1889.01.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52.

Τῆς 3 Ἰανουαρίου 1889.

(Τρίτη).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Θεόδωρος Μιχαηλίδης δι’ ἀναφορᾶς του παραπονεῖται, ὅτι, καίτοι ἐπέτυχεν εἰς τὸν γενόμενον διαγωνισμὸν διὰ τὴν θέσιν Πρωτοδίκου, δὲν διορίζεται. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§2ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὁ δήμαρχος Ἤλιδος κ. Νταλιάνης μοὶ ἀπέστειλε τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου διαψεύδει τὰ ἀνακοινωθέντα περὶ λῃστείας, διαπραχθείσης δῆθεν κατὰ τοῦ Κοροντζῆ. Καταθέτω τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§3ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ ἐξ Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας βουλευτὴς κ. Σακελλαρόπουλος ἐζήτησε νὰ κατατεθῶσιν αἱ γνωμοδοτήσεις τῶν ἁρμοδίων παρὰ Πρωτοδίκαις καὶ Ἐφέταις Εἰσαγγελέων ὡς πρὸς τὴν μετάθεσιν Πρωτοδίκου τινός. Καταθέτω αὐτάς. Ἐζήτησεν ὡσαύτως πληροφορίας περὶ τῆς φύσεως καταγγελίας τινὸς καὶ τῆς ἐπ’ αὐτῆς ἀνακρίσεως κατά τινος Δημάρχου. Αἱ πληροφορίαι συνεκεντρώθησαν, καὶ κατατίθενται τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτὴς κ. Ῥάλλης ἐζήτησε νὰ προσαγάγω πίνακα, ἐμφαίνοντα τοὺς μετατεθέντας μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου Πρωτοδίκας, Ἀνακριτὰς καὶ Εἰρηνοδίκας. Τρεῖς πίνακες, σχετικοὶ πρὸς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, κατατίθενται. Ὁ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος βουλευτὴς κ. Γεροκωστόπουλος ἐζήτησε τὴν δικογραφίαν τῶν ἀδελφῶν Μπονάτη πλήρη, καὶ τὰς ὑπὲρ αὐτῶν ἀναφορὰς τινῶν συμπολιτῶν των. Καταθέτω καὶ τὴν δικογραφίαν καὶ τὰς ἀναφοράς. Ἐζήτησεν ἐπίσης τὴν δικογραφίαν, τὴν ἀφορῶσαν εἴς τινα κατάδικον, Εὐστάθιον Βαλσάμην. Κατατίθεται καὶ αὕτη. Ἐζήτησεν ἐπίσης τὴν δικογραφίαν κατὰ τῶν ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ καταγγελθεισῶν γυναικῶν. Ὡς καὶ προχθὲς ἐπληροφόρησα αὐτὸν, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἐξεδόθη βούλευμα, ἀποφηνάμενον, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν. Τοῦ βουλεύματος αὐτοῦ ἐγένετο ἀνακοπὴ, μεθ’ ἣν ἡ δικογραφία εὑρίσκεται ὑπὸ διάσκεψιν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν. Ἐζήτησεν ἐπίσης ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν δικογραφίαν Κουτσούκου τινὸς, καθ’ οὗ ἐγένετο ἐκτέλεσις θανατικῆς ποινῆς. Αὕτη ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐζητήθη παρ’ αὐτοῦ. Ὅταν λάβω αὐτὴν, θὰ τὴν καταθέσω. Ἐπίσης ἐζήτησε δικογραφίας, ἀφορώσας εἰς τὸν κατάδικον Εὐαγγέλην Σπανόν. Παρηγγέλθησαν οἱ Εἰσαγγελεῖς, νὰ στείλωσι τὰς δικογραφίας ταύτας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, μεθ’ ὃ θὰ τὰς καταθέσω. Ἐπίσης καταθέτω τὰς ἐκθέσεις καὶ τὰ ἔγγραφα περὶ τῆς ἀπολύσεως τοῦ τέως Ἀντεισαγγελέως παρ’ Ἐφέταις κ. Λυκούρη. Ὁ κ. Ῥικάκης ἐζήτησε δι’ ἐπερωτήσεως, νὰ πιστοποιηθῇ παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, ἂν ἐγένετο νεκροψία ἐπὶ τοῦ πτώματος συλληφθέντος τινὸς καὶ κακωθέντος παρὰ τῶν στρατιωτῶν, καὶ ἀποθανόντος ἐν τῇ φυλακῇ. Ὁ ἁρμόδιος Εἰσαγγελεὺς τηλεγραφικῶς μὲ πληροφορεῖ, ὅτι νεκροψία ἐγένετο, ἐξ ἧς ἐβεβαιώθη, ὅτι ἀπεβίωσεν ἐκ διπλῆς πνευμονίαν, ἡ δὲ ἀνάκρισις ἐπισπεύδεται καὶ περατοῦται. Καταθέτω τὸ τηλεγράφημα. Ἕτερος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτὴς ἐζήτησε νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ βουλεύματα τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ Ἐφετῶν, δι’ ὧν παρεπέμφθη ὁ Ῥαυτόπουλος ἐπὶ κλοπῇ, καὶ νὰ ζητηθῶσι πληροφορίαι περὶ τῆς ἐκβάσεως τῆς κατηγορίας ἐκείνης. Καταθέτω καὶ τὰ βουλεύματα καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Εἰσαγγελέως, τὴν πιστοποιοῦσαν τὰ τῆς ἐκβάσεως τῆς δίκης ἐκείνης. Ὁ αὐτὸς Βουλευτὴς ἐζήτησεν ἐξηγήσεις περὶ τοῦ λόγου, δι’ ὃν, παρὰ τὸν νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, ἐξακολουθεῖ διατελῶν ἐνταῦθα Πρόεδρος Πρωτοδικῶν ὁ κ. Ῥάγκος. Πληροφορῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι οὐδεὶς συντρέχει λόγος ἐκ τοῦ ῥηθέντος νόμου, ἐπιβάλλων τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ κ. Ῥάγκου ἐξ Ἀθηνῶν. Ὁ κ. Ῥάγκος δὲν κατάγεται ἐξ Ἀθηνῶν, οὐδὲ ἤσκησε ποτὲ ἐν Ἀθήναις πολιτικὰ δικαιώματα. Ἔλαβε δὲ σύζυγον, κατοικοῦσαν ἐν Ἀθήναις, κατὰ τὴν ὑπεύθυνον δήλωσίν του ὅμως πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἡ σύζυγός του δὲν κατάγεται ἐξ Ἀθηνῶν, κατάγεται ἐκ Κερκύρας, νομίζω. Ὁ νόμος, ὁ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, ἓν μόνον καθιεροῖ ἐκ τοῦ γάμου κώλυμα, τὸ τῆς καταγωγῆς τῆς συζύγου, ἀλλ’ ὁ κ. Ῥάγκος δὲν ἔλαβε σύζυγον, καταγομένην ἐξ Ἀθηνῶν, οὐδὲ εἶχεν αὕτη πατέρα, ἀσκοῦντα τὰ πολιτικά του δικαιώματα ἐν Ἀθήναις, καθ’ ἣν εὐρυτέραν ἑρμηνείαν ἔχει ἀποδεχθῆ ἄλλοτε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, διότι, ὅτε συνῆψε τὸν γάμον, ὁ πατὴρ αὐτῆς εἶχεν ἀποθάνει. Τούτων ἕνεκα τῶν λόγων ὁ κ. Ῥάγκος ἀπὸ τοῦ 1876 μέχρι τοῦ 1886, καθ’ ἣν ἐποχὴν προήχθη εἰς Πρόεδρον, ἔμενε διαρκῶς ἐν Ἀθήναις, ὑφ’ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, λείψας μόνον ἐπὶ πεντάμηνον, λόγῳ παραπτώματος, εἰς τὸ ὁποῖον μετά τινος συναδέλφου εἶχεν ὑποπέσει, καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἀμφότεροι εἶχον μετατεθῆ ἐντεῦθεν κατὰ τὸ 1883. Ὁ γάμος ἔγεινε κατὰ τὸ 1881. Ἡ ἀπομάκρυνσίς του ἦτο προσωρινὴ, διότι ὁ ἴδιος τότε Ὑπουργὸς τὸν ἐπανέφερε. Λοιπὸν ἀπὸ τοῦ 1876 μέχρι σήμερον, πλὴν τῆς πενταμήνου ἀπουσίας, ἔμενε διαρκῶς ἐνταῦθα, διότι δὲν ἐθεωρήθη, ὅτι ὑπῆρχε δι’ αὐτὸν κώλυμά τι. Ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, πληροφορῶ αὐτὸν, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς μοὶ ἀνεκοίνωσεν, ἐξ ὀνόματος τοῦ ἀνακριτοῦ, ὅτι τὰ ἔγγραφα, ὧν τὴν προσαγωγὴν ἐν ἀντιγράφῳ ἐζήτησεν, εἶναι φύσεως τοιαύτης, ὥστε ἡ ἀνακοίνωσις αὐτῶν ἤθελε βλάψει τὴν πορείαν τῆς ἀνακρίσεως.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐζητήθησαν ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ἔγγραφα, ἀφορῶντα εἰς τὴν μίσθωσιν τοῦ ἰχθυοτροφείου Ἀσμακίου. Καταθέτω τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ἐπίσης ἐζητήθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 34,603 διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Καταθέτω καὶ ταύτην....

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἡ περὶ Ντάη;

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ περὶ Ντάη ἐζητήσαμεν παρὰ τοῦ Ἀρχηγείου τοῦ ἐν Μεσολογγίῳ, ἐλάβομεν δὲ σήμερον τηλεγράφημα, ὅτι ταχυδρομικῶς στέλλονται περὶ τούτου πληροφορίαι. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἐποιήσατο ἀνακοίνωσιν περὶ ἅλατος ἐν ταῖς ἀποθήκαις Αἰγίου. Ὑποβάλλω σημείωσιν ἀκριβῆ περὶ τῶν ἐν τῇ ἀποθήκῃ ταύτῃ ποσῶν τῶν ἁλάτων, τῶν τε πρότερον ὑπαρχόντων καὶ τῶν ἤδη ἀποσταλέντων. Ἐπίσης ὑποβάλλω πληροφορίας, εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως, περὶ τῶν ἐπίπλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀνακοινῶ προσέτι, ὅτι ἐδημοσιεύθη ὁ πίναξ τῶν βεβαιωθέντων, εἰσπραχθέντων καὶ εἰσπραξίμων ἐσόδων τοῦ 1888, ὡς καὶ τῶν δαπανῶν διὰ τὸν μῆνα Νοέμβριον. Ταῦτα εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Ἡ δημοσίευσις ἐγένετο ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θέλει τυπωθῆ καὶ κεχωρισμένως ἀριθμός τις, ἵνα διανεμηθῇ πρὸς τοὺς κυρίους Βουλευτάς.

§7ΙΩ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λίαν δυσάρεστον καὶ λυπηρὰν σκηνὴν ἔχω ν’ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκ τηλεγραφήματος, ληφθέντος προχθές, ἐπληροφορήθην, ὅτι τῇ 1 Ἰανουαρίου πλήρης καὶ πραγματικὴ μάχη συνήφθη μεταξὺ στρατιωτῶν καὶ πολιτῶν ἐν Δημητσάνῃ. Στρατιῶται ἔνοπλοι ἐπετέθησαν κατὰ πολιτῶν ἀόπλων καὶ φιλησύχων, τὸ ἀποτέλεσμα δὲ ὑπῆρξε, πολλοὶ νὰ τραυματισθῶσιν, ἐξ ὧν τέσσαρες ἐπικινδύνως, οἵτινες ἴσως ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν θὰ ὑπάρχωσιν ἐν τῇ ζωῇ, καὶ ἄπειροι νὰ πυροβοληθῶσι παρὰ τῶν φυλάκων στρατιωτῶν. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου, Κύριοι, πείθεσθε, ὅτι εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο τάξις καὶ ἀσφάλεια πλέον δὲν ὑπάρχει, καὶ δυστυχῶς διεταράχθη παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προωρίσθησαν νὰ φυλάξωσιν αὐτήν. Τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὰ ὅπλα, διὰ νὰ τηρήσωσι τὴν τάξιν, πυροβολοῦσιν ἀδιακρίτως, καὶ ῥέει τὸ αἷμα ἀθώων φορολογουμένων, οἵτινες εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ προστατευθῶσιν ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς. Καὶ δύνανται οἱ Ὑπουργοὶ νὰ μᾶς εἴπωσιν, ὅτι συκοφαντοῦμεν, ἢ ὅτι μεταβάλλομεν τὰ πράγματα, καὶ νὰ προκαλέσωσι διαψεύσεις τῶν Νομαρχῶν, τῶν Εἰσαγγελέων κλπ. ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ διαψεύσωσι τὴν ἀλήθειαν, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον ἐκεῖ σήμερον τάξις καὶ ἀσφάλεια· πρέπει ἕκαστος τῶν πολιτῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, νὰ προστατεύσῃ ἑαυτὸν κατ’ ἐκείνων, οἵτινες προωρίσθησαν νὰ φυλάττωσι τὴν τάξιν. Πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν πειθαρχίαν, πρὸ παντὸς νὰ ἀπομακρύνῃ ὁλόκληρον τὴν σημερινὴν φρουρὰν ἐκεῖθεν, καὶ νὰ ἀποστείλῃ οἱονδήποτε ἄλλον ἀξιωματικὸν ἐκεῖ, διότι εἶναι λυπηρὸν νὰ βλέπωμεν τὴν Ἑλλάδα κυλιομένην εἰς τὰ αἵματα, ἐνῷ διατελοῦμεν ἐν πλήρει εἰρήνῃ.

§8ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πληρεστέρας πληροφορίας περὶ τῆς ὑποθέσεως, εἰς ἣν ἀναφέρεται τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀναγνωσθὲν τηλεγράφημα, ἀνεκοίνωσαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαί, δηλ. ὁ Εἰσαγγελεὺς Τριπόλεως, ὁ Νομάρχης, Διευθυντὴς τῆς Νομαρχίας, καὶ ὁ Μοίραρχος, ὅπερ ἔχει οὕτω. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τῶν ἀρχῶν αὐτῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι πᾶσα ἐλήφθη πρόνοια, ἵνα ἐγκαίρως ἐξακριβωθῇ ἡ ἀλήθεια ἐπὶ τοῦ συμβεβηκότος, ὅπερ, κατὰ τὰς ὁμοφώνους ὁμολογίας τῶν ἀρχῶν, ἦν ἀποτέλεσμα μέθης κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην. Δὲν ἐπιτρέπεται ἀμφιβολία, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον αἱ ἐκεῖ ἀρχαὶ περὶ τῶν στρατιωτικῶν, θέλει ληφθῆ ἡ δέουσα πρόνοια.

§9ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρομοίαν περίπου σκηνὴν, ἀλλ’ ὑπὸ μᾶλλον περιωρισμένας διαστάσεις, διαλαμβάνει καὶ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἐκ Καλαμῶν, καὶ εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ ἕνα ἐκ τῶν μᾶλλον εὐϋπολήπτων ἐμπόρων τῆς πόλεως ταύτης, τὸν κ. Νικολόπουλον. Διαλαμβάνει δὲ, ὅτι οὗτος, εὑρεθεὶς εἰς τὴν ἀγορὰν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπυροβολήθη εἷς Δημοτικὸς Σύμβουλος, ἐξέφρασε περὶ τούτου τὴν ἀγανάκτησίν του, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐπιληφθεὶς τῆς ἀνακρίσεως, ἀνέκρινε κατὰ πρῶτον αὐτὸν, ὁ ὁποῖος ἦτο αὐτόπτης. Ἀλλὰ μόλις ἐτελείωσεν ἡ ἀνάκρισις καὶ ἐξῆλθεν ἀπὸ τὸ δωμάτιον τοῦ Εἰσαγγελέως, ἄγνωστός τις ἠθέλησε νὰ τὸν φονεύσῃ, ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων· αὐτὸς ἠμύνθη, συνέλαβε τὸν δολοφόνον καὶ τὸν ἔῤῥιψε κατὰ γῆς, ἀλλὰ τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, ἀντὶ νὰ δώσωσι συνδρομὴν εἰς αὐτὸν, συνέδραμον ἀπ’ ἐναντίας τὸν ἀποπειραθέντα τὴν δολοφονίαν, καὶ τὸν ἀπέσπασαν ἀπὸ τὰς χεῖράς του. Ἔμεινε δὲ αὐτὸς τετραυματισμένος, καὶ ἐπικαλεῖται αὐστηρὰν ἔρευναν, ὅπως συλληφθῇ ὁ ἐπιτεθεὶς κατ’ αὐτοῦ καὶ τιμωρηθῇ δεόντως. Καταθέτω τὸ τηλεγράφημα, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐνεργήσῃ μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης δραστηριότητος, διότι τὰ τοιαῦτα, γινόμενα ἐν μέσῃ ἀγορᾷ τῆς δευτερευούσης ἐμπορικῆς πόλεως τῆς Πελοποννήσου, ἐμποιοῦσι πολὺ κακὴν ἐντύπωσιν, καὶ δύνανται νὰ ἔχωσι συνεπείας ὀλεθρίους.

§10ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ πρὶν μοὶ ἀπευθυνθῇ ἡ παράκλησις τοῦ ἄρτι καταβάντος τοῦ βήματος, ἔλαβον γνῶσιν τοῦ συμβάντος ἐν τῇ πόλει τῶν Καλαμῶν, καὶ διέταξα ἀμέσως δραστηρίαν ἐξέτασιν καὶ καταδίωξιν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀποδειχθῇ καταδιώξιμος ἡ πρᾶξις· ἔσχον δ’ εἰς ἀπάντησιν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα τῆς 1 Ἰανουαρίου τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Καλάμαις Πλημμελειοδικῶν. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Σήμερον μοὶ ἀνεκοινώθη, ὅτι ὑποβάλλονται ἐκεῖθεν παράπονα, ὅτι ὁ Νικολόπουλος, περὶ οὗ ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας, προσελθὼν καὶ ἐξετασθείς, ὑπέστη βιαιοπραγίας, ὅτε ἐξῆλθε τῆς ἀνακρίσεως. Περὶ τούτου ἀπέστειλα ἀμέσως τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα. (Ἀναγινώσκει). Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ εἶναι ἤδη εἰς χεῖρας τοῦ Εἰσαγγελέως, ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἐντὸς τῆς αὔριον ἢ τῆς μεθαύριον θὰ ἔχωμεν πληροφορίας περὶ τοῦ παραπόνου αὐτοῦ, καὶ περὶ τῆς ἐκβάσεως τῆς ὅλης ἀνακρίσεως.

§11Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἰδίως αὐτὰς τὰς πληροφορίας ἠθέλομεν νὰ λάβωμεν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἂν οἱ δύο ἐρίσαντες πρὸς ἀλλήλους, ὁ Σαράβας καὶ ὁ Κοντέας, ἤρισαν ἐξ ἀφορμῆς δοθείσης παρὰ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου, τοῦτο δὲν ἀφορᾷ εἰς ἡμᾶς· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔθηκεν ἡμᾶς εἰς ἀνησυχίαν, εἶναι τὸ ἀναγγελθὲν περὶ τοῦ κ. Νικολοπούλου, καθ’ οὗ ἐπετέθη μετὰ τὴν ἀνάκρισιν ἄνθρωπός τις δι’ ὅπλου, παρόντων τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ἤρεμα καὶ ἀτάραχα εἶδον τὰ συμβαίνοντα. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὀρθῶς παρήγγειλε νὰ γίνῃ ἀνάκρισις περὶ τούτου, διὰ νὰ βεβαιωθῇ, ἐὰν πραγματικῶς τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα ἔδειξαν τοιαύτην διαγωγήν. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἅμα λάβῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, νὰ τὰς ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§12ΣΑΚΚΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῶν ὅσων πρὸ ὀλίγου ἐξετέθησαν παρὰ τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐν Μεσσηνίᾳ εὑρίσκεται εἰς κρίσιμον σημεῖον. Ἐγένετο ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος λόγος περὶ τοῦ ἐκρύθμου τῆς καταστάσεως ταύτης, ἤδη δὲ πάλιν ἐπαναλαμβάνω λέγων, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τάξεως εὑρίσκεται ἐν Μεσσηνίᾳ εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, ἀνθρωποκτονίαι νέαι, τραύματα καὶ ἀπαγωγαὶ λαμβάνουσι καθ’ ἑκάστην χώραν, δὲν πιστεύω δὲ τὰ γεγονότα ταῦτα, οὐδεὶς τῶν κυρίων Ὑπουργῶν ν’ ἀμφισβητῇ, καὶ ἂν τὰ ἀμφισβητῇ, θὰ παρεκάλουν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μᾶς πληροφορήσωσιν, ἂν ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰουλίου δὲν ἔχουν συμβῆ μέχρι σήμερον τριάκοντα ἀνθρωποκτονίαι μόνον εἰς τὸν νομὸν Μεσσηνίας. Ἕνεκα δὲ τῆς τοιαύτης καταστάσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν Μεσσηνίᾳ θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ διατάξωσι τὴν ἀποστολὴν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ἀνωτάτου στρατιωτικοῦ ἐπόπτου, ὅπως φροντίσῃ περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς διασαλευθείσης τάξεως, διότι, εἰς ὃ σημεῖον ἔφθασαν τὰ πράγματα ἐκεῖ, εἶναι κίνδυνος, μὴ καταντήσωμεν εἰς πλήρη ἀναρχίαν. Ὡσαύτως θὰ ἐπερωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διατὶ μένουσιν ἐκκρεμεῖς αἱ ἑξῆς καταγγελίαι: αʹ) Κατὰ τοῦ ὑπογραμματέως Κ. Καζιτόρη, ἐπὶ πλαστογραφίᾳ (ἀριθ. 852, 12 Αὐγούστου 1888). βʹ) Κατὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ Ἰωάννου Χαραλάμπη, ἐπὶ παραβάσει τοῦ τελωνειακοῦ νόμου (ἀριθ. 6,501, 13 Αὐγούστου 1888). γʹ) Κατὰ τοῦ ἐλεγκτοῦ Ἀγγελάκη Στυλιανοῦ, ἐπὶ καταχρήσει (ἀριθ. 1158, 13 Ὀκτωβρίου 1888). δʹ) Κατὰ τοῦ ἰδίου ἐλεγκτοῦ Ἀγγελάκη Στυλιανοῦ, ἐπὶ καταχρήσει (10 Νοεμβρίου 1888). εʹ) Κατὰ τῶν δεκαρχῶν καὶ τελωνοφυλάκων, ἐπὶ καταχρήσει (ἀρχὰς Ἰουλίου 1888). Τὰς καταγγελίας ταύτας ἔκαμεν ὁ τελωνοφύλαξ Γεώργιος Χριστόπουλος, καὶ εἰς ἀμοιβὴν ἐπαύθη. Θὰ παρακαλέσω δὲ διὰ τοῦτο τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ: ά) διὰ ποῖον λόγον ἐπαύθη ὁ τελωνοφύλαξ αὐτὸς, καὶ βʹ) ἐὰν περιῆλθον εἰς γνῶσίν του αἱ καταγγελίαι αὗται, καὶ τί ἐνήργησε.

§13ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς, Κύριοι, πρὸς τὴν διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως ὑπὸ ὀργάνων τῆς ἐξουσίας καὶ ἐγὼ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶχον τρία τηλεγραφήματα. Τοῦ ἑνὸς ἐκ τούτου εἶναι ἀποδέκτης καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶναι ἐκ Βονίτσης, ὁπόθεν πολίτης τις ἐκ τῶν καλλιτέρων ἐκεῖ, Κωνστ. Μαρκαντώνης καλούμενος, τηλεγραφεῖ (ἀναγινώσκει): «Σήμερον εὔζωνοι ἐπυροβόλησαν κατὰ τῆς ἀδελφῆς μου ἐν τῇ οἰκίᾳ μου. Ἀνθυπομοίραρχος Παπαγιαννίδης, ἀντὶ νὰ τιμωρήσῃ τοὺς στρατιώτας, μ’ ἐφυλάκισε, χωρὶς αἰτίαν, καὶ δὲν μοῦ ἐπιτρέπει μηδὲ σκέπασμα διανυκτερεύσεως». Τὸ δεύτερον προέρχεται ἐξ ἄλλου φίλου (ἀναγινώσκει): «Μαρκαντώνης, διαμαρτυρηθεὶς δι’ ἀπειληθεῖσαν ὑπὸ εὐζώνων ζωὴν οἰκείων του, πληγωθέντων, ἐκακοποιήθη, καὶ ἀπεστάλη δέσμιος ὑπὸ Ἀνθυπομοιράρχου εἰς Λευκάδα». Τὸ τρίτον εἶναι αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, ἀναγγέλλοντος ἐκ Λευκάδος, ὅτι ἀφίχθη ἐκεῖ δέσμιος καὶ ὅτι ἀπελύθη ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως. Δὲν ἀνεκοίνωσα ἀμέσως τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, διότι, ἐπειδὴ τοῦ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν ἦτο ἀποδέκτης καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἤθελα νὰ δοθῇ καιρός τις εἰς αὐτόν, ὅπως ἀναγγείλῃ καὶ τί ἔπραξε σχετικῶς πρὸς τὴν διαγωγὴν τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας. Ἐκτὸς τούτων, μοὶ ἐδόθη πρὸ μικροῦ τηλεγράφημα, ἀπευθυνόμενον πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τὴν Σύνταξιν ἐφημερίδων τινῶν ἐν Ἀθήναις· προέρχεται ἐκ Κραβασαρᾶ καὶ εἶναι ὑπογεγραμμένον ὑπὸ δύο πολιτῶν, τοῦ Κ. Κολοκύθα καὶ ἑνὸς Χαραλ. Σωτηρίου (ἀναγινώσκει): «Ἕλληνες, πληρόνοντες προθύμως φόρον αἵματος καὶ λοιποὺς, φονευόμεθα δωρεὰν παρὰ στρατιωτῶν. Ἀποσπασματάρχης Ἀμβρακίας Δημ. Παπαγεωργίου, ἐνωμοτάρχης, δι’ ἐνέδρας τῶν ὑπ’ αὐτὸν στρατιωτῶν, ἐφόνευσε τὸν Βασίλειον Διαμαντῆν τὴν πρωΐαν 26 λήγοντος μηνὸς Δεκεμβρίου, ἀπερχόμενον εἰς τὰς αἶγάς του, πλησίον χωρίου Ἀριάδος. Ὁ φονεὺς ἀποσπασματάρχης περιφέρεται ἐν ἀγορᾷ ἀτάραχος καὶ προσπαθῶν διὰ παντοίων φίλων του αἰτιολογῆσαι φόνον, ὅτι δῆθεν ὡς ἐνταλματίας ἀντιστὰς ἐφονεύθη, ἐνῷ αὐτὸς ἐκτυπήθη διαμπερὲς, ἐκ τοῦ ὄπισθεν εἰσελθούσης τῆς σφαίρας καὶ ἐξελθούσης ἀπὸ τοῦ ἔμπροσθεν ἐπὶ τῆς καρδιακῆς χώρας. Φωνὴ καὶ ἐνέργεια δικαιοσύνης ὑψωθήτωσαν πρὸς ὑπεράσπισιν πασχούσης κοινωνίας καὶ τιμωρίαν κακούργων· ἄλλως ἐῤῥέτω τοιαύτη ὕπαρξις.» Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἔλαβε γνῶσιν τούτου καὶ θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, αʹ) ἐὰν ὁ φονευθεὶς κατεδιώκετο ὡς φυγόδικος καὶ ἐὰν τῷ ὄντι ἀντεστάθη, διότι φαίνεται πρᾶγμα ὀλίγον ἀπίστευτον, πῶς εἷς ποιμήν, μεταβαίνων μάλιστα εἰς τὰς αἶγάς του, καὶ εἴτε ἄοπλος, εἴτε φέρων ἓν ὅπλον, ὡς συνήθως, ἐτόλμησε ν’ ἀντισταθῇ εἰς ἓν ἀπόσπασμα, διευθυνόμενον ὑπὸ ἐνωμοτάρχου. Ἀλλ’ ὅπως ἠκούσατε ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων, καὶ ὡς γνωρίζετε, ὁσάκις ἀπόσπασμά τι φονεύσῃ τινὰ, ἕνεκα διαφόρων λόγων, ἰσχυρίζεται, ὅτι ὁ φονευθεὶς ἀντέστη. Διὰ ν’ ἀντιστῇ τις, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σπουδαῖος λόγος, πρέπει νὰ ἦναι ἢ κατάδικος, ἢ λῃστής, ἄλλως τε ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος προκύπτει, ὅτι ὁ φονευθεὶς ἐκτυπήθη ἐκ τῶν ὄπισθεν καὶ ἑπομένως δὲν ἀντέστη. Παρακαλεῖται ἑπομένως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν πρόκηται περὶ λῃστοφυγοδίκου τινὸς, ἢ φυγοποίνου, καὶ ἂν ἀντιστὰς ἐφονεύθη, ἢ φεύγων. Σχετικῶς πρὸς τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν ἀνώτερον ἐπόπτην τοῦ Μεταβατικοῦ Ἀκαρνανίας Γκόκαν, τὰ ὁποῖα εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἔχω καὶ πάλιν νὰ ἀπευθύνω παράπονον πρὸς αὐτὸν διὰ τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα. Κατὰ τὴν προηγουμένην ὑπενθύμισίν μου εἶχον εἰπεῖ ῥητῶς, ὅτι δὲν ἐννοῶ νὰ κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Γκόκα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶχον ἀνάγκην, ἀλλὰ τὰ σχετικὰ πρὸς τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ. Τὰ κατατεθέντα εἶναι χρονολογικῶς, πρῶτον, περίληψις ἐγγράφου τοῦ ἀνωτέρου ἐπόπτου τοῦ Μεταβατικοῦ Ἀκαρνανίας, ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτει, ὅτι ὁ Δήμαρχος Ἀμβρακίας κατήγγειλε τηλεγραφικῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸν λοχαγὸν Γκόκαν, ἁπλοῦν τότε Διοικητὴν τοῦ Μεταβατικοῦ Βάλτου, καὶ ὅτι ὁ ἀνώτερος ἐπόπτης τοῦ Μεταβατικοῦ Ἀκαρνανίας ὑπέβαλεν ἀναφορὰν τοῦ λοχαγοῦ τούτου, μὲ τὴν ἀναφορὰν, ὅτι (ἀναγινώσκει) «ἂν ὁ Δήμαρχος συνέτρεχεν εἰλικρινῶς τὰ μεταβατικὰ ἀποσπάσματα, τοὐλάχιστον οἱ ληστοφυγόδικοι Σταφυλᾶς καὶ Μπούρας θὰ ἦσαν εἰς χεῖρας τῆς δικαιοσύνης». Τὸ ἔγγραφον τοῦτο, σχετιζόμενον μὲ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 913 ἀναφορὰν τοῦ Βʹ Ἀρχηγείου, ἀποδεικνύει, ὅτι ἠμείφθη ἀλληλογραφία, ὅτι καὶ ὁ λοχαγὸς Γκλόκας κατήγγειλε τὸν Δήμαρχον, καὶ ὅτι ἀπεστάλη ἐπὶ τόπου ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν. Ἀλλ’ ὄχι μόνον δὲν κατετέθη ἡ ἀλληλογραφία αὕτη, ἀλλ’ οὔτε προκύπτει ἐκ τῶν κατατεθέντων ὀλίγων ἐγγράφων διατὶ ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ εἰς Βάλτον ἀποστολὴ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν· ἐξ ἐναντίας μάλιστα, δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς περιλήψεως τοῦ ἐγγράφου τοῦ Ἀρχηγείου, ὅτι ἐκ τούτου ἐγένετο γνωστὴ τῷ Ὑπουργείῳ ἡ ἐκεῖ μετάβασις τοῦ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέως. Τὸ δεύτερον ἔγγραφον μνημονεύει ἀναφορᾶς τοῦ Δημάρχου Στράτου, σχετικῶς πρὸς τὴν προσέλευσιν τοῦ φυγοδίκου Φ. Σκαρμούτσου. Τρίτον ἔγγραφον εἶναι τηλεγράφημά τι πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐκ μέρους τοῦ δημαρχεύοντος Παρέδρου τοῦ δήμου Ἀμβρακίας. Ἐκ τοῦ ἐγγράφου τούτου προκύπτει, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον εἶχεν ἀποφασίσει νὰ ἐκτοπίσῃ τὸν λοχαγὸν Γκλόκαν, ἢ μᾶλλον νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ, καὶ ἀποστείλῃ ἀνώτερον ἀξιωματικὸν νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις ἐπὶ τῶν πράξεων αὐτοῦ, σχετικῶς πρὸς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ ὅμως μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, τῇ 3ῃ Μαρτίου, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν προάγει τὸν λοχαγὸν Γκλόκαν εἰς ἀνώτερον ἐπόπτην τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων τοῦ νομοῦ. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο περιέχει τάδε (ἀναγινώσκει): «Διεδόθη σήμερον, ὅτι λοχαγὸς Γκλόκας ἐπόπτης μετατίθεται, καὶ ὅτι ἀποστέλλεται ἀνώτερος ἀξιωματικὸς ἐξετάσαι ἐνεργείας καὶ πράξεις αὐτοῦ. Εἴδησις αὕτη κατετάραξε φιλησύχους πολίτας, διότι ἐλπίζουσι ταχέως εὐχάριστα ἀποτελέσματα. Παρακαλῶ ἑπομένως ἐξ ὀνόματος ὁλοκλήρου πόλεως, πρὸς συμφέρον δημοσίας ἀσφαλείας καὶ αὐτῆς Κυβερνήσεως ἐμβλέπων, ἀνακληθῶσι τοιαῦται διαταγαὶ, ἂν ἀληθῶς ἐξεδόθησαν. Δημαρχῶν Ἀμβρακίας.

«ΓΕΡΟΜΗΤΣΟΣ».

Ὑποθέτω, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι μᾶλλον τοῦ Ὑπουργείου κατέθεσαν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ, διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλή, ὅτι οἱ φιλήσυχοι πολῖται τοῦ Βάλτου ἔτρεμον ἐπὶ τῇ εἰδήσει, μήπως ὁ Γκλόκας ἀνακληθῇ. Ἀλλ’ ὁ τηλεγραφῶν Δημαρχικὸς Πάρεδρος Ἀμβρακίας εἶναι ὁ ἀναλαβὼν τὴν διεύθυνσιν τῆς Δημαρχίας μετὰ τὴν προφυλάκισιν τοῦ δημάρχου Καραγιάννη. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἦναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνελήφθησαν καὶ προὐφυλακίσθησαν τρεῖς Δήμαρχοι ἐν Βάλτῳ καὶ εἷς πρώην Βουλευτὴς, ὁ Κ. Στράτος...

§14ΡΑΛΛΗΣ. Ποῖοι Δήμαρχοι;

§15ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Δήμαρχος Ἀμβρακίας, ὁ Δήμαρχος Θυάμου καὶ ὁ Δήμαρχος Στράτου. Ἀλλ’ ἀπελύθησαν κατόπιν οἱ ἄλλοι, καὶ ἐκρατήθησαν ὡς ὑπόδικοι ὁ Κωνστ. Στράτος καὶ ὁ Δήμαρχος Ἀμβρακίας. Αὐτὸς λοιπὸν ὁ Πάρεδρος λέγει, ὅσα ἀνέγνων πρὸ μικροῦ ἐν τῷ πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τηλεγραφήματί του. Περιέμενον νὰ ἴδω, κατόπιν τοῦ τηλεγραφήματος τούτου, καὶ ἐπιτίμησίν τινα διὰ τῆς Νομαρχίας πρὸς τὸν Δήμαρχον, διότι ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, ἀπευθύνεται. Ἐγὼ ἄλλοτε, ὡς Δήμαρχος Ἀνακτορίων, εἶχον ἀπευθύνει τηλεγράφημα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Τρικούπη, αὕτη δὲ διέταξε τὸν Νομάρχην, νὰ μὲ τιμωρήσῃ πειθαρχικῶς, καὶ ἐτιμωρήθην, καίτοι διὰ τοῦ τηλεγραφήματός μου, διερμηνεύων τὴν ἐπιθυμίαν τῶν συνδημοτῶν του, ἱκέτευον αὐτὴν νὰ προνοήσῃ, ὅπως λειτουργήσωσι καὶ ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ οἱ νόμοι, γνωστοποιῶν, ὅτι ἄλλως ἤθελον παραιτηθῆ....

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ ποῖον ἔτος;

§17ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τεσσάρων ἐτῶν.—Ἐνῷ ἐδῶ ὁ δημαρχεύων Πάρεδρος ἐπεμβαίνει εἰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ ἔχῃ οὐδὲν δικαίωμα νὰ ἐπεμβῇ. Διὰ ν’ ἀποφασίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ στείλῃ ἀνώτερον ἀξιωματικὸν ἐκεῖ, ὅπως ἐξετάσῃ τὰς πράξεις τοῦ λοχαγοῦ Γκιόκα, ὑποτίθεται, ὅτι εἶχε βασίμους πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἠνάγκαζον τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς διαγωγῆς αὐτοῦ· ὁ Πάρεδρος δὲ προσπαθεῖ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ διατήρησις τοῦ Γκιόκα εἶναι ἀπαίτησις ὅλης τῆς πόλεως, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ψευδὲς, διότι εἶναι ἀδύνατον ὅλη ἡ πόλις νὰ φρονῇ τὰ πολιτικὰ φρονήματά του, μετὰ τὴν προφυλάκισιν μάλιστα τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ Στράτου· ἀλλὰ καὶ ῥητῶς λέγει, ὅτι ἐκτὸς τοῦ συμφέροντος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἔχει καὶ ἡ Κυβέρνησις συμφέρον νὰ διατηρηθῇ ὁ Γκιόκας. Ποῖον συμφέρον ἐννοεῖ; Καὶ οὐ μόνον δὲν τιμωρεῖται ὁ Πάρεδρος, ἀλλὰ καί, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ σταλῇ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ὅπως ἐξετάσῃ τὰς πράξεις τοῦ Γκιόκα, κατηγορουμένου ἐπὶ διαταράξει τῆς δημοσίας τάξεως, μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἡμερῶν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν γνωστοποιεῖ εἰς τὸ Βʹ Ἀρχηγεῖον τοῦ στρατοῦ, ὅτι τὴν ἀνωτέραν ἐποπτείαν τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων ἀνέθεσεν εἰς τὸν λοχαγὸν Γκιόκαν, περιορίσαν τὴν ἀνωτέραν ἐποπτείαν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου Κακλαμάνου εἰς μόνον τὸν νομὸν Ἄρτης. Προκύπτει λοιπὸν ἐκ τούτου, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον εἶχεν ἔγγραφα ἐξ οἱασδήποτε πηγῆς, ἐξ ὧν ἐπείσθη, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔπρεπε νὰ τιμωρήσῃ τὸν λοχαγὸν Γκιόκαν, ἀλλὰ καὶ ὅτι ὤφειλε νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν συνταγματάρχην Κακλαμάνον δι’ αὐτοῦ. Ταῦτα τὰ ἔγγραφα παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ, διότι δὲν κατετέθησαν, ἂν καὶ τὰ ἐζήτησα. Ἡ Βουλὴ δὲ ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ ἀντικατάστασις αὕτη ἐγένετο, καθ’ ἣν ἐποχὴν διετάχθησαν νὰ μεταβῶσιν εἰς Κραβασσαρᾶν ὁ Νομάρχης, ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν Μεσολογγίου, τότε δὲ συνέπεσε νὰ συλληφθῶσιν οἱ Δήμαρχοι καὶ ὁ πρώην Βουλευτὴς Στράτος. Τόσῳ δὲ μᾶλλον εἶναι ἀναγκαῖον νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, ἐξ ὧν ἐπείσθη τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν συνταγματάρχην Κακλαμάνον, καθόσον ἐκ τῆς ἀλληλογραφίας τῆς κατατεθείσης ἐξάγεται, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων, ἕνεκα τῶν ὁποίων συνεστήθη ἡ μεταβατικὴ αὕτη ὑπηρεσία, συνελήφθησαν, ὅτε ἦτο ὁ συνταγματάρχης Κακλαμάνος ἀνώτερος ἐπόπτης. Συγχρόνως παρακαλῶ, νὰ κατατεθῶσιν ἔγγραφά τινα καὶ δικογραφίαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι πολὺ σχετικαὶ μὲ τὴν ὑπόθεσιν, ἀφορῶσαι εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν διετέλει ἡ Ἀκαρνανία κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὡς πρὸς τὴν ἀσφάλειαν τὴν δημοσίαν. Ζητῶ καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ τὰς δικογραφίας, τὰς σχετικὰς μὲ τὴν σύλληψιν καὶ προφυλάκισιν ἢ καταδίωξιν τοῦ πρώην Βουλευτοῦ Κωνσταντ. Στράτου καὶ τῶν Δημάρχων Ἀμβρακίας, Στράτου καὶ Θυάμου. Συγχρόνως μὲ πληροφορεῖ, ἐν ᾧ ἀγορεύω, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικοβοιωτίας κ. Ῥάλλης, ὅτι εἶχε ζητήσει νὰ ἐρωτηθῇ ὁ Εἰσαγγελεὺς, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αἱ ἐνέργειαι ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν κατὰ τοῦ Γκιόκα καὶ παρακαλῶ τὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας περὶ τούτου. Παρακαλῶ νὰ κατατεθῶσι καὶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν σύλληψιν τοῦ ἐκ Βάλτου φυγοδίκου Μούτσου, μεθ’ ἣν καθείρχθη ἐν ταῖς φυλακαῖς Ῥίου, ὅθεν δραπετεύσας ἐπανῆλθεν εἰς Βάλτον· ὁμοίως καὶ τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν προσέλευσιν καὶ τὴν ἐκ τῶν φυλακῶν Μεσολογγίου ἀπόδρασιν τοῦ ἐκ Βάλτου φυγοδίκου Μπούρα ἔγγραφα. Ζητῶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, διότι θέλω νὰ ἀποδείξω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν πταίουν οἱ κάτοικοι, ἐὰν πρὸς στιγμήν ὑποτεθῇ, ὅτι τοὺς ὑπέθαλπον, καὶ ὅτι ἡ Διοίκησις τοῦ Μεταβατικοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ μετέλθῃ τοιαῦτα μέτρα ἐναντίον των· ἀλλά, καὶ ἂν τοὺς ὑποθάλπωσι, ποῖος πταίει; πταίουν τὰ ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἀπολύουν ἐκ τῶν εἱρκτῶν τοὺς ἐγκληματίας, τοὺς ὑπ’ ἐκείνων συλληφθέντας. Ζητῶ καὶ τὴν ἀλληλογραφίαν τῆς Εἰσαγγελίας Μεσολογγίου, ὅτε προΐστατο αὐτῆς ὁ Εἰσαγγελεὺς Τσουκαλᾶς, ὁ ὁποῖος μετέβη εἰς Βάλτον, χωρὶς νὰ συνοδεύηται οὔτε ἀπὸ ἕνα χωροφύλακα, καὶ κατώρθωσεν, ὥστε νὰ προσέλθωσι πλειότεροι τῶν 100 φυγοδίκων....

§18ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τίνα ἐποχὴν ἐδόθησαν αἱ καταγγελίαι κατὰ Γκιόκα;

§19ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἑνὸς ἔτους περίπου. Μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἡ Ἀνωτέρα Ἐποπτεία τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων παρέδωκεν εἰς τὴν Μοιραρχίαν, ὅτε κατηργήθη ἡ μεταβατικὴ ὑπηρεσία κατὰ Ἰούνιον, ὑπάρχουσι καὶ πολλαὶ μηνύσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκαν πολλοὶ κάτοικοι· λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἠρωτήθην ἐκείνην τὴν ἑσπέραν, νομίζω, ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὸν κ. Καλαντζόπουλον, διατὶ ὁ Γκιόκας δὲν κατηγγέλθη. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας ἐννοεῖ, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἐδόθησαν καταγγελίαι, ἄρα δὲν εἶναι βάσιμα, ὅσα λέγονται εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ εἶπον, διατὶ δὲν καταγγέλλονται· φοβοῦνται οἱ κάτοικοι νὰ καταγγείλωσι, διότι βλέπετε τὰ σημερινὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι δὲν εἶναι ἀσφαλὴς ἡ ζωὴ τῶν πολιτῶν ἐκ μέρους τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας. Ζητῶ λοιπόν, νὰ κατατεθῶσιν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα.

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα μὴ τὰ προσάξωμεν, ἀφοῦ εἶναι τετελεσμένα πάντα ταῦτα, καὶ θέλομεν τὰ προσάξει.

§21ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας εἶχον παρακαλέσει πρὸ ἡμερῶν, νὰ φροντίσῃ νὰ θεραπεύσῃ τὰ παράπονα τῶν κατοίκων Βονίτσης, σχετικῶς πρὸς τὰ Σχολεῖά των. Καὶ καθόσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὸν Σχολάρχην, ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν διωρίσθη ἕτερος, διότι ἡ κατωτέρα τάξις εἶχε δύο μαθητὰς μόνον. Ὑπενθυμίζων αὐτῷ τὰ λεχθέντα παρ’ ἐμοῦ τότε, τὸν παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ λάβῃ ταχίστην πρόνοιαν. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν Δημοδιδάσκαλον, μοὶ εἶπεν, ὅτι πρὸ μηνῶν ἔχει διορισθῆ τοιαύτη. Καίτοι τῷ παρετήρησα τότε, ὅτι, διὰ νὰ λειτουργῇ Σχολεῖόν τι, δὲν ἀρκεῖ νὰ διορισθῇ ἐν αὐτῷ διδάσκαλος, ἀλλὰ καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του καὶ νὰ διδάσκῃ, καὶ ὅτι ἡ διορισθεῖσα Δημοδιδάσκαλος δὲν μετέβη εἰς τὴν θέσιν της, ἐπὶ μῆνα δὲ τὸ Παρθεναγωγεῖον ἀργεῖ, ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδεμίαν μέχρι σήμερον ἔλαβε πρόνοιαν. Καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὸ Ἑλλην. Σχολεῖον Κατούνης, μοὶ εἴπετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι κατηργήθη πέρυσι, διότι καὶ ἄλλα εἶχον καταργηθῆ· παρεκάλεσα ὅμως καὶ διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν νὰ καταθέσητε πίνακα, δηλοῦντα ποῖα ἄλλα ὀνομαστὶ Σχολεῖα διελύθησαν ἐν τῷ Κράτει....

§22ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πάντα τὰ ἀτελῆ.

§23ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἔχοντα δύο τάξεις;

§24ΜΑΝΕΤΑΣ. Καὶ μίαν τάξιν.

§25ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μοὶ εἴπετε, ὅτι ἐφροντίσατε νὰ συστηθῇ καὶ πάλιν. Ἐν τούτοις προχθὲς πάλιν μοὶ γράφουν, ὅτι ὁ Ἑλληνοδιδάσκαλος Γεώργιος Ἀνεμογιάννης ἐπαύθη καὶ ὅτι τὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον Κατούνης ἀργεῖ, ἕνεκα ἐλλείψεως Δημοδιδασκάλου....

§26ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἀντεκατεστάθη ἀμέσως.

§27ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος;

§28ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὁ Ἀνεμογιάννης.

§29ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶχον παρακαλέσει συγχρόνως ἐγγράφως, νὰ γνωστοποιήσητε εἰς τὴν Βουλήν, διὰ ποίους λόγους ἐξακολουθοῦσιν αἱ μεταθέσεις ἐν τῷ μέσῳ τοῦ Σχολικοῦ ἔτους, καὶ μοὶ εἴπετε, «ἀνάγκαι ὑπηρεσίας». Ποῖαι ἀνάγκαι ὑπηρεσίας ὑπαγορεύουσι τὰς μεταθέσεις τῶν Δημοδιδασκάλων; αὐταὶ γίνονται, ἐκτὸς σπανίων ἐξαιρέσεων, κατὰ τὰς διακοπὰς μόνον εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου.

§30ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὁ νόμος ἐπιτρέπει τὰς μεταθέσεις καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους εἰς ὡρισμένας τινὰς περιστάσεις. Εἴπετέ μοι ὡρισμένως περὶ τίνων, ἵνα σᾶς εἴπω τοὺς λόγους. Μοὶ λέγετε ἀορίστως νὰ σᾶς πληροφορήσω, διατὶ ἐξακολουθοῦσιν αἱ μεταθέσεις. Εἶναι μία ἐρώτησις, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ δώσω ἀπάντησιν. Ὅ,τι γίνεται, γίνεται δυνάμει τοῦ νόμου καὶ διὰ λόγους ἰδίους καὶ ἐν τοῖς νόμοις σημειουμένους.

§31ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐπειδὴ εἶναι δύσκολον νὰ μᾶς πληροφορήσητε, καθόσον ἀφορᾷ εἰς ὅλας τὰς μεταθέσεις, νὰ καταθέσητε αὔριον εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐγένοντο αἱ μεταθέσεις, αἱ ἐντὸς τῶν 15 τελευταίων ἡμερῶν....

§32ΡΑΛΛΗΣ. Κατ’ αἴτησίν των μετετέθησαν;

§33ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγει ὁ Ὑπουργός. Ὑποθέτω, ὅτι ἠθέλησαν νὰ μετατεθῶσιν· ἀλλ’ ἐπετρέπετο νὰ τοὺς μεταθέσῃ ὁ Ὑπουργός; εἶναι συμφέρον εἰς τοὺς μαθητὰς νὰ μετατίθενται εἰς τὸ μέσον τοῦ ἔτους οἱ διδάσκαλοι; Πρέπει νὰ τεθῇ ἓν τέρμα. Πρὸ 24 ἡμερῶν εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ πληροφορίας ὡς πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς Εἰσαγγελίας Λευκάδος ἐπί τινος ὑποθέσεως.

§34ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐκ τῶν ἐγγράφων, ἅτινα κατετέθησαν σήμερον, ὁ Εἰσαγγελεὺς φαίνεται, ὅτι κατ’ ἀρχὰς παρενόησε τὴν διαταγὴν, κατόπιν ἐξηγήθημεν σαφέστερον, καὶ ἔδωκεν ἐπαρκεῖς λεπτομερείας. Ἄν δὲν ἐπλανήθην ἴσως, ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος ἀποδείκνυται, ὅτι δὲν εἶχεν ἔτι δοθῇ ἡ καταγγελία, περὶ ἧς ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις.

§35ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι σχετικὴ πρὸς ἀναφορὰν, ἣν ἡ κοινότης Βονίτσης ἔπεμψεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· δὲν τὴν ἀνεκοίνωσα δὲ μέχρι τοῦδε εἰς τὴν Βουλὴν, διότι περιέμενον τὰς πληροφορίας· ἤδη τὴν καταθέτω, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Ζητεῖ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἰσχὺς τῆς διατάξεως τοῦ νόμου ΑΡΙϛ’ τῆς 13 Ἀπριλίου 1884 εἰς τὴν κοινότητα Βονίτσης, καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν διοίκησιν τῆς κοινοτικῆς περιουσίας. Σὺν ταύτῃ κατατίθημι καὶ σχετικὴν πρότασιν νόμου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 208).

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὸν φόνον τοῦ φυγοδίκου Ἀθ. Διαμαντῆ καὶ εἰς τὴν καταδίωξιν ἑτέρου φυγοδίκου, τοῦ Στυλιανοῦ Τσουκάλη, περὶ ὧν ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν ὁ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας βουλευτὴς κ. Σακελλαρόπουλος, προσάγω τὰ ἑπόμενα τηλεγραφήματα (ἀναγινώσκει): Ἐκ ΚΑΡΒΑΣΣΑΡΑ, 24 Δεκεμβρίου 1888. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. Ἀθήνας. «Κατόπιν ταὐταρίθμου τηλεγραφικῆς ἡμῶν ἀναφορᾶς, ἐπανελθὼν ἐξ Ἀμπελακίου, ἀναφέρω, ὅτι ληστοφυγόδικος Στυλιανὸς Τσουκάλης δὲν ἐτραυματίσθη παρὰ πυροβολησάντων στρατιωτῶν, οὓς πρῶτος εἶχε πυροβολήσει, ἀλλὰ διέφυγε καταδίωξιν, ὡς ἐκ τῆς δασώδους θέσεως καὶ τοῦ σκότους. Ἐξακολουθοῦμεν σύντονον καταδίωξιν. Προανάκρισιν θέλομεν ὑποβάλει ταχυδρομικῶς. «Ὑπομοίραρχος ΚΗΡΥΚΟΣ». Ἐκ ΚΑΡΒΑΣΣΑΡΑ, 26 Δεκεμβρίου 1888. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. Ἀθήνας. «Σήμερον ἕκτην πρωϊνὴν ὥραν συνεπλάκη μετὰ στρατιωτῶν, ἀνιχνευόντων καθ’ ὅλην τὴν νύκτα πρὸς σύλληψιν διαφυγόντος ληστοφυγοδίκου Τσουκάλη, ἕτερος διαβόητος ὡσαύτως φυγόδικος ἐπὶ φόνῳ, καὶ θρασείας ζωοκλοπὰς ἐσχάτως διαπράττων, Βασίλειος Διαμάντης, ὃν ἐφόνευσαν οἱ καθ’ ὧν ἐπετέθη στρατιῶται ἐν δασώδει θέσει Καστρὶ, μεταξὺ χωρίων Ἀρειάδα καὶ Ἀμπελάκι δήμου Ἀμβρακίας. Προβαίνω εἰς ἀναγκαίαν ἀνάκρισιν. «Ὑπομοίραρχος Βάλτου ΚΗΡΥΚΟΣ». Προέβη δὲ ὁ Ὑπομοίραρχος εἰς προανακρίσεις, καὶ ἐδόθησαν αὐστηραὶ διαταγαὶ, ὅπως διεξαχθῶσιν αἱ ἀνακρίσεις καὶ ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα.

§37ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι εἶναι ληστοφυγόδικος;

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ἔλαβε τὸ τηλεγράφημα τοῦτο. Ὅταν λάβωμεν πληρεστέρας πληροφορίας, θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ εἴπωμεν ἀκριβέστερόν τι.

§39ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει πίναξ τῶν ληστοφυγοδίκων.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λησταὶ εἶναι μόνον οἱ ἐπικεκηρυγμένοι. Περὶ ληστοφυγοδίκων δὲν ὑπάρχει πίναξ ὀνομαστί· ἀλλὰ πληροφορίας δυνάμεθα νὰ συλλέγωμεν ἑκάστοτε. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης θὰ γίνῃ εἰδικὴ ἐξέτασις. Οἱ ληστοφυγόδικοι δὲν ἀποτελοῦσιν ἰδίαν κατηγορίαν, ὑπὸ τοῦ νόμου καθοριζομένην. Περὶ τῆς ἑτέρας ὑποθέσεως, ἧς ἐμνήσθη ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι, συλληφθείς τις καὶ μετενεχθεὶς εἰς Λευκάδα, ἀπελύθη, ἐζητήθησαν παρὰ τῶν ἐκεῖ Ἀρχῶν πληροφορίαι, ἃς ἐλπίζομεν νὰ λάβωμεν αὔριον, καὶ ἐδόθησαν διαταγαὶ, ὅπως ἐνεργηθῶσι τὰ τοῦ νόμου. Περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὸν πρώην ἀνώτερον ἐπόπτην Γκόκαν θέλομεν λάβει ὑπ’ ὄψει τὴν κατατεθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ σημείωσιν, ὅπως συμπληρώσωμεν τὸν προσαχθέντα φάκελλον.

§41Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἀφήγησις, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς κύριος Κηρῦκος ἐποιήσατο ἐν τῷ τηλεγραφήματι, γεννᾷ δισταγμοὺς εὐλόγους. Ἀναφέρει, ὅτι, ἐν ᾧ ἦτο εἰς ἀνίχνευσιν φυγόδικου ἐν νυκτὶ, συνεπλάκη τὸ ἀπόσπασμα, τὸ καταδιῶκον αὐτὸν, μὲ ἕνα ληστοφυγόδικον ἐπικίνδυνον καὶ ἐπὶ ζωοκλοπῇ καταγγελλόμενον....

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐπὶ φόνῳ.

§43ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ πάντων πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ἦναι φυγόδικος. Φυγόδικος εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις παρεπέμφθη ὑπὸ Συμβουλίου Πλημμελειοδικῶν, ἵνα δικασθῇ ἐπὶ ἀξιοποίνῳ πράξει, καὶ ὁ ὁποῖος δὲν προσῆλθεν εἰς τὰς ἀρχάς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ προσκαλέσῃ τὸν ἀξιωματικὸν τῆς χωροφυλακῆς, ἵνα ἀναφέρῃ διὰ τίνος βουλεύματος παρεπέμφθη. Καὶ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν μετὰ λεπτομερείας τὰ περὶ τούτου, διότι ἀπὸ τινος καιροῦ ἠκούσθησαν παράπονα, ὅτι πολλοὶ ἐφονεύθησαν ὑπὸ στρατιωτῶν. Ἐνθυμοῦμαι ἀναφορὰν, ὑποβληθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν παρά τινος χήρας ἐξ Ὕδρας, ἧς τὸν ἄνδρα ἐφόνευσαν ἁλιεύοντα, καὶ ἥτις ἐζήτει περίθαλψιν. Ἡ ἐλευθερία τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ, νὰ πυροβολῶσι καὶ φονεύωσι, καὶ ὕστερον ἡ δικαιολογία, ὅτι ἐξέλαβον ὡς φυγόδικον τὸν φονευθέντα, πρέπει νὰ μᾶς διδάξωσιν, ὅτι εἶναι δεινὴ ἡ κατάστασις, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύνανται νὰ φονεύσωσι καὶ ἡμᾶς, καὶ ὕστερον νὰ λέγωσιν, ὅτι μᾶς ὑπέλαβον ὡς φυγοδίκους. Παρακαλῶ νὰ ἐνεργηθῇ αὐστηρὰ ἀνάκρισις κατὰ τοῦ φονεύσαντος χωροφύλακος τὸν ἐξ Ὕδρας πολίτην, καὶ ν’ ἀποβληθῶσιν ἐκ τοῦ στρατοῦ τοιοῦτοι ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ποιοῦσι τοιαύτην χρῆσιν τοῦ ὅπλου, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς ἡ πατρίς.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται παράδοξον, εἶναι, ὅτι πρὸ ἐτῶν ἔλαβον χώραν αἱ πράξεις καὶ ἐδόθησαν μηνύσεις, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν ἐγένετο πρὸς βεβαίωσιν τῶν πράξεων, ἢ πρὸς ἀπαλλαγὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ κατηγορουμένου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ζητήσῃ πληροφορίας καὶ φωτίσῃ τὴν Βουλήν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα δὲ τῶν Δημοδιδασκάλων, θὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἂν ὁ νόμος ἐπιτρέπῃ τὴν μετάθεσιν, δὲν σημαίνει, ὅτι πρέπει κατ’ ἀρχὴν νὰ τηρῆται, διότι τὸ ἀμετάθετον ἐνομοθετήθη χάριν τῶν Σχολείων καὶ τῶν παίδων, διότι—καὶ θὰ μεταχειρισθῶ μεταφορὰν, ἵνα μὲ ἐννοήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας,— θὰ συμβῇ ὅ,τι ἤθελε συμβῇ μὲ τὰ ἐκκολαπτόμενα ὠά· ὑποθέσατε, ὅτι τὸ θέλουν δύο ὄρνιθες καὶ μετατίθενται ἀμοιβαίως ἀπὸ τὰς φωλεάς των· τί θὰ συμβῇ; Δὲν θὰ παραγάγωσι νεοσσούς. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι εἶναι ἀτοπώτατον νὰ γίνωνται μεταθέσεις ἐντὸς τοῦ Σχολικοῦ ἔτους, καὶ μάλιστα κατὰ Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον. Ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν διδασκαλίαν, καὶ ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν πρόοδον, διότι αἱ μαθηταὶ θ’ ἀλλάζωσι δύο καὶ τρία συστήματα. Ὁ νόμος ἐπιτρέπει τὴν μετάθεσιν, ἀλλ’ ἐξαιρετικῶς· ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ἐπιτρέπει ἐξαιρετικῶς, ἐγένετο κανὼν διαρκὴς, καὶ ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ ἔτους μέχρι τέλους βλέπομεν διαρκεῖς μεταθέσεις.

§45Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§46ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ τὴν ὑπεύθυνον δήλωσιν ἢ πιστοποίησιν, ἐξ ἧς, ὡς εἶπε, προκύπτει, ὅτι ἡ σύζυγος τοῦ Προέδρου τῶν ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν κ. Ῥάγκου δὲν κατάγεται ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς.

§47ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θέλω φροντίσει, ὡς σᾶς εἶπον.

§48ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐὰν ἔλαβε πρόνοιαν περὶ τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου τῆς κωμοπόλεως Πλατάνου, ἥτις εἶναι καὶ πρωτεύουσα τοῦ δήμου.

§49ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐλπίζω ἐντὸς ὀλίγου νὰ πληρώσω τὸ κενόν.

§50ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν ἔδωσε τέρμα εἰς τὴν ἀπόφασίν του, καὶ κατωρθώθη νὰ ἀποστερήσῃ 25 μαχίμους ἀξιωματικοὺς τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Βεβαίως τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ἔχει μεγίστην καὶ σωτήριον σημασίαν ἐν τῷ στρατῷ· ἰδίως εἰς τὸ Ναυτικὸν καθιστᾷ ἡ ἡλικία δυσκίνητον τὸν ἀξιωματικὸν καὶ δυσχερῆ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Εὐχῆς δ’ ἔργον θὰ ἦτο, νὰ θεσμοθετηθῇ τοιοῦτος θεσμὸς καὶ παρ’ ἡμῖν, ὁ ὁποῖος νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῶν γηραιῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνοίξῃ στάδιον εἰς τοὺς νέους. Ἀλλὰ μοὶ γεννῶνται πολλαὶ ὑπόνοιαι, ὅτι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας δὲν ἐτηρήθη ἡ ἀκριβὴς δικαιοσύνη, προκειμένου νὰ τεθῶσιν ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν γνώμην μου ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Ἀφοῦ ἔχομεν τοιαύτην λειψανδρίαν ἀξιωματικῶν πεπειραμένων καὶ ἱκανῶν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ, δὲν γνωρίζω ἂν ἐκ τῶν 25 προσκληθέντων νὰ δηλώσωσιν, ὅτι ἐπεθύμουν νὰ ἀποστρατευθῶσι δυνάμει τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμου, ἂν λέγω πάντες ἦσαν ἄξιοι τῆς τύχης ταύτης· ἀλλὰ βεβαίως διὰ τοὺς δύο συμπολίτας μου, περὶ τῶν ὁποίων ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκφράσω καὶ προχθὲς τὴν λύπην μου καὶ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι ἠδικήθησαν, ἕνεκεν ἀστοργίας. Ὁ εἷς τούτων εἶναι ὁ κ. Κένταυρος, ὑποπλοίαρχος, ὁ ἕτερος ὁ κ. Κριεζῆς· περὶ ἀμφοτέρων ἔχω ἀρίστας πληροφορίας. Διαδηλῶ δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠδίκησεν οὐ μόνον τούτους, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Περὶ τοῦ κ. Κενταύρου ἔχω ἀρίστας πληροφορίας· ὑπηρέτησε πολλὰ ἔτη ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ εὐδοκίμως. Κατὰ τὴν ἀγωνιώδη περίοδον τῆς ἐπιστρατεύσεως, γινώσκω, ὅτι ὑπέστη πολλὰ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὁ κ. Κριεζῆς, ὅτε ἠναγκάζετο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ θέσῃ ἐν ἐνεργείᾳ τὰ τορπιλλοφόρα πλοῖα· ἦτο ἐπιτετραμμένος βαρυτάτην ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἐπετέλεσε πολὺ ἐντίμως καὶ μετὰ πολλῆς ἀφοσιώσεως, καὶ ἐφείλκυσε διὰ τοῦτο τῆς ὑπηρεσίας τὸν ἔπαινον....

§51ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πετρίδη, ὅλα αὐτὰ εἶναι καλὰ καὶ ἄξια, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ τὰ εἰπῆτε πρίν.

§52ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προχθὲς, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀπευθύνω πρὸς αὐτὸν τὴν παράκλησιν καὶ ἐπερώτησιν, ἀπηξίωσε ν’ ἀπαντήσῃ εἰς ἐμὲ καὶ τὸν ἕτερον συνάδελφόν μου ἐξ Ἀργολίδος κ. Γεωργαντᾶν. Σήμερον θὰ ἀπαιτήσω ν’ ἀπαντήσῃ καὶ νὰ προσαγάγῃ καὶ ἔγγραφα, διὰ τὸν ὁποίων νὰ μᾶς ἀποδείξῃ, ὅτι ἐνήργησεν ἐν ἄκρᾳ δικαιοσύνῃ καὶ εὐλόγῳ ἐπιεικείᾳ, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται, ὡς καὶ ἡ δικαιοσύνη, ἐπὶ παρομοίων περιστάσεων πρώτης ἐφαρμογῆς νόμου τοιούτου, ὅταν πρόκηται ἄνδρας στρατιώτας, ὑπηρετήσαντας ἐπὶ 20 καὶ 30 ἔτη ἐντίμως εἰς τὸν στρατόν, νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ τῶν καθηκόντων, πρὸς ἃ συνεδέθησαν διὰ βίου ἀγωνιώδους καὶ καματηροῦ, καὶ νὰ ῥίψῃ τούτους εἰς τὰς ὁδούς. Νομίζω ὅτι ἔχετε καθῆκον ἐπιβεβλημένον, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ τὸ ναυτικόν, στερούμενον ἀξιωματικῶν ἱκανῶν, ἀφοῦ ἀπὸ τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ ἠναγκάσθητε ἀρτίως νὰ μεταθέσητε οὐκ ὀλίγους, πρὸς συμπλήρωσιν τῶν τάξεων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις διατελοῦντες, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ σκεφθῆτε ἐπιεικέστερον περὶ τοιούτων ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ πεῖραν καὶ παίδευσιν ἔχουσιν ὁμολογουμένως, καὶ κατὰ τεκμήριον εἶναι τελειότεροι τῶν ἐμπειρικῶν ἐμποροπλοιάρχων. Ἐπαναλαμβάνω περὶ τῶν δύο συμπολιτῶν μου, τοῦ Κενταύρου καὶ τοῦ Κριεζῆ, ὅτι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἠδικήθησαν. Δὲν λέγω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχέ τινα ἀφορμὴν προσωπικὴν κατ’ αὐτῶν, δὲν λέγω, ὅτι ἀπὸ σκοποῦ κατ’ αὐτῶν ἐφήρμοσε τὸν νόμον· ἀλλ’ ὅ,τι καταλογίζω κατ’ αὐτοῦ, εἶναι ἡ ἔλλειψις προνοίας τινὸς καὶ ἐπιεικείας, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ ὡς ἐκ τῆς πρώτης ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς φιλοτιμίας ἀξιωματικῶν, τοιαύτας προσενεγκόντων ὑπηρεσίας πρὸς τὸ Ναυτικόν. Ἔχομεν δὲ δικαίωμα νὰ παραπονεθῶμεν, ὅταν βλέπωμεν, ὅτι τὸ ἕτερον Ὑπουργεῖον, τὸ τῶν Στρατιωτικῶν, ἤτοι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, προκειμένου περὶ τοῦ μοιράρχου Ντάη, ἐπεδείξατο ἄδικον ἐπιείκειαν, ὥστε, ἐνῷ ὑπῆρχε τὸ κώλυμα τῆς ἐπιθεωρήσεως καὶ ἔκθεσις ῥητὴ περὶ ἀνικανότητος αὐτοῦ, ὅμως εὗρε τὸν τρόπον νὰ προαγάγῃ τοῦτον τόσῳ φιλοστόργως....

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπῆρχε.

§54ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐν τούτοις ἀφῆκε καὶ παρῆλθον ἀπὸ τῆς τεταγμένης ὑπὸ τοῦ νόμου ἡμέρας τοῦ ὁρίου ἡλικίας 10 ἢ 15 ἡμέραι, καὶ προβιβάσας αὐτὸν κατ’ ἐκλογὴν, εὐηργέτησε τὸν ἄνθρωπον αὐτόν. Ἀπέναντι τοιαύτης συμπεριφορᾶς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εὑρίσκομεν εὐλόγως ἀδικωτάτην τὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξε τὴν ἀπόφασίν του, καὶ νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ καὶ προφορικῶς, τίνες λόγοι ἔπεισαν αὐτὸν νὰ φανῇ τόσον ἀδυσώπητος καὶ τόσον αὐστηρὸς πρὸς τὰ δικαιώματα τὰ κεκτημένα τῆς μακρᾶς ὑπηρεσίας πολυτίμων, κατ’ ἐμὲ, ἀξιωματικῶν.

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μικρὸν παράπονον θ’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν φίλον μου κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι ὄχι μόνον δὲν κατέθηκεν ὅ,τι ἐζήτησα, ἀλλ’ οὔτε κἂν ἠξίωσε τὴν Βουλὴν μιᾶς πληροφορίας περὶ τῶν ἐγγράφων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν.

§56ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Νομίζω, κύριε Βουλευτὰ, ὅτι εἶχον πληροφορήσει τὴν ἐπαύριον, ὅτι τοιαῦτα ἔγγραφα δὲν εὑρέθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ ὅτι ἀνέθεσα εἰς ὑπάλληλον εἰδικὸν, νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν εὕρεσιν αὐτῶν. Τινὰ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζητήσατε, εὑρέθησαν, ἀλλὰ τὰ σπουδαιότερα τῶν ζητηθέντων δὲν εὑρέθησαν εἰσέτι. Ἐν τούτοις ὁ ὑπάλληλος πάντοτε ἐργάζεται πρὸς εὕρεσιν αὐτῶν, καὶ ἅμα εὑρεθῶσι, βεβαίως θὰ ἐκτελέσω τὸ καθῆκόν μου.

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἴπετε τώρα, τῇ προκλήσει μου, ἠδύνασθε νὰ μοὶ τῷ εἴπητε πρὶν, διὰ νὰ μὴ κάμω πάλιν λόγον. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας λέγω, ὅτι εἰς τὸ χωρίον Σπιτάλη, τὸ ὁποῖον περιέχει 150 μαθητὰς, ἐπαύθη ὁ διδάσκαλος. Δὲν ἐξετάζω τοὺς λόγους, θέλω ὅμως νὰ παρακαλέσω νὰ διορίσητε ἀντ’ αὐτοῦ ἄλλον, εἴτε ἐκ τῶν τριῶν ὑποψηφίων, εἴτε ἄλλον ὁποιονδήποτε, ἀρκεῖ νὰ τὸν διορίσητε ταχέως.

§58Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Συνάδελφός τις εἶπεν, ὅτι πᾶσα περὶ τῶν δύο ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ Κενταύρου καὶ Κριεζῆ συζήτησις εἶναι ἄσκοπος, καθόσον οὗτοι ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν. Ἡμεῖς λέγομεν τοὐναντίον, δὲν ἀπεστρατεύθησαν εἰσέτι, καὶ δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προβιβάσῃ αὐτοὺς μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ περὶ τῆς μεταθέσεώς των εἰς ἀποστρατείαν Β. Διατάγματος, καὶ οὕτω νὰ ἀρθῇ τὸ ἀδίκημα, ὅπερ ἐπήνεγκεν αὐτοῖς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἡμεῖς δὲ ἔχομεν καὶ ἄλλην γνώμην, ἔχομεν γνώμην, ὅτι τὸ Ἀναθεωρητικὸν Συμβούλιον δύναται δι’ ἀποφάσεώς του νὰ δικαιώσῃ αὐτοὺς ἀπὸ τῆς ἡμέρας, ἀφ’ ἧς ἐκενώθησαν θέσεις πλωταρχῶν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ, καὶ ν’ ἀποστρατευθῶσι καὶ οὗτοι συμφώνως μὲ τὸν περὶ τούτου εὐεργετικὸν νόμον, οὗτινος ἡ ἰσχὺς ἤρξατο ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου ἀρξαμένου ἔτους.

§59ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ προεβιβάσθησαν, καὶ νὰ προεβιβάσθησαν νεώτεροι αὐτῶν παρὰ Κυβερνήσεως ἄλλης ἢ ἐκείνης, ἡ ὁποία σήμερον ὑπάρχει· δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ὑπάρχῃ ἄλλο παράδειγμα τοιοῦτον· ἠξεύρω, ὅτι οἱ δύο ἀξιωματικοὶ, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, δὲν προεβιβάσθησαν ἀλλὰ προεβιβάσθησαν ἄλλοι νεώτεροι αὐτῶν, διότι, ὡς φαίνεται, δὲν ἐθεωρήθησαν ἱκανοὶ πρὸς προβιβασμόν. Γνωρίζω ἐπίσης, ὅτι εἷς τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν εἶχε τεθῆ εἰς διαθεσιμότητα κατ’ αἴτησίν του, ὁμολογῶν τοιουτοτρόπως, ὅτι ὄρεξιν πρὸς ὑπηρεσίαν δὲν ἔχει. Γνωρίζω δὲ περιστατικὰ ἄλλα ὡς πρὸς τὸν ἕτερον, τὰ ὁποῖα πρὸς χάριν αὐτοῦ κρίνω καλὸν νὰ μὴ ἀνακοινώσω.

§60ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέτω τὰς ἑπομένας ἐγγράφους ἐπερωτήσεις. «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν. 1) Ἐὰν καὶ πότε ἀπεστάλησαν εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, συμφώνως μὲ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ ἀπὸ 28 Μαΐου 1888 νόμου, τὰ στοιχεῖα τῆς λειψοδοσίας τῶν διαφόρων ὑπολόγων διὰ τὸ ἔτος 1887. 2) Πόσοι καὶ τίνες ἔκτακτοι ὑπάλληλοι προσελήφθησαν εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, κατὰ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ αὐτοῦ νόμου, καὶ μέχρι τίνος προέβη ἡ καθυστερουμένη ἐξέλεγξις τῶν λογαριασμῶν τῶν δημοσίων ὑπολόγων. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσε χθές, ὅτι θέλει παρουσιάσει ἀνάλυσιν τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1887, δυσκολεύεται δὲ νὰ παρουσιάσῃ τοιαύτην καὶ διὰ τὸ 1888, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν τὸ κατὰ τὸ τέλος ἑκάστου τῶν μηνῶν τοῦ 1888 ὑπόλοιπον τῶν ἑξῆς τοὐλάχιστον μερίδων. Τοῦ ἐνεργητικοῦ: αʹ) Καταθέσεις εἰς τὰς Τραπέζας διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων. βʹ) Καταθέσεις εἰς λογαριασμὸν ὁδοποιΐας. γʹ) Ἀνταποκριτὰς ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ. δʹ) Διάφοραι ἄλλαι καταθέσεις, ἐὰν ὑπάρχουν. Τοῦ παθητικοῦ: αʹ) Ἔντοκα γραμμάτια. βʹ) Δάνειον ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. γʹ) Κερματικὰ γραμμάτια. δʹ) Προσωρινὰ δάνεια. εʹ) Κεφάλαια ὁδοποιΐας. Διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελωνιακῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰ κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη εἰσπραχθέντα ἀπὸ εἰσαγωγικὰ καὶ ἐξαγωγικὰ τέλη εἰς τὰ Ὑποτελωνεῖα Ἄνδρου, Νάξου, Σκοπέλου, Κορώνης, Πύλου, Μαράθου, Τριφυλίας, Καρβασαρᾶ, τὰ τελωνεῖα Λευκάδος, Βονίτσης, Ἀστακοῦ καὶ Τήνου, ἐννοεῖται ἄνευ τῶν παρ’ αὐτῶν ἐξαρτωμένων Ὑποτελωνείων καὶ σταθμῶν. Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ἐν Λακωνίᾳ ὁδῶν, ὧν ἡ κατασκευὴ παρεχωρήθη εἰς ἐργολάβους ἀντὶ 5,000,000 δραχμῶν, καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας, ἢ τὴν σύμβασιν τῆς παραχωρήσεως, ἔτι δὲ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἀληθεύῃ τὸ λεχθὲν, ὅτι οἱ ἀναλαβόντες ἀρχικῶς τὴν ἐργολαβίαν ταύτην τὴν παρεχώρησαν εἰς ἄλλους ἀντὶ 3,000,000, καὶ οὗτοι πάλιν εἰς τρίτους ἀντὶ 2,000,000 μόνον».

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Τυπάλδος Κοζάκης. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Καΐρης).

§62ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἔλεγον κύριοι Βουλευταὶ, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, πραγματευόμενος περὶ τῆς ὑποθέσεως Σπάρταλη, ὅτι τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, δὲν κατέγεινα εἰς τὸ δικαστικὸν καὶ εἰς τὸ λογιστικὸν μέρος τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καίτοι βεβαίως τοῦτο εἶναι οὐσιωδέστατον. Ἐνόησα τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν οἱ συνάδελφοί μου τῆς ἀριστερᾶς ἀπέδιδον εἰς τὸ μέρος τοῦτο, τῆς ὑποθέσεως, ἀλλ’ ἐκ τῆς μελέτης αὐτῆς ἀπεδείχθη, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἔποψις ἄλλη, πολὺ οὐσιωδεστέρα. Ἐν ταῖς συζητήσεσιν ἐνταῦθα παρέστημεν ἐνίοτε εἰς ἀντεγκλήσεις πικρὰς, καὶ ἐγὼ ἴσως ἐνίοτε ἔλαβον μέρος εἰς τοιαύτας, ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι οὐδὲν αἴσθημα πικρὸν μὲ φέρει ἤδη εἰς τὸ βῆμα, οὔτε θέλω διατυπώσει τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας μοὶ ἐνέπνευσεν ἡ μελέτη τῶν διπλωματικῶν ἐγγράφων, τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ πείσματος, τὸ ὁποῖον ἀνεπτύχθη κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς πολυκρότου ταύτης ὑποθέσεως. Βεβαίως ἐξ ὅσων ἤκουσα ἐδῶ, ἐσχημάτισα καὶ ἐγὼ πεποίθησίν τινα, ὅτι τουλάχιστον λίαν ἀμφίβολον εἶναι, ἐὰν ὀφείλωνται εἰς τὸν κ. Σπάρταλην τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ δοθῶσιν εἰς αὐτόν. Ἀλλὰ πείθομαι εἰς τοῦτο μάλιστα ἐκ πεποιθήσεως πρὸς τοὺς ἐμοὺς συναδέλφους. Ἀλλ’ ἐὰν συνέπιπτεν, οὐδεμίαν νὰ λάβω γνῶσιν τῶν ἐνταῦθα ῥηθέντων παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑπὸ τὴν οὐσιώδη ἔποψιν τῆς ὀφειλῆς, ἢ μὴ, τῶν χρημάτων τούτων, ἐὰν μόνον τὰ διπλωματικὰ ἔγγραφα εἶχον μελετήσει, ἤθελον πάλιν σχηματίσει τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ὑπάρχει τι, τὸ ὁποῖον θίγει εἰς συμφέροντα πολὺ ἀνώτερα τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου θησαυροῦ. Ἀληθῶς, ἐὰν ἐπρόκειτο, ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 350 χιλιάδων φράγκων, νὰ ἐπιδικασθῶσιν εἰς τὸν Σπάρταλην 3 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἢ ὅσα δήποτε, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἤθελον δώσει τόσην σημασίαν, ἔστω καὶ ἐὰν ἐπίστευον, ὅτι δὲν ὀφείλομεν ταῦτα εἰς αὐτὸν, ἐὰν δὲν ἔβλεπον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν παρέμβασιν ξενικὴν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἰδιαζόντως ἐπικίνδυνον. Καὶ ἀληθῶς ἡ ὑπόθεσις Σπάρταλη, ὅπως ἀνεπτύχθη ἐνταῦθα, παρουσιάζει ἰδιάζουσαν σπουδαιότητα ὑπὸ διπλωματικὴν ἔποψιν. Διότι, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂς βεβαιωθῇ, ὅτι οὐδαμῶς θέλω νὰ μεταχειρισθῶ ἔκφρασιν ἀνευλαβῆ πρὸς αὐτὸν, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι, ὅπως παρουσιάζεται ἡ σχέσις αὐτοῦ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ μετὰ τῆς ἐνταῦθα Ἀγγλικῆς Πρεσβείας ἐκ τῶν κατατεθεισῶν ἀλληλογραφιῶν, παρίσταται αὐτὸς οὐχὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ μᾶλλον ὡς συνεργάτης τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας. Καὶ δὲν λέγω βεβαίως, ὅτι ἐκ προθέσεως τοῦτο ἔπραττεν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἔχων αὐτὸς πεποίθησιν ἐσχηματισμένην ὑπὲρ τῆς ὀφειλῆς πρὸς τὸν κ. Σπάρταλην, ἔκαμε, κατ’ ἐμὲ, τὸ λάθος, νὰ κάμῃ γνωστὴν τὴν πεποίθησίν του ταύτην εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Πρεσβείαν, καὶ νὰ συμμεθέξῃ, οὕτως εἰπεῖν, μετ’ αὐτῆς εἰς τὰς ἐνεργείας, τὰς γενομένας πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ. Τὸν αὐτὸν δηλαδὴ σκοπὸν ἐπιδιώκουσιν εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας. Τοῦτο τοὐλάχιστον ἐγὼ ἐνόησα ἐκ τῆς ἀναγνώσεως ὅλων τῶν κατατεθεισῶν διακοινώσεων καὶ ἐκ τῶν ἐγγράφων τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς εἶπον καὶ ἄλλοι ῥήτορες, οἱ ὁποῖοι ἀνέπτυξαν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἐκ μέρους τῆς Συμπολιτεύσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ μόνη ἀπαίτησις τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας ἦτο ἡ ταχεῖα διακανόνισις τῆς ὑποθέσεως. Ἀλλὰ, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, οὐδόλως ἐνόησα τοῦτο. Αἱ Ἀγγλικαὶ διακοινώσεις δὲν περιορίζονται εἰς ἀπαίτησιν ταχείας διακανονίσεως τῆς ὑποθέσεως. Μηδαμῶς. Αἱ Ἀγγλικαὶ διακοινώσεις διατυποῦσι πεποίθησιν ἀκράδαντον περὶ τῆς ὀφειλῆς, καὶ τὴν πεποίθησιν ταύτην ζητοῦσιν ἐπιβλητικῶς νὰ ἐπιβάλλωσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, καὶ οἱονεὶ ζητοῦσι παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιβάλῃ τὴν πεποίθησιν ταύτην εἰς τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ λύσις. Ἐκ τοῦ ὕφους ἐν γένει καὶ ἐκ τῆς οὐσίας τῶν διακοινώσεων τούτων παρατηρεῖται, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ὀφειλῆς εἶναι ἤδη λελυμένον εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Πρεσβείαν, καὶ ζητεῖται, τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἤδη ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἔκαμεν ὑπὲρ τῶν δικαιούχων εἰς τὴν ὑπόθεσιν Σπάρταλη, νὰ τὴν ἀποδεχθῇ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, νὰ τὴν ἀποδεχθῇ ἐν ἀνάγκῃ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή. Οὔτε ἀνέχεται ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ὅτι δύναται καὶ αὐτὴ ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἔχῃ γνώμην διάφορον, καὶ τὴν ἀξίωσιν ταύτην λίαν σαφῶς ἐκφράζει ἡ ἀπὸ 6 Δεκεμβρίου 1887 διακοίνωσις τοῦ κ. Χάγκαρτ, τοῦ ἐπιτετραμμένου τὰ τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας ἐν Ἀθήναις. Ἐν τῇ διακοινώσει ταύτῃ βλέπομεν ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον σαφῶς δεικνύει, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Πρεσβεία οὔτε κἂν ἀνέχεται νὰ ἔχῃ ἡ Ἀντιπροσωπεία τοῦ Ἔθνους γνώμην διάφορον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν αὕτη ἐσχημάτισε περὶ τῆς ἐν λόγῳ ὑποθέσεως....

§63ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ καλέσητε τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, παρακαλῶ· διότι αὐτὴ δὲν εἶναι συνεδρίασις, εἶναι κωμῳδία· δὲν εἴμεθα πλείονες τῶν 35. Εἶναι εἰκονικὴ συνεδρίασις. (Θόρυβος).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προσκαλέσωμεν τοὺς κυρίους Βουλευτάς.

§65ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Εἶναι γελοία ἡ μειοψηφία. (Θόρυβος).

§66Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Προσέχετε εἰς τὰς ἐκφράσεις σας, διότι παρεκτρέπεσθε.

§67ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ τὸ θέλουν, κάμνω ἔνστασιν, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. — Ὁ κ. Τυπάλδος Κοζάκης παρακαλεῖται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§70ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Βλέπομεν λοιπὸν καὶ τὸ ἀπόσπασμα τῆς διακοινώσεως τῆς 6 Δεκεμβρίου 1887 τοῦ κυρίου Χάγκαρτ, διατυποῦν τὴν ἀξίωσιν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ ἄλλην γνώμην ἐκείνης, ἣν ἔχει αὐτός. (Ἀναγινώσκει): «Ἡ ποσότης αὕτη μετὰ ἁπλοῦ τόκου πρὸς 5% ἀπὸ τῆς 31 Δεκεμβρίου 1874, νῦν ἀνέρχεται εἰς λίρας 10,499, 7 σελίνια καὶ 5 πένας, ποσότης, ἥτις δὲν εἶναι δεκτική, ὡς ἠδυνάμην νὰ εἴπω ὑμῖν, ἀντιῤῥήσεως οἱασδήποτε, ἢ παραγραφῆς, εἴτε ἀμφισβητήσεως, καὶ τῆς ὁποίας ἡ πληρωμὴ δὲν δύναται νὰ εὕρῃ οἱανδήποτε ἀντίῤῥησιν ἐν τῇ Βουλῇ ἢ ἀλλαχοῦ». Ἐὰν ἀνεγινώσκετο ὅλη ἡ σειρὰ τῶν διακοινώσεων τούτων, ὅπερ ἤθελεν εἶσθαι λίαν ὀχληρὸν, ἀλλ’ ἴσως ἀναγκαῖον, ἠθέλετε παρατηρήσει πανταχοῦ εἰς τὰς διακοινώσεις ταύτας διατετυπωμένην τὴν ἀξίωσιν ταύτην. Οὐδαμοῦ ἠθέλετε εὕρει, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Πρεσβεία παρουσιάζεται, μόνον ὡς ἀξιοῦσα τὴν ταχεῖαν διεκπεραίωσιν τῆς ὑποθέσεως. Ἡ Ἀγγλικὴ Πρεσβεία ἀξιοῖ τὴν διεκπεραίωσιν τῆς ὑποθέσεως καθ’ ὡρισμένον τρόπον. Προσδιορίζει καὶ τὸ ποσὸν, προσδιορίζει καὶ τὸν τόκον. Ἐννοεῖ δὲ, ὅτι καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ θὰ συμπράξωσι, διότι δὲν ἐπιδέχεται ἀντίῤῥησιν οἱανδήποτε, ἢ ἀμφισβήτησιν, ἡ ἀξίωσις, τὴν ὁποίαν ἡ Πρεσβεία αὕτη διατυποῖ. Ἀλλ’ ἀφίνω κατὰ μέρος τὰς Ἀγγλικὰς διακοινώσεις, αἵτινες ἀκολουθοῦσι τὴν γνωστὴν παράδοσιν τῆς Ἀγγλικῆς διπλωματίας, ὁσάκις πρόκηται νὰ ὑπερασπισθῇ δικαιώματα ὑπηκόων αὐτῆς, καὶ ἔρχομαι εἰς πολὺ σπουδαιότερον τούτου, εἰς τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς ἀξιώσεως, ὅπως διατυποῦται ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας, καὶ τὴν ἀνάμιξιν ταύτης παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ὅταν ἀπ’ εὐθείας ἐνεργῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πρὸς ἀρχὴν ἀνεξάρτητον, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ὑφισταμένην. Ἔχομεν πέντε ἔγγραφα, τῶν ὁποίων δύο μόνον σᾶς ἀνέγνωσα πρό τινων ἡμερῶν, τὰ ὁποῖα, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, φαίνονταί μοι πρωτότυπα εἰς τὸ εἶδος αὐτῶν. Ἀμφιβάλλω, ἐὰν εἰς τοὺς πολυπληθεῖς φακέλλους, οἵτινες ὑπάρχουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, τοὺς ἀφορῶντας εἰς ὑποθέσεις χρηματικὰς, εἰς ὑποθέσεις, τὰς ὁποίας ὑπερασπίζονται ξέναι Πρεσβεῖαι, ἀμφιβάλλω, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἐντὸς τῶν φακέλλων τούτων ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα νὰ ἐνέχωσι τὴν ἔννοιαν τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχω ὑπ’ ὄψει. Δὲν γνωρίζω, κατὰ τίνα τρόπον, μᾶλλον ἐπιβλητικὸν, ἤθελε ζητήσει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβληθῇ πρὸς Σῶμα ἀνεξάρτητον, πρὸς Σῶμα δικαστικὸν, ὅπως εἶναι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, παρὰ ὅπως ἐγένετο διὰ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ νὰ σᾶς ἀναλύσω, ἐπαναλαμβάνων τὴν ἀνάγνωσιν δύο ἐξ αὐτῶν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον πρὸ ἡμερῶν....

§71ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ἠκούσαμεν ἑκατὸν φοράς.

§72ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ....

§73ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε, κύριε Τυπάλδε.

§74ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἐγὼ, ἀπαντῶν εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, λέγω, ὅτι ἀνεγνώσθησαν πολλάκις, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι δὲν ἐξετιμήθησαν κατ’ ἀξίαν. Φρονῶ, ὅτι ἀνεγνώσθησαν, χωρὶς νὰ σταθμισθῶσιν αἱ βαρυσήμαντοι ἔννοιαι, αἱ περιεχόμεναι εἰς τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Διότι πῶς ἄλλως ἤθελε γράψει Κυβέρνησις μὴ ἀνεξάρτητος πρὸς ἀρχὴν ἐξελεγκτικὴν, πρὸς ἀρχὴν δικαστικὴν, ὅπως εἶναι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἢ καθ’ ὃν τρόπον ἔγραψεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε ἀπηυθύνετο πρὸς τὸ σωματεῖον τοῦτο, οἱονεὶ ἀπειλῶν αὐτὸ δι’ Ἀγγλικῶν διακοινώσεων; Φρονῶ, ὅτι εἰς ἔγγραφα τοιαῦτα οὐδαμῶς ἔπρεπε νὰ γίνεται λόγος περὶ ξένων διακοινώσεων, διότι οὐδὲν κοινὸν ὑπάρχει μεταξὺ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ ξένης διπλωματίας. Τὴν 17 Φεβρουαρίου 1887 γράφει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὸν παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γεν. Ἐπίτροπον τῆς Ἐπικρατείας (ἀναγινώσκει): «Ἀριθ. 1416. Γενικὸν Λογιστήριον. Ἐν Ἀθήναις τὴν 17 Φεβρουαρίου 1887.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν Πρὸς τὸν παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸν Ἐπίτροπον τῆς Ἐπικρατείας «Κοινοποιηθείσης, καθὰ προκύπτει ἐκ τῆς συνημμένης πράξεως τοῦ Γενικοῦ Προξένου τῆς Ἑλλάδος ἐν Λονδίνῳ, εἰς τὸν ὑπόλογον Μ. Σπάρταλην τῆς ὑπ’ ἀριθ. 400 ἀποφάσεως τοῦ παρ’ ᾧ διατελεῖτε Σώματος, ἐξαιτεῖται διὰ τοῦ ἐσωκλείστου ἐγγράφου τῆς ἐνταῦθα Ἀγγλικῆς Πρεσβείας ἡ ἀναθεώρησις αὐτῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσαγομένων νέων ἐγγράφων. «Ἐπειδὴ τὰ δικαιώματα τοῦ Μ. Σπάρταλη ὑπερασπίζεται ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις εἰς λογαριασμὸν τῆς ὁμάδος τῶν δανειστῶν αὐτοῦ, ἐπειδὴ ἤδη προσάγονται ἔγγραφα, ὑποστηρίζοντα ἀξιώσεις, ἃς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἐλλείψει ἀποχρώσης δικαιολογίας, δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, κρίνομεν νόμιμον τὴν αἴτησιν τῆς ἀναθεωρήσεως, καὶ ἐπὶ τούτῳ ἐντελλόμεθα ὑμῖν, ὅπως θέσητε ὑπ’ ὄψει τοῦ Σώματος πάντα τὰ ἐν τῷ παρόντι ἐπισυναπτόμενα δικαιολογητικὰ καὶ διακοινώσεις τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας. «Ταῦτα εἰσάγοντες εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, θέλετε ἐπιστήσει σπουδαίως τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ἀπὸ 13)25 τρέχοντος μηνὸς διακοινώσεως τῆς Πρεσβείας τῆς Ἀγγλίας, δι’ ἧς ζητεῖ κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν, καὶ νὰ παρακαλέσητε εἰς τὸ νὰ ἐπιληφθῇ μετὰ δραστηριότητος τῆς ἐξετάσεως τῶν προσαγομένων ἐγγράφων, προλαμβάνον οὕτω τὴν ἀνάπτυξιν διπλωματικοῦ ζητήματος, οὗ ἡ λύσις θὰ ἔχῃ συνεπείας ἐπιζημίους διὰ τὸ Δημόσιον. «Ὁ Ὑπουργὸς Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ.» Πρὸς τί νὰ γίνῃ μνεία τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας, ἐνῷ πρόκειται περὶ ὑποθέσεως ἀφορώσης τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον; Οὐδαμῶς ἐπετρέπετο νὰ ἀπειληθῇ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον διὰ τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας, οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀνάγκη, ἐπισήμως νὰ γνωρίζῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐνδιαφέρεται εἰς τὴν ὑπόθεσιν ἡ Ἀγγλικὴ Πρεσβεία. Ἐὰν ἐπίστευεν, ὅτι τοῦτο ἠδύνατο νὰ ἔχῃ χρησιμότητά τινα ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν, ἠδύνατο ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ τὸ κάμῃ προφορικῶς. Δὲν λέγω, ὅτι ἐγκρίνω τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ἐνόουν μίαν ἀνακοίνωσιν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο, οὕτως εἰπεῖν, ἐμπιστευτική, καὶ ἥτις θὰ ἀπετείνετο πρὸς τὸν πατριωτισμὸν τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι ὀλέθριον προηγούμενον, ὅταν δι’ οἱονεὶ ἀπειλῆς ξένων διακοινώσεων τὸ Ὑπουργεῖον ἀπευθύνεται πρὸς ἀρχὴν καὶ ἀπευθύνεται διὰ τρόπου ἐπισήμου. Ἐγώ, Κύριοι, ἀνέγνωσα τὰς διακοινώσεις ταύτας ἐπισταμένως, καὶ δὲν εὗρον εἰς αὐτὰς οὐδεμίαν πληροφορίαν, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν τοῦτο Σῶμα. Ἀνέγνωσα ἐπιμελέστατα τὰς διακοινώσεις ταύτας, καὶ βεβαιῶ, ὅτι οὐδὲν περιέχουσι στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ διαφωτίσῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον...

§75ΡΑΛΛΗΣ. Μόνον τὴν αἴτησιν περὶ ἀναθεωρήσεως.

§76ΚΟΖΑΚΗΣ. Ναί· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω, εἶναι, ὅτι δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ στηρίξῃ τοιαύτην διαταγὴν τὸ Ἑλληνικὸν Ὑπουργεῖον ἐπὶ Ἀγγλικῆς διακοινώσεως....

§77ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐδικαιοῦτο.

§78ΚΟΖΑΚΗΣ. Καὶ πρὸ πάντων δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ἀνακοινώσῃ τοιαῦτα ἔγγραφα πρὸς τὸ σωματεῖον τοῦτο. Τί ἄλλο εἶναι αὐτὰ, Κύριοι, παρὰ ἀπειλὴ, καὶ ἀπειλὴ δεινοτάτη, πρὸς τοὺς κυρίους ἐλεγκτάς; Οἱ κύριοι ἐλεγκταὶ εἶναι ἄνδρες ἔχοντες πατριωτισμὸν, εἶναι ἄνδρες ἐκ τῶν ἐξεχόντων τοῦ τόπου. Συνεπῶς, ὅταν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἀπηύθυνε πρὸς αὐτοὺς διὰ τοῦ Ἐπιτρόπου τῆς Ἐπικρατείας παρατηρήσεις, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῶσιν εἰς τὴν μελέτην, εἰς τὴν ἐκπεραίωσιν τῆς ὑποθέσεως, ἣν ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει, ὅπως προλάβωσι συνεπείας ἐπιζημίους διὰ τὸ Δημόσιον δι’ ἀναπτύξεως διπλωματικῶν ζητημάτων, φυσικῷ τῷ λόγῳ, τοὺς ἐλεγκτὰς τούτους τοὺς ἔφερεν εἰς τὸ πεδίον διπλωματικῆς ὑποθέσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας βεβαίως δὲν ἦσαν ἁρμόδιοι νὰ ἔχωσιν οὐδεμίαν γνώμην, περὶ τῆς ὁποίας δὲν ἐτέθησαν ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ ἀποφανθῶσιν. Αἱ διακοινώσεις, ἃς ἀναφέρουν τὰ ἔγγραφα ταῦτα, οὐδεμίαν περιέχουσι πληροφορίαν. Αἱ διακοινώσεις αὗται δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον στέλλονται εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἢ διὰ τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος λίαν σαφῶς ἐξηγεῖται εἰς τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς ἐπιβολῆς, τῆς ἐπιθέσεως, τῆς πιέσεως διὰ τοῦ πατριωτισμοῦ ἐπὶ τῆς συνειδήσεως τῶν ἐλεγκτῶν, τῆς ψυχολογικῆς βίας διὰ τῆς ξένης ἐπεμβάσεως. Ἄλλον σκοπὸν βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ κοινοποίησις τῶν διακοινώσεων τούτων, διότι αἱ διακοινώσεις αὗται οὐδὲν περιέχουσι στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐκαλεῖτο νὰ ἐπιτελέσῃ. Καὶ συνεχῶς τὴν αὐτὴν ἐπίθεσιν ἐπαναλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, θεωροῦσα τὸ σωματεῖον τοῦτο, ὡς νὰ εἶχε τὴν ἐντολὴν νὰ προλαμβάνῃ διπλωματικὰς κρίσεις. Συνεχῶς γράφει καὶ συνεχῶς πάλιν πιέζει ἡ Κυβέρνησις τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δι’ ἀγγλικῶν διακοινώσεων. Τὴν 30 Ἰουνίου 1887 τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν γράφει πρὸς τὸν Γενικὸν Ἐπίτροπον τῆς Ἐπικρατείας ταῦτα (ἀναγινώσκει):

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν Πρὸς τὸν Γενικὸν Ἐπίτροπον τῆς Ἐπικρατείας παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ. «Νέα τοῦ Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας διακοίνωσις μᾶς βιάζει, καὶ παραγγέλλομεν ὑμᾶς, ὅπως συστήσητε εἰς τὸ παρ’ ᾧ διατελεῖτε Σῶμα τὴν ὅσον οἷόν τε ταχυτέραν ἐξέλεγξιν τῶν λογαριασμῶν τοῦ πρώην ἐν Λονδίνῳ προξένου Σπάρταλη. Ἀφοῦ καὶ μεταφραστὴν τῶν εἰς ξένας γλώσσας γεγραμμένων ἐγγράφων παρεχωρήσαμεν, καθ’ ἃ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5624 τῆς 28 Μαΐου ἐ. ἔ. ἐγγράφου μᾶς εἰδοποιήσατε, δὲν βλέπομεν ἄλλην δυσκολίαν πρὸς ἀποπεράτωσιν ἐργασίας, ὑπὲρ ἧς ἐπιμόνως μεριμνᾷ Πρεσβεία φίλης καὶ μεγάλης Δυνάμεως. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 30 Ἰουνίου 1887. «Ὁ Ὑπουργὸς Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ.» Ἀλλὰ διατὶ σᾶς βιάζει ἡ Ἀγγλικὴ διακοίνωσις, προκειμένου περὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουσι τεταγμέναι ἄλλαι ἀρχαί; Πῶς δύναται νὰ σᾶς βιάζῃ ἡ Ἀγγλικὴ διακοίνωσις; Καὶ ἐὰν βιάζῃ σᾶς ἡ Ἀγγλικὴ διακοίνωσις, διότι σεῖς εἶσθε ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, διότι σεῖς βλέπετε ὑπὸ τὰς διαφόρους ἐπόψεις τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τί πιστεύετε, ὅτι ἡ βία αὕτη, ἡ ὁποία ἐπιγίνεται εἰς ὑμᾶς, τὸν κυβερνήτορα, τὸν ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως, δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου; Μήπως ἐδώκατε εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον τὴν ἐντολὴν, νὰ προασπίζηται καὶ τὰ διπλωματικὰ καὶ τὰ πολιτικὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος; Οὐδαμῶς. Δὲν πιστεύω ποτὲ, ὅτι εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὑπάρχουσι καὶ τὰ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ὅμως ὑμεῖς λέγετε, ὅτι νέα τοῦ Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας διακοίνωσις σᾶς βιάζει, καὶ ἐπαναλαμβάνετε εἰς τοὺς ἐλεγκτάς, νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν λογαριασμῶν τοῦ πρώην ἐν Λονδίνῳ προξένου Σπάρταλη. Τί δύναται νὰ ἀφορᾷ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἐὰν μεριμνᾷ περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως Πρέσβυς φίλης καὶ μεγάλης Δυνάμεως; Τοῦ λοιποῦ λοιπὸν δύναται πᾶς ξένος νὰ τυγχάνῃ τῆς προστασίας ξένης μεγάλης Δυνάμεως, ἵνα ποιῆται χρῆσιν τοῦ μέσου τούτου, ἐὰν θέλῃ, διὰ τοῦ καταλληλοτέρου τρόπου, εἴτε ἀπέναντι τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, εἴτε ἀπέναντι τῶν Δικαστηρίων. Ὅτι μεριμνᾷ περὶ τῆς ὑποθέσεως μεγάλη καὶ φίλη Δύναμις, καὶ τοῦτο λοιπὸν πρέπει νὰ θεωρῆται τοῦ λοιποῦ ὡς ἓν στοιχεῖον κρίσεως ἐκ μέρους τῶν ἐξελεγκτικῶν Σωμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι τεταγμένα δι’ ὡρισμένην ἐντολήν. Νομίζω, ὅτι τὰ ἄλλα τρία ἔγγραφα πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν ἀνεγνώσθησαν, τουλάχιστον παρ’ ὅλων τῶν Βουλευτῶν.....

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ἠκούσαμεν πολλάκις.

§80ΚΟΖΑΚΗΣ. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἔχω ὑπ’ ὄψει, ἀνεγνώσθησαν τῷ ὄντι πολλάκις ἐνταῦθα, ἀλλὰ δὲν ἐξετιμήθησαν κατ’ ἀξίαν. Καὶ ὅταν ἔγγραφα τοιαύτης σπουδαιότητος, ἔγγραφα, εἰς τὰ ὁποῖα βλέπομεν τὸν ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως πρωτοφανῆ ποιούμενον χρῆσιν τῆς ἀπειλῆς ξένης Δυνάμεως, ἐνῷ ἀπευθύνεται πρὸς Σῶμα, οἷον τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, Σῶμα ἔχον εἰδικὴν ἐντολὴν, ἐντολήν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ ἀπόλυτον ἀνεξαρτησίαν, βεβαίως πρέπει πολλάκις ν’ ἀναγινώσκωμεν αὐτὰ, νὰ τὰ μελετῶμεν, καὶ νὰ τὰ ἀποστηθίζωμεν. Δὲν εἶναι γνωστὴ εἰς ἐμὲ περίπτωσις ἄλλη ἐν Ἑλλάδι, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ βλέπωμεν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, συμπράττουσαν, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὰς ἀπαιτήσεις ξένης Δυνάμεως, ἀποδεχομένην τὰς ἀξιώσεις αὐτῆς καὶ προσπαθοῦσαν νὰ μεταδώσῃ τὰς ἀξιώσεις ταύτας εἰς σωματεῖον ἀνεξάρτητον. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν ὑμᾶς, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ τὰ τρία ταῦτα ἔγγραφα. (Ἀναγινώσκει). «Ἀριθ. Πρωτ. 7489. Γενικὸν Λογιστήριον Ἐν Ἀθήναις τὴν 12 Σεπτεμβρίου 1887.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν Πρὸς τὸν παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸν Ἐπίτροπον τῆς Ἐπικρατείας. «Κατόπιν τῶν προηγουμένων σχετικῶν ἐγγράφων μου, διαβιβάζω ὑμῖν ἐσώκλειστον ἀντίγραφον λογαριασμοῦ, ὃν συνέταξε εἰδικὴ ἐπὶ τούτῳ Ἐπιτροπὴ, ἀσχοληθεῖσα εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν λογαριασμῶν τοῦ πρώην ἐν Λονδίνῳ Προξένου κ. Μ. Σπάρταλη, ὅπως θέσητε καὶ τοῦτον ὑπ’ ὄψει τῶν ἐπιφορτισμένων τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ὑπαλλήλων τοῦ Συνεδρίου. Εἰς πρώτην γενικὴν συνεδρίασιν τοῦ παρ’ ᾧ διατελεῖτε Σώματος, ἀνακοινώσατε αὐτῷ ἐξ ