1889.01.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 62.

Τῆς 19 Ἰανουαρίου 1889.

(Πέμπτη).

Ὥρα 3 μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Κοκκέβη).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζάνες ἔχει τὸν λόγον.

§2ΤΖΑΝΕΣ. Ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελωνιακῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους κτλ. ἐγεννήθησαν ἀνάγκαι καὶ ἀπαιτήσεις κοινωνικαὶ, διότι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις εἰσάγῃ νόμους, πιστεύεται, ὅτι εἰσάγει αὐτοὺς σπουδαίως, τὸ δὲ δικαίωμα τῶν Βουλευτῶν εἰς εἰσαγωγὴν νόμων ἐξεμηδενίσθη, καὶ δέον νὰ ἀναμένωμεν ἐκ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐπιψήφισιν τῶν εἰσαγομένων νομοσχεδίων. Ἡ κοινωνία ἐκ τούτων δικαιοῦται νὰ πιστεύῃ, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ σπουδαίαν θεωρεῖ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν νόμων, καὶ σπουδαίως ἐργάζεται, ἵνα ἐπιψηφίσῃ τούτους. Ἰδοὺ δὲ, κύριοι Βουλευταὶ, ποῖα δικαιώματα καὶ ἀπαιτήσεις ἐγεννήθησαν. Ἔχω ἐπιστολὰς ἐκ Καλαμῶν, διὰ τῶν ὁποίων μοὶ λέγουσιν, ὅτι μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νόμου περὶ τελωνειακῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους, καὶ κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ Τελωνεῖον Καλαμῶν προάγεται εἰς αʹ τάξεως τελωνεῖον, οἱ ἔμποροι ἐσκέφθησαν σπουδαιότερον περὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν, δόντες ἐντολὰς πρὸς ἀγορὰν μεγάλων ποσοτήτων ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς Εὐρώπης. Νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ τεθῇ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν, καθόσον, ὅταν εἰς πόλιν τινὰ, οἵα ἡ πόλις Καλαμῶν, τὸ Τελωνεῖον προάγεται εἰς αʹ τάξεως μετὰ γραφείου διαμετακομίσεως, τὸ ἐμπόριον, καὶ ἂν ἦναι νήπιον, γίνεται ἀμέσως ἀνήρ. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου ὑπεσχέθη εἰς τὰς Καλάμας τὴν πρόοδον ταύτην καὶ τὴν προκοπὴν τοῦ ἐμπορίου, ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη τοῦτο εἰς βαθμὸν κατώτερον καὶ εἰς ἄλλα μέρη Μεσσηνιακά. Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀψήφιστον, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ τόπος ἐκεῖνος, ὃν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων μου, θὰ ὑποκύψῃ εἰς μεγάλας ζημίας. Νομίζω, ὅτι δύναμαι, προκειμένου περὶ τούτου, ν’ ἀπευθυνθῶ καὶ πρὸς ἐκείνην τὴν πτέρυγα, (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) εἰς τὴν ὁποίαν παρακάθηνται καὶ Βουλευταὶ ἐκ Μεσσηνίας, καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτοὺς, νὰ ἑνώσωσι μετ’ ἐμοῦ τὴν φωνήν των, πρὸς τὸ τέλος τοῦ νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι μόνον νὰ τὸ προτάξῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρὸ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι προαναγεγραμμένα ἐν αὐτῇ, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἦναι σπουδαῖα, ἀλλὰ νὰ μὴ ἦναι τόσον σπουδαῖα, ὅσον εἶναι αὐτὸ, καθ’ ἃ προεῖπον, ἀλλὰ καὶ συνάμα νὰ ἐπιμείνωμεν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐὰν, κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶ πρὸς ὑμᾶς, μείνῃ ἀψήφιστον, νομίζω, ὅτι ὁ τόπος ἐκεῖνος, ὅπως προεῖπον, θὰ ὑποκύψῃ εἰς ζημίας μεγάλας, ὅπερ δὲν πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὔτε καὶ ἡ Βουλὴ θὰ τὸ ἀνεχθῇ.

§3ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καταθέτω πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰς μεταβολὰς, τὰς γενομένας ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς κατωτέρας ἐκπαδεύσεως κατὰ τὰς τελευταίας δέκα πέντε ἡμέρας, κατὰ τὴν αἴτησιν τοῦ ἐξ Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας βουλευτοῦ κ. Ἐπ. Σακελλαροπούλου.

§4ΣΑΚΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ συστήσω τὴν παράκλησιν τοῦ συναδέλφου κ. Τζάνε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψει, καὶ προτιμήσῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Καλάμαις. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἰσακούσῃ εἰς τὴν παράκλησιν ταύτην, καὶ φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις οὐδεμίαν θὰ φέρῃ παρατήρησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης.

§5ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω διάφορα νομοσχέδια, ἐπὶ τῇ ἐπιφυλάξει νὰ ψηφισθῶσι, μόνον καθ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, ἄλλως νὰ μείνωσι, πρὸς μελέτην διὰ τὴν ἑπομένην: Νομοσχέδιον περὶ ἀριθμοῦ τῶν φαρμακείων καὶ καταργήσεως τῶν φαρμακεμπορείων. Δύο ἄλλα νομοσχέδια, καθαρῶς ὑπηρεσιακὰ, κἄπως ἐπείγοντα, ἀφορῶντα εἰς τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ ἀνάπτυξις, ἣν ἔλαβον αἱ δύο αὗται ὑπηρεσίαι, ὑποχρεοῖ ἡμᾶς εἰς αὔξησιν προσωπικοῦ, μικρὰν μὲν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἐπιφέρουσαν δαπάνας. Πρόκειται περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἀποστολῆς τῶν δεμάτων, καὶ περὶ ἀναπτύξεως τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, δι’ ἃς ἀμφοτέρας ἀπαιτεῖται αὔξησις προσωπικοῦ. Ὑποβάλλω ὡσαύτως νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν θέσεων τῶν δημολογιστῶν, καὶ ἀναπληρώσεως τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ κείμενον· καὶ ἕτερα τρία νομοσχέδια τοπικῆς σημασίας: ἤτοι 1) Περὶ προσθέτου φόρου ὑπὲρ τοῦ δήμου Βώλακος. 2) Περὶ προσθέτου φόρου ὑπὲρ τοῦ δήμου Παμίσου πρὸς ἵδρυσιν καὶ συντήρησιν Δημοτικοῦ Γυμνασίου ἐν Μεσσήνῃ. 3) Περὶ προσθέτου φόρου καὶ αὐξήσεως δασμοῦ, πρὸς συντήρησιν τοῦ ἐν Ἀγρινίῳ δημοσυντηρήτου Γυμνασίου. Καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, περὶ διορισμοῦ κλητῆρος ἐν τῷ Ἰατροσυνεδρίῳ. (Ὅρα Παράρτημα. ἀριθ. 230–237).

§6ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πληροφορίας ἀναφορικῶς πρὸς τοὺς τρεῖς δῆθεν μηχανικοὺς, τοὺς ἀναφερομένους εἰς τὸν κατάλογον. Ἐπίσης ἐζήτησα δύο ἐκθέσεις, μίαν τοῦ κ. Σνάϊδερ καὶ ἑτέραν, σχετικὴν πρὸς τὴν στέγην τῶν Ἀνακτόρων.

§7ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προχθὲς ἐζητήθησαν πάντα ταῦτα, θέλω δὲ φροντίσει νὰ φέρω αὐτά. Προκειμένου δὲ περὶ τῶν τριῶν «δῆθεν μηχανικῶν», πληροφορῶ, ὅτι οὗτοι ἔχουσιν ἁλῶς χαρακτῆρα ὑπαλλήλων τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ. Τὸ βοηθητικὸν προσωπικὸν εἶναι ἀπαραίτητον, οἱ δ’ ἐν αὐτῷ ὑπηρετοῦντες εἶχον παραπλησίαν θέσιν καὶ παρὰ τῇ Γαλλικῇ ὑπηρεσίᾳ. Οἱ μηχανικοὶ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἔχουσιν ἀνάγκην τοιούτου προσωπικοῦ, ὁμιλοῦντος καὶ γράφοντος τὴν γλῶσσαν, ἣν αὐτοὶ ἐννοοῦσι.

§8ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Εἶναι βεβαίως ὀχληρὸν, νὰ ἐπαναλαμβάνω παρατηρήσεις ἐπὶ ἀντικειμένου, περὶ τοῦ ὁποίου συνεχῶς ἀσχολεῖται ἡ Βουλὴ ἀπὸ τριῶν ἐτῶν, καὶ τοῦ ὁποίου εἶναι ἀδύνατον νὰ προΐδῃ τις τὰ ἀποτελέσματα. Ἐφημερίς τις, ἐν Ἀργοστολίῳ ἐκδιδομένη καὶ φίλα φρονοῦσα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, γράφει ἐν τῷ φύλλῳ τῆς 14 Ἰανουαρίου, ὅτι πρὸ δώδεκα μηνῶν δὲν ἐπληρώθησαν οἱ διδάσκαλοι τοῦ αὐτόθι Ἑλληνικοῦ Σχολείου. Ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν ἡ τοιαύτη καθυστέρησις μισθῶν ἤθελον ἀποπειραθῆ ἀπέναντι ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Νομίζω, ὅτι οὔτε ἡμερῶν ἀναβολὴν ἤθελε κάμει, ὅπως ᾖ ἐνήμερος εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλὰ, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, καίτοι ἐκτιμῶ τὸν στρατὸν, δὲν φρονῶ, ὅτι ἐπιτελεῖ ὑπηρεσίαν σπουδαιοτέραν ἐκείνης, ἣν ἐπιτελεῖ ὁ διδάσκαλος. Συνεχῶς ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοιαῦται περιπτώσεις περὶ ὁμοίων παραδειγμάτων, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι οἱ διδάσκαλοι ἀμφοτέρων τῶν φύλων κατέστησαν ἐπαῖται ἐν τῷ Κράτει τούτῳ! Ὁ διδάσκαλος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐν Γερμανίᾳ εἶπεν ὁ Μόλτκε, ὅτι αὐτὸς ἐνίκησε τὴν μάχην τῆς Σαδόβας, κατῆλθεν ἐν Ἑλλάδι εἰς τὸ σημεῖον τοῦ ἐπαίτου! Διὰ τοῦτο βεβαίως οὐδόλως πταίετε ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ, ἀλλὰ πταίει τὸ σύστημα. Ἀλλ’ ἐὰν ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν εἶναι ὠργανωμένη ἡ ὑπηρεσία, δὲν δύνασθε νὰ ἦσθε ἐνήμερος εἰς τὰς πρὸς τοὺς διδασκάλους πληρωμὰς, λάβετε μέτρον, ὅπως ἀποσοβηθῇ τὸ κακὸν τοῦτο, διότι εἶναι ἀδύνατον ὑπὸ τοιούτους ὅρους νὰ λειτουργήσῃ πλέον ἐκπαίδευσις ἐν Ἑλλάδι. Δὲν πιστεύω, ὅτι ἐκ τῶν ὀλίγων τούτων λόγων θέλω φέρει ἀποτέλεσμά τι, ἀλλ’ ἀνήκω εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνην τῶν Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ ὅταν πιστεύουν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα, οὐδέποτε ἀποθαῤῥύνονται νὰ φέρωσιν ἐνώπιον τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους τὰς παρατηρήσεις αὐτῶν ἐπὶ ἀντικειμένων, ἀφορώντων εἰς τὴν διοίκησιν καὶ εἰς τὰ τιμαλφέστερα συμφέροντα τοῦ τόπου.

§9ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς αἴτησιν. Παρακαλοῦνται οἱ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὶ, νὰ προσαγάγωσι πάσας τὰς σχετικὰς πληροφορίας τῶν μηχανικῶν περὶ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ τελεσθησομένων ὑδραυλικῶν ἔργων, καὶ ἰδίως πίνακα, ἐνδεικτικὸν τῶν δαπανηθησομένων καθ’ ὑπολογισμὸν ἐν ἑκάστῳ ἔργῳ χωριστὰ, καὶ τῶν ἐκχερθησομένων κατ’ ἐπαρχίας διὰ τῶν ἔργων τούτων ἐθνικῶν γαιῶν.

§10ΤΖΑΝΕΣ. Ἔχω ἐντολὴν νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Μεσσηνίᾳ, καὶ νὰ μάθω, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται, συνάμα δὲ νὰ πληροφορηθῶ, διὰ νὰ ἀπαντήσω τοῖς συμπολίταις μου τὸ ἑξῆς. Τὸ χρῆμα, ὅπερ εἰσπράττεται ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου π. ἔ., τὸ χρῆμα ἐκεῖνο εἰς τί χρησιμεύει; Θέλουν νὰ μάθουν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἵτινες φορολογοῦνται, ἂν τὸ χρῆμα ἐκεῖνο χρησιμεύῃ εἰς πληρωμὴν τῶν μελετῶν, ἢ συνάζηται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων....

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ εἰς τὸ ἓν καὶ εἰς τὸ ἄλλο.

§12ΤΖΑΝΕΣ. Καὶ ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι θὰ χρησιμεύσῃ καὶ εἰς τὸ ἓν καὶ εἰς τὸ ἄλλο, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ διατάξῃ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες ἀπεστάλησαν πρὸς διεκπεραίωσιν τῶν μελετῶν, νὰ δαπανῶσι τὰς ὥρας των πλειότερον εἰς τὴν ἐργασίαν, τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς μελέτας, ἢ εἰς διασκεδάσεις ἐν Καλάμαις, διότι ἐξακολουθοῦν αἱ μελέται ἀπὸ ἑνὸς ἔτους σχεδὸν καὶ ἐπὶ τέλους ἔμειναν εἰς ἕνα Ἑλβετὸν Γερμανὸν, ἄνθρωπον τοῦ καθήκοντος, ἐργαζόμενον καὶ κατὰ τὰ κυνικὰ καύματα τοῦ παρελθόντος θέρους, ἀλλ’ ἀνεπαρκῆ. Ἀπεστάλη κατόπιν εἷς Κύριος ἐντεῦθεν πρὸς τὴν ἐργασίαν ταύτην, ἀλλ’ αἱ περὶ αὐτοῦ εἰδήσεις δὲν δύνανται νὰ ὦσιν ἐνθαῤῥυντικαὶ, εἶναι ὅμως καὶ οὗτος ἐκ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἐκ τῶν πεφωτισμένων διὰ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος βεβαίως, ὡς νὰ μοὶ ἤρκουν οἱ Ἕλληνες μηχανικοί, διὰ νὰ ἐργασθῶσιν ἐν τοῖς τελουμένοις ἔργοις ἐν τῷ τόπῳ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι σωστὸν, νὰ φορολογῆται ὁ Μεσσηνιακὸς λαὸς, καὶ οἱ Κύριοι οὗτοι, οἱ προωρισμένοι διὰ τὰς μελέτας καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, νὰ καταδαπανῶσι τὰς ὥρας των, διασκεδάζοντες· δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ἀπαιτεῖται χρόνος πλέον τοῦ ἑνὸς ἢ καὶ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους διὰ τὴν διεκπεραίωσιν τῶν ἐργασιῶν καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ὑποβληθῇ τὸ σχεδιάγραμμα, διὰ νὰ ἴδωμεν, πῶς δυνάμεθα νὰ ἐκτελέσωμεν τὸν νόμον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἡ Βουλὴ τοσαύτην προθυμίαν νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ Μεσσηνιακοῦ πεδίου, πάσχοντος ἀπὸ φοβερὰς πλημμύρας, αἵτινες κατακλύζουσι συνήθως 100,000 στρεμμάτων καὶ ἐκ τούτου κινδυνεύει πᾶσα ἡ κατάφυτος πεδιὰς, διότι ὁ Πάμισος, ὑπερχειλίζων, ἀνέρχεται μέχρις ἑνὸς χωρίου, τοῦ Πηδήματος, τοῦ κειμένου εἰς τὸ μεθόριον τοῦ δήμου Ἀμφίας, ἐν ᾧ δημαρχεύει ὁ ἀξιότιμος Νικόλαος Κάρτσωνας, ἀδελφὸς τοῦ συναδέλφου ἡμῶν, ὃν ἐπικαλοῦμαι. Ἀνερχομένων δὲ τῶν ὑδάτων ἕως ἐκεῖ, θὰ ὑποκύψωσιν ὅσον οὔπω εἰς σῆψιν, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅλαι αἱ ἄμπελοι καὶ σταφιδάμπελοι τῆς κατακλυζομένης ἐκείνης πεδιάδος, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰς μελέτας, περὶ ὧν εἴρηται, δέον νὰ ἐπισπεύσωσι τὰς ἐργασίας αὑτῶν, ἐν ἀνάγκῃ δὲ ν’ ἀποσταλῇ καὶ τρίτος καὶ τέταρτος μηχανικὸς, πρὸς διεκπεραίωσιν ταχυτέραν τῶν μελετῶν. Περὶ τούτων φρονῶ, ὅτι εἶχον τὸ καθῆκον νὰ ἀπευθύνω τὰ λεχθέντα. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ σπουδαίως περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Πρὸς δὲ τούτοις τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν θὰ παρακαλέσω νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ δυτικοῦ τείχους τῆς πόλεως Καλαμῶν, τοῦ ὁποίου ἡ ἔλλειψις γίνεται ἀφορμὴ νὰ κινδυνεύῃ ἤδη καὶ ἡ πόλις, ἀφοῦ κατεστράφη πλέον ἡ δυτικὴ πλευρὰ καὶ δὲν ἔμεινεν ἐν τοῖς περιβολίοις οὐδὲν δένδρον. Ἔχω ἀνάγκην νὰ μάθω περὶ τούτου, διὰ νὰ πληροφορήσω, ἐπανερχόμενος, τοὺς συμπολίτας μου, ἀναμένοντας τὴν κατασκευὴν τοῦ εἰρημένου τείχους, περὶ οὗ τοσαῦτα πολλάκις ἐντεῦθεν εἶπον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§13ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἔκρινεν εὔλογον νὰ ἐπαναλάβῃ, ἀφοῦ ἦλθεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ τὴν πρότασιν, ἣν ὑπέβαλεν ἐν ἀρχῇ, ἀναγκάζομαι νὰ τὴν ἐπαναλάβω ἐγὼ, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ τὴν ἀποδεχθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὁ κ. Τζάνες εἶπεν, ὅτι οἱ ἔμποροι Καλαμῶν, λαβόντες γνῶσιν τοῦ πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ τελωνειακῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους, καὶ ἰδόντες, ὅτι εἰς τὸ Τελωνεῖον Καλαμῶν συνιστᾶτο καὶ γραφεῖον διαμετακομίσεως, ἔκαμον πολλὰς παραγγελίας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν περὶ ἀποστολῆς ἐμπορευμάτων, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι, μέχρις οὗ φθάσωσι τὰ ἐμπορεύματα, θέλει ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον, καὶ θὰ εἶχον τὴν εὐκολίαν νὰ τὰ ἐναποθέσωσιν εἰς τὸ διαμετακομιστικὸν κατάστημα. Ἐν τούτοις παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι ἔκτοτε, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὄχι μόνον δὲν συνεζητήθη, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι ἐγγεγραμμένον εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε καθίσταται ἀμφίβολον, ἐὰν θέλῃ ψηφισθῆ πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἢ καὶ τῆς λήξεως τῆς παρούσης Συνόδου. Διὰ τοῦτο ἑνόνω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Τζάνε, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συναινέσῃ, ὥστε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ἐγγραφῇ αὔριον ἐν ἀρχῇ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ νὰ συζητηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον.

§14ΤΖΑΝΕΣ. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀποστείλητε πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν γραπτὴν τὴν παράκλησίν μου, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἔκαμον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συγκατατίθεται νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν μεταξὺ τῶν πρώτων.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ παρασκευάσῃ ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ Ὑπουργείου κατάστασιν τῶν κυρίων ἀξιωματικῶν, τῶν διωρισμένων εἰς γενικὰς θέσεις καθ’ ὅπλον...

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπεβλήθη τοιαύτη, κατ’ αἴτησιν τοῦ κ. Κουμουνδούρου.

§18ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔλαβον. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ παρασκευάσῃ κατάστασιν, δηλοῦσαν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν κατὰ τοὺς πίνακας τοῦ νόμου ΑΤΚΓʹ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1885, τῶν τε μαχίμων καὶ τῶν ὑγειονομικῶν, καὶ τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, κατὰ τὴν βαθμολογικὴν τάξιν αὐτῶν.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ τοιοῦτος πίναξ ὑπεβλήθη, κατ’ αἴτησιν τοῦ κ. Α. Γεωργαντᾶ.

§20ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀχαΐας κ. Γεροκωστόπουλος ὑπέβαλε νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς οἰκοδομὴν ὑπὸ τῶν δηλωσάντων οἰκόπεδα ἐν Πάτραις. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι πλῆρες, διότι ὑποχρεοῖ τοὺς κατόχους τῶν οἰκοπέδων νὰ πληρώσωσιν ἀμέσως ὅλας τὰς καθυστερουμένας δόσεις. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, χορηγεῖται ἁπλῆ παράτασις προθεσμίας. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ χορηγηθῇ ἁπλῆ παράτασις, ἀλλὰ νὰ δοθῇ προθεσμία διὰ τὰς καθυστερούσας δόσεις· διότι διὰ τούτου τοῦ συστήματος ἀνακουφίζονται οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν οἰκόπεδα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀποκρούει τὴν ἰδέαν τῆς κατεπειγούσης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι λέγει, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἐν Πάτραις, οἱ μὴ συμμορφωθέντες μὲ τὸν νόμον, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑτέραις πόλεσι, καὶ ὅτι θὰ ὑποβάλῃ πληρέστερον νομοσχέδιον. Ἡ ἀνάγκη, Κύριοι, τῆς συζητήσεως τοιούτου νομοσχεδίου εἶναι κατεπείγουσα, διότι, ἂν διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ δὲν συζητηθῇ, θὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τοὺς κατόχους τῶν οἰκοπέδων, διότι εἶναι ἄνθρωποι πτωχοὶ, καὶ θὰ ἐκδοθῶσιν ἐντάλματα κατ’ αὐτῶν καὶ θὰ φυλακισθῶσιν. Ἀφοῦ ὁ κ. Γεροκωστόπουλος, ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὑπέβαλε τοιοῦτο νομοσχέδιον, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ τοιοῦτο γενικὸν νομοσχέδιον, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νὰ εἰσαγάγῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Αὔριον θέλει εἰσαχθῆ καὶ γενικὸν καὶ εἰδικὸν νομοσχέδιον διὰ τὰ οἰκόπεδα τῶν Πατρῶν.

