1889.01.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58.

τῆς 14 Ἰανουαρίου 1889.

(Σάββατον)

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Καΐρη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, καὶ ἐπικυροῦνται μετὰ διόρθωσιν, κατόπιν παρατηρήσεων τοῦ βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Θ. Π. Δηλιγιάννη).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα χθὲς περὶ τῆς ἐν τῷ τύπῳ δημοσιεύσεως τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς καταρτίσεως Ἐπιτροπῆς περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, προέβην εἰς τὴν σύστασιν τοιαύτης Ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν κυρίων Σωτηροπούλου, Κωνσταντοπούλου, Ῥάλλη, Παπαμιχαλοπούλου, Μίληση, Μπογιατζόγλου καὶ Νέγρη, ὅπως σκεφθῶσι καὶ εὕρωσι τὸν κατάλληλον τρόπον διὰ τὴν ἀκριβῆ σύνταξιν καὶ δημοσίευσιν ἐν τῷ τύπῳ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ γινομένων.

§2ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ ἀντικαταστατήσητε δι’ ἄλλου τινὸς, διότι δὲν ἐννοῶ τὴν ἐργασίαν ταύτην.

§3ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ ποῖος τὴν ἐννοεῖ;

§4ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀντικατασταθῇ ὁ κ. Σωτηρόπουλος διὰ τοῦ κ. Καραπάνου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει καλῶς· θ’ ἀντικατασταθῇ. Πολλοὶ κάτοικοι Τυρνάβου ἀπευθύνουσιν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Βουλὴν, δι’ ἧς, παραπονούμενοι ὅτι πλῆθος ἀγρίων χηνῶν ἔπεσαν ἐκεῖ καὶ καταστρέφουσι τοὺς ἀγρούς των, παρακαλοῦσι νὰ τοῖς παραχωρηθῶσι δωρεὰν ἄδειαι κυνηγετικαὶ πρὸς θήραν αὐτῶν (ἱλαρότης). Ὁ κ. Ῥικάκης ἔχει τὸν λόγον.

§6ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ ἀπραξία, ἡ ὁποία τελευταῖον ἐπῆλθεν εἰς τὴν ἐκποίησιν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἐπέφερεν οἰκονομικὴν διατάραξιν εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, καὶ ἡ διατάραξις αὕτη δὲν ἦτο μέχρι τοῦδε τόσον ἐπαισθητή, καθ’ ὅσον προέκειτο νὰ ἱκανοποιηθῶσι παρελθοῦσαι ἀνάγκαι· προκειμένου ὅμως νὰ ὑπηρετηθῶσιν ἐπικείμεναι ἀνάγκαι τῆς καλλιεργείας, ἡ δυσχέρεια ἡ οἰκονομικὴ κατέστη ἔτι μᾶλλον ἐπαισθητή. Οἱ σταφιδοκτήμονες ἐννοοῦσιν, ὅτι, ὅπως τὰ πράγματα ἔχουσι, δὲν δύνανται νὰ ζητήσωσι συνδρομὴν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἀνακούφισιν τῶν δυσχερειῶν, εἰς ἃς εὑρίσκονται· ἀλλὰ νομίζουσιν, ὅτι δικαιοῦνται νὰ ζητήσωσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν Πολιτείαν, νὰ ἀνασταλῶσιν, ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον, αἱ καταδιώξεις ἐκεῖναι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὄχι μόνον δὲν δύνανται νὰ διαθέσωσιν ὑπὲρ τῆς καλλιεργείας οὔτε μίαν μόνην δραχμὴν, ἀλλ’ οὔτε τὰς καθημερινάς των ἀνάγκας νὰ ἱκανοποιήσωσι. Νομίζω, ὅτι ἡ περίστασις εἶναι ἐξαιρετική, ἡ ἀπραξία τοῦ προϊόντος, ἐὰν θέλητε, ἰσοδυναμεῖ μὲ θεομηνίαν, διότι δὲν βλέπω, κατὰ τί διαφέρει ἡ θεομηνία ἀπὸ τὴν κατάστασιν τὴν σημερινὴν, καθ’ ἣν ὁ ἰδιοκτήτης συνέλεξε μὲν τὸν καρπόν του, τὸν βεβαρημένον διὰ πολλῶν βαρῶν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ τὸν πωλήσῃ. Καὶ, ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, ἐν περιπτώσει θεομηνίας καὶ αὐταὶ αἱ ὑπάρχουσαι ὑποχρεώσεις ἀκυροῦνται καὶ διαλύονται. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα δὲν ζητοῦσιν οἱ σταφιδοκτήμονες νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τῶν χρεῶν των, ζητοῦσιν ὅμως νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἀπηνὴς καταδίωξις, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ. Ὅπως γράφουσιν ἀπὸ τὸν νομὸν, ὃν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, οἱ ὑποταμίαι ἐξακολουθοῦσι νὰ ἐκδίδωσι τὰ ἐντάλματα μετὰ μεγίστης εὐχερείας, καὶ ἀφθονίας, οἱ εἰσπράκτορες καὶ τὰ ἀποσπάσματα ἐξακολουθοῦσι τὴν ἐκτέλεσιν, καὶ καταπιέζουσιν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι, φυλάττοντες τὸ προϊὸν τῆς παρελθούσης ἐσοδείας, θρηνοῦσι διὰ τὴν θέσιν, εἰς ἣν εὑρίσκονται, καὶ στενοχωροῦνται νὰ ἱκανοποιήσωσιν, ὡς σᾶς προεῖπον, τὰς καθημερινὰς αὐτῶν ἀνάγκας. Δὲν εἶναι δίκαιον τὸ Κράτος νὰ ἀναβάλῃ τὴν εἴσπραξιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται σήμερον νὰ πληρώσωσιν οἱ ὀφειλέται; Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι, ὡς ἐκ τοῦ κειμένου νόμου περὶ καταδιώξεως, δὲν ἔχει τὴν ἐλευθερίαν διοικητικῶς νὰ λάβῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἤθελε θεωρήσει κατάλληλα, νὰ ζητήσῃ καὶ τὴν συνδρομὴν τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, ἡ ὁποία, εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θέλει τὴν ἀρνηθῆ. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἐπαναλάβω καὶ μίαν ἄλλην σύστασιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ἡμερῶν εἶχον ὑποβάλει, καθόσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς καταδιωκομένους διὰ τὴν πληρωμὴν ποινικῶν δικαστικῶν ἐξόδων. Καὶ ἵνα ἐννοήσητε, Κύριοι, διατὶ ἰδίως ὑπὲρ τούτων ὑψῶ τὴν φωνὴν, ἀναγκάζομαι συντόμως νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, ἐφ’ ὧν στηρίζω τὴν ἰδιαιτέραν ὑπὲρ αὐτῶν σύστασίν μου. Ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου εἶναι μία ὑποχρέωσις, ἣν ἐπιβάλλει τὸ Κράτος, πρὸς πληρωμὴν ποσοστοῦ μέρους τοῦ εἰσοδήματος, ἢ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας τοῦ φορολογουμένου, ὅστις ὀφείλει νὰ συνεισφέρῃ ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει, ἢ ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς προσωπικῆς του ἐργασίας κερδίζει. Τὰ ποινικὰ ὅμως δικαστικὰ ἔξοδα δὲν ἔχουσι τοιοῦτον χαρακτῆρα, εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, μία ποινὴ χρηματική, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ὁ ἐκτελέσας τὸ ἔγκλημα. Καὶ ὁ μὲν πρῶτος, ὁ πληρόνων ἐκ τῶν εἰσοδημάτων ἢ τῆς προσωπικῆς του ἐργασίας, εἶναι πιθανῶς εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσίν του, καὶ ἐὰν δὲν ἐκπληρώσῃ αὐτὴν, ὑπάρχει ἡ πρόληψις, ὅτι εἶναι δύστροπος, καὶ κατὰ τῆς δυστροπίας μεταχειρίζονται τὰ ἀναγκαστικὰ μέτρα. Ἀλλὰ, σᾶς ἐρωτῶ, διὰ τὸν καταδικασθέντα εἰς ἑνὸς, ἢ δύο, ἢ πέντε ἐτῶν φυλάκισιν καὶ συγχρόνως εἰς τὴν πληρωμὴν 50, 100 ἢ 200 δραχμῶν δικαστικὰ ἔξοδα καὶ ἀπερχόμενον τῶν φυλακῶν μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ποινῆς του, ὑπάρχει πρόληψις, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ ἀμέσως τὰ δικαστικὰ αὑτοῦ ἔξοδα; Καὶ ἀφοῦ ἐκ προοιμίων εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ πληρώσῃ, διατὶ καταφεύγετε εἰς τὴν προσωπικὴν κράτησιν αὐτοῦ; Ἔχετε τὸ μέσον, ἐὰν ἔχῃ περιουσίαν, νὰ τὴν κατάσχητε καὶ νὰ τὴν ἐκποιήσητε, ἐστὲ δὲ βέβαιοι, ὅτι, ἐὰν ἔχῃ περιουσίαν, δὲν θ’ ἀφήσῃ νὰ τὴν ἐκποιήσητε. Καὶ διὰ νὰ ἰδῆτε, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι ἡ δυστροπία, ἀλλ’ ἡ ἀνέχεια, ἡ ὁποία ἀναγκάζει τοὺς ὀφειλέτας αὐτοὺς ν’ ἀρνῶνται τὴν πληρωμήν των, θὰ ἀναγνώσω ὀλίγα ὀνόματα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἐδημοσιεύθησαν, ἀνθρώπων, κρατουμένων ἐν ταῖς ἐνταῦθα φυλακαῖς, καὶ τὰ ποσὰ τῶν δικαστικῶν ἐξόδων, δι’ ἃ κρατοῦνται. Ἡ «Νέα Ἐφημερὶς», πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἐπικαλουμένη τὴν φιλανθρωπίαν τῶν δυναμένων νὰ εἰσφέρωσι, προὐκάλει ἔρανον, ὅπως κατὰ τὰς παρελθούσας ἑορτὰς ἐξέλθωσι τῶν φυλακῶν διάφορα πρόσωπα, ἅπερ ὀνομάζει καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι οἱ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Γεώργιος Κολάρος διὰ δραχ. 43, 39)00, ὁ Γ. Μαντζαβῖνος διὰ δραχ. 81,65)00, ὁ Α. Σκλήρης διὰ δραχ. 56,75)00, ὁ Δ. Κρητικὸς διὰ δραχ. 56,5)00, ὁ Χ. Τζελαλῆς διὰ δρ. 14! καὶ ἄλλοι τοιοῦτοι.» Σᾶς ἐρωτῶ, Κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῆτε ποτὲ, ὅτι ἄνθρωπος, δυνάμενος νὰ πληρώσῃ δραχμὰς 43 καὶ 39)00, ἢ δρ. 14, ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ ν’ ἀναγκάζηται ὁ τύπος νὰ ἐπικαλῆται τὴν συνδρομὴν τῶν φιλανθρώπων, διὰ νὰ πληρώσωσι τὸ χρέος του καὶ ἐξέλθῃ τῶν φυλακῶν; Εἶναι πλέον ἢ βέβαιον, ὅτι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσῃ, καὶ ἂν ἦτο εἷς ἰδιώτης ὁ δανειστής του, ἠθέλομεν τὸν ὀνομάσει ἀπάνθρωπον, διότι καταδιώκει ἕνα δυστυχῆ ἄνθρωπον, μὴ ἔχοντα 43 δραχμὰς νὰ πληρώσῃ· καὶ πῶς θὰ θεωρηθῇ τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον φέρεται τοιουτοτρόπως ἀπένταντι τοιούτων δυστυχῶν ὀφειλετῶν; Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἶπον, δεσμεύηται ὑπὸ τῶν ὑπαρχόντων νόμων καὶ δὲν δύναται νὰ πράξῃ διαφορετικὰ, οὔτε δύναται νὰ διατάξῃ τοὺς ἐπιτετραμμένους τὴν εἴσπραξιν νὰ μὴ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των, ὀφείλομεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύομεν ὅλους αὐτοὺς τοὺς πάσχοντας δυστυχεῖς, οἱ ὁποῖοι καθήμεθα ἐδῶ, ὅπως ἐπιβλέπωμεν καὶ συντρέχωμεν εἰς ὅ,τι δήποτε ἀποβλέπει τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἀτόμων, νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ χορηγήσωμεν πᾶσαν τὴν συνδρομὴν ἡμῶν, ὅπως ἀρθῇ αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ὑπάρχει, κανονιζομένου καταλλήλως καὶ δικαίως τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως τῶν τοιούτων χρεῶν. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει καὶ πάλιν, νὰ ληφθῇ μία πρόνοια, ὥστε διὰ τοὺς καταδικαζομένους ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων εἰς τὴν πληρωμὴν ποινικῶν δικαστικῶν ἐξόδων νὰ ὁρισθῇ ὁ τρόπος καὶ ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν θέλουσι καταδιώκεσθαι, ἰδίως διὰ προσωπικῆς κρατήσεως, διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν· διότι, ὡς προεῖπον, ἐὰν μὲν ὁ ὀφειλέτης ἦναι εὔπορος, δύναται νὰ εὕρῃ τὰ μέσα νὰ πληρώσῃ, ἐπανερχόμενος εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, ἐὰν δὲ ἦναι ἄπορος, δύναται νὰ προμηθευθῇ τὸ πιστοποιητικὸν, τὸ ὁποῖον προβλέπει ὁ νόμος, καὶ νὰ κανονίσῃ τὴν θέσιν του ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ ἐὰν δὲν ληφθῇ τοιαύτη πρόνοια, οἱ ὑπάλληλοι, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸν νόμον καὶ τὸ καθῆκόν των, θέλουσιν ἐξακολουθεῖ προβαίνοντες ἀδιακρίτως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, καὶ οὕτω θέλουσιν ἐπισωρεύεσθαι εἰς τὰς φυλακὰς διὰ τόσον μικρὰ ποσὰ ἄνθρωποι, ἀδυνατοῦντες νὰ πληρώσωσι, χωρὶς τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράττῃ τίποτε, ἀλλὰ μάλιστα νὰ ἐπιβαρύνηται καὶ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς διατρέφῃ, διότι, ὅταν δὲν ἔχωσι, τί θὰ κάμῃ; Λαμβάνω λοιπὸν τὴν τιμὴν, νὰ ὑποβάλω καὶ πάλιν τὴν ἰδέαν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν παράκλησίν μου, καὶ ἐὰν, ἐπαναλαμβάνω, ἦναι ἀνάγκη νὰ συντρέξῃ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία, θὰ παρακαλέσω νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ὁποῖα ἤθελε θεωρήσει κατάλληλα.

§7ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ παραλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔχῃ ἐπισήμως γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις τῆς καταργήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν Ἀμερικῇ ὑπὸ τῆς Γερουσίας, καὶ ποίαν ἔννοιαν ἔχει αὕτη.

§8ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Χθὲς τὴν νύκτα ἐλάβομεν τηλεγράφημα τοῦ Γενικοῦ Προξένου τῆς Ἑλλάδος ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, ἀναγγέλλοντος, ὅτι ἡ Γερουσία ἐψήφισε τὸ νέον δασμολόγιον, ἐν τῷ ὁποίῳ ἡ σταφὶς ἐκηρύχθη ἀπηλλαγμένη δασμοῦ.

§9ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶχε ψηφίσει προηγουμένως ἡ Βουλὴ τοιοῦτο νομοσχέδιον;

§10ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ Βουλὴ εἶχε ψηφίσει νομοσχέδιον ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἡ Γερουσία δὲν ἀπεδέχθη. Καὶ ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποδεχθῇ τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος, ἀλλ’ ἡ Γερουσία διετύπωσεν ἄλλο νομοσχέδιον, καὶ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ καὶ αὐτὸ περιλαμβάνει τὴν ἀτέλειαν τῆς σταφίδος, ἐψήφισε. Μένει λοιπὸν σήμερον, ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέλει αὕτη διατυπώσει μετὰ τὴν ψήφισιν ὑπὸ τῆς Γερουσίας τοῦ ἰδίου αὐτῆς νομοσχεδίου. Ἀλλ’ αἱ κρατοῦσαι ἐν Ἀμερικῇ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου διαθέσεις γεννῶσιν ἐλπίδας, ὅτι ἐν μέλλοντι προσεχεῖ θέλομεν ἔχει εὐάρεστον τὸ ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα.

§11ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ θέσις τῶν σταφιδοκτημόνων, ἡ ὁποία, ὡς παρέστησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἶναι δεινὴ ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἀποβαίνει ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ δεινοτέρα εἰς τὸν νομὸν τῆς Μεσσηνίας, διότι εἰς τὸν νομὸν ἐκεῖνον ὅλαι σχεδὸν αἱ σταφιδάμπελοι ἦσαν ἐθνικοϊδιόκτητοι, καὶ οἱ ἀποκτήσαντες αὐτὰς εἶναι ὑποχρεωμένοι, ἐκτὸς τῶν ἄλλων φόρων, νὰ πληρόνωσι καὶ τὰς δόσεις τοῦ τιμήματος. Οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν, μὴ πωλήσαντες τὸν σταφιδόκαρπον, δὲν ἠδυνήθησαν ἕως τώρα νὰ πληρώσωσι τὰς δόσεις, καὶ δὲν ἀρκεῖ, ὅτι καταδιώκονται ἀμειλίκτως ἀπὸ τοὺς Ταμίας καὶ τοὺς Ὑποταμίας, ἀλλ’ εἰς τὸ τέλος τοῦ τρέχοντος μηνὸς, ἐὰν δὲν δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσι, θὰ ἐπιβαρυνθῶσι καὶ μὲ τὸ πρόσθετον τέλος 20%, καὶ ἡ θέσις των θέλει ἀποβῆ ἔτι δεινοτέρα. Ἀφοῦ δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσι τὸ τίμημα, θὰ καταδιώκωνται καὶ μὲ τὸ πρόσθετον τέλος τῶν 20%. Διὰ τοῦτο θέλω ἑνώσει καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου μὲ τὴν παράκλησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, παρακαλῶν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, διότι οἱ ἄνθρωποι θὰ εὑρεθῶσιν εἰς λίαν στενόχωρον θέσιν.

§12Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν σκοπεῖ νὰ καταθέσῃ σήμερον τὰ ἔγγραφα περὶ τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἐζήτησα περὶ τῶν δύο λιποτακτῶν Ὀθωμανῶν ναυτῶν;

§13ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰ ἔγγραφα εἶναι ἕτοιμα πάντα, περιμένω ὅμως τὴν πληροφορίαν, περὶ τῆς ὁποίας εἶπον χθὲς, καὶ ἡ ὁποία θέλει φθάσει, διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως, εὐθὺς δὲ, ὡς φθάσῃ, θέλω καταθέσει τὰ ἔγγραφα.

§14Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε πληροφορίας ἐκ Τριπόλεως περὶ τῆς ἀστυνομικῆς διατάξεως, τῆς σχετικῆς πρὸς τὴν ἀναφορὰν κατοίκων αὐτόθι, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς πιστώσεως Σπάρταλη;

§15ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐζητήθησαν πληροφορίαι, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἐλάβομεν ἀπάντησιν.

§16ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὔτε περὶ τῶν αἰτίων, διὰ τὰ ὁποῖα ἠρνήθη τὴν μεταβίβασιν τοῦ περὶ ταύτης τηλεγραφήματος ὁ τηλεγραφητής;

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οὔτε.

§18ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐψηφίσθη νόμος περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας περὶ ἀνασκαφῆς ἀρχαιολογικῆς ἐν Δελφοῖς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ἐδημοσιεύθη, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ εἴπῃ τὸν λόγον τῆς τοσαύτης βραδύτητος, καὶ νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὴν ἐκκρεμότητα αὐτὴν, διότι ἡ περαιτέρω βραδύτης παραβλάπτει τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων τῆς κωμοπόλεως Δελφῶν, κατοικουμένης ὑπὸ χιλίων περίπου τοιούτων, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς τὰς περιπετείας τοῦ χειμῶνος καὶ τοῦ ψύχους καὶ ὅλων τῶν ἀνθυγιεινῶν συνθηκῶν, διότι οὔτε τὰς ἑτοιμοῤῥόπους οἰκίας των νὰ ἐπισκευάσωσι καὶ νὰ καταστήσωσιν αὐτὰς κατοικησίμους δύνανται, οὔτε νέας τοιαύτας νὰ οἰκοδομήσωσιν, ἕνεκα ῥητῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀναγινώσκω (ἀναγινώσκει): «Πρὸς ἀρχαιολογικὴν ἔρευναν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῶν ἀρχαίων Δελφῶν, ὡς ἔργου δημοσίας ἀνάγκης, ἀπαλλοτριοῦνται ὑποχρεωτικῶς τά τε οἰκοδομήματα καὶ ἄλλα ἀκίνητα κτήματα, ἐπὶ τοῦ εἰρημένου ἐδάφους κείμενα». Μετὰ τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν ἔχω σχετικὴν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου, περὶ τοῦ ὁποίου ἀνέφερον ἤδη ἀνωτέρω, διατὶ δὲν προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν ἐπίδοσιν Διατάγματος Βασιλικοῦ περὶ συνοικισμοῦ τῶν κατοίκων Δελφῶν, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τοῦ νόμου ἐκείνου εὑρίσκονται εἰς μετέωρον κατάστασιν; καὶ διατὶ δὲν ἐλήφθη πρόνοια πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν κατοίκων διὰ τὰς οἰκίας των καὶ τὰ ἄλλα ἀνασκαφησόμενα ἀκίνητα κτήματά των; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἦναι ἕτοιμος, νὰ δώσῃ τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας, εἰ δυνατὸν, σήμερον, πρὸς καθησύχασιν τῶν δικαίως ἀνησυχούντων καὶ πασχόντων κατοίκων Δελφῶν.

§19ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν). Ὁ νόμος, ὁ κυρῶν τὴν σύμβασιν περὶ ἀνασκαφῆς τῶν Δελφῶν, δὲν ἰσχύει, διότι, μὴ προσαχθεὶς πρὸς κύρωσιν εἰς τὸν Βασιλέα ἐντὸς τῆς διμηνίας, τῆς ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς τελευταίας Συνόδου, θεωρεῖται μὴ ὑπάρχων. Ἡ διάταξις ἄρα, ἡ περιεχομένη ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ νόμου ἐκείνου, καὶ προνοοῦσα περὶ ἀπαλλοτριώσεως λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης, εἶναι διάταξις, οὐδεμίαν ἔχουσα ἰσχὺν, καὶ κατ’ οὐδὲν περιορίζουσα τὰ δικαιώματα τῶν ἐνοίκων τῶν Δελφῶν ἐπὶ τῶν ἰδιοκτησιῶν αὐτῶν, δυναμένων καὶ νὰ οἰκοδομήσωσι καὶ νὰ ἐπισκευάσωσι τὰς οἰκίας, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ σχεδίου τῶν πόλεων νόμου. Ἐλέχθη δὲ καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον, πῶς προσήγετο εἰς ψήφισιν ἡ σύμβασις ἐκείνη μετὰ τῆς Γαλλίας· προσήγετο εἰς ψήφισιν ὡς παρακολούθημα τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις δὲν ἐκυρώθη ἐν Γαλλίᾳ, οὐδένα εἴχομεν λόγον ἡμεῖς, οἵτινες ἐθεωροῦμεν, ὅτι ἡ παραχώρησις τῆς ἀνασκαφῆς τῶν Δελφῶν εἶχε χαρακτῆρά τινα ἀνταλλάγματος, ὅπως προκαλέσωμεν τὴν κύρωσιν τοῦ νόμου ἐκείνου, τοῦ περὶ τῆς συμβάσεως πρὸς ἀνασκαφὴν ἐν Δελφοῖς. Εἶναι γνωστόν, ὅτι σκέπτεται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅπως προβῇ εἰς ἐξαγορὰν καὶ ἀνασκαφὴν τῶν τόπων ἐκείνων, εἴτε διὰ συμβάσεως, οἵαν ἐπανειλημμένως συνωμολογήσαμεν μετὰ τῆς Γαλλίας, ἀλλ’ ἐπανειλημμένως ἀποτυχούσης, εἴτε καὶ δι’ Ἑλληνικῶν πόρων καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας, ἥτις πολλάκις προσηνέχθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὴν ἐργασίαν ταύτην διεξαγάγῃ, καὶ ἥτις ἴσως προσεχῶς θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ διαθέσῃ μείζονας πόρους, ὅπως ἐκτελέσῃ αὐτὴν εὐρέως καὶ ταχέως. Ἀλλὰ περὶ τῶν Δελφῶν ἐλήφθη πρόνοια, ὅτε ὑπῆρχεν ἔτι ἐκκρεμὴς ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Γαλλίας, καὶ ἦτο ἄγνωστον, ἂν θέλῃ κυρωθῆ, ἢ ὄχι, ὁ περὶ αὐτῆς νόμος· διότι ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ ἦναι ἑτοίμη, δι’ ἣν περίπτωσιν ἤθελεν ἰσχύσει ἡ σύμβασις, ἔπεμψε δὲ μηχανικούς, οἵτινες ἐξετίμησαν τὰ κτήματα τῶν κατοίκων Δελφῶν εἰς 400,000 δραχμὰς περίπου. Ὡς γινώσκει ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας, πρὸ ὀλίγων ἐτῶν οἱ Δελφοὶ προσεφέροντο εἰς ἀγορὰν ἀντὶ 200,000 δραχ. Ἀμέσως δὲ μετὰ τὸν σεισμὸν, πρὸ τῆς ἀνοικοδομήσεως, ὅτε διεπραγματεύετο ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία τὴν ἀγορὰν αὐτῶν, καὶ διὰ μικράν τινα διαφορὰν τόπου δὲν ἐπραγματοποιήθη αὕτη, προσεφέροντο ἀντὶ 80,000 μόνον. Ἐκ τῆς παρελεύσεως λοιπὸν τοῦ χρόνου ἀπράκτου δὲν ἐζημιώθη, ὡς βλέπει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἡ κωμόπολις τῶν Δελφῶν.

§20ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως οἱ κάτοικοι, δὲν ἐγνώριζον, ἐὰν ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν εἶχε κυρωθῆ, ἐγνώριζον ὅμως, ὅτι δὲν εἶχε δημοσιευθῆ, ἠδύνατο δὲ νὰ δημοσιευθῇ οὗτος κατὰ πᾶσαν στιγμήν. Ἀλλὰ τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι, ἀκυρωθέντος τοῦ νόμου ἐκείνου, δύνανται οἱ κάτοικοι νὰ πράξουν, ὅ,τι θέλουν, δὲν εἶναι ἐπαρκὲς οὐδὲ καθησυχαστικὸν διὰ τοὺς εἰς μετέωρον κατάστασιν διατελοῦντας κατοίκους Δελφῶν, μὴ δυναμένους καὶ ἤδη νὰ ἐπισκευάσωσι τὰς ἑτοιμοῤῥόπους οἰκίας των, ἢ νὰ οἰκοδομήσωσι νέας τοιαύτας, διότι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν δύναται διὰ παρομοίου νόμου νὰ παραχωρηθῇ ἡ ἀνασκαφὴ τῶν Δελφῶν εἰς ἄλλην ἑταιρίαν.

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τύπους τὰ πράγματα ἔχουσιν, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν ἐξέθηκεν. Ἀλλὰ δὲν ἔχουσιν οὕτω καὶ ἐν τοῖς πράγμασι, διότι τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας τῶν κατοίκων Δελφῶν ἐπὶ τῶν ἐν τῇ κωμοπόλει ἐκείνῃ κτήσεών των εἶναι καταδεδικασμένον εἰς θάνατον, ἀφοῦ θᾶττον ἢ βράδιον θέλει ἀναγκασθῆ ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ διὰ νόμου τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἐν Δελφοῖς ἰδιωτικῶν κτήσεων. Ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς σήμερον, ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ λίαν δυσάρεστα ἀποτελέσματα διὰ τοὺς κατοίκους τῶν Δελφῶν, ἐὰν αὐτοὶ ἐστηρίζοντο εἰς τὴν πληροφορίαν ταύτην καὶ ἔσπευδον νὰ ἐπισκευάσωσι τὰς οἰκίας των, ἢ νὰ οἰκοδομήσωσι νέας, ὑπεβάλλοντο δὲ διὰ τοῦτο εἰς δαπάνας, καὶ μετὰ ἓξ μῆνας, ἢ μετὰ ἓν καὶ μετὰ δύο ἔτη ἠναγκάζοντο εἰς ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἰδιοκτησιῶν των. Ἐπειδὴ δὲ ὁπωσδήποτε ἡ κωμόπολις τῶν Δελφῶν θέλει ὑποκύψει εἰς ἔρευναν ἀρχαιολογικὴν καὶ εἰς ἀνασκαφὰς, εἴτε, καθὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπε, τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας, εἴτε ξένων, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἦτο ἐνδεδειγμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς καθῆκον πρὸς μίαν Κοινότητα, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς περιοχῆς τῶν Δελφῶν ἀπὸ τοῦδε, ὥστε νὰ δώσῃ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν Δελφῶν τὰ μέσα ν’ ἀποκατασταθῶσιν ἀλλαχοῦ, νὰ ἦναι δὲ ἑτοίμη νὰ παράσχῃ αὐτὴ εἰς ἀνασκαφὰς, ἂν αὗται γένωνται, εἴτε διὰ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας, εἴτε διὰ ξένων, ἂν κριθῇ συμφέρον νὰ προβῶσιν ἐκεῖνοι εἰς ἀνασκαφάς· διότι, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, βεβαίως οἱ κάτοικοι τῶν Δελφῶν εἶναι εἰς μεγάλην στενοχωρίαν. Ἐγὼ διῆλθον ἐκεῖθεν καὶ ἐπεσκέφθην τοὺς Δελφοὺς, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι μοὶ παρέστησαν τὴν μεγάλην ἀμηχανίαν, εἰς ἣν εὑρίσκονται. Ἔχουσιν οἰκίας, ἃς δὲν δύνανται νὰ ἐπισκευάσωσιν. Ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ οἰκοδομήσωσιν, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ οἰκοδομήσωσι τὰ γήπεδά των. Τώρα μανθάνουσιν, ὅτι ὁ ψηφισθεὶς νόμος δὲν ἐκυρώθη καὶ δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἰσχὺν, καὶ ὅτι εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ἐπισκευάσωσι τὰς οἰκίας των, ἢ νὰ κατασκευάσωσιν οἰκίας. Ἀλλ’ ἐὰν μετὰ ἓν ἔτος ἐκδιωχθῶσιν ἐκεῖθεν, δὲν θὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς αὐτούς; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν παρέστησεν, ὅτι ἐκ τῆς βραδύτητος πρὸς κανονισμὸν τῆς τύχης τῆς κωμοπόλεως τῶν Δελφῶν ἐπῆλθε κέρδος εἰς τοὺς κατοίκους τῶν Δελφῶν, διότι, ἐνῷ πρότερον ἔστεργον νὰ λάβωσιν 80 χιλιάδας, ἢ κατόπιν 150 χιλιάδας εἰς ἀποζημίωσίν των, τώρα οἱ μηχανικοὶ προσδιορίζουσι τὴν ἀποζημίωσίν των εἰς 400 χιλιάδας. Ὅθεν δὲν ἐζημιώθησαν ἐκ τῆς βραδύτητος, ἀλλ’ ὠφελήθησαν, ὑπερτιμηθέντων τῶν κτημάτων των. Τοῦτο ὅμως εἶναι εἰρωνεία πρὸς αὐτούς. Ἐὰν ἄλλοι ἐδέχοντο 80 χιλιάδας δραχμὰς, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ἢ 200 χιλιάδας, καὶ ἐὰν τώρα οἱ μηχανικοὶ ἐξετίμησαν τὰς κτήσεις αὐτῶν ἀντὶ 400,000, τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν βραδύτητα, ἀλλ’ εἰς τὰς περιστάσεις τοῦ τόπου των, οὐδὲ πιστεύω, ὅτι καλοῦνται διὰ τοῦτο νὰ ἐκφράσωσιν εὐγνωμοσύνην....

§22ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἐζητήσαμεν τοιαύτην.

§23ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ ἐκτίμησις, ἡ γενομένη τελευταῖον ὑπὸ τῶν μηχανικῶν, ἦναι εὔλογος, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἤθελεν ἀποφασίσει νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων, ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετ’ αὐτῶν, καὶ νὰ εὕρῃ τιμὰς συμφερούσας, ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἰδιοκτησιῶν των.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἵνα ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς συνεννόησιν πρὸς τοὺς κατοίκους τῶν Δελφῶν, ἔπρεπε πρῶτον νὰ γινώσκῃ τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων αὐτῶν, μόλις δὲ πρὸ μηνὸς ἐτελείωσεν ἡ μακροχρόνιος ἐργασία πρὸς ἀκριβῆ ἐκτίμησιν. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς ἐνεργείας περὶ τῶν ἐν Δελφοῖς ἀνασκαφῶν, εἶναι ὁ μόνος πρακτικός. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσιν, ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησεν, ὡς τὰ πρέποντα. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξαγοράσῃ τὸν χῶρον καὶ κατόπιν νὰ φροντίσῃ, ἵνα ἐξεύρῃ τὸν ἀνασκάψοντα· ἀλλὰ προφανῶς τὸ ἀντίθετον πρέπει νὰ γενῇ, πρέπει πρῶτον νὰ εὕρῃ τὸν ἀνασκάψοντα, καὶ εἶτα νὰ ἐξαγοράσωμεν τὸν χῶρον· διότι, προκειμένου περὶ δαπάνης 430,000 δραχμῶν, ἴσως δὲ καὶ ἀνωτέρας, ἀφοῦ 430 χιλιάδες δραχμῶν εἶναι ἡ ἐκτίμησις τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως, μένει δὲ νὰ ἴδωμεν, τί θέλουσι ζητήσει οἱ ἰδιοκτῆται, καὶ ποία θέλει εἶσθαι ἡ ἀπόφασις τῶν διαιτητῶν ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν γαιῶν, προκειμένου, λέγω, περὶ τοιαύτης δαπάνης, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ προκαταβάλῃ αὐτήν, περιμένουσα ἔπειτα νὰ πληροφορηθῇ, τίς θέλει ἀναλάβει τὴν ἀνασκαφὴν, ὅπως ζητήσῃ παρ’ αὐτοῦ τὴν ἀπόδοσιν. Ἂν δὲ ὁ ἀναλαμβάνων τὴν ἀνασκαφὴν ἦτο ξένη Κυβέρνησις καὶ π. χ. ἡ Γαλλία, ὅπως προέκειτο, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτῆς τὴν καταβολὴν τῶν 430,000 δραχμῶν, ἅπαξ γενομένης τῆς ἐξαγορᾶς τῶν γαιῶν παρὰ τοῦ Δημοσίου. Ἐν ὅσῳ ἡ καταβολὴ δὲν γενῇ παρὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ πρόκειται ὁ εἰς ὃν θὰ παραχωρηθῇ τὸ προνόμιον τῆς ἀνασκαφῆς νὰ ἐξαγοράσῃ τὰς γαίας, θὰ ἐπιβαρύνῃ τοῦτον ἡ καταβολὴ τῶν ἀποζημιώσεων, ἂν ὅμως ἅπαξ ἐξαγορασθῶσιν αἱ γαῖαι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ καταβληθῶσι παρ’ αὐτοῦ αἱ ἀποζημιώσεις, δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, παραχωροῦσα τὸ δικαίωμα τῆς ἀνασκαφῆς, νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπόδοσιν ὅσων ἐδαπάνησε πρὸς ἀπόκτησιν τῶν γαιῶν, αἵτινες τελικῶς θὰ περιέλθωσι πάντως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Κράτους. Ἤδη, ὅτε πλέον συνετελέσθη ἡ ἐκτίμησις τῶν γαιῶν, ἐλπίζω, ὅτι θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ φθάσῃ καὶ εἰς ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος περὶ τοῦ ἀνασκάψοντος, διότι εἴχομεν μέχρι τοῦδε ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῆς ἀνασκαφῆς ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως. Ἤδη ἡ σύμβασις περὶ τῆς ἀνασκαφῆς ἐκείνης τίθεται κατὰ μέρος συνάμα μετὰ τῆς ἐμπορικῆς συνθήκης, ἥτις κατ’ ἀπόφασιν τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὡς μὴ κυρωτέα. Ἑπομένως ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ φροντίσῃ περὶ τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ τῶν τῆς ἀνασκαφῆς. Δὲν εἶναι ἀπίθανον, τὴν ἀνασκαφὴν ταύτην νὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία ἤδη, ὅτε ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ ἔχῃ τοὺς πρὸς τοῦτο πόρους, ἀλλ’ εἴτε ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία ἀναλάβῃ τὴν ἀνασκαφήν, εἴτε ξένοι ἀναλάβωσιν αὐτὴν, ἡ ἐργασία πρὸς κανονισμὸν τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἰδιοκτητῶν, ἥτις θὰ ἔδει πάντως νὰ γένηται πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἀνασκαφῶν, ἐτελείωσε μόλις ἤδη, καὶ ἐλπίζω, ὅτι προσεχῶς θέλει χρησιμοποιηθῇ ἡ ἐργασία αὕτη καὶ θέλουσι δυνηθῆ οἱ κάτοικοι νὰ κανονίσωσι τὰ τοῦ νέου αὐτῶν συνοικισμοῦ. Ὑποβάλλω κατάστασιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν 11 Ἰανουαρίου 1889 εἰς ἀπάντησιν αἰτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας.

