγοντος, ὅτι πρόκειται περὶ νέων, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε ἔλαβον ἀνατροφὴν ἐν τῇ οἰκογενείᾳ των, ἐκπαίδευσιν εἰς τὰ Γυμνάσια καὶ Πανεπιστήμια, καὶ ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὀφείλεται ἰδιαιτέρα πρόνοια, ὅπως προτιμῶσι τὴν ἐν τῇ Σχολῇ εἴσοδον τῆς κοινῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, καὶ εἰς τοῦτο ἀφορᾷ ὁ νόμος· καὶ μ’ ὅλον τοῦτο, ὄχι μόνον οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη, ἀλλὰ σήμερον, ἐπαναλαμβάνω, ὅλοι οἱ ἐν τῇ Σχολῇ προτιμῶσι τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἁπλοῦ στρατιώτου, τῆς τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, διότι σὺν τοῖς ἄλλοις, ὅταν εὑρίσκωνται ἐν τῇ τακτικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἔχουσι τοὐλάχιστον τὰς ὥρας τῆς ἀνέσεως καὶ τῆς ἀδείας, καὶ κατὰ τὰς ὥρας ἐκείνας ἐξερχόμενοι δύνανται νὰ ἀναπληρώσωσι τὴν ἔλλειψιν τῆς τροφῆς, καθόσον, βεβαιώθητε, ὅτι πεινῶσιν οἱ νέοι ἐντὸς τῆς Σχολῆς καὶ δὲν δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν οὔτε ἕνα καφὲν, οὔτε μίαν κουλοῦραν ν’ ἀγοράσωσιν! Ἐσχάτως μόνον τοῖς ἐπετράπη νὰ ἐξέρχωνται κατὰ τὸ ἑσπέρας, καὶ δύνανται τότε νὰ ἱκανοποιῶσι τὴν πεῖνάν των· διότι ἡ τροφή, ἡ ὁποία τοῖς παρέχεται, εἶναι, τὴν μὲν πρωΐαν τὸ λεγόμενον ῥόφημα, τὴν μεσημβρίαν ἡ λεγομένη σοῦπα μὲ ὀλίγον κρέας, τὸ δὲ ἑσπέρας ὀλίγος τυρὸς κοινὸς, τὴν δὲ τεσσαρακοστὴν εἶναι ἡ σοῦπα ἐκ κρομμύων καὶ φασολίων, σοῦπα, τὴν ὁποίαν παρασκευάζουσι μόνοι των, διότι αὐτοὶ εἶναι καὶ μάγειροι. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, Κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῶσιν οἱ νέοι νὰ προσέλθωσιν ἑκουσίως; τόσῳ δὲ εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, ὥστε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διὰ νὰ κάμῃ τὸν νόμον νὰ λειτουργήσῃ, ἀναγκαστικῶς περιεσύναξεν ὅλους τοὺς ἔχοντας ἐν γένει τὰ προσόντα, τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῷ νόμῳ, καὶ τοὺς ἔκλεισεν εἰς τὴν Σχολήν. Τούτων ἕνεκα θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Σχολὴν καὶ πράξῃ τοὐλάχιστον, ὅ,τι ἡ φιλανθρωπία ἐπιβάλλει, διότι αἱ οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι στέλλουσι τοὺς υἱούς των εἰς τὸν στρατὸν, δὲν εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ τοὺς στέλλωσιν εἰς τοιαύτην βεβαίαν θυσίαν τῆς ὑγείας των, διότι ὑπόκεινται εἰς μυρίας ἀσθενείας, διαιτώμενοι, ὅπως διαιτῶνται, νέοι ἐξερχόμενοι ἐκ τῶν σχολείων καὶ τῆς μελέτης.

§144ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον, ὅτι οἱ στρατεύσιμοι, οἱ κατατασσόμενοι ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, εἶναι στρατιῶται, τὸ δὲ παράπονον εἶναι ἀκριβῶς τοῦτο, ὅτι ὑποβάλλονται εἰς τὴν δίαιταν τοῦ στρατιώτου. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησε, τίνα τροφὴν λαμβάνουσιν οὗτοι τὴν πρωΐαν, τίνα τὴν μεσημβρίαν καὶ τίνα τὸ ἑσπέρας. Αὕτη εἶναι ἡ κατὰ τὸν Κανονισμὸν τροφὴ τοῦ στρατιώτου. Ἐὰν μὴ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἱ ὑπὸ ὅρον ἐθελονταὶ, θὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατεύματι, ἡ δὲ δίαιτα αὐτῶν ἔσται ἡ ἐκτεθεῖσα. Ὑπάρχουσι δύο συστήματα, στηριζόμενα ἐπὶ ὑποθέσεων διαφόρων, τοῦτο μὲν, καθ’ ὃ ὁ στρατεύσιμος, ὁ εἰσερχόμενος εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, γίνεται ἀπὸ στρατιώτου μαθητὴς, ἐκεῖνο δὲ, καθ’ ὃ εἰσερχόμενος εἰς τὴν Σχολὴν ὁ στρατεύσιμος δὲν παύει ὢν στρατιώτης καὶ ὑπέχων τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἄλλων στρατιωτῶν. Ταύτην ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Σχολὴ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν εἶναι ἀφομοιωτέα κατὰ τὴν δίαιταν, οὐχὶ πρὸς τὰς ἄλλας Σχολὰς, ἀλλὰ πρὸς τὸ ἄλλο στράτευμα. Ἡ ἀνάλογος πρὸς τὴν διανοητικὴν καὶ ἠθικὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐκπαιδευομένων ἀνωτέρα παίδευσις καὶ ἄσκησις ἐν τῇ Σχολῇ, ἢ ἐν τῷ στρατεύματι, οὐδὲν παρέχει εἰς τοὺς ἐν τῇ Σχολῇ δικαίωμα, ὅπως κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὑποχρεωτικῆς αὐτῶν ἐν τῷ στρατῷ παραμονῆς διαιτῶνται ἁβρότερον τῶν ἐν τοῖς στρατῶσι στρατιωτῶν.