§22ΦΩΤΗΛΑΣ. Πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν οὐσίαν δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§24ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγου ἔλαβον ἐπιστολὴν ἐκ Ζακύνθου παρ’ ἐμπόρου, παραπονουμένου κατὰ τῆς ἐκεῖ τελωνιακῆς ἀρχῆς. Μὲ παρακαλεῖ δὲ νὰ ἀναγνώσω αὐτὴν ἐνταῦθα, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀκούσῃ τὰ παράπονά του. Ἀλλὰ θεωρῶ τὴν ἀνάγνωσιν περιττὴν, διότι καὶ ἡ ἐπιστολὴ εἶναι ἀρκετὰ διεξοδική. Ἀρκοῦμαι νὰ ἀναφέρω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὰ παράπονα τοῦ ἐμπόρου μετά τινων σκέψεων, τὰς ὁποίας θέλω ὑποβάλει. Ὁ παραπονούμενος ἔμπορος ὑφασμάτων ἔχει φέρει διάφορα ὑφάσματα· ἠρώτησε σε τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους τοῦ Τελωνείου εἰς ποίαν τάξιν θὰ ὑπαχθῶσι. Κατ’ αὐτὸν, ἦσαν ὑφάσματα μαλινοβάμβακα. Ὁ Τελώνης καὶ ὁ Λογιστὴς ἀπεδέχθησαν τὴν γνώμην του, καὶ τῷ εἶπον νὰ κάμῃ τὴν διασάφησιν, σύμφωνα μὲ τὴν γνώμην ταύτην. Ἤτοι νὰ τὰ ὑπαγάγῃ εἰς τὴν τάξιν, τὴν δασμολογουμένην πρὸς μίαν δραχμὴν καὶ τριάκοντα λεπτὰ, ἢ πρὸς μίαν καὶ πεντήκοντα τὴν ὀκάν. Ἀλλ’ ἐνῷ προσῆλθε νὰ πληρώσῃ, εὗρε πλαστογραφημένην τὴν διασάφησιν, καὶ ἀντὶ 1 καὶ 50 κατεδικάσθη νὰ πληρώσῃ 5 δραχμὰς τὴν ὀκάν. Ὑπέβαλε τὰς παρατηρήσεις του, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθη· ἀνεφέρθη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ καὶ τοῦτο οὐδεμίαν προσοχὴν ἔδωκεν εἰς τὰ παράπονά του, ἀλλὰ τὸν ὑπεχρέωσε νὰ πληρώσῃ τὸν δασμόν. Φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὤφειλε τοὐλάχιστον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ παράπονον ὡς πρὸς τὴν μεταβολὴν τῆς διασαφήσεως...

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ φέρωμεν πληροφορίας καὶ ἔπειτα νὰ συζητήσητε;

§26ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐὰν τὰ παράπονα ἦναι βάσιμα, ὑμεῖς βεβαίως θὰ τὸ ἐξετάσητε. Τὸ βέβαιον ὅμως εἶναι, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι, καὶ ἰδίως οἱ τελωνιακοὶ φρονοῦσιν, ὅτι, ὅσα περισσότερα παράπονα διαβιβάζονται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τόσον περισσότερον συνιστῶνται πρὸς αὐτήν. Καὶ ὡς ἐκ τούτου καθημερινῶς ἡ πίεσις αὐξάνει, καὶ οἱ πολῖται ἀσκόπως παραπονοῦνται, διότι δὲν εἰσακούονται. Φρονῶ δὲ, καὶ πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν πεῖραν τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὅτι οἱ παραπονούμενοι πολῖται δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουσι τὴν παράβασιν τῶν νόμου, ἀλλ’ οἱ ἐκπληροῦντες αὐτόν, καὶ πιέζονται διότι δὲν θέλουν πολλάκις νὰ παραβιάσουν τὸν νόμον. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲ, δὲν παραπονοῦνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συμβιβάζονται μετὰ τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι τιμίως πρέπει νὰ φερθῶσι πρὸς τὸ Δημόσιον, αὐτοὶ παραπονοῦνται καὶ ὅμως οὐδεμιᾶς τυγχάνουσι προσοχῆς τὰ παράπονά των ἐν ᾧ ἠδύνατο ἡ ἀνωτέρα Ἀρχὴ νὰ ἐξαγάγῃ ἐντεῦθεν ἀποτελέσματα λίαν χρήσιμα πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, διότι δι’ αὐτῶν δύναται νὰ ἀνακαλύψῃ τὰς καταχρήσεις τῶν ὑπαλλήλων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας περὶ τῆς ὑποθέσεως. Θὰ παρακαλέσω δὲ αὐτὸν καὶ ἐπὶ ἑτέρου τινὸς ἀντικειμένου. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἶχον ζητήσει νὰ μοὶ δοθῶσι πληροφορίαι περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δηλωσάντων κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ πνευματωδῶν ποτῶν νόμου, ὅτι εἰσὶ κάτοχοι λεβήτων πρώτης ἀποστάξεως. Τὰς πληροφορίας ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ ἡμερῶν καὶ μὲ παρέπεμψεν εἰς πίνακα, εἰς ὃν εὗρον τὴν συμπλήρωσιν τῶν πληροφοριῶν. Ἀλλ’ αἱ δοθεῖσαι πληροφορίαι, καίπερ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας προερχόμεναι, ἦσαν ἀτελέσταται, καθ’ ὅτι ἐκ τούτων ἐξάγεται, ὅτι εἰσὶ κάτοχοι λεβήτων 70 τὸν ἀριθμὸν, ἐνῷ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς ὑπερβαίνει τοὺς 200. Πόθεν προέρχεται τὸ σφάλμα ἀγνοῶ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ μᾶς δώσητε ἑτέρας πληροφορίας, διότι θεωρῶ αὐτὰς λίαν ἀναγκαίας, οὐχὶ διὰ τὴν ἐργασίαν τῆς παρούσης Συνόδου, ἀλλὰ διὰ τὴν προσεχῆ. Αἱ πληροφορίαι δὲ θέλουσι χρησιμεύσει καὶ εἰς ὑμᾶς. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προσκαλέσητε τοὺς Νομάρχας, ὅπως οὗτοι παραγγείλωσι τοὺς Δημάρχους, νὰ καταγράψωσι τοὺς ἐν τοῖς δήμοις αὐτῶν ὑπάρχοντας λέβητας πρώτης ἀποστάξεως. Τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ζητῶ τὰς πληροφορίας, τὸν γνωρίζετε, διότι τὸν εἶχον ἐκθέσει, ὅτε τὸ πρῶτον ἐζήτησα αὐτὰς, καθ’ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὰς Ἰονίους νήσους ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαλλάσσεται ἡ πρώτη ἀπόσταξις ἐκ τῶν διατυπώσεων, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ ἰσχύων νόμος περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων. Εἶπον δὲ τότε, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ παρεδέχθητε οὐ μόνον νὰ τροπολογήσητε τὸν νόμον, ἀλλὰ νὰ φέρητε καὶ νόμον, μὴ ἐφαρμοζόμενον γενικῶς εἰς ὅλον τὸ Κράτος, ἀλλὰ κατὰ δήμους, καὶ καθ’ ὅσον τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἀποδέχονται τὴν φορολογίαν ταύτην, τοιοῦτο προηγούμενον εἶναι λίαν σπουδαῖον καὶ ἰσχυρὸς λόγος, ὅπως ἀποδεχθῆτε σύστημα ἕτερον, δυνάμενον νὰ λειτουργήσῃ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα τοῦ Κράτους, ὅπου ὁ νόμος δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Βεβαιωθῆτε δὲ, ὅτι δι’ αὐτοῦ δὲν θὰ ζημιωθῇ ποσῶς τὸ Δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλ’ ὡς διὰ τοῦ τελευταίου νόμου δὲν θὰ ζημιωθῇ, ἀλλὰ θὰ εἰσπράξῃ καὶ πλείονα, τὸ αὐτὸ θέλει συμβῆ καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποδεχθῆτε τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶχον ὑποβάλει, καὶ ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐπιμένω, ἀλλὰ, ὅπως πεισθῆτε περὶ τούτου, παρίσταται ἡ ἀνάγκη νὰ λάβητε τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἐζήτησα, διότι, ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι οἱ λέβητες τῆς πρώτης ἀποστάξεως εἶναι εἰς ἀριθμὸν τοιοῦτον, ὥστε διὰ τῆς ἐπιβολῆς ἑνὸς φόρου, πληρονομένου κατὰ τὴν αἴτησιν τῆς ἀδείας, ἢ καὶ συνάμα μὲ τὴν ἄδειαν, διὰ τῆς γραφῆς τῆς ἀδείας ἐπὶ χαρτοσήμου, ἀφ’ ἑνὸς θὰ παράσχητε εἰς τοὺς κατοίκους ἐκείνους τὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας παρέσχετε εἰς τοὺς λοιποὺς κατοίκους τοῦ Κράτους διὰ τοῦ τελευταίου νόμου, δὲν θὰ μεταβληθῇ δὲ ὁ νόμος, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθῇ οὗτος ἐφαρμοζόμενος καὶ πρὸς τοὺς οἰνοποιοὺς τῆς δευτέρας καὶ τρίτης κατηγορίας. Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἐκτὸς τῶν ζητουμένων πληροφοριῶν, νὰ μοὶ δώσητε καὶ τὴν ἑξῆς. Πόσα εἰσέπραξε τὸ Τελωνεῖον τοῦ νομοῦ Κεφαληνίας ἐξ ἐξαγωγῆς σούμας, στελλομένης εἰς τὴν Κέρκυραν, ἢ καὶ εἰς ἄλλα μέρη κατὰ τὰ ἔτη 1883 καὶ 1887;

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἔλαιον ὑποβάλλεται εἰς τέλος ἐξαγωγῆς, ἡ σταφὶς ἐπίσης, ὡς καὶ ὁ οἶνος, ἀλλ’ ἡ σούμα φρονῶ, ὅτι οὐδὲν πληρόνει· δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ οἴνου, ὅπως ὑποβάλληται εἰς πληρωμὴν τοῦ ἐπὶ τῶν οἴνων ἐξαγωγικοῦ τέλους. Περὶ τούτου θὰ ζητήσω πληροφορίας. Ἐκ πρώτης ὅμως ὄψεως ἐξετάζοντι τὸ ζήτημα, δέν μοι φαίνεται, ὅτι πληρόνει τέλος ἐξαγωγικὸν ἡ σούμα· ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ τὸν νόμον τῶν οἰνοπνευμάτων ὑποβάλλεται ἡ σούμα εἰς πληρωμὴν φόρου κατὰ τὴν ἐξαγωγήν.

§28ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πιθανὸν μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου περὶ τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν νὰ μὴ πληρόνῃ.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ νόμος περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων δὲν μετέβαλε τὰ κείμενα περὶ ἐξαγωγικῶν τελῶν ἐν τοῖς Ἰονίοις Νήσοις. Κατ’ ἐμὲ, ἡ σούμα εἰς οὐδεμίαν ὑπάγεται φορολογίαν, ἀλλὰ θέλω ἐξετάσει καὶ θέλω ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν ἐπισήμους πληροφορίας.

§30ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐγὼ τοιαύτας πληροφορίας ἔλαβον, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε δύναται νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ ποσότης τοῦ ἐξαχθέντος ποσοῦ.

§31Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ πίναξ, ὃν ταύτην τὴν στιγμὴν εἶδον, τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν περιλαμβάνει τοὺς λοχαγοὺς καὶ ὑπολοχαγοὺς, παρακαλῶ νὰ συμπληρωθῇ.

§32ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος περὶ τῆς τροφοδοσίας τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένων διὰ ποινικὰ χρέη, καὶ ἰδίως διὰ ποινικὰ ἔξοδα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι ὅταν τις ζητῇ ἄρτον, τῷ δίδεται. Ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ Ἀρχαὶ δὲν θέλουν νὰ ὑπακούσουν εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἔχω ἐπιστολὴν ἐκ Πατρῶν κρατουμένου τινὸς, ὅστις ἐπὶ 4 μῆνας ἔχει νὰ λάβῃ ἄρτον....

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀρθότερον εἶναι νὰ δώσωμεν πρῶτον τὴν ἀπάντησιν, καὶ ἀκολούθως νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας.

§34ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ γράφων δὲν ἀναφέρει φαντασιώδη πράγματα. Ἀπευθύνεται πρὸς τὸν Ταμίαν καὶ τὸν Νομάρχην, ἀλλ’ αἱ Ἀρχαὶ δὲν εἶναι εὐδιάθετοι. Πιστεύσατε, ὅτι ἐν ταῖς φυλακαῖς τῶν Πατρῶν ἀπέθανον ἄνθρωποι ἐξ ἀσιτίας! Ἂν ὁ κ. Κανακάρης ἦτο ἐδῶ, ἠδύνατο νὰ τὸ βεβαιώσῃ. Λοιπὸν ἐγὼ θὰ ὑποβάλω τὸ συγκεκριμένον παράπονον, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ δώσητε αὐστηροτάτας διαταγάς.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ στρατολογίας ᾼΦΚΗʹ νόμου.

§36ΚΟΡΠΑΣ. Δὲν προτίθεμαι σήμερον νὰ συζητήσω διὰ μακρῶν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, οὔτε καὶ παρατηρήσεις νὰ ἐπιφέρω ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν θὰ συζητήσω δὲ διὰ μακρῶν, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὴν χθὲς γενομένην, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ, ἐνῷ εἶναι ἤδη πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νὰ ἴδω αὐτὸ ἐπιτεταγμένον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ὡρμήθην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐξ ἄλλης ἰδέας. Κατὰ τὴν ἐργασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλον πρότασιν, σχετιζομένην πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ τὸν Προϋπολογισμόν· θεωρῶ δ’ ἀναγκαῖον, νὰ δοθῇ καιρὸς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως μελετήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε θεωρήσει αὐτὴν δυναμένην νὰ πραγματοποιηθῇ, νὰ συνδυάσῃ αὐτὴν πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἐπρότεινα λοιπὸν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, νὰ μεταῤῥυθμισθῶσιν αἱ διατάξεις, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὸν τρόπον τῆς κληρώσεως τῶν στρατευσίμων, νὰ μεταῤῥυθμισθῶσι δὲ κατὰ τρόπον, συντελοῦντα εἰς τὴν ἀπάλειψιν πιστώσεως ἐξ 60,000 δραχμῶν, ἀναγεγραμμένης ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ κατὰ τρόπον παρέχοντα μεγάλην εὐκολίαν εἰς τοὺς στρατευσίμους. Κατὰ τὸν κείμενον νόμον περὶ στρατολογίας, αἱ κληρώσεις ἐνεργοῦνται ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῶν νομῶν, τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν πλείστων δήμων. Κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ νόμου τούτου, πάντες οἱ στρατεύσιμοι ὀφείλουν νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου πρὸς ἐξέτασιν τῆς σωματικῆς των ἱκανότητος καὶ πρὸς κατάταξιν αὐτῶν εἰς τὰ διάφορα σώματα τοῦ στρατοῦ. Τὴν διάταξιν ταύτην προέβαλα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν ἄλλως, ὥστε νὰ παρέχῃ εὐκολίας. Οἱ στρατεύσιμοι, οἱ καλούμενοι, κατὰ τὸν κείμενον νόμον, νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου δὲν εὑρίσκονται ἐν τοῖς δήμοις καὶ ἰδίως ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν δήμων, ἐν αἷς ἐνεργοῦνται αἱ κληρώσεις, ἀλλ’ εἴτε εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν εὑρίσκονται, εἴτε εἰς τὸ ἐσωτερικὸν, πάντοτε ὅμως μακρὰν τῶν δήμων των, θὰ συμβῇ δὲ δυοῖν θάτερον, ἢ νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰ ἔργα των καὶ νὰ ἔλθωσιν εἰς τοὺς δήμους των, ὑφιστάμενοι δαπάνας μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου, καὶ ζημίας ἐκ τῆς διακοπῆς τῶν ἔργων των, ἢ νὰ μὴ προσέλθωσιν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν προσέλθωσιν, ὑπόκεινται δυνάμει τοῦ αὐτοῦ νόμου εἰς τιμωρίαν προσθέτου ὑπηρεσίας καὶ εἰς ἀπότισιν τιμήματος ἐκ δραχμῶν 25 κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, ἐκ δραχμῶν δὲ 50 κατὰ τὸν ὑποβαλλόμενον. Ἂν λοιπὸν αἱ κληρώσεις, ἀντὶ νὰ ἐνεργῶνται ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν δήμων, ἐνεργῶνται ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν ἄνευ τῆς ἀνάγκης νὰ παρίστανται οἱ στρατεύσιμοι, νομίζω, ὅτι οὐ μόνον θὰ παράσχωμεν μεγίστην εὐκολίαν εἰς αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Δημόσιον οἰκονομίαν σπουδαίαν· διότι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀνεγράφοντο 30,000 δραχμῶν, νομίζω, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ Στρατολογικοῦ Νόμου, κατὰ δὲ τὸν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας συζητηθησόμενον, ἀναγράφονται 60,000. Τὸ ποσὸν τοῦτο δυνάμεθα νὰ οἰκονομήσωμεν, διότι δὲ θὰ ἔχῃ ἀνάγκην τὸ Συμβούλιον νὰ περιφέρηται ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον. Ἂν λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, αἱ κληρώσεις ἐνεργῶνται, ὡς εἶπον, ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν, ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα, περὶ ὧν ἐλάλησα. Θὰ μοὶ εἴπητε ἴσως, κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνηται ἡ σωματικὴ ἐξέτασις τῶν στρατευσίμων καὶ ἡ κατάταξις αὐτῶν εἰς τὰ διάφορα σώματα; Θὰ γίνηται κατὰ τὴν κατάταξιν, χορηγουμένης ἐπὶ τούτῳ ἀναλόγου προθεσμίας παρὰ τοῦ αὐτοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, καὶ ὄχι παρὰ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου. Λοιπὸν τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κατατάξεως νὰ παρίσταται ἐν τῷ Στρατολογικῷ Γραφείῳ, νὰ ἐξετάζῃ τοὺς στρατευσίμους, καθ’ ὃν τρόπον ἐξετάζονται καὶ νῦν, καὶ νὰ κατατάσσῃ αὐτοὺς εἰς τὰ διάφορα σώματα....

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ δὲ κλήρωσις;

§38ΚΟΡΠΑΣ. Νὰ γίνηται κατὰ τὸν Ἰούνιον.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ θὰ κληρῶνται τότε καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι, ἀφοῦ δὲν θὰ ἦναι γνωστόν, τίνες οἱ ἀπαλλασσόμενοι...

§40ΚΟΡΠΑΣ. Πάντοτε οἱ ἀπαλλασσόμενοι ὑποβάλλουσι τὰς προσφυγάς των ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεως.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ κατὰ τὸν χρόνον τῆς κατατάξεως.

§42ΚΟΡΠΑΣ. Κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεως νὰ ἐκτελῶνται πᾶσαι αἱ ἐργασίαι, αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὰς κληρώσεις, κατὰ τὸν χρόνον δὲ τῆς κατατάξεως νὰ ἐκτελῆται μόνον ἡ ἐξέτασις τῆς σωματικῆς ἱκανότητος, καὶ ἡ κατάταξις αὐτῶν εἰς τὰ διάφορα σώματα. Τὴν ἰδέαν ταύτην εὑρίσκω πρακτικὴν, καὶ τὴν εὑρίσκω πρακτικὴν ὑπὸ δύο ἐπόψεις, ὑπὸ τὴν ἔποψιν καὶ τῆς οἰκονομίας καὶ τῶν εὐκολιῶν, τὴν ὑποβάλλω δ’ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ὡς ἰδέαν. Ἂς μελετηθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δύναται ἡ ἰδέα αὕτη νὰ λάβῃ σάρκα, ἂς ἀναγραφῇ μεταξὺ τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου....

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§44ΚΟΡΠΑΣ. Ἢ καὶ ἑτέρου νομοσχεδίου· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι αἱ συχναὶ μεταβολαὶ καὶ μεταῤῥυθμίσεις τῶν στρατολογικῶν νόμων φέρουσι σύγχυσιν καὶ ὀπισθοδρόμησιν, ἐνῷ πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους καὶ πλέον ἐψηφίσαμεν τὸν ἀρχικὸν στρατολογικὸν νόμον τῆς 28 Μαΐου 1887, μετεῤῥυθμίσαμεν αὐτὸν κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος, μεταῤῥυθμίζομεν αὐτὸν καὶ νῦν, καὶ ἴσως καὶ κατόπιν θὰ τὸν μεταῤῥυθμίσωμεν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πᾶσαι αὗται αἱ προτάσεις καλὸν εἶναι, νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ, ἐὰν τὰς εὑρίσκῃ ὀρθὰς, ἂς τὰς διατυπώσῃ ἐν τῷ προκειμένῳ, ἢ ἐν ἑτέρῳ νομοσχεδίῳ. Σήμερον, ἐπαναλέγω, δὲν προτίθεμαι νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ εἰς τὴν βʹ καὶ γʹ ἀνάγνωσιν· σήμερον σκοπὸν εἶχον μόνον νὰ ὑποβάλω τὴν πρότασιν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα τὸν ὑλικὸν καιρόν, μελετήσῃ τὴν ἰδέαν ταύτην.

§45ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Τὰ ἔξοδα τῆς κατατάξεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, διὰ νὰ ἐξετασθῶσι, τίς θὰ καταβάλλῃ;

§46ΚΟΡΠΑΣ. Δὲν θὰ μεταβαίνωσι.

§47ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κατὰ τὴν κατάταξιν;

§48ΚΟΡΠΑΣ. Καὶ τώρα μεταβαίνουσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§49ΛΕΒΙΔΗΣ. Σκοποῦσι νὰ κάμωσι κωδικοποίησιν, ἢ ὄχι;

§50ΤΙΝΕΣ. Ἐγένετο κωδικοποίησις.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

§52ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον, εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 36 νὰ μὴ εἴπωμεν: «διαγράφεται ἡ φράσις»;

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει δημοσιευμένον τὸ ἄρθρον 36ον, ὅπως θὰ ἔχῃ μετὰ τὴν τροποποίησιν, ἀλλὰ τὸ ψηφιζόμενον εἶναι ἡ διαγραφή.

§54ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 44 ὁρίζεται ὁ Γραμματεὺς τῆς Νομαρχίας πάντοτε;

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι πρέπει κατὰ πρῶτον λόγον νὰ ἦναι ὁ ἀνώτατος τῶν Γραμματέων, ὅστις ὀνομάζεται Διευθυντής· ἐὰν οὗτος δὲν δύνηται νὰ μεταβῇ, θὰ μεταβῇ εἷς τῶν Γραμματέων.