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ πρῶτον μέρος τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δὲν συμβιβάζονται μὲ ὅσα εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ αὐτοῦ, καὶ μὲ ὅσα αὐτὸς ὁ ἴδιος Πρωθυπουργὸς ἐν τέλει τοῦ λόγου του εἶπε. Κατὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκεν εἰς τὸ πρῶτον μέρος τοῦ λόγου του, ἦτο ἄγνωστον, ἂν ἤθελεν εὑρεθῆ ὁ ἀνασκάψων, καὶ ἐπειδή, ἂν τοιοῦτος ἤθελεν εὑρεθῆ, ἤθελε βεβαίως ἀρνηθῆ νὰ ἀποζημιώσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν αὕτη εἶχεν ἀποζημιώσει τοὺς κατοίκους τῶν Δελφῶν, καὶ εἶχεν ἀγοράσει τὰς ἰδιοκτησίας αὐτῶν, ἡ Κυβέρνησις, ἐκ τούτου ἤθελε ζημιωθῆ. Συνέφερε λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἀγορὰν τῶν κτήσεων τῶν κατοίκων Δελφῶν, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἤθελε πληρώσει, ἕως εὑρεθῇ ὁ ἀνασκάψων, ἵνα ἀποζημιώσῃ αὐτούς. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶχον πιστεύσει τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ὁ Πρωθυπουργὸς προΐσταται τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου βεβαίως, ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι μέλος τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας, ἑπομένως ὑπέθεσα, ὅτι χρησιμεύει ὡς γέφυρα, δι’ ἧς γίνονται αἱ συνεννοήσεις τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἑπομένως, ὅτι τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον εἶχεν, ὡς ἑταῖρος τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας, ἤθελεν ἐπηρεάσει αὐτὸν, ἵνα συνηγορῇ πάντοτε ὑπὲρ τῶν ἀξιώσεων καὶ τῶν προτάσεων αὐτῆς. Ἐπειδὴ δὲ ἐβεβαίωσεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι προσεχῶς ἀποκτᾷ μεγάλους πόρους ἡ Ἑταιρία, οἵτινες θέλουσιν ἐπαρκεῖ εἰς τὴν ἐπιχείρησιν τῆς ἀνασκαφῆς τῶν Δελφῶν, καὶ ὅτι πιθανώτατα ὁ ἀνασκάψων θέλει εἶσθαι ἡ εἰρημένη Ἑταιρία, ὑπέλαβον, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία θέλει εἶσθαι ὁ ἀνασκάψων, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε καταβάλει ἀπὸ τοῦδε τὰ χρήματα πρὸς ἀγορὰν τῶν γαιῶν, ἡ Ἑταιρία θέλει ἀποδώσει τὰ χρήματα, τὰ δοθέντα πρὸς ἐξαγορὰν αὐτῶν. Αὕτη ἦτο ἡ διαφορὰ τῶν γνωμῶν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὰς τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλ’ εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου του ὁ Πρωθυπουργὸς μετέβαλε γλῶσσαν, διότι καὶ αὐτὸς εἶπεν, ὅτι ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία θέλει εἶσθαι ὁ πιθανῶς ἀνασκάψων. Ἑπομένως, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε κάμει προκαταβολάς, δὲν ἤθελε τρέξει τὸν κίνδυνον νὰ ζημιωθῇ, διότι ἤθελε δυνηθῆ νὰ τὰς λάβῃ ἀπὸ τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν. Πρὸ πάντων μοῦ ἐκίνησε τὸ ἐνδιαφέρον ἡ ἀμηχανία, εἰς ἣν τυγχάνουσιν οἱ κάτοικοι τῶν Δελφῶν. Τὸ ἐνδιαφέρον δὲ τοῦτο ἕκαστος πολίτης ὀφείλει νὰ ἔχῃ, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἡ Κυβέρνησις. Οἱ κάτοικοι τῶν Δελφῶν δὲν γνωρίζουσιν, ἂν θέλωσι δυνηθῆ νὰ κατοικήσωσιν ἐκεῖ διαρκῶς, ἑπομένως δὲν τολμῶσι νὰ καταβάλωσι κεφάλαια πρὸς ἐπισκευὴν τῶν οἰκιῶν των, ἢ ἄλλην διαῤῥύθμισιν αὐτῶν, ἐπιβαλλομένην ἀπὸ τὰς ἀνάγκας των. Ὡς πρὸς τὴν ἀποζημίωσιν, τὴν ὑπὸ τῶν μηχανικῶν ὁρισθεῖσαν εἰς 400,000, δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι εὔλογος, ἔχω ὅμως πληροφορίας, ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν Δελφῶν εἰσι διατεθειμένοι νὰ ἔλθωσιν εἰς συμβιβαστικὴν λύσιν, καὶ νὰ δεχθῶσιν ἀντὶ ἥσσονος ποσοῦ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων αὐτῶν.

§26ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας, συνεπείᾳ εἰδήσεως, ἀναγραφομένης ἐν ἐφημερίσι, χθὲς δημοσιευθείσαις, περὶ βλαβῶν, ἐπισυμβασῶν εἰς τὸν ἐν Δαφνίῳ ναὸν τοῦ Παντοκράτορος, ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ μεμφθῇ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ καταλογίσῃ εἰς αὐτὴν ἀμέλειαν περὶ τὴν διαφύλαξιν τοῦ εἰρημένου ναοῦ· ἐκ τῆς ἀφορμῆς δὲ ταύτης ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ μεμφθῇ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς βλάβας καὶ καταστροφὰς, αἱ ὁποῖαι συμβαίνουσι δῆθεν καὶ εἰς ἄλλους ἀρχαιολογικοὺς τόπους καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν Ἀκρόπολιν. Καὶ χθὲς παρετήρησα εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν, καὶ σήμερον κρίνω ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναλάβω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν Περίοδον καὶ προηγουμένως ἐπεδείξατο ὑπὲρ τῆς προφυλάξεως τῶν ἀρχαιοτήτων, τῆς τακτοποιήσεως καὶ τοῦ καλλωπισμοῦ ἐν γένει τῶν Μουσείων καὶ τῶν ἀρχαιολογικῶν τόπων, ζῆλον καὶ ἐπιμέλειαν, ἀνάλογον τῆς εὐλαβείας, τὴν ὁποίαν εἶναι ἄξια νὰ ἐμπνέωσιν εἰς πάντας ἡμᾶς τὰ κειμήλια τῆς προγονικῆς ἡμῶν εὐκλείας. Ὁ ζῆλος αὐτὸς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας ἀναγνωρίζεται καὶ ἐκτιμᾶται παρὰ πάντων τῶν ἐπισκεπτομένων τὰ Μουσεῖα καὶ τοὺς ἀρχαιολογικοὺς τόπους ἡμεδαπῶν καὶ ξένων, ἐξ ὧν τινες καὶ διὰ διατριβῶν, δημοσιευθεισῶν δι’ ἐγκρίτων περιοδικῶν, ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ ἐκδιδομένων, διακηρύττουσι καὶ ἐπαινοῦσι τὴν ἐργασίαν καὶ τὸν ζῆλον, τὸν ὁποῖον ἥ τε Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἀρχαιολογικὴ ὑπηρεσία ἀνέπτυξαν ὑπὲρ τῆς διασώσεως τῶν κειμηλίων τῆς ἀρχαίας τέχνης, μόνον δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐμέμφθη τὰς ἐργασίας ταύτας. Πρὸς τοῦτο ὅμως νομίζω ἀναγκαῖον νὰ καταθέσω καὶ ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν εἶναι πληροφορίαι βάσιμοι, τοὐναντίον δὲ οἱ ἰσχυρισμοὶ, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐξέθηκα, εἶναι ἀκριβεῖς. Καὶ πρῶτον θέλω ἐξηγήσει εἰς τὴν Βουλὴν τὰ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ ἐν Δαφνίῳ ναοῦ τοῦ Παντοκράτορος. Ὁ ναὸς οὗτος, εἴτε ἐκ τῆς παλαιότητος, εἴτε ἐξ ἄλλου λόγου, εἶχεν ὑποστῆ πρὸ πολλοῦ βλάβας, ἕνεκα τῶν ὁποίων καὶ τὸ μωσαϊκὸν, τὸ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ τοῦ ναοῦ, ἐπηρεαζόμενον, εἶχεν ὑποστῆ μέχρι τοῦδε ἀρκετὰς καταπτώσεις. Ἡ κατάστασις αὕτη ἐφείλκυσε καὶ ἄλλοτε τὴν προσοχὴν τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης συναδέλφου μου, διευθύνοντος τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργεῖον, ἐφείλκυσε δὲ καὶ τὴν ἐμὴν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου μηνὸς ἀπέστειλα πρὸς ἐπίσκεψιν τοῦ ναοῦ ἐκείνου τὸν ἀρχιτέκτονα τῆς Ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας, ἵνα ἐξετάσῃ τὸν ναὸν, καὶ μὲ πληροφορήσῃ, τί ἀπαιτεῖται νὰ ἐκτελεσθῇ πρὸς διόρθωσιν καὶ ἐξασφάλισιν αὐτοῦ ἀπὸ περαιτέρω βλαβῶν. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ δύο τινὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθῶσι, πρῶτον μὲν ἔπρεπεν ἡ χεὶρ τοῦ Παντοκράτορος, ἡ ἐκ ψηφιδωτοῦ κατεσκευασμένη, ἥτις, ἕνεκα τῶν εἰσρεόντων ὀμβρίων ὑδάτων, ὡς ἐκ τῶν βλαβῶν, τῶν ἐπισυμβασῶν εἰς τὴν θόλον τοῦ ναοῦ, εἶχεν ἀποκολληθῆ ἔν τισι μέρεσι, νὰ συγκολληθῇ καὶ στερεωθῇ· συγχρόνως ὅμως ἔπρεπε νὰ ἀρθῶσι καὶ αἱ ἀφορμαὶ, αἱ ἐπιφέρουσαι τὰς βλάβας ταύτας, δηλαδὴ νὰ ἐπιχρισθῶσιν αἱ ῥωγμαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τοῦ θόλου εἶχον σχηματισθῆ καὶ διὰ τῶν ὁποίων τὸ ὕδωρ εἰσερχόμενον ἐπέφερε τὰς προεκτεθείσας βλάβας. Ἀμέσως, ὡς ἔλαβον τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἀπηύθυνα ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, δι’ οὗ παρεκάλουν αὐτὸ, ἵνα ζητήσῃ παρὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως τεχνίτην τινὰ κατάλληλον, ὅστις νὰ ἀποσταλῇ καὶ στερεοποιήσῃ τὴν εἰκόνα τοῦ Παντοκράτορος. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐκτελουμένας ἐπισκευὰς ἐπὶ τοῦ ναοῦ, ἵνα μὴ καὶ εἰς τὸ μέλλον συμβαίνωσι τοιαῦται βλάβαι, παρήγγειλα τὸν ἀρχιτέκτονα, ὅστις συνέταξε σχέδιον ἐπισκευῆς, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη παρὰ τοῦ κ. Τσίλλερ, ἀποσταλὲν δὲ εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων, ἐνεκρίθη, καὶ ἐνηργήθη δημοπρασία πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἐπισκευῶν τούτων. Αἱ ἐπισκευαὶ ἐξετελέσθησαν, ἀλλὰ δυστυχῶς, οὔτε ὁ ἀναμενόμενος ἔτι ἐξ Ἰταλίας τεχνίτης πρὸς στερεοποίησιν καὶ συμπλήρωσιν τῆς εἰκόνος τοῦ Παντοκράτορος, οὔτε αἱ ἐνεργηθεῖσαι ἐπὶ τοῦ κτιρίου ἐπισκευαὶ ἤρκεσαν νὰ σώσωσι τὸν ναὸν τοῦτον ἀπὸ πάσης καταστροφῆς, διότι κατὰ τὴν 10 τρέχοντος μηνὸς, ὡς πάντες γινώσκετε, συνέβη ἐν Ἀθήναις σεισμὸς, ὅστις ἐν Δαφνίῳ, φαίνεται, καὶ ἐκ τῶν καταστροφῶν, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰς ἄλλα κτίρια ἐπῆλθον, ὅτι ἦτο ἰσχυρώτατος, ἐπέφερε βλάβας τινὰς εἰς τὸν ναὸν ἐκεῖνον, καὶ συνετέλεσε εἰς τὸ νὰ καταπέσῃ ἡ ἀποκεκολλημένη ἤδη δεξιὰ χεὶρ τοῦ Παντοκράτορος. Ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ, ἂν ἡ αἰτίασις τοῦ συναδέλφου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς μὴ λαμβανούσης τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν πρὸς διάσωσιν τῶν ἀρχαίων μνημείων εἶναι βάσιμος, ἀφοῦ ἡ ἐπισυμβᾶσα, ἐπαναλαμβάνω, βλάβη συνέβη ἕνεκα σεισμοῦ. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν μάλιστα, τὴν ὁποίαν ἔλαβον παρὰ τοῦ ἀρχιτέκτονος, μεταβάντος μετὰ τὸν σεισμὸν πρὸς ἐπιθεώρησιν τοῦ κτιρίου καὶ βεβαίωσιν τῶν βλαβῶν, τὰς ὁποίας οὗτος ὑπέστη, φαίνεται, ὅτι αἱ ἐνεργηθεῖσαι ἐπισκευαὶ συνετέλεσαν, ὥστε αἱ βλάβαι νὰ ἦναι μικρότεραι, διότι ἄνευ αὐτῶν ἡ καταστροφὴ ἴσως θὰ ἦτο μεγαλειτέρα, διότι ὁ ἀρχιτέκτων γράφει: «καὶ ἂν δὲ ἐγίνοντο πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν διάφοροι ἐπισκευαὶ τοῦ ναοῦ, ἤτοι ἡ στερέωσις τοῦ κωδωνοστασίου διὰ σιδηρῶν τόξων, καὶ τοῦ βορειοδυτικοῦ μέρους τοῦ ναοῦ δι’ ἀντηρίδος, θὰ ἐπήρχετο μερικὴ κατάπτωσις τοῦ ναοῦ».—Καταθέτω πάντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἐξ ὧν ἕκαστος θέλει πληροφορηθῆ περὶ τῶν γενομένων ἐνεργειῶν. Ἐπίσης ἐμέμφθη ὁ κ. Βουλευτὴς τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῆς Ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας, διότι καὶ περὶ ἄλλων ἀρχαιολογικῶν τόπων δὲν μεριμνᾷ, διὰ νὰ προφυλάξῃ τούτους ἀπὸ καταστροφῶν· τοιούτους δὲ τόπους ὠνόμασε τοὺς πρὸς τὸ δυτικὸν μέρος τῆς Ἀκροπόλεως, περὶ τὸ μνημεῖον τοῦ Φιλοπάππου καὶ τὴν Πνύκα. Ἀληθῶς εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα πρὸ πολλοῦ ἐνεργεῖται καταστροφὴ, ἀξία νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν παντὸς, ἐκτιμῶντος τὰ κειμήλια τῆς ἀρχαίας τέχνης· ἀλλ’ ἡ καταστροφὴ αὕτη δὲν δύναται νὰ καταλογισθῇ παντάπασιν εἰς τὸ ἐνεστὸς Ὑπουργεῖον, ὅπερ τοὐναντίον ἐμερίμνησε πρὸς πρόληψιν αὐτῆς καὶ πρὸς κατάπαυσιν αὐτῆς. Εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἔνθα σώζονται πολλὰ μνημεῖα τῆς παναρχαίας πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, λελαξευμένα ἐν τοῖς βράχοις, ἰδιῶταί τινες, ἀξιοῦντες δικαιώματα ἰδιοκτησίας, ἤρχισαν ἀπὸ πολλῶν χρόνων νὰ ἐξάγωσι λίθους. Ἡ Ἀρχαιολογικὴ ὑπηρεσία πάντοτε ἐζήτησε νὰ παρεμποδίσῃ τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν, ἀλλὰ τῶν ἀξιούντων τὰ δικαιώματα τῆς ἰδιοκτησίας προσφυγόντων ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, αἱ ἀξιώσεις αὐτῶν ἀνεγνωρίσθησαν καὶ ἐπεδικάσθησαν, ἠπειλήθη δὲ κατὰ τοῦ Δημοσίου χρηματικὴ ποινὴ πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἐξακολουθήσει παρεμποδίζον τὴν ἐλευθέραν χρῆσιν τῆς ἰδιοκτησίας τῶν ἰδιωτῶν ἐκείνων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἤρξαντο καὶ πάλιν λατομοῦντες, ὅτε ἠθέλησα νὰ παρεμποδίσω αὐτοὺς, ἀλλ’ οὗτοι προσῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, προσάγοντές μοι τὰς ἀποφάσεις, δι’ ὧν τὰ δικαιώματά των ὁριστικῶς ἀνεγνωρίσθησαν καὶ δι’ ὧν, ὡς προεῖπον, ἠπειλήθη χρηματικὴ ποινὴ κατὰ τοῦ Δημοσίου διὰ πᾶσαν νέαν παρεμπόδισιν. Καίτοι εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τοιαύτας ἀποφάσεις, μ’ ὅλα ταῦτα δὲν ὤκνησα νὰ ἐξακολουθήσω διὰ τῆς Ἀστυνομίας τὴν παρεμπόδισιν τῆς λατομίας, διότι ἐφρόνουν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις δὲν δύνανται νὰ παρέξωσι τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἰδιώτας ἐκείνους, νὰ καταστρέφωσιν ἀντικείμενα ἀρχαιολογικὰ, διότι, τοῦτο πράττοντες, ἔπραττον παράβασιν ἀστυνομικὴν, προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ περὶ ἀρχαιοτήτων νόμου· οὐ μόνον δὲ ἐζήτησα τὴν παρεμπόδισιν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον τοῦ Πταισματοδικείου κατήγγειλα αὐτοὺς, καθ’ ὧν ἐπανειλημμέναι ἀποφάσεις ἐξεδόθησαν. Διὰ τῶν μέτρων τούτων κατωρθώθη νὰ προσέλθωσιν οἱ ἀξιοῦντες δικαιώματα ἰδιοκτησίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ ζητήσωσι συνεννόησιν, ὅπως παραχωρήσωσι εἰς τὸ Δημόσιον τοὺς ἐπιδικασθέντας αὐτοῖς ἀρχαιολογικοὺς τόπους. Ἀποτέλεσμα τῶν συνεννοήσεων τούτων ἦτο, νὰ ἀποκτήσωμεν διὰ συμβολαίου ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου τὰς ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐπιδικασθῆ εἰς τινας ἐξ ἐκείνων, οἵτινες κατέστρεφον διὰ λατομίας τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος ἀρχαῖα μνημεῖα, ἐλπίζω δ’ ἐντὸς ὀλίγου καὶ μετὰ τῶν ἄλλων νὰ ἐπιτευχθῇ ὁμοία συνεννόησις, ὥστε νὰ παύσῃ εἰς τὸ μέλλον πᾶσα καταστροφὴ τῶν ἀρχαίων ἐκείνων μνημείων. Καταθέτω ἐνταῦθα καὶ πάντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται καὶ ἡ παρεμπόδισις τῆς ἐργασίας, καὶ τὰ συμβόλαια, δι’ ὧν ἠγοράσθησαν περὶ τὰ 40 στρέμματα, ὡς προεῖπον. Πρὸ πολλοῦ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐζήτησε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν διαφόρους πληροφορίας, τὰς ὁποίας κρίνω εὔκαιρον νὰ καταθέσω ἤδη. Καὶ πρῶτον ἐζήτησεν, ἵνα φέρω πληροφορίας, εἰς ποῖον σημεῖον εἶχε φθάσει ἡ ἐκτύπωσις τοῦ καταλόγου τῶν βιβλίων τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, καὶ σημείωσιν κατ’ ἐπιστήμην τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βιβλίων, ὡς καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν χειρογράφων. Καταθέτω ἔγγραφον τοῦ Ἐφόρου τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, ἐν τῷ ὁποίῳ δίδονται πᾶσαι αἱ ζητηθεῖσαι παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ πληροφορίαι. Ἐπίσης ἠρώτησε περὶ τοῦ, ἂν ἐνεργῆται καὶ τί ἐνεργεῖται διὰ τὸν κατάλογον τῶν νομισμάτων τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου. Περὶ συντάξεως καταλόγου νέου τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἐνεργεῖταί τι, καὶ τοῦτο διὰ τὴν ἑξῆς αἰτίαν. Μετὰ τὴν κλοπὴν τοῦ Μουσείου, παρατηρήσας, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1878, ὅτε εἶχε δημοσιευθῆ ἡ σύνοψις τῶν νομισμάτων τοῦ Μουσείου, δὲν ἐξηκολούθησεν οὐδεμία δημοσίευσις περὶ τῶν ἀποκτωμένων ὑπὸ τοῦ Μουσείου ἔκτοτε, θέλων δὲ καὶ νὰ βεβαιώσω, ἂν τὰ ὑπολειφθέντα νομίσματα ἦσαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον κατὰ καιροὺς περιέλθει καὶ ἀνῆκον πράγματι εἰς τὸ Μουσεῖον, διέταξα, ἵνα ἐνεργηθῇ ἐξέλεγξις τῶν ὑπαρχόντων νομισμάτων, καὶ καταγραφῶσι ταῦτα ἐν καταλόγῳ. Κατὰ πρῶτον ἀπετάθη εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν, ζητήσας ἵνα τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον αὐτῆς ὁρίσῃ τινὰ ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῆς μελῶν, τὰ ὁποῖα ν’ ἀποτελέσωσιν Ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐργασίαν ταύτην. Ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι οὐδὲν ἐκ τῶν μελῶν της ἠδύνατο εὐσυνειδήτως νὰ ἐκπληρώσῃ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀπῄτει εἰδικὰς γνώσεις, ὧν ἐστεροῦντο πάντα τὰ μέλη αὐτῆς, συνέστησέ μοι δὲ νὰ ἀποταθῶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς νὰ μετακαλέσω εἰδήμονά τινα, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου. Πράγματι ἀπηυθύνθην εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἀπεστάλη ἐκ Γερμανίας εἰδικός τις νομισματογνώμων, ὃν, ἐλθόντα ἐνταῦθα, μετεχειρίσθη καὶ ἡ Ἀνάκρισις, διορίσασα αὐτὸν μετ’ ἄλλων πραγματογνώμονα, ὅπως ἐνεργήσωσιν ἐξέλεγξιν τοῦ Μουσείου, σχετικὴν μὲ τὴν ἐνεργουμένην ἀνάκρισιν. Κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐργασίας ἐκείνης ἐδόθησαν ἀφορμαὶ, ἐξ ὧν συνέλαβον δυσπιστίαν πρὸς τὸν νομισματογνώμονα τοῦτον, οὗ ἕνεκα καὶ ἀπήλλαξα αὐτὸν πάσης περαιτέρω ἐργασίας. Ὡς ἐκ τούτου διεκόπη ἡ ἐργασία πρὸς σύνταξιν νέου καταλόγου, καὶ ἀναμένομεν νέον νομισματογνώμονα ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ κλαπέντα νομίσματα, συνετάχθη κατάλογός τις, ἀντίτυπα τοῦ ὁποίου, ἐξ ὅσων ἦσαν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, διέταξα νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς...

§27ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐλάβομεν τοιαῦτα.

§28ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἐπίσης ἠρώτησεν, ἐὰν καὶ τίνι τρόπῳ κρατῆται κατάλογος τῶν ἐν Ἑλλάδι ὑπαρχουσῶν ἀρχαιοτήτων μετὰ περιγραφῆς αὐτῶν. Ἀπαντῶν καὶ εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι πρὸ ὀλίγων μόλις ἐτῶν ἤρξατο νὰ τηρῆται ὑπὸ τῆς Γεν. Ἐφορίας τῶν Ἀρχαιοτήτων βιβλίον εἰσαγωγῆς τῶν ἀνευρισκομένων ἑκάστοτε ἀρχαιοτήτων. Πρὸ τοῦ 1885, εἶναι ἄγνωστον, ὁποῖαι ἀρχαιότητες καὶ ὁπόσαι ὑπῆρχον. Πλὴν δὲ τοῦ εὑρετηρίου τούτου, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1885 ἤρχισε τηρούμενον, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους δημοσιεύεται Δελτίον Ἀρχαιολογικὸν κατὰ μῆνα, ἀντίτυπα τοῦ ὁποίου ἔχω ἐδῶ, ἵνα καταθέσω. Νομίζω δὲ, ὅτι εἴς τινας τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἀποστέλλεται, διότι διανέμεται δωρεὰν, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον καταγράφονται πάντα τὰ ἑκάστοτε ἀνευρισκόμενα ἀρχαῖα. Πλὴν τούτου, ἐδημοσιεύθη καὶ τὸ πρῶτον μέρος τοῦ καταλόγου τῶν γλυπτῶν ἔργων τοῦ Κεντρικοῦ Μουσείου. Περιληπτικώτερος δὲ τούτου κατάλογος, συνταχθεὶς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν καὶ Γαλλικὴν γλῶσσαν, ἐδημοσιεύθη ἐπίσης. Ἐπίσης ἐδημοσιεύθη κατάλογος καὶ τῶν γλυπτῶν ἔργων, τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ Μουσείῳ τῆς Ἀκροπόλεως, κατ’ αὐτὰς δὲ περατοῦνται καὶ ἐντὸς ὀλίγου δημοσιεύονται καὶ κατάλογος τῶν μικροτεχνημάτων, τῶν εὑρισκομένων ἐν τῷ Κεντρικῷ Μουσείῳ καὶ τῷ τῆς Ἀκροπόλεως.

§29ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωσε σήμερον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, εἶναι εὐχάριστοι κατὰ τοῦτο, ὅτι παρατηρεῖται ὁπωσδήποτε κίνησις τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀρχαιοτήτων. Ἀλλ’ ἀκριβῶς αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, ὑπῆρξαν δυστυχῶς βραδέα καὶ ἀτελῆ ὡς πρὸς τὸν ἐν Δαφνίῳ ναόν. Ἐλησμόνησεν ὁ Ὑπουργὸς νὰ μᾶς εἴπῃ, πότε ἔγραψεν, ὅπως ζητήσῃ παρὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως Ἰταλὸν τεχνίτην....

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸ 1884.

§31ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ζητῶμεν.

§32ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἠκούσατε λοιπόν! Ἀπὸ τοῦ 1884 ζητοῦν τεχνίτην, καὶ εἰς τὰ 1889 ἀκόμη δὲν τὸν ἔλαβον!....

§33ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρεσχέθη ὑπὸ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τότε δὲν ἠδύνατο νὰ τὸν δώσῃ.

§35ΚΟΖΑΚΗΣ. Ψέγω λοιπὸν τοιαύτην ἐνέργειαν, τὴν θεωρῶ ἐνέργειαν ἀτελῆ καὶ ἀνίκανον, διότι δὲν ἠκούσθη ποτέ, ὅτι Κυβέρνησις ἐπὶ πέντε ὁλόκληρα ἔτη ζητεῖ τεχνίτην παρὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, καὶ μόλις ἐπιτυγχάνει αὐτὸν μετὰ 5 ἔτη. Ἐγὼ γνωρίζω τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ ἀποταθῇ πρὸς τὴν Ἰταλικὴν, καὶ νὰ παρέλθῃ πενταετία, διὰ νὰ λάβῃ τὸν τεχνίτην, ἠδύνατο ἐντὸς πέντε ἑβδομάδων νὰ ἔχῃ τὸν τεχνίτην τοῦτον. Ἄν ἀπετείνετο ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ὡς Κυβέρνησις ὤφειλε πολλῷ μᾶλλον νὰ κατέχῃ τὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας κατέχουν οἱ ἰδιῶται, ἂν ἀπετείνετο πρὸς τὸν ἐν Βενετίᾳ Πρόξενον τῆς Ἑλλάδος, ἤθελεν ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων, τὸ πολὺ ἐντὸς δύο μηνῶν, ἔχει ἐν Ἀθήναις, ὄχι ἕνα μόνον, ἀλλ’ ὅσους ἀπητεῖτο νὰ ἔχῃ τεχνίτας πρὸς ἐπιδιόρθωσιν τοῦ ναοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ καταστροφὴ προδήλως ὀφείλεται εἰς τὴν ἀνίκανον ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ὤφειλον νὰ γνωρίζωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, καὶ πρὸ πάντων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οἵτινες βεβαίως ἔχουσι τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις, ὅπως γνωρίζωσι τὰ τοιαῦτα, (τὰ ὁποῖα εἰς πλείστους εἶναι γνωστὰ) ὅτι ἐν Βενετίᾳ ὑπάρχει κατάστημα εἰδικὸν, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὴν ἐπισκευὴν τῶν λαμπρῶν μωσαϊκῶν τῆς ἐκκλησίας τοῦ ἁγίου Μάρκου καὶ ὅλων τῶν ἀρχαίων μωσαϊκῶν τῆς Ἰταλίας, ἐν οἷς καὶ τὸ λαμπρὸν μωσαϊκὸν τῆς Ῥαβένης τοῦ ἕκτου μ. Χ. αἰῶνος. Οἱ εἰδικοὶ οὗτοι τεχνῖται εἶναι οἱ τοῦ γνωστοῦ οἴκου Σαλβιάτη, περὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρχε καὶ νύξις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι, ὅπως ἀνέφερα χθές, πρὸ ἑπτὰ ἐτῶν, κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1882, εἶχον λάβει μακρὰς περὶ τούτου ἐντεύξεις μετὰ τοῦ ἀοιδίμου φίλου μου Παπαμιχαλοπούλου, ὅστις καὶ ἔγραψε πρὸς τὸν ἐν Βενετίᾳ Πρόξενον τῆς Ἑλλάδος κ. Τυπάλδον Φορέστην. Ἐὰν δὲ μετ’ ὀλίγας ἑβδομάδας τότε, τὴν 3 Μαρτίου, νομίζω, δὲν ἔπιπτε τὸ Ὑπουργεῖον, οἱ τεχνῖται οὗτοι θὰ ἦσαν μετὰ ἕνα ἢ δύο μῆνας τὸ πολύ, εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἤθελον χρησιμεύσει....

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Φαίνεται, ὅτι οἱ τεχνῖται οὗτοι ἦσαν ἀντιπολιτευόμενοι, διότι ἐδέχοντο νὰ ἔλθωσιν ἐπὶ τοῦ μακαρίτου Παπαμιχαλοπούλου, δὲν ἐδέχοντο δὲ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως (ἱλαρότης).

§37ΚΟΖΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάλογος τοῦ πνεύματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ εὐφυολογία του, διότι ἐπίσημος ἐνέργεια παρ’ αὐτοῦ περὶ τούτου δὲν ἐγένετο.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγένετο. Τὰ ἔγγραφα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως δύνανται νὰ μαρτυρήσωσιν, ὅτι ἐζητήθησαν ἀκριβῶς αὐτοὶ οἱ δύο ἀδελφοί, οἵτινες ἀπήντησαν, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ ἔλθωσι τότε. Μόλις δὲ κατωρθώθη διὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως νὰ δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν κατάλληλον πρόσωπον ἐσχάτως.

§39ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἀπήντησαν λοιπὸν οἱ δύο ἀδελφοὶ Σαλβιάται, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ ἔλθωσιν, ἀλλὰ βεβαίως αὐτοὶ δὲν θὰ ἠρνοῦντο νὰ πέμψωσιν ἕτερον κατάλληλον τεχνίτην. Καὶ γνωρίζει κάλλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ἂν ἤθελεν ἐπιμείνει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἐθεώρει σπουδαῖον ἔργον αὐτῆς τὴν ἔλευσιν ἐνταῦθα τοιούτου τεχνίτου, ἤθελεν ἐπιτύχει, διότι δὲν εἶναι λογικὸν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι μόνον μετὰ πάροδον 5 ἐτῶν ἐπέτυχέ τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ τότε. Ἐκ τούτων λοιπὸν λογικῶς εἰκάζω, ὅτι δὲν ἐγένετο μετὰ τῆς δεούσης προθυμίας καὶ μετὰ τοῦ δέοντος ζήλου ἡ ἐνέργεια ἐκείνη, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ προλάβῃ τοιαύτην καταστροφήν. Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅτι ἡ καταστροφὴ αὕτη ἐγένετο ἐκ τοῦ σεισμοῦ. Πλὴν λησμονεῖ, ὅτι εἶπεν, ὅτι ἡ καταστροφὴ ἤθελε γίνει πλήρης, ἐὰν δὲν ἐγίνετο ἤδη ἐργασία τις πρὸς στερέωσιν τοῦ ναοῦ. Τοῦτο ἀκριβῶς ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη, ἡ γενομένη, ἐγένετο λίαν βραδέως. Ἡ ἐνέργεια αὕτη ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐγκαίρως, ὅπως οἱ τεχνῖται, οἱ ὁποῖοι μόλις μετὰ πέντε ἔτη ἤδη ἀφικνοῦνται, ὡς μᾶς βεβαιοῖ ὁ Ὑπουργός, εὑρίσκωνται ἐδῶ πρὸ τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν. Ταῦτα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἀληθῶς μὲν ἡ Κυβέρνησις ἐνήργησεν, ἀλλ’ ἐνήργησεν ἀδαῶς· ἀληθῶς ἐζήτησε τοὺς τεχνίτας ἐκ τοῦ οἴκου Σαλβιάτη, ὅπως διὰ πρώτην φορὰν ἀκούω βεβαιούμενον παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε ν’ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἄρνησιν αὐτῶν νὰ ἔλθωσι τότε, ἀλλὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς ἐνεργείας της, ἵνα φθάσῃ τοὐλάχιστον πρὸ τεσσάρων ἐτῶν, ἐὰν μὴ πρὸ 5 ἐτῶν, εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, εἰς τὸ ὁποῖον μόλις τώρα ἔφθασεν. Ἰδοὺ διατὶ λέγω, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε καὶ βραδεῖα καὶ ἀτελής. Ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως μᾶς δίδει πληροφορίαν, ἀφορῶσαν εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν ἱστορικῶν λόφων, καὶ εὐχαρίστως ἀκούομεν τὰ μέτρα, τὰ λαμβανόμενα, ὅπως προληφθῇ ἡ περαιτέρω καταστροφὴ αὐτῶν. Εὐχῆς ἔργον βεβαίως θὰ ἦτο, τὰ τοιαῦτα νὰ ἐλαμβάνοντο πρὶν ἢ συμβῶσι καταστροφαὶ εἰς τοὺς λόφους τούτους ἀνεπανόρθωτοι. Διότι ὑπάρχουσι λόφοι περὶ τὰς Ἀθήνας, οἱ ὁποῖοι ἤδη ἐντελῶς κατεστράφησαν ὑπὸ τῶν ἐκμεταλλευτῶν τῶν λίθων. Ἀλλ’ εἰς τοῦτο βεβαίως δύνανται ν’ ἀντιτάξωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀποκλειστικὸν λάθος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἀνομολογῶ τοῦτο. Δὲν ἐννοῶ, ὅτι ὅλα τὰ σφάλματα τῆς Ἑλληνικῆς Διοικήσεως ἀπὸ ἡμίσεος αἰῶνος ἀφορῶσι προσωπικῶς εἰς τὸν κ. Τρικούπην. Ἐν τούτοις τοῦτο δὲν εἶναι καὶ λόγος, ἵνα ἀπαλλάξωμεν αὐτὸν τῆς συνευθύνης διὰ τὴν μακρὰν ταύτην ἀκηδείαν, ἡ ὁποία οὐσιωδῶς τραυματίζει τὴν ὑπόληψιν τοῦ Ἔθνους ἀπέναντι τῆς Εὐρώπης. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ τοιαύτας δυσχερείας ἀπαντᾷ καὶ εἰς τοιαύτας δαπάνας ἠδύνατο νὰ ἐκτεθῇ τὸ Δημόσιον, παρακωλῦον τὴν ἐργασίαν τῶν ἐκμεταλλευτῶν τῶν λίθων, διατὶ δὲν ὑποβάλλει νόμον εἰδικὸν εἰς τὴν Βουλήν;...

§40ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑπεβλήθη ὁ νόμος περὶ λαχείου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας.

§41ΚΟΖΑΚΗΣ. Πότε ὑπεβλήθη;

§42ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὑπεβλήθη χθές.