§145ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δυστυχῶς, συντεταγμένον, ὅπως εἶναι συντεταγμένον, ἀσαφῶς παρέσχεν ἀφορμὴν εἰς διπλῆν συζήτησιν· μίαν συζήτησιν τυπικὴν, ἀφορῶσαν εἰς τὰς διατάξεις, τὰς περιλαμβανομένας ἐν τῷ νόμῳ, καὶ τὴν ἔρευναν, ἐὰν περιλαμβάνωνται τοιαῦται, ὁποίας ὁ νομοθέτης ἠθέλησε νὰ περιλάβῃ, καὶ δεύτερον ἐπὶ τῆς οὐσίας αὐτῶν τῶν διατάξεων. Χθὲς, λαβὼν τὸν λόγον, ἐδήλωσα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ λέγω εὐχαρίστως, ὅτι ἡ δήλωσίς μου αὕτη ἔλαβε σάρκα,—ὅτι, ὅπως συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, χρήζει, ἵνα ἑκάστοτε ἐννοῶμεν τὰς διατάξεις αὐτοῦ, τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον τὴν ἀναλυτικὴν ἑρμηνείαν· χρήζουσιν ἑκάστοτε ἑρμηνευτοῦ, ὥστε νὰ ἔχωμεν ὡρισμένην γνώμην περὶ τῶν δι’ αὐτῶν διατασσομένων, καὶ δὲν χρειάζεται ἄλλη ἀπόδειξις τούτου, ἀλλ’ αὕτη τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας ἡ πλάνη, ἢ ἡ ὀρθὴ ἑρμηνεία, ἀρκεῖ νὰ καταδείξῃ ἡλίκη ἀσάφεια ἐπισκοτίζει τὰς διατάξεις αὐτοῦ, ἀφοῦ εὑρέθη εἷς τῶν σπουδαιοτέρων νομομαθῶν, τῶν παρακαθημένων ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, εἰς τὴν δυσχερῆ θέσιν καὶ τὸν κίνδυνον νὰ παρερμηνεύσῃ τὸ νομοσχέδιον, νὰ πλανηθῇ. Καὶ ἀληθῶς εἶναι τὸ ἄρθρον λίαν σκοτεινόν, διότι ἓν ἄρθρον νόμου, συγκείμενον ἐξ 60 ἢ 70 γραμμῶν καὶ περιλαμβάνον 3 ἢ 4 διατάξεις, κανονιζούσας πολλὰς σχέσεις καὶ καθοριζούσας πλείονα πράγματα, ἦτο ἑπόμενον νὰ φέρῃ σύγχυσιν. Πλὴν τούτων παρέχει καὶ ἄλλην σύγχυσιν, ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐδήλωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας καὶ τὴν ὁποίαν ἀνέβην τὸ βῆμα καὶ ἐγὼ ἵν’ ἀναπτύξω. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν τάξιν ταύτην τῶν πολιτῶν, ἡ ὁποία διὰ τῶν μακρῶν σπουδῶν καὶ πνευματικῶν ἀγώνων καὶ ὑλικῶν θυσιῶν παρεσκευάσθη, ὅπως ὑπηρετήσῃ τὴν κοινωνίαν ἐν ταῖς ἐπιστήμαις καὶ ταῖς ἀνωτέραις βιοτεχνίαις, ἐπιθυμεῖ νὰ παράσχῃ ἀνακούφισίν τινα τῆς στρατιωτικῆς αὐτῆς ὑποχρεώσεως, ἐπὶ τῇ ἐπιθυμίᾳ, τοῦ νὰ ἀνταλλάξῃ ταύτην ἡ Πολιτεία διὰ τῆς παροχῆς τῆς συγκαταθέσεώς των, τοῦ νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοὶ ἔφεδροι. Ἡ τάξις δὲ τῶν ἐπιθυμούντων νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν εἶναι ἡ τῶν ἀποφοίτων τοῦ Πανεπιστημίου, τῶν Πολυτεχνικῶν Σχολῶν καὶ τῶν Γυμνασίων, ἄνευ διακρίσεως βαθμῶν· αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις τῶν στρατευσίμων, οἱ ὁποῖοι δύνανται, ἐὰν θέλωσι, νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως. Οἱ κατατασσόμενοι ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 119, πρέπει νὰ δηλώσωσι τοῦτο ἀναγκαίως πρὸ τῆς κληρώσεως· δηλώσαντες δὲ τοῦτο, δύνανται νὰ προσφύγωσιν εἰς δευτέραν δήλωσιν κατόπιν, ἐὰν ἐπιθυμῶσι νὰ καταβάλωσιν ὡς ἀντισήκωμα τοῦ ἑνὸς ἔτους χιλίας δραχμάς· οἱ τοῦτο δηλώσαντες ὑποχρεοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς ἁπλοῖ στρατιῶται ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ ἓν ἔτος· ἐὰν δὲ δηλώσωσιν, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ γίνωσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοί, εἶναι ἡ ἄλλη περίπτωσις, τότε εἰσάγονται εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἀξιωματικῶν ἐφέδρων, ὑπηρετοῦσι 18 μῆνας ἄνευ πληρωμῆς ἀντισηκώματός τινος καὶ ἐξέρχονται ἔφεδροι ἀξιωματικοί. Ἀλλ’ ἡ τελευταία διάταξις τοῦ ἐδαφίου καταργεῖ ἐντελῶς ὠφέλειάν τινα, τὴν ὁποίαν εἶχον οἱ δηλώσαντες πρῶτον· διότι ὁ νομοθέτης λέγει, ὅτι τότε θὰ σοὶ παρέξω ἀνακούφισίν τινα τῆς διετοῦς ὑποχρεώσεώς σου, ἐὰν δηλώσῃς πρὸ τῆς κατατάξεώς σου, ὅτι ἐπιθυμεῖς νὰ γίνῃς ἔφεδρος ἀξιωματικός· ἐὰν δὲ δὲν δηλώσῃς, θέλεις καταταχθῇ ἑκὼν ἄκων εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Ἰδοὺ τί λέγει. (Ἀναγινώσκει). Μολονότι ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος εἶναι τεταγμένος διὰ τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἶναι ἑνὸς ἔτους καὶ ἡμίσεος, μετὰ τὴν δήλωσίν του δὲ θὰ περιορισθῇ εἰς 15 μῆνας.