§56ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Οὕτως ἔχει ὁ νόμος, ἀλλὰ μετὰ τὴν τροποποίησιν καταργεῖται.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§58ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 82. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου, οἱ διαθέσιμοι ἀπαλλάσσονται πάσης ὑπηρεσίας, ἅμα ἀπέλθωσι τοῦ στρατοῦ, διανύσαντες τὴν τρίμηνον αὐτῶν ὑπηρεσίαν, ἐὰν δὲ παρασταθῇ ἀνάγκη ἀντικαταστάσεως, ἕνεκα ἀνυποταξιῶν, ἀντικαθίστανται οἱ ἀνυπότακτοι, διατηρουμένων εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἰσαρίθμων διαθεσίμων. Ἐνῷ δὲ τοῦτο λέγει ἡ ἔκθεσις, τὸ ἄρθρον 82 ἐπιτρέπει τὴν πρόσκλησιν τῶν διαθεσίμων, ὁσάκις παραστῇ ἀνάγκη, καὶ μετὰ τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν. Ὑπάρχει ἀντίφασίς τις μεταξὺ τῆς ἐκθέσεως καὶ τοῦ ἄρθρου· νομίζω δὲ ὠφελιμώτερον νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἐν τῇ ἐκθέσει ἐμπεριεχομένην ἰδέαν.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοὺς διαθεσίμους, ἅπαξ ἀπολυθέντας ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, τὸ νομοσχέδιον ἀπαλλάσσει τῆς ὑποχρεώσεως, ὅπως ἐπανέλθωσιν εἰς πλήρωσιν κενῶν· τοῦτο λέγει ἡ εἰσαγωγικὴ ἔκθεσις, καὶ τοῦτο κανονίζει τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν σκοπεῖ, ν’ ἀπαλλάξῃ τοὺς διαθεσίμους πάσης ὑποχρεώσεως ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ. Ὁ διαθέσιμος ὀνομάζεται οὕτω, διότι, ἐνῷ ἀνήκει εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν, δὲν καλεῖται εἰς αὐτήν, εἰμὴ μόνον ἐν ἐκτάκτῳ ἀνάγκῃ· εἰς τοῦτο στηρίζεται ὁ θεσμὸς τῶν διαθεσίμων, εἰς τοῦτο δὲ ἀναφέρεται ἡ παράγραφος τοῦ ἄρθρου, καθ’ ἣν ὁ διαθέσιμος δύναται νὰ κληθῇ οὐχὶ μόνον πρὸς πλήρωσιν κενοῦ, οὐχὶ μόνον πρὸς ἀναπλήρωσιν τῆς κανονικῆς δυνάμεως τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ἐν ἐκτάκτῳ ἀνάγκῃ εἰς συμπλήρωσιν τῆς δυνάμεως αὐτοῦ δι’ αὐτὸ τοῦτο, ὅτι διατελεῖ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ἄλλως δὲν θὰ ἦτο διαθέσιμος, ἀλλὰ θὰ ἀνῆκεν εἰς ἄλλην κατηγορίαν, θὰ ἦτο ἔφεδρος. Τὴν διάκρισιν μεταξὺ ἐφέδρων καὶ διαθεσίμων, ἐκείνων μὲν μὴ ἀνηκόντων εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν, τούτων δ’ ἀνηκόντων εἰς αὐτὸν, ἀλλὰ καλουμένων εἰς ὑπηρεσίαν μόνον ἐν ἐκτάκτῳ ἀνάγκῃ, διατηροῦμεν, ἀναγράφοντες τὸν περιορισμὸν τῆς ὑποχρεώσεως εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκτάκτου ἀνάγκης καὶ κανονίζοντες τὰ τῆς ἀναπληρώσεως κενῶν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον οἱ διαθέσιμοι, ἀπολυθέντες ἐκ τῶν τάξεων, δὲν ἀνακαλοῦνται εἰς αὐτὰς πρὸς πλήρωσιν κενοῦ, διατηροῦνται ὅμως ἐν αὐταῖς πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν, τῶν ἐν τῷ πεζικῷ καὶ πυροβολικῷ ἕνεκα ἀνυποταξίας παραχθέντων πρὸ τῆς ἐκ τῶν τάξεων ἀπολύσεως αὐτῶν.

§60ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς καὶ ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ἀνεπτύξαμεν τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἤθελεν εἶσθαι καλὸν, νὰ λείψῃ ἡ σπάθη αὕτη τοῦ Δαμοκλέους, ἡ ἐπικειμένη ἐπὶ τῶν διαθεσίμων καὶ ἐμποδίζουσα αὐτοὺς νὰ ἀρχίσωσι τὸ στάδιον αὐτῶν τακτικῶς καὶ κανονικῶς, καὶ τοῦτο, ἄνευ ὠφελείας σπουδαίας διὰ τὸν στρατόν. Καὶ τότε μὲν παρίστατο ἡ ἀνάγκη τῆς πληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων, ἥτις ἐδικαιολόγει κἄπως τὸ μέτρον τοῦτο, σήμερον ὅμως, ὅτε δὲν πρόκειται, ἡ ἀνάγκη αὕτη νὰ θεραπευθῇ διὰ τῆς προσκλήσεως τῶν διαθεσίμων, νομίζω, ὅτι ἡ ἀπειλὴ, ὑφ’ ἣν οὗτοι μένουσιν, ὅτι δύνανται νὰ προσκληθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν, ἐν περιπτώσει ἐκτάκτου τινὸς ἀνάγκης, ἥτις ἀφίνεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, εἶναι μέτρον, μικρὰν παρέχον ὠφέλειαν εἰς τὸν στρατὸν, μεγάλην δὲ εἰς τὴν κοινωνίαν βλάβην. Ἕνεκα τούτου νομίζω καλὸν νὰ πεισθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ φροντίσῃ νὰ ἐξεύρῃ τρόπον, αἴροντα τὴν ἐπὶ τῶν διαθεσίμων ἀνωφελῶς ὑφισταμένην ἀπειλὴν ταύτην.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ πληρώσεως κενῶν, διότι ὡς πρὸς τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν λύονται τὰ ζητήματα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· ἐφ’ ὅσον τὰ κενὰ παρουσιασθῶσιν ὄντων τῶν διαθεσίμων ἐν ταῖς τάξεσι, θὰ πληρώσωσιν οὗτοι αὐτὰ, ἐφ’ ὅσον δὲ παρουσιασθῶσι τὰ κενὰ μετὰ τὴν ἀποχώρησιν αὐτῶν, δὲν καλοῦνται οὗτοι εἰς πλήρωσιν τῶν κενῶν. Τὸ ζήτημα, ὅπερ ἀνεκίνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, δὲν ἀφορᾷ εἰς τὰ κενὰ, ἀλλ’ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς κατηγορίας τῶν διαθεσίμων· ὁ κ. Βουλευτὴς ζητεῖ, ὅπως οἱ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους διαθέσιμοι ἀναγνωρισθῶσιν ὡς ἔφεδροι. Περὶ τούτου δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις, ἀλλὰ δὲν σχετίζεται τὸ ζήτημα πρὸς τὸ προτεινόμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· ὁ κ. Βουλευτὴς ὀφείλει νὰ εἰσαγάγῃ τὴν πρότασιν ταύτην διακεκριμένην, νὰ τὴν εἰσαγάγῃ ἴσως καὶ ἐν ἰδίῳ νομοσχεδίῳ, διότι ἀφορᾷ εἰς κατάργησιν κατηγορίας τοῦ στρατοῦ, εἰς ἣν ἀνήκουσι χιλιάδες ἀνδρῶν. Ὅταν ὁ κ. Βουλευτὴς εἰσαγάγῃ τὴν πρότασιν ταύτην, θὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους, δι’ οὓς θεωρῶ, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ διατηρηθῇ ἡ κατηγορία τῶν διαθεσίμων.

§62ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου μοὶ φαίνεται καταργοῦσα τὸ πλεῖστον καὶ τὸ κυριώτερον μέρος τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπάρξεως τῶν διαθεσίμων. Ἐὰν εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ, τί ἐννοεῖ μὲ τὸ «ἐν ἀνάγκῃ», τίνες δηλ. εἰσὶν αἱ ἀνάγκαι, καθ’ ἃς θέλει προσκαλέσει διαθεσίμους, ἐκτὸς ἐννοεῖται τῆς περιπτώσεως πολέμου, ἢ ἐπιστρατείας, ἥτις διέπεται ὑπὸ ἄλλων διατάξεων τῆς στρατιωτικῆς νομοθεσίας, θέλομεν πεισθῆ, ὅτι αὗταί εἰσι τόσῳ μικραὶ, ὥστε ἡ διάταξις, ὡς ὑφίσταται ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, καταργεῖ σχεδὸν τὴν στρατιωτικὴν χρησιμότητα τοῦ θεσμοῦ τῶν διαθεσίμων. Ἐπειδὴ δὲ καταργεῖται ἡ τοιαύτη αὐτοῦ χρησιμότης, ἐνόμισα καλὸν νὰ καταργηθῇ καὶ ἡ κοινωνικὴ ζημία, ἡ προκύπτουσα ἐκ τῆς ἀπειλῆς, ἥτις ὑφίσταται ἐκ τῶν διαθεσίμων.

§63Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὁ στρατὸς συνίσταται ἐκ τῶν κληρωτῶν ἑκάστης ἀπογραφῆς, ἑπομένως ἡ ἐνεργὸς αὐτοῦ δύναμις διαιρεῖται, λόγῳ οἰκονομίας, εἰς κληρωτοὺς διετοῦς θητείας, καὶ εἰς διαθεσίμους, γυμναζομένους ἐπὶ τρεῖς μόνον μῆνας, οἵτινες κατόπιν μεταβαίνουσιν εἰς τὰς ἑστίας αὐτῶν καὶ καλοῦνται κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς θητείας ἑκάστης ἀπογραφῆς πρὸς συμπλήρωσιν κενῶν θέσεων ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ, ἑπομένως δὲν ἐξαιροῦνται τῆς ὑποχρεώσεως, τοῦ νὰ μὴ ὑπηρετῶσι καὶ οὗτοι. Ἐὰν δὲν ἐπιθυμῆτε τὴν διάταξιν ταύτην, φέρετε ζήτημα, ἢ πρότασιν περὶ τούτου, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ. Ὡσαύτως οἱ διαθέσιμοι καλοῦνται, καὶ ὁσάκις ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νομίσῃ ἀναγκαίαν τὴν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν τῶν διαθεσίμων...

§64ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πότε;

§65Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Πρῶτον, εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς, ἐὰν ὑπάρξωσι κενά, ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ· δεύτερον, ὁσάκις ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ· ἐὰν δὲ, κατὰ τὸν ψηφισθέντα νόμον, ἀνυποτακτήσωσι κληρωτοὶ ὑπόχρεοι, δὲν συμπληροῦνται ἐκ τῶν διαθεσίμων, ὡς λέγει ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργός.

§66ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαγορεύει εἰς ἑαυτὸν τὴν πρόσκλησιν τῶν διαθεσίμων πρὸς πλήρωσιν κενῶν. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ποῖαι εἶναι αἱ περιπτώσεις τῆς ἀνάγκης, εἰς τὰς ὁποίας θέλει τοὺς προσκαλέσει.

§67Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ πρὸς τοῦτο ἀνάγκη, διότι διὰ τοῦ νόμου ἀπαγορεύεται μόνον ἡ συμπλήρωσις κενῶν θέσεων ἐν τῷ στρατῷ ἐξ ἀνυποταξίας, ἢ ἐκ τῆς μὴ παρουσιάσεως τῶν κληρωτῶν τῆς ἀπογραφῆς, καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖ μεγαλείτερον ἀριθμὸν κληρωτῶν ἐπὶ διετεῖ θητείᾳ, πρὸς ἀποφυγὴν ὅλων αὐτῶν τῶν πλοκῶν.

§68ΚΟΡΠΑΣ. Καὶ τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου καὶ τὸ πνεῦμα εἶναι καθαρόν· οἱ διαθέσιμοι, ἐφ’ ὅσον ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸ πεζικὸν καὶ τὸ πυροβολικόν, ὑπάγονται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ κληθῶσι πρὸς πλήρωσιν κενῶν, προερχομένων ἐξ ἀνυποταξιῶν, ἅμα ὅμως ἐξέλθωσι, μετὰ τρίμηνον ὑπηρεσίαν, δὲν καλοῦνται πλέον πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν· ἐνταῦθα δὲ, εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγεται, ὅτι καλοῦνται οὗτοι, διότι εὑρίσκονται πάντοτε εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν παρουσιασθῇ ἀνάγκη. Τοιαύτη διάταξις εἰς ὅλους τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους ὑπάρχει, καὶ εἰς τὸν Γαλλικὸν καὶ τοὺς ἄλλους· ἐφ’ ὅσον ὁ διαθέσιμος δὲν ἐξεπλήρωσε πᾶσαν τὴν ὑποχρέωσίν του, εὑρίσκεται ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ δύναται νὰ κληθῇ ἐν πάσῃ στιγμῇ καὶ πάσῃ ἀνάγκῃ.

§69ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἰσχύων νόμος, ὁ ἐπιτρέπων τὴν ἀνάκλησιν τῶν διαθεσίμων πρὸς συμπλήρωσιν τῶν διαφόρων κενῶν, περὶ ὧν προβλέπει, ἔχει ἐδάφια, ἐν οἷς κανονίζει τὴν σειρὰν τῆς προσκλήσεως τῶν διαθεσίμων, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐλαττοῦν τὰς περιπτώσεις τῆς προσκλήσεως, δὲν ἐπαναλαμβάνει τὰς περὶ τῆς σειρᾶς τῆς προσκλήσεως διατάξεις· πῶς λοιπὸν κανονισθήσεται αὕτη;

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν καταργοῦνται.

§71ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καταργοῦνται, αἱ περὶ τῆς σειρᾶς τῆς προσκλήσεως διατάξεις τοῦ ἄρθρου 82 τοῦ νόμου, διότι τὸ νομοσχέδιον ἀντικαθιστᾷ πλῆρες τὸ ἄρθρον τοῦτο, χωρὶς νὰ περιλάβῃ τὰς διατάξεις ἐκείνας. Ἑπομένως, ἀφοῦ πρόκειται νὰ κρατηθῶσιν ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ διαθέσιμοι ἕνεκα κενῶν, προερχομένων ἀπὸ ἀνυποταξίαν, δὲν γνωρίζω τίνας κανόνας θὰ τηρήσωσιν ὡς πρὸς τοῦτο, ἤγουν τίνας ἐκ τῶν ὑπηρετούντων διαθεσίμων θὰ κρατήσωσιν εἰς τὰς σημαίας πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν· θὰ κρατήσωσιν οἵους ἂν αὐτοὶ ἀρέσκωνται, ἢ ὀφείλουσι νὰ τηρήσωσι κανόνα τινὰ, ὑποχρεωτικὸν δι’ αὐτούς; Τὸ ἄρθρον 82 φαίνεται ὁλόκληρον πλῆρες ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ὅμως δὲν περιέχει τὰς μνησθείσας διατάξεις τοῦ ἄρθρου 82 τοῦ κειμένου νόμου, ἑπομένως ἐδῶ νομίζω, ὅτι ὑπάρχει κενόν τι, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ συμπληρώσωμεν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, ἐὰν θεωρηθῇ ὅτι χρήζει συμπληρώσεως.

§72ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 119, τὸ τροποποιούμενον, ἀφορᾷ εἰς τάξιν πολιτῶν, περὶ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ λάβῃ εὐμενῆ πρόνοιαν ἰδιαιτέραν, διότι ἀφορᾷ εἰς νέους, ἐπιδιώκοντας στάδιον ἐπιστημονικὸν, διότι ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ σπουδάσαντας ἐν Πανεπιστημίοις, τοὺς ἀποφοίτους τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῆς Πολυτεχνικῆς Σχολῆς καὶ ἐπὶ τέλους εἰς τοὺς ἀξιωθέντας ἀπολυτηρίου Γυμνασίου. Ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβε περὶ τῆς τάξεως ταύτης τῶν πολιτῶν, εἶναι ὁμολογουμένως ἀξιέπαινος καὶ εἶναι πρόνοια, ἡ ὁποία, καθόσον γινώσκω, λαμβάνεται πανταχοῦ, εἰς τοὺς στρατολογικοὺς νόμους πασῶν τῶν Ἐπικρατειῶν, τῶν ὁπωσδήποτε κηδομένων τῆς πεφωτισμένης τάξεως τῶν πολιτῶν, ἥτις διὰ τῆς πνευματικῆς της ἐργασίας παρασκευάζεται νὰ ὑπηρετήσῃ τὰ κοινωνικὰ καὶ πολιτικὰ συμφέροντα ἐν σφαίρᾳ ἀνωτέρᾳ. Τῆς προνομιακῆς ταύτης ὑποχρεώσεως χαρακτηριστικὸν εἶναι, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι παρέχει εἰς αὐτὴν τὴν ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίαν κατάταξιν, καὶ ὁρίζεται ἡ κατάταξις αὕτη κατόπιν σαφέστερον, τοῦ νὰ ὑπηρετήσωσιν ἓν ἔτος, διὰ δὲ τὸ ἕτερον ν’ ἀποτίσωσιν, ἀντὶ τοῦ ἔτους, χρηματικὸν ἀντισήκωμα, ἐὰν θέλωσι. Τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου 119, διότι φρονῶ, ὅτι ἔχει κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι δυσνόητον, καθόσον εἶναι καὶ μακρότατον καὶ πολλῶν σχέσεων κανονιστικὸν, ἐνῷ ἔπρεπε τοιαῦτα νομοθετήματα, ὑποβαλλόμενα εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ἦναι ὀλίγον ἁπλούστερα, καὶ αἱ διατάξεις αὐτῶν σύντομοι καὶ σαφεῖς.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἁπλῶς σβέννυται ἡ λέξις «καλῶς» τουτέστι τὰ πλεονεκτήματα, τὰ παρεχόμενα διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου εἰς ὡρισμένην κατηγορίαν, ἐπεκτείνονται καὶ εἰς τοὺς λαμβάνοντας ἀπολυτήριον μὲ βαθμὸν «σχεδὸν καλῶς», ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον περιορίζεται ἡ κατηγορία μόνον εἰς τοὺς ἔχοντας βαθμὸν «καλῶς»· οὐδεμία δὲ ἄλλη τροποποίησις γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§74ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς ὅσα εἶπον, διότι τὸ ἄρθρον εἶναι, ὅπως εἶπον, ἄγαν μακροσκελὲς καὶ διὰ τοῦτο σκοτεινὸν περὶ τὸν ὁρισμὸν τῶν σχέσεων, τὰς ὁποίας κανονίζει.

§75ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι θεσμὸς ὁλόκληρος περὶ τῆς ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως.

§76ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐλαφρύνσεως τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ νομοθέτης ἀνέθηκαν εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν πολιτῶν. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἡ γνώμη μου δὲν εἶναι ὀρθὴ, δύνασθε νὰ ἔχητε ἄλλην, ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον, ἀφοῦ ἅπαξ προετάθη τὸ ἄρθρον τοῦτο ὑπὸ συζήτησιν, νὰ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις μου καὶ νὰ ὑψώσω φωνὴν, ὅπως ἡ θέσις αὕτη τῶν πολιτῶν, ἡ ὁποία παρασκευάζεται, διὰ τοιούτων θυσιῶν ὑλικῶν τῶν οἰκογενειῶν των, καὶ πνευματικῶν ἀγώνων ἰδικῶν των, νὰ ὑπηρετήσῃ καὶ τὴν Πολιτείαν καὶ τὴν κοινωνίαν εἰς ἄλλην σφαῖραν ἀνωτέραν παρὰ τὴν ἐν τῷ στρατῷ, τύχῃ ἀνακουφίσεως διὰ τοῦ νόμου· προτείνεται μὲν νὰ ἔχωσι τὴν ὑποχρέωσιν τὴν στρατιωτικὴν, νὰ μανθάνωσι τὰ στρατιωτικὰ γυμνάσια, ἀσκούμενοι ὡς στρατιῶται καὶ διδασκόμενοι τὰ μαθήματα ἀξιωματικοῦ, ἀλλὰ δέον νὰ ἔχωσι κἄποιον ἀντισήκωμα ἀπέναντι τῶν λοιπῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνουσιν, ἀσκούμενοι καὶ εἰς τὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ καθήκοντα θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς. Ἀλλὰ δὲν ὑπολογίζετε τοὺς κόπους καὶ τὰς δαπάνας, ἃς ὑπέστησαν, ἵνα γένωνται ἱκανοὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν; Δὲν ἐκτιμᾶτε τὸ κεφάλαιον τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας, δι’ ἰδιαιτέρων πρὸ τῆς κατατάξεώς των εἰς τὸν στρατὸν ἀγώνων καὶ θυσιῶν παρασκευάσαντες ἑαυτοὺς, παρέχουσιν εἰς τὴν Πολιτείαν; Ἀλλ’ ὅπως τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔχει, μοὶ φαίνεται, ὅτι βαρυτέραν τελοῦσιν οὗτοι, ἢ οἱ κοινοὶ στρατιῶται, ὑποχρέωσιν· διότι, ὡς βλέπετε, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαλλαγῶσιν ἑνὸς ἔτους ὑπηρεσίας, ἀλλὰ γίνονται ὑπόχρεοι, νὰ καταβάλωσιν ἀντὶ τούτου εἰς τὴν Πολιτείαν χιλίας δραχμάς. Ἀλλὰ τίνες οὗτοι, οἵτινες ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλωσιν; Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προέρχονται μετὰ τακτικὰς σπουδὰς πολυετεῖς ἀπὸ τὰς Πολυτεχνικὰς Σχολὰς τῆς Εὐρώπης, ἢ ἀπὸ τὰ Πανεπιστήμια. Ἀλλ’ ἡ χιλιόδραχμος ὑπὸ τούτων καταβολὴ πρὸς ἀπαλλαγὴν ἀπὸ ὑπηρεσίας ἐνιαυσίου μετὰ τοσαύτας δαπάνας, τὰς ὁποίας κατέβαλον διὰ τὰς σπουδὰς αὐτῶν, εἶναί τι, ὅπερ οἱ οἰκονομικῶς ἐξηντλημένοι ἤδη νέοι καὶ αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ καταβάλωσι. Διὰ τοῦτο ἐπρότεινα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν ἐπιθυμῇ, νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς ἀντισήκωμά τι, νὰ περιορίσῃ τὴν εἰσφορὰν εἰς 400 μόνον δραχμάς.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, θ’ ἀπαντήσω.

§78ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παραπομπὴ εἰς τὸ ἄρθρον 127 εἶναι λελανθασμένη.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρατηρήσωμεν.

§80ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει, προκειμένου νὰ τροπολογηθῇ ἡ συζητουμένη διάταξις τοῦ Στρατολογικοῦ Νόμου, τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκομένους καὶ κληρουμένους. Εἶναι ἄδικον, δι’ ὅσους μάλιστα ὑπόκεινται εἰς ἀπαλλαγὴν, ἐνῷ εἶναι βέβαιοι οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς των, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ποινὴν, ἐὰν δὲν προσέρχωνται ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων κατὰ τὴν κλήρωσιν, διότι, ἀναγκαζόμενοι νὰ προσέρχωνται, θὰ βλέπωσι καταστρεφόμενα τὰ συμφέροντά των, καὶ θὰ ὑποβάλλωνται εἰς ματαίας δαπάνας.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἀπαλλασσόμενοι δὲν εἶναι ὑπόχρεοι, ὅπως προσέρχωνται· ὁ νόμος διαλαμβάνει μόνον περὶ τῶν ἐξαιρουμένων λόγῳ ἀνικανότητος. Διότι ὁ ἔχων λόγον ἀπαλλαγῆς καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εὑρισκόμενος δύναται νὰ φροντίσῃ νὰ προσαγάγῃ ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀποδεικνύοντα τοὺς λόγους τῆς ἀπαλλαγῆς, ἀπαλλαχθεὶς δὲ, δὲν λαμβάνει μέρος εἰς τὴν κλήρωσιν, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ παρασταθῇ κατ’ αὐτήν.

§82ΚΟΡΠΑΣ. Καλὸν εἶναι, νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις αὕτη εἰς πάντα ἀπαλλασσόμενον ἕνεκα οἰκογενειακῶν λόγων.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο δύναται νὰ γενῇ, προκειμένου ὅμως περὶ ἀνικανότητος, βεβαίως πρέπει νὰ παρουσιασθῇ ὁ αἰτῶν τὴν ἐξαίρεσιν αὐτοπροσώπως.