§43ΚΟΖΑΚΗΣ. Χαίρομεν ἀκούοντες, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι ὑπεβάλετε τέλος νόμον, ἐὰν τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ἦναι σχετικὸν πρὸς τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο σᾶς κατακρίνω ἐὰν ὁ νόμος σας αὐτὸς ἠδύνατο νὰ προλάβῃ τὸ κακόν, διατὶ τὸν νόμον δὲν τὸν ὑπεβάλετε πρότερον; Τὸν ὑποβάλλετε τώρα, ὕστερον ἀπὸ τόσας καταστροφὰς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο. Δὲν σᾶς κατακρίνω διὰ τὰς ἐνεργείας, τὰς ὁποίας κάμνεται τώρα, σᾶς κατακρίνω διὰ τὰς ἐνεργείας, τὰς ὁποίας δὲν ἐκάμετε ἐγκαίρως, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπῆλθον καταστροφαὶ ἀνεπανόρθωτοι. Διότι δὲν πρέπει νὰ φαντάζησθε, ὅτι καταστροφὴ, οἵα εἶναι ἐκείνη, ἡ τῆς εἰκόνος τοῦ Παντοκράτορος, ὅτι εἶναι καταστροφή, ἡ ὁποία δύναται νὰ διορθωθῇ εὐκόλως διὰ μέτρων, τὰ ὁποῖα κατόπιν σεῖς λαμβάνετε. Προσθέτω, ὅτι τοιαύτη ὑπάρχει ἡ καταστροφὴ τῶν ἀρχαιολογικῶν περιχώρων τῆς πρωτευούσης, ὥστε κινδυνεύει τὸ μνημεῖον τοῦ Φιλοπάππου νὰ πέσῃ μίαν ἡμέραν ὑπὸ τὸν κρότον καὶ τὸν κλονισμὸν ἑνὸς φουρνέλλου! Τοσοῦτον ἐπλησίασαν αἱ καταστροφαὶ εἰς τὴν βάσιν αὐτὴν τοῦ μνημείου! Ὅ,τι δὲν ἔκαμαν αἱ σφαῖραι τῶν Τούρκων κινδυνεύει νὰ γίνῃ ὑπὸ τὰ ὄμματα Κυβερνήσεως πεπολιτισμένης παρὰ χειρῶν Ἑλλήνων! Καὶ ἔρχεται ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, πιστεύων, ὅτι ἀντικρούει δῆθεν ἐμὲ, διότι ἐπὶ τοῦ προκειμένου κἄπως ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου, ἔρχεται νὰ μᾶς εἴπῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε, δηλ. τὸν τεχνίτην ἐξ Ἰταλίας, τὸν ὁποῖον ἐζήτησε πρὸ 5 ἐτῶν, καὶ ὁ ὁποῖος στέλλεται ἤδη, μετὰ 5 ἔτη. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς κατακρίνω, ὅτι δὲν ἦλθε πρὸ 5 ἐτῶν καὶ ὅτι δὲν ὑπεβάλετε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠθέλετε ἐξαγοράσει τοὺς ἱστορικοὺς χώρους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐξώρυττον λίθους οἱ ἐκμεταλλευταί. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς κατακρίνω, ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα δὲν ἐλάβετε ἐνωρὶς, ὅπως προλάβητε τὰς καταστροφάς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μέχρι τοῦδε. Ὥστε βλέπετε, ὅτι κατακρίνεσθε οὐχὶ δι’ ὅσα κάμνετε νῦν, ἀλλὰ δι’ ὅσα δὲν ἐκάμετε μέχρι τοῦδε. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, διότι δὲν πρέπει νὰ πιστεύῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, τὸν ὁποῖον προσωπικῶς τοσοῦτον ἐκτιμῶ, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε τοσοῦτον βραδέως, τὰ ὁποῖα ὅμως καλῶς ἔλαβεν, ὅτι ταῦτα ἀπαλλάττουσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τῆς εὐθύνης δι’ ὅσα δὲν ἔπραξε μέχρι τοῦδε. Δέον δὲ νὰ πεισθῶμεν πάντες, ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα ἐνταῦθα, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τὸ ὑψηλὸν ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν αἱ ἀρχαιότητες, καὶ αἱ κλασικαὶ καὶ αἱ τοῦ Μεσαιῶνος.

§44ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, εἰπόντα, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον γνωρίζει μόνον τὰς ἀρχαιότητας, αἵτινες εἰσήχθησαν εἰς τὰ Μουσεῖα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, ἀφ’ ἧς ἐσχηματίσθη πρωτόκολλον, ἀγνοεῖ δὲ τὰς προηγουμένως εἰσαχθείσας. Προσέθηκε δὲ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι μόνος κατάλογος τῶν ἀρχαιοτήτων ὑπάρχει ὁ ὁπωσοῦν ἐπιστημονικῶς συνταχθεὶς καὶ δημοσιευθείς, καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλος κατάλογος, ἔστω καὶ μὴ ἐπιστημονικός, περιέχων τὰς ἀρχαιότητας, τὰς εἰσαχθείσας ἐν τοῖς Μουσείοις καὶ πρὸ τῆς συστάσεως τοῦ πρωτοκόλλου. Τοῦτο γεννᾷ ὑπονοίας, ἐπαναφέρει δὲ εἰς τὴν μνήμην μου τὴν ἐρώτησιν, ἣν εἶχον ἀπευθύνει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν πρὸ μιᾶς περίπου ἑβδομάδος, περὶ τῶν δημοσιευθέντων παρ’ ἑνὸς πρώην ὑπαλλήλου τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, ὅτι οἱ ἐν Παρισίοις ἔμποροι ἀρχαιοτήτων Feuardant καὶ Rollin, εἶπον αὐτῷ, ὅτι γνωρίζουσι πωλήσεις ἀρχαιοτήτων, ἐξαχθεισῶν ἐκ τῶν Μουσείων ἡμῶν. Ἐὰν οὐδεὶς κατάλογος ὑπάρχῃ τῶν πρὸ τῆς συντάξεως τοῦ πρωτοκόλλου εἰσαχθεισῶν εἰς τὰ Μουσεῖα ἀρχαιοτήτων, ἡ δήλωσις αὕτη τῶν ἐν Παρισίοις ἐμπόρων λαμβάνει σπουδαιότητα. Ὀφείλει ἑπομένως ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ φροντίσῃ καὶ μάθῃ, ἂν πράγματι ἐγένετο τοιαύτη δήλωσις, ἂν δ’ ἐγένετο τοιαύτη, νὰ φροντίσῃ καὶ λάβῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, αἵτινες θὰ τὸν ὁδηγήσωσιν εἰς τὴν ἔρευναν, ἣν ὀφείλει νὰ ποιήσῃ, ἂν πράγματι ὑπεξῃρέθησαν ἀρχαιότητες ἐκ τῶν Μουσείων ἡμῶν καὶ ἐπωλήθησαν, καὶ παρὰ τίνων ἐγένετο ἡ ὑπεξαίρεσις αὐτῶν. Ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων, τόσον ἐπὶ τοῦ καταλόγου ὅλων ἐν γένει τῶν εἰσαχθεισῶν ἐν τοῖς Μουσείοις ἀρχαιοτήτων, ὡς καὶ περὶ τῆς δηλώσεως τῶν ἐν Παρισίοις ἐμπόρων, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ μᾶς δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας.

§45ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Νομίζω ὅτι ἀρκετὰ σαφῶς ἐξήγησα πρὸ ὀλίγου, ὅτι οὐδὲν βιβλίον ὑπάρχει, ἐν ᾧ νὰ ἦναι καταγεγραμμένα τὰ πρὸ τοῦ 1885 ὁπωσδήποτε περιελθόντα εἰς τὰ Μουσεῖα καὶ τὰς συλλογὰς ἡμῶν ἀρχαῖα. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπόνοιαν, ἣν ἔχει ὁ κ. συνάδελφος, περὶ ἀφαιρέσεως ἀρχαίων ἐκ τῶν Μουσείων......

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχω ἐγὼ ὑπόνοιαν.

§47ΜΑΝΕΤΑΣ. .. οὐδένα λόγον ἔχομεν νὰ ὑποπτεύωμεν, ὅτι ἐκλάπησαν ὁπωσδήποτε ἀρχαῖα καὶ ἐξήχθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καίπερ μὴ ὑπάρχοντος οὐδενὸς στοιχείου, ἵνα γνωρίζωμεν τὸ εἶδος καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἀποκτηθέντων ἀρχαίων.

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι τοῦτο, περὶ τοῦ ὁποίου ἐζήτησα πληροφορίας· σᾶς ἐζήτησα, ἂν ὑπάρχῃ κατάλογος μὴ ἐπιστημονικός, στοιχειώδης τῶν εἰσαχθεισῶν εἰς τὰ Μουσεῖα ἡμῶν ἀρχαιοτήτων.

§49ΜΑΝΕΤΑΣ. Σᾶς εἶπον, ὄχι.

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζετε λοιπόν, τί ὑπάρχει σήμερον ἐν τοῖς Μουσείοις; Τοῦτο εἶναι ἔλλειψις, ἥτις πρέπει νὰ διορθωθῇ. Σᾶς ἠρώτησα προσέτι, ἂν ἐπληροφορήθητε περὶ τῆς δηλώσεως, ἣν διὰ τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ εἷς πρώην ὑπάλληλος τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου ἐδημοσίευσε, τῶν ἐν Παρισίοις ἐμπόρων Rollin καὶ Feuardant, καὶ καθ’ ἣν ὑπεξῃρέθησαν ἀρχαιότητες ἐκ τοῦ Μουσείου ἡμῶν, καὶ ἐπωλήθησαν εἰς Παρισίοις. Εἴχετε εἰπεῖ πρὸ ἡμερῶν, ὅτι ἀπευθύνθητε πρὸς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ κ. Σβορώνου, τὸν κ. Κωστῆν, ἀλλ’ οὗτος δὲν σᾶς ἔδωκε κἀμμίαν πληροφορίαν. Σᾶς παρεκάλεσα, ἐὰν δὲν εἶχε τοιαύτην πληροφορίαν ὁ κ. Κωστῆς, ν’ ἀποταθῆτε εἰς τὴν ἐν Παρισίοις Πρεσβείαν, ὅπως πληροφορηθῆτε, ἂν πράγματι ἡ δήλωσις αὕτη τῶν Rollin καὶ Feuardant ἦναι ἀληθής, διότι, ἂν ἦναι ἀληθής, ἔχει σπουδαιότητα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἐν τοῖς Μουσείοις ἡμῶν ἀρχαιοτήτων.

§51ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὅτε τὸ πρῶτον ἠρώτησέ με ὁ κ. Βουλευτής, εἶπον, ὅτι ἀπηυθύνθην εἰς τὸν κ. Κωστῆν, ζητῶν παρ’ αὐτοῦ, νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς ἐμὲ τὸ περιεχόμενον τῆς πιστοποιήσεως, ἡ ὁποία ἔμελλε ν’ ἀπευθυνθῇ πρὸς αὐτόν, ὡς συνήγορον τοῦ κ. Σβορώνου. Ἤθελον δὲ τὴν πιστοποίησιν ταύτην, ἵνα ἐξ αὐτῆς ὁδηγηθῶ καὶ κανονίσω τὰς ἐρεύνας μου. Ὁ κ. Κωστῆς δέν μοι ἀπήντησεν εἰς τὴν πρώτην μου ἐπιστολήν, ἀπηύθυνον αὐτῷ καὶ δευτέραν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπίσης δέν μοι ἀπήντησεν. Ἤδη, μὴ δυνηθεὶς νὰ λάβω οὐδεμίαν παρ’ αὐτοῦ πληροφορίαν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὴν ἐν Παρισίοις Πρεσβείαν, ἵνα ἐξετάσῃ τοὺς ἀρχαιοκαπήλους, οὓς ἀναφέρει ὁ Σβορῶνος ἐν τῷ φυλλαδίῳ, ὅπερ ἐδημοσίευσεν, ἐκ τῶν ἀπαντήσεων δ’ αὐτῶν θὰ ὁδηγηθῶ εἰς τὰς περαιτέρω ἐνεργείας μου.

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σᾶς παρακαλοῦμεν· διότι προσεχῶς θὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§53ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν ἔλαβον ἐπιστολὴν κατοίκων Βετουλίστης τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας, παραπονουμένων κατὰ τοῦ αὐτόθι Εἰρηνοδίκου Καμπούρη, ὡς ὑφαιρέσαντος ἐπιδοτήρια καὶ ἄλλα δικόγραφα. (Ἀναγινώσκει τὴν ἐπιστολήν). Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ καὶ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, πληροφορίας περὶ τῶν καταγγελλομένων.

§54ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀφήσατε σημείωσιν, κύριε Χατζόπουλε, διότι, ἵνα προκαλέσωμεν πληροφορίας, ἔχομεν ἀνάγκην σημειώματος.

§55ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ παράλιον τῆς Κυπαρισσίας κατασκευάζεται λιμήν· καὶ ἐγένοντο μὲν μέτρα τινὰ προκυμαίας, ἀλλ’ ὑπολείπεται ἀκόμη τὸ πλεῖστον τοῦ ἔργου. Οἱ λίθοι, ἐκ τῶν ὁποίων κατασκευάζεται ὁ λιμήν, λαμβάνονται ἀπὸ τὰ ἐπὶ τόπου εὑρισκόμενα παράλια γήπεδα. Τὰ γήπεδα ταῦτα, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, εἶχον δικαίωμα ν’ ἀποκτήσωσιν οἱ κάτοικοι· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκρινεν εὔλογον, οὐδὲ καὶ αὐτοὶ ἐπέμειναν νὰ τὰ λάβωσι, πρὶν ἢ ἀφαιρεθῶσιν οἱ λίθοι, οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουσι πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος. Ἐν τούτοις μοὶ τηλεγραφοῦσιν ἤδη, ὅτι ὁ ἐργολάβος, ὅστις ἀνέλαβε νὰ ἐπισκευάσῃ καὶ συμπληρώσῃ τὴν προκυμαίαν τοῦ λιμένος Κατακώλου, προτίθεται νὰ λάβῃ τὸ ὑλικὸν ἐκ τοῦ λατομείου Κυπαρισσίας. Ἐὰν τοῦτο γίνῃ, ἐπειδὴ τὸ λατομεῖον τοῦτο δὲν εἶναι ἀνεξάντλητον, ἐννοεῖται, ὅτι μίαν ἡμέραν, ὅτε θὰ χρειασθῶσιν οἱ λίθοι διὰ τὸν λιμένα τῆς Κυπαρισσίας, δὲν θὰ εὑρίσκωνται, καὶ θὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη νὰ τὰς φέρωσιν ἀπὸ ἄλλα μέρη, καὶ νὰ ὑποβληθῇ ὁ τόπος εἰς δαπάνας μεγάλας. Ἐκτὸς τούτου, θέλω νὰ πληροφορηθῶ, ἐὰν ἦναι ἀληθές, ὅ,τι μοὶ τηλεγραφοῦσι, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε τὴν ἄδειαν εἰς τὸν εἰρημένον ἐργολάβον, νὰ ἐξαγάγῃ λίθους ἀπὸ τὸ λατομεῖον Κυπαρισσίας.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε τὴν ἄδειαν ν’ ἀφαιρεθῶσι λίθοι ἀπὸ τοῦ λατομείου ἐκείνου, ὡς ἀνήκοντος εἰς τὸ Δημόσιον. Τὸ λατομεῖον εἶχε περιληφθῆ πρότερον ἐντὸς τοῦ σχεδίου τοῦ συνοικισμοῦ, ἀλλὰ διὰ νεωτέρου Διατάγματος ἐξῃρέθη ἀπὸ τοῦ σχεδίου τοῦ συνοικισμοῦ, ἑπομένως ἐπανῆλθεν εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ Δημοσίου. Τὸ Δημόσιον δὲ, δὲν βλέπω λόγον τινὰ, ἵνα ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐκεῖθεν λάξευσιν λίθων, διότι οὗτοι χρησιμεύουσι διὰ δημόσια ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ κατεσκευάζοντο δαπανηρότερον, ἐὰν ἠναγκάζοντο οἱ ἐργολάβοι νὰ μεταφέρωσι τοὺς λίθους ἀπωτέρωθεν.

§57ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα ἔργα κατασκευάζονται ἐν τῷ τόπῳ;

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἢ ἐν τῷ τόπῳ, ἢ καὶ ἀλλαχοῦ. Ἐὰν ἠμποδίζομεν τοὺς ἐργολάβους νὰ λάβωσι λίθους ἐκεῖθεν, ἠθέλομεν πληρώσει εἰς αὐτοὺς περισσότερα, ὡς ἠναγκασμένους νὰ μεταφέρωσι τοὺς λίθους ἀπὸ λατομείου ἀπωτέρου. Ὅταν κατασκευάζηται ἔργον τι, παραχωρεῖται ἡ ἐργολαβία ἐπὶ τῇ βάσει ὑπολογισμοῦ. Ἐν τῷ ὑπολογισμῷ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ἡ ἀπόστασις τοῦ λατομείου, ἐξ οὗ μετακομισθήσονται οἱ λίθοι, καὶ ἐὰν οἱ λίθοι οὗτοι ἀνήκωσιν εἰς τὸ Δημόσιον ἢ εἰς ἰδιώτην, τουτέστιν ἐὰν ἡ ἀπόκτησις αὐτῶν ἐπάγηται, ἢ μή, δαπάνην. Εἰς τὰ ἔργα τὰ δημόσια, εἰς ἃ ἐνδιαφέρεται ἡ Πολιτεία, βεβαίως πρέπει νὰ συντελῇ καὶ τὸ Δημόσιον, παρέχον τοὺς λίθους ἐκ τῶν λατομείων αὐτοῦ· ἐπειδὴ δὲ τὸ λατομεῖον τῆς Κυπαρισσίας ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον, διότι, μεταῤῥυθμισθέντος τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Κυπαρισσίας, ἐπανῆλθε τὸ λατομεῖον εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ Δημοσίου, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη ἡ Κυβέρνησις, ἐξαναγκάζουσα τοὺς ἐργολάβους ἔργων δημοσίων νὰ μεταφέρωσι τοὺς λίθους ἀπὸ λατομείων ἀπωτέρω κειμένων, καὶ ἑπομένως ὑποβάλλουσα τὸ Δημόσιον εἰς πρόσθετον δαπάνην.

§59ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, ἐὰν οἱ ἐργολάβοι τοῦ λιμένος Κατακώλου ἐγνώριζον, ὅτι ἤθελον λάβει λίθους ἀπὸ τὸ λατομεῖον Κυπαρισσίας· διότι, ἐὰν δὲν περιέχηται τοῦτο εἰς τοὺς ὅρους τῆς ἐργολαβίας των, γίνεται μία χάρις εἰς αὐτούς, πρὸς ζημίαν τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου τῆς Κυπαρισσίας, τὸ ὁποῖον μετὰ ἓν, ἢ δύο, ἢ πέντε ἔτη θὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν προέκτασιν τῆς προκυμαίας. Ὅταν λοιπὸν παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη λίθων, θὰ ἦναι ἠναγκασμένοι οἱ Κυπαρίσσιοι νὰ τοὺς μεταφέρωσι, Κύριος οἶδε πόθεν, καὶ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς μεγαλειτέρας δαπάνας, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται ἄδικον· ἀφοῦ εὑρέθησαν λίθοι ἐκεῖ, καὶ ἀφοῦ οἱ κάτοικοι, ἵνα κατασκευάσωσι λιμένα, ὑποβάλλονται εἰς φορολογίαν βαρυτάτην, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τοὺς ἀφαιρέσητε, ἵνα τοὺς δώσητε εἰς ἐργολάβους ἔργων, ἐκτελουμένων ἀλλαχοῦ. Ἀπ’ ἐναντίας, ἐπειδὴ τὸ μέρος ἐκεῖνο ἔχει ἀνάγκην λιμένος καὶ θὰ καταστῇ μίαν ἡμέραν κέντρον ἐμπορικὸν, διότι διὰ τὰ μεσόγεια τῆς Πελοποννήσου ὁ λιμὴν τῆς Κυπαρισσίας θὰ ἦναι τὸ πλησιέστερον παράλιον ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον καὶ τὴν Εὐρώπην ἐν γένει, ἔπρεπε νὰ λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψει ἡ Κυβέρνησις, καὶ νὰ διευκολύνῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου. Ἀντὶ τούτου ἀφαιρεῖτε καὶ τοὺς ἐκ φύσεως δωρηθέντας λίθους· καὶ διατί; ἵνα διευκολύνητε τοὺς ἐργολάβους ἄλλων ἔργων. Μοὶ φαίνεται, κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον, καὶ πρέπει, πρὶν τὸ πράξητε, νὰ τὸ συλλογισθῆτε καλῶς. Προσκρούετε καὶ εἰς τὰ συμφέροντα καὶ εἰς τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, καὶ τοῦτο ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ συνεπείας.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει καὶ ὅλα, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλ’ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει καὶ πλείονα· ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι οἱ λίθοι εἶναι ἀποχρῶντες, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ λιμένος Κυπαρισσίας καὶ διατεθῶσι καὶ εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου. Δὲν ὑπάρχει σπάνις λίθων παρὰ τὸν λιμένα Κυπαρισσίας.

§61ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει. Ἐξητάσατε;

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐξητάσαμεν, καὶ εἶμαι βέβαιος περὶ τούτου.

§63ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προσαγάγητε τὰς πληροφορίας.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δυνάμεθα νὰ σᾶς δώσωμεν πᾶσαν περὶ τούτου πληροφορίαν. Ἐξητάσαμεν καὶ ὑπάρχουσι λίθοι περισσεύοντες μετὰ τὴν συμπλήρωσιν παντὸς ἔργου ἐν Κυπαρισσίᾳ. Τὰ δὲ παράπονα τῶν κατοίκων δὲν ἐστηρίζοντο εἰς τὸ ἀνεπαρκὲς τῶν λίθων, ἀλλ’ ἐστηρίζοντο εἰς τὴν πεπλανημένην ἰδέαν, ὅτι τὸ λατομεῖον ἀνῆκεν εἰς τὸν συνοικισμὸν, διότι τῷ ὄντι κατὰ τὸ πρῶτον Διάταγμα τοῦ 1882 περιελαμβάνετο καὶ τὸ λατομεῖον ἐντὸς τοῦ σχεδίου, διὰ Διατάγματος ὅμως τοῦ 1883 ἐξῃρέθη τὸ λατομεῖον ἀπὸ τοῦ συνοικισμοῦ. Περὶ τούτου ἀπηυθύνθησαν παράπονα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ διημείφθη ἀλληλογραφία, ὅτε δὲ οἱ παραπονούμενοι εἶδον, ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτον Διάταγμα τοῦ 1883 παρῃτήθησαν τῶν παραπόνων. Βεβαίως, ἐὰν οἱ λίθοι δὲν ἦσαν ἀποχρῶντες, ἵνα συμπληρωθῶσι δι’ αὐτῶν τὰ ἔργα τὰ ἐν Κυπαρισσίᾳ, εἴτε τὰ νῦν, εἴτε τὰ ἐν ἀπωτέρῳ χρόνῳ, δὲν θὰ ἦτο πρέπον νὰ ἀφαιρῶμεν ἐκεῖθεν λίθους χάριν δημοσίων ἔργων, ἀλλαχοῦ ἐκτελουμένων. Ἐὰν ὅμως οἱ λίθοι ἦναι ἀποχρῶντες διὰ τὰ ἔργα τὰ ἐκεῖ, μένωσι δὲ καὶ ἄλλοι, ἵνα διατεθῶσιν ὑπὲρ ἄλλων δημοσίων ἔργων, νομίζω, ὅτι δὲν εἴμεθα δίκαιοι πρὸς τὸ Δημόσιον, ἂν μὴ ἐπιτρέψωμεν, ὅπως γένηται χρῆσις τῶν λίθων τούτων πρὸς ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων ἀλλαχοῦ.

§65ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τοὺς προϋπολογισμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο, ἵνα συμπληρωθῇ ὁ λιμὴν τῆς Κυπαρισσίας, πρέπει νὰ δαπανηθῇ ἓν ποσὸν ἐκ 4,000,000 καὶ ἐπέκεινα. Ἕως τώρα δὲν ἔχει δαπανηθῆ ἢ 1,000,000. Ὥστε δὲν εἶναι περατωμένον ἢ μόλις τὸ τέταρτον τοῦ ὅλου ἔργου. Καὶ ὅσον βεβαίως προχωροῦμεν, θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην πολὺ περισσοτέρου ὑλικοῦ. Καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία, ἣν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνέφερεν, ὅτι μένουσιν ἀρκετοὶ λίθοι, ἵνα τελειώσωσιν ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται ἐκεῖ. Ἀφοῦ ὅμως τὸ ἐξήτασεν, ὡς λέγει, ἐπιθυμῶ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, ἵνα βεβαιωθῶμεν καὶ ἡμεῖς, καὶ ἡσυχάσωμεν, ἂν τῷ ὄντι ὑπάρχωσιν ἐκεῖ λίθοι, διὰ τῶν ὁποίων δύνανται ἀκόμη νὰ γίνωσι τριπλάσια ἔργα, ἀφ’ ὅσα μέχρι τοῦδε ἐξετελέσθησαν, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα σχεδὸν τὸ ἥμισυ τοῦ λατομείου ἐξηντλήθη.

§66ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι οἱ ὑπάρχοντες λίθοι ἐν Κυπαρισσίᾳ δὲν εἶναι ἱκανοὶ, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος μέχρι πέρατος αὐτοῦ, ἂν δ’ ἀφαιρέσωμεν τώρα, ὅπως εἶναι, τοὺς λίθους τούτους καὶ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν δι’ αὐτὸν τὸν λιμένα, θὰ καταστρέψωμεν τὴν ὡραίαν πλατεῖαν τῆς πόλεως....

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄλλο ζήτημα τοῦτο.

§68ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς εἰς μόνον τὸν λιμένα. Τότε θὰ καταστρέψωμεν μίαν πόλιν ὁλόκληρον· διατί; Διὰ νὰ εὐχαριστήσωμεν τὴν Ἑταιρίαν, τὴν ἐν Κατακώλῳ, διὰ νὰ φέρωμεν μίαν στάσιν εἰς τοὺς κατοίκους Κυπαρισσίας. Καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἀνήκει τίποτε εἰς τὸ Δημόσιον, ὅτι ὅλα τὰ γήπεδα κατέχονται ὑπὸ ἰδιοκτητῶν, καὶ ὅτι οὐχὶ μόνον τώρα κατέχονται, ἀλλὰ κατέχονται ἀπὸ τοῦ 1821, καὶ ὅτι οὐδεὶς δύναται ν’ ἀφαιρέσῃ ἓν δικαίωμα. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς μίαν Ἑταιρίαν, ἡ ὁποία ἀνέλαβεν ἓν ἔργον δημόσιον ἐν Κατακώλῳ, νὰ ἔλθῃ καὶ λάβῃ τοὺς λίθους ἐκ Κυπαρισσίας; Ἐὰν ἐπιτρέψωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ καταστρέψωμεν μίαν πλατεῖαν, ἡ ὁποία ὀνομάζεται Πάνθεον, καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἴσως ἡ ὡραιοτέρα πλατεῖα τῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν τότε τί θὰ κάμωμεν; Ἀντὶ νὰ διορθώσωμεν, θὰ καταστρέψωμεν. Ἡμεῖς σκεπτόμεθα, ὅτι πρέπει νὰ μεταφέρωμεν λίθους ἀπὸ τὸ παρακείμενον ὄρος, ὅπως συμπληρώσωμεν τὸν λιμένα, ἵνα μὴ καταστρέψωμεν τὴν ὡραίαν ταύτην πλατεῖαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ διαταγὴν εἰς τὸν κ. Οἰκονομικὸν Ἔφορον Κυπαρισσίας καὶ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, ν’ ἀπαγορεύσωσιν εἰς τὴν Ἑταιρίαν τοῦ νὰ λαμβάνῃ λίθους, ἵνα μὴ συμβῶσι δυσάρεστα.

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένω νὰ κατατεθῶσι τὸ ταχύτερον τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἵνα βεβαιωθῶμεν, ἂν τῷ ὄντι ἐξητάσθη ἀκριβῶς τὸ θέμα τοῦτο, δηλ. ἂν οἱ ὑπάρχοντες λίθοι ἐπαρκῶσι δι’ ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γίνωσιν ἐν Κυπαρισσίᾳ, καὶ ἂν ὑπάρχῃ καὶ περίσσευμα.

§70ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρὸς μὲν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, καταθέσαντα πληροφορίας τινὰς περί τε τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου καὶ περὶ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, αἰτηθείσας παρ’ ἐμοῦ ἐν προγενεστέρᾳ τινὶ συνεδριάσει, θέλω ἀπαντήσει, ἀφοῦ λάβω ὑπ’ ὄψει μου τὰ κατατεθέντα αὐτὰ ἔγγραφα. Ἤδη δὲ θέλω φέρει ἐπερώτησιν, ἀφορῶσαν μὲν εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, σκοποῦσαν δὲ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι, ἀφοῦ μυρίαι παραβάσεις τῶν νόμων ἐγένοντο καθ’ ὅλον τὸ μακρὸν διάστημα τῆς ἀπουσίας τῆς Βουλῆς, ἐφθάσαμεν εἰς τοιοῦτο σημεῖον καταπατήσεως ἀσυστόλου τῶν νόμων, ὥστε νὰ καταδιώξωμεν ἑκατοντάδας πολιτῶν Ἑλλήνων ἄνευ νόμου! Οὐδεὶς βεβαίως θέλει πιστεύσει, ὅτι ἡ ἀρχαιοτάτη ῥήτρα: «οὐδεμία ποινὴ ἄνευ νόμου», καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως οἰκτρῶς παρεβιάσθη....

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἦτο καλὸν πρὸ τῆς συζητήσεως περὶ παντὸς θέματος νὰ ὦμεν προειδοποιημένοι, ἵνα φέρωμεν καὶ τὰ ἔγγραφα· ἀλλά, καὶ ἂν μὴ ἀπαιτῶνται ἔγγραφα, προσήκει, ὅπως προαναγγέλληται εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως.

§72Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις ἐγένετο πρὸ 15 ἡμερῶν.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχομεν ἐκκρεμεῖς ὑπὲρ τὰς 100 ἐπερωτήσεις. Νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ γίνηται προειδοποίησις, ἀπὸ τῆς προτεραίας τοὐλάχιστον, περὶ τῆς ἡμέρας τῆς συζητήσεως. Οὐδὲ τὰ ἔγγραφα ἔχομεν πρόχειρα, οὐδ’ ἄλλο τι τῶν ἀναγκαίων, πρὸς διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως.

§74ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνει εἰσαγωγὴν τῆς ἐπερωτήσεώς του.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ποιεῖται εἰσαγωγὴν,—ἐὰν ἐποιεῖτο εἰσαγωγὴν, οὐδὲν θὰ ἔλεγον,—ἀλλ’ ἐπανέρχεται εἰς ἐπερώτησιν, δι’ ἧς ἐζητήθησαν ἔγγραφα. Κατέθεσα τὰ ἔγγραφα, καὶ νομίζω, ὅτι, καὶ ἂν μὴ ἐπιτραπῇ χρόνος πρὸς μελέτην αὐτῶν, πάντως ὅμως πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως, ἔστω καὶ ἂν ᾖ αὕτη ἡ προσεχὴς συνεδρίασις.

§76ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ ἄλλης τινὸς ἐπερωτήσεως εἶχον ζητήσει ἔγγραφα, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν περιωρίσθη νὰ φέρῃ ἐκεῖνα μόνα, ἅτινα ἡμεῖς ἐζητήσαμεν, καὶ ἅτινα ἦσαν ἡμῖν χρήσιμα, ἀλλ’ ἔφερε καὶ ἐκεῖνα, ἅτινα ἐνόμιζεν, ὅτι εἰς αὐτὸν ἦσαν χρήσιμα· καὶ ἐννοῶ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἐκ Σύρου Ντούνια. Ἐν τῇ ὑποθέσει τοῦ Ντούνια, ὅστις διωρίσθη ὑπάλληλος, καίτοι εἶχε καταδικασθῆ δι’ ἐπανειλημμένων ἀποφάσεων τῶν Κακουργιοδικῶν....

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰδοποιῶ, ὅτι δὲν θ’ ἀπαντήσω.

§78ΛΕΒΙΔΗΣ. Πολὺ καλά. Μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον. Ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ ἡμεῖς εἴχομεν ζητήσει νὰ φέρῃ ἔγγραφά τινα ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔφερε καὶ ἔγγραφα, ἅτινα ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν μακαρίτην Παπαμιχαλόπουλον, ἅτινα ὅμως ἐστράφησαν δυστυχῶς καὶ αὐτὰ ἐναντίον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ...

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο δὲν τὸ ἠξεύρομεν.

§80ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἑπομένως εἶναι συνειθισμένος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ φέρῃ οὐχὶ μόνον τὰ ἔγγραφα, ἅτινά εἰσι χρήσιμα εἰς ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ ἔγγραφα χρήσιμα εἰς αὐτόν. Θέλετε ὑποθέσει δέ, ὅτι τὰ ἔγγραφα, ἅτινα θέλω σήμερον νὰ ἀναλύσω, εἶναι ὀγκώδης τις φάκελλος. Τὰ ἔγγραφα ὅμως, ἅτινα ἐζήτησα, εἰσὶ τρία τὸν ἀριθμόν, εἶμαι δὲ πρόθυμος νὰ παραδώσω ταῦτα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα μελετήσῃ ἐπὶ μίαν ἢ δύο ὥρας, ὅσας ἐγὼ θέλω ἀγορεύσει.

§81ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δύο ὥρας!

§82ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅσας θὰ ἀγορεύσω.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Καίρης). Θὰ κάμητε ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς σας;

§84ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ν’ ἀπαγγείλητε νέαν ἐπερώτησιν;

§86ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρῶτον δὲν ἔχω οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν νὰ δώσω ὑμῖν λόγον περὶ τίνος θέλω συζητήσει...

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἐπερωτήσεως, ἧς ἡ πρὸς συζήτησιν ἡμέρα ὡρίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, δὲν ἐπιτρέπω συζήτησιν (Θόρυβος).

§88ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι, πρὸ πεντεκαίδεκα ἡμερῶν, ὡς καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐζητήσαμεν νὰ κατατεθῶσιν ἔγγραφά τινα, ἐξ ὧν θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, συμπράττοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, εἰσήγαγεν ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων χιλιάδας οἰνοπωλῶν καὶ παντοπωλῶν, καὶ παρήγγειλε τὸν παρὰ τοῖς ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδίκαις Εἰσαγγελέα, νὰ καταδιώξῃ αὐτούς, καίτοι δὲν ὑπῆρχε νόμος. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, τῆς γενομένης ἐγγράφως, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατέθηκεν ἔγγραφά τινα, ἅτινά εἰσιν ἐνταῦθα. Ἐγὼ δέ, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα, νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνάλυσιν αὐτῶν, καὶ εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Δὲν γνωρίζω ἄρθρον τι τοῦ Κανονισμοῦ, δυνάμενον νὰ μὲ κωλύσῃ ἀπὸ τούτου.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἰδοποιῶ, ὅτι οὐδεμίαν θέλετε λάβει ἀπάντησιν.

§90ΛΕΒΙΔΗΣ. Τόσῳ τὸ χειρότερον δι’ ὑμᾶς.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς ῥητῶς διαγράφει, ὅτι πᾶσα πρότασις Βουλευτοῦ πρέπει νὰ παραδίδηται ἔγγραφος, καὶ νὰ ὁρίζηται ἡμέρα πρὸς συζήτησιν. Εἰς τὴν λέξιν πρότασις περιλαμβάνονται αἱ ἐπερωτήσεις καὶ τὰ πάντα (Θόρυβος).

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν δίδετε, ἐφάπτεται σπουδαιοτάτου ζητήματος. Πρόκειται περὶ καταργήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπερωτήσεως· διότι, ἂν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, νὰ προσδιορίζῃ πότε θὰ γίνηται συζήτησις, καὶ νὰ ἐπιτρέπῃ ἢ μὴ τὴν συζήτησιν, αἱ ἐπερωτήσεις τῶν Βουλευτῶν οὐδέποτε θὰ συζητηθῶσιν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πλειοψηφία δὲν δύναται ποτὲ νὰ παρακωλύσῃ τὰ δικαιώματα τῆς μειοψηφίας.

§94Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μελετήσατε, κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα, διότι ἀναλαμβάνετε μεγάλην εὐθύνην.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἔχει ὡς ἀνεγνώσθη. Ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως θέλει νὰ παρακάμψῃ τὰς ἐπερωτήσεις· ζητεῖ μόνον ὅπως γενῇ ὅ,τι πάντοτε γίνεται, νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα, καθ’ ἣν θέλει γενῇ συζήτησις ἑκάστης ἐπερωτήσεως. Δὲν ἔχομεν δὲ δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἡμέραν, ἣν ἤθελε προσδιορίσει ὁ ἐπερωτῶν.

§96Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἐπερωτῶν νὰ ὁρίζῃ τὴν ἡμέραν, εἶναι δικαίωμα ἀνεγνωρισμένον ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς πλειοψηφίας· ἑπομένως αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἔχει ὡς ἀνεγνώσθη, δὲν ἔχει λόγον, διότι οὐδεὶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει οὕτω, οὔτε εἶπέ τις, ὅτι ἐπλαστογραφήθη ὁ Κανονισμός. Ἀλλ’ ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων;...

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐφαρμόζεται.

§98ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι. Καὶ ἂν θελήσητε νὰ τὴν ἐφαρμόσητε, προβάλλετε πρότασιν νὰ συζητήσωμεν.

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν θελήσωμεν, δὲν θὰ διστάσωμεν νὰ τὴν φέρωμεν. Σήμερον ἡμεῖς ἀρκούμεθα εἰς ταύτην τὴν πρότασιν, ὅπως αἱ ἐπερωτήσεις συζητῶνται κατὰ τὴν ἡμέραν, ἣν προσδιορίζει ὁ ἐπερωτῶν· εἰς τοῦτο ἐπιμένομεν, ἂν δὲ αὐθαιρέτως θέλῃ ὁ ἐπερωτῶν νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοιούτου θέματος, ἡμεῖς, ποιούμενοι χρῆσιν τοῦ ἡμετέρου δικαιώματος, δὲν θέλομεν ἀπαντήσει εἰς τὸν οὕτω συζητοῦντα.