§146ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ.....

§147ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ ποιοῦμαι χρῆσιν τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ διάρκεια τῶν μαθημάτων τῆς Σχολῆς εἶναι ἑνὸς ἔτους καὶ τριῶν μηνῶν, εἰς τὸν στρατὸν εἶναι 15 μηνῶν, αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν λαμβάνουν οἱ μὴ δηλώσαντες, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ καταταχθῶσιν ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι παραλογώτατον. Ὁ ζῆλος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοῦ νὰ μορφώσῃ σῶμα ἀξιωματικῶν ἐφέδρων, ὁμολογουμένως εἶναι ἀξιέπαινος· τὸ ζήτημα δὲ εἶναι σοβαρόν, καὶ δὲν εἶμαι μὲν ἐξ ἐπαγγέλματος στρατιωτικός, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δύναμαι νὰ κρίνω, θεωρῶ λίαν σπουδαῖον τὸ ζήτημα τῆς παρασκευῆς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, διότι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Πατρὶς ἤθελεν ἀναγκασθῆ νὰ καλέσῃ ὑπὸ τὰ ὅπλα 100,000 ἀνδρῶν, θέλομεν εὑρεθῆ, εἰς ἣν εὑρέθημεν κατάστασιν κατὰ τὰς παρελθούσας ἐπιστρατείας, ἄνευ ἀξιωματικῶν· διότι δὲν θὰ ὑπάρχωσιν, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἀνάλογα στελέχη τῆς τόσης δυνάμεως· θὰ ἤμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τάξωμεν λοχίας, καὶ δεκανεῖς, ὅπως ἐκτελῶσιν ὑπηρεσίαν ἀξιωματικῶν. Καὶ εἴδομεν τὸ λυπηρὸν φαινόμενον κατὰ τὴν ἐπιστρατείαν τὴν τελευταίαν, λόχους ὁλοκλήρους διοικουμένους ἀπὸ λοχίας, καὶ ἀφοῦ δαπανῶμεν 15 ἢ 20 ἑκατομμύρια ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ καὶ δὲν ἠξεύρω καὶ πόσην ἐξαντλοῦμεν κοινωνικὴν πρὸς τοῦτο δύναμιν, καὶ ἀφοῦ ἔχομεν ἀποθέσει τὰς ἐλπίδας τοῦ μέλλοντος τοῦ τόπου καὶ τὴν πλήρωσιν τῶν ἐθνικῶν πόθων εἰς τὴν ἐπιστρατείαν, πολὺ εὐλόγως, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπεῖγον καὶ ἀναγκαιότατον, ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μεριμνήσῃ περὶ μορφώσεως τῶν ἀναγκαιούντων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ὄχι διὰ λέξεων, ἀπὸ τοῦ βήματος λεγομένων, ἀλλὰ διὰ διατάξεων θετικῶν, δυναμένων νὰ ἐφελκύσωσι τὴν προθυμίαν ἐκείνων, οἵτινες δύνανται, ἐν βραχεῖ ἐκπαιδευόμενοι, νὰ γίνωσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοί. Διότι εἰς οὐδὲν μοὶ φαίνονται λυσιτελῆ, ἀλλὰ καὶ ἀποτρεπτικὰ ἀπὸ τοῦ σκοποῦ εἶναι τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐκτὸς ἐὰν δὲν ἐνδιαφέρηται, σκεπτόμενος περὶ παρασκευῆς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οὔτε περὶ ἐμπνεύσεως εἰς νέους ἀνεπτυγμένους καὶ ἐπιστήμονας τοῦ στρατιωτικοῦ αἰσθήματος, οὔτε περὶ εὑρέσεως εὐγενοῦς ἐλατηρίου, μέλλοντος νὰ κινῇ τούτους ἐπὶ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν κατώρθωσε νὰ σπουδαιολογῇ καὶ ἐν τῷ βʹ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 119, προκειμένου νὰ ἐφελκύσῃ εἰς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, τοὺς ἀπαλλαγέντας καὶ τοὺς διαθεσίμους· διότι τί περιλαμβάνει ἡ διάταξις αὕτη; (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται ὅπως, μετὰ τὴν κλήρωσιν καὶ μέχρι 1 Αὐγούστου, ἐκ τῶν τυχόντων διετοῦς ὑποχρεώσεως, τῶν διαθεσίμων καὶ τῶν ἀπαλλαγέντων, τῶν ἐχόντων τὰ ὑπὸ τῆς ἀνωτέρω παραγράφου ὁριζόμενα προσόντα, οἱ μὲν πρῶτοι δηλώσωσιν, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἀναλάβωσιν ἐθελουσίαν ὑπὸ ὅρον ἐπὶ ἓν ἔτος ὑποχρέωσιν, ὅτε καταβάλλουσι τὸ ὑπὸ τῆς αὐτῆς παραγράφου ὁριζόμενον