§84ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς κληρώσεως μέχρι τῆς προσκλήσεως εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ παρέρχεται χρόνος, οἱ δὲ εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ὑποχρεοῦνται νὰ παρασταθῶσι καὶ κατὰ τὴν κλήρωσιν, ἄλλως ὑπόκεινται εἰς τὰς συνεπείας τοῦ νόμου. Δὲν νομίζετε ὅθεν, ὅτι εἶναι λόγος, ὡς πρὸς τὴν περίστασιν ταύτην, νὰ ληφθῇ ἐπιεικὴς ὁπωσδήποτε πρόνοια καὶ ἀπαλλαχθῶσι τῶν συνεπειῶν, ἐν ᾗ περιπτώσει, κληρούμενοι ἐν τῇ ἀπουσίᾳ των, προσέρχωνται ἐγκαίρως καὶ κατατάσσωνται, ὥστε νὰ μὴ ὑποχρεῶνται νὰ προσέρχωνται δίς;

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἑτέρα λύσις δίδεται εἰς τοῦτο, ὑποχρεουμένων αὐτῶν νὰ προσέρχωνται κατὰ τὴν κλήρωσιν, ἐπιτρεπομένου δ’ αὐτοῖς, ὅπως κατατάσσωνται ἀμέσως. Ἀντὶ νὰ τοῖς δοθῇ ἡ ἄδεια, νὰ μὴ προσέρχωνται κατὰ τὴν ἐξέτασιν ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κατατάξεως, ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς δι’ ἀντιστρόφου κανονισμοῦ, ἤτοι ἐπιβαλλομένου μὲν εἰς αὐτοὺς ὅπως προσέρχωνται κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐξετάσεως, ἀλλ’ ἐπιτρεπομένου, ἵνα κατατάσσωνται εὐθύς. Μικράν τινα ζημίαν ὑφίσταται ἐκ τούτου ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ ἄτομον ἡ διευκόλυνσις εἶναι ἡ αὐτὴ, ὡς καὶ κατὰ τὸν ἄλλον τρόπον· ἐθεωρήσαμεν ὅμως, ὅτι προσφυεστέρα εἶναι ἡ ἐκτεθεῖσα τοῦ ζητήματος λύσις.

§86Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 121 ἐξαιρεῖ τῆς φορολογίας μόνον τοὺς ὀρφανοὺς καὶ τοὺς ἐθελουσίως προϋπηρετήσαντας. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς καταβολῆς τῶν 100 δραχμῶν καὶ ὁ ἔχων ἀδελφὸν εἰς τὸν στρατὸν, καθόσον ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ ἀρκετὰ βαρέως φορολογεῖται, πληρόνουσα τὸν φόρον τοῦ αἵματος· ὥστε περαιτέρω ἐπιβάρυνσις καθίσταται ἀδικαιολόγητος. Προτείνω ἑπομένως, ὅπως ἡ πρόσθετος αὕτη φορολογία λείψῃ καὶ δι’ αὐτοὺς, ἢ τουλάχιστον νὰ περιορισθῇ εἰς δραχμὰς 50, ὡς φορολογοῦνται καὶ οἱ ὀρφανοὶ, ὑπαγόμενοι εἰς τὸ ἄρθρον 122.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀρκεῖ ὅτι ἀπαλλάσσονται.

§88ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ ἐξηγήσῃ τὸν λόγον, δι’ ὃν ἐξαιρεῖ τοὺς ὀρφανοὺς, οἱ ὁποῖοι ὡσαύτως ἀπαλλάσσονται, μὴ φορολογουμένης ὅμως τῆς οἰκογενείας των διὰ φόρου αἵματος, καὶ δὲν ἐξαιρεῖ τοὺς ἄλλους, περὶ ὧν ὡμίλησα καὶ ὧν ἡ οἰκογένεια ἀρκετὰ βαρέως φορολογεῖται...

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετέ το.

§90ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Πρέπει ν’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐὰν δέχηται τὴν πρότασίν μου, ἢ ὄχι. Ἐγὼ βεβαίως τὸ προτείνω, καὶ θὰ ἐπιμείνω νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν θέλητε νὰ ὑποβάλλητε πρότασιν, ὀφείλετε νὰ τὴν εἰσαγάγητε κανονικῶς, ἵνα συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ. Ἐῤῥίψατε ἰδέαν τινὰ, τοῦτο ἦτο δικαίωμά σας, ἀλλ’ εἰς τὸ δικαίωμα ὑμῶν δὲν ἀνταποκρίνεται ὑποχρέωσις τῆς Βουλῆς, ἵνα παραδεχθῇ τὴν ἰδέαν. Ἂν τὸ νομοσχέδιον προκαλῇ μακρὰν συζήτησιν, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἐπινεύσῃ εἰς τὴν ἀναγραφὴν αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητοῦμεν ν’ ἀναθεωρήσωμέν τινα τῶν χρηζόντων θεραπείας, ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ ἐπεκτείνωμεν τὰς διατάξεις αὐτοῦ καὶ ἐπὶ ἄλλα, Χρήζοντα θεραπείας, θέλομεν προκαλέσει μακρὰς συζητήσεις, διότι δὲν ὑπάρχει νόμος, θίγων εἰς καιριώτερα συμφέροντα τῶν πολιτῶν καὶ τῆς Πολιτείας, τοῦ Στρατολογικοῦ Νόμου. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἀναθεωρήσεως αὐτοῦ ἐν ἐκτάσει, δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ πολλῶν ἡμερῶν συζήτησις. Τούτων ἕνεκα παρετήρησα, ὅτι, ἀφοῦ τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θεωροῦνται χρήσιμα, πρέπει ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς αὐτὰ ἐπὶ τοῦ παρόντος, καὶ νὰ μὴ θέλωμεν νὰ δώσωμεν ἔκτασιν εἰς τὸ θέμα, μὴ ἀνταποκρινομένην πρὸς τοὺς καιρούς. Ἐὰν νομίζωμεν, ὅτι καὶ ἄλλαι τροποποιήσεις εἶναι χρήσιμοι, δυνάμεθα νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν, ὅπως προκαλέσωμεν περὶ αὐτῶν νομοθετικὴν ἐνέργειαν, ἐν ὥρᾳ μᾶλλον εὐθέτῳ. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§92ΣΑΚΚΗΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν εἰς τὸ ἄρθρον 33 ὑπάγωνται καὶ οἱ δεύτεροι ὀρφανοὶ, καὶ οἱ ἔχοντες ἰδίαν μὲν οἰκογένειαν, ἀλλὰ συγκατοικοῦντες μετὰ χήρας μητρὸς ἢ ὀρφανῶν καὶ τυγχάνοντες προστάται αὐτῶν.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ κατοικία δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει, ἄλλως τε περὶ τούτου οὐδεμία ὑπάρχει τροποποίησις.

§94ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τροποποίησις, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτοῦ.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς κκ. Βουλευτὰς, οἵτινες νομίζουσιν ἀναγκαῖον ν’ ἀναπτύξωσι τροπολογίας, ὅπως ὑποβάλωσιν αὐτὰς ἐγγράφως, ὥστε νὰ δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ λάβω αὐτὰς ὑπ’ ὄψει καὶ νὰ κρίνω, κατὰ πόσον μοὶ ἐπιτρέπεται ν’ ἀνταποκριθῶ εἰς τὰ ἐν αὐταῖς.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ᾼΦΚΗʹ νόμου περὶ στρατολογίας.

§97ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφορᾷ εἰς τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, δὲν ἐννοῶ, διατὶ νὰ μὴ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ ἕτερον.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναται νὰ συμπεριληφθῇ, ἀλλὰ θὰ ἐπήγετο ἡ συμπερίληψις πολλὰς μεταβολάς. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεων εἰς τὸ ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τελωνιακὸν δασμολόγιον. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§100ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσδιορίζει τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῆς ξυλείας ἐξ ἐλάτης καὶ πεύκης ἐν γένει εἰς δραχμὰς 13 καὶ 44)00 κατὰ κυβικὸν μέτρον, ἡ δὲ σημείωσις τὴν ὁποίαν κατέθεσε χθὲς ἐπὶ τοῦ Προεδρείου, διαλαμβάνει, ὅτι πράττει τοῦτο διότι ἔλαβε τὸν μέσον ὅρον καὶ εὑρίσκει, ὅτι τὸ ἤδη προσδιοριζόμενον τέλος δὲν εἶναι ἀνώτερον τοῦ τέλους, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐπληρόνετο. Νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις αὕτη δὲν εἶναι ὀρθή· διότι, ἐὰν πολλαπλασιάσωμεν τὰς 384 ὀκάδας, τὰς ὁποίας ζυγίζει ἕκαστον κυβικὸν μέτρον, πρὸς 3½ λεπτὰ, ἀναλογεῖ τῳόντι τὸ τέλος εἰς δραχμὰς 13 καὶ 44)00· ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ξυλείαν, ἡ ὁποία πληρόνει σήμερον 2½ λεπτά, καὶ ἂν ὑπολογίσωμεν μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο τὰς 384 ὀκάδας, εὑρίσκομεν γινόμενον μόνον 3 καὶ 60)00 κατὰ κυβικὸν μέτρον· ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὴν σημείωσιν, ἐκ μὲν τῆς πρώτης ξυλείας εἰσάγονται τὰ 80%, ἐκ δὲ τῆς ἑτέρας τὰ 20%, πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν ἀναλογίαν, καὶ νὰ λάβωμεν τὸν μέσον ὅρον· ἐγὼ ὑπελόγισα καὶ εὗρον, ὅτι ὁ μέσος ὅρος εἶναι 12 δραχμαὶ καὶ 23 λεπτά, καὶ ὄχι 13 καὶ 44)00.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Σωτηροπούλου εἶναι ὀρθή, καὶ κατ’ ἀρχὴν δὲν φέρω ἀντίῤῥησιν εἰς τὴν παραδοχὴν αὐτῆς. Εἴχομεν εἰδικὸν λόγον, ὅπως αὐξήσωμεν ὀλίγον τὸν δασμὸν, ὅτι διαπραγματευόμεθα ἤδη περὶ ἐλαττώσεως σπουδαίας τῶν τελῶν τῆς ξυλείας ἀπέναντι ἀνταλλάγματος, θὰ προετιμῶμεν ἄρα τὴν ἐμμονὴν εἰς τὰ προτεινόμενα ἕως τῆς ἀποκτήσεως τοῦ ἀνταλλάγματος. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ, ὅπως γένηταί τις μεταῤῥύθμισις ἐν τῇ ὑποδηλωθείσῃ ἐννοίᾳ, ἀρκεῖ αὕτη νὰ μὴ ἐπηρεάζῃ τὰς διεξαγομένας διαπραγματεύσεις, καὶ δὲν ἐπιμένω, ὅπως διατηρηθῇ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ἂν μειώσωμεν κατά τι τὸ τέλος ἐπὶ τῆς ἐξ ἐλάτης καὶ ἐκ πεύκης ξυλείας, συμφέρει ν’ ἀντισηκώσωμεν τὴν θυσιαζομένην πρόσοδον, καταργοῦντες τὰ κλάσματα τῶν ὡρισμένων τελῶν ἐπὶ ἄλλης ξυλείας καὶ ἀντικαθιστῶντες τὸν ἀμέσως ἀνώτερον ἄρτιον ἀριθμὸν δραχμῶν, τουτέστιν, ἀφοῦ τῆς ξυλείας ἐξ ἐλάτης καὶ πεύκης περιορίσωμεν τὸ τέλος εἰς 12 δραχμὰς, δυνάμεθα ἀντιθέτως ν’ αὐξήσωμεν τὸ τῆς ἐκ δρυὸς καὶ ὀξυᾶς εἰς 21, καὶ τὸ τῆς ἐκ καστανέας καὶ πτελέας καὶ παντὸς ἄλλου δένδρου εἰς 16. Αἱ αὐξήσεις ἄλλως εἶναι ἐλάχισται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§102ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Δέρματα....

§103ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὑποβάλλονται παράπονα ἐκ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ὅτι δέρματα τοιαῦτα ἀκατέργαστα εἰσάγοντα εἰς μέγα ποσὸν καὶ συναγωνίζονται πρὸς βλάβην τῶν ἐντοπίων, ὄντα ἐλεύθερα τέλους. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν, εἰς τὰ δέρματα, τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα, νὰ προσδιορισθῇ ἓν τέλος κατ’ ὀκάν.

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἡ προστασία — ἂν ἀποβλέψωμεν ἐν τούτῳ εἰς αὐτὴν, καὶ δὲν εἶναι ἄτοπον νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς αὐτὴν ἐντὸς ὁρίων, — πρέπει ἰδίως νὰ ἀφορᾷ εἰς τὴν βιομηχανίαν, τὴν βυρσοδεψικήν. Ἡ βυρσοδεψικὴ βιομηχανία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ προστασίαν, οὐχὶ τὴν ἐκ τῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἐπὶ βλάβῃ τῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ τὴν ἐκ τῆς ἀπαλλαγῆς δασμοῦ τῆς πρώτης ὕλης, καὶ τοῦτο ἔχοντες πρὸ ὀφθαλμῶν, κατηργήσαμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν κατειργαστέων δερμάτων. Δὲν εἶναι δὲ πρέπον ἤδη, χάριν τῆς προστασίας τῆς κτηνοτροφίας τῆς ἐγχωρίου, νὰ παραβλέψωμεν τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν. Καὶ τὴν ἐγχώριον κτηνοτροφίαν ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν. Προστατεύομεν δὲ ἀμφοτέρας, ἐφαρμόζοντες τὰς ἀρχὰς τῆς δικαιοσύνης. Ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ, ὅπως ἐπιτρέπηται ἡ ἀτελὴς ἔξωθεν εἰσαγωγὴ τῆς πρώτης ὕλης χάριν τῆς βιομηχανίας. Ἐὰν ἐπράττομεν πλειότερόν τι τούτου, θὰ εἶχε δικαίωμα ἡ κτηνοτροφία νὰ παραπονεθῇ.

§105ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐννοῶ, νὰ προστατευθῶσι τὰ ἐγχώρια εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ καταναλίσκωνται τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ ἐνταῦθα παραγόμενα εἶναι μᾶλλον βεβαρυμένα ἐκείνων, νομίζω ὅτι, προστατεύοντες τὴν βιομηχανίαν, δὲν πρέπει νὰ βλάπτωμεν σπουδαίως καὶ τὴν κτηνοτροφίαν. Δὲν ζητῶ βαρὺν φόρον, ἀλλὰ μικρὸν τέλος, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ φέρῃ εἰς ἴσην μοῖραν τὰ τῆς ἐγχωρίου κτηνοτροφίας πρὸς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα δέρματα.

§106ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ χθὲς ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ὡμίλησε περὶ τῶν σιδηρουργῶν Τριπόλεως. Παρακαλῶ δὲ νὰ τεθῇ τροπολογία εἰς τὸ δασμολόγιον περὶ τῶν κατειργασμένων πετάλων καὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων.

§107ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀναφορά, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον, δυστυχῶς δὲν εἶχε περιέλθει εἰς ἐμέ. Ταύτην δὲ τὴν στιγμὴν μοὶ ἐστάλη ἐκ τοῦ Προεδρείου. Ἀπόψε δὲν εἶναι δυνατόν, αὔριον θέλω ἐξετάσει τὰ κατ’ αὐτήν, καὶ θέλω δυνηθῆ ν’ ἀνακοινώσω τὰ περὶ τούτου κατὰ τὴν δευτέραν ἢ τρίτην συζήτησιν.

§108ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τοὺς σιδηρουργοὺς Τριπόλεως ἀναφέρομαι εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καθόσον ὅμως ἀφορᾷ εἰς τὰ δέρματα, νομίζω ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς ἀτελείας τῶν πρώτων ὑλῶν διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, τότε μόνον ἔχει ἐφαρμογήν, ὅταν ἡ πρώτη ὕλη δὲν εὑρίσκηται εἰς τὸν τόπον, ἀλλ’ ὅταν εὑρίσκηται, διατὶ νὰ μὴ ἐπιβάλωμεν φόρον εἰς τὴν ἔξωθεν εἰσαγομένην; Ἐνταῦθα ὑπάρχουν δέρματα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: Περὶ ἐγκρίσεως καὶ ἐπικυρώσεως ἀτμοπλοϊκῶν συμβάσεων. Περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας τοῦ Λόϋδ. Περὶ Ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν ἐνδεχομένῃ ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸ ἔτος 1889).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ.

§110ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, διότι καὶ ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι ἔχομεν λίμνας· εἰς τὸν δῆμον Τεγέας ἔχομεν μίαν λίμνην, 16 χιλιάδων στρεμμάτων, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ ἀποξηρανθῇ. Ὁ Κιαμήλμπεης τὴν εἶχεν ἀποξηράνει καὶ τὴν ἔσπερνε, καὶ ἐν τούτοις οὐδέποτε ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις περὶ ἀποξηράνσεως αὐτῆς. Πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διὰ νὰ συνταχθῇ ἓν γενικὸν νομοσχέδιον, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ συμπεριληφθῶσιν αἱ λίμναι ὅλου τοῦ Κράτους. Παρατηρῶ δὲ, ὅτι συνομολογεῖται καὶ δάνειον 12 ἑκατομμυρίων, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγγυᾶται ἡ Κυβέρνησις.

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιβαρύνεται τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ νομίζω δίκαιον τοῦτο. Ὅπως δὲ σήμερον ἐπιβαρύνεται διὰ τὴν Θεσσαλίαν, εὐθὺς κατόπιν θέλει ἐπιβαρυνθῆ δι’ ἄλλα ἔργα καὶ ἰδίως δι’ ἐκεῖνα, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής. Ὁ καταλληλότερος τρόπος ἐνεργείας εἶναι ἡ μετάβασις ἀπὸ τῶν μᾶλλον ἐπειγόντων εἰς τὰ εὐθὺς κατόπιν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἐπείγοντος τασσόμενα, διότι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀναβάλωμεν τὰ μᾶλλον ἐπείγοντα, ὅπως διὰ γενικοῦ μέτρου κανονίσωμεν τὸ ζήτημα, οὐδὲν θὰ ἐνεργηθῇ, παραπομπὴ δὲ εἰς τὸ γενικὸν μέτρον εἶναι ἡ ἔκφρασις, ἡ παρ’ ἡμῖν ἀντικαταστήσασα τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Ὁ κ. Βουλευτὴς δικαίως ἐπιθυμεῖ, ὅπως ἐκτελεσθῶσι τοιαῦτα ἔργα καὶ ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὐτοῦ πατρίδι, ἔχει δὲ τὸν φόβον, μὴ ἐκτελεσθῇ τοῦτο, καὶ οὐχὶ ἐκεῖνο. Ἐγὼ φρονῶ τοὐναντίον, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τούτου τοῦ ἔργου, ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου θέλει μᾶς ἐπιτρέψει, εὐθὺς κατόπιν νὰ ἐπιληφθῶμεν καὶ ἄλλων ἔργων ὁμοίας φύσεως καὶ ἰδίως τῶν περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής.

§112ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἶναι κατεπεῖγον; Κατ’ ἐμὲ, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει μεγαλείτερον ἀριθμὸν κατοίκων, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται ταχύτερον καὶ εὐχερέστερον νὰ κατορθωθῇ. Ἡ ἀποξήρανσις τῶν λιμνῶν Μαντινείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι τέσσαρες, καὶ καλύπτουσι μεγάλας ἐκτάσεις, εἶναι πρᾶγμα εὐχερέστερον. Ἠκούσατε τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου, εἰπόντα, ὅτι ὀλίγα ἔτη πρὸ τῆς Ἐπαναστάσεως αἱ λίμναι αὗται ἦσαν ἀπεξηραμέναι, δὲν ἀπαιτεῖται δὲ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν αὐτῶν δαπάνη, ἀνωτέρα τῶν 100 χιλιάδων δραχμῶν. Διατὶ λοιπὸν, ἐνῷ ἀντὶ μεγάλων δαπανῶν λαμβάνεται αὐτὴ ἡ πρόνοια ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, νὰ μὴ δαπανηθῶσιν ἀκόμη 100 χιλιάδες, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ὁλόκληρος ἐπαρχία ἀπὸ τὰ κακὰ τῶν λιμνῶν; Νομίζω, ὅτι οὐδόλως εἶναι δικαιολογημένη αὐτὴ ἡ προτίμησις διὰ τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ ἔργα, ἀπέναντι ἄλλων ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουσι μέγιστον πληθυσμὸν καὶ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι τάχιστα καὶ μὲ ὀλίγην δαπάνην. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐπεκτείνῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν πρόνοιάν της καὶ ἐπὶ τῶν λιμνῶν ἐκείνων.

§113ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν ἀπευθύνω καὶ ἐγὼ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐν Κορινθίᾳ λίμνας. Καθόσον ἀνέγνωσα, πρόκειται νὰ κηρυχθῶσιν ἔκπτωτοι τοῦ δικαιώματος αὐτῶν οἱ ἀναλαβόντες τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Φενεοῦ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, μοὶ φαίνεται, ὅτι καλλίτερος τρόπος, δι’ οὗ θέλει δυνηθῆ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποξηράνῃ τὰς λίμνας ἐκείνας, εἶναι οὐχὶ ἡ ἀνάθεσις τῆς ἀποξηράνσεως εἰς ἄλλην Ἑταιρίαν, ἀλλ’ ἡ ἐπέκτασις τῶν περὶ Θεσσαλίας νομοθετημάτων καὶ ὡς πρὸς τὰς λίμνας ἐκείνας ἐπὶ βάσεων ἀναλόγων ἢ ὁμοίων. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν αὐτὴν παράκλησιν.

§114ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἀποδεικνύει, ὅτι καταβάλλει μέριμναν πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν λιμνῶν τούτων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–6).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7. (Ἀναγινώσκεται).

§116ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζητήθη παρ’ ἑτέρου συναδέλφου νὰ δοθῶσι πληροφορίαι περὶ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ὑπαρχουσῶν ἐθνικῶν γαιῶν, τίνες καὶ πόσαι εἶναι. Τὰς πληροφορίας ταύτας θὰ παρακαλέσω, νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ὑποβάλωμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, παρέχουσαν πάσας τὰς ἐπὶ τοῦ θέματος πληροφορίας. Ἡ ἔκθεσις ἐδημοσιεύθη διὰ τῆς «Μηχανικῆς Ἐπιθεωρήσεως» καὶ ἐν ἰδίῳ τεύχει, θέλω δὲ καταθέσει ὅσα δυνηθῶ νὰ συγκεντρώσω ἀντίτυπα.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι διακεκριμέναι αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι;

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῇ ἐκθέσει περιλαμβάνονται πληροφορίαι περὶ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, διότι ἐν ἐκτιμήσει τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀποξηράνσεως γίνεται λόγος περὶ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, αἵτινες μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν, θὰ καταστῶσι διαθέσιμοι.

§120ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ πληροφορίαι εἶναι ἀσφαλεῖς;

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως ὄχι, διότι ἀσφαλεῖς πληροφορίας δὲν ἔχομεν. Ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ εἶχεν ὑπ’ ὄψει πάσας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἠδυνήθη ἡ ὑπηρεσία νὰ παράσχῃ, καὶ διὰ τοῦτο θὰ ὑποβάλωμεν τὴν ἔκθεσιν, περιλαμβάνουσαν πᾶν, ὅ,τι ἡ ὑπηρεσία ἠδυνήθη νὰ συγκεντρώσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως.

§122ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζήτησα τὴν πληροφορίαν, διότι ἐξ αὐτῆς θὰ μορφώσωμεν γνώμην περὶ γενικωτέρου ζητήματος, ὅπερ θίγει τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ζητήματος δηλ. τοῦ ἀποικισμοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἂν ὑπάρχωσι γαῖαι, ἀνεξάρτητοι τῶν διαφόρων χωρίων, τῶν σήμερον συνῳκισμένων, αἵτινες δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς νέους συνοικισμούς, νομίζω, ὅτι αὗται πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 7ου, ὅπως χρησιμεύσωσιν εἰς νέους συνοικισμούς.