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς πρὸ παντὸς ἔχομεν συμφέρον, νὰ μὴ δίδωμεν τὴν ἐλαχίστην ἀφορμὴν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις νὰ δύναται νὰ προβάλλῃ, ὅτι δὲν θέλει ἀπαντήσει εἰς τὰς ἐπερωτήσεις· ἔχομεν τὸ συμφέρον τοῦτο, διότι πρὸ πολλοῦ παρατηροῦμεν, ὅτι καταβάλλεται πᾶσα προσπάθεια, ἵνα ἀποφύγῃ τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων. Προβάλλομεν ἐπερωτήσεις, λείπουν ἔγγραφα. Ζητοῦμεν τὸ ἔγγραφον, ἐχάθη. Ποῦ εὑρίσκεται; Εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον Μεσολογγίου. Ζητοῦμεν ἀπὸ ἐκεῖ, δὲν ὑπάρχει· «ἐστάλη εἰς τὸν Ντάην· θὰ φροντίσωμεν νὰ ἔλθῃ». Προβάλλομεν ἐπερώτησιν περὶ τῆς παραδόσεως τῶν λιποτακτῶν, καὶ ἐνῷ ἐγένετο ἡ παράδοσις καὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσι πᾶσαι αἱ πληροφορίαι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ Ὑπουργὸς μᾶς λέγει, ὅτι θέλει νὰ μάθῃ ἀπὸ ποῖον μέρος ἦλθον οἱ λιποτάκται ναῦται, δηλ. ἔχει ἀνάγκην νὰ πεισθῇ, ἂν ἔπραξεν ὀρθῶς, ἢ ὄχι. Ὑποβάλλομεν ἐπερώτησιν διὰ τὰ ἐν Τριπόλει γενόμενα, ὅπου ἀπηγορεύθη τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι ὑπὸ τῶν δημοσίων Ἀρχῶν, καὶ ἀφοῦ ὑπέβαλον τὴν ἀναφορὰν οἱ πολῖται, ὁ τηλεγραφικὸς ὑπάλληλος ἀρνεῖται τὴν μεταβίβασιν αὐτῆς, καὶ μᾶς λέγουν, ὅτι δὲν ἐδόθησαν πληροφορίαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Οὕτω πως δὲν θὰ συζητήσωμεν ποτὲ ἐπερωτήσεις, καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου ἐξέλιπεν. Ἔρχεται ἤδη καὶ ὁ κ. Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος θέλει ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, αἵτινες ἐφαρμόζονται ἐπὶ προτάσεων νόμου, δηλ. νὰ τυπῶνται, νὰ διανέμωνται καὶ νὰ ὁρίζηται ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ στάδιον τῶν ἐπερωτήσεων ὑπόκειται εἰς τὸν Κανονισμόν· ὅλαι αἱ ἐργασίαι τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος ὑπόκεινται εἰς τὸν Κανονισμόν. Τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Κανονισμοῦ ὁμιλεῖ περὶ τῶν προτάσεων νόμου. Αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἔχω ἐγώ, καὶ διερμηνεύω τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς, νομίζω.

§102ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἔχει ὁ Βουλευτὴς τὸ δικαίωμα νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του;

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ συζητήσεως.

§104ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόψητε καὶ νὰ ζητήσητε νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα;

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§106ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζεις, ὅτι δύνασαι μόνος νὰ μεταβάλλῃς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεις εἰς τὸν ἀγορεύοντα νὰ ὁμιλήσῃ; Τοῦτο δὲν θὰ σοὶ τὸ ἐπιτρέψωμεν, καὶ θὰ σοῦ.... (θόρυβος).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεκτρέπεσθε! Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν (θόρυβος).

§108ΦΛΕΣΣΑΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν θέσιν σας καὶ εἰς τὸ καθῆκόν σας, διότι σεῖς παρεξετράπητε καὶ παρανομεῖτε (θόρυβος).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προκαλέσω τὴν ἀποδοκιμασίαν σας (θόρυβος).

§110ΦΛΕΣΣΑΣ. Θὰ ζητήσητε νὰ μὲ ἀποδοκιμάσῃ ἡ Βουλή, ἀλλὰ θὰ σοῦ σπάσω τὴν κεφαλήν· καὶ ἄν τις ἔχῃ τὸ θάῤῥος, ἂς μὲ ἀποδοκιμάσῃ, ἂς τὸ κάμῃ (θόρυβος καὶ γέλωτες).

§111ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἄν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περιωρίζετο ἁπλῶς νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, ἵνα καταφύγῃ εἰς ἔγγραφα ἄλλα, πράγματι ὑπάρχοντα, ἅτινα νὰ μελετήσῃ, ἴσως ἐδυνάμην πρὸς στιγμὴν νὰ συναινέσω εἰς τὴν αἴτησιν ταύτην. Ἀλλὰ παρατηρῶ καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι εἶναι δευτέρα φορά, καθ’ ἣν ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, ἵνα ποιήσωμαι ἐπερώτησιν καὶ ἐλέγξω τὴν εὐθύνην τῶν κυρίων Ὑπουργῶν καὶ ἐκθέσω αὐτὴν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κόσμου, καὶ εἶναι ἡ δευτέρα φορά, καθ’ ἣν λαμβάνουσι τὸ θάῤῥος οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ νὰ ζητήσωσι νὰ μοὶ ἀφαιρεθῇ ὁ λόγος. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πρό τινων ἡμερῶν, ὅτε ἦλθον, ἵνα συζητήσω ἐπὶ τῆς εὐθύνης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐν σχέσει πρὸς τὸν Τάκην, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐζήτησε νὰ ἐμποδίσῃ τὸν ἐκ τοῦ βήματος ἔλεγχον· εἶναι ἤδη ἡ δευτέρα φορά, καθ’ ἣν ζητεῖ νὰ περιστείλῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, καὶ ζητεῖ νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι, ἐὰν ἐξακολουθήσω ἀναλύων τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, θέλω ἀποδείξει, ὅτι ἡ μωρίαν πάσχουσιν αἱ Ἀρχαὶ τοῦ Κράτους ἐκεῖναι, αἵτινες ἐπέτρεψαν νὰ εἰσαχθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ἑκατοντάδες φορολογουμένων ἄνευ νόμου, ἤ, ἂν αἱ Ἀρχαὶ δὲν ἔπασχον μωρίαν, ἐπιέζοντο ὅμως ὑπὸ τοῦ ἀκαθέκτου πάθους τῆς συναλλαγῆς, δι’ οὗ ἐπεχείρησαν νὰ καθυποτάξωσι τὰ πολιτικὰ φρονήματα τῶν οἰνοπωλῶν καὶ τῶν παντοπωλῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, οἵτινες πάντες σχεδὸν εἰσιν ἀντίθετοι τῇ παρούσῃ Κυβερνήσει. Διὰ τοῦτο οὐδένα σκοπὸν ἔχω νὰ καταλείψω τὸ βῆμα· ἤθελον ὑποχωρήσει, ἂν κ. Πρωθυπουργὸς δὲν συνεδύαζε τὴν ἐπιμονὴν αὑτοῦ ταύτην πρὸς ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, εἰς ὃ ἐπιμένει. Οὐδένα βεβαίως εἶχον λόγον νὰ μὴ δεχθῶ πρότασιν ἀναβολῆς τινος· δὲν ἐδέχθην ὅμως αὐτήν, πρῶτον μὲν, διότι δὲν εἶναι ἀληθὴς ἐν τῇ βάσει αὐτῆς, ἐπειδὴ δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μελετήσῃ ἔγγραφα πολλὰ καὶ σπουδαῖα, ἵνα ἀπαντήσῃ εἰς ὅσα ἐγὼ θέλω ἐκθέσει· τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἰσὶ τρία, συντεταγμένα λακωνικώτατα, ἅτινα ἐγὼ παραδίδω πρὸς αὐτὸν, διότι δὲν ἔχω ἀνάγκην τούτων, καὶ δύναται νὰ μελετήσῃ αὐτὰ ἐπὶ πολύ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δέν μοι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ κατέλθω τοῦ βήματος, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνεδύασε τὴν γνώμην αὑτοῦ πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, ἀπαγορεῦον δῆθεν τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐπερωτήσεων, πρὶν ἢ ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἢ ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Πράγματι πρῶτον νῦν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀκούομεν τοῦτο· διότι ἐπικαλοῦμαι τὴν συνείδησιν αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ἂν ἐτηρήθη ποτὲ τοιοῦτόν τι ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ συνηθείᾳ. Ἄν αἱ ἐπερωτήσεις καταχωρίζωνται εἰς τὰ πρωτόκολλα καὶ δίδωνται ἀριθμοί....

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλα ἐγγράφονται.

§113ΛΕΒΙΔΗΣ. Τίς δύναται νὰ ἐμποδίσῃ οὕτω τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου τοῦ ἐλέγχου;....

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἠμπόδισε τὰς ἐπερωτήσεις.

§115ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρὸ πεντεκαίδεκα ἡμερῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐγὼ ἐζητήσαμεν τὰ ἔγγραφα, δηλοῦντες, ὅτι θέλομεν νὰ φέρωμεν συζήτησιν ἐπὶ τούτων. Ἦτο ἄρα ἐν γνώσει ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐπερωτήσεως. Ἐνθυμοῦμαι ἀκόμη χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἰσχυρίσθη, ὅτι ἦτο ἠναγκασμένος νὰ κουβαλῇ ἔγγραφά τινα, διότι ἔμαθεν, ὅτι ἐστάλη τηλεγράφημα περί τινος ὑποθέσεως πρός τινας τῶν Βουλευτῶν, καὶ ἦτο ἕτοιμος ν’ ἀπαντήσῃ, καὶ ἀπήντησεν ἅμα τῇ ἐπερωτήσει. Καὶ σήμερον λέγουσιν, ὅτι, ἂν γίνῃ ἡ ἐπερώτησις, θέλουσι μοὶ ἀπαγορεύσει τὸν λόγον. Παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἂν ἔχητε τὴν τόλμην, νὰ προκαλέσητε τοιαύτην ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν προκαλῶ, ἀλλ’ εἰς ὅσα θὰ εἴπητε δὲν θὰ λάβητε ἀπάντησιν. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Κοκκέβης).

§117ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀδιαφορῶ περὶ τούτου. Μὴ νομίζετε, ὅτι ἔχω ἀνάγκην τῆς ἀπαντήσεως ὑμῶν. Ἐγὼ θέλω ἀναλύσει τὴν εὐθύνην ὑμῶν, διότι κατεδιώξατε ἀνθρώπους ἄνευ νόμου οὐχὶ ἕνα, ἀλλ’ ἑκατοντάδας φορολογουμένων οἰνοπωλῶν καὶ παντοπωλῶν. Ἀλλὰ πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ θέματος τούτου εἶναι ἀνάγκη, ἀκολουθῶν τὸ παράδειγμα συναδέλφου, ὅστις χθὲς ἀνέγνωσε μακρὸν κατάλογον νόμων τοῦ Κράτους, περὶ φορολογίας πραγματευομένων, νὰ ὑπενθυμίσω ὑμῖν, τίνες νόμοι καὶ τίνα Β. Διατάγματα διέπουσι τὴν νομοθεσίαν περὶ οἴνων. Παρακαλῶ δ’ ἐπὶ τούτου νὰ ἔχω τὴν ὑμετέραν προσοχήν. 1) Ὁ νόμος ᾼΡΚΓʹ. τῆς 27 Ἀπριλίου 1883 ἔτους εἶναι ὁ πρῶτος νόμος περὶ οἴνων: «περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἴνου» (ἐν Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1883 ἔτους, σ. 304.—2) Βασιλικὸν Διάταγμα τῆς 10 Ἰουνίου 1883 ἔτους «περὶ ἐκτελέσεως τοῦ περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἴνου νόμου» (αὐτ. σ. 249).—3) Νόμος ᾼΣΞΗʹ «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΡΚΓʹ νόμου «περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ λιανικῶς πωλουμένου οἴνου» (αὐτ. τοῦ 1885 ἔτους σ. 28, μεταῤῥύθμισις. — 4) Νόμος ᾼΤΝʹ τῆς 21 Ἰανουαρίου 1886 ἔτους, «περὶ ἐπιβολῆς ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου» (αὐτ. τοῦ 1886 ἔτους, σ. 81).—5) Νόμος ᾼΤΠΕʹ τῆς 12 Μαρτίου 1887 ἔτους «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰανουαρίου 1887 Βασ. Διατάγματος περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς ἀπαρίθμησιν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ καταμέτρησιν οἴνων)» αὐτ. τοῦ 1887 ἔτους, σ. 170). — 6) Νόμος ᾼΥΙΖʹ τῆς 11 Ἀπριλίου 1887 ἔτους, «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπὸ στοιχ. ᾼΤΝʹ νόμου περὶ ἐπιβολῆς ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου» αὐτ. 252). —7) Νόμος ᾼΦΗΘʹ τῆς 19 Δεκεμβρίου 1887 ἔτους «περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου καὶ γλεύκους τῶν νήσων Θήρας καὶ Θηρασίας» (αὐτ. σ. 1379). —8) Β. Διάταγμα τῆς 4 Ἰανουαρίου 1888 ἔτους «περὶ ἀναθέσεως τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἴνων τοῦ δήμου Ἀθηναίων εἰς τὸ Αʹ Ὑποταμεῖον Ἀθηνῶν» (αὐτ. τοῦ 1888 ἔτους, σ. 23). — Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ πολύπλοκος νομοθεσία περὶ οἴνων. Ὅ,τι δὲ συμβαίνει ἐπὶ ταύτης, συμβαίνει καὶ ἐπὶ πάσης θεσμοθεσίας, ἀφ’ ὅτου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διέπει τὰ τοῦ Κράτους. Ἐφθάσαμεν δὲ εἰς τὸ σημεῖον, οὐχὶ πλέον νὰ μεταβάλλωμεν μόνον τοὺς νόμους, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, πρὶν ἢ καταρτισθῶσιν εἰς νόμους· καὶ δύναμαι περὶ τούτου ν’ ἀναφέρω πολλὰ παραδείγματα· ἔχομεν π. χ. τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καθ’ ἣν ὑπ’ ἀριθ. 31: «συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιστατῶν τῶν δημοσίων ἔργων κλπ.» Τοῦτο εἶναι τροποποίησις νομοσχεδίου, μὴ ψηφισθέντος. Οὕτως ἡ νομοθεσία ἡμῶν κατέστη ἀληθὴς λαβύρινθος, ἐξ οὗ καὶ μόνου δύναται νὰ εὕρῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιχειρήματα, ὅπως δικαιολογηθῇ ἀπέναντι ἐκείνων, ἅτινα ἐν μέσαις Ἀθήναις, ἐτολμήθησαν, δηλ. νὰ καταδιώξωσιν ἀνθρώπους ἄνευ νόμου. Καὶ πραγματικῶς τόσον λαβυρινθώδη κατέστησε τὴν νομοθεσίαν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς, ὥστε θέλομεν ἔχει ἀνάγκην τοῦ μίτου αὐτοῦ, ἵνα ἰχνηλατήσωμεν τοὺς νόμους. Ἀλλὰ ἂν ὁ μῖτος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀπολεσθῇ, ἀπωλέσθησαν καὶ οἱ νόμοι. Διότι οὐδὲν ἄλλο πράττει ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, ἢ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε νὰ μεταβάλλῃ τοὺς νόμους. Δεικνύει μάλιστα στοργήν τινα κατὰ τὰς μεταβολὰς ταύτας πρὸς ὡρισμένους νόμους· τοιοῦτοι δέ εἰσιν ὁ περὶ σιγαροχάρτου, ὁ περὶ καπνοῦ, ὁ περὶ οἰνοπνευμάτων, ὁ περὶ Προπαρασκευαστικῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, ὁ Στρατολογικὸς νόμος κλπ. κλπ. Περὶ τοῦ Στρατολογικοῦ νόμου εἴχομεν ἀκούσει πρό τινος χρόνου παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι παρεκάλει τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ ὀγκῶδες ἐκεῖνο τεῦχος, ὅπερ ἐλέγετο Στρατολογικὸς νόμος, καὶ ὑπέσχετο ἐπὶ πολὺν χρόνον, νὰ μὴ μεταβάλῃ πλέον τὰ κείμενα. Δὲν παρῆλθεν ὅμως ἢ ἐλάχιστον χρόνου διάστημα, καὶ ἰδοὺ δύο νόμοι ἐπῆλθον, τροποποιοῦντες τὸν νόμον, καὶ τρίτον ἐφέτος βλέπομεν νομοσχέδιον, τροποποιοῦν τοὺς νόμους ἐκείνους, Ἐντὸς τετραετίας συνέβησαν πράγματα, ἅτινα ἐν οὐδενὶ ἄλλῳ Ἔθνει ἀπαντῶσι. Συνέβη νὰ ψηφισθῶσι 500 νόμοι! Καὶ ἐπεθύμουν μάλιστα νὰ εἴπω γνώμην τινὰ πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅπως τουλάχιστον ἔχωμεν μέσον, τοῖς πᾶσιν ἐπιτήδειον, πρὸς ἔλεγχον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφιζομένων νόμων, ἀνακόψωμεν δὲ ἴσως οὕτω τὴν τοιαύτην ῥαγδαίαν μεταβολήν· νὰ παύσωμεν τουτέστιν ἀριθμοῦντες τοὺς νόμους δι’ ἀρχαίων ἑλληνικῶν στοιχείων, καὶ νὰ καθιερώσωμεν τοὺς ἀραβικοὺς χαρακτῆρας γνωστοὺς τοῖς περισσοτέροις. Ἐντὸς τετραετίας 500 νόμοι, δι’ ὧν μετεβάλετε πάντας τοὺς ὀργανισμοὺς καὶ πάντας τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, καὶ μετεβάλετε μάλιστα αὐτοὺς ἐπὶ τὸ χεῖρον καὶ διὰ τὰ δημόσια καὶ διὰ τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα. Ἡ τοιαύτη, Κύριοι, νομομανία κατέστησε τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν ἄγνωστον οὐχὶ πλέον τοῖς πολίταις, ἀλλὰ καὶ αὐτοῖς τοῖς Βουλευταῖς καὶ τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ. Καὶ ἰδοὺ πῶς ἔχουσι σχέσιν ταῦτα πρὸς τὴν προκειμένην ἐπερώτησιν. Ψηφίζων καθ’ ἡμέραν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νόμους, καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐλησμόνησε τοὺς ἰσχύοντας, καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, καὶ οἱ Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι, καὶ οἱ Εἰσαγγελεῖς παρὰ Πλημμελειοδίκαις, καὶ οὕτω περιέπεσον πάντες οὗτοι εἰς τὸ ὀδυνηρὸν ἀποτέλεσμα, νὰ καταδιώξωσιν ἑκατοντάδας φορολογουμένων ἀνθρώπων ἐναντίον τοῦ νόμου, δηλαδὴ ἄνευ νόμου. Ἐγὼ, Κύριοι, ἀναφέρομαι εἰς τὴν συνείδησιν αὐτῶν τῶν Βουλευτῶν, ἂν γνωρίζωσι τίνας νόμους ἐψήφισαν πέρυσι μόλις, οὐχὶ πρὸ ἐτῶν. Καὶ σήμερον ἔχομεν ἡμερησίαν διάταξιν, περιλαμβάνουσαν 64 νομοσχέδια, ἐξ ὧν τὰ πλείονα μεταβάλλουσι τοὺς κειμένους νόμους. Καὶ ἀληθῶς τοιοῦτόν τι θὰ ἐσκέφθη νὰ προλάβῃ ὁ νόμος τῶν ἀρχαίων Λοκρῶν, ὅταν ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἐδύνατό τις νὰ εἰσαγάγῃ νόμον, ἂν δὲν ἔφερε περὶ τὸν τράχηλον σχοινίον. Καὶ εἰ μὲν ὁ νόμος ὁ εἰσαγόμενος ἦν ἐπιτυχὴς, ἀφῃρεῖτο τὸ σχοινίον, καὶ ὁ προτείνας τὸν νόμον ἐσώζετο, εἰ δὲ μὴ, ἀπηγχονίζετο. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ νόμος οὗτος τῶν Λοκρῶν προέκειτο νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, 500 τραχήλους ἔπρεπε νὰ εἶχεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἤτοι ὅσους νόμους ἐψήφισεν. Ἴσως δὲ δὲν ἤθελον ἀρκέσει καὶ τὰ σχοινία ὁλοκλήρου τοῦ Ἀγγλικοῦ στόλου, ἂν οἱ συμπολῖται τοῦ Στῆλμαν ἐδέχοντο νὰ στείλωσι σχοινία ἐνταῦθα, ἵνα χρησιμεύσωσιν ἐναντίον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Αἰφνιδία λοιπὸν εἰσαγωγὴ τῶν νόμων καὶ ἀθρόα καθίστησι τῇ Βουλῇ ἀδύνατον τὴν μελέτην καὶ τὴν κατανόησιν αὐτῶν. Ἀποτείνομαι εἰς τὰς συνειδήσεις ὑμῶν, καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, νὰ εἴπητε, ἐὰν δὲν ἦναι τοῦτο ἀληθές. Ἀλλὰ διατὶ νὰ ἐρωτήσω ἐγὼ ὑμᾶς, ἀφοῦ καθ’ ἑκάστην οἱ συμπολῖται ἡμῶν ἐρωτῶσιν ἕνα ἕκαστον ἐξ ἡμῶν, καὶ ταύτης καὶ ἐκείνης τῆς πτέρυγος, ἂν γινώσκῃ τοὺς νόμους; ἐγὼ δὲ τοὐλάχιστον καθ’ ἑκάστην ἀπαντῶ, ὅτι δὲν γινώσκω πλέον τοὺς νόμους· καὶ ἵνα δώσω γνώμην τινὰ πρὸς τοὺς συμπολίτας μου, εἰμὶ ἠναγκασμένος ἐπὶ πολλὰς ὥρας καὶ ἡμέρας ἀκόμη νὰ μελετήσω. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι αὐτὴ ἡ αἰφνιδία καὶ ἀθρόα εἰσαγωγὴ τῶν νόμων ἔβλαψε καιρίως τὰ συμφέροντα καὶ τῆς Ἐπικρατείας καὶ τῶν ἀτόμων. Ἢ μήπως τοὐλάχιστον ἡ ψήφισις αὐτῶν τῶν νόμων γίνεται ὡς κελεύει τὸ Σύνταγμα; Παντάπασι· τὸ Σύνταγμα ῥητῶς λέγει, ὅτι ἕκαστον νομοσχέδιον συζητεῖται καὶ ψηφοφορεῖται ἄρθρον πρὸς ἄρθρον τρὶς κατὰ τρεῖς διαφόρους ἡμέρας. Σοφωτάτη ἡ διάταξις. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς πάλιν ἐν συνειδήσει νὰ μοὶ εἴπητε, ἂν ἀναγινώσκηται ἄρθρον πρὸς ἄρθρον τρὶς ἕκαστον νομοσχέδιον, ἢ ἂν δίδεται βραβεῖον ἐκ μέρους τῶν Ὑπουργῶν εἰς τὸν ταχυγλωσσότερον τῶν Γραμματέων τῆς Βουλῆς. Διότι, ὡς εἰσάγονται οἱ νόμοι, καὶ ὡς ἀναγινώσκονται, βεβαίως οὐδὲ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ γίνονται γνωστοί, οὐδὲ κατανοοῦνται ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν, πολὺ δὲ περισσότερον βεβαίως δὲν κατανοοῦνται ὑπὸ τῶν ἐκλογέων τῶν Βουλευτῶν. Καὶ τοιουτοτρόπως, Κύριοι, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ μὴ νομοθετῇ πλέον ἡ Βουλή, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἂν τοὐλάχιστον ὑπῆρχεν ἡ ἐγγύησις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις νομοθετεῖ, ἐδύνατό τις ἐπὶ τέλους νὰ ὑποχωρήσῃ. Ἀλλ’ ἡμεῖς γινώσκομεν, ὅτι πολλάκις, κατὰ τὸ πλεῖστον μάλιστα, ἐν ταῖς λεπτομερείαις τῶν νόμων, αἵτινές εἰσι τοσοῦτον σπουδαῖαι, ὅσον καὶ ὁ νόμος αὐτὸς, νομοθετοῦσι τελευταῖοί τινες ὑπάλληλοι ἑκάστης ὑπηρεσίας καὶ δοκησίσοφοί τινες. Καὶ τοιουτοτρόπως, Κύριοι, ἐπαύσαμεν πλέον ἔχοντες πολίτευμα κοινοβουλευτικόν, ἔχομεν δὲ πολίτευμα Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ τί λέγω Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Πολίτευμα πρωθυπουργικὸν, διότι οἱ Ὑπουργοὶ οὐδεμίαν ἔχουσιν αὐτοβουλίαν. Καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ κατηγορήσω τοὺς Ὑπουργοὺς, ἀφοῦ ὑπάλλονται εἰς σύστημα, ὅπερ ἐκ τῶν προτέρων αὐτοὶ θαυμάζουσι. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, ἐπῆλθε πλήρης σύγχυσις τῶν νόμων. Ταῦτα δὲ πάντα, ὅσα συμβαίνουσιν, ἔχουσιν ἀναμφιβόλως σκοπόν τινα, οὗτος δὲ εἶναι ἡ συγκέντρωσις καὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ἀνεξέλεγκτον θέλησιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Εἴδομεν δὲ τὰ ὡραῖα ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης ἀνεξελέγκτου συγκεντρώσεως, διότι πολλάκις παρέστημεν ἀκροαταὶ νομοσχεδίων, τεινόντων εἰς προσωπικὰ συμφέροντα τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἂν οὐχὶ δηλαδὴ καθαρῶς προσωπικὰ αὐτοῦ, εἰς συμφέροντα προσώπων, ἐγγύτατα κειμένων τῷ Πρωθυπουργῷ, ἢ εἰς βλάβην προσώπων, ἀπώτατα κειμένων τῷ Πρωθυπουργῷ. Ἐγὼ, Κύριοι, ὅμως, καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θέλει ἐπέλθει ποτὲ ἡμέρα, καθ’ ἣν εἰς ἑκάστην ἐξουσίαν θέλει ἀποδοθῇ τὸ προσῆκον. Ἠναγκάσθην δὲ νὰ εἴπω ταῦτα πάντα, πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰδικῶς εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ἵνα ἐλαττώσω κατά τι τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν καὶ τὴν εὐθύνην τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν, αἵτινες προέβησαν εἰς ἀνηκούστους πράξεις, νὰ καταδιώκωσιν ἀνθρώπους φορολογουμένους, ἄνευ νόμου. Καὶ νομίζω, ὅτι ἐλαττοῦται ἡ εὐθύνη αὐτῶν ἐκ τούτου, ὅτι τοσαύτη εἶναι ἡ πολυνομία, ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον συζητοῦνται καὶ δημοσιεύονται οἱ νόμοι, ὥστε οὐδεὶς πλέον δύναται νὰ λέγῃ εὐσυνειδήτως, ὅτι γινώσκει αὐτούς. Καὶ ἵνα, Κύριοι, ἀποδείξω εἰς ὑμᾶς, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους ἀγνοοῦσι τοὺς νόμους, θέλω προβῆ εἰς τὴν ἐξήγησιν, τοῦ τί συνέβη, προκειμένου περὶ τῶν πρωτοκόλλων τῶν οἴνων, ἐν μέσαις Ἀθήναις, οὐχὶ δ’ ἔν τινι τῶν ἀπωτάτων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους. Οὐδὲ ἤθελον πράξει τοῦτο, ἂν δὲν προέκειτο περὶ σπουδαιοτάτης εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδεμίαν εὐθύνην γινώσκω σπουδαιοτέραν, ἢ ὅταν αἱ ὑπηρεσίαι τῆς Κυβερνήσεως δικάζωσιν ἐλευθέρους πολίτας ἄνευ νόμου! Διὰ τοῦτο δὲ, ἀρχόμενος τῆς ἀγορεύσεώς μου, ἀνέφερα καὶ ὅλην ἐκείνην τὴν μακρὰν σειρὰν τῶν περὶ οἴνων νόμων, ἵνα ἐνθυμηθῆτε αὐτοὺς καὶ κατανοήσητε, διατὶ καὶ πῶς αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Πρωθυπουργοῦ προέβησαν εἰς τοιαύτην πρᾶξιν, ἣν οὐδεὶς δύναται νὰ χαρακτηρίσῃ, καὶ τὰς βαρυτάτας τῶν λέξεων ἂν μεταχειρισθῇ. Θέλω ἀποδείξει λοιπὸν, ὅτι τέσσαρες ὑπηρεσίαι ἠγνόουν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Καὶ ποῖαι ὑπηρεσίαι; Ἡ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου περὶ νόμου φορολογικοῦ, ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἐφορίας Ἀττικῆς, ἡ τῆς Εἰσαγγελίας τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν, ἀκόμη δὲ καὶ ἡ ὑπηρεσία ὡρισμένων τμημάτων τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν......

§118ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὑπηρεσία εἶναι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία;

§119ΛΕΒΙΔΗΣ. Προσπαθεῖτε νὰ καταστήσητε ὑπηρεσίαν καὶ αὐτὴν, καὶ θέλω ἀποδείξει ὑμῖν ἐντὸς ὀλίγου, πῶς ἐνεργεῖτε. Θέλω δὲ προβῆ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πραγμάτων, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ἢ ἐξ ἀγνοίας τῶν νόμων, ἢ ἐξ ὀπισθοβουλίας, ἵνα κατορθώσητε νὰ μεταβάλωσι τὰ πολιτικὰ φρονήματα αὐτῶν οἱ οἰνοπῶλαι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, προέβητε εἰς τὰ τολμηθέντα, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ λέξις. Τολμηθὲν εἶναι, ὅταν χιλιάδας οἰνοπωλῶν εἰσάγητε καὶ καθίζητε ἐπὶ τῶν ἐδωλίων τῶν κατηγορουμένων, καὶ ὑποβάλλητε αὐτοὺς εἰς τὰς δαπάνας τῆς ὑπερασπίσεως καὶ τὴν ἀπώλειαν τοῦ χρόνου, ἄνευ νόμου! Καὶ θέλω ἀναλύσει τὸ πρᾶγμα, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ δωρήσωσι 335,000 δραχμῶν εἰς τὸν Σπάρταλην, αὐτοὶ οὗτοι εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ εἰσαγάγωσιν εἰς δίκην φορολογουμένους οἰνοπώλας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, διατί; Ἵνα εἰσπράξωσιν, ἐπὶ τῇ παραβάσει δῆθεν τῶν νόμων περὶ οἴνων, 20 καὶ 10 καὶ 4 λεπτά! Καὶ νὰ εἰσπραχθῶσι τὰ λεπτὰ ταῦτα τὰ 20, τὰ 4 τὰ 2 παρὰ τίνων φορολογουμένων; Παρ’ ἐκείνων ἀκριβῶς, οἵτινες, δηλοῦντες τοὺς οἴνους αὑτῶν, ἐπλήρονον ἑκατοντάδας ὅλας δραχμῶν....

§120ΑΣ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε πρωτόκολλα τοιαῦτα, περὶ πέντε λεπτῶν;