τίμημα, οἱ δὲ τῶν δύο ἑτέρων κατηγοριῶν δηλώσωσι μέχρι τῆς αὐτῆς ἐποχῆς, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, ὅτε, εἰς οὐδεμίαν χρηματικὴν καταβολὴν ὑποβαλλόμενοι καὶ παύοντες τοῦ νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν διαθεσίμων ἢ τῶν ἀπαλλαγέντων, ἀκολοθοῦσι τὰ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν μαθήματα, ἐπανερχομένων κτλ.» Ἀλλὰ τοῦ ἀχανοῦς τούτου ἄρθρου ἡ θεμελιώδης ἔννοια τίς εἶναι; Ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὰς τὰς τρεῖς κατηγορίας, ὧν μία εἶναι ἡ τῶν τυχόντων διετοῦς ὑποχρεώσεως, δευτέρα ἡ τῶν διαθεσίμων, τῶν τυχόντων τριμήνου ὑποχρεώσεως, καὶ τρίτη ἡ τῶν ἀπαλλαγέντων, ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὰς νὰ δηλώσωσι μέχρι τῆς 1 Αὐγούστου, οἱ μὲν πρῶτοι, οἱ ἔχοντες διετῆ ὑποχρέωσιν, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἀναλάβωσιν ἐθελουσίως ὑπὸ ὅρον ἐπὶ ἓν ἔτος ὑποχρέωσιν· μετὰ τὴν κλήρωσιν εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ τυχόντες κλήρου διετοῦς ὑποχρεώσεως, νὰ δηλώσωσιν, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἀναλάβωσιν ἐθελουσίαν ὑπὸ ὅρον κατάταξιν· καὶ ἐὰν δηλώσωσι τοῦτο μετὰ τὴν κλήρωσιν, τότε καταβάλλουσι μέχρι πρώτης Αὐγούστου τὸ ὑπ’ αὐτῆς τῆς παραγράφου ὁριζόμενον χιλιόδραχμον τίμημα, καὶ ὑπηρετοῦσιν ἓν μόνον ἔτος· ἐν τῷ στρατῷ· οἱ δὲ τῶν ἑτέρων δύο κατηγοριῶν, ἤτοι τῶν διαθεσίμων καὶ τῶν ἀπαλλαγέντων, ἐπιτρέπεται νὰ δηλώσωσι μέχρι τῆς 1 Αὐγούστου, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, ὅτε, ἐὰν δηλώσωσι τοῦτο, χαρίζει ἡ Πολιτεία τὸ χιλιόδραχμον τίμημα, λαμβάνουσα ὡς ἀντάλλαγμα παρ’ αὐτῶν, τί νομίζετε; τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῶν νὰ ὑπηρετήσωσιν ἀντὶ τριῶν μηνῶν δεκαὲξ ἢ δεκαοκτὼ μῆνας, ἀκολουθοῦντες τὰ μαθήματα τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν· καὶ ἂν κατὰ τὰς ἐξετάσεις αὐτῶν ἀποτύχωσι, θὰ ὑπηρετήσωσι δύο ὅλα ἔτη, ἐνῷ ἐκ τοῦ κλήρου των εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσωσι τρεῖς μόνον μῆνας! Διὰ τοιούτων ἀντιδομάτων ἀναμένει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐφελκύσῃ τοὺς νέους ἐπιστήμονας εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν; Ἀλλὰ, Κύριοι, νέος ἐπιστήμων μετὰ τόσας δαπάνας, ἃς κατέβαλε, μετὰ τόσους πνευματικοὺς ἀγῶνας, ὅπως καταρτισθῇ ἐπιστήμων, σπεύδει, ὡς εἶναι ἑπόμενον, νὰ ἔλθῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὸ πρακτικὸν στάδιον καὶ μετερχόμενος τὸ ἑαυτοῦ ἐπάγγελμα νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνακουφίσῃ ἀπὸ τὴν δαπάνην ἑαυτοῦ τὴν οἰκογένειάν του. Οὗτος, τυχὼν τῆς εὐμενείας τοῦ κλήρου, τοῦ νὰ ὑπηρετήσῃ δηλαδὴ ὡς διαθέσιμος τρεῖς μόνον μῆνας, εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις, σκεπτόμενος σπουδαίως, ὅτι ἤθελε στέρξει νὰ ὑπηρετήσῃ ἑτέρους 12 μῆνας μαθητευόμενος καὶ οἰκτρῶς διαιτώμενος εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐκείνην, ὁποίαν τὴν περιέγραψεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας, ἧς τὴν περιγραφὴν δὲν διέψευσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅπου νέοι ἁβροδίαιτοι ὑποχρεοῦνται εἰς δίαιταν Σπαρτιατικὴν τοῦ μέλανος ζωμοῦ, τῆς πείνης μᾶλλον, εἰς τὴν ἐν σταύλοις ξυλοπήκτοις διανυκτέρευσιν, ἐν παγετῷ, τὴν ὁποίαν χαίρων ἤκουσα προτεινομένην ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, χάριν τῆς ἰσότητος, καὶ ἐξ ἔρωτος στρατιωτικοῦ; Καὶ ἡ Πολιτεία τῷ χαρίζει τὰς 800 δραχμάς!