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐπιφυλάσσουσα τὴν διὰ Β. Διαταγμάτων ἐξαίρεσι τῶν περιφερειῶν, αἵτινες ἤθελον θεωρηθῆ χρήσιμοι εἰς ὡρισμένους σκοπούς. Τὰ περὶ τούτου κανονίζονται ἐν ἄρθρῳ 13.

§124ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα κ. Καραπάνον, εἰς τὸ νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ ἄρθρου 7ου αἱ γαῖαι, αἱ μέλλουσαι νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς συνοικισμούς, διότι αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι, εἴτε αἱ ὑπάρχουσαι, εἴτε αἱ ἀποξηρανθησόμεναι, δὲν θὰ διατεθῶσι πρὸς τοῦτον τὸν σκοπὸν, καθόσον πολλοὶ ἐκ τῶν πέριξ χωρίων, μὴ ἔχοντες συμφέρον νὰ μένωσιν ἐν τοῖς χωρίοις, ἅτινα εἶναι ἰδιόκτητα, θέλουσι δηλώσει γαίας τοιαύτας, ἵνα ἐγκατασταθῶσι. Συνοικισμὸς δὲ ἐκ ξένων δὲν εἶναι βέβαιος καὶ δὲν πρέπει ἑπομένως αἱ γαῖαι νὰ μένωσιν ἄχρηστοι.

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θ’ ἀποτελέσωσι καὶ αὐτοὶ νέον συνοικισμόν. Ὁ σκοπός μου ἦτο, νὰ παρουσιασθῇ εἷς μόνος, ὅστις κατὰ προτίμησιν νὰ λάβῃ γαίας ἐπὶ τεμαχίων μεγάλων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν πρὸς συνοικισμόν.

§126ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ διασαφήσῃ, ἂν ἐννοῇ ἐθνικὰς γαίας πάσας τὰς ἀποξηρανθησομένας, διότι πολλὰς τούτων ἀντιποιοῦνται καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν πέριξ χωρίων, ἐπί τινων δὲ ἐξ αὐτῶν ἔχουσι καὶ τίτλους· καὶ οὕτω θὰ ἐγερθῶσι ζητήματα, ἅτινα θὰ δυσχεραίνωσι τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως.

§127ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ζητήματα τῆς κυριότητος δὲν θὰ λύσωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ταῦτα ἀνάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς. Ἐνταῦθα οὐδὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλο, ἢ νὰ κανονίσωμεν τὰ τῆς διαθέσεως τῶν γαιῶν, αἵτινες ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, κατ’ οὐδὲν μεταβάλλοντες τὰ τῆς κυριότητος.

§128ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Ἔχει πληροφορίας ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἔκτασιν τῶν γαιῶν τῶν ἰδιοκτήτων ἢ τῶν ἐθνικῶν;

§129ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀκριβεῖς πληροφορίας.

§130ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Ἔχετε τοὐλάχιστον περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐκτάσεως κατὰ στρέμματα τῶν γαιῶν ἐν γένει, αἵτινες θ’ ἀποξηρανθῶσι;

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μόνον κατὰ προσέγγισιν ἔχομεν πληροφορίας, τὰς ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς· ἀκριβεῖς δὲ πληροφορίας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8. (Ἀναγινώσκεται).

§133ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ διασαφήσῃ, ἂν ἐννοῇ, ὅτι οἱ μέλλοντες νὰ δηλώσωσι τὰς ἐθνικὰς γαίας θὰ σύγκηνται ἐξ ὁλοκλήρου οἰκογενείας ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς δηλώσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωσι κατὰ τὸ ἄρθρον 7, ἢ ἕκαστος κατ’ ἄτομον, θὰ δύνηται νὰ δηλοῖ τὸ ποσὸν 40 στρεμμάτων.

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ κατὰ τὸ νομοσχέδιον αἱ διατάξεις τοῦ νόμου, τοῦ ἰσχύοντος ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ τοῦ 1871 περὶ διαθέσεως ἐθνικῶν γαιῶν, ὡς τροποποιεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ τροποποιήσεις εἶναι εἰδικῶς ἀναγεγραμμέναι· κατὰ δὲ τὸν νόμον τοῦ 1871 μετέχουσι τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ νόμου πάντες οἱ πολῖται ἔγγαμοι καὶ μὴ, αἱ χῆραι καὶ τὰ ἐκ πατρὸς καὶ μητρὸς ὀρφανὰ πολίτου Ἕλληνος.

§135ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἀρκοῦσι 40 στρέμματα· εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ν’ ἀνεβιβάζοντο εἰς 60.

§136ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν γαιῶν· ἂν ὡρίσαμεν εἰς μόνον 40 στρέμματα τὴν παραχωρουμένην ἑκάστῳ ἔκτασιν, δὲν ἔχομεν τὴν πρόθεσιν, ὅπως τὸ περίσσευμα διατεθῇ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἠθελήσαμεν νὰ προλάβωμεν, μὴ τυχὸν οἱ πρῶτοι πραγματοποιοῦντες τὸ δικαίωμα αὐτῶν ἀποκλείσωσιν ἄλλους. Ἐνομίσαμεν, ὅτι, περιορίζοντες τὸ δικαίωμα ἑκάστου κατὰ τὸ μέτρον τοῦ νόμου τοῦ 1871, θὰ ἐξησφαλίζομεν τὴν κατάλληλον διανομὴν, διότι σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι, αἱ γαῖαι αὗται νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κατοίκους Θεσσαλίας, ἂν δὲ ὑπάρχῃ τι περίσσευμα, νὰ ληφθῇ καὶ πρόνοιά τις περὶ συνοικισμῶν ἔξωθεν, ὧν ἡ Θεσσαλία ἔχει ἀνάγκην· ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ συνοικισμοῦ ἐθεωρήσαμεν σπουδαιοτέραν τὴν ἀποκατάστασιν τῶν χωρικῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ χάριν αὐτῶν καὶ χάριν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ Κράτους, διότι ἡ ἀποκατάστασις τῶν χωρικῶν ἐκείνων κανονίζει μέγα ζήτημα.

§137ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 8 καὶ τὰ ἑπόμενα 9 καὶ 10 πρέπει νὰ τροποποιηθῶσι, διότι, ὡς ἔχουσι, δὲν δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι. Δύνανται δὲ καὶ νὰ διαγραφῶσι. Κατὰ τὸ προκείμενον ἄρθρον οἱ μέλλοντες νὰ λάβωσι τὰς γαίας διαιροῦνται εἰς κατηγορίας, προηγοῦνται δὲ οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων, ἐν οἷς κεῖνται αἱ γαῖαι, κατόπιν ἔρχονται οἱ κάτοικοι τῶν ὁμόρων δήμων κτλ., ἀλλὰ, διὰ νὰ δύνηται ὁ κάτοικος χωρίου ἄλλου, παρ’ ἐκεῖνο, ἐν ᾧ εὑρίσκονται αἱ γαῖαι, νὰ ζητήσῃ γαίας, πρέπει νὰ ἐξαντλήσωσι τὸ δικαίωμά των οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου. Πρὸ τούτου δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ, ἐὰν μένωσι διαθέσιμοι γαῖαι· ὅταν ἐκεῖνοι πραγματοποιήσωσι τὸ δικαίωμά των, τότε θέλει ἰδεῖ, ἐὰν μένουν ἢ ὄχι καὶ δι’ αὐτόν· ἐὰν δὲ ἴδῃ, ὅτι δὲν μένουσι, τότε θὰ ζητήσῃ, νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δικαίωμά του εἰς ἄλλο χωρίον. Δυνάμεθα ἐξ ἀναλογίας νὰ δανεισθῶμεν ὡς πρὸς τοῦτο τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου περὶ διαθέσεως ἐθνικῶν γαιῶν, διότι καὶ ἐκεῖ ὑπάρχουν κατηγορίαι, προτιμώμεναι εἰς τὴν παραχώρησιν. Ὅ,τι λοιπὸν γίνεται ἐκεῖ, πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἐδῶ, διότι ἄλλως θὰ γεννηθῶσι περιπλοκαί.

§138ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴχομεν ὡς βάσιν τὸν νόμον τοῦ 1871, ἐτροποποιήσαμεν δ’ αὐτὸν χάριν τῆς κανονικωτέρας διανομῆς τῶν γαιῶν. Αἱ παρατηρήσεις, ἃς ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου, ἀναπτυχθείσας παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, εἶχον ληφθῆ ὑπ’ ὄψει, καὶ οὕτως ἐκανονίσθησαν αἱ περὶ τούτου διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε αἱ ἐγγραφαὶ νὰ γίνωνται ἐντὸς τῆς διορίας· κατόπιν δὲ τῶν ἐγγραφῶν, εἰς ἃς εἶναι δεκτοὶ πάντες, εἰς οἱανδήποτε κατηγορίαν καὶ ἂν ὑπάγωνται, νὰ γίνηται ἡ κατάταξις κατὰ τὴν σειρὰν τῆς προτιμήσεως τοῦ ἄρθρου 7ου. Εἰς τὰς διατάξεις ταύτας ἐπεστήσαμεν ἰδίως τὴν προσοχὴν καὶ θέλετε παρατηρήσει, ὅτι διαφέρουσι τῶν τοῦ νόμου τοῦ 1871. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἡ ἐγγραφὴ τῶν εἰς τὰς διαφόρους κατηγορίας ἀνηκόντων γίνεται συγχρόνως, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1871 γίνεται ἀλληλοδιαδόχως ὑπὸ ἑκάστης κατηγορίας. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1871 πρῶτον καλοῦνται οἱ κάτοχοι, εἶτα οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου, μετ’ αὐτοὺς δὲ πάντες ἀδιακρίτως· ἀλλὰ πρὶν ἢ ἐκπνεύσῃ ἡ εἰς ἑκάστην κατηγορίαν κεχορηγημένη διορία, δὲν καλοῦνται οἱ τῆς ἀμέσως ἑπομένης κατηγορίας. Τοῦτο εἶναι τὸ σύστημα τοῦ κειμένου νόμου. Τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι διάφορον καὶ ἐξ ἀνάγκης, διότι, ἂν προεβαίνομεν εἰς τὴν διανομὴν κατὰ τὰ ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ, θὰ ἔμενον αἱ γαῖαι ἐπὶ πολὺ ἀδιάθετοι. Ὡς εἶπον, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, εὐθὺς, ὡς εἶναι ἕτοιμοι αἱ γαῖαι πρὸς διανομήν, τουτέστι μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν κατὰ χωρίον τοπογραφικῶν διαγραμμάτων αὐτῶν, καλοῦνται πάντες ἵνα ὑποβάλωσιν αἰτήσεις, μετὰ τὴν λῆξιν δὲ τῆς πρὸς ὑποβολὴν τῶν αἰτήσεων διορίας, κλείεται τὸ βιβλίον καὶ ἄρχεται ἡ ἐργασία τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 7 διανομῆς, οὕτω δὲ ἀποφεύγομεν τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἑκάστη κατηγορία περιμένῃ πρὸς ἐνάσκησιν τοῦ εἰς αὐτὴν ἀνήκοντος δικαιώματος ἐγγραφῆς, τὴν ἐξάντλησιν παρὰ τῆς πρὸ αὐτῆς κατηγορίας τοῦ εἰς ταύτην ἀνήκοντος δικαιώματος.

§139ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι ἔν τινι χωρίῳ ὑπάρχουσι 100 μερίδες ἐθνικῆς γῆς, καὶ ὅτι εἰς αὐτὸ κατοικοῦσι 50 οἰκογένειαι. Ἐπειδὴ οἱ κάτοικοι ἔχουσι δικαίωμα νὰ λάβωσι 50 μερίδας, θὰ περισσεύσωσιν ἄλλαι 50, ἀλλ’ ἂν λάβωσιν 25, θὰ περισσεύσωσι 75 διὰ τοὺς κατοίκους ἄλλων χωρίων, οἵτινες ὅμως, γνωρίζοντες, ὅτι περισσεύουν 50 μερίδες, θὰ κάμουν αἴτησιν διὰ 50, ἐὰν ἐγνώριζον, ὅτι θὰ ἐπερίσσευον 75, θὰ ἔκαμνον δηλώσεις δι’ 75.

§140ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑποθέτει, ὅτι ἕκαστος θὰ γινώσκῃ, πόσοι τῶν εἰς προτιμωμένας κατηγορίας ἀνηκόντων θὰ ἐγγραφῶσι, καὶ ἑπομένως περιορίζει τὴν αἴτησίν του κατὰ λόγον τῆς ἐγγραφῆς· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον· ἕκαστος, ἐν τῇ ἀβεβαιότητι περὶ τῶν προτιμητέων, θὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν, τὴν δὲ ἔκβασιν τῆς αἰτήσεώς του θὰ πληροφορῆται ἐκ τῆς διανομῆς, τῆς γενησομένης ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 7. Δὲν θὰ ὑποβάλῃ δὲ μίαν μόνον περὶ παραχωρήσεως αἴτησιν, ἀλλὰ πλείονας, ὅταν προβλέπῃ ἀβεβαίαν τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 7 πραγματοποίησιν τῆς παραχωρήσεως πρὸς αὐτὸν ἐν τῇ περιφερείᾳ, τὴν ὁποίαν προτιμᾷ. Ἡ διανομὴ θέλει γίνεσθαι κατὰ περιφέρειαν χωρίου, οἱ κάτοικοι ἄρα τοῦ χωρίου, ὄντες πρῶτοι ἐν τῇ κατὰ τὸ ἄρθρον 7 σειρᾷ, βεβαίως θέλουσι λάβει παραχώρησιν, οἱ τῶν λοιπῶν τεσσάρων κατηγοριῶν θὰ ὑποβάλωσιν αἴτησιν, ἀπεκδεχόμενοι, ὅτι θὰ ὑπολειφθῶσι γαῖαι πρὸς διανομὴν μετὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν αἰτήσεων τῶν προηγουμένων σειρῶν, ἀλλ’ ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ περὶ τοῦ ἀποτελέσματος θὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις καὶ ἐν περιφερείαις ἄλλων χωρίων, ἐπιφυλαττόμενοι, ὅπως ποιήσωνται τὴν ἐπιλογὴν, ὁδηγούμενοι ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων.

§141ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλην τὴν Θεσσαλίαν;

§142ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς ὑποβολῆς αἰτήσεων εἶναι ἀπεριόριστον. Κατὰ τὸ κρατοῦν σύστημα, ἡ διανομὴ δὲν θὰ συνεπληροῦτο, πρὶν ἢ αἱ 5 κατηγορίαι ἐνήσκουν ἀλληλοδιαδόχως τὸ δικαίωμα αὐτῶν, ἐξαντλοῦσαι ἑκάστη τὴν χορηγουμένην αὐτῇ διορίαν. Εἰς ἀποφυγὴν τοιαύτης βραδύτητος, ἥτις θὰ ἐματαίου τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου, ἐνομίσαμεν καταλληλότερον νὰ ἀνοιγῇ εἰδικὸν κατὰ χωρίον καὶ κατηγορίαν βιβλίον, ἐν ᾧ ἐγγράφονται πᾶσαι αἱ αἰτήσεις, περὶ ὧν μετὰ τὸ κλείσιμον τοῦ βιβλίου ἀποφαίνεται Ἐπιτροπὴ, ἀποῤῥίπτουσα τὰς μὴ δεδικαιολογημένας, καὶ ἐγκρίνουσα τὰς στηριζομένας εἰς τὸν νόμον.

§143ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο θὰ ἦτο βέβαιον, ἂν δὲν ἀνεφέρετο ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1871. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 ἡ διάταξις, ἡ ἀναφερομένη εἰς τὸν νόμον τοῦ 1871, δύναται νὰ δώσῃ ὑπόνοιαν, ὅτι οἱ ἐγγραφησόμενοι ὀφείλουν νὰ καταβάλωσι προκαταβολάς.

§144ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§145ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ νέου συστήματος εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μεγαλειτέρα σύγχυσις ἢ διὰ τοῦ προηγουμένου. Τὸ προηγούμενον, ἂν δὲν ἤθελον ἐκδοθῆ μεταγενέστεροι νόμοι, ἤθελε προλάβει τὰς ἀμφισβητήσεις, αἵτινες κατόπιν ἕνεκα τῶν νέων νόμων ἐγένοντο. Κατὰ τὸ νέον σύστημα, ἵνα ἀσφαλίσῃ τις τὸ τῆς δηλώσεως δικαίωμά του, ὀφείλει ν’ ἀπευθύνῃ οὐχὶ μίαν, ἀλλὰ 10, 20, ἢ 30 δηλώσεις, διότι δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ, ἂν αἱ προηγούμεναι δηλώσεις του θὰ πραγματοποιηθῶσιν, εἰς τρόπον ὥστε δηλώνει τυχαίως, ἀγνοῶν τίνας ὑποχρεώσεις θὰ ἀναλάβῃ ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου.

§146ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκείνην, τὴν ὁποίαν προτιμᾷ, ὥστε αἱ λοιπαὶ καθίστανται διαθέσιμοι.

§147ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε πρέπει νὰ προσκληθῶσιν ὅλοι οἱ δηλώσαντες, ἵνα δηλώσωσι κατὰ τὴν σειράν των, ποῦ προτιμῶσι νὰ ἐκλέξωσι, καὶ μόνον μετὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προηγουμένου θὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τοῦ ἑπομένου, ἵνα ἐκλέξῃ. Ἑπομένως ἡ ἐξέλεγξις τῶν δηλώσεων θὰ προκαλέσῃ δεκαπλάσιον χρόνον, ἢ κατὰ τὸ ἕτερον σύστημα.

§148ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς μὴν θὰ ἀρκέσῃ. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8, 9 καὶ 10).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται.)

§150ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκω σκληρὰν καὶ ἄδικον τὴν διάταξιν τοῦ τελευταίου ἐδαφίου, καθ’ ἣν, ὅστις δὲν πληρώσει ἐπὶ 3 συνεχῆ ἔτη, ἀποβάλλεται. Τὸ τίμημα τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1871, πληρόνεται εἰς 25 ἐτησίας δόσεις· ὑποθέσατε, ὅτι εἷς τῶν δηλωσάντων ἐπλήρωσεν 22 δόσεις, καὶ σκεφθῆτε, ἐὰν ἦναι δίκαιον καὶ πρέπον αὐτὸς ν’ ἀποβληθῇ· ἀφοῦ τὸ Δημόσιον κατὰ τὸ ἴδιον ἄρθρον ἐγγράφει πρώτην ὑποθήκην ἐπὶ τῆς παραχωρηθείσης ἀρχῆς, δύναται, ὅταν ἐπέλθῃ καθυστέρησις, νὰ κατάσχῃ τὸ κτῆμα, νὰ τὸ πλειστηριάσῃ, καὶ ἀφοῦ κρατήσῃ ὅσα τῷ ὀφείλονται, νὰ ἀποδώσῃ τὸ ὑπόλοιπον εἰς τὸν κάτοχον, οὐχὶ δὲ, διότι δὲν ἐπλήρωσε τρεῖς δόσεις, νὰ ἀφαιρῆτε τὴν περιουσίαν του.

§151ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔλλειψις τοιαύτης διατάξεως ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1871 εἶναι λίαν ἐπαισθητή· ἐζητήθη μάλιστα ἡ προσθήκη αὐτῆς, ἀλλὰ παρετηρήθη, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ γένηται ἐκ τῶν ὑστέρων. Εἶναι βέβαιον, ὅτι, ἂν ὑπῆρχε τοιαύτη διάταξις ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1871, αἱ καθυστερήσεις δὲν θὰ ἦσαν τοσαῦται, ὅσαι ὑπάρχουσι, διότι σήμερον αἱ καθυστερήσεις ὑπολογίζονται εἰς 40%.

§152ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ προσθέσῃ τοῦτο, ὅτι ἐπιστρέφονται τὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καταβληθέντα.

§153ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τότε πρέπει καὶ ἐκεῖνοι νὰ ἐπιστρέψωσι τοὺς καρπούς.

§154ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἂν ὁ κάτοχος μετατρέψῃ τὸ κτῆμα εἰς ἄμπελον, ἂν ἐγείρῃ οἰκοδομὰς, οὗτος θὰ χάσῃ τὰ πάντα;

§155ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ τῶν βελτιώσεων κανονίζονται ὑπὸ τοῦ Ἀστικοῦ Νόμου· ἑπομένως ἐνταῦθα θὰ ἐφαρμοσθῶσι αἱ ἀρχαὶ τοῦ Ἀστικοῦ Νόμου.

§156ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἂν γίνῃ δεκτὴ ἡ τοιαύτη ἀρχὴ, τὸ Δημόσιον θὰ εὑρεθῇ πολλάκις εἰς θέσιν, νὰ ἐπιστρέψῃ οὐ μόνον τὸ κτῆμα, ἀλλὰ κἄτι περισσότερον.

§157Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰς διατάξεις τοῦ Ἀστικοῦ Νόμου καὶ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ Δικαίου ἀντικαθιστᾷ αὐτὴ ἡ διάταξις.

§158ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν λέγει τοιοῦτόν τι· «ἐπανέρχεται, λέγει, αὐτοδικαίως εἰς τὴν κυριότητα καὶ κατοχὴν τοῦ Δημοσίου», περὶ ἀποζημιώσεως ὅμως....

§159Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀποβάλλει πᾶν τὸ ἐπ’ αὐτοῦ δικαίωμα.

§160ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως ἀποβάλλει πᾶν ἐπ’ αὐτοῦ δικαίωμα, ὅπως, κατὰ τὸν Ἀστικὸν Νόμον, ὁ ἐπενεγκὼν βελτιώσεις εἰς κτῆμα δύναται ν’ ἀποβάλῃ πᾶν ἐπ’ αὐτοῦ δικαίωμα, ἀποζημιοῦται ὅμως διὰ τὰς βελτιώσεις παρὰ τοῦ, εἰς ὃν τὸ κτῆμα περιέρχεται.

§161ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρωθυπουργέ, νομίζω, ὅτι ἐνταῦθα πρόκειται περὶ νόμων, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦσιν ὅλως διόλου ἐξαιρετικὰς σχέσεις καὶ εἶναι ἀκροσφαλὲς νὰ παραπέμπωμεν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Ῥωμαϊκοῦ Δικαίου. Καλὸν θὰ ἦτο, προκειμένου περὶ τόσον σπουδαίας περιπτώσεως, ὁποία ἡ εἰρημένη, ἣν ἀνέφερεν ὁ κ. Βαλσαμάκης, ἐν τῷ νόμῳ νὰ καθορισθῇ, διότι δὲν εἶναι παντάπασιν ὀρθὸν, προκειμένου περὶ νόμου ἐντελῶς ἐξαιρετικοῦ, ὅστις προβλέπει ἀνάκτησιν δικαιωμάτων, νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὑπάγονται αἱ τοιαῦται διατάξεις εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Ῥωμαϊκοῦ Δικαίου, ἀφοῦ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ πρόκειται περὶ βελτιώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει ἐνδιαφέρον ἡ Πολιτεία νὰ ἐνισχύῃ. Προκειμένου περὶ γεωργίας καὶ βελτιώσεως τοῦ ἐδάφους, δὲν πρέπει νὰ παραλείπηται μία τοιαύτη περίπτωσις, ἀπρόβλεπτος ἐν τῷ νόμῳ καὶ πρέπει νὰ τεθῇ μία διάταξις. Παρακαλῶ δὲ, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει τὰς παρατηρήσεις ταύτας.