§121ΛΕΒΙΔΗΣ. Τώρα θέλετε ἰδεῖ 500 ἔχω. Αὐτὸ, Κύριοι, ἂν δὲν ἀποδεικνύῃ ἄλλο τι, ἀποδεικνύει τοὐλάχιστον τὴν ἐπιπολαιότητα τῆς Διοικήσεως, καὶ τοῦτο εἶναι ἀρκετὸν εἰς ἡμᾶς. Ἄρχομαι δὲ ἀπὸ τῆς ἀποδείξεως τοῦ τελευταίου θέματος. Πρῶτον, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων εἰσήχθησαν ἑκατοντάδες οἰνοπωλῶν καὶ παντοπωλῶν ἐπὶ τοιαύταις παραβάσεσι; Καὶ δεύτερον, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πολλοὶ τῶν εἰσαχθέντων καὶ κατεδικάσθησαν; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι, ἂν ταῦτα τὰ δύο ἀποδειχθῶσιν, ἢ ἔστω καὶ τὸ ἕτερον αὐτῶν, δὲν χρειάζεται ἡ κοινωνία ἄλλην ἀπόδειξιν, ἵνα πεισθῇ κατὰ τίνα τρόπον διοικεῖται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρὰ τῶν κυρίων τούτων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου ΑΤΝʹ, διότι προέκειτο, σημειώσατε καλῶς, περὶ ἐσοδείας οἴνου τοῦ 1886 ἔτους, δηλ. τῶν μηνῶν Σεπτεμβρίου καὶ Ὀκτωβρίου τοῦ 1885 ἔτους, ὅτε γίνεται ἡ ἐσοδεία τοῦ οἴνου, κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου ᾼΤΝʹ, ὃν ἐψήφισεν ἡ ὑπὸ τὸν ἡγέτην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τότε Κυβέρνησις, ὁ ἔγγειος φόρος τοῦ οἴνου εἶναι δύο λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ πόλεως, ἐχούσης πληθυσμὸν ἄνω τῶν 5 χιλιάδων ψυχῶν. Ἀναφέρω, Κύριοι, τί συνέβη κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 11 Μαρτίου 1888 ἔτους ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν τῷ Δικαστηρίῳ τῶν Πλημμελειοδικῶν, ἵνα ἐννοήσητε καὶ τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος, καὶ ἄν ἦναι δυνατὸν πλέον ὑπὸ τοιούτους ὅρους νὰ διοικῆται αὐτὸς ὁ τόπος. Κατὰ τὴν 11 Μαρτίου λοιπὸν τὴν πρωΐαν ἐξαίφνης τὸ γραφεῖόν μου περικυκλοῦται ὑπὸ ἑκατοντάδων οἰνοπωλῶν, λεγόντων μοι, ὅτι δι’ ὀλίγας ὀκάδας οἴνου ἤχθησαν, ἵνα δικασθῶσιν ἐνώπιον τῶν Πλημμελειοδικῶν. Καὶ δὴ ἀκούσατε. Κατηγορεῖτο ὁ Κ. Χατζημῆτρος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 6477, μὴ δηλώσας δὲ ὀκάδας 158! Ἤτοι, ἐν ἄλλαις λέξεσι κατηγορεῖτο ὁ ῥηθεὶς φορολογούμενος ἐπὶ τῷ ὅτι, ἐνῷ οἰκείᾳ βουλήσει ἐδήλου ἑαυτὸν ὀφειλέτην δραχμῶν 159,54 πρὸς λεπτὰ 2 κατ’ ὀκᾶν, ἀπέκρυπτεν ἐκ δολίας προαιρέσεως ὀκάδας 158, ἤτοι ὠφελεῖτο παρανόμως ἐκ δολίας προαιρέσεως δραχμὰς 3 καὶ λεπτὰ 16! Κατηγορεῖτο ὁ Γ. Μιτυληναῖος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 2961, μὴ δηλώσας δὲ ὀκάδας 141! Ἤτοι κατηγορεῖτο ἐπὶ τῷ ὅτι, ἐνῷ οἰκείᾳ βουλήσει ἐδήλου ἑαυτὸν ὀφειλέτην δραχμῶν 59,22, ἀπέκρυπτεν ἐκ δολίας προαιρέσεως ὀκάδας 141, ἤτοι ὠφελεῖτο παρανόμως καὶ ἐκ δολίας προαιρέσεως δραχμὰς 2 καὶ 82! Κατηγορεῖτο ὁ Ἀν. Βενιζέλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 1400, μὴ δηλώσας δὲ ὀκάδας 122! Ἤτοι κατηγορεῖτο ἐπὶ τῷ ὅτι, ἐνῷ οἰκείᾳ βουλήσει ἐδήλου ἑαυτὸν ὀφειλέτην δραχμῶν 28, ἀπέκρυπτεν ἐκ δολίας προαιρέσεως ὀκάδας 122, ἤτοι ὠφελεῖτο παρανόμως καὶ ἐκ δολίας προαιρέσεως δραχμὰς 2 καὶ λεπτὰ 44! Κατηγορεῖτο ὁ Ν. Κούγκουλης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 3840, μὴ δηλώσας δὲ ὀκάδας πόσας νομίζετε; 48! Ἤτοι κατηγορεῖτο ἐπὶ τῷ ὅτι, ἐνῷ οἰκείᾳ βουλήσει ἐδήλωσεν ἑαυτὸν ὀφειλέτην δραχμῶν 76,80, ἀπέκρυπτεν ἐκ δολίας προαιρέσεως ὀκάδας 48, ἤτοι ὠφελεῖτο παρανόμως καὶ ἐκ δολίας προαιρέσεως!... πόσα; 96 λεπτὰ! Κατηγορεῖτο ὁ Δ. Τσίμπας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 16,760, μὴ δηλώσας δὲ ὀκάδας πόσας; φρικῶδες τὸ ἔγκλημα! 31! Ἤτοι κατηγορεῖτο ἐπὶ τῷ ὅτι, ἐνῷ οἰκείᾳ βουλήσει ἐδήλου ἑαυτὸν ὀφειλέτην δραχμῶν 335,20, ἀπέκρυπτεν ἐκ δολίας προαιρέσεως ὀκάδας 31, ἤτοι ὠφελεῖτο παρανόμως καὶ ἐκ δολίας προαιρέσεως λεπτὰ 62. Κατηγορεῖτο ὁ Μιχ. Κάρολος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 933, μὴ δηλώσας δὲ ὀκάδας 21! Ἤτοι κατηγορεῖτο ἐπὶ τῷ ὅτι, ἐνῷ οἰκείᾳ βουλήσει ἐδήλου ἑαυτὸν ὀφειλέτην δραχμῶν 18,66, ἀπέκρυπτεν ἐκ δολίας προαιρέσεως λεπτὰ 42! Ἀλλ’ ἕως ἐδῶ μόνον; Οἱ Κέρβεροι τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, ὡς καὶ τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, δὲν παίζουσι. Κατηγορεῖτο ὁ Ἀντ. Κοροβέσης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 7680, μὴ δηλώσας δὲ ὀκάδας, πόσας νομίζετε; 13! Ἤτοι κατηγορεῖτο ἐπὶ τῷ ὅτι, ἐνῷ οἰκείᾳ βουλήσει ἐδήλου ἑαυτὸν ὀφειλέτην δραχμῶν 153,60, ἀπέκρυπτεν, ἐκ δολίας προαιρέσεως πάντοτε, ὀκάδας 13, ἤτοι ὠφελεῖτο παρανόμως καὶ ἐκ δολίας προαιρέσεως 26 λεπτὰ! Κατηγορεῖτο ὁ Ἀντ. Χαντζαράκης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 1600, μὴ δηλώσας δὲ ὀκάδας 8! Ἤτοι κατηγορεῖτο ἐπὶ τῷ ὅτι, ἐνῷ οἰκείᾳ βουλήσει ἐδήλου ἑαυτὸν ὀφειλέτην δραχμῶν 32, ἀπέκρυπτεν ἐκ δολίας προαιρέσεως ὀκάδας 8, ἤτοι ὠφελεῖτο παρανόμως καὶ ἐκ δολίας προαιρέσεως (θαυμάσατε τοὺς αὐστηροὺς) 16 λεπτά! Κατηγορεῖτο ὁ Σωτήριος Ζέρβας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 5249, μὴ δηλώσας δὲ ὀκάδας... 7! Ἤτοι κατηγορεῖτο ἐπὶ τῷ ὅτι, ἐν ᾧ οἰκείᾳ βουλήσει ἐδήλου ἑαυτὸν ὀφειλέτην δραχμῶν 104,98, ἀπέκρυπτεν ἐκ δολίας προαιρέσεως ὀκάδας 7, ἤτοι ὠφελεῖτο παρανόμως καὶ ἐκ δολίας προαιρέσεως 14 λεπτά... Ἀλλὰ, Κύριοι, παρακαλῶ ἐνταῦθα νὰ ἀναφέρω ἀκόμη ἓν, ἵνα τελειώσω, πρὸς τὸ παρὸν πάντοτε. Ὁ Γιαμόπουλος, αὐτὸς κυρίως εἶναι ὁ αἴτιος, δι’ ὃν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Πρωθυπουργοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ἀκούσατε διατί. Αὐτὸς ὁ ταλαίπωρος ἐδήλωσεν ὀκάδας 11 χιλιάδας, δηλ. ἐπλήρωσε 220 δραχμὰς, καὶ φέρουσιν αὐτὸν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον διατί; Διότι ἐκ δολίας προαιρέσεως ἀπέκρυψεν ὀκάδας 4, δηλ. 8 λεπτά! Ἂν δὲν πιστεύητε τοῦτο, ἰδοὺ τὸ κατηγορητήριον. Λέγουσι λοιπὸν αὐτῷ: πρέπει νὰ ἔλθῃς νὰ δικασθῇς, νὰ ἀφήσῃς τὴν ἐργασίαν σου, νὰ μείνῃς ἐδῶ δύο ἡμέρας, (διότι ἦσαν ἑκατοντάδες οἱ μέλλοντες νὰ δικασθῶσι) νὰ στενοχωρηθῇς ἐπὶ τέλους. Σημειώσατε δὲ, ὅτι οἱ φορολογούμενοι αὐτοί εἰσιν οἱ βέλτιστοι τῶν πολιτῶν. Δὲν σκοπῶ νὰ ἐξαντλήσω τὴν ὑπομονὴν ὑμῶν, διότι, ἐὰν τοιοῦτόν τι ἐβουλευόμην, ἐδυνάμην νὰ ἀναγνώσω διακόσια τοιαῦτα κατηγορητήρια. Ἐννοεῖτε ὅμως ἐκ τούτων, ἅτινα ἔφερον, ὁποῖά τινα εἰσὶ καὶ τὰ ἄλλα. Σημειωτέον δὲ καλῶς, ὅτι πάντα τὰ πρωτόκολλα ταῦτα συνετάχθησαν κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1887 ἔτους, δηλ. ἐπὶ τῆς νῦν Κυβερνήσεως. Διατί; Διότι πρόκειται περὶ ἀποταμιεύσεως τοῦ 1886 ἔτους, ἥτις, ὡς εἶναι γνωστὸν, γίνεται κατὰ Σεπτέμβριον καὶ Ὀκτώβριον. Πάντα δὲ τὰ κλητήρια θεσπίσματα, ἅτινα ἔχω ἐνταῦθα, ἐξεδόθησαν κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1887 ἔτους· ὅτι τὰ πρωτόκολλα ταῦτα συνετάχθησαν κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1887 ἔτους εἶναι προδηλότατον, διότι εἶπον, ὅτι ἀναφέρονται εἰς ἐσοδείαν τοῦ 1886 ἔτους. Ἀλλ’ ἐὰν δυσπιστῇ τις, δὲν ἔχει ἢ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, νὰ ἐξετάσῃ δὲ τοὺς φακέλλους ὑπ’ ἀριθ. 324–325, ἔνθα θέλει εὑρεῖ 500 πρωτόκολλα τοιούτου εἴδους, δηλ. τοιούτων ποσῶν. Ὁ τύπος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτε εἶδε καὶ ἔμαθεν, ὅτι τοιαῦτα ἐτερατούργουν οἱ ἁρμόδιοι ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, βεβαίως ὕψωσε τὴν σθεναρὰν αὐτοῦ φωνὴν, ἐννοῶν νὰ προστατεύσῃ ἀδικουμένους ἀνθρώπους, ἀδικουμένους εἴτε ἐξ ἀγνοίας τῶν νόμων, εἴτε ἐκ γνώσεως μὲν αὐτῶν, ἀλλ’ ἵνα καθυποταχθῶσιν οἱ πολῖται εἰς τὸν νόμον τῆς συναλλαγῆς, ὃν ὑπέρτατον νόμον οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἑαυτοῖς ἔταξαν. Ἐξηγέρθη λοιπὸν ὁ τύπος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τότε ἐναντίον αὐτῆς τῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἔβαλαν ἀμέσως τὸν ὑπουργικὸν τύπον νὰ ὑβρίσῃ τὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι δύσκολον· ἔλεγε λοιπὸν ὁ τύπος τῆς Συμπολιτεύσεως: Τί φωνάζετε; Ὑμεῖς πταίετε. Ὑμεῖς συνετάξατε τοὺς νόμους τούτους, ἐφ’ ὑμῶν συνετάχθησαν τὰ πρωτόκολλα. Καὶ ἀκόμη ἔλεγον, ὅτι καὶ ἐφ’ ἡμῶν ἐξεδόθησαν τὰ κλητήρια θεσπίσματα. Δὲν πιστεύω νὰ ἀρνηθῶσι τοῦτο, διότι ἔχω τὰς ἐφημερίδας αὐτῶν καὶ ἐνταῦθα καὶ εἰς τὸ γραφεῖόν μου. Ἀλλ’ ὁ τύπος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπέμενεν ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ. Ἐπὶ τοσοῦτον ἐπέμενεν, ὥστε ὁ ὑπουργικὸς ἠναγκάσθη νὰ κύψῃ τὴν κεφαλὴν καὶ νὰ συνομολογήσῃ, ὅτι εἶχεν ἄδικον, ὡς θέλετε ἀκούσει εὐθὺς ἀμέσως. Ἰδοὺ τί ἔγραφεν ἐφημερίς τις, ἀνήκουσα εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, τῇ 22 Ἀπριλίου 1888 ἔτους, ἀπαντῶσα πρὸς ἄλλην (ἀναγινώσκει): «Ἐμάθομεν, ὅτι εἰς ἑκατοντάδας (!) ἐκφέρονται τὰ κατηγορητήρια (τῶν οἴνων)... Δεύτερον δὲ ἐβεβαιώθημεν, ὅτι ἅπαντα τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος πρωτόκολλα χρονολογοῦνται ἀπὸ τῶν μηνῶν Φεβρουαρίου καὶ Μαρτίου τοῦ 1887, δηλ. συνετάχθησαν ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως». (Ἀκρόπολις, ἀριθ. 2136, ἔτος Θʹ, ἡμερησία κυκλοφορία 9,000 φύλλα). Αὐτὰ πλέον ἠναγκάσθη νὰ γράψῃ τότε ὁ ὑπουργικὸς τύπος, μὴ δυνάμενος, ὅσον καὶ ἂν ἤθελε, νὰ βοηθήσῃ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Σημειώσατε δὲ, ὅτι αὐτὸς οὗτος ὑπουργικὸς τύπος, καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ ἐφημερὶς, ἡ ὑπουργικὴ, περὶ ἧς ὁμιλῶ, δύο ἡμέρας πρὶν ἢ γράψῃ ταῦτα, ἔλεγε περὶ τῶν Ὑπουργῶν, οὓς ὑποστηρίζουσιν (ἀναγινώσκει): «πρέπει τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον νὰ γνωρίσῃ, εἰς ποῖον ὀφείλει τὴν πρωτοφανῆ εἰς τὰ χρονικὰ τῶν Κρατῶν κωμικότητα καὶ συνάμα ἀσυνειδησίαν, τοῦ νὰ καταγγέλλωνται ἔντιμοι καὶ ἐργατικοὶ πολῖται, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἀπέκρυψαν μίαν ἢ δύο ἢ πέντε ὀκάδας οἴνου... Ἡ δημοσίευσις ἑνὸς καὶ μόνου κατηγορητηρίου ἐκ τῶν ἑξήκοντα δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, ὅπως πείσῃ τὸ κοινὸν, ὅτι ὅλαι αὗται αἱ γελοῖαι καταγγελίαι, ἐγένοντο τῷ 1886, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη. Ἡ δημοσίευσις ὅλων τῶν κατηγορητηρίων θὰ ἔλυε τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον, μὴ ἐπιδεκτικὸν ἀμφισβητήσεως, καὶ τότε τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος θὰ ἤξευρε θετικῶς εἰς τίνα ἐκ τῶν μεγαλοφυῶν αὐτοῦ κυβερνητῶν ὀφείλει τὴν ἀληθῶς κωμικὴν ταύτην γελοιοποίησιν τῶν νόμων»...

§122Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία ἐφημερὶς εἶναι αὕτη;

§123ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ «Ἀκρόπολις»... Ἀλλὰ δυστυχῶς διὰ τὸν ὑπουργικὸν τύπον, δὲν ἐστάθη μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἐὰν ἵστατο ἐνταῦθα, βεβαιῶ ὑμᾶς, Κύριοι, ὅτι πρῶτος ἐγὼ ἤθελον συγχαρῆ αὐτόν. Ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ἐπετιμήθη. Καὶ λοιπὸν γράφουσιν ἀμέσως (ἀναγινώσκει): «Ναὶ μὲν τὰ φαῦλα πρωτόκολλα ἐγένοντο ὑπὸ τοῦ κ. Τρικούπη, πταίουσιν ὅμως αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ΑΤΝʹ τοῦ 1886, ὅστις φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Δηλιγιάννη». Αὐτὰ ἔγραφε τότε ὁ ὑπουργικὸς τύπος. Ἀκούσατε δὲ, παρακαλῶ, πῶς τύπος, ἔχων τὴν ἀξίωσιν νὰ φωτίζῃ τὴν κοινὴν γνώμην, ἔχων τὴν ἀξίωσιν, ὅτι γινώσκει κάλλιον ὑμῶν τοὺς νόμους, ἀκούσατε λέγω, παρακαλῶ, πῶς ἐσκέπτετο, ἵνα ἐπιῤῥίψῃ τὴν μομφὴν ἐπὶ τῇ πράξει ταύτῃ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὸν ἡγέτην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου ΑΤΝʹ, ἔγραφον οὗτοι, ὃν ἐψήφισεν ὁ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔχει Ἐπιτροπὴν, ἧς ἕκαστον μέλος λαμβάνει τρεῖς δραχμὰς καθ’ ἑκάστην, πρὸς σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων. Ἑπομένως, ἐξακολουθεῖ ὁ ὑπουργικὸς ἐκεῖνος ἀρθρογράφος, «ἡ Ἐπιτροπὴ συμφέρον ἔχει νὰ λαμβάνῃ ἐπὶ χρόνον ὡς οἷόν τε μακρότερον τὴν ἡμερησίαν ἀποζημίωσιν τῶν τριῶν δραχμῶν, ἥτις δίδεται εἰς ἕκαστον μέλος. Ἀλλὰ, διὰ νὰ δικαιολογηθῇ τὸ τοιοῦτον, ὀφείλει νὰ δείξῃ, ὅτι ἐργάζεται· ἄρα πρέπει νὰ συντάσσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα πρωτόκολλα». Ἔλεγον λοιπὸν, κατ’ ἐντολὴν τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ἀκολουθοῦντες αὐτοὺς δημοσιογράφοι, ὅτι, ναὶ μὲν τὰ πρωτόκολλα συνετάχθησαν ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πταίει ὁ κ. Δηλιγιάννης· διατί; Διότι εἰσήγαγε νόμον, καθ’ ὃν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς λαμβάνουσι καθ’ ἑκάστην τρεῖς δραχμὰς, καὶ ἵνα ἔχωσιν ἐργασίαν, συντάσσουσι ψευδῆ πρωτόκολλα. Σημειώσατε ὅμως, δυστυχῶς δι’ αὐτοὺς, ὅτι τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην ὁ νόμος ΑΤΝʹ, ὁ ψηφισθεὶς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς διευθυνομένης τότε παρὰ τοῦ ἡγέτου ἡμῶν, ἀντέγραψε πιστῶς καὶ ἀκριβῶς ἀπὸ τοῦ νόμου ΑΡΚΓʹ, περὶ οἴνου, τοῦ 1883 ἔτους, ψηφισθέντος παρὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ κ. Τρικούπη, μὲ μίαν διαφοράν, ὅτι ὁ μὲν ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς ὥρισε τὴν ἀποζημίωσιν ἑκάστου μέλους τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς 3 δραχμὰς καθ’ ἡμέραν, ὁ δὲ ἡγέτης τῆς νῦν Κυβερνήσεως, τὰ μὲν ἄλλα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς μισθοδοτεῖ πρὸς 3 δραχμὰς, τὸν δὲ εἰδήμονα πρὸς 6 δραχμὰς καθ’ ἑκάστην. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Ἀλλὰ, Κύριοι, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ πρᾶξις τῆς Διοικήσεως, εἰσαγαγούσης ἄνευ νόμου, —καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, ἵνα ἀποδείξω αὐτὸ κατόπιν,—νομίζω λέγω, ὅτι ἡ εὐθύνη τῆς Διοικήσεως, εἰσαγαγούσης φορολογουμένους πολίτας καθ’ ἑκατοντάδας ἄνευ νόμου εἰς τὸ Δικαστήριον, εἶναι τηλικαύτη, ὥστε πρέπει νὰ ἀκούσητε ἀκόμη ὀνόματά τινα ἀδίκως ἀχθέντων ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων φορολογουμένων, σχηματίσητε δὲ οὕτω πλήρη ἰδέαν τῆς τερατώδους ταύτης πράξεως (ἀναγινώσκει): Τοιουτοτρόπως κατηγορήθησαν καὶ ἤχθησαν ἐνώπιον τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν κατόπιν οἱ 1) Στυλ. Χαϊμαντᾶς, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 6,707 οἰκείᾳ βουλήσει, καὶ πληρώσας αὐθορμήτως δραχμὰς 134, 14, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 179, ἤτοι δραχμὰς 3,58! 2) Σ. Καχρημάνης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 12,180 οἰκείᾳ βουλήσει καὶ πληρώσας δραχμὰς 243,60, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 119, ἤτοι δρ. 2,38! 3) Ἐπ. Σαλίγερος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 6,000 οἰκείᾳ βουλήσει καὶ πληρώσας αὐθορμήτως δραχ. 120, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 95, ἤτοι δρ. 1,90! 4) Ἰω. Τζιβελόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 15,000 οἰκείᾳ βουλήσει καὶ πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 300, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 88, ἤτοι δρ. 1,76! 5) Γ. Βεῤῥοιόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 9,000 οἰκείᾳ βουλήσει καὶ πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 180, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 82, ἤτοι δρ. 1,64! 6) Γ. Φαχίδας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 4,480 οἰκείᾳ βουλήσει καὶ πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 89,60, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 80, ἤτοι δρ. 1,60! 7) Ἀθ. Κερζῆς, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 12,000 οἰκείᾳ βουλήσει καὶ πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 240, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 78, ἤτοι δραχ. 1,56! 8) Θ. Κατσίγκρης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 8,700 οἰκείᾳ βουλήσει καὶ πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 174, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 72, ἤτοι δρ. 1,44! 9) Ἀθ. Μίχος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 2,800 οἰκείᾳ βουλήσει καὶ πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 56, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 70, ἤτοι δρ. 1,40! 10) Κωνστ. Κουρλιμπῆς, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 12,600, οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 252, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 67, ἤτοι δραχ. 1,34! Καὶ ἕως μὲν ἐδῶ προέκειτο ἐπὶ τέλους περὶ δραχμῶν, ἔστω καὶ ἂν αὗται ἦσαν 2, ἢ 1,34. Ἀλλὰ νῦν καιρὸς εἶναι, νὰ φθάσωμεν πάλιν καὶ εἰς τὰ μονόλεπτα. Τί! παίζετε; Τοιουτοτρόπως κατηγορήθησαν καὶ ἤχθησαν ἐνώπιον τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν καὶ οἱ ἑξῆς ἔτι: 11) Κ. Καλογιάννης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 11,500 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 230, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 49, ἤτοι λεπτὰ 98! 12) Β. Μαυρομιχάλης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 7,100 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 142, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 48 ἤτοι λεπτὰ 96! 13) Σ. Βλασόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 12,600 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 252, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 40, ἤτοι λεπτὰ 80! 14) Α. Φούντης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 15,200 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 304, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 39, ἤτοι λεπτὰ 78! 15) Ἠλίας Βατόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 5,180 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 163,60 ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 36, ἤτοι λεπτὰ 72! 16) Κ. Καρζῆς, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 21,360 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 427,20, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 32, ἤτοι λεπτὰ 64! 17) Δ. Καλαντζῆς, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 3,440 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 68,80, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 31, ἤτοι λεπτὰ 62! 18) Α. Γαμβούλας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 8,400 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 168, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 25, ἤτοι λεπτὰ 50! 19) Ἀναστ. Δεληγιάννης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 9,280 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 185,60, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 25, ἤτοι λεπτὰ 50! 20) Π. Δεληγιάννης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 12,000 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας αὐθορμήτως δρ. 240, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 24, ἤτοι λεπτὰ 48! 21) Σπ. Χρυσούλας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 8,400 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δρ. 168, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 24, ἤτοι λεπτὰ 48! 22) Φ. Μητσάνης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 6,200 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δρ. 168, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 24, ἤτοι λεπτὰ 48! 23) Ι. Ντέντες, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 15,680 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δρ. 213,60, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 24, ἤτοι λεπτὰ 48! 24) Λ. Κάγκαρης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 7,864 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δρ. 157,28, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 22, ἤτοι λεπτὰ 44! 25) Ι. Σοφιανόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 14,560 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δρ. 281,20, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 21, ἤτοι λεπτὰ 42! 26) Π. Μπόλας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 18,000 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δρ. 360, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 21, ἤτοι λεπτὰ 42! 27) Ἰω. Βαρυμπόπης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 6,400 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δρ. 128 ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 20, ἤτοι λεπτὰ 40! 28) Ἐμ. Ἀδαμόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 5,550 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δρ. 111, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 20, ἤτοι λεπτὰ 40! 29) Ἐμ. Νομικός, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 13,500 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 270, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 20, ἤτοι λεπτὰ 40! 30) Ἰω. Σμυρνιωτόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 13,800 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 276 ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 19, ἤτοι λεπτὰ 38! 31) Δ. Ῥετσίνας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 3,840 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 76,80, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 19, ἤτοι λεπτὰ 38! 32) Δ. Τζιώτης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 12,000 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 240, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 19, ἤτοι λεπτὰ 38! 33) Κ. Γιάλαρης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 19,200 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 384, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 18, ἤτοι λεπτὰ 36! 34) Ι. Στασινόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 10,320 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 206,40, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 18, ἤτοι λεπτὰ 36! 35) Ἐμ. Βούλγαρης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 11,000 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 220, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 17, ἤτοι λεπτὰ 34! 36) Ἰω. Σοφιανόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 8,600 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 172, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας, 16 ἤτοι λεπτὰ 32. 37) Κ. Βαϊτζῆς, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 11,520 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 230,40, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 16, ἤτοι λεπτὰ 32. 38) Π. Πιπέρης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 22,500 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 450, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 15, ἤτοι λεπτὰ 30. 39) Δ. Κουμπαρόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 9,060 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 181,20, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 15, ἤτοι λεπτὰ 30. 40) Π. Δεληγιάννης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 8,400 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 168, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 14, ἤτοι λεπτὰ 28. 41) Π. Παντζίκας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 6,400 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 128, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 14, ἤτοι λεπτὰ 28. 42) Α. Ἀδαμόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 20,000 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 400, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 13, ἤτοι λεπτὰ 26. 43) Π. Καστῆς, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 12,400 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 248, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 10, ἤτοι λεπτὰ 20. 44) Σ. Τζεβάκος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 8,500 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 170, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 10 ἤτοι, λεπτὰ 20. 45) Κ. Ἀθανασόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 21,300 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 426, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 8, ἤτοι λεπτὰ 16. 46) Ι. Κοντοχριστόπουλος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 4,800 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 96, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 8, ἤτοι λεπτὰ 16. 47) Γ. Νάτσουλης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 6,000 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 120, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 8, ἤτοι λεπτὰ 16. 18) Ν. Ἀρχίδας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 11,200 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 224, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 8, ἤτοι λεπτὰ 16. 49) Π. Ῥέπας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 4,298 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 85,96, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 7, ἤτοι λεπτὰ 14. 50) Ι. Κακλαμάνος, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 7,500 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 150, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 7, ἤτοι λεπτὰ 14. 51) Ι. Μπούκας, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 2,560, οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 51,20, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 6, ἤτοι λεπτὰ 12. 52) Λ. Πατρικίου, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 3,330 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ., 66,60, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 6, ἤτοι λεπτὰ 12. 53) Δ. Καρζῆς, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 5,500 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 110, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 5, ἤτοι λεπτὰ 10. Ἀλλ’ ἔχετε ἀκόμη ὀλίγην ὑπομονὴν, καὶ τελειόνομεν. 54) Ν. Παππασωτηρίου, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 6,720 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 134,40, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 4, ἤτοι λεπτὰ 8. 55) Δ. Κοκκοράκης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 7,180 οἰκεία βουλήσει, πληρώσας δραχ. 143,60 ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 4, ἤτοι λεπτὰ 8. 56) Π. Φουσάκης, ὡς δηλώσας μὲν ὀκάδας 3,200 οἰκείᾳ βουλήσει, πληρώσας δραχ. 64, ἀποκρύψας δὲ ὀκάδας 2, ἤτοι λεπτὰ 4. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ θέσω τὴν σφραγῖδα ἐφ’ ὅλης ταύτης τῆς μωρίας, διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλη λέξις, ὅσῳ καὶ ἂν ἦναι αὕτη βαρεῖα. Καὶ ἡ σφραγὶς εἶναι αὕτη (ἀναγινώσκει): «Γ. Θειάσπρας ἐδήλωσεν ὀκάδας οἴνου 1,400, εἶχεν ἑπομένως πληρώσει δραχ. 28 οἰκείᾳ βουλήσει. Πόσας ὀκάδας νομίζετε, ὅτι κατηγορήθη, ὡς δῆθεν παραλείψας νὰ δηλώσῃ; μίαν ὀκάν! (γέλως ἐν τῇ ἀριστερᾷ). Λοιπὸν ὁ Θειάσπρας ἔρχεται εἰς τὴν οἰκίαν μου τῇ 11 Μαρτίου 1888 ἔτους καὶ μοὶ λέγει: «Παρακαλῶ, κύριε δικηγόρε καὶ Βουλευτὰ, νὰ μὲ ὑπερασπισθῆτε εἰς τὸ Δικαστήριον, διότι μὲ κατηγοροῦσι».—«Τί σὲ κατηγοροῦσιν;» — «Ὄτι ἐδήλωσα 1,400 ὀκάδας οἴνου, εὗρον δὲ οἱ καταμετρηταὶ, ὅτι αἱ ὀκάδες ἦσαν 1,401.» Βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι δὲν ἐπίστευσα πλέον τὸ πρᾶγμα, ἐζήτησα δὲ τὸ κατηγορητήριον, μοὶ δίδει αὐτὸ, καὶ πραγματικῶς ἤγετο ὁ ἄνθρωπος εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον διὰ μίαν ὀκὰν οἴνου, αὐτὸς ὁ δηλώσας 1,400 ὀκάδας αὐθορμήτως!...

§124ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος ἦτο ὁ Πάρεδρος.

§125ΛΕΒΙΔΗΣ. Σεῖς γνωρίζετε καλλίτερον ἀπὸ ἐμὲ τὰ τῶν οἴνων· τί θέλετε τὰς ἐρωτήσεις;

§126ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ὑπογεγραμμένος;

§127ΛΕΒΙΔΗΣ. Παραπέμπω ὑμᾶς εἰς τὰ πρωτόκολλα, τὰ συνταχθέντα ἐν Ἀθήναις, εὑρίσκονται δὲ ἐν τῇ Εἰσαγγελίᾳ· ἐκεῖ νὰ ζητήσητε καὶ τοὺς ἀριθμοὺς, καὶ τὰ ὀνόματα.

§128ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐρωτήσητε, ποῖος ἦτο ὁ Εἰσαγγελεύς· τί θέλετε τὸν Πάρεδρον;

§129ΛΕΒΙΔΗΣ. Σημειώσατε εἰς τὸ πορτοφόλιον ὑμῶν, νὰ ζητήσητε τὸν φάκελλον ὑπ’ ἀριθ. 324–325 ἐν τῇ Εἰσαγγελίᾳ τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἐκεῖ θέλετε ἱκανοποιήσει τὴν περιέργειαν ὑμῶν. Σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι αὐτὰ, ἅτινα ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ βήματος, εἰσί τινα ἐκ τῶν κατηγορητηρίων, ἅτινα ἐγὼ ἔχω· φαντάσθητε, πόσα ἔχουσιν οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, Βουλευταὶ ἐξ Ἀττικῆς δικηγόροι, καὶ ἄλλοι δικηγόροι, μὴ Βουλευταί. Αὐτά εἰσιν ἐκεῖνα, ἅτινα ἔλαχον εἰς ἐμὲ, καὶ πάντα ταῦτα τὰ τελευταῖα, ἅτινα ἠκούσατε, ἐπίσης συνετάχθησαν διὰ τὴν συγκομιδὴν, δηλαδὴ διὰ τὴν ἀποταμίευσιν τοῦ 1886 ἔτους. Τὰ πρωτόκολλα λοιπὸν ταῦτα συνετάχθησαν κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1887 ἔτους. Πρόκειται δὲ περὶ τῶν συνεδριάσεων τῆς 14 Μαρτίου καὶ 17 Μαρτίου 1888 ἔτους τοῦ Πλημμελειοδικείου, εἰς ἃς εἰσήχθησαν τὰ κατηγορούμενα πρωτόκολλα, ἅτινα ὁ κ. Μουτσόπουλος δύναται νὰ ἴδῃ ἐν τῇ Εἰσαγγελίᾳ καὶ ἐν τοῖς φακέλλοις ὑπ’ ἀριθ. 327, καὶ 328–329 τοῦ 1888 ἔτους. Ἐγὼ, Κύριοι, ὅτε ἀνεγίνωσκόν ποτε τὴν Βυζαντινὴν Ἱστορίαν, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἀπήντησα κριτήν τινα, οὗτινος ἡ ἀπόφασις προσεβλήθη, διὰ τί νομίζετε; Διότι, ὑπογραφόμενος αὐτὸς ὁ κριτὴς «κριτὴς Πελοποννήσου καὶ Ἑλλάδος», εἰς τὸ «Ἑλλάδος» εἶχε θέσει ψιλὴν, ἀντὶ δασείας! Προσεβλήθη ἡ ἀπόφασις τοῦ κριτοῦ. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ γραφῇ τὸ «Ἑλλάδος» μὲ ψιλήν; Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἱστορικόν· αὐτὸς ἦτο ὁ κριτὴς τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς Ἑλλάδος, ὅστις ἦτο καὶ Πρωτονοτάριος τοῦ θέματος. Καὶ ὅ,τι ἦτο ἐν τῇ Δικαιοσύνη ἡ πρᾶξις τοῦ προσβαλόντος τὴν ἐν λόγῳ ἀπόφασιν τοῦ κριτοῦ, αὐτὸ εἶναι ἐν τῇ οἰκονομικῇ ὑπηρεσίᾳ ἡ πρᾶξις τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσαγαγόντος τὰ τοιαῦτα πρωτόκολλα ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων· διατί; Ἵνα εἰσπραχθῶσι 4 καὶ 2 λεπτὰ παρ’ ἐκείνων, οἵτινες οἰκείᾳ βουλήσει ἐδήλουν τοὺς οἴνους αὑτῶν καὶ ἐπλήρονον ἑκατοντάδας δραχμῶν, ὡς ἠκούσατε. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐπαρκῶς ἀπέδειξα τὸν ἰσχυρισμόν μου, ἀπέδειξα δηλ. ὅτι πραγματικῶς εἰσήχθησαν τοιαῦτα πρωτόκολλα ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων. Ἐρωτᾶται τώρα, ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων πρωτοκόλλων καὶ τοιούτων κατηγορητηρίων κατεδικάσθησαν φορολογούμενοι; Πολλὰ τῶν πρωτοκόλλων τούτων ἦσαν καὶ ἄκυρα κατὰ τύπους· διότι οἱ νόμοι διαγράφουσι τρόπους ὡρισμένους, καθ’ ἃς τὰ πρωτόκολλα συντάσσονται, εἶναι καὶ ὁ νόμος ᾼΡΚΓʹ τοῦ 1883 ἔτους, εἶναι καὶ ὁ νόμος ᾼΤΝʹ τοῦ 1886 ἔτους. Εὕρομεν λοιπὸν, πιεζόμενοι ἐξ αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ὅτι τὰ πρωτόκολλα εἶχον ἐλλείψεις τινὰς, εἴτε διότι δὲν ἔλαβε μέρος πρόσωπόν τι, ὅπερ κατὰ τὸν νόμον ἔπρεπε νὰ λάβῃ μέρος κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων, εἴτε δι’ ἄλλην τινὰ αἰτίαν, καὶ ἠκυρώσαμεν πολλὰ τῶν τοιούτων πρωτοκόλλων, συνεπείᾳ δὲ τῆς ἀκυρώσεως πολλοὶ τῶν τοιούτων φορολογουμένων ἀπελύθησαν. Μένει, Κύριοι, νὰ ἀποδείξω καὶ ἄλλους δύο ἰσχυρισμοὺς, οὓς ἐν ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς μου ἔθεσα. Πρῶτον, ὅτι τέσσαρες ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους ἠγνόουν τοὺς νόμους, καὶ δεύτερον ὅτι ἄνευ νόμου κατεδιώχθησαν καὶ εἰσήχθησαν οἱ οἰνοπῶλαι καὶ οἱ παντοπῶλαι ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων. Θέλετε ἀπόδειξιν ἀναμφισβήτητον, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Οἰκονομικῶν ἠγνόουν τοὺς νόμους; Ἔχομεν τὴν ὁμολογίαν αὐτῶν τούτων τῶν ὑπηρεσιῶν, ἣν καὶ ἀναγινώσκω· εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7083 ἔγγραφον τῆς 16 Δεκεμβρίου 1888 ἔτους τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Ἀττικῆς, ὅπερ λέγει (ἀναγινώσκει): «καὶ πληροφορῶ τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἡ διὰ τοῦ εἰρημένου ἐγγράφου μας πρόσκλησις τῆς Εἰσαγγελίας πρὸς ποινικὴν καταδίωξιν τῶν παραλειψάντων κατὰ τὸ ἔτος 1886 τὴν δήλωσιν τῶν οἴνων των ἔλαβε χώραν ἐκ παρερμηνείας τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ ᾼΤΝʹ νόμου... Ἀλλὰ καὶ ἡ Εἰσαγγελία, παρατρέξασα τὴν ὡς εἴρηται τοῦ νόμου διάταξιν, εἰσήγαγεν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον τοὺς παραλείψαντας τὴν δήλωσιν τῶν οἴνων κλπ.» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἔχετε μίαν ὑπηρεσίαν, ἥτις μὲ ὅλην τὴν ἀφέλειαν δηλοῖ, ὅτι ἀγνοεῖ τὸν νόμον. Ἀλλ’ ἀγνοεῖ καὶ ἡ Εἰσαγγελία τὸν νόμον. Τὸ ἠκούσατε. Διότι ἄλλως δὲν ἤθελεν εἰσαγάγει τοὺς φορολογουμένους τούτους εἰς τὰ Δικαστήρια. Ἀλλ’ ἀγνοεῖ τὸν νόμον καὶ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νόμου, ὁ κ. Πρωθυπουργός· διότι, ἐνῷ τῇ 13 Μαρτίου 1888 ἔτους ἡ Ἀντιπολίτευσις διὰ τῶν ἐφημερίδων αὑτῆς ἔγραφε τὰ διαπραττόμενα, τῇ 17 Μαρτίου εἰσήγοντο καὶ ἄλλοι κατηγορούμενοι ἐπὶ παραβάσει νόμου, μὴ ὑπάρχοντος. Εἶναι ἀδύνατον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μὴ ἀνέγνωσε τὰς ἐφημερίδας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, αἵτινες καθίστων αὐτὸν ὑπεύθυνον. Ἀλλὰ καὶ τὰ Δικαστήρια ἠγνόουν τοὺς νόμους, καὶ πᾶσαι αἱ Ἀρχαὶ, αἱ λησμονοῦσαι, ὅτι δὲν ὑπῆρχε νόμος, ἐπιτρέπων εἰς τὸν Ἔφορον νὰ στείλῃ τὰ πρωτόκολλα εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν κατὰ τῶν οἰνοπωλῶν, καὶ ἡ Εἰσαγγελία νὰ προβῇ εἰς ποινικὴν καταδίωξιν....

§130Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Αὐτὰ δὲν τὰ εἴπετε εἰς τὸ Δικαστήριον;

§131ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅταν ζητήσω νὰ μὲ ἐξετάσητε εἰς τὰ νομικὰ, θέλω ἀπαντήσει ὑμῖν. Ἐδῶ εἶναι ὁ νόμος ᾼΡΚΓʹ. Τί νὰ κάμω; Τοὺς ἀναφέρω μὲ τὰ στοιχεῖα. Ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἐποχὴν, εἰς ἣν εἶχον φθάσει ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ μὲ τὴν πληθὺν τῶν νόμων. Λοιπὸν ὁ νόμος ᾼΡΚΓʹ ἐν τῷ ἄρθρῳ 24 λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ παράβασις τοῦ φορολογουμένου, βεβαιουμένη δι’ ἐκθέσεως ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, καταγγέλλεται εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν καὶ ἐκδικάζεται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Πλημμελειοδικείου.» Κατὰ τὸν νόμον λοιπὸν τοῦτον, ὅστις εἶναι τοῦ 1883 ἔτους, ἡ παράβασις τοῦ νόμου καταγγέλλεται εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, καὶ ἐκδικάζεται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Πλημμελειοδικείου. Ἀλλ’ ἐπηκολούθησεν ἕτερος νόμος, ὁ ᾼΤΝʹ, ὅστις ἐν ἄρθρῳ 9 λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὰ κατὰ τὰ ἀνωτέρω συντασσόμενα πρωτόκολλα εἶναι διοικητικῶς ἐκτελεστὰ, ὁ δὲ παραλείψας νὰ δηλώσῃ τὸν οἶνόν του, ἢ ἐλλειπῶς δηλώσας αὐτὸν, ὑποβάλλεται διὰ τὸ ἀνακαλυφθὲν ἀδήλωτον ποσὸν οἴνου καὶ εἰς πρόσθετον φόρον, ἴσον πρὸς τὸν ἁπλοῦν τοιοῦτον.» Τὸ δὲ ἄρθρον 19 τοῦ αὐτοῦ νόμου λέγει (ἀναγινώσκει): «Οἱ νόμοι ᾼΡΚΓʹ καὶ ᾼΣΞΗʹ ἀπὸ 27 Ἀπριλίου 1883 καὶ 26 Ἰουλίου 1885, περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ λιανικῶς πωλουμένου οἴνου, καταργοῦνται, πλὴν τῶν ποινικῶν διατάξεων αὐτῶν, τῶν ὁποίων διατηρεῖται ἡ ἰσχὺς, ἕως ἂν κανονισθῶσι κατ’ αὐτὰς αἱ ἐκ τῶν εἰρημένων νόμων παραχθεῖσαι, ἐκκρεμεῖς δὲ ἔτι τυγχάνουσαι σχέσεις.» Ὁ νόμος οὗτος εἶναι τῆς 21 Ἰανουαρίου 1886 ἔτους, σημειωτέον καλῶς. Ὥστε αἱ τυχὸν παραβάσεις τοῦ νόμου ὡς πρὸς τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1886 ἔτους, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, δὲν τιμωροῦνται ποινικῶς, καταργηθεισῶν τῶν ποινικῶν διατάξεων τῶν ἐτῶν 1883 καὶ 1886 ὑπὸ τὴν ἀνωτέρω διάκρισιν. Βλέπετε, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφέστατον. Οὐχὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νομοθετῶν, καὶ Ἔφορος παμπάλαιος, καὶ Εἰσαγγελεὺς πεπειραμένος, ὡς λέγουσι, καὶ Πρωτοδίκαι, ἀλλ’ οἱ πρωτοετεῖς φοιτηταὶ τῆς νομικῆς, αὐτοὶ, οὓς ὀνομάζουσιν ἀλλαχοῦ ἀλώπεκας, θὰ ἐγνώριζον τὸν νόμον, διότι δι’ ἀλώπεκας εἶναι ἡ σαφήνεια αὕτη τοῦ νόμου. Καὶ ὅμως βλέπετε, ὁποῖα πρωτοφανῆ πράγματα συμβαίνουσιν, οὐχὶ ἐν ἀπομεμακρυσμένῃ ἐπαρχίᾳ τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐν τῷ κέντρῳ, ὑπὸ τὰ ὄμματα καὶ τὴν ὁδηγίαν τῆς Κυβερνήσεως. Τοιαύτη κατάστασις νομοθεσίας καὶ ὑπηρεσιῶν εἶναι ἀξιοθρήνητος, προελθοῦσα ὡς ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ψηφίζονται οἱ νόμοι, καὶ ὡς ἐκ τῆς πληθύος αὐτῶν. Πρέπει τις, ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτοῦ, νὰ ἦναι ὑπόχρεως νὰ δίδῃ γνώμας περὶ τῶν Ἑλληνικῶν νόμων, νὰ ἔχῃ ὅμως καὶ συνείδησιν, ἐπιβάλλουσαν εἰς αὐτὸν νὰ δίδῃ γνώμας πεφωτισμένας, καὶ ἐκ μελέτης προερχομένας, ἵνα ἴδητε ὁποία ἀγανάκτησις καταλαμβάνει αὐτόν, μὴ γινώσκοντα πολλάκις τί νὰ ἀποφανθῇ! Ἐπικαλοῦμαι τὴν συνείδησιν τῶν τῆς δεξιᾶς, ἵνα μοὶ εἴπητε, ἂν δὲν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ἐκ τῆς πληθύος τῶν νόμων ἀγνοεῖτε αὐτούς. Προκαλῶ ὑμᾶς νὰ μοὶ εἴπητε, ἂν, ὅταν ἔρχωνται στρατεύσιμοι νὰ ἐρωτήσωσιν ὑμᾶς περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτῶν καὶ τοῦ χρηματικοῦ ποσοῦ, ὅπερ ὀφείλουσι νὰ καταβάλωσιν ὡς ἀντισήκωμα, καὶ περὶ πλείστων ἄλλων ζητημάτων, ἂν γινώσκητε νὰ ἐξηγήσητε εἰς αὐτοὺς πάντα ταῦτα, ἅτινα ὑμεῖς ἐνομοθετήσατε. Διότι οἱ νόμοι ἀθρόοι καὶ αἰφνιδίως εἰσάγονται, καὶ δὲν συζητοῦνται τρὶς, οὐδὲ ἀναγινώσκονται σχεδὸν κατ’ ἄρθρον, ἀλλὰ βραβεῖον μάλιστα ἔταξαν οἱ Ὑπουργοὶ εἰς τὸν ταχυγλωσσότερον τῶν Γραμματέων. Ἐνασκοῦμεν ἡμεῖς τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, ἀντὶ δὲ νὰ εὐγνωμονῶσιν ἡμῖν, διότι σεβόμεθα τὸ πολίτευμα, ὑβρίζουσιν. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἀνέκαθεν περιεφρονήσαμεν τὰς ὕβρεις αὐτῶν. Ὑβρίζουσι, διότι πολιτευόμεθα καὶ ἐλέγχομεν, ὡσανεὶ αἱ ἐπερωτήσεις, αἵτινες ἀνελύθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος, νὰ ἦσαν τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ ἔχρῃζον συζητήσεων. Ἐζητήσαμεν νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Σπάρταλη, καὶ πόσα δὲν ἠκούσαμεν. Ἐζητήσαμεν νὰ γένηται εὐρεῖα συζήτησις, ἵνα μάθῃ καὶ ὁ τελευταῖος πολίτης τοῦ Κράτους περὶ τίνος νόμου πρόκειται, ἀλλ’ ὕβρισαν ἡμᾶς καὶ ἡμεῖς ὅμως περιεφρονήσαμεν τοὺς ὑβριστάς. Ἐπεμείναμεν νὰ μὴ ψηφισθῇ ἡ πίστωσις ἐκείνη, ἵνα μὴ προσβληθῇ ἡ φιλοτιμία τοῦ Ἔθνους. Ὁ Ἰούλιος Καῖσαρ (ἂν δύναμαι νὰ παραβάλω τὰ μεγάλα πρὸς τὰ μικρὰ) κατεδίκασεν εἰς θάνατον πολιτικὸν αὐτοῦ ἀντίπαλον ἐν Ῥώμῃ. Ὁ Κάτων ἐπίστευε καὶ ἐφρόνει, ὅτι ἀδίκως ὁ Καῖσαρ καταδίκασε τὸν πολίτην ἐκεῖνον. Ἀνῆλθε τὸ βῆμα τῆς Συγκλήτου, καὶ ἠγόρευσεν ἐπὶ πολλὰς ὥρας, καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν κατέρχεται τοῦ βήματος, ἂν δὲν σώσῃ τὸν πολιτικὸν ἀντίπαλον τοῦ Καίσαρος. Ἡ Γερουσία τῆς Ῥώμης δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα, ὅπερ ἀπεπειράθη ν’ ἀποκτήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ἀφαιρεῖν τὸν λόγον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διευθύνει τὸ μικρότερον τῶν εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας ἐπιβάλλουσιν εἰς αὐτὸν, νὰ μὴ σεβασθῇ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Ἡ Σύγκλητος τῆς Ῥώμης διηύθυνεν ὅλην τὴν οἰκουμένην, καὶ ὅμως ὁ Κανονισμὸς τῆς Συγκλήτου δὲν ἀπηγόρευε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Ὁ Κάτων, ἐφ’ ὅσον ἔβλεπεν, ὅτι ἀγορεύων ἔσωζε τὴν κεφαλὴν τοῦ πολιτικοῦ ἀντιπάλου τοῦ Καίσαρος, δὲν κατήρχετο τοῦ βήματος....