§148ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, τὰς 800 δὲν τὰς ἀφίνει.

§149ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον. Τίποτε δὲν πληρόνουσιν οἱ διαθέσιμοι, ἀποφασίζοντες νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων. Ἀλλ’ εἶναι δυνατόν, ἀπέναντι τοιαύτης παροχῆς, νέος ἐπιστήμων νὰ στέρξῃ νὰ διέλθῃ διετῆ ταλαίπωρον βίον, ὅπως γίνῃ ἀξιωματικὸς ἔφεδρος; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι μεθ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅπως καταρτίσῃ σῶμα ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ νόμου φαίνεται ὡς ἐπιδιώκων τοὐναντίον. Ἐνόμιζον καθῆκόν μου, λοιπὸν, καὶ πρὸς τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον, ὅπως δηλώσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι δι’ ὧν νομοθετεῖ ὅρων καὶ δι’ ὅσων ἐν τοῖς πράγμασι καὶ τῇ ἐφαρμογῇ τῆς Σχολῆς πληροφορεῖσθε, ὅτι συμβαίνει, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐλπίσῃ ποτὲ νὰ προσελκύσῃ νέους ὡς ἐφέδρους ἀξιωματικούς. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Οἱ παρασκευαζόμενοι ἐν τῇ Σχολῇ ταύτῃ βεβαίως δὲν παρασκευάζονται, ὅπως διοικῶσι πυροβολαρχίας, ἢ δι’ ἄλλα τῶν τεχνικῶν ὅπλων εἰδικὰ τοιαῦτα καθήκοντα, ἀλλὰ παρασκευάζονται ἁπλῶς, ὅπως γίνωσιν ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ, ἱκανοὶ νὰ διοικῶσιν ἐν ἀνάγκῃ οὐλαμοὺς ἢ λόχους τὸ πολὺ τοῦ πεζικοῦ, καὶ διὰ τὴν πνευματικὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ἐξαίρετον, ἑπόμενον εἶναι νὰ καταστῶσιν ἴσως πολλοὶ καὶ ἱκανώτεροι τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, οἱ ὁποῖοι καταρτίζονται ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ὑπαξιωματικῶν. Οἱ ἱκανώτεροι δὲ καὶ οἱ μᾶλλον ἀνεπτυγμένοι ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ, κατὰ τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν, καταρτίζονται εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἐὰν λοιπὸν διὰ τὴν Σχολὴν ταύτην τῶν ὑπαξιωματικῶν δαπανῶμεν πόσας χιλιάδας δραχμῶν, ὅσαι εἶναι ἀναγεγραμμέναι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ οὐ μόνον δαπανῶμεν εἰς συντήρησιν προσωπικοῦ, ἀλλὰ δαπανῶμεν καὶ περὶ τὴν δίαιταν αὐτῶν ἀσυγκρίτως πλείονα, παρ’ ὅσα δαπανῶσιν οἱ στρατιῶται, διότι οἱ ὑπαξιωματικοὶ λαμβάνουσιν ὁλόκληρον τὸν μισθόν των καὶ τρέφονται πολὺ καλλίτερον καὶ ἀναπαύονται ἀνετώτερον τοῦ στρατιώτου ἀναλόγως τοῦ σταδίου, τὸ ὁποῖον μέλλουσι νὰ ἀκολουθήσωσι, διατὶ οἱ ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν εἰσερχόμενοι, ἐνῷ προέρχονται ἀπὸ κοινωνικῶν τάξεων ἀνωτέρων καὶ ἐκ τοῦ ἐπιστημονικοῦ των σταδίου κατέστησαν μᾶλλον ἁβροδίαιτοι, διατὶ νὰ ἦναι τοιουτοτρόπως καταδικασμένοι, νὰ τρώγωσι μέλανα ζωμὸν καὶ νὰ διαιτῶνται ἐν τοῖς σταύλοις; Ἐγὼ δὲν εἶμαι στρατιωτικὸς, ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἔχω ἀναγνώσει, μοὶ φαίνεται, ὅτι παρῆλθεν ὁ καιρὸς, καθ’ ὃν οἱ ἄνδρες τῶν ὅπλων ἐκρίνετο ἀναγκαῖον νὰ διέλθωσι τὸ στάδιον τοῦ Σπαρτιατικοῦ βίου ἐν ἀσκητικῇ στερήσει καὶ ἐν ταλαιπωρίᾳ, ὅπως ἀντέχωσι· τοὐναντίον οἱ νεώτεροι ὀργανισμοὶ, οἱ στρατιωτικοὶ, προνοοῦσι νὰ καταστήσωσι