§162ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ἐὰν ἐλέγομεν, ὅτι ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ ἐδαφίου τούτου κανονίζονται τὰ περαιτέρω ὑπὸ ἐξαιρετικοῦ νόμου, θὰ ἦσαν ὀρθαὶ αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἔπρεπε τὰς ἐξαιρετικὰς διατάξεις εἰδικῶς καὶ εὐκρινῶς νὰ ἀναγράψωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· ὅταν ὅμως λέγωμεν, ὅτι ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ ἐδαφίου τούτου ἐφαρμόζονται τὰ τοῦ κοινοῦ δικαίου, νομίζω, ὅτι οὐδεμία ἀπαίτησις χωρεῖ περὶ καθορισμοῦ τῶν τοῦ κοινοῦ δικαίου. Δὲν προσήκει ἐν τῇ εἰδικῇ ταύτῃ περιπτώσει νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν τὰ τοῦ κοινοῦ δικαίου καλῶς διετάχθησαν· ταῦτα δὲν ἀφορῶσι μόνον εἰς περιπτώσεις, ὁποῖαι αἱ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προβλεπόμεναι, ὁ γενικὸς δὲ περὶ τοῦ θέματος τούτου κανονισμὸς τοῦ κοινοῦ δικαίου, ἐφαρμοζόμενος εἰς παντοίας περιπτώσεις, θεωρεῖται καλῶς κείμενος. Ἐὰν ὁ κανονισμὸς φαίνηται περίπλοκος, τὸ εἶδος τῆς συναλαγῆς ἐπάγεται ἴσως τὴν περιπλοκὴν, δὲν δυνάμεθα δὲ ἡμεῖς νὰ μεταβάλωμεν τὸν χαρακτῆρα τῆς συναλλαγῆς διὰ διατάξεων, εἰς εἰδικὴν περίπτωσιν ἀφορωσῶν, καὶ ἐὰν ἦναι περίπλοκα τὰ περὶ τούτου, ἐπίσης δυσχερὴς θὰ ἦναι ὁ κανονισμὸς αὐτῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπως οἱ Ῥωμαῖοι νομοδιδάσκαλοι καὶ νομοθέται εὗρον αὐτὸν δυσχερῆ, συγγράφοντες καὶ νομοθετοῦντες. Νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν τοὺς Πανδέκτας καὶ τὸν Κώδικα, ὡς καλῶς κανονίσαντας τὰ περὶ τούτου, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπηνέχθησαν ἐξαιρέσεις ὑπὸ νόμων τοῦ Κράτους θέλουσι κανονισθῆ αἱ περιπτώσεις τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τῶν κειμένων ἐκείνων, πάντως δὲ θέλουσι κανονισθῆ ὑπὸ τοῦ κοινοῦ δικαίου, τοῦ Ἀστικοῦ· λέγοντες δὲ, ὅτι ἀναφερόμεθα εἰς τὸ κοινὸν Ἀστικὸν Δίκαιον, νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρηθῶμεν ἀδικοῦντες. Εἰδικὴν πρόνοιαν θὰ ἦτο πρέπον νὰ λάβωμεν, ἐὰν προετιθέμεθα νὰ ἐξαιρέσωμεν τὰς περὶ ὧν πρόκειται περιπτώσεις ἀπὸ τοῦ κοινοῦ δικαίου, ὅταν ὅμως πρόκηται τοὐναντίον νὰ ὑπαγάγωμεν αὐτὰς εἰς τὸ κοινὸν δίκαιον, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰ περὶ τοῦ κοινοῦ δικαίου νενομοθετημένα.

§163ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι εἰς τοὺς νεωτέρους ἡμῶν νόμους ὑπάρχουσι πολλαὶ διατάξεις, ἀπέναντι τῶν ὁποίων καὶ οἱ ἐξοχώτεροι τῶν νομοδιδασκάλων, οἱ ὁποῖοι ἐκανόνιζον καὶ ἡρμήνευον τὰ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ Δικαίου, θὰ περιήρχοντο πολλάκις εἰς ἀμηχανίαν, εἰς ποίαν κατηγορίαν περιστάσεων νὰ ὑπαγάγωσι τὰς περιστάσεις ταύτας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐπρόσεξεν εἰς τὸ σύνολον τῆς ὁμιλίας μου· ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ὑπάρχῃ διάταξις, προστατεύουσα τὰς βελτιώσεις τοῦ ἐδάφους, διότι, φαίνεται, ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ συνόλου τῶν ἐκφράσεων, χαρακτηρίζεται ὡς λίαν ὑπαίτιος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καθυστερεῖ τὰς δόσεις ἐπὶ μίαν τριετίαν καὶ εἶναι λίαν πιθανὸν νὰ ὑποβληθῇ ὁ οὕτω βελτιώσας τὸ κτῆμα εἰς τὴν περίστασιν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν δικαιοῦται νὰ λάβῃ δαπάνας βελτιώσεως. Ἐγὼ λοιπὸν εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὸν τοιοῦτον κίνδυνον τοὺς ἐπιχειροῦντας τὰς βελτιώσεις, καθ’ ὅσον ἐκ τοῦ συνόλου τῆς διατάξεως ταύτης καὶ κατὰ τὴν λογικὴν ἑρμηνείαν αὐτῆς δύναται ὁ τοιοῦτος, ὁ ἐπιχειρήσας βελτιώσεις, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνην, εἰς ἣν δὲν δικαιοῦται νὰ ἀναζητήσῃ τὴν δαπάνην τῆς βελτιώσεως, προσέθηκα δέ, ὅτι δὲν πρέπει τοῦτο νὰ τὸ ἀφήσωμεν νὰ ᾖναι ζήτημα, πολὺ δὲ περισσότερον δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀφήσωμεν εἰς τὸν κίνδυνον, τοῦ νὰ ἐφαρμοσθῶσι κατὰ τῶν βελτιωσάντων τὰς γαίας αἱ διατάξεις, αἱ μὴ ἐπιτρέπουσαι τὴν ἀπόληψιν τῶν δαπανῶν τῆς βελτιώσεως. Δὲν εἶναι δίκαιον, δὲν εἶναι πρὸ πάντων συμφέρον, ἐὰν τὸ κοινὸν δίκαιον εἰς τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίστασιν ἀπαγορεύῃ τὴν ἀνάληψιν τῶν δαπανῶν, νὰ ἐφαρμόσωμεν τοῦτο καὶ ἐνταῦθα.

§164ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις δὲν ἤθελε γίνει, ἐὰν οἱ ἀντιλέγοντες ἤθελον σκεφθῆ ν’ ἀποδώσωσιν εἰς τὴν προκειμένην σχέσιν τὸν νόμιμον χαρακτηρισμόν. Τί πρόκειται ἐνταῦθα; Πρόκειται περὶ παραχωρήσεως κυριότητος ὑπὸ ὅρον διαλυτικόν· δὲν ἔχομεν ἐνταῦθα παραχώρησιν κυριότητος ὑπὸ ὅρον ἀναβλητικόν, ὅπως ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1871, ἀλλὰ παραχωρεῖται ἡ κυριότης, ὑπὸ τὸν ὅρον, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν δοθῶσι τρεῖς συνεχεῖς δόσεις, νὰ ἐπανέρχηται τὸ κτῆμα εἰς τὸ Δημόσιον. Πῶς δὲ θέλει ἐπανέλθῃ τὸ κτῆμα εἰς τὸ Δημόσιον; Ἐξερχομένης τῆς αἱρέσεως, τουτέστιν, ἐὰν ἐπὶ 3 συνεχῆ ἔτη δὲν καταβληθῶσιν αἱ δόσεις, ὁπότε ὁ, εἰς ὃν παρεχωρήθη, ἀπόλλυσι τὴν κατοχὴν, καὶ κατὰ τὰ λοιπὰ ἐφαρμόζεται τὸ κοινὸν δίκαιον· ἁπλούστερον πρᾶγμα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, καὶ τοῦτο λέγει τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 11.

§165ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅστις ἤθελεν ἀναγνώσει τὸ ἐδάφιον αὐτὸ τοῦ ἄρθρου 11, οὐδεμίαν ἤθελεν ἔχει ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ μὴ πληρώσας τρεῖς δόσεις ἐκ τοῦ τιμήματος ἀποβάλλει πᾶν δικαίωμα κυριότητος καὶ κατοχῆς ἐπὶ τοῦ κτήματος, ὅπερ περιέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον. Δυνάμει αὐτῶν τῶν διατάξεων ἤθελεν ἀναγκαίως συμπεράνει τις, ὅτι ὁ ἀγοραστὴς τοῦ κτήματος, ὁ δηλώσας αὐτὸ, οὐδὲν ἀπολύτως ἔχει ἐπὶ τοῦ κτήματος δικαίωμα· αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, ἥτις ἀναγκαίως ἐξάγεται ἀπὸ τὸ κείμενον τοῦ ἐδαφίου. Ἤδη ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ τροποποιήσῃ τὴν ἔννοιαν ταύτην, νομίζουσα ἀναγκαῖον, νὰ χορηγήσῃ δικαίωμα ἀποζημιώσεως διὰ τὰς βελτιώσεις, ἃς τυχὸν ὁ ἀγοραστὴς ἤθελε κάμει, ἀλλὰ τότε ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ῥητῶς τοῦτο, νὰ τὸ διασαφήσῃ ἐν τῷ νόμῳ, ἢ νὰ παραπέμψῃ ῥητῶς περὶ τούτου εἰς τὰς διατάξεις τοῦ κοινοῦ δικαίου· ὅπως ἔχει ὅμως ὁ νόμος, ἀναγκαίως ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἔχει ὁ ἀγοραστὴς ἐπὶ τοῦ κτήματος, διὰ τὰς δαπάνας αὐτοῦ, ἀφοῦ ἀποβάλλει πᾶν δικαίωμα κυριότητος καὶ κατοχῆς καὶ περιέρχεται τὸ κτῆμα εἰς τὸ Δημόσιον, οὐδὲ δύναταί τις ἐκ τῶν τοιούτων ἐκφράσεων νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ἐπιφυλάσσεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἀγοραστὴν, νὰ ζητήσῃ ἀποζημιώσεις ἐὰν ἔκαμεν ἐπὶ τοῦ κτήματος βελτιώσεις. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν ᾖναι ἐπιεικεστέρα ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑποστηρίζει, πρέπει νὰ τεθῇ ἡ φράσις «ἐπιφυλασσομένου τοῦ δικαιώματος διὰ τὰς ἀποζημιώσεις».

§166ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐννοεῖται τοῦτο ἀφ’ ἑαυτοῦ· δὲν εἶναι ἀνάγκη ῥητῶς νὰ ἐπιφυλαχθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο.

§167ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πράγματι ἡ παραχώρησις γίνεται ὑπὸ ὅρον διαλυτικὸν, καὶ οἱ νόμοι κανονίζουσι, τί συμβαίνει, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπέλθῃ ὁ ὅρος οὗτος, καὶ εἰς ποίαν θέσιν ἐπανέρχονται τὰ πράγματα. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ νομοθετήσωμεν καὶ νὰ κανονίσωμεν σχέσιν μεταξὺ Δημοσίου καὶ ἰδιωτῶν, ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, νὰ παραπέμψῃ τοὺς χωρικούς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐνώπιον τακτικῶν Δικαστηρίων, ὅπως διεκδικήσωσι τὸ δίκαιόν των, νομίζω, ὅτι ἔχει τι τὸ ἄτοπον, ὅταν πρόκηται νὰ νομοθετήσωμεν καὶ δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν τὴν περίπτωσιν καὶ νὰ τὴν κανονίσωμεν εἰς τρόπον, ὥστε ἄνευ δίκης νὰ διαλύηται ἡ μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν χωρικῶν διαφορά. Τὸ θεωρῶ δὲ ἄτοπον, καθ’ ὅσον εἶναι ἐντελῶς ἄνισος ἡ θέσις, εἰς ἣν θέλουσιν εὑρεθῆ οἱ χωρικοὶ ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου, ὅταν μάλιστα λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι θέλουσι περιέλθει ἐξ ἀνεχείας εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπολέσωσι τὸ κτῆμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπλήρωσαν μέρος καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου κατέβαλον ἴσως τοιαύτην δαπάνην, ὥστε ηὔξησαν τὴν ἀξίαν του, καὶ εἰς τοιαύτην θέσιν δὲν θὰ ἦναι βεβαίως εἰς κατάστασιν, νὰ κάμωσι δίκην μετὰ τοῦ Δημοσίου. Διότι πότε θὰ προκύπτωσιν αἱ τοιαῦται περιπτώσεις; Ἐὰν π. χ. ἀποθάνῃ, ἀφίνων χήραν καὶ ὀρφανὰ, ἢ τεθῇ εἰς φυλακὴν ἕνεκα ὀφειλῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ἢ πρὸς ἄλλους, τὸ Δημόσιον δυνάμει τοῦ νόμου ἀποκτᾷ τὴν πλήρη κατοχὴν καὶ κυριότητα τοῦ κτήματος, οἱ τοιοῦτοι δὲ καὶ ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ διεκδικήσωσι τὰ δικαιώματά των ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου; Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν, προκειμένου νὰ κανονίσωμεν τὸ τοιοῦτον ζήτημα, καὶ συμφέρει καὶ εἰς τὸ Δημόσιον, ἀντὶ νὰ παραπέμψωμεν τοὺς χωρικοὺς ἐνώπιον τῶν τακτικῶν Δικαστηρίων, νὰ κανονίσωμεν τὴν περίστασιν ταύτην, ὅπως ἐνθαῤῥύνωμεν τοὺς χωρικοὺς νὰ ἐπενέγκωσι βελτιώσεις καὶ ἐπαυξήσωσι τὴν παραγωγὴν, καὶ δύναται νὰ κανονισθῇ, ὡς κανονίζονται παρόμοιαι περιστάσεις μεταξὺ Δημοσίου καὶ πολιτῶν, ὡς τοιαύτη εἶναι ἡ περίστασις, καθ’ ἣν ἀφαιρεῖται ἡ περιουσία τῶν πολιτῶν, λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης. Δύναται λοιπὸν καὶ ἐνταῦθα νὰ κανονισθῇ ἀναλόγως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φρονῇ, ὅτι δικαιοῦνται οἱ κάτοχοι εἰς ἀποζημιώσεις, ἐκτὸς ἐὰν φρονῇ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ζητήσωσιν ἀποζημιώσεις, ὅτε πρέπει νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, διὰ νὰ γνωρίζωσιν οἱ κάτοχοι τῶν κτημάτων ἐκείνων, τί πρέπει νὰ πράξωσι.

§168ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι τρεῖς συνεχεῖς δόσεις· ἅμα πληρώσῃ τὴν μίαν, διακόπτεται τὸ δικαίωμα, καὶ δὲν εἶναι ἄξιον τοῦ κόπου νὰ συζητῶμεν.

§169ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶναι δύσκολος βεβαίως ἡ περίπτωσις, ἀλλὰ δύναται καὶ ν’ ἀπαντηθῇ.

§170ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφ’ οὗ ἡ παραχώρησις γίνεται ὑπὸ ὅρον διαλυτικὸν καὶ ὁ ἀγοραστὴς ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρόνῃ τακτικῶς τὰς δόσεις, τίς ἡ ἀνάγκη νὰ ἐγγράφηται πρώτη ὑποθήκη τῶν γαιῶν πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ τιμήματος; Εὐθὺς, ὡς δὲν πληρωθῶσιν αἱ 3 δόσεις, ἐπανέρχεται τὸ κτῆμα εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου, καὶ εἶναι περιττὴ ἡ ἐγγραφὴ τῆς ὑποθήκης, ἣν κανονίζει τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου.

§171ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐτέθη, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἐμποδίσωμεν ἐπὶ δεκαετίαν τὰς μεταβάσεις.

§172ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐθέσατε, διότι τὸ εὕρετε εἰς τὸν νόμον τοῦ 1871, ἀλλ’ ἐκεῖνος εἶχεν ἄλλην οἰκονομίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§173ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἐν τοῖς Γυμνασίοις (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 238).

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως 3,208,978 δραχμῶν ἐπὶ τῆς χρήσεως 1889. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§175ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένοντο ἀντιῤῥήσεις κατὰ τῆς ψηφίσεως τῶν δύο περὶ πιστώσεων νομοσχεδίων, περὶ ὧν ἤδη πρόκειται, ὡς ἀναγομένων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1889, Προϋπολογισμὸν μήπω ψηφισθέντα, καὶ προσέτι διότι, κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἀντιταχθέντων εἰς τὴν ψήφισιν τῶν πιστώσεων τούτων, δὲν εἶναι πρέπον νὰ ψηφίσωμεν ὡς ἐκτάκτους πιστώσεις τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸν τακτικὸν Προϋπολογισμόν, ἢ μᾶλλον εἰς τὸν μόνον Προϋπολογισμόν, ὅστις κατὰ τὴν γνώμην τῶν προαγορευσάντων ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν. Θεωρῶ τὴν γνώμην τῶν ἀντιταχθέντων εἰς τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐπὶ τοιούτοις λόγοις, καὶ κατ’ οὐσίαν καὶ κατὰ τύπους ἐσφαλμένην, καὶ ὅτι οὐ μόνον ἐπιτρέπεται, νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ ἄδειαι δαπάνης, αἵτινες ζητοῦνται διὰ τῶν πιστώσεων τούτων, ὅπως ὑπεβλήθησαν, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται νὰ ζητηθῶσιν, ὅπως ὑπεβλήθησαν, τουτέστι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ζητηθῶσιν αἱ πιστώσεις αὗται ἄλλως, ἢ δι’ εἰδικοῦ νόμου· εἶναι δὲ παράδοξον, πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὅστις χθὲς ἐπραγματεύθη τὸ ζήτημα, ἐνῷ ἀνέγνωσε τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ, δὲν ἀνεγνώρισεν, ὅτι συνᾴδει πρὸς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, ὅπως αἱ πιστώσεις αὗται, καὶ μάλιστα ἡ πρώτη πίστωσις, περὶ ἧς ἰδίως ἐπραγματεύετο ὁ κ. Βουλευτής....

§176ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Περὶ ἀμφοτέρων ἐπραγματεύθην.

§177ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ἰδίως περὶ τῆς πρώτης ἐπραγματεύετο, ὅπως αἱ πιστώσεις αὗται μὴ ψηφισθῶσι δι’ ἁπλῆς ἀναγραφῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· λέγω εἰδικώτερον ἡ πρώτη πίστωσις, διότι ἐν τῇ δευτέρᾳ πιστώσει ὑπάρχει ἓν μόνον κονδύλιον, ὅπερ ἀνεγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, οὐχὶ ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς δαπάνης, ἀλλὰ διὰ τὸ ἐπεῖγον ἁπλῶς, ἐὰν δὲ ὁ λόγος οὗτος ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ, ὡς τεθεὶς ἐκποδὼν ἤδη ἐκ τυχαίας περιστάσεως, δὲν θὰ ἐφέρομεν ἀντίῤῥησιν, ὅπως ἡ πίστωσις ἐκείνη, ἡ περιλαμβανομένη ἐν τῷ βʹ νομοσχεδίῳ, ἡ ἀναγομένη τουτέστιν εἰς τὰ τῆς Ἐκθέσεως, τῆς ἐν Παρισίοις, περιληφθῇ ἐν τῷ γενικῷ Προϋπολογισμῷ, ὑπῆρχε λόγος, ὅπως σπεύσωμεν ὡς πρὸς ἐκείνην, διότι τὰ χρήματα ἐζητοῦντο ἐν Παρισίοις, καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ τ’ ἀποστείλωμεν καὶ ἄνευ πιστώσεως, διότι, ἀφοῦ ἅπαξ ἀνελάβομεν ὑποχρέωσιν πρὸς ξένην ἐπικράτειαν, ἵνα παρασταθῶμεν ἐν τῇ Ἐκθέσει, δὲν ἐπετρέπετο νὰ βραδύνωμεν τὴν ἀποστολὴν τοῦ χρήματος ἐκ τῆς ἐλλείψεως πιστώσεως καὶ ἐκ τῆς βραδύτητος ταύτης νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀποχὴ ἡμῶν ἀπὸ τῆς Ἐκθέσεως. Ἀλλ’, ἀφίνων κατὰ μέρος τὸ εἰδικὸν τοῦτο ζήτημα, τοῦ ἐπείγοντος τῆς πιστώσεως ἐκείνης καὶ ἀφορῶν εἰς τὰς ἄλλας, τὰς κατὰ πολὺ ὑπερτέρας τὴν ποσότητα, λέγω, ὅτι ὡς πρὸς ταύτας δὲν ἐπετρέπετο ἄλλως νὰ ὑποβληθῇ ἡ πίστωσις, ἢ ὅπως ὑπεβλήθη, ἡ δὲ περίστασις, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1889 δὲν ἐψηφίσθη ἔτι, οὐδόλως δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐπηρεάζουσα, ἣν εἴχομεν ὑποχρέωσιν, ὅπως δι’ εἰδικοῦ νόμου ζητήσωμεν τὴν πίστωσιν ταύτην, καὶ τὸ δικαίωμα, ὅπερ εἴχομεν, ὅπως ζητήσωμεν αὐτὴν δι’ εἰδικοῦ νόμου, ἐν οἱᾳδήποτε σχέσει χρονικῇ πρὸς τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τουτέστιν εἴτε πρὸ, εἴτε μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης δὲν ἐπραγματεύθη πρῶτον ἤδη τὸ ζήτημα τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων Προϋπολογισμῶν, τουτέστι τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων δαπανῶν.

§178ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ἄλλο.