§132ΓΚΙΚΑΣ.....

§133ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ θὰ ὑπῆρχέ τις κύριος Γκίκας καὶ ἐκεῖ, μὴ σεβόμενος τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου....

§134ΓΚΙΚΑΣ. Ἐγήρασα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τοιαῦτα, ὁποῖα γίνονται ἤδη, ποτὲ δὲν εἶδον!

§135ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ ὅμως ὁ Κάτων δὲν κατήρχετο τοῦ βήματος. Ἀλλ’ ἂν ἡ Σύγκλητος δὲν ἐδύνατο νὰ ἀφαιρῇ τὸν λόγον, ὁ Πραίτωρ τῆς Ῥώμης εἶχε τὴν ἄδειαν νὰ στείλῃ δορυφόρους· καὶ ἔστειλε λοιπὸν καὶ ἐφυλάκισε τὸν ἀγορεύοντα. Ἀλλὰ παρευθὺς οἱ Συγκλητικοὶ ἐγείρονται καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὴν φυλακὴν καὶ φέρουσιν ὀπίσω τὸν Κάτωνα, ὅστις καὶ πάλιν ἀγορεύει. Αὐτὸ ἠθελήσαμεν νὰ πράξωμεν ἐν τῇ ὑποθέσει Σπάρταλη, ἐπιμένοντες, ἵνα σώσωμεν τὴν κεφαλὴν τῶν νόμων τῆς Ἑλλάδος, τὴν φιλοτιμίαν τῆς Ἑλλάδος. Προέβητε ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ν’ ἀποκλείητε μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, ἀπὸ τοῦ ν’ ἀγορεύσωσι, ποιησάμενοι χρῆσιν τῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, αἵτινες δὲν ἐνομοθετήθησαν διὰ Βουλευτὰς, ὡς ὁ ἀξιότιμος κ. Χατζόπουλος. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἀνέγνων ποτὲ, ὅτι ἐν αὐτοῖς τοῖς Δικαστηρίοις τῆς Ἀγγλίας καὶ ὅταν ἀγορεύσωσιν οἱ δικηγόροι, καὶ ὅταν ἀπολογηθῇ ὁ κατηγορούμενος, καὶ ὅταν πάλιν ἀγορεύσωσιν οἱ συνήγοροι τοῦ κατηγορουμένου, ὁ δικαστὴς, ἀποτεινόμενος πρὸς τὸ ἀκροατήριον, ἐρωτᾷ: «μήπως ὑπάρχῃ πολίτης τις, ὅστις νὰ θέλῃ νὰ προσθέσῃ δύο λέξεις ὑπὲρ τοῦ ἀτυχοῦς κατηγορουμένου;» Μὴ νομίζετε, ὅτι γινώσκετε πάσας τὰς συνηθείας τὰς ἀγγλικάς. (Ἀποτείνεται ὁ ἀγορεύων πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν.)....

§136ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ εἶπεν, ὅτι «φαντασθῆτε, ἂν ἐλέγετο τοῦτο εἰς Δικαστήριον Ἑλληνικόν!»

§137ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐνόμισα ἄλλο τι.... Οὕτω λοιπὸν ἐκεῖ ἐννοοῦσι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Καὶ ἐπειδὴ περὶ τούτου ὁ λόγος, ἠμύνατο ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐκ τοῦ δικαιώματος καὶ τοῦ καθήκοντος, ὅπερ εἶχε· καὶ ἠμύνατο πολλάκις, προκαλέσασα ὑμᾶς νὰ καταφύγητε ἐκεῖ, ὁπόθεν ἤλθετε. Ἐπανειλημμένως οἱ ῥήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προεκάλεσαν ὑμᾶς, νὰ διαλύσητε τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἀδύνατον νὰ πράξητε τοῦτο, διότι ὁ λαὸς ἔστειλεν ἤδη εἰς τὴν Ἀγγλίαν νὰ προμηθευθῇ τὰς φωτογραφίας τοῦ Στῆλμαν καὶ τοῦ Σπάρταλη, ἃς θέλει θέσει ὡς διακριτικὸν σημεῖον ἐπὶ τῶν καλπῶν τῶν ὑμετέρων ὑποψηφίων.

§138ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε! Πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἔχω νὰ εἴπω τι σχετικῶς μὲ τὴν ἐπαρχίαν μου. Πρὸ τριῶν περίπου μηνῶν, ἡ ἐπαρχία Μεγαλοπόλεως, στερεῖται Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, τὸν ὁποῖον ἀναπληροῖ ὁ Γραμματεὺς Δεκουλάκος, στενὸς φίλος καὶ οἰκεῖος τοῦ κ. Κοσσονάκου, τοῦ πολιτευομένου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ αὐτῇ, ὅστις ἐνεργεῖ πᾶν, ὅ,τι ὁ Κοσσονάκος τῷ συστήσει, καὶ οὐχὶ ὅ,τι οἱ νόμοι καὶ ἡ ὑπηρεσία ἀπαιτεῖ. Ἐντεῦθεν ἠγέρθησαν πρὸ πολλοῦ πολλὰ παράπονα, κατὰ τοῦ εἰρημένου οἰκονομικοῦ ὑπαλλήλου ἐκ μέρους τῶν πτωχῶν φορολογουμένων τῆς Μεγαλοπόλεως, τὰ ὁποῖα ἐπισήμως, καὶ δι’ ἀναφορῶν, καὶ διὰ διατριβῶν ἐποιήσαντο τῷ ἁρμοδίῳ Ὑπουργῷ γνωστὰ ἐπανειλημμένως. Διαπράττονται τὰ αἴσχιστα. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι πρὸ μηνὸς περίπου ἐπηρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν, καταγγείλας τὰς πράξεις τοῦ Γραμματέως Δεκουλάκου, τὰς ὁποίας εἶχε διαπράξει ἐν τῷ δήμῳ Φαλαισίας, ὧν κατὰ τὸ παρελθὸν ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐφορίας διὰ τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ἀροτήρων κτηνῶν καὶ χοίρων· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς μέχρι σήμερον δὲν ἠθέλησε νὰ ἐνεργήσῃ κατ’ αὐτοῦ τι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν αὐτὸν καὶ αὖθις πολὺ, ὅπως μεριμνήσῃ καὶ ἀποστείλῃ ταχέως εἰς τὴν ἀτυχῆ ἐπαρχίαν Μεγαλοπόλεως Οἰκονομικὸν Ἔφορον, μεταθέτων ἀλλαχόσε τὸν εἰρημένον Γραμματέα Δεκουλάκον, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ ἐνεργῆται ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἐφορίας κατὰ τοὺς νόμους καὶ ἀφατριάστως.

§139Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, ἣν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἔχομεν καθῆκον νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς, θέλομεν λάβει τὸν λόγον, ἐκτὸς ἐὰν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἐπιθυμῶσι νὰ ὁμιλήσωσι.

§140ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς νομίζομεν μὴ ὑφισταμένην τὴν συζήτησιν ταύτην, ὡς γενομένην παρὰ τὸν Κανονισμόν.

§141Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θεωρεῖ τὴν μέχρι τοῦδε γενομένην συζήτησιν, ἢ μᾶλλον τὴν γενομένην ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως, διότι συζήτησις δὲν ἐγένετο, θεωρεῖ ὡς μὴ γενομένην, ὡς μὴ ὑπάρξασαν, διότι κρίνει αὐτὴν ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸν Κανονισμόν. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς δὲν παρέβη τὸν Κανονισμὸν, ἀλλὰ συμφώνως μὲ αὐτὸν ἀνέπτυξε τὴν ἐπερώτησίν του, καὶ ὅτι εἶχε δικαίωμα ν’ ἀναπτύξῃ αὐτήν. Ἐὰν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ νομίζωσιν, ὅτι δύνανται νὰ λέγωσιν, ὅτι θεωροῦσι συζητήσεις οἱασδήποτε ὡς μὴ γενομένας, καὶ ἑπομένως νὰ μὴ λαμβάνωσι μέρος εἰς αὐτὰς, εἶναι κύριοι νὰ τὸ πράττωσιν. Ἕκαστος δύναται νὰ παραβαίνῃ τοὺς νόμους, ἢ νὰ μὴ ὑπερασπίζῃ ἑαυτὸν, ὅταν ἔχῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὄπισθεν ὑπάρχει ὁ ἀριθμὸς τῆς πλειοψηφίας διατεθειμένος ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ δὲ θεωροῦμεν, ὅτι ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμὸν ἀνέπτυξε τὴν ἐπερώτησίν του, διὰ τοῦτο ἐγὼ διαδέχομαι αὐτὸν ἐπὶ τὸ βῆμα. Ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἀπεκάλυψεν, ὅτι οἱ οἰνοπῶλαι τῶν Ἀθηνῶν κατηγγέλθησαν ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Ἀττικῆς εἰς τὴν ἁρμοδίαν καταδιωκτικὴν ἀρχὴν, τὴν Εἰσαγγελικὴν, ὅτι ἐδήλωσαν οἶνον ὀλιγώτερον ἐκείνου, ὃν ἀπεταμίευσαν, ἑπομένως ἐζητήθη ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, ἵνα ἡ Εἰσαγγελία καταδιώξῃ αὐτοὺς ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, ὅπως τιμωρηθῶσι δυνάμει νόμου, ὅστις δὲν ἴσχυε, διότι εἶχε καταργηθῆ. Ἐν τῇ πράξει ταύτῃ τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας εὑρίσκομεν ἔλλειψιν τῆς συνήθους κρίσεως, οἱ διαχειριζόμενοι δὲ δημοσίαν ἐξουσίαν ὀφείλουσι νὰ ἔχωσι τοὐλάχιστον τὴν κοινὴν κρίσιν. Εἶναι δ’ ἔλλειψις κρίσεως κοινῆς, ὅταν παραπέμπῃ εἰς τὸ Δικαστήριον πολίτας, ὅπως καταδιωχθῶσι ποινικῶς, διότι ἐστέρησαν τὸ Δημόσιον φόρου τριῶν ἢ τεσσάρων λεπτῶν. Ἀλλ’ ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος Ἀττικῆς εἶναι Ἀρχὴ δημοσία, ὄργανον τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, τυγχάνον ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἀκρισίαν τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου. Πλὴν τούτου, ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος παρεβίασε τὸν νόμον, διότι ἐζήτησε νὰ καταδιωχθῶσι πολῖται ἐπὶ παραβάσει νόμου, μὴ ἰσχύοντος πλέον· ἑπομένως ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ὡς δημοσία Ἀρχὴ, παρέβη τὸν νόμον, ἀφοῦ δὲ τυγχάνει ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὑπεύθυνος, διότι ἠνέχθη νὰ παραβιάσῃ τὸν νόμον. Ἀλλὰ γεννᾶται καὶ ἄλλο ἄτοπον, τὸ ὁποῖον κλονίζει τὴν πεποίθησιν τῶν πολιτῶν ἐπὶ τῆς Ἀρχῆς, τῆς ἐπιτετραμμένης τὴν διαχείρισιν τῆς δημοσίας ἀγωγῆς. Ἡ Εἰσαγγελία, λαμβάνουσα τὴν καταγγελίαν τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, δὲν ἠρεύνησε νὰ ἀνεύρῃ τὸν νόμον, ὅπως πεισθῇ, ἂν πράγματι παρεβιάσθησαν διατάξεις νόμου τινός, καὶ ἂν οἱ καταγγελθέντες ὑπόκηνται εἰς ποινικὴν καταδίωξιν, ἀλλ’ ἀμέσως ἐκάλεσε τοὺς καταγγελθέντας ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ἵνα δικασθῶσι. Καὶ ἐκ τῶν κληθέντων πολλοὶ μὲν ἀπηλλάγησαν, οὐχὶ διότι ἀνεγνώρισε τὸ Δικαστήριον, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ τιμωρῶν αὐτοὺς νόμος, ἀλλὰ διότι τὰ πρωτόκολλα, δι’ ὧν ἐβεβαιοῦτο ἡ δῆθεν ἐγκληματικὴ πρᾶξις αὐτῶν, δὲν ἦσαν τυπικῶς ἔγκυρα. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἕτεροι οἰνοπῶλαι, οἵτινες κατεδικάσθησαν, ἐνῷ νόμος δὲν ὑπῆρχε, τιμωρῶν αὐτούς. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῆς διοικήσεως, τοιαύτη δὲ καὶ ἡ διαχείρισις τῆς δημοσίας ἀγωγῆς! Καὶ ταῦτα γίνονται ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως ταύτης. Δὲν θέλετε, κύριοι Ὑπουργοί, νὰ ἀπαντήσετε, δὲν θέλετε νὰ δώσητε πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν; Τοῦτο εὐθύνει ὑμᾶς, τὴν δὲ σιωπήν σας θέλει κρίνει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὡς κρίνουσι καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες μὲ ἀκούουσιν.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 70,845 ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1888).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1888.—Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§144Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποία εἶναι ἡ ἔκτακτος κίνησις τῶν πολεμικῶν πλοίων, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐπῆλθεν ἀνάγκη νὰ ζητηθῶσιν αἱ πιστώσεις αὗται;

§145ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καθὼς γινώσκετε, τὰ «Ψαῤῥὰ» μετέβησαν εἰς Ὀδησσόν· αὐτὸ τὸ ταξείδιον δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὸ προβλέψωμεν, καθ’ ἣν στιγμὴν συνετάσσομεν τὸν Προϋπολογισμόν· ἕτερα δὲ ταξείδια ἐπίσης ἐγένοντο, τὰ ὁποῖα ἐπίσης δὲν προεβλέφθησαν.

§146ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξεν ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ «Ψαῤῥὰ» δὲν κατέπλευσαν εἰς ξένον λιμένα.

§147ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγένοντο περισσότερα ταξείδια τὸ παρελθὸν ἔτος ἀπὸ πᾶν προηγούμενον.

§148ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὰ 1886, 1885, 1884 δὲν ἔκαμον πολλὰ ταξείδια;

§149ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ναί, ἀλλὰ κατὰ τὰ 1886, 1885, 1884 ἦτο πολὺ ἀνωτέρα ἡ πίστωσις διὰ γαιάνθρακας.

§150ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἦτο τοσοῦτον τὸ ἀπόθεμα, τὸ ὁποῖον ἀφῆκεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1886, ὥστε ἤθελεν ἐξαρκέσει διὰ πολλὰ ἔτη.

§151ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ ἀπόθεμα αὐτὸ κατηναλώθη κατὰ τὸ 1886 καὶ 1887. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς ἄνευ δικαιολογητικῶν γενομένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δαπάνης ἐκ δραχμῶν 12,500 εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1885).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου ᾼΥΚΔ’ περὶ διοικήσεως τῆς Ζαππείου περιουσίας.—Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§153Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, καὶ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τροποποιεῖ, ὑπάρχει διαφορὰ διατάξεών τινων. Πρῶτον, ὅτι κατὰ τὸν νόμον, τὸν τροποποιούμενον, ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων εἶχεν αὐτὴ τὴν φυλακὴν τῆς περιουσίας τῶν Ὀλυμπίων, ἐνῷ τώρα, κατὰ τὴν τροποποίησιν, ἥτις ὑποβάλλεται, ἡ περιουσία τῶν Ὀλυμπίων μεταφέρεται εἰς τὸ Ταμεῖον τὸ Κεντρικὸν, ὑπὸ τὴν διαχείρισιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, τὸ ὁποῖον ἐνεργεῖ τὰς πληρωμὰς ἐκ τῆς περιουσίας τῶν Ὀλυμπίων. Κατὰ τῆς μεταβολῆς ταύτης οὐδὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω, ἂν καὶ κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἐναντίος τῆς συγκεντρώσεως εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα πασῶν τῶν περιουσιῶν τῶν διαφόρων σωματείων, ἢ τῶν διαφόρων ἠθικῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωσι περιουσίαν. Ἐπειδὴ ὅμως κατὰ τὸ παρελθὸν συνέβη κατάχρησις ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, φαίνεται ἡ μεταβολὴ αὕτη δεδικαιολογημένη, μολονότι ἡ κατάχρησις ἐκείνη ἤθελε δώσει εἰς ἡμᾶς τὴν αὐτὴν γνώμην καὶ περὶ τῆς ταμιακῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, διότι καὶ ἐν τῇ ταμιακῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους συνέβησαν ἐπανειλημμέναι καταχρήσεις. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ φαινομενικὸς λόγος τῆς συγκεντρώσεως ταύτης ἐπὶ τῆς περιουσίας τῶν Ὀλυμπίων εἶναι ἡ διαφύλαξις αὐτῆς ἀπὸ καταχρήσεων, δὲν ἀντιτίθεμαι, καὶ συνηγορῶ καὶ ἐγὼ νὰ γένηται δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη. Ἄλλη τροπολογία ὑπάρχει, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν θέλει συντάσσεσθαι κατὰ μῆνα Νοέμβριον, ὡς διετάσσετο ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ νόμου, ἀλλὰ κατὰ μῆνα Ὀκτώβριον, ἵνα ἐντὸς τοῦ ἔτους γίγνηται ἡ ἐξέτασις αὐτοῦ. Ἡ μεταβολὴ αὕτη διευκολύνει τὴν ἔγκαιρον τακτοποίησιν τῶν λογαριασμῶν τῶν Ὀλυμπίων, καὶ δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν. Ἄλλη τροποποίησις εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ προσωπικοῦ, τοῦ ἀσχολουμένου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων, διότι, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1887 ὑπῆρχε προσκεκολλημένος εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων εἷς γραφεὺς, ἐπὶ μισθῷ μηνιαίῳ ἑκατὸν δραχμῶν, καὶ εἷς κλητὴρ μὲ μισθὸν 70 δραχμῶν, κατὰ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον προστίθεται εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦτο καὶ εἷς γραμματεὺς, ἐπὶ μισθῷ δραχμῶν 200 κατὰ μῆνα. Παρετήρησα δὲ, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ ἔργα τοῦ γραμματέως δὲν προσδιορίζονται ἄλλα, εἰμὴ ἡ φυλακὴ τοῦ ὑλικοῦ τοῦ καταστήματος τῶν Ὀλυμπίων. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ὑλικὸν τοῦτο δὲν ὑπάρχει διαρκῶς ἐν τῷ καταστήματι, εἰμὴ μόνον κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν Ἐκθέσεων καὶ μέχρι τοῦ πέρατος αὐτῶν, τὸ δὲ ὑλικὸν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ ἄλλο χρονικὸν διάστημα θέλει ὑπάρχει ἐν τῷ καταστήματι, δὲν εἶναι πολύτιμον, ὑποθέτω, ὅτι ἠδύνατο νὰ οἰκονομηθῇ ἡ ἀνάγκη αὕτη ἄνευ τῆς προσθήκης τοῦ γραμματέως αὐτοῦ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς προεξελέγξεως τῶν λογαριασμῶν πρὸ τῆς παραπομπῆς αὐτῶν εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τάσσεται προθεσμία τρίμηνος, ἵνα ἐξετάζῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον τοὺς λογαριασμούς· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ Συνέδριον εἶναι βεβαρυμένον διὰ ποικίλων καὶ παμπόλλων ἀσχολιῶν, ἐνδέχεται νὰ μὴ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ τηρῶνται ἀκριβῶς αἱ προθεσμίαι αὐταί. Καλὸν λοιπὸν θὰ ἦτο, ἂν διετάσσετο ὑπὸ τοῦ νόμου, νὰ γίνηται προεξέλεγξίς τις ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ, ἵνα, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη προσωρινῶν μέτρων πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς περιουσίας τῶν Ὀλυμπίων ἀπὸ καταχρήσεων, διατάσσωνται ἐγκαίρως τὰ ἀναγκαῖα μέτρα.

§154ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ περὶ τοῦ προσωπικοῦ παρατήρησις τοῦ προαγορεύσαντος κατὰ τύπους εἶναι ἀκριβής, διότι ἀληθῶς ὁ νόμος, ὁ μεταῤῥυθμιζόμενος, δὲν περιλαμβάνει γραμματέα, ἀλλὰ μόνον γραφέα καὶ κλητῆρα, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν δὲν εἶναι ὀρθή, διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος ὁρίζει εἰς τὸν ταμίαν ἀποζημίωσιν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ταμιακῶν καθηκόντων. Ταμίας δ’ εἶναι κατὰ τὸν νόμον ἓν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅστις ὅμως δὲν ἐδέχετο νὰ ὑπηρετῇ ἐπὶ μισθῷ, διὸ μάλιστα καὶ ἐδίστασε νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν, ἀλλ’ ἐπείσθη, ὅτι δύναται, παραχωρῶν εἰς τὸν ἀπὸ ἐτῶν εὑρισκόμενον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Ἐπιτροπῆς λογιστήν, τὸν μισθόν, τὸν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενον ὑπὲρ αὐτοῦ, ν’ ἀναλάβῃ οὕτως αὐτὸς ὑπηρεσίαν κατὰ τὸν νόμον ἔμμισθον· καὶ οὕτως ἐγένετο. Τὸν μισθὸν ἄρα, τὸν ὁποῖον οὕτως ἐμμέσως ἐλάμβανεν ὡς λογιστής, θέλει λαμβάνει νῦν κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὡς γραμματεύς. Δὲν εἶναι δὲ ἀκριβές, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει ἀνάγκην γραμματέως· βεβαίως εἰς ἕνα γραφέα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῇ τις τὴν ἱκανῶς μεγάλην ὑπηρεσίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ γραφικὴν καὶ λογιστικήν, ἥτις προώρισται ν’ ἀναπτύσσηται ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, διότι τὸ ἵδρυμα τῶν Ὀλυμπίων εἶναι προωρισμένον εἰς ἀνάπτυξιν, καὶ βεβαίως θὰ ἦτο ἀπελπιστικόν, ἐὰν ἔμενεν ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκεται σήμερον, δηλαδὴ εἰς τὸ Ἄλφα. Λοιπὸν δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει λόγος ν’ ἀποκρουσθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦτο. Ὡς πρὸς τὴν ἐξέλεγξιν, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο λόγος, παρατηρῶ, ὅτι ἐν μέρει ἡ ἐπιθυμία τοῦ προαγορεύσαντος ἐκπληροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι λέγει ἐν ἄρθρῳ 3 τὸ νομοσχέδιον (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει κατ’ ἔτος ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον λογαριασμὸν τῶν εἰσπράξεων καὶ πληρωμῶν τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὅστις, ἀφοῦ παραβληθῇ πρὸς τὰ δημόσια βιβλία, παραπέμπεται ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, συνοδευόμενος μετὰ τῶν ἀναγκαίων στοιχείων τῆς ληψοδοσίας τῶν ταμιῶν, εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὅπερ ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἐξελέγχει αὐτὸν, καὶ ἐκδίδει τὴν ἀπόφασίν του, ἥτις δημοσιεύεται διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως».

§155Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ παραβολὴ πρὸς τὰ δημόσια βιβλία ἐνδεικνύει, ὅτι γίνεται ὁ ἔλεγχος μόνον τῶν ἐσόδων.

§156ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀκριβῶς εἶπον, ὅτι δὲν ἐκπληροῦται ἐντελῶς ἡ ἐπιθυμία τοῦ προαγορεύσαντος. Ἀλλ’ εἶναι βέβαιον, ὅτι γίνεται παραβολή τις, ἥτις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς προκαταβολικὴ ἐξέλεγξις. Ἀλλὰ κατόπιν ἔρχεται τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ ὁποῖον πιστεύω, ὅτι ἐντὸς τῶν τριῶν μηνῶν θὰ ἐκδίδῃ τὴν ἀπόφασίν του. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1889.

§158ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἐνθυμηθῇ νὰ μᾶς φέρῃ τὴν σημείωσιν τῆς παραγωγῆς τῆς ῥητίνης.

§159ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν εἰσέτι ἀκριβεῖς καὶ ἀπ’ εὐθείας πληροφορίας· ἔχομεν μόνον πληροφορίας ἐμμέσως. Ἐλπίζομεν μετά τινα χρόνον νὰ ἔχωμεν καὶ πληροφορίας ἀμέσως, διότι ἤδη διενεργεῖται στατιστική τις ἐργασία, ἥτις θέλει ἀπολήξει εἰς τοιαύτας πληροφορίας. Ὅ,τι ὅμως ἔχομεν σήμερον, εἶναι ὑπολογισμοὶ ἐξ ἀναλογίας πρὸς τὰς μισθώσεις. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ μίσθωσις δὲν ἀντιπροσωπεύει τὸ πραγματικὸν ποσὸν, διότι περιλαμβάνει τὰ ἔξοδα καὶ τὰ κέρδη τοῦ μισθωτοῦ, πρέπει δὲ νὰ τριπλασιάσωμεν ἴσως τὸ ποσὸν τῆς μισθώσεως, ἵνα ἔχωμεν τὴν ἀκριβῆ παραγωγήν. Κατὰ ταῦτα ὑποβάλλω πίνακα, ἀπολήγοντα, κατὰ τὰς ἐνδείξεις τῶν μισθώσεων, εἰς ἐτησίαν παραγωγὴν, ἀνερχομένην εἰς δύο ἑκατομμύρια καὶ 62 χιλιάδας ὀκάδας, ἥτις ὑποθέτω, ὅτι πρέπει νὰ τριπλασιασθῇ, ἵνα ἔχωμεν τὸν ἀληθῆ ἀριθμόν· τοὐλάχιστον τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη τοῦ Δασονομικοῦ τμήματος.

§160ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ συγκεντρώσῃ ὅλας τὰς ἰσχυούσας διατάξεις τῶν φορολογικῶν νόμων εἰς ἓν χαρτὶ τουλάχιστον, διότι πρέπει νὰ πιστεύσητε, ὅτι οὐδεὶς γνωρίζει τὸν φορολογικὸν νόμον, συμφώνως πρὸς τὸν ὁποῖον πληρόνει. Συνέβη εἰς ἕνα συμπολίτην μου νὰ τῷ γίνῃ πρωτόκολλον διὰ 200 δραχμὰς διὰ πρόβατα, χωρὶς νὰ ἔχῃ· προσέτρεξεν εἰς δικηγόρους, νὰ τῷ εἴπωσι, τί νὰ κάμῃ, καὶ δὲν ἠδύνατο κἀνεὶς νὰ τὸν βοηθήσῃ, διότι δὲν ἤξευρε κἀνεὶς, τί ἴσχυε περὶ τούτου· καὶ ἐπὶ τέλους κατωρθώθη καὶ εὑρέθη εἷς νόμος τοῦ 1868, διὰ νὰ εὑρεθῇ, ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ ἐγείρῃ ἀγωγὴν ἀποζημιώσεως κατὰ τοῦ ἀπαριθμητοῦ.

§161ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς μᾶς ἐπιτρέψωσι νὰ συγχωνεύσωμεν ἐν νόμῳ ἑνιαίῳ τοὺς νόμους, εἰς οὓς ἀναφέρεται τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον, πρέπει νὰ τὸ πράξωμεν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§162ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤθελεν εἶσθαι καλὸν, νὰ γίνῃ, ἂν οὐχὶ διὰ νομοθετικῆς ἐργασίας, ἀλλὰ δι’ ἁπλῆς ἐργασίας διοικητικῆς, συλλογὴ ὅλων τῶν ἐν ἰσχύει νόμων, διαταγμάτων καὶ ἐγκυκλίων, τῶν σχετικῶν πρὸς τὴν φορολογικὴν ἡμῶν νομοθεσίαν, πρὸς φωτισμὸν τῶν φορολογουμένων καὶ ἡμῶν αὐτῶν.

§163ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο δὲν ἀρκεῖ. Ἐγένετο δὲ τοῦτο πρὸ τριῶν ἐτῶν καὶ ἤδη καταρτίζεται πλήρης συλλογὴ, ἀποτελοῦσα τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τοὺς πίνακας, οὓς ἐλάβετε. Ἐλάβατε τοὺς πίνακας τοῦ φορολογικοῦ τμήματος διὰ τὸ ἔτος 1887, καὶ ἤδη ἑτοιμάζομεν τοὺς πίνακας διὰ τὸ 1888, πληρεστέρους τῶν τοῦ προηγουμένου ἔτους· ὡς εἰσαγωγὴν δὲ καταρτίζομεν τὴν ἀπαρίθμησιν πάντων τῶν νόμων καὶ τὴν διοικητικὴν, οὕτως εἰπεῖν, κωδικοποίησιν αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, πρέπει νὰ νομοθετηθῇ ἡ κωδικοποίησις, διότι ὑπάρχουσι νομοθετικαὶ τροπολογίαι καὶ καταργήσεις τῶν τροπολογιῶν, καὶ τροπολογίαι πάλιν τῶν τροπολογιῶν καὶ τῶν καταργήσεων, πάντων δὲ τούτων ἡ διοικητικὴ συγχώνευσις δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, διότι αὕτη ἐπιτρέπει εἰς τὸν διαφερόμενον, ἢ καὶ εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἀρχὴν, ὅπως ἀνατρέχῃ εἰς τὸν νόμον καὶ ἀμφισβητῇ τὸ κῦρος τῆς τοιαύτης συγχωνεύσεως. Ἵνα ᾖ ἀναμφισβήτητον τὸ κείμενον, πρέπει νὰ τύχῃ νομοθετικῆς κυρώσεως. Διὰ τοῦτο, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ, θέλομεν ὑποβάλει ἐν πρώτῃ εὐκαιρίᾳ νομοσχέδιον, περιλαμβάνον οὐχὶ πάντας τοὺς νόμους, τοὺς ἀφορῶντας εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους, ἀλλὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις τῶν ἐτησίων νόμων περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς, τὰς δυναμένας νὰ περιληφθῶσιν ἐν παγίῳ νόμῳ.

§164ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν ἐξευτελιστικὴν τιμήν, εἰς ἣν περιῆλθεν ἡ σταφίς, δὲν δικαιολογοῦνται τὰ δύο δεκατημόρια, τὰ ὁποῖα προσθέτει ὁ νόμος τοῦ 1887 καὶ ἅτινα καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν καὶ σήμερον. Εἶναι βέβαιον, Κύριοι, ὅτι οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας δὲν ἔχουν οἱ σταφιδοκτήμονες κατὰ τὴν τιμήν, ἣν ἔχει σήμερον ἡ σταφίς. Νομίζω ὅθεν, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ συμφέρον νὰ ἀφαιρεθῶσι τοὐλάχιστον τὰ δύο δεκατημόρια, τὰ ὁποῖα ἐδικαιολογοῦντο τότε, ὅτε εἶχε καλὴν τιμὴν ἡ σταφὶς, δὲν δικαιολογοῦνται ὅμως σήμερον, ἅτε ἐπιβαλλόμενα καθαρῶς ἐπὶ τῆς παραγωγῆς.

§165ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, ὡς ἁπτόμενον τοῦ ὅλου οἰκονομικοῦ συστήματος, καὶ ὑποχρεοῦν, ὅπως εἰσέλθωμεν εἰς τὸ ἐν γένει ζήτημα, τὸ φορολογικόν, εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους, εἰς τὸ ἰσοζύγιον, εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀναγκῶν, ἃς ὑπέχει σήμερον τὸ Δημόσιον, νομίζω, δὲ, ὅτι περὶ τούτων πρέπει νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι ἔχομεν ἐσχηματισμένην γενικήν τινα γνώμην, ἧς ἐπὶ τῇ βάσει λύομεν τὰ κατὰ μέρος ζητήματα. Δὲν δυνάμεθα ἐπὶ ἑκάστου κατὰ μέρος ζητήματος νὰ θέτωμεν εἰς συζήτησιν τὸ γενικὸν σύστημα, ἄνευ δὲ τῆς συζητήσεως περὶ τοῦ συστήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλωμεν ἐπὶ οὐσιωδῶν τὰ καθέκαστα.

§166ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐσχηματισμένη γνώμη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐδικαιολογεῖτο, ὅτε ἦτο ἐν καλῇ καταστάσει ἡ σταφίς· ἀλλ’ ὅπως ἐπὶ τῆς ῥητίνης εὑρίσκομεν τὴν τιμήν, εἰς τὴν ὁποίαν πωλεῖται, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς αὐτῆς κανονίζομεν τὸν φόρον, οὕτω καὶ ἡ σταφὶς πρέπει νὰ φορολογηθῇ κατὰ τὴν ἀγοραίαν αὐτῆς τιμήν. Τί! Θὰ φορολογήσητε πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐν ταῖς ἀποθήκαις, τὸ ὁποῖον θὰ ξυνίσῃ, ὑπάρχον ἐντελῶς ἀκαταζήτητον, καὶ ἴσως δὲν γίνῃ ἐξαγωγὴ ἐκ τοῦ φόβου τούτου καὶ ἐπὶ ταῖς ἐξευτελιστικαῖς ταύταις τιμαῖς; Θέλετε λοιπὸν, τὸ προϊόν τοῦτο νὰ τὸ φορολογήσητε ἐκτὸς τοῦ παγίου φόρου καὶ διὰ δύο δεκατημορίων προσθέτου; Ἡ φορολογία, ἐπαναλαμβάνω, τῶν δύο δεκατημορίων εἶναι φορολογία καθαρῶς, καθαρώτατα ἐπὶ τῆς παραγωγῆς αὐτῆς. Σήμερον οἱ σταφιδοκτήμονες δὲν θὰ ἔχουν οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας· ἂν θέλητε λοιπὸν νὰ φορολογήσητε τὰ ἀφορολόγητα, εἶσθε κύριοι νὰ τὸ πράξητε. Νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει σπουδαίως νὰ σκεφθῇ ἡ πλειοψηφία.