καὶ αὐτὸν τὸν ἐν τῷ πεδίῳ τῆς μάχης βίον ἄνετον, σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι διέπουσι τὴν κοινωνίαν κατὰ τὸν 19ον αἰῶνα, καὶ τοῦτο παρατηρεῖται εἰς ἁπάσας τὰς νομοθεσίας τὰς στρατιωτικὰς τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἔποψιν τῆς διαίτης καὶ τοῦ ἱματισμοῦ· καὶ εἶχον μάλιστα ἀναγνώσει ἐσχάτως, ὅτι εἰς τοὺς Ἄγγλους στρατιώτας δίδεται, πρὸς τῇ ἀφθόνῳ τροφῇ, καὶ καπνὸς, καὶ κονιὰκ, καὶ ἐπιμίσθια, ἱκανὰ νὰ θεραπεύωσι τοιαύτας ἀνάγκας. Τοιαῦται εἶναι αἱ ἰδέαι, τὰς ὁποίας περὶ τοῦ στρατιώτου ἔχουσι σήμερον. Ἀλλ’ ὁ Πρωθυπουργὸς ἄλλην ἔχει, καθαρῶς Σπαρτιατικὴν καὶ ἀρχαϊκὴν γνώμην περὶ τῆς διαίτης αὐτῶν τῶν δυστυχῶν νέων ἐπιστημόνων. Ἀλλ’ ἀμφιβάλλω λίαν, ἐὰν αὕτη συμβιβάζηται μὲ τὴν κρᾶσιν καὶ τὴν κατάστασιν τοῦ σώματός των καὶ μὲ τὴν ἀνατροφήν των. Καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, Κύριοι, ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω ἀπὸ συμπολίτας μου, κατατεταγμένους εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ὅτι ὑποφέρουσι τὰ πάνδεινα· ἴσως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχει καιρὸν, ὡς ἐκ τῶν ἀσχολιῶν του, νὰ ἀντιληφθῇ ὁ ἴδιος περὶ τούτων· διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδέποτε ἤθελεν ἐπιτρέψει αὐτῷ ἡ φιλανθρωπία, νὰ τοὺς ἐγκαταλείψῃ ν’ ἀποθάνωσιν ὑπὸ τῆς πείνης, τοῦ ψύχους καὶ τῶν ἄλλων στερήσεων καὶ κακουχιῶν, ἃς ὁ κ. Βαλσαμάκης πρὸ μικροῦ ἐξετραγῴδησεν. Οὐδὲ εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐκθέσῃ τὸ Κράτος εἰς κίνδυνον τὴν ζωὴν τοῦ ἀσκουμένου, ὅπως τὸν ἀσκήσῃ. Ἐν γένει δὲ δύναταί τις νὰ συμπεράνῃ, ὅτι ἡ τοιαύτη δίαιτα καὶ ἡ οἰκτρὰ κατάστασις τῶν οὕτω πως διαιτωμένων καὶ ἐκπαιδευομένων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν δὲν εἶναι, οἵα ἔδει, ὅπως προσελκύσῃ νέους νὰ καταταχθῶσιν ὡς τοιοῦτοι καὶ μάλιστα ἀντὶ τῶν βαρυτάτων ἀντισηκωμάτων, τὰ ὁποῖα κρίνω περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἔχετε, ὡς εἴπετε ῥητῶς, τὸ δικαίωμα νὰ ὑποχρεόνητε τοὺς κατατασσομένους νὰ κατατάσσωνται εἰς τὸ σῶμα τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, διατὶ νὰ καταφεύγητε εἰς αὐτὰ τὰ χρηματιστικὰ ἀντισηκώματα; Ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ καταρτίσητε σῶμα ἀξιωματικῶν ἐφέδρων, πρέπει νὰ φέρητε νόμον περὶ συγκροτήσεως Σχολῆς ἀξιωματικῶν ἐφέδρων ἐπὶ βάσεων ἀνθρωπινωτέρων καὶ δεύτερον ὁρίζοντες, ὅτι οἱ ἀπολυόμενοι ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐπὶ ἓν ἔτος νὰ ὑπηρετήσωσιν, ἐκπαιδευόμενοι εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, καὶ ὄχι δι’ ἀπατηλῶν διατάξεων νὰ ἐπιζητῆτε νὰ ἔλθητε εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ νὰ ὀργανώσητε μίαν Σχολὴν, τῆς ὁποίας καὶ τὰ μαθήματα νὰ ἔχωσι σπουδαιότητά τινα καὶ ἡ δίαιτα τῶν κατατασσομένων νὰ ὁρισθῇ συμφωνοτέρα πρὸς τὴν κοινωνικὴν τάξιν τῶν μαθητῶν καὶ ἀνθρωπινωτέρα· καὶ τότε νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι αὐθορμήτως θέλουσι καταταχθῆ ἄνευ ἐξαναγκαστικῶν διατάξεων οἱ νέοι ἐπιστήμονες μετ’ ἐνθουσιασμοῦ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν.