§179ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγει ἤδη, ὅτι ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα τῶν Προϋπολογισμῶν καὶ ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα τῆς διακρίσεως τῶν δαπανῶν, ἑπομένως δὲ καὶ τῶν πιστώσεων. Τὸ κατ’ ἐμὲ, πίστωσις οὐδὲν ἄλλο εἶναι, ἢ ἄρθρον Προϋπολογισμοῦ ἐξόδων, ἑπομένως σύστημα πιστώσεων ἀποτελεῖ Προϋπολογισμὸν ἐξόδων, καὶ, ἂν μὲν τὰ ἄρθρα πάντα τῶν ἐτησίων πιστώσεων περιλαμβάνωνται ἐν ἑνιαίῳ τεύχει, ἂν ψηφίζωνται δι’ ἑνὸς νόμου, ἔχομεν Προϋπολογισμὸν ἑνιαῖον, τοὐναντίον ἔχομεν πλείονας Προϋπολογισμοὺς, ἂν αἱ πιστώσεις περιλαμβάνωνται ἐν πλείοσι τεύχεσιν, ἂν ψηφίζωνται διὰ πλειόνων νόμων. Ἐὰν ὅλαι αἱ πιστώσεις ἔχωσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν χαρακτῆρα, ἐὰν ὅλαι ἦναι τακτικαὶ, καὶ αἱ καλούμεναι εἰδικαὶ πιστώσεις δὲν διαφέρωσιν οὐσιαστικῶς ἀπὸ τῶν τακτικῶν πιστώσεων, ἀλλὰ διαφέρωσι μόνον τυπικῶς, καθότι δὲν ἐλήφθη περὶ αὐτῶν πρόνοια ἐν τῷ κανονικῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπάρχει ἀνάγκη, ἵνα ληφθῇ εἰδικὴ πρόνοια, τὸ δὲ εἰδικὸν τοῦτο τῆς προνοίας ἀποτελεῖ τὸ ἔκτακτον, θὰ ἦσαν ὀρθαὶ αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ· ἀλλὰ τὸ διακρῖνον τὰς εἰδικὰς πιστώσεις δὲν εἶναί τι τυπικὸν, εἶναί τι οὐσιαστικὸν, καὶ ὡς τοιοῦτον ἀναγνωρίζεται οὐ μόνον ἐκ τῆς μελέτης αὐτῶν τούτων τῶν πραγμάτων, ἐξ ὧν ἀποῤῥέουσιν αἱ πιστώσεις αὗται, ἀλλ’ ἀναγνωρίζεται καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εὐθὺς μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἡ τότε Κυβέρνησις πολὺ ἐταράχθη ἐκ τῆς ἐλλείψεως κανονικότητος περὶ τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ περὶ τὰ τῶν πιστώσεων, καὶ ἐφοβήθη, μὴ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν διεξήγοντο τὰ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν πιστώσεων, ἐξέθετε τοὺς κυβερνῶντας εἰς τὰς τοῦ νόμου τοῦ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν καταδιώξεις. Καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἰδικὰ μέτρα, λαμβανόμενα πρὸς προστασίαν τῶν Ὑπουργῶν κατὰ τῆς καταδιώξεως, ἣν ἠδύνατο ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νὰ ἐπενέγκῃ ὡς πρὸς αὐτοὺς, ἐὰν ἐξηκολούθουν τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὰ τῶν πιστώσεων διεξαγόμενα, ὅπως πρότερον. Ἰδίᾳ δὲ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν πρώτην μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν καταρτίσασαν Προϋπολογισμὸν, ἀπησχόλησεν ἡ ὑποχρέωσις τοῦ ἐφαρμόζοντος τὸν Προϋπολογισμὸν, νὰ μὴ ποιῆται χρῆσιν πιστώσεων, μὴ στηριζομένων ἐπὶ νόμου. Ἐθεώρησεν ἡ τότε Κυβέρνησις τὴν ἀναγραφομένην πίστωσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὡς ἄδειαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δαπανήσῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ νόμος, ἀναγνωρίζων τὴν δαπάνην· ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ νόμος, ἀναγνωρίζων τὴν δαπάνην, καίτοι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται πίστωσις, ἡ πίστωσις αὕτη δὲν παρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν δαπάνην ταύτην, καὶ ἐθεώρησεν, ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε προβῆ εἰς τοιαύτην δαπάνην, ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, μὴ ἀνεγνωρισμένην ὅμως ὑπὸ νόμου τοῦ Κράτους, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξετίθετο εἰς ποινικὴν εὐθύνην. Καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἴδομεν ἀναγραφόμενον ἐν τῷ νόμῳ τοῦ Προϋπολογισμῷ εἰδικὸν ἄρθρον, ἀφορῶν εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, τὸ ἄρθρον 4, διατηρηθὲν ἕως τοῦ παρελθόντος ἔτους· ἔκτοτε διεγράφη ἀπὸ τῶν νομοσχεδίων περὶ Προϋπολογισμῶν, συμπληρωθέντος τέλος τοῦ συστήματος τῆς νομοθετικῆς προνοίας περὶ πάσης δαπάνης, κανονιζομένης διὰ πιστώσεως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ὀρθὴ ἦτο ἡ σκέψις τῆς τότε Κυβερνήσεως, ὅτι πίστωσις ἄνευ νόμου, ἀναγνωρίζοντος τὴν δαπάνην, δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἄδεια πρὸς τὴν δαπάνην· ποία δὲ ἡ συνέπεια τῆς σκέψεως ταύτης ὡς πρὸς τὰ προκείμενα νομοθετήματα; Πρόκειται ἐνταῦθα περὶ ἀδειῶν δαπάνης, περὶ ἧς οὐδεὶς νόμος προνοεῖ. Τὴν ἔλλειψιν τῆς προνοίας ταύτης ἀναπληροῖ ἡ εἰδικὴ πίστωσις, ἥτις εἶναι νόμος. Ἡ πίστωσις ἡ εἰδικὴ ὑποβάλεται εἰς πάσας τὰς διατυπώσεις τοῦ νόμου· ἡ πίστωσις ἡ εἰδικὴ συζητεῖται καὶ ψηφίζεται τρὶς, ἐνῷ ὁ Προϋπολογισμὸς ψηφίζεται μόνον ἅπαξ καὶ κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν Λογιστικὸν Νόμον δαπάναι, οἷαι αἱ διὰ τῶν νομοθετημάτων τούτων ἐπιτρεπόμεναι, πρέπει δι’ εἰδικῆς πιστώσεως νὰ ψηφίζωνται καὶ πρέπει καὶ νὰ συνοδεύωνται καὶ ὑπὸ πληροφοριῶν, αἵτινες θεωροῦνται παρέχουσαι πλείονας ἐγγυήσεις. Τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου κανονίζει, κατὰ τίνα τρόπον αἱ πιστώσεις, περὶ ὧν πρόκειται, ψηφίζονται, κανονίζει, ὅτι αἱ πιστώσεις αὗται ψηφίζονται εἰδικῶς. Τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κατασκευὴ ὁδοῦ, διώρυγος, γεφύρας, λιμένος, δημοσίου καταστήματος, ἢ ἄλλου ὁποιουδήποτε δημοσίου ἔργου, ὑπερβαίνουσα τὸ ποσὸν δραχμῶν 3.000, δὲν ἐκτελεῖται δαπάνῃ τοῦ Δημοσίου, εἰμὴ δυνάμει εἰδικοῦ νόμου, ἢ πιστώσεως, χορηγηθείσης ἐπὶ εἰδικοῦ κεφαλαίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου. Ἡ αἴτησις περὶ τῆς πρώτης πιστώσεως δι’ ἔξοδα τοιαύτης κατασκευῆς πρέπει νὰ συνοδεύηται μὲ τακτικὸν ὑπολογισμὸν τῆς ὁλικῆς δαπάνης.» Ἡ πρώτη πίστωσις ἐδόθη, ὑπεβλήθησαν οἱ ὑπολογισμοί, οἱ ἀπαιτούμενοι ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐνδεικνύει, κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ ψηφίζωνται αἱ τοιαῦται πιστώσεις καὶ κανονίζει, ὅτι αἱ τοιαῦται πιστώσεις πρέπει νὰ ψηφίζωνται εἰδικῶς. Ταύτην τὴν εἰδικὴν ψήφισιν ἡμεῖς προεκαλέσαμεν. Καὶ εἰς τοῦτο ἀπαντῶσιν οἱ ἀντιτασσόμενοι, λέγοντες, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γένηται ἡ ψήφισις δι’ εἰδικοῦ περὶ πιστώσεως νόμου, ἐνόσῳ δὲν ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς, καὶ τοῦτο κατὰ τὸν Λογιστικὸν Νόμον. Ἀλλὰ ὁ Λογιστικὸς Νόμος λέγει τοῦτο, πραγματευόμενος περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἀλλαχοῦ, οὐδαμῶς δὲ περὶ εἰδικῶν πιστώσεων, οὐδὲ περὶ ἐκτάκτων πιστώσεων...

§180ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κάμετε τὴν διάκρισιν μεταξὺ εἰδικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων.

§181ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς μοὶ λέγει νὰ κάμω τὴν διάκρισιν εἰδικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων. Τοῦτο ἀκριβῶς κάμνω. Λέγω δηλαδὴ, ὅτι ἡ πίστωσις αὕτη, ἡ ἔκτακτος, εἶναι πίστωσις εἰδική. Ἐκ τοῦ, ὅτι εἶναι εἰδικὴ, δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν εἶναι ἔκτακτος, ἀφοῦ πᾶσα πίστωσις εἶναι ἢ τακτικὴ, ἢ ἔκτακτος· ἡ δὲ εἰδικὴ θὰ ἦναι καὶ αὕτη, ἢ τακτικὴ, ἢ ἔκτακτος....

§182ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰδικὴ τακτική!

§183ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰδικὴ τακτικὴ καὶ εἰδικὴ ἔκτακτος.

§184ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν μοὶ φαίνεται, νὰ συμβιβάζωνται αἱ δύο λέξεις, εἰδικὴ τακτική.

§185ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ φύσις τῆς δαπάνης κανονίζει τὸ τακτικὸν ἢ τὸ ἔκτακτον αὐτῆς· καὶ τακτικὴ μὲν εἶναι, ἡ ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς ἀνταποκρινομένη πρὸς πόρους τακτικοὺς, ἤτοι πρὸς τὰς ἐτησίους προσόδους τοῦ Κράτους, ἔκτακτος δὲ ἡ ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὑτῆς ἀνταποκρινομένη πρὸς ἐκτάκτους προσόδους τοῦ Κράτους, ἤτοι πρὸς δάνεια, αἱ δὲ πιστώσεις, δι’ ὧν ἐπιτρέπονται αἱ δαπάναι, αἵ τε τακτικαὶ καὶ αἱ ἔκτακτοι, δύνανται νὰ ὦσι τακτικαὶ ἢ ἔκτακτοι, γινομένης τῆς διακρίσεως οὐχὶ ἐκ τῆς δαπάνης εἰς ἣν ἀφορᾷ ἡ πίστωσις, ἀλλὰ, κατὰ τὸν Λογιστικὸν Νόμον, ἐκ τῶν περιστάσεων, ὑφ’ ἃς ἐκδίδεται. Ἐπίσης καὶ ὡς πρὸς τὰς εἰδικὰς πιστώσεις τὸ τακτικὸν ἢ τὸ ἔκτακτον τῶν δι’ αὐτῶν ἐπιτρεπομένων δαπανῶν κανονίζεται ἐκ τῆς φύσεως τῆς δαπάνης, τουτέστιν ἂν αὕτη δέον νὰ καλύπτηται ὑπὸ τῶν τακτικῶν προσόδων τοῦ Κράτους, ἢ ἂν τοὐναντίον ἀνήκῃ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν διὰ δανείων ἐνεργουμένων. Τὸ ἄρθρον τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου, εἰς ὃ ἀνηνέχθη ὁ κύριος Βουλευτὴς καὶ ὅπερ ἐθεώρησεν ἐφαρμοζόμενον εἰς ὅλας τὰς πιστώσεις τὰς ἐκτάκτους, οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὰς εἰδικὰς πιστώσεις, περὶ ὧν ἤδη πρόκειται, καίτοι αἱ εἰδικαὶ αὗται πιστώσεις ἀφορῶσιν εἰς δαπάνας ἐκτάκτους. Τὸ ἄρθρον 18 ἔχει οὕτω (ἀναγινώσκει): «Διὰ τὰς ἐκτάκτους καὶ κατεπειγούσας ὑπηρεσίας, τὰς μὴ προβλεφθείσας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, χορηγοῦνται ἔκτακτοι πιστώσεις ὑπὸ τῶν Βουλῶν, ἐν ἀπουσίᾳ δ’ αὐτῶν ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, κατὰ τὰς διατυπώσεις, τὰς ὁρισθείσας εἰς τὸ ἄρθρον 16, ἡ δὲ ἐπικύρωσις αὐτῶν γίνεται κατὰ τὸ ἄρθρον 17». Φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐθεώρησε τὸν ἀόριστον «προβλεφθείσας» ἀποδεικνύοντα, ὅτι πρέπει ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ ᾖναι ἐψηφισμένος. Διότι περὶ ἐψηφισμένου Προϋπολογισμοῦ οὐδεὶς γίνεται λόγος ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ. Περὶ ἐψηφισμένου Προϋπολογισμοῦ γίνεται λόγος ἐν τῷ Λογιστικῷ Νόμῳ, προκειμένου περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, διότι ὡς πρὸς ἐκείνας βεβαίως πρέπει νὰ ἔχωμεν Προϋπολογισμὸν ἐψηφισμένον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ πίστωσις νὰ ᾖναι ἀναπληρωματική, ἂν μὴ ὑπάρχῃ Προϋπολογισμὸς ἐψηφισμένος, τοῦ ὁποίου κατὰ μέρος ἀναπλήρωσις θὰ ᾖναι ἡ πίστωσις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρωθῇ τὸ μὴ ἔχον ὑπόστασιν. Ἀλλ’ ἡ ἔκτακτος πίστωσις δὲν σχετίζεται πρὸς δαπάνην, περιληφθεῖσαν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἑπομένως οὐδὲ πρὸς τὴν ψήφισιν τούτου. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἔκτακτος πίστωσις εἶναι πολλάκις κατεπείγουσα, δύναται νὰ ψηφισθῇ καὶ πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὗτινος ὁ καταρτισμὸς δέον νὰ διανύσῃ τὴν κανονικὴν αὐτοῦ τροχιάν...

§186ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ προβλεφθεῖσα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§187ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως «προβλεφθεῖσα» ἐν τῷ καταρτισθέντι Προϋπολογισμῷ, ἢ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τῷ ὑποβληθέντι, ἢ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τῷ ψηφισθέντι, ἢ καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τῷ καταρτισθησομένῳ. Ἀλλὰ ταῦτα οὐδόλως ἐπηρεάζουσι τὰ τῆς εἰδικῆς πιστώσεως, ἥτις, καίτοι ἐνδέχεται, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ν’ ἀφορᾷ εἰς δαπάνην ἔκτακτον, δὲν κανονίζεται ὅμως ὑπὸ τῶν περὶ ἐκτάκτων ἀλλὰ μὴ εἰδικῶν πιστώσεων ὑπὸ τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου διατεταγμένων. Ὅπως δήποτε ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς οὐδ’ ἐν αὐτῷ τῷ ἄρθρῳ 18 ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ στήριγμα τῆς ἀξιώσεως αὐτοῦ, ὅπως ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθῇ μόνον μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ Λογιστικὸς Νόμος καὶ τῆς εἰδικῆς πιστώσεως καὶ τῆς ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπιτρέπει τὴν ὑποβολὴν καὶ τὴν ψήφισιν ἐν οἱῳδήποτε σταδίῳ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ Λογιστικὸς Νόμος εἶναι ἀπροσωπόληπτος μεταξὺ τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ τῶν ἀντιφρονούντων πρὸς αὐτὸν, ὁ Λογιστικὸς Νόμος ἐπιτρέπει εἰς ἕκαστον, νὰ κανονίζῃ τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνέργειαν κατὰ τὰς ἰδίας πεποιθήσεις. Ἐν τῷ κανονισμῷ τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν στηρίζεται μόνον εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸ τῆς ὑποβολῆς τῶν ὑπὸ συζήτησιν πιστώσεων, ἀλλ’ ἀποκρούει τὰς πιστώσεις ταύτας, ὡς ἀναγομένας εἰς Προϋπολογισμὸν ἔκτακτον. Ἐπεκαλέσθη χθὲς ὁ κ. Βουλευτὴς τὸ Σύνταγμα, εἰς ἀπόδειξιν, ὅτι Προϋπολογισμὸς ἔκτακτος δὲν ἐπιτρέπεται, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον, τὸ παρ’ αὐτοῦ ἀναγνωσθέν, εἰς μόνον Προϋπολογισμὸς δύναται νὰ ὑπάρξῃ, βραδύτερον ὅμως, προχωρῶν ἐν τῇ συζητήσει, ἐλησμόνησε τὴν ἀφετηρίαν τῆς ἀγορεύσεώς του, καὶ ἀνεγνώρισεν, ὅτι δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν ἔκτακτοι Προϋπολογισμοὶ, ἐνθυμηθεὶς μάλιστα, ὅτι καὶ τὸ κόμμα, μεθ’ οὗ συμπράττει, προεκάλεσε τὴν ψήφισιν ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ, καὶ ζητήσας νὰ συμβιβάσῃ τὴν στάσιν του πρὸς τὰ ὑπὸ τοῦ κόμματος πεπραγμένα. Περιώρισεν ἄρα τὴν ἀναγνώρισιν ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ ἐν ἐκτάκτοις μόνον καὶ ἀπροόπτοις περιστάσεσι, ἐν περιπτώσει πολέμου, ἢ ἐπιστρατεύσεως. Ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα ποιεῖται ἐξαίρεσιν τῆς περιπτώσεως τοῦ πολέμου, τῆς περιπτώσεως τῆς ἐπιστρατεύσεως; Ἐὰν τὸ Σύνταγμα ἔχῃ, ἣν ἀποδίδετε εἰς αὐτὸ ἔννοιαν, τὴν ἔχει καὶ ἐν περιπτώσει εἰρήνης, καὶ ἐν περιπτώσει πολέμου, καὶ ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως, ἥτις εἶναι κατάστασις εἰρήνης. Τὸ Σύνταγμα ὅμως βεβαίως δὲν ἔχει τοιαύτην ἔννοιαν, δὲν εἶναι δὲ πρέπον νὰ ἐπιμένω, ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς σύρῃ συμπεράσματα ἐκ τῆς ἀρχῆς, ἣν ἔθηκε, καὶ ἥτις τῷ ἀπαγορεύει νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν ἔκτακτον, τὸν ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὡς καλῶς ψηφισθέντα. Ὁ Προϋπολογισμὸς ὁ ἔκτακτος, ὁ τότε συνταχθεὶς, ἐψηφίσθη συνταγματικῶς, διότι τὸ Σύνταγμα, διατάξαν τὰ περὶ ψηφίσεως Προϋπολογισμῶν, δὲν προέθετο νὰ κανονίσῃ, ἐὰν οἱ Προϋπολογισμοὶ θὰ ἦναι ἐν ἑνὶ τεύχει ἢ ἐν πλείοσι τεύχεσιν, ἂν αἱ πιστώσεις θὰ ἀναγράφωνται ὅλαι ἐν ἑνιαίῳ Προϋπολογισμῷ, ἢ ἐν πλείοσι Προϋπολογισμοῖς, ἢ ἂν θὰ ψηφίζωνται δι’ εἰδικοῦ νόμου· πάντα ταῦτα τὸ Σύνταγμα ἐθεώρησεν ὡς κανονιστέα ὑπὸ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας. Ἀλλὰ τί εἶναι τὸ πρέπον ἀσχέτως πρὸς Συνταγματικὰς διατάξεις, αἵτινες ἀποδεικνύονται, μὴ ὑφιστάμεναι; ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐν ᾧ ἐθεώρει, ὅτι ἔκτακτοι Προϋπολογισμοὶ δὲν ἔχουσι νόμιμον ὕπαρξιν, ἔπειτα, ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ, τοῦ ἐν περιπτώσει πολέμου καὶ τοῦ ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως, ἐπεξέτεινε καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις τὴν ἐξέτασιν καὶ ἀνεγνώρισεν, ὡς ἀναγομένας εἰς ἐκτάκτους Προϋπολογισμούς, πάσας σχεδὸν τὰς πιστώσεις, αἵτινες ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν εἶναι κατατακτέαι εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην........

§188ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παραδέχομαι εἰδικοὺς Προϋπολογισμούς.

§189Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μὴ διακόπτετε. Θ’ ἀπαντήσωμεν κατόπιν.