§167Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι, κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἰσχύουσιν αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1887 νόμου. Κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου τοῦ 1887, προσδιορίζεται αὐθαιρέτως ἡ ἀγοραία τιμὴ τῆς ῥητίνης, προσδιορίζεται δὲ οὕτω πως· λ. χ. δι’ ἅπαντας τοὺς δήμους τῆς Ἀττικῆς προσδιορίζεται ἡ τιμὴ εἰς 30 λεπτά, τῶν Μεγάρων εἰς 35, τῆς Αἰγίνης εἰς 40, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἡ τιμὴ αὕτη, ὁριζομένη ἐν τῷ νόμῳ, νομίζω, ὅτι εἶναι λίαν αὐθαίρετος, καὶ δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν τῆς ῥητίνης. Σήμερον λ. χ. ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης δὲν ὑπερβαίνει τὰ 20 λεπτά· ἐν τούτοις, κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, ὁ ὁποῖος προσδιορίζει παγίως τὴν τιμὴν, ὑποχρεοῦνται οἱ φορολογούμενοι νὰ πληρώσωσιν ἐπὶ τῇ βάσει προσδιορισμοῦ τιμῆς πολὺ ἀνωτέρας τῆς ἀγοραίας. Τὸ ἄτοπον τοῦτο εἶχε προίδει καὶ προλάβει ὁ νόμος τοῦ 1885, ὅστις ἐν ἄρθρῳ 4 ὥριζεν, ὅτι κατ’ ἔτος πρέπει νὰ προσδιορίζηται αὕτη ὑπὸ Ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἀπὸ τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ἀπὸ τὸν Εἰρηνοδίκην καὶ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου· δυστυχῶς ὅμως διὰ μεταγενεστέρου νόμου, τροποποιοῦντος αὐτὸν, κατηργήθη τὸ ἄρθρον 4, καὶ ἐπανήλθομεν εἰς ἓν παλαιὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶχε λειτουργήσει ἀπὸ τοῦ 1880, καὶ δι’ οὗ προσδιορίζεται ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ νόμῳ, καὶ ἑπομένως φορολογοῦνται οἱ πολῖται ἀδίκως, καθόσον, ὡς προεῖπον, ἐνῷ ἡ τιμὴ αὐτοῦ εἶναι 20 λεπτά, ὅπως ἐφέτος καὶ πέρυσιν, ὑποχρεοῦνται οἱ φορολογούμενοι, νὰ πληρώσωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τιμῆς πολὺ ἀνωτέρας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι δίκαιον νὰ ἐπανηρχόμεθα εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ σύστημα τοῦ νόμου τοῦ 1885 διὰ τὴν φορολογίαν τῶν προϊόντων τῆς γῆς, δηλαδὴ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης δι’ Ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, τοῦ Εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἐλπίζω ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποδεχθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, καθ’ ὅσον μάλιστα εἰδικώτερον ἐνδιαφέρεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπαρχία εἶναι ῥητινοφόρος, πλεῖστα δ’ ὅσα παράπονα ἐκεῖθεν ἀκούονται, ὡς ἐπίσης καὶ ἐξ Αἰγίνης, ὅπου λίαν αὐθαιρέτως προσδιωρίσθη ἡ τιμὴ εἰς 40 λεπτὰ κατ’ ὀκάν.

§168ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τιμὴ δὲν προσδιωρίσθη αὐθαιρέτως, διότι ἐν τῷ νόμῳ τῷ περυσινῷ, ὅπως καὶ ἐν τοῖς προηγουμένοις νόμοις, ἀφ’ ὅτου εἰσήχθη τὸ σύστημα τῆς ἐν τῷ ἐτησίῳ νόμῳ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς ἀναγραφῆς τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης, ὁ προσδιορισμὸς ἐγένετο κατὰ τοὺς μέσους ὅρους τοῦ παρελθόντος, συνδυαζομένους πρὸς τὰς πληροφορίας τῶν Οἰκονομικῶν Ἀρχῶν περὶ τῶν τρεχουσῶν τιμῶν. Ἠδύνατο καὶ ἐφέτος νὰ καταρτισθῇ πίναξ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῶν Ἀρχῶν, συνδυαζομένων πρὸς τὸν μέσον ὅρον τῆς παραγωγῆς τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν εἶχον ληφθῆ αἱ πληροφορίαι ἐγκαίρως· ἐμμένομεν ἄρα εἰς τὸν περυσινὸν πίνακα, τὸν κατὰ τὸ εἰρημένον σύστημα τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ μέσου ὅρου καταρτισθέντα. Τὸ σύστημα δὲ, τὸ ὁποῖον συνιστᾷ ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀπεδείχθη πλημμελές· ἐκτὸς τῶν μεγίστων καταχρήσεων, εἰς ἃς ἔδωκε χώραν τὸ σύστημα ἐκεῖνο, ὑπῆρχον δυσχέρειαι ἀκαταγώνιστοι περὶ τὴν μίσθωσιν, διότι, ἂν μὲν ἐγίνετο αὕτη πρὸ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης, ἐστερεῖτο βάσεως, ἂν δὲ πάλιν ἐγίνετο μετὰ τὴν παραγωγὴν, ὅτε κανονίζεται ἡ τιμὴ, τὸ μίσθωμα θὰ ἦτο ἐλάχιστον, διότι ἐγένετο ἡ συλλογὴ τῆς ῥητίνης ἄνευ ἐπιτηρήσεως τοῦ μισθωτοῦ, ἥτις εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις, εἰς ἣν οὗτος ἀφορᾷ, ἀπαιτῶν, ἵνα μισθώσῃ ἐγκαίρως, ὅπως παρασκευασθῇ πρὸς τὸ ἔργον αὑτοῦ, πρὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν γίνεται ἔναρξις τῆς συλλογῆς.

§169ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§170ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας ἐπαρχίας, ἐξ ἧς κατάγομαι, ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ ῥητίνη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ τὸ προπαρελθὸν εἶχε τιμὴν ἐλάσσονα καὶ τῶν 23 λεπτῶν κατ’ ὀκάν. Τοῦτο εἶναι βεβαιωμένον ἐπισήμως. Ὀφείλει δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν τιμὴν τῆς ῥητίνης κατὰ τὸ 1887 καὶ τὸ 1888, διὰ νὰ εὕρῃ τὸν μέσον ὅρον· διότι, ὅπως ἔχει προσδιορισθῇ ὁ μέσος ὅρος, ὅπως εἶπον οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ὀρθῶς, ἡ τιμή, ἣν ὁρίζει ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι ἡ ἀκριβής· ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης εἶναι ὑπερβολικώτατος· οἱ δὲ ῥητινοσυλλέκται ὁμολογουμένως, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ῥάλλης, εἶναι ἡ ἀπορωτέρα τάξις τῆς κοινωνίας, εἶναι δὲ κατ’ ἀνάγκην ἀπορωτέρα τάξις, διότι οὐδὲν ἄλλο προϊὸν ἔχει· ὅπου παράγεται ἡ ῥητίνη, εἶναι τόπος μὴ καλλιεργήσιμος, καὶ οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται ν’ ἀσχοληθῶσιν εἰς οὐδὲν ἄλλο ἔργον. Ὅταν λοιπὸν ὁ ῥητινοσυλλέκτης ἀποκλειστικὸν ἔργον ἔχῃ αὐτὸ, τοῦ νὰ συλλέγῃ ῥητίνην, ὑπάγηται δὲ εἰς τοιαύτην βαρεῖαν φορολογίαν, βεβαίως δὲν εἶναι δικαία ἡ φορολογία, οὔτε ὑπάρχει ἰσότης φορολογικὴ, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ῥάλλης, διότι ἄλλοι βιομήχανοι φορολογοῦνται ἐλαφρότερον, αὐτοὶ δὲ βαρύτερον, καθόσον καὶ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον δίδουσιν, εἶναι ὑπερβολικόν· ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐκκαθαρίσωμεν, τί συλλέγει ὁ ῥητινοσυλλέκτης καὶ τί ἐκκαθαρίζεται ὡς καθαρὸν κέρδος, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι δὲν ἀπομένει εἰς αὐτὸν, εἰμὴ ἐλάχιστον, καὶ ἐν τούτοις ὁ ῥητινοσυλλέκτης ἐξ αὐτοῦ καὶ μόνου ἐλπίζει ν’ ἀποζήσῃ. Δὲν ὑποδεικνύω τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ, ὅπως κατορθωθῇ, νὰ ἐξισωθῇ ἡ φορολογία τῆς ῥητίνης πρὸς τοὺς λοιποὺς φόρους· αὐτὸ ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ἀλλὰ τὴν παρακαλῶ, ἐπειδὴ εἰσέτι δὲν ἐψηφίσθη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐξεύρῃ τινὰ τρόπον πρὸς δικαίαν καὶ ἴσην ἐπιβολὴν τοῦ ἀνωτέρω φόρου, εἴτε λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὸν νόμον τοῦ 1888, εἴτε ἄλλον τινὰ τρόπον ἐξευρίσκουσα, πρὸς πλήρωσιν τῆς ἀνάγκης ταύτης, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ἀδικώτατα φορολογεῖται ἡ τάξις αὕτη τῶν ῥητινοσυλλεκτῶν, διαμαρτύρομαι δὲ κατὰ τῆς ἀνίσου καὶ βαρείας ταύτης φορολογίας, διότι ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν, ἐκ τῆς ὁποίας παράγεται ἱκανὴ ποσότης ῥητίνης, καὶ παρακαλῶ καὶ αὖθις τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα σκεφθῇ σοβαρῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἀδικεῖται τὰ μέγιστα ἡ τάξις τῶν ῥητινοσυλλεκτῶν.

§171ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον κατελόγισαν οἱ κύριοι Βουλευταὶ εἰς τὸν τρόπον τῆς φορολογίας τῆς ῥητίνης, ἔγκειται εἰς πᾶσαν παγίαν φορολογίαν· τὸ ἐλάττωμα τοῦτο ἔγκειται καὶ εἰς τὸν φόρον τῆς σταφίδος, περὶ οὗ πρὸ ὀλίγου ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας. Εἶναι παγία ἡ φορολογία τῆς σταφίδος, καὶ ἐπειδὴ ἡ σταφὶς ἐφέτος πωλεῖται εὐθηνότερον ἢ κατὰ τὸ παρελθὸν ἢ κατὰ τὰ ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα προσδιωρίσθη ὁ ὅρος τοῦ παγίου φόρου, ἐννοεῖται, ὅτι ἐπιπίπτει βαρύτερος ὁ φόρος ἐφέτος ἢ ὅσον ἐπέπιπτε πέρυσι καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ φόρου· ἀλλ’ ἐὰν ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐπιπίπτῃ τοιοῦτος, ἐπὶ τῆς ῥητίνης ἐπιπίπτει ὀλιγώτερον βαρὺς, διότι ἐπὶ τῆς σταφίδος ὁ φόρος εἶναι ἀπολύτως πάγιος, ἐνῷ ἐπὶ τῆς ῥητίνης δὲν εἶναι ἀπολύτως πάγιος, ἀλλὰ μεταβάλλεται κατὰ τὸν μέσον ὅρον τοῦ παρελθόντος καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐνεστώσης παραγωγῆς. Ὁ πάγιος φόρος ἔχει πολλὰ πλεονεκτήματα, ἔχει ὅμως τὸ ἐλάττωμα, ὅτι δὲν παρακολουθεῖ τὰς τιμὰς τοῦ προϊόντος καὶ ἑπομένως, ἐνῷ κατ’ ὄνομα εἶναι ἐπὶ ὅρῳ τινὶ, πράγματι εἶναι ἄλλοτε ἐπὶ ἀνωτέρῳ ὅρῳ καὶ ἄλλοτε ἐπὶ κατωτέρῳ. Ὅ,τι δύναται νὰ παρηγορήσῃ τοὺς ἀφορῶντας ἰδίως εἰς τὰ τῆς ῥητίνης, εἶναι, ὅτι τὸ ἐλάττωμα τοῦτο μετριάζεται ἐν τῷ φόρῳ τῆς ῥητίνης διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ μέσου ὅρου τοῦ παρελθόντος, συνδυαζομένου ἑκάστοτε πρὸς τὰς ἐκτιμήσεις τῆς ἐνεστώσης παραγωγῆς. Τοιαύτη ἀναθεώρησις δὲν χωρεῖ ἐν τοῖς ἄλλοις παγίοις φόροις, οἵτινες εἶναι πολυάριθμοι ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ....

§172ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι μόνον δὲν ἐλήφθησαν διὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ μέσου ὅρου τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν τοῦ 1887 καὶ 1888, ἀλλ’ ἐλήφθη καὶ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκτὸς τοῦ φόρου, τὸ τοῦ ἔτους 1884, καὶ ἐκεῖνο φέρει τὴν δυσαναλογίαν.

§173ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι βάσις τοῦ ὅρου ἡ ὑποτιθεμένη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Εἰς τὸν μέσον ὅρον τοῦ παρελθόντος, ὅστις εἶναι πάγιος, ἐπιπροστίθεται ἐτησίως ἡ ἐκτίμησις κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν γίνεται ἡ ἀναθεώρησις, ὅρος δὲ τοῦ φόρου εἶναι ὁ μέσος τῶν δύο τούτων παραγόντων.

§174ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§175ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅ,τι εἶπον, εἶναι, ὅτι ὁ πάγιος φόρος ἔχει πολλὰ πλεονεκτήματα, τῶν πλεονεκτημάτων δὲ τούτων ἀπολαμβάνουσι καὶ οἱ ῥητινοσυλλέκται, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὑποκείμενοι εἰς τοιοῦτον φόρον, ἀλλ’ οὗτοι ἀπολαμβάνουσι τῶν πλεονεκτημάτων τούτων ἐπὶ ζημίᾳ μεγαλειτέρᾳ, διότι αἱ διακυμάνσεις τῆς σχέσεως τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος πρὸς τὸν φόρον εἶναι ὡς πρὸς αὐτοὺς μᾶλλον ἀπότομοι ἢ ὡς πρὸς τοὺς ῥητινοσυλλέκτας, ἕνεκα τοῦ μετριασμοῦ, ὃν ἐπάγεται εἰς τὰ τῆς ῥητίνης ἡ ἐν τῷ ἐτησίῳ νόμῳ ἀναθεώρησις τοῦ ὅρου, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς πληροφορίας τῶν Ἀρχῶν περὶ τῶν τιμῶν τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἐπὶ τῶν ἄλλων ὅλων παγίων φόρων, οὐδεμία γίνεται ἀναθεώρησις, οὐδεὶς ἐπέρχεται μετριασμὸς διὰ τῆς προσθήκης εἰς τὸν ὅρον τὸν πάγιον ὅρου, μεταβαλλομένου κατὰ τὰς διακυμάνσεις τῶν τιμῶν. Ὅταν αἱ τιμαὶ ἐκπίπτωσιν, ὡς συμβαίνει ἤδη ὡς πρὸς τὴν σταφίδα, ἡ ἀντίθεσις εἶναι ἐπαισθητή. Ἀφοῦ περὶ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ἠρνήθημεν νὰ μεταβάλωμεν τὰ κείμενα, ἐπιτρέπεται νὰ μεταβάλωμεν αὐτὰ ὡς πρὸς τὴν ῥητίνην; Βεβαίως οἱ παραγωγοὶ σταφίδος ἔχουσι σήμερον ἀνάγκην ἀνακουφίσεως, ὡς ἐκ τῶν ζημιῶν, ἃς ὑφίστανται, ἀλλὰ καὶ ἀσχέτως πρὸς ταύτας, ἡ ἔκπτωσις τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος ὑπαγορεύει, πρὸς διατήρησιν τῆς ἀρχικῆς ἀναλογίας τοῦ φόρου πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ προϊόντος, τὸν μετριασμὸν τοῦ ὅρου τοῦ παγίου φόρου, καὶ ὅμως ἀπεφάνθημεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ θίξωμεν ἐφέτος, ὡς ἐκ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, τῶν οἰκονομικῶν, τὸ σύστημα τῆς φορολογίας· ἀλλ’ ἀφοῦ οὐδὲν πράττομεν περὶ τῆς σταφίδος, ἀφοῦ οὐδὲν πράττομεν περὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τοῦ οἴνου, περὶ ὧν πρέπει νὰ προνοήσωμεν εὐθὺς, ὡς αἱ περιστάσεις ἐπιτρέψωσι τοῦτο, νομίζω, ὅτι οὐδὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν καὶ περὶ ῥητίνης, καίτοι καὶ περὶ αὐτῆς, ἐὰν ἐξακολουθήσωσιν αἱ τιμαὶ οὕτως ἐκπίπτουσαι ὡς πέρυσι καὶ προπέρυσι, πρέπει, ὅταν ἡ κατάστασις τὸ ἐπιτρέψῃ, νὰ ληφθῇ τις πρόνοια πρὸς μετριασμὸν τοῦ φόρου, μεγαλείτερον τοῦ ἐπερχομένου διὰ τῆς κατὰ τὰ κείμενα ἀναθεωρήσεως.

§176Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐλπίζω, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅ τε ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ ὁ ἐκ Μεσσηνίας, οἱ ὁποῖοι ἠγόρευσαν, συστήσαντες τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ τὴν μεταβολὴν τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας τῆς ῥητίνης, ὅτι δὲν προσεδόκων, ὅτι διὰ τῆς συστάσεως ταύτης ἤθελον ἐπιτύχει τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον εἶχον. Οὐδ’ ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ἀνέρχομαι διὰ ν’ ἀγορεύσω περὶ τοῦ φόρου, τοῦ πληρονομένου νῦν ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἔχω προσδοκίαν, ὅτι θέλω πείσει τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα συναινέσῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τούτου. Χρεωστῶ ὅμως καὶ ἐγὼ, ὡς ἐχρεώστουν καὶ οἱ μνημονευθέντες ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου, νὰ ἐκθέσωμεν τὰς γνώμας ἡμῶν, νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι αἱ γνῶμαι ἡμῶν στηρίζονται ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης, ὅτι αἱ γνῶμαι ἡμῶν ἐπιβάλλονται ὑπὸ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἀφήσωμεν τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ πράξωσιν, ὅ,τι ἂν θέλωσιν. Ἡμεῖς ἐκπληροῦμεν τὸ καθῆκόν μας, καὶ ἔχομεν ἥσυχον τὴν συνείδησίν μας διὰ τοῦτο. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας παρέστησε τὴν ἐξαιρετικὴν κατάστασιν, εἰς ἣν περιήχθησαν οἱ παραγωγοὶ τῆς σταφίδος, καὶ ἐσύστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν κατάργησιν τῶν δύο δεκατημορίων τοῦ φόρου, τὰ ὁποῖα προσετέθησαν κατὰ τὸ 1887 ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ προϊόντος τούτου. Ὁ Πρωθυπουργὸς ἔδωκεν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, δηλοῖ, ὅτι ἐπιθυμεῖ ν’ ἀποφύγῃ τὴν πρότασιν, διότι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν προέβαλε, δὲν ἔχει οὐδεμίαν σπουδαιότητα. Ὁ Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἡ ἔρευνα τῆς ἰσότητος καὶ τοῦ δικαίου τοῦ φόρου τῆς σταφίδος συνδέεται μὲ γενικὰς μελέτας, ἐνόει δὲ, ὡς ὑποθέτω, μελέτας, εἴτε τὴν ἀναζήτησιν τῆς ἀναλογίας, ἣν πρέπει νὰ ἀναζητῇ ὁ νομοθέτης μεταξὺ τοῦ φόρου, τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τούτου τοῦ προϊόντος, καὶ τοῦ φόρου, τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τῶν ἄλλων προϊόντων, ὅπως πάντα τὰ προϊόντα ὑπάγωνται εἰς τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν τοῦ φόρου, εἴτε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους. Καὶ τελευταῖον, ζητῶν ν’ ἀποφύγῃ τὴν πρότασιν τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν Ἀττικοβοιωτίας περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης, προέβαλεν ἄλλην τινὰ θεωρίαν, ὅτι ὁ φόρος ῥητίνης, ὡς καὶ ὁ φόρος σταφίδος εἰσὶ φόροι πάγιοι, ἑπομένως ὡς τοιοῦτοι διαφέρουσιν ἀπὸ τοὺς κατ’ ἔτος προσδιοριζομένους, διότι οἱ πάγιοι φόροι δύνανται νὰ καταλήγωσι καὶ εἰς ὄφελος τῶν φορολογουμένων, ὡς δύνανται νὰ καταλήξωσι καὶ εἰς ζημίαν αὐτῶν. Κατὰ τὴν θεωρίαν ταύτην, ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἅπαξ νομοθετηθῇ πάγιός τις φόρος, δὲν ἔχει καθῆκον πλέον νὰ ἐρευνήσῃ εἰς ποίαν ἀναλογίαν περιέρχεται ἑκάστοτε τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, τοῦ ἐπιβαλλομένου παγίως πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος, ἀλλὰ πρέπει νὰ διατηρῇ ἀμετάβλητον τὸν πάγιον φόρον, καὶ ἐὰν κινδυνεύωσιν οἱ παραγωγοὶ τοῦ προϊόντος ἐκείνου νὰ καταστραφῶσιν. Ἡ θεωρία αὕτη μοὶ φαίνεται πρωτάκουστος, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα προσδιορίζεται κατ’ ἔτος τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐπὶ ἑκάστου τῶν προϊόντων, διὰ νὰ διατηρῆται πάντοτε ἡ ἰσότης μεταξὺ τῶν φόρων καὶ ἡ ἀναλογία αὐτῶν πρὸς ἀλλήλους, ἥτις ἤθελεν ἐκλίπει ἕνεκα τῶν διακυμάνσεων, εἴτε τῶν ἐξόδων τῆς παραγωγῆς, εἴτε τῶν ἀγοραίων τιμῶν τῶν προϊόντων. Ἐὰν ἦτο ἀληθὴς ἡ θεωρία τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἦτο περιττὸν νὰ ψηφίσωμεν ἐφέτος νόμον περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς, ὁ ὁποῖος νὰ περιλαμβάνῃ καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν εἰρημένων προϊόντων, διότι προσδιωρίσθη ἤδη αὐτὸ ἐφάπαξ. Ἐν τούτοις, ἐρευνῶν τὸν φόρον τῆς σταφίδος, εὑρίσκω αὐτὸν, ὄχι μόνον καταπονοῦντα τὴν παραγωγὴν, ἀλλὰ καὶ συντελοῦντα εἰς τὴν ἐπίτασιν τῆς ἀπογνώσεως, εἰς ἣν περιῆλθον οἱ καλλιεργηταὶ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, τοῦ πληρονομένου κατὰ χιλιάδα ἐπὶ τῆς σταφίδος, συνίστατο μέχρι τοῦ 1887 εἰς 13 καὶ 15 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1887 προσετέθησαν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ δύο δεκατημόρια, καὶ οὕτως ἀνεβιβάσθη ὁ ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρος ἀπὸ 13 δραχμῶν εἰς 15 καὶ 60)00, καὶ ἀπὸ 15 δραχμῶν εἰς 18. Ἐν ὅσῳ ἡ σταφὶς ἐπωλεῖτο πρὸς 200 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, ὁ φόρος οὗτος εἶχεν ἀναλογίαν πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος ὡς 9 πρὸς 100. Ἀλλ’ ἡ ἀναλογία αὕτη ἦτο μεγάλη, καὶ ἡ φορολογία ἐπαχθὴς, διότι ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος δὲν παρίστα τὴν καθαρὰν πρόσοδον τοῦ παραγωγοῦ τῆς σταφίδος, ἀλλὰ τὴν ἀκαθάριστον. Ἡ ψηφισθεῖσα μάλιστα συγχρόνως τότε αὔξησις τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου ἐπέτεινεν ἐπὶ μᾶλλον τὸ ἐπαχθὲς τῆς φορολογίας, καὶ καθίστα ταύτην ἐπαχθεστάτην, διότι καὶ ἡ αὔξησις αὕτη ηὔξανε τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας τοῦ προϊόντος, ἀφοῦ ὁ οἶνος πανταχοῦ σχεδὸν χρησιμεύει ὡς συμπλήρωμα τοῦ ἡμερομισθίου τῶν ἐργατῶν. Ἀλλὰ νῦν, ὅτε αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος ἐξέπεσαν εἰς 100 καὶ εἰς 110 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, ὅτε, ὡς εἷς φίλος μοὶ λέγει ταύτην τὴν στιγμήν, καὶ ἡ τιμὴ αὕτη τῶν 110 δραχμῶν δὲν εὑρίσκεται, ποία ἀποβαίνει ἡ ἀναλογία τοῦ πληρονομένου φόρου τῶν 18 δραχμῶν πρὸς τὴν τιμὴν τῶν 110 δραχμῶν; εἰς 16% καὶ πλέον. Εἶναι δ’ ἀνήκουστον καὶ ἀποτρόπαιον, νὰ φορολογῶμεν πρὸς 16% τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον τοῦ πολυτιμοτέρου ἀληθῶς, ἀλλ’ ἀκροσφαλεστάτου προϊόντος τῆς χώρας, καθ’ ἣν μάλιστα ὥραν αἱ περὶ τὴν κατανάλωσιν αὐτοῦ δυσχέρειαι καθιστῶσιν αὐτὸ ἀζήτητον ἐν ταῖς ἀγοραῖς, καὶ ἀπειλοῦσιν ἀληθῆ ὄλεθρον εἰς τοὺς παραγωγούς αὐτοῦ. Ἐξακολουθοῦντες νὰ φορολογῶμεν τὴν σταφίδα τοσούτῳ βαρέως, δίδομεν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς αὐτῆς τὸ δικαίωμα, νὰ ἐγκαλῶσιν ἐπὶ ἀσπλαγχνίᾳ τὴν Κυβέρνησιν τῆς πατρίδος των, ἐνῷ πρό τινων ἑβδομάδων ὁ Πρωθυπουργός, ὡς ἂν συνηγωνίζετο πρὸς τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων μερῶν, οἵτινες παρίστων εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀμηχανίαν τῶν συμπολιτῶν των παραγωγῶν, μᾶς ἀπήγγελλε λόγους ἐπὶ λόγων, ἵνα δείξῃ, ὅτι δῆθεν μεριμνᾷ περὶ τῶν καλλιεργητῶν τοῦ προϊόντος τούτου. Τώρα δὲ, ὅτε δὲν πρόκειται περὶ συναγωνισμοῦ εἰς λόγους, ἀλλὰ ζητεῖται νὰ ψηφίσωμεν μικρὰν, ἐλαχίστην ἀνακούφισιν αὐτῶν, προβάλλει, τοτὲ μὲν, ὅτι εἶναι πάγιος ὁ φόρος, τοτὲ δὲ, ὅτι πρέπει νὰ προβῇ εἰς γενικὰς μελέτας. Τελευτῶν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶπον ταῦτα, οὐχὶ ἵνα πείσω τὴν Κυβέρνησιν, τὴν πάντοτε δυσμενῶς προσενεχθεῖσαν πρὸς τοὺς καλλιεργητὰς τοῦ προϊόντος τούτου, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου, ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ἂν καὶ ἦμαι, ὡς εἴρηται, πεπεισμένος, ὅτι οὐδεὶς ἀκούει ἡμᾶς, διότι εἴμεθα οἱ ὀλιγώτεροι. Καὶ ὅμως δὲν πρέπει νὰ διστάσωμεν νὰ προβάλωμεν ῥητὴν πρότασιν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, διὰ τῆς καταργήσεως τῶν δύο δεκατημορίων, ὡς καὶ περὶ μεταβολῆς τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας τῆς ῥητίνης, ὅπως νομοθετηθῇ αὖθις τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῆς φορολογίας τοῦ προϊόντος τούτου ἐνομοθετήθη, τῇ ἐμῇ προτάσει, κατὰ τὸ 1885.

§177ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν ὑπάρχουσιν αἱ ἀναγκαῖαι πληροφορίαι πρὸς εὕρεσιν τοῦ μέσου ὅρου τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης, καὶ ἐπειδὴ ἡ Βουλή, σχεδὸν σύσσωμος, τοὐλάχιστον καὶ ἡ πλευρὰ ἐκείνη, (δεικνύει τὴν δεξιὰν) ἀντεπροσωπεύθη διὰ τοῦ κ. Χαλκιοπούλου, δίδει τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης εἶναι εὐτελής, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπραττε δίκαιον ἔργον, ὑποβιβάζουσα τὴν ἐν τῷ νόμῳ τιμὴν αὐτῆς· καὶ ἂν δὲν θέλῃ νὰ πράξῃ τοῦτο γενικῶς, ἂς τὸ πράξῃ διὰ τοὺς δήμους ἐκείνους, ἐν οἷς ἡ ῥητίνη, ὡς εἶπον χθὲς, φορολογεῖται βαρύτατα. Εἰς τοὺς δήμους τῆς Αἰγιαλείας καὶ Πατρῶν καὶ εἰς τοὺς δήμους Οἰνοῦντος καὶ Θεραπνῶν τῆς Λακεδαίμονος ἡ ῥητίνη φορολογεῖται πρὸς 52 λεπτά. Ἂς ληφθῶσιν ὡς μέσος ὅρος τὰ 40 λεπτά. Τοῦτο συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ δεχθῇ. Δὲν θὰ ἐπέλθῃ δὲ κἀμμία μεγάλη διαφορὰ εἰς τὸ ἐκ τῆς ῥητίνης ἔσοδον.

§178ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐνθαῤῥύνομαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι ἤκουσα καὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης παράπονα περὶ τῆς καταστάσεως τῶν φορολογουμένων. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ἡ ἐκφρασθεῖσα ἰδέα περὶ τῆς στενοχωρίας, εἰς ἣν εὑρίσκονται αἱ φορολογούμεναι κλάσεις, περιορίζεται εἰς μίαν ἐκ τῶν μικροτέρων ἐξ αὐτῶν. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅμως, ὅτι καὶ περὶ τῶν ἄλλων φορολογουμένων τάξεων διὰ τῶν ἀμέσων φόρων, τοιαύτη ἐπικρατεῖ ἰδέα, καὶ ὅτι εἰς τὴν αὐτὴν μὲ τοὺς ῥητινοπαραγωγούς, παραδέχονται, ὅτι εὑρίσκονται, στενόχωρον θέσιν καὶ οἱ σταφιδοπαραγωγοί, καὶ οἱ γεωργοί, καὶ οἱ κτηνοτρόφοι, διότι ὅλαι αὐταὶ αἱ τάξεις φορολογοῦνται βαρέως, χωρὶς νὰ δύνανται ν’ ἀποφύγωσι τὴν πληρωμὴν τῶν ἐπαχθῶν φόρων, διότι δὲν δύνανται νὰ ἐγκαταλείψωσιν, ἢ ἐλαττώσωσι τὰ φορολογούμενα ἀντικείμενα, ἅτινα ἀποτελοῦσι τὴν περιουσίαν αὑτῶν. Ὅλαι αἱ τάξεις αἰσθάνονται τὸ βάρος τῆς ἀμέσου φορολογίας, ὅπερ ἐπιτείνεται ἔτι μᾶλλον διὰ τῶν ἐμμέσων φόρων, τῶν αὐξανόντων τὴν τιμὴν τῶν παρ’ αὐτῶν καταναλισκομένων εἰδῶν. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν, νὰ σκεφθῶμεν γενικώτερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀμέσων φόρων. Ἡ γνῶσις δὲ, ἣν ἔχομεν, τῆς πραγματικῆς καταστάσεως τῶν φορολογουμένων διὰ τῶν ἀμέσων φόρων, μᾶς ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον, νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν γενομένην πρότασιν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ῥητίνης καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἀμέσους φόρους, προτείνομεν δὲ τὴν κατάργησιν τῶν πέρυσι προστεθέντων δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων καὶ ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς. Ἡ προσθήκη τῶν δύο δεκατημορίων ἀπέδειξεν εἴς τινας φόρους ἐλάττωσιν ἀποδόσεως. Αὔξησις δὲ παρετηρήθη εἰς τὸν φόρον τῶν ζώων, κυρίως ἕνεκα τῆς μεταβολῆς τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας, τῆς ἀντικαταστάσεως δηλαδὴ τῶν δηλώσεων τῶν καταμετρήσεων, διὰ τοῦ διανεμητικοῦ συστήματος. Ἂν δὲ παρατηρῆται κατὰ τὸ 1888 αὔξησίς τις εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν φόρων τούτων, πρέπει ν’ ἀποδώσωμεν τοῦτο κατὰ μέγα μέρος εἰς τὴν καλὴν ἐσοδείαν τῶν γεννημάτων καὶ εἰς ἄλλους λόγους, ἐπὶ τῆς ἐξακολουθητικῆς ὑπάρξεως τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα νὰ βασισθῶμεν. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκτείνω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως. Δὲν εἶναι σήμερον ἡ στιγμὴ κατάλληλος διὰ τὸ θέμα τοῦτο. Ἐπειδὴ ὅμως συζητοῦμεν περὶ τῶν ἀμέσων φόρων, ἠκούσθησαν δὲ φωναὶ καὶ ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως κατ’ αὐτῶν, θεωρῶ καλὸν, νὰ ἐξετάσωμεν αὐτοὺς γενικώτερον, καὶ νὰ μὴ περιορισθῶμεν εἰς μόνον τὸν φόρον ἐπὶ τῆς ῥητίνης.

§179ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα, λαβὼν ὑπ’ ὄψει μόνον τὸν φόρον τῆς ῥητίνης, δὲν ἤμην δὲ ἐδῶ, ὅτε ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὸν φόρον τῆς ῥητίνης, εἶπον τί ἐγνώριζον. Εἶπον, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης κατὰ τὸ ἔτος 1887 καὶ 1888, ὅπως ἐξευρεθῇ ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης· ἔκαμον δὲ τὴν παρατήρησιν ταύτην, διότι εἶχον ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι ὁ φόρος τῆς ῥητίνης εἶναι ἐλάχιστον ἔσοδον, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἐλαττώσει κατά τι τοῦτον, βεβαίως δὲν θὰ ἐπηρεάζοντο ποσῶς τὰ οἰκονομικὰ μέτρα αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τῆς σταφίδος, (θόρυβος) ἢ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἢ τῶν ζώων, ποῖα θὰ ἦναι τὰ ἀποτελέσματα; θὰ ἦναι ὅλως διαφορετικὰ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προσδοκᾷ ἡ Κυβέρνησις· καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ὑποδεικνύει τὰ μέτρα ταῦτα, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ὑποστηρίξωμεν αὐτὴν, ψηφίζοντες τὰ νομοσχέδια, ὅσα θεωρεῖ αὕτη συντελεστικὰ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν καὶ τακτοποίησιν τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης, καὶ ἐζήτησα νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ δίκαια παράπονα τῶν ῥητινοσυλλεκτῶν. Ἐὰν συγκρίνῃ τις τὴν φορολογίαν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ῥητινοσυλλέκτας, μετὰ τῆς ἐπιβαλλομένης εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας καὶ τοὺς κτηνοτρόφους, θέλει εὕρει μεγάλην ἀνισότητα, διότι ἡ μὲν σταφὶς εἶναι προδήλως μεγίστης ἀξίας προϊόν καὶ ἀποφέρει πλοῦτον...

§180ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἀπατᾶσθε.

§181ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ παραγωγὸς τῆς σταφίδος δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ ῥητινοσυλλέκτης...

§182ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζετε τὰ πράγματα.

§183ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ πρότασις περὶ ἐλαττώσεως ὅλων τῶν φόρων, ἣν ἔκαμεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, εἶναι εὐρυτάτη καὶ ἀσύμφορος, καὶ ὡς τοιαύτη εἶναι ἀπαράδεκτος. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι, ὅστις προτείνει κατάργησιν φόρου, βεβαίως εὐχαριστεῖ τὸν λαὸν, καὶ οὐδεὶς ἀρνεῖται τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων, ἀλλὰ δυνάμεθα ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ψηφίσωμεν ἐλάττωσιν φόρων τοσούτῳ γενικῶν; Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν προτείνουσιν οἱ κύριοι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι βεβαίως πολὺ εὐχάριστος εἰς τὸν λαὸν, καὶ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν, ἀλλ’ οἱ προτείνοντες ὀφείλουσι νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει, ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Βεβαίως εὐκόλως δύναταί τις νὰ λέγῃ: προτείνω ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τοῦ φόρου τῶν ζώων, τῶν οἰκοδομῶν κλπ. Αὐταὶ εἶναι λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἀκούονται εὐχαρίστως· ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος χρόνου αἱ τοιαῦται προτάσεις. Ἡ πρότασίς μου ἀφεώρα μόνον εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ νόμου περὶ ῥητίνης, καὶ κατά τι εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐνόησα ποτὲ, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν καὶ πάντας τοὺς λοιποὺς φόρους, διότι τότε ἤθελεν ἐπέλθει μεγίστη δυσχέρεια εἰς τὸ Κράτος.