§150ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Παραιτούμεθα τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ἀποσύρομεν.

§151ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διατὶ νὰ ἀποσύρητε τὸ νομοσχέδιον;

§152ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Συζητοῦνται τροπολογίαι οὐχὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ κειμένου νόμου.

§153ΚΟΡΠΑΣ. Νομίζω, ὅτι πᾶσα δυσκολία αἴρεται, ἐὰν τεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅτι οἱ βουλόμενοι ἐκ τῶν ἀποφοίτων κατατάσσονται εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν.

§154ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἀποσύρωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§155ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τὸν τρόπον τοῦτον τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Ἐπιθυμεῖτε, νὰ μὴ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§156ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις δὲν ἐγίνετο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119 προτείνει μόνην τροπολογίαν, ὅπως ὁ βαθμὸς «καλῶς» μὴ ἀπαιτῆται. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς προτάσεως ταύτης εἰσάγονται ἄλλαι τροπολογίαι, οὐχὶ τῆς προτάσεως, ἀλλὰ τοῦ ἄρθρου 119. Αὗται ἀφορῶσιν εἰς ἄλλο νομοσχέδιον, διότι τὸ ὑπὸ συζήτησιν εἶναι νομοσχέδιον περὶ ὡρισμένων μεταῤῥυθμίσεων τοῦ κειμένου νόμου περὶ στρατολογίας, ἐὰν δὲ θέλωμεν ἄλλας, ὀφείλομεν νὰ τὰς εἰσαγάγωμεν δι’ ἄλλου νομοσχεδίου. Ἐὰν ἐπὶ τῇ προφάσει ὀλίγων τροπολογιῶν τοῦ κειμένου νόμου, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προτεινομένων, ἐπιληφθῶμεν συζητήσεων περὶ πασῶν τῶν εὐκταίων μεταῤῥυθμίσεων τῆς στρατολογικῆς ἡμῶν νομοθεσίας, τὸ θέμα θέλει μᾶς παρασύρει πολὺ πέραν τῶν ὁρίων τῆς παρούσης συνεδριάσεως. Ποιούμεθα ἄρα τὴν παρατήρησιν εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ὅτι, ἐὰν θέλωσι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν δι’ αὐτῶν προτεινομένων μεταῤῥυθμίσεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, ἐπιψηφίζοντες, τροποποιοῦντες, ἢ ἀποῤῥίπτοντες αὐτάς.

§157ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως δὲν ὑπάρχει πρόθεσις ματαιώσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἡμεῖς ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 119· ἔχοντες λοιπὸν ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήτωμεν τὴν τροποποίησιν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου τούτου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος οὗτος, ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἦτο παροῦσα. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν, ἂς τὸ ἀποσύρῃ, ἀφοῦ μᾶς ἀπειλεῖ, ὅτι θὰ τὸ ἀποσύρῃ. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ στρατιώτου, ἀλλὰ δὲν ἐννοοῦμεν εἰς ὡρισμένας τάξεις τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ στρατιώτου νὰ τὴν καταστήσητε βαρυτέραν, δὲν ἐννοοῦμεν διὰ τὸν ἀπόφοιτον τοῦ Πανεπιστημίου, ἢ τοῦ Γυμνασίου, ἡ στρατιωτικὴ ὑποχρέωσις νὰ ἐπεκταθῇ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν, ν’ ἀναλάβῃ σπουδὰς διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, διότι αὕτη εἶναι ὑπερτέρα τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ στρατιώτου. Καὶ εἶναι ὑποχρέωσις ἐπαχθεστάτη, ὅταν μάλιστα πρόκηται τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, τὴν ἐπαχθεστάτην, τὴν πνευματικὴν, νὰ τὴν ἐκτελέσῃ, καθ’ ὃν τρόπον ἐκτελεῖ τὴν ὑποχρέωσιν αὑτοῦ ὁ στρατιώτης.

§158ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ καλλίτερος θεσμὸς, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, εἶναι ὁ περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅστις οὐδεμίαν ἔχω εἰδικότητα ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, φρονῶ, ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀντελήφθην, ὅτι δὲν εἰσήχθη ἴσως νόμος, σπουδαιότερος καὶ διὰ τὸν στρατὸν καὶ διὰ τὰς πεφωτισμένας τάξεις τῆς κοινωνίας ἀπὸ τοῦ περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν νόμου, καὶ ἀκριβῶς ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐργάζεται τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅπως ἐμποδίσῃ τὴν καταστροφὴν αὐτοῦ τοῦ καλοῦ ἔργου. Ὁ θεσμὸς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν εἶναι θεσμὸς ἄριστος, καὶ δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ ὀρθῶς ἡ καθολικὴ στρατολογία ἄνευ τοῦ θεσμοῦ τούτου. Πλὴν μοὶ ἐστάθη ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθῶ, διατὶ οἱ νέοι, οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, νέοι βεβαίως ἀνήκοντες εἰς οἰκογενείας, εἰς τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν δίαιταν, τὴν ὁποίαν λαμβάνουσιν οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὰς καθ’ ἑαυτὸ Στρατιωτικὰς Σχολὰς, διατὶ αὐτοὶ νὰ εὑρίσκωνται εἰς ἥττονα θέσιν ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ μαθηταὶ τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς καὶ τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς. Ἀκούω τινάς, λέγοντας, ὅτι πάντες οὗτοι καὶ οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ὑπέχουσι στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν. Ἂς μὲ συγχωρήσωσι νὰ τοῖς εἴπω, ὅτι δὲν ὑπάρχει πολίτης Ἕλλην, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκτελεῖ στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν μέχρι τοῦ 50οῦ ἔτους τῆς ἡλικίας του. Καὶ ὁ νέος, ὁ κατατασσόμενος εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Σχολὴν, καὶ ὁ νέος, ὁ κατατασσόμενος εἰς τὴν Ναυτικὴν Σχολὴν, ὡς δόκιμος, ἐκτελεῖ στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν. Εἶναι λοιπὸν ἐντελῶς παράλογον, νὰ λέγητε, ὅτι ὁ εὔελπις, ὁ δόκιμος τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἕνεκα καὶ χάριν τῶν σπουδῶν, τὰς ὁποίας μέλλει νὰ διανύσῃ, ἔχει ἀνάγκην διαίτης καλῆς καὶ ἀνέσεως, καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ γίνῃ ἔφεδρος ἀξιωματικὸς, δὲν ἔχει ἀνάγκην αὐτῆς τῆς ἀνέσεως καὶ τῆς διαίτης. Διὰ τοῦ τρόπου δὲ τούτου, καθ’ ὃν διωργανώθη ἡ Σχολὴ αὕτη τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, κινδυνεύει αὕτη νὰ καταστραφῇ· καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐπιβάλωμεν ὡς ὑποχρέωσιν τὴν ἐν αὐτῇ εἴσοδον. Μάλιστα ἐγὼ ἐφρόνουν, διότι δὲν εἶμαι ἐνήμερος εἰς τὸν νόμον τοῦτον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα τοῦτο. Νομίζω, ὅτι πάντες ἀνεξαιρέτως οἱ παραιτούμενοι ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ τακτικοὶ ἀξιωματικοί, μετὰ τριετῆ τὸ πολὺ ὑπηρεσίαν, ἔπρεπε νὰ γίνωνται δεκτοί, ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοί.

§159ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τούτου ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ νόμῳ.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθησαν αἱ ἐκθέσεις τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: αʹ) Περὶ χορηγίας πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1888. βʹ) Περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τῆς χρήσεως 1888. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 253–254).

§161Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν θὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν γνώμην του ταύτην, ἢ ὄχι, ἀλλὰ τοῦτο ἀφορᾷ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, δὲν ἀφορᾷ ἡμᾶς. Ἐὰν ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζῃ, ὅτι εἶναι περιττὸν τὸ νομοσχέδιον, δύναται νὰ τὸ ἀποσύρῃ, καὶ τῆς γνώμης ταύτης τὴν εὐθύνην ἔχει αὐτὸς, ἂν δὲ λέγῃ, ὅτι ἀποσύρει αὐτὸ, διὰ νὰ μᾶς ἀπειλήσῃ, καλὸν νὰ μάθῃ, ὅτι ἡμεῖς δὲν ὑποκείμεθα εἰς ἀπειλάς. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἢ εἰδικῶς εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ, ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ὑπεύθυνοι, ἐὰν τὸ ἀποσύρῃ. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐμμείνῃ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, ποιοῦμαι τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ὥρα εἶναι 9η· ὥστε πρέπει νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν ἔχομεν τὴν ἐξουσίαν νὰ ἀποφασίζωμεν, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἤδη ἐν ἀπαρτίᾳ.

§162ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τοῦ νομοσχεδίου εἶπον, ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθῇ ἡ συζήτησις αὕτη, ἡ ἄσχετος πρὸς τὸ προκείμενον, θ’ ἀναγκασθῶ νὰ τὸ ἀποσύρω. Τώρα δὲν γινώσκω, ἐὰν ἔπαυσεν ἡ ἄσχετος συζήτησις, ἢ οὔ· ἐὰν ἔπαυσε, δὲν ἔχω λόγον, ἵνα ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον. Περὶ δὲ τῆς προόδου τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν ἀπόψε, ἐὰν γίνηται παρατήρησις, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, πρέπει τοῦτο νὰ ἐξακριβώσωμεν. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 μ. μ.