§190ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶχεν ἐπικαλεσθῆ τὸ Σύνταγμα, εἰς ὑποστήριξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Προϋπολογισμὸς, ἀλλ’ οὐχὶ Προϋπολογισμοὶ, καὶ παρίστα τὴν ψήφισιν Προϋπολογισμῶν ἀντὶ ἑνὸς Προϋπολογισμοῦ ὡς παραβίασιν τοῦ Συντάγματος. Σήμερον λέγει, ὅτι, ἂν οἱ Προϋπολογισμοὶ ἦναι εἰδικοὶ, παραβίασις τοῦ Συντάγματος δὲν ὑφίσταται. Τοῦτο ἂς συμβιβάσῃ αὐτὸς πρὸς τὰ παρ’ αὐτοῦ προηγουμένως ῥηθέντα· διότι ἐγώ, μὴ παραδεχόμενος, ὅτι τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ Προϋπολογισμοῦ καὶ οὐχὶ περὶ Προϋπολογισμῶν, θεωρῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ εἰδικὸν Προϋπολογισμὸν, καὶ ἐκτάκτους Προϋπολογισμούς, καὶ εἰδικὰς πιστώσεις καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις, καὶ πάντα, ὅσα μέχρι τοῦδε εἴχομεν. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἀρχὴ ἡ διέπουσα ταῦτα, ἀρχὴ, ἐξαγομένη καὶ ἐξ ὅσων χθὲς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀρνούμενος τὸ νόμιμον τῶν ἐκτάκτων Προϋπολογισμῶν; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνεγνώρισεν, ὅτι ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς γίνονται δαπάναι, αἵτινες ἠδύναντο νὰ περιληφθῶσιν ἐν ἐκτάκτῳ Προϋπολογισμῷ, καὶ εἶπε κατ’ ἀρχὰς, ὅτι τοιαῦται περιστάσεις εἶναι μόνον αἱ τοῦ πολέμου καὶ τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἔπειτα ὅμως ἐνεθυμήθη τὰ τῶν σιδηροδρόμων, προσθεὶς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ σιδηρόδρομος τῆς Λαρίσσης, ὁ ἐπαγόμενος δαπάνην 80,000,000 δραχμῶν νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ τακτικῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ ὅτι ἑπομένως ἐποιεῖτο ἐξαίρεσιν καὶ αὐτοῦ. Ἐπιπροσέθηκεν μάλιστα, ὅτι ἐποιεῖτο ἐξαίρεσιν καὶ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων καὶ Καλαμῶν, καί τοι ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς δι’ ἄλλο Κράτος παρὰ τὴν Ἑλλάδα δὲν θὰ ἐθεωρεῖτο πολὺ σπουδαία, διὰ τὴν Ἑλλάδα ὅμως ἦτο ἱκανῶς σπουδαία, ὥστε νὰ περιληφθῇ καὶ αὕτη ἐν ἐκτάκτῳ Προϋπολογισμῷ. Ἀνεγνώρισεν, ὅτι καὶ ἄλλαι δαπάναι ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἔκτακτοι, ὡς ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτῶν τοῦ σπουδαίου, καίτοι, ἂν περιωρίζοντο εἰς μικρότερον ποσὸν, δὲν θὰ ἐθεωροῦντο ὡς ἔκτακτοι. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἀρχὴ, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀποῤῥέουσιν αἱ διακρίσεις αὗται μεταξὺ τακτικῶν Προϋπολογισμῶν καὶ ἐκτάκτων Προϋπολογισμῶν, τακτικῶν δαπανῶν καὶ ἐκτάκτων δαπανῶν; Μήπως ἦναι τοῦτό τι αὐθαίρετον, ὅπως ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου του παρέστησεν αὐτὸ ὁ κ. Βουλευτὴς, λέγων, ὅτι τὰ Κράτη, τὰ παραδεχόμενα τοὺς ἐκτάκτους Προϋπολογισμούς, φέρονται πρὸς τὸ ναυάγιον, τὰ δ’ ἔχοντα μόνον τοὺς τακτικοὺς Προϋπολογισμοὺς ἀναπτύσσονται καὶ εὐημεροῦσι; Πάντα τὰ Κράτη καὶ τὰ εὐημεροῦντα καὶ τὰ μὴ εὐημεροῦντα ἔχουσι τακτικοὺς καὶ ἐκτάκτους Προϋπολογισμοὺς, τακτικὰς καὶ ἐκτάκτους δαπάνας. Αὗται δὲ δὲν ἔχουσι τὸν χαρακτῆρα τοῦ τακτικοῦ ἢ τοῦ ἐκτάκτου ἐκ τῆς ἀναγραφῆς ἐν τῷ γενικῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἢ ἐν εἰδικοῖς νόμοις, ἢ ἐν τῷ γενικῷ νόμῳ, ἔχουσι τὸν χαρακτῆρα αὐτῶν ἐξ αὐτῆς τῆς οὐσίας, ἐξ αὐτῶν τῶν στοιχείων τῶν πιστώσεων. Τακτικαὶ πιστώσεις εἶναι, αἱ ἀνταποκρινόμεναι ἐν τῇ ὑποστάσει αὐτῶν πρὸς τακτικὰ ἔσοδα· καὶ ἐὰν τὰ τακτικὰ ἔσοδα δὲν ἐπαρκῶσιν εἰς τὰς ἀνταποκρινομένας πρὸς αὐτὰ δαπάνας, καλύπτεται μὲν τὸ ὑπολειπόμενον τῶν τακτικῶν δαπανῶν ὑπὸ ἐσόδων ἐκτάκτων, ἀλλ’ ἀναγράφονται ταῦτα ἐν τῷ τακτικῷ Προϋπολογισμῷ, ὡς ἀναπληροῦντα τὸ ἔλλειμμα τῶν τακτικῶν ἐσόδων. Ἄρτιος εἶναι ὁ τακτικὸς Προϋπολογισμὸς, ὅταν αἱ ἐτήσιοι πρόσοδοι τοῦ Κράτους ἐξισῶνται πρὸς τὰς δαπάνας, αἵτινες ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρος αὐτῶν βαρύνουσι τὰ τακτικὰ ἔσοδα. Ἡ Πολιτεία ἔχει ὡρισμένας ἀνάγκας, κανονικὰς, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἐπαρκῇ διὰ τῶν ἐτησίων αὐτῆς πόρων. Ἐὰν δὲν ἐπαρκῇ, ἀναπληροῖ τὸ ἐλλεῖπον ἄλλως. Ἀλλ’ αἱ δαπάναι, εἰς ἃς πρέπει νὰ ἐπαρκῇ ἡ Πολιτεία διὰ τῶν ἐτησίων αὐτῆς πόρων, εἶναι τακτικαί, ἔστω καὶ ἂν ἡ ἀπότισις αὐτῶν ἐπιτυγχάνεται δι’ ἐκτάκτων πόρων. Ὑπάρχουσι ὅμως δαπάναι, εἰς ἃς δὲν εἶναι προωρισμένοι αἱ κανονικαὶ ἐτήσιοι πρόσοδοι τοῦ Κράτους. Ἔκτακτος Προϋπολογισμὸς πορίζει τὰς προσόδους χάριν τῶν δαπανῶν τούτων, αἱ δ’ ἔκτακτοι αὗται πρόσοδοι, ἤτοι τὰ δάνεια, ἐπιβαρύνουσι τὸν τακτικὸν Προϋπολογισμὸν διὰ τῶν ἐτησίων τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν δαπανῶν. Προκειμένου περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου καὶ περὶ δαπάνης 80,000,000 δραχμῶν πρὸς τὸν εἰδικὸν τοῦτον σκοπὸν, ὅτε ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἀνέρχεται εἰς 85,000,000, ἂν θελήσωμεν τὴν δαπάνην τῶν 80,000,000 νὰ κατανείμωμεν εἰς ὀλίγων ἐτῶν ἐτησίους πόρους τοῦ Κράτους, ἀντιστρατευόμεθα πρὸς τὴν λογικήν. Ἡ δαπάνη τῶν 80,000,000, καίπερ γενησομένη ἐντὸς τετραετίας, ὑποτεθείσθω, δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ διὰ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τῶν τεσσάρων ἐτῶν, θὰ πραγματοποιηθῇ δι’ ἐσόδων ἄλλων, πλὴν τῶν ἐτησίων. Τὰ ἔσοδα δὲ ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς Προϋπολογισμὸν ἔκτακτον, εἴτε ἐν ἑνιαίῳ εἴτε ἐν ἰδίῳ ἀναγραφῶσιν οἰκονομικῷ νόμῳ, καὶ ἡ εἰς τὰ ἔσοδα ταῦτα ἀνταποκρινομένη δαπάνη ἐπίσης εἰς ἔκτακτον ἀνήκει Προϋπολογισμὸν, ὅπου δήποτε καὶ ἂν ἀνεγράφη. Μόνον διὰ δανείων δύνανται ν’ ἀποτιθῶσι καὶ ἑπομένως ἔκτακτοι εἶναι αἱ δαπάναι, αἱ ἐν πολέμῳ ἔκτακτοι εἶναι καὶ αἱ δαπάναι πρὸς ἐπιστράτευσιν, ἔκτακτοι καὶ αἱ δαπάναι αἱ σιδηροδρομικαὶ, ἔκτακτοι καὶ αἱ δαπάναι πρὸς κατασκευὴν στόλου, ἔκτακτοι καὶ αἱ δαπάναι πρὸς κατασκευὴν κτιρίων, ἂν τὸ ποσὸν, τὸ δαπανηθησόμενον, ἦναι ὑπέρτερον τοῦ ἐτησίως ἀναλογοῦντος πρὸς τοιούτους σκοπούς. Ἔχομεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένην δαπάνην διὰ μισθώματα οἰκιῶν, διὰ μισθώματα καταστημάτων Γυμνασίων ἐν παραδείγματι καὶ σχηματίζει γνώμην ἡ Κυβέρνησις ἢ ἡ Βουλή, ὅτι συμφέρει ἡ οἰκοδομὴ καταστημάτων διὰ τὰ Γυμνάσια, ἀντικαθισταμένης εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν μισθωμάτων τῆς ἀποτίσεως τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων τοῦ πρὸς τὴν οἰκοδομὴν δανείου. Κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν, πρέπει νὰ ἀναγράψωμεν ἐν τοῖς ἐτησίοις τακτικοῖς Προϋπολογισμοῖς ὡς δαπάνην καὶ τὸν τόκον καὶ τὸ χρεωλύσιον, ἅτινα ἀναπληροῦσι τὰ μισθώματα τῶν καταστημάτων τῶν Γυμνασίων, πρέπει δὲ νὰ ἀναγράψωμεν ἐν τῷ τακτικῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον, καὶ ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιον τοῦ δανείου. Διὰ Δημοτικὰ Σχολεῖα τὸ αὐτό· ὅ,τι πληρόνομεν εἰς μισθώματα, πρόκειται νὰ πληρώνωμεν (καὶ μάλιστα κατὰ νομοσχέδιον, ὑποβληθὲν ἤδη,) εἰς τόκους καὶ χρεωλύσια δανείου 10,000,000 πρὸς κατασκευὴν Δημοτικῶν Σχολείων καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει: ἀναγράψατε ἐν τοῖς ἐτησίοις τακτικοῖς Προϋπολογισμοῖς καὶ τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου τῶν 10,000,000, ἀναγράψατε καὶ αὐτὰ τὰ 10,000,000 ἐν τῷ τακτικῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ εἰσεπράξατε αὐτά. Διάκρισις δὲ μεταξὺ δαπανῶν τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς ἃς ἀνάγονται οἱ τόκοι καὶ τὰ χρεωλύσια, καὶ ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ, εἰς ἃ ἀνάγονται ἡ ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ δανείου πρόσοδος καὶ ἡ διάθεσις τῆς προσόδου ταύτης, δὲν χωρεῖ κατὰ τὸν κ. Βουλευτήν....

§191ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§192ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἂν δὲν εἴπετε τοῦτο, οὐδὲν εἴπετε. (Ἱλαρότης).

§193ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω κατόπιν.

§194ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ἐπιτρέπεται κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν διάκρισις τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐσόδων καὶ ἐξόδων, πᾶν τὸ δαπανώμενον ἐντὸς τοῦ ἔτους ἀνάγεται εἰς τακτικὰ ἔξοδα τοῦ ἔτους, ἑπομένως αἱ δαπάναι, αἵτινες ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν πρέπει νὰ διανεμηθῶσιν εἰς πολλὰ ἔτη, διὰ τῆς κανονικῆς ἀποτίσεως τῶν ἐτησίων χρεωλυτικῶν δόσεων, οὐ μόνον ἐπιβαρύνουσι τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν ἐξόδων τῶν ἐτῶν, καθ’ ἃ γίνεται ἡ ἀπότισις τῶν δόσεων, ἀλλ’ ἐπιβαρύνουσιν ἐπιπροσθέτως καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους διὰ τῆς πραγματοποιουμένης ἐν αὐτῷ δαπάνης. Τὰ παράδοξα ταῦτα ἐξαφανίζονται εὐθὺς, ὡς ἀναλύσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν εἰς τακτικὸν καὶ εἰς ἔκτακτον, εὐθὺς ὡς διακρίνωμεν, ἔστω καὶ ἐν τῷ ἑνιαίῳ Προϋπολογισμῷ, τὰ τακτικὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα ἀπὸ τῶν ἐκτάκτων. Εἰς τὸν τακτικὸν Προϋπολογισμὸν ἀνήκει ὁ τόκος καὶ τὸ χρεωλύσιον, δι’ οὗ κατανέμεται εἰς πολλὰ ἔτη ἡ δαπάνη, εἰς τὸν ἔκτακτον δὲ Προϋπολογισμὸν ἀνήκει τὸ ἐκ τοῦ δανείου ἔσοδον καὶ ἔξοδον. Τὸ χαρακτηριστικὸν τῆς τακτικῆς δαπάνης εἶναι, ὅτι εἰς τὸν ἀπροσωπολήπτως καὶ ἐν ἐπιγνώσει ἐκτιμῶντα τὴν φύσιν αὐτῆς, παρίσταται αὕτη, ὡς καλυπτέα διὰ τῶν δημοσίων προσόδων τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἐκτελεῖται, ἐν ᾧ τοὐναντίον, ἐὰν ἡ δαπάνη, ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς, παρίσταται ὡς κατανεμητέα εἰς πολλὰ ἔτη, διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως εἰς τὸ κεφάλαιον ἐτησίων χρεωλυτικῶν δόσεων, καίτοι πράγματι ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἐγένετο, τοιοῦτον ἔχουσα ἡ δαπάνη χαρακτῆρα, εἶναι ἔκτακτος, ἀνήκουσα, ὡς καὶ τὸ δάνειον, δι’ οὗ ἐπραγματοποιήθη, εἰς τὸν ἔκτακτον Προϋπολογισμόν, ἐνῷ εἰς τὸν τακτικὸν Προϋπολογισμὸν ἀνήκει μόνον ἡ ἀπότισις τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου τοῦ δανείου. Περὶ τούτων δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία. Πάντων τῶν Κρατῶν οἱ Προϋπολογισμοὶ ἀναγράφουσι τακτικὰς δαπάνας. Πάντα τὰ Κράτη προβαίνουσιν ἐντὸς τοῦ ἔτους εἰς δαπάνας, κατανεμητέας εἰς πολλὰ ἔτη. Δὲν ὑπάρχει ὡς πρὸς τοῦτο διάκρισις μεταξὺ Ἐθνῶν, βαινόντων πρὸς τὸν κρημνὸν καὶ Ἐθνῶν βαινόντων πρὸς τὴν πρόοδον. Καὶ τὰ εὐημεροῦντα Κράτη καὶ τὰ δυσπραγοῦντα Κράτη, καὶ τὰ εὐεκτοῦντα οἰκονομικῶς καὶ τὰ οἰκονομικῶς καχεκτικὰ, πάντα πραγματοποιοῦσι δαπάνας ἀμφοτέρων τῶν κατηγοριῶν, καὶ δαπάνας βαρυνούσας μόνον τὸ ἔτος, ἐν ᾧ πραγματοποιοῦνται, καὶ δαπάνας κατανεμομένας εἰς πολλὰ ἔτη. Δαπάνη δὲ, ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρος αὑτῆς, κατανεμομένη εἰς πολλὰ ἔτη, εἶναι ἔκτακτος, εἰς ἣν ἀπαντᾷ πρόσοδος ἔκτακτος. Τῆς ἐκτάκτου δαπάνης ἡ ψήφισις δὲν προσήκει εἰς μόνον τὸν Προϋπολογισμὸν, καὶ τοῦτο ἀσχέτως πρὸς πᾶσαν διάταξιν τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου. Ὁ Προϋπολογισμὸς ψηφίζεται μόνον ἅπαξ! ὁ Προϋπολογισμὸς ὑποθέτει τὴν ὕπαρξιν νόμου, κανονίζοντος τὴν ὑπηρεσίαν, ὑπὲρ ἧς ἡ δαπάνη. Ἀνεπαρκὴς ἄρα ἡ διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ μόνου παροχὴ ἀδείας πρὸς δαπάνην, βαρύνουσαν οὐ μόνον τὸ ἔτος, ἐν ᾧ πραγματοποιεῖται, ἀλλὰ καὶ τὸ μέλλον. Ἡ ἐγγύησις τῆς τριπλῆς συζητήσεως, τῆς εἰδικῆς διὰ νόμου ἐπιψηφίσεως, ὑπαγορεύεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ χαρακτῆρος τοιαύτης δαπάνης. Καὶ ὅμως τὴν δι’ εἰδικοῦ νόμου ψήφισιν τῆς δαπάνης ἔρχεται, πολεμῶν ὁ κ. Βουλευτής, καὶ τοῦτο, ὡς λέγει, ἀσκῶν δικαιώματα καὶ καθήκοντα ἐλέγχου. Ἐὰν δὲν εἴχομεν ζητήσει τὴν ἄδειαν τῆς δαπάνης δι’ εἰδικοῦ νόμου, τότε τῳόντι, θὰ ἐκαλεῖτο ὁ κ. Βουλευτὴς ν’ ἀσκήσῃ τὸν ἔλεγχον, τότε καθῆκον τοῦ κ. Βουλευτοῦ θὰ ἦτο ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν διὰ μιᾶς μόνης συζητήσεως καὶ ψηφοφορίας χορήγησιν ἀδείας δαπάνης, ἐπιβαρυνούσης πολλοὺς συνεχεῖς Προϋπολογισμούς. Ὁ κ. Βουλευτὴς πράττει τὸ ἐναντίον, καὶ ἐνῷ ἀντιτάσσεται εἰς τὰς ἐγγυήσεις τοῦ εἰδικοῦ νόμου καὶ τοῦ τριπλοῦ βουλευτικοῦ ἐλέγχου, παριστᾷ ἑαυτὸν, ὡς ἐπιτελοῦντα ἐν τούτῳ συνταγματικὸν καθῆκον.

§195ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει νόμος, προβλέπων περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς δαπάνης αὐτῆς γενικός; Ἡ πίστωσις αὐτὴ, ἡ ὁποία ζητεῖται ἐφέτος, δὲν εἶναι ἐντὸς τῶν ὅρων τῶν νόμων ἐκείνων τῶν δύο, οἱ ὁποῖοι ἀποφαίνονται περὶ τῶν 21,000,000; Διότι παρεστήσητε, ὅτι πᾶσα δαπάνη πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς νόμον· λοιπὸν ἡ δαπάνη αὕτη δὲν εἶναι νόμῳ ἀστήρικτος, ὑπάρχουσιν οἱ νόμοι οἱ σχετικοὶ, περὶ τῶν προηγουμένως ζητηθεισῶν πιστώσεων, οἱ ὁποῖοι, ἂν δὲν ἔχωσιν ἰσχὺν ὡς πιστώσεις, ἔχουσιν ὅμως ἰσχὺν, ὡς ἀναγνωρίζοντες τὸ ὅλον τῆς δαπάνης, δηλ. ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν ἀνάγκην τῆς κατασκευῆς τῶν θωρηκτῶν. Ὥστε τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἤκουσα, δὲν ὑπάρχει.

§196ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖον ἐπιχείρημα;

§197ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι πρέπει πᾶσα πίστωσις νὰ στηρίζηται εἰς ἕνα νόμον. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ πίστωσις αὕτη στηρίζεται εἰς νόμους προηγηθέντας. Πιθανὸν νὰ σφάλλω.

§198ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι μόνον πιθανόν. Τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου δὲν λέγει, ὅτι μόνον ἐπὶ τῇ πρώτῃ ψηφίσει ἐφαρμόζονται τὰ περὶ εἰδικεύσεως τῆς πιστώσεως διατεταγμένα· ὁρίζον τὸ ἄρθρον, ὅτι δυνάμει εἰδικοῦ νόμου ἢ πιστώσεως ἐπὶ εἰδικοῦ κεφαλαίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου ἐκτελοῦνται αἱ δαπάναι, περὶ ὧν προνοεῖ, ἐπάγεται ὅτι, ὅταν ἡ αἰτουμένη πίστωσις ἦναι ἡ πρώτη δι’ ἔξοδα τοῦ ἐκτελεσθησομένου ἔργου, δέον νὰ συνοδεύηται ὑπὸ τακτικοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς ὀλικῆς δαπάνης. Ἡ τελευταία αὕτη ὑποχρέωσις ἀφορᾷ εἰς μόνην τὴν πρώτην πίστωσιν, ἀλλ’ ἡ εἰδίκευσις δὲν εἶναι ὑποχρέωσις, ἀναγομένη εἰς μόνην τὴν πρώτην πίστωσιν, ἐπιβάλλεται εἰς ἁπάσας. Οἱ νόμοι, εἰς οὓς ἀναφέρεται ὁ κ. Βουλευτής, εἶναι νόμοι πιστώσεων. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀναφέρεται εἰς τὸν νόμον, τὸν ψηφισθέντα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ δι’ οὗ ἐχορηγήθησαν πιστώσεις 2,708,000 δραχμῶν. Ὁ νόμος περὶ τῶν πιστώσεων ἐκείνων προενόησε περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ ἔτους ἐκείνου, ἤδη ἔρχονται νέοι νόμοι πιστώσεων περὶ τῶν αὐτῶν μὲν θεμάτων, ἀλλὰ περὶ ποσῶν, περὶ ὧν δὲν προενόησεν ὁ νόμος ἐκεῖνος, κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου, πᾶσαι αἱ πιστώσεις περὶ τοιούτων δαπανῶν πρέπει νὰ περιβάλλωνται τοὺς τύπους, τοὺς ὑπὸ τοῦ ἄρθρου κανονιζομένους. Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 24 προηγουμένη ψήφισις πιστώσεώς τινος, σχετικῆς πρὸς ὡρισμένον ἔργον, δὲν ἐπάγεται ὡς συνέπειαν, ὅτι αἱ μεταγενέστεραι πιστώσεις περὶ τοῦ αὐτοῦ ἔργου θέλουσι ψηφίζεσθαι κατ’ ἄλλον τρόπον, ἢ τὸν διαγραφόμενον ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 24. Ὅπως τὸ ἄρθρον 24 διαγράφει, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ πρώτη πίστωσις, καὶ ὅπως ἐψηφίσθη ἡ πρώτη πίστωσις, οὕτω πρέπει νὰ ψηφισθῶσι καὶ αἱ ἄλλαι περὶ τοῦ αὐτοῦ ἔργου πιστώσεις, τοῦ δὲ νόμου, ὃν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Βουλευτὴς εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἀποτύπωμα ὁ νόμος, ὃν ἐφέτος προτείνομεν. Τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου ποιεῖται διάκρισιν μεταξὺ πρώτης καὶ ἑπομένων πιστώσεων, ἀλλὰ ποιεῖται αὐτὴν μόνον ὡς πρὸς τὸν ὑπολογισμὸν τῆς δαπάνης· ἀπῄτησε, νὰ ὑποβάλληται ὁ ὑπολογισμὸς τῆς ὀλικῆς δαπάνης μετὰ τῆς πρώτης πιστώσεως, ἐνῷ πρὸς τὰς ἄλλας πιστώσεις ἀρκεῖται εἰς τὸν μετὰ τῆς πρώτης πιστώσεως ὑποβληθέντα ὑπολογισμόν. Τὰς ἀπαιτήσεις ταύτας τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου ἐξεπληρώσαμεν ἀνελλιπῶς, καὶ κατὰ τ’ ἄλλα δὲ συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα αὐτοῦ ἐργαζόμεθα. Ὁ χθὲς ὁμιλήσας κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὅτι τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 24 προτεινομένην πίστωσιν δὲν δυνάμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν, εἰμὴ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τοῦτο οὐδαμῶς ἀποῤῥέει ἐκ τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου. Οὐδαμοῦ ἐν αὐτῷ εὕρηται, ὅτι ἡ πίστωσις, ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 24 διατυπουμένη, δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ψηφισθῇ παρ’ αὐτῆς, εἰμὴ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ Νόμος ὁ Λογιστικὸς λέγει τοῦτο περὶ τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, τοῦτο δὲ εἶναι φυσικὴ συνέπεια τοῦ χαρακτῆρος τῆς πιστώσεως, ὡς ἀναπληρωματικῆς, ἀλλ’ ἡ ἔκτακτος πίστωσις καὶ ἡ εἰδικὴ πίστωσις εἶναι αὐτοτελεῖς καὶ δὲν ἐξαρτῶνται χρονικῶς ἐκ τῶν ἐν τῷ τακτικῷ Προϋπολογισμῷ πιστώσεων, χορηγούμεναι ἐπὶ ἰδίων τοῦ Προϋπολογισμοῦ κεφαλαίων. Τοιούτων εἰδικῶν πιστώσεων τὴν ψήφισιν ἐρχόμεθα νὰ ζητήσωμεν παρ’ ὑμῶν. Δὲν ἐγένετο συζήτησις περὶ τῶν πιστώσεων, ὡς καθ’ ἑαυτὰς ἀποκρουστέων, ἀλλ’ ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ τύπου, ὑφ’ ὃν παρουσιάζονται· ἐῤῥέθη ὅτι ὠφείλομεν νὰ περιλάβωμεν αὐτὰς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἄλλως, ἐὰν ἠθέλομεν νὰ προκαλέσωμεν αὐτὰς δι’ εἰδικοῦ νόμου, ἔπρεπε νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, οὐδαμοῦ διατάσσεται ἐν τῷ Νόμῳ τῷ Λογιστικῷ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ προσέτι, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ πιστώσεις ὡς εἰδικαί, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διατυπωθῶσι κεχωρισμένως ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν, ἀλλ’ ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἀνεγνώρισε βραδύτερον ἐν τῇ ὁμιλίᾳ αὐτοῦ, ὅτι ὑπάρχουσι πιστώσεις, αἵτινες πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται εἰδικῶς, καὶ ὅτι αὐταὶ αὗται αἱ δαπάναι, εἰς ἃς ἀφορῶσι τὰ νομοσχέδια, ἀνάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν δι’ εἰδικῶν πιστώσεων ἐπιτρεπομένων. Ἀφοῦ ἄρα αἱ δαπάναι, περὶ ὧν προνοοῦσι τὰ νομοσχέδια, ἔπρεπε νὰ ἐπιτραπῶσι δι’ εἰδικῆς πιστώσεως, ἀφοῦ ἡ εἰδικὴ πίστωσις ἔπρεπε νὰ διατυπωθῇ, ὅπως τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ ὁρίζει, ἀφοῦ οὐδαμοῦ ἐν τῷ Λογιστικῷ Νόμῳ ἀναγράφεται, ὅτι αἱ εἰδικαὶ πιστώσεις καὶ αἱ ἔκτακτοι πρέπει νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καθ’ ὅλα ἐν τάξει ἐγένετο πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889 ἡ ὑποβολὴ τῶν νομοσχεδίων, ὧν ζητοῦμεν ἤδη τὴν ψήφισιν παρὰ τῆς Βουλῆς.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§200ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7½ μ. μ.