§184ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§185ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον ἴσως ὑποβάλει καὶ ἐγὼ ἰδέαν τινὰ περὶ ἐλαττώσεως κἀνενὸς φόρου, σχετικῶς πρὸς τοὺς φορολογουμένους, ἀλλ’ ἐνόμισα, ὅτι θὰ ἦτο ἀληθῶς εἰρωνεία, τὴν ὁποίαν ἤθελέ τις προσθέσει εἰς τοὺς φορολογουμένους ἐκείνους, καὶ εἰς τὴν τύχην αὐτῶν, κατόπιν τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπηύθυνεν, εὐθὺς ἐν ἀρχῇ, εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρέστησεν, ὅτι οὐδεμία συζήτησις δύναται νὰ γίνῃ περὶ τούτου· καὶ ὅταν ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπαντᾷ, εἶπεν ὅτι δὲν ἀπαντᾷ, οὐχὶ διότι δὲν θέλει ν’ ἀπαντήσῃ, ἀλλὰ διότι ἔχομεν ἓν σύστημα, καὶ τοῦτο τὸ σύστημα διατηροῦμεν· ἑπομένως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔθεσεν ἐκποδὼν ἐκ τῶν προτέρων τὸ δυνατὸν τῆς οἱασδήποτε συζητήσεως ἐπὶ οἱασδήποτε φορολογίας, διότι ἐκ τῶν προτέρων ἀποκρούει πᾶσαν ἰδέαν· ἀποβλέπει εἰς ἓν ἰσοζύγιον· «ἂν μοὶ ἀφαιρέσητε 100,000 δραχμῶν, λέγει, τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὸ σύστημά μου· λοιπὸν δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ οἱανδήποτε συζήτησιν». Καὶ ἐννοῶ μὲν προτείνοντας τὰς τροπολογίας τοὺς Βουλευτὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ εὐλαβῶνται τὸ σύστημά των, ἀλλ’ ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ἡ ὁποία δὲν ἐννοεῖ νὰ θέσῃ εἰς ἀμφισβήτησιν τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Τώρα ὅμως ἤκουσα, ὅτι ὁ προτείνας ἐλάττωσιν φόρου λέγει, ὅτι αὐτὸς ἐπρότεινε διὰ τὴν ῥητίνην, ὡς ἔχων ῥητινοσυλλέκτας ἐκλογεῖς, ἀλλ’ ὅταν σᾶς ἀκούῃ νὰ προτείνητε ἐλάττωσιν φόρου, σχετιζομένου μὲ τὰς ἰδικάς σας ἐπαρχίας, δὲν δύναται, παρὰ νὰ ἐπιτιμήσῃ τὸ σύστημά σας. Θέλετε νὰ περιποιηθῆτε τὸν λαὸν, σᾶς λέγει, καὶ προτείνατε ἐλάττωσιν δύο δεκατομμυρίων, ἵνα ἀνακουφισθῶσιν ὅλαι αἱ τάξεις, ἐνῷ ἐγὼ ἐπρότεινα μόνον διὰ τοὺς ῥητινοσυλλέκτας συνεπαρχιώτας καὶ ἐκλογεῖς μου, διότι γνωρίζετε, πόσον ἄδικος εἶναι ἡ φορολογία, ἀλλὰ προτιμῶ νὰ μὴ διαταράξω τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠξίωσε νὰ θέσῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητῶμεν, διότι διαταράσσομεν τὸ σύστημα, δὲν εἶναι ἀρχὴ βάσιμος, οὐδὲ σκοπὸς εἶναι τελικὸς τὸ ἐκ παντὸς τρόπου ἐπιτυγχάνειν τὸ ἰσοζύγιον, διότι οὕτω τὸ πολυτιμότερον ἔργον τῆς Βουλῆς ματαιοῦται. Οὐδὲν δικαιότερον τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν πρὸ μικροῦ, περὶ ἐλαττώσεως φόρων, ἐπιβαρυνόντων πτωχὰς κοινωνικὰς τάξεις.

§186ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν προαγορεύσαντα συνάδελφον. Μὲ κατηγορεῖ, ὅτι ἐγὼ, ὡς ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας, ἐν ᾗ παράγεται ῥητίνη, εἶχον τὸ ἐνδιαφέρον νὰ ὑποστηρίξω ἐλάττωσιν τοῦ φόρου αὐτῆς, ἀδιαφορῶν περὶ τῶν φόρων ἄλλων ἐπαρχιῶν· ἀλλ’ ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. συνάδελφος, καὶ τὸ γνωρίζει, ἀλλὰ δὲν θέλει νὰ τὸ εἴπῃ, διότι ἀνήκει εἰς γειτονικὴν ἐπαρχίαν, ὅτι ἀντιπροσωπεύω νομὸν, εἰς τὸν ὁποῖον παράγονται καὶ δημητριακοὶ καρποὶ, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπάρχουσι καὶ ἀροτριῶντα κτήνη καὶ κτηνοτροφία μεγίστη, ἀλλὰ δὲν ὑπεστήριξα τὴν ἐλάττωσιν ἄλλων φόρων, ἀλλὰ μόνον τοῦ ἐπὶ τῆς ῥητίνης, ὅπως παύσῃ ἡ ἀνισότης τοῦ φόρου τούτου πρὸς τὸν φόρον ἄλλων προϊόντων. Ὁ φόρος τῆς ῥητίνης εἶναι ἄνισος, βαρύτατος, καὶ ὁ κ. συνάδελφος ἔρχεται νὰ μὲ ἐλέγξῃ ἐπὶ ἀσυνεπείᾳ ἢ δημοκοπίᾳ· τοιαῦτα ἐλαττώματα δὲν τὰ ἔχω, ἴσως αὐτὸς νὰ μὴ ἀγνοῇ τοιαύτας πολιτικὰς κερδοσκοπίας. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ δημοκοπήσω, ὑποστηρίζων τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου. Ἐὰν ἤθελον νὰ δημοκοπήσω, ἠδυνάμην νὰ ὑποστηρίξω καὶ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ζώων, πλὴν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, διότι ἀληθῶς δὲν παράγεται σταφὶς ἐν τῷ νομῷ, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω, ἀλλ’ οἱ ἄλλοι φόροι βαρύνουσι τὸν τόπον μου ἐπαισθητῶς, καὶ ἠδυνάμην νὰ ὠφεληθῶ πολιτικῶς, ὑποστηρίζων τὴν κατάργησιν καὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλ’ ἀπέναντι τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, τοῦ νὰ ἔχωμεν ἀληθὲς ἰσοζύγιον, ἕνεκα τῶν ἀναγκῶν, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται τὸ Κράτος, δὲν φέρομεν τοιαύτας προτάσεις, οὔτε τὰς ὑποστηρίζομεν, φερομένας παρ’ ἄλλων. Μὲ ἤλεγξαν, ὅτι ἐψήφισα τὴν πίστωσιν τοῦ Σπάρταλη. Μάλιστα, ἐψήφισα ταύτην, διότι ἐν πεποιθήσει ἐπίστευον, ὅτι ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ· δὲν ἐνόουν ποτὲ νὰ ἀρνηθῇ τὸ Δημόσιον χρέος, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ πληρώσῃ εἰς τοὺς δανειστάς του· δὲν ἐννοῶ ποτὲ νὰ φθάσῃ τὸ Δημόσιον εἰς τοιοῦτον σημεῖον χρεωκοπίας, ὥστε νὰ ἀρνῆται νὰ πληρώσῃ τοὺς δανειστάς του. Ὅθεν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὴν πίστωσιν τοῦ Σπάρταλη ἐν πεποιθήσει ἐψήφισα, φρονῶν, ὅτι ἐξυπηρετῶ τὰ συμφέροντα τῆς Πατρίδος. Καὶ ὠφείλοντο νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τὸν Σπάρταλην τὰ ζητηθέντα χρήματα. Τί δὲ ἐζητεῖτο; Ἡ ἐπιστροφὴ τῶν χρημάτων, τῶν ἀδίκως κατασχεθέντων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἐζητεῖτο μικρά τις ἀποζημίωσις, μικρά τις προμήθεια, καὶ θέλουν νὰ μὲ ἐλέγξουν, διότι ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς πιστώσεως τοῦ Σπάρταλη. Βεβαίως θέλουν νὰ δημοκοπήσουν οἱ ταῦτα λέγοντες.

§187ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον. Ἡ παροῦσα φορολογία δὲν ἐπιβάλλεται μόνον ἐφέτος, ἀλλ’ ἐπεβλήθη καὶ κατὰ τὸ 1887 καὶ κατὰ τὸ 1888, ἐν τούτοις οὐδεὶς εἶπέ τι ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν τότε, διότι ἡ σταφὶς εὑρίσκεται εἰς τιμὴν τοιαύτην, ὥστε δὲν κατεστρέφετο ἡ παραγωγὴ, ὁ δὲ συνάδελφος ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ὁ φόρος, ἐπιβαλλόμενος ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, εἶναι ὡς τὸ ἄτομον, ὅπερ ἤθελεν ἐπιχειρήσει νὰ τρέφηται ἐκ τῶν ἰδίων αὑτοῦ σαρκῶν. Ἔπρεπε δὲ νὰ μὴ ὁμιλῇ περὶ ζητημάτων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι καλῶς πληροφορημένος. Θὰ ἔκαμνε καλλίτερον νὰ ἀκούῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὰ πράγματα καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν κατεδέχθησαν, οὔτε ἔλαβον ἀνάγκην ποτὲ νὰ κερδοσκοπήσωσιν ἐπὶ τῆς συνειδήσεως τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν, ὡς πρὸ πολλοῦ ἡ πολιτικὴ ἡμῶν ἱστορία μαρτυρεῖ. Ὡς ἐκεῖνος γνωρίζει τὰ τῆς ῥητίνης, παραγομένης ἐν τῷ τόπῳ αὐτοῦ, καὶ ἐπρότεινε τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας αὐτῆς, οὐδεὶς δὲ τῷ ἐμέμφθη πολιτικὴν κερδοσκοπίαν, οὕτως ἔπρεπε, κατ’ ἐμὲ, νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ὤφειλε νὰ ἀποδώσῃ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους συναδέλφους αὐτοῦ τὰ αὐτὰ δικαιώματα, τὰς αὐτὰς ἀξιώσεις. Ἐν τούτοις ὡς πόρισμα τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν προέτεινα, διατυπῶ τὴν πρότασίν μου, «νὰ καταργηθῶσι τὰ δύο δεκατημόρια τὰ ἐπὶ τῆς σταφίδος», ἡ πρόσθετος δηλαδὴ αὕτη φορολογία. Ἐπὶ τούτου δὲ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§188Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν ἐπὶ τῆς φορολογίας τῆς ῥητίνης, προτείνω νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν νόμον τοῦ 1885, δηλ. εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου ἐκείνου καταρτιζομένης.

§189ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἔγγραφον τὴν πρότασίν μου.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Καραπάνου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Προτείνομεν τὴν κατάργησιν τῶν προστεθέντων κατὰ τὸ ἔτος 1887 δύο δεκατημορίων ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων».

§191ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Δι’ ἀναστάσεως.

§192ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπάνου λέγουσιν Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Ἄρχεται ἡ κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν ψηφοφορία).... (διάλογοι ἐν τῇ ἀριστερᾷ).

§194ΡΑΛΛΗΣ. Τί ψηφοφορεῖται;

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία.

§196Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τί ψηφοφορεῖται;

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καραπάνου.

§198Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ τὴν ἀκούσωμεν.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ (ἀναγινώσκει). «Προτείνομεν τὴν κατάργησιν τῶν προστεθεισῶν κατὰ τὸ ἔτος 1887 δύο δεκατημορίων ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων».

§200ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι καλῶς συντεταγμένη ἡ πρότασις· πρόκειται μόνον περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων καὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς. Συνετάχθη κακῶς ἡ πρότασις.

§201ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπεβάλατε, κύριε Καραπάνε, ἰδιόγραφον πρότασιν εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ ἐπ’ αὐτῆς ἤρχισε ψηφοφορία.

§202ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀδιάφορον. Πρόκειται περὶ τῶν ζώων καὶ περὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς.

§203ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ....(θόρυβος).

§204ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Μὴ ἐπιτρέπετε, κύριε Πρόεδρε. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κκ. Παπαγιαννακοπούλου καὶ Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 81· ἐκ τούτων 5 εἶπον Ναί, 63 εἶπον Ὄχι, καὶ 13 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ κ. Καραπάνου ἀπεῤῥίφθη.

§206ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ἐπιδιορθωθῇ ἡ πρότασις, προστιθεμένων εἰς αὐτὴν τῶν ἑξῆς: «τῶν ἀμέσων φόρων, τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφερομένων».

§207ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Αὐτὸ ἐννοεῖται, βεβαίως.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μισυρλῆς ὑπέβαλεν ἑτέραν πρότασιν· προτείνει τὴν κατάργησιν τοῦ προσθέτου φόρου τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἀλλὰ ἡ πρότασις αὕτη δὲν δύναται νὰ ψηφοφορηθῇ, διότι ἐμπεριέχεται εἰς τὴν πρῶτον ψηφοφορηθεῖσαν.

§209ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι δά! (γέλως).

§210ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὴν πρότασιν ταύτην συγχωνεύεται ἡ ἄλλη πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον μετ’ ἄλλων συναδέλφων, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ δύο δεκατημόρια ἐπὶ τῆς σταφίδος, διότι ἡ πρότασις ἡ μεγαλειτέρα περιλαμβάνει καὶ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης.

§211Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει μία πρότασις, ἡ ὁποία φέρει ὑπογραφὰς πολλῶν συναδέλφων· ἡ πρότασις αὕτη ἔχει δύο ἄρθρα· τὸ πρῶτον ἄρθρον πραγματεύεται περὶ τῆς μεταβολῆς τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν κανονίζεται ὁ φόρος τῆς ῥητίνης, τὸ δεύτερον περὶ τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος· τὸ δεύτερον ἄρθρον τῆς προτάσεως ταύτης καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. Μισυρλῆ εἶναι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα· λοιπὸν νὰ συγχωνευθῶσι.

§212ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§213ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψα τότε μετὰ τῶν ἄλλων, ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μου καὶ ἐνώπιον αὐτῶν θὰ δώσω λόγον. Τὸ πρόγραμμα ἡμῶν ἀφεώρα εἰς οἰκονομίας, καὶ τοιαύτας ἐπεδιώκομεν. Ἐλθόντες ἐνταῦθα, ἐπείσθημεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπραττε πᾶν τὸ δυνατὸν, ὅπως ἐπιτύχῃ οἰκονομίας διοικητικῶς διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς διὰ δανείων τροπῆς τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἐντὸς τοῦ περιβόλου τῆς Βουλῆς ἐπείσθημεν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἦτο παρεσκευασμένη, οὐδὲ εἶχεν, οὔτε ἔχει ἀκόμη καὶ ἤδη, ὡρισμένον τι σχέδιον, ἵνα διαδεχθῇ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ κυβερνήσῃ τὸν τόπον, καὶ διὰ τοῦτο προθύμως καὶ ἐκ πεποιθήσεως ὑπηρετοῦντες τὴν πατρίδα μας, ἠκολουθήσαμεν καὶ θὰ ἀκολουθῶμεν πιστῶς τὸν ἄνδρα τοῦτον (δεικνύει τὸν κ. Τρικούπην), ὅστις προωρίσθη εὐτυχῶς ἵνα διοικήσῃ τὴν Ἑλλάδα.

§214ΤΖΑΝΕΣ. Ἂν δὲν ὡμίλει ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς κ. Ῥάλλης, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν συνάδελφόν μου κ. Παπαλέξην, δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, διότι ἔμαθον νὰ ἵσταμαι ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων μου πάντοτε, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦμαι, καὶ ὑπὸ οἱανδήποτε ἐνέργειαν καὶ ἂν ὑπόκημαι· θέλω δώσει τὴν ψῆφόν μου, καὶ ἐνώπιον τῆς κάλπης θέλω δώσει τὸν λόγον τῶν πράξεών μου. Ἐνθυμοῦμαι, ὁπόταν ὁ κ. Ῥάλλης, Ὑπουργὸς τοῦ κ. Τρικούπη....

§215ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ὄχι τοῦ Τρικούπη.

§216ΤΖΑΝΕΣ. ... ὅταν, βλέπων εἰς τὰ ἀκροατήρια, ἔλεγεν: «ἰδοὺ οἱ γεωργοὶ Μεσσήνιοι, ἐκβάλετέ τους ἔξω, χειροκροτοῦσι, ταράττουσι τὴν Βουλήν»· καὶ ἐνθυμοῦμαι τὸν κ. Ῥάλλην, ὅτε ὑπεστήριζε τὸν κ. Τρικούπην, καὶ περιήρχετο τὰς Ἀθήνας ἐν ἁμάξαις, ἔχων ἐν χερσὶ τοὺς ὀβελούς, ἀνηρτημένους μετὰ ἀμνῶν ὀπτῶν, καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὁπότε διὰ σημαιῶν καὶ βεγγαλικῶν φώτων καὶ εἰκόνων καὶ σαλπίγγων καὶ τυμπάνων ὑπεστήριξεν ἐκεῖνον, τοῦ ὁποίου τὸ οἰκονομικὸν σύστημα εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ ὀνομάσω τότε ὀλέθριον...

§217ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖτε.

§218ΤΖΑΝΕΣ. Εἰσῆλθον ἐν τῇ Βουλῇ, Βουλευτὴς τῆς εὐρείας περιφερείας, ὡς ἀντιπολιτευόμενος, εἰργάσθην ὡς ἀντιπολιτευόμενος νὰ εἰσέλθω ἐν αὐτῇ, καὶ ἐπέτυχον. Δὲν ἐνθυμοῦμαι τῆς φράσεως, τῆς ὁποίας ἔκαμε χρῆσιν ὁ μεγαλείτερος τῆς Εὐρώπης ἀνὴρ, ὁ Βίσμαρκ, κατηγορηθεὶς ἐσχάτως, ὅτι ἐγκαταλιπὼν τὰς ἰδέας του, ἐγένετο ὑπεράλπειος, δὲν ἐνθυμοῦμαι, λέγω, τῆς φράσεως γερμανιστὶ, ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι τὴν ἔννοιαν αὐτῆς, δηλαδὴ, ὅτι μόνον τὸ «βῶδι πάει ἴσια» (ἱλαρότης). Ἐννοούμεθα, κύριοι Βουλευταὶ, διότι σᾶς γνωρίζομεν καὶ μᾶς γνωρίζετε, καὶ ἕκαστος ἔχει τὰς πεποιθήσεις του. Ἐγὼ, ὅστις ὠνόμασα τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τοῦ κ. Τρικούπη ὀλέθριον, ἐγὼ προσεχώρησα πρὸς ὑποστήριξιν αὐτοῦ, ἀπελπισθεὶς ἀπ’ ἐκείνην τὴν πτέρυγα, (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) διότι βλέπω τοὐλάχιστον, ὅτι κἄπως εἶναι συμπεπηγμένον, συντεταγμένον καὶ κατεστρωμένον, ἔστω καὶ ἐσφαλμένον, ἐὰν ὑποτεθῇ, καὶ τὸ ἀκολουθῶ ἐν πεποιθήσει, καὶ θέλω νὰ ἴδω, ἐὰν τὸ σύστημα τοῦτο θὰ εὐδοκιμήσῃ, θὰ προκόψῃ, ἢ θ’ ἀποτύχῃ· καὶ νομίζω, ὅτι, πολιτευόμενος οὕτω ἐν τῇ Βουλῇ, ὑπηρετῶ τὴν πατρίδα μου, διότι ἐξ ἀντιθέτου, ἐὰν δὲν ὑπηρετήσω καὶ δὲν ὑποστηρίξω ἓν οἱονδήποτε σύστημα, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπηρετῶ τὴν πατρίδα μου, ὅτι τὴν βλάπτω, καὶ μάλιστα, ὁπόταν βλέπω τὴν Ἀντιπολίτευσιν, οὕτω χαλαρῶς συντεταγμένην, οὕτω διεστῶσαν, ὥστε νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπελπισθῶ, καὶ ἀπηλπίσθην. Δὲν νομίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος ἕκαστος τῶν παρακαθημένων εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην νὰ δίδῃ πρὸς τοὺς ἄλλους συναδέλφους λόγον τῶν πεπραγμένων ὑπ’ αὐτοῦ· ἕκαστος εἶναι κύριος τῶν πράξεών του καὶ ὑπέχει τὴν εὐθύνην αὐτῶν. Καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ δώσωμεν λόγον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μας, καὶ τότε θὰ εἴπωμεν πρὸς αὐτοὺς τοὺς λόγους, δι’ οὓς ὑπεστηρίξαμεν τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν· καὶ θὰ εἴπωμεν μετὰ θάῤῥους, καὶ ἐὰν ἀποτύχῃ τὸ σύστημά της, ὅτι ἐπεδιώξαμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν καὶ ὑπεστηρίζομεν σύστημα, ὅπερ ἐπὶ τέλους ἀπέτυχεν, ἀλλ’ ὅμως σύστημα πλῆρες καὶ οὐχὶ ἀκανόνιστον καὶ ἀβέβαιον. Ἀλλ’ ἐν τούτοις, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ ἂν πλανηθῶμεν, τίς δὲν πλανᾶται; Ἐὰν ὅμως τὸ σύστημα τοῦτο προκόψῃ, εὐδοκιμήσῃ εἰς τὴν ἐφαρμογήν του καὶ καταδειχθῇ τελεσφόρον ὑπὲρ τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, τότε οἱ ἐκλογεῖς μας θὰ δικάσωσι μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν (δεικνύει καὶ τὰς δύο πτέρυγας). Καὶ νομίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἀληθῶς ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ δύναμις αὕτη, ἡ νομιμωτάτη κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ δύναμις, ἥτις χρησιμεύει ὡς ὁ χαλινὸς εἰς περιστολὴν τῶν ἁλμάτων τοῦ θηλυμανοῦς ἵππου τῆς Συμπολιτεύσεως, ἡ δύναμις αὕτη, ἥτις εἶναι τεταγμένη νὰ ἐπισκοπῇ καὶ ἐφορεύῃ καὶ ἐλέγχῃ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖ ἡ δύναμις αὕτη τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος καὶ ποσῶς δὲν εἰσφέρει εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, ἐὰν δὲν ἀφίνῃ, προσέξατε, Κύριοι, τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἐπαγγέλλεται, ὅτι ἐξυπηρετεῖ μίαν οἰκονομικὴν πολιτικὴν, ἐὰν δὲν ἀφίνῃ, λέγω, τὴν Κυβέρνησιν, νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ πέρατος τῶν σκέψεών της. Μὴ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ἐξυπηρετεῖτε τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, ὁπόταν ἔρχησθε καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καταναλίσκητε ὁλοκλήρους ὥρας, φέροντες τὰς πλέον ῥυπαρὰς ὑποθέσεις εἰς τὸ Κοινοβούλιον (θόρυβος ἐν τῇ ἀριστερᾷ)...

§219ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὴ παρεκτρέπεσθε.

§220ΤΖΑΝΕΣ. Νομίζω, λέγω, ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖτε τὸν τόπον σας, ὁπόταν σεῖς διὰ τῶν τοιούτων πράξεών σας καθιεροῦτε προηγούμενον ἀνήθικον, ὅπερ εὔχομαι νὰ μὴ ἀποβῇ κατὰ τῶν συμφερόντων καὶ τῆς ἠθικῆς τοῦ τόπου, διότι μέχρι τοῦδε, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσητε, ἐφέρατε εἰς τὴν Βουλὴν ζητήματα ἐπιβλαβῆ, ἀντικείμενα πρὸς τὴν ἠθικήν.

§221ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ποῖα; Τὰς ἐπιστολὰς ἐκείνας;

§222ΤΖΑΝΕΣ. Τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μὴ τὰ λησμονῆτε, διὰ τῶν ὁποίων σκοπίμως παρεκωλύσατε τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου. Αἱ ἐπιστολαὶ αἱ ἰδικαί μου εἰσὶν ἐπιστολαὶ καθαραί· ἐγὼ ἐξήγησα, ποῖαι εἶναι αἱ ἐπιστολαί μου· ἐγὼ εἶπον, ὅτι, ἐὰν ἠκολούθουν τὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσατε σεῖς, προσκομίζοντες εἰς τὴν Βουλὴν ἐμπιστευτικὰς ἐπιστολάς, ἤθελον φανῆ ὄχι εὐάρεστος πρὸς πολλοὺς ἐξ ὑμῶν, καὶ ἤθελον τρέψει εἰς φυγὴν ἐπίσης ἐξ ὑμῶν οὐκ ὀλίγους· κατέχω ἐπιστολάς, ἐπίσης ἐμπιστευτικάς, ἐνοχοποιούσας δὲ ὄντως πράξεις οὐχὶ ἠθικάς, ἀλλ’ εἶπον, δὲν τὸ ἔπραξα, οὔτε τὸ πράττω, διότι οὔτε ἡ ἀνατροφὴ ἀνδρός, ὅστις παρακάθηται ἐδῶ, οὔτε ἡ ἠθικὴ τὸ ἐπιτρέπει. Λοιπὸν, κύριοι Βουλευταί, ἔχων τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών μου, θὰ καταψηφίσω τῆς προτάσεως, καίτοι ἀνήκω εἰς σταφιδοφόρον νομὸν, διότι ἡ πρότασις ἀφορᾷ καθαρῶς εἰς δημοκοπίαν, μηδαμῶς ἀνακουφίζουσα τὴν θέσιν τῶν ἡμετέρων συμπολιτῶν.

§223ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ, Κύριοι, εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Τζάνε, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι· γνωρίζω ὅμως, ὅτι ὁ κ. Τζάνες καί τινες Βουλευταὶ τῆς Μεσσηνίας, ἐκλεχθέντες ἀντιπολιτευόμενοι, ἠναγκάσθησαν κατόπιν, κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, νὰ ἔλθωσιν εἰς συνενόησιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τότε νὰ ὑποσχεθῶσι τὴν φιλίαν των εἰς αὐτὴν, φοβούμενοι ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς δήμων τινῶν, ὁ δὲ κ. Παπαλέξης, ἔχων μίαν σπουδαίαν ὑπόθεσιν μεταξὺ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ Δικαστήρια, (ἀπέραντον δάσος ἐξ ἐθνικῶν γαιῶν) ὑπεσχέθη εἰς αὐτὴν φιλίαν τότε, ὅτε τῷ ἐδόθη ὑπόσχεσις παρὰ τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς αἰσίας ἐκβάσεως τῆς ὑποθέσεώς του αὐτῆς, καὶ ἀμέσως ἐτράπη εἰς φυγὴν ἀπὸ τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μεταστὰς εἰς τὰς τάξεις τῆς Συμπολιτεύσεως, ἔνθα ἤδη εὑρίσκεται. Αὐτοί εἰσι, Κύριοι, οἱ λόγοι, οἵτινες ἠνάγκασαν τὸν κ. Παππαλέξην νὰ μεταστῇ εἰς τὰς τάξεις τῆς Συμπολιτεύσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Παπαλέξης δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀρνηθῇ, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ διαψεύσῃ.

§224ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Ἔχει λάθος μέγα ὁ κ. Βουλευτής...

§225ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν λανθάνω ποτέ! (ἱλαρότης).

§226ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. .. καὶ θεωρῶ ἀναξιοπρεπὲς ν’ ἀπαντήσω εἰς ταῦτα. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι, ὅτε ἦλθον ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, ἦλθον οὐχὶ ὡς φίλος τοῦ κ. Δηλιγιάννη.

§227ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἕνεκα τῆς γενικωτέρας προτάσεως, ἣν ὑπέβαλον πρὸ ὀλίγου. Τὴν γενικωτέραν ταύτην πρότασιν ὑπέβαλον ἐν πεποιθήσει, ὅτι αἱ διὰ τῶν ἀμέσων φόρων φορολογούμεναι τάξεις βαρέως φέρουσιν αὐτοὺς καὶ πιέζονται πράγματι παρ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ, τοιαύτην ἔχων γνώμην ἐν γένει περὶ τῶν τάξεων, τῶν φορολογουμένων διὰ τῶν ἀμέσων φόρων, δὲν δύναμαι νὰ κρύψω, ὅτι ὅλως διάφορον θεωρῶ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἔχει τὸν αὐτὸν χαρακτῆρα, ὃν ἔχει ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν ἄλλων προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων, ἅτινα ἀφορᾷ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Ἡ σταφὶς εἶναι προϊόν, συνδεόμενον οὐ μόνον μετὰ τῆς εὐπορίας, ἢ μὴ, τῶν παραγόντων αὐτὴν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῆς νομισματικῆς ἡμῶν θέσεως καὶ μετὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐν γένει ζητήματος τοῦ τόπου. Ἐὰν πιέσωμεν διὰ βαρείας φορολογίας τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ παρεμποδίσωμεν τὴν παραγωγὴν τῆς σταφίδος, δὲν προσβάλλομεν μόνον τὴν τάξιν, τὴν παράγουσαν αὐτὴν, ἀλλὰ βλάπτομεν γενικώτερα συμφέροντα τοῦ τόπου διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ κυρίου προϊόντος τῆς ἐξαγωγῆς αὐτοῦ. Ἕνεκα τούτου νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἡ δέουσα σημασία εἰς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, καὶ διακριθῇ τοῦτο τοῦ γενικωτέρου ζητήματος, περὶ οὗ ἐψηφίσαμεν πρὸ ὀλίγου. Διὰ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς σταφίδος πρόκειται νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ παραγωγὴ καὶ ἐξαγωγὴ προϊόντος, ὅπερ ἀμέσως ἐπηρεάζει τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν καὶ νομισματικὴν κατάστασιν τῆς χώρας.

§228ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ ἀναψυχὴ εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας διὰ τῆς προτάσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ ἐψήφιζον καὶ ἐγὼ ὑπὲρ αὐτῆς· ἀλλ’ εἶναι ἐλάχιστος ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ὑποβαλλομένης προτάσεως πρόκειται νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοῦ προϊόντος τούτου. Ἐὰν ἐπροτείνετο νὰ ἀφαιρεθῇ ὁλόκληρος ὁ φόρος διὰ τὰ ἔτη τὰ δυστυχῆ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς προτάσεως αὐτῆς....

§229ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὑποβάλετε τοιαύτην πρότασιν.

§230ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Τοιαύτην πρότασιν τὴν ἐννοῶ, καὶ δύναμαι νὰ τὴν ὑποβάλω. Ἤδη ὅμως θεωρῶ, ὅτι ἡ πρότασις, ὅπως ἐτέθη, πρόκειται νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον κατὰ ποσὸν ἀληθῶς γελοῖον, διότι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι οὐδεμίαν θὰ αἰσθανθῶσιν ἀναψυχὴν μὲ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο φράγκων κατὰ χιλιάδα.

§231ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Οἱ ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους τυφλώνει ὁ φατριασμὸς καὶ δὲν ἀφίνει αὐτοὺς, νὰ κρίνωσι τὰ πράγματα ὑπὸ τὴν ἀληθῆ αὐτῶν ἔποψιν, ἔπρεπε νὰ σιωποῦν καὶ ὄχι νὰ ἔρχωνται ἐδῶ καὶ νὰ χαρακτηρίζουν προτάσεις, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ συνειδότος εἰλικρινοῦς πρὸς τὸν πενόμενον λαόν. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐχρειάζετο μεγάλη δόσις πατριωτισμοῦ, διὰ νὰ ἀρνηθῇ τις τὴν φατρίαν, προκειμένου περὶ τῆς ἀνακουφίσεως ταύτης. Ὅλοι γνωρίζομεν, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι· ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι οἱ σταφιδοκτήμονες δὲν θὰ ἔχωσι τὸν Φεβρουάριον οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας. Ὅλοι γνωρίζομεν, τὴν πενίαν, ἥτις ἐπικρατεῖ, καὶ τὴν νάρκην, ἐντεῦθεν καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν τοῦ τόπου. Μᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ὅτι ὁ φόρος τῶν δύο δεκατημορίων εἶναι ἀσήμαντος, καὶ διὰ τοῦτο θέλει καταψηφίσει τῆς προτάσεως. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, ὡς ἔχουσι τὰ τῆς σταφίδος, πληρέστατα δεδικαιολογημένη εἶναι ἡ ὁλοσχερὴς κατάργησις τῆς ἐπὶ τοῦ προϊόντος φορολογίας. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι τοιαύτη πρότασις, καίπερ τοιαύτην ἔχουσα σημασίαν, δὲν ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν νὰ γένηται ἀποδεκτὴ παρὰ πλειοψηφίας, ὑποστηριζούσης Κυβέρνησιν, ἧς βάσις τοῦ πολιτικοῦ προγράμματος εἶναι εἴσπραξις καὶ μόνον χρήματος, πρὸς ἐπίτευξιν τῶν γνωστῶν ἰσοζυγίων. Φρονῶ, ὅμως, ὅτι ἔπρεπε περισσότερον νὰ συλλογίζηται, ὅταν ἔμελλε νὰ ὁμιλήσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. συνάδελφος. Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, ἦτο ὁ φόρος τῶν δύο δεκατημορίων ἀσήμαντος, βεβαίως δὲν θὰ ἐπέμενεν ἡ Κυβέρνησις. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἡ πρότασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι γελοία· λέγω, ὅτι εἶναι γελοία ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει αὐτόν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, δὲν ἦτο ἁρμόζον νὰ προσπαθῇ νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα, λέγων, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν δυνάμεθα νὰ παράσχωμεν πλήρη ἀνακούφισιν, δέον νὰ μὴ παράσχωμεν οὔτε τὴν προτεινομένην μικράν. Ἀλλὰ ταῦτα βεβαίως εἶναι ἥκιστα σπουδαῖα. Δυστυχῶς δὲ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Κανακάρης δὲν ἔσχε καὶ τὴν ἁβροφροσύνην, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ.

§232ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Δὲν ἐνόουν νὰ προσβάλω τὴν πρότασιν· ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ ποσόν, διὰ τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ἡ πρότασις, εἶναι γελοῖον.

§233ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Εὐχαριστοῦμεν τὸν κ. Κανακάρην διὰ τὴν ἐπεξήγησιν ταύτην, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἐὰν ἡ πρότασις ᾖναι γελοία, γελοῖον εἶναι τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως πρὸ πάντων.

§234ΣΑΚΚΗΣ. Οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ φίλος μου κ. Μισυρλῆς. Βεβαίως καὶ ἐγὼ θέλω παραδεχθῆ τὴν προτεινομένην κατάργησιν τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἡ ἀντικατάστασις τῆς ἤδη ὑφισταμένης φορολογίας διὰ τῆς φορολογίας τοῦ προϊόντος τούτου εἰς εἶδος θέλει σπουδαίως ἐπιδράσει ἐπὶ τῆς τύχης αὐτοῦ, διότι οὕτως ἐλαττοῦται τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς εἰς τὸ ποσὸν, ὅπερ δύναται νὰ καταναλωθῇ, ἄνευ ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς· εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι 270 ἕως 280 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφιδοκάρπου δύνανται νὰ καταναλωθῶσιν εἰς τοὺς γνωστοὺς ἤδη τόπους καταναλώσεως Κορινθιακῆς σταφίδος πολὺ εὐκόλως καὶ εἰς τιμὰς, αἱ ὁποῖαι ἱκανοποιοῦσι τοὺς σταφιδοκτήμονας. Τὸ ποσὸν δὲ, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐλάμβανεν ἐκ τῆς εἰς εἶδος φορολογίας, πρέπει ν’ ἀποστέλλῃ εἰς νέας ἀγορὰς, ἢ νὰ χρησιμοποιῇ εἰς κατασκευὴν οἴνου ἐν Ἑλλάδι, φρονῶ δὲ, ὅτι θὰ εἰσπράττῃ οὕτω τὸ Δημόσιον μεῖζον ποσὸν τοῦ διὰ τοῦ ἤδη ὑφισταμένου συστήματος εἰσπραττομένου, καὶ ἡ σταφὶς θὰ εἶχε τὰς τιμὰς, ἃς πρότερον εἶχε. Βεβαίως τὸ προτεινόμενον μέτρον ἔσεται προσωρινόν, ὅταν δὲ νέαι ἀγοραὶ ἀνοίξωσι τὰς πύλας των εἰς τὸ πολύτιμον ὑμῶν τοῦτο προϊόν, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ ἤδη ὑπάρχον σύστημα τῆς φορολογίας. Τὴν πρότασίν μου ταύτην ὑποβάλλω εἰς τὴν μελέτην τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, εἶναι δὲ πρότασις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ συζητηθῇ, διότι, πραγματοποιουμένης ταύτης, σπουδαίως θέλει ἀνακουφισθῆ τὸ προϊόν τῆς σταφίδος, ὅπερ ἤδη διατρέχει τὸν κίνδυνον τῆς πλήρους ἀζητησίας, ἕνεκα κυρίως τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, ἥτις διὰ τῆς προτάσεώς μου δύναται νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ποσὸν, ὅπερ αἱ γνωσταὶ ἤδη, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, ἀγοραὶ δύνανται νὰ καταναλώσωσι, προσφέρουσαι συμφερούσας τιμάς.

§235ΤΙΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλετε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μισυρλῆ εἰς ψηφοφορίαν. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Μισυρλῆ συνεχωνεύθη μετὰ τῆς προτάσεως τῶν ἄλλων Βουλευτῶν τῆς ἀριστερᾶς, ἐχούσης ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 2. Καταργεῖται τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ΑΥΙΘʹ τῆς 12 Ἀπριλίου 1887 ὡς πρὸς τὰ δύο δεκατημόρια, τὰ εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος προστιθέμενα.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Παπαγιαννακοπούλου καὶ Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 90. Ἐκ τούτων 24 εἶπον Ναὶ, 65 εἶπον Ὄχι, καὶ 1 ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§238ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχομεν τὴν πρότασιν περὶ ῥητίνης.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ τὴν ψηφοφορήσωμεν;

§240ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Βεβαίως, καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§241ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ μόνη παρηγορία ἡμῶν εἶναι, νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὴν πρότασιν, θὰ καταψηφίσουν.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 3. Ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης προσδιορίζεται διὰ πρωτοκόλλου, συντασσομένου ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, τοῦ ἀρχαιοτέρου τῶν Εἰρηνοδικῶν τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἑκάστου τῶν ῥητινοφόρων δήμων.—Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῆ τὰ τῆς ἐκτελέσεως.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Καλογεροπούλου καὶ Παπαδοπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον Πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 64 κατὰ 25, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 89 Βουλευτῶν. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ γίνεται δεκτὸν ὡς ἔχει, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10 καὶ 30′ μ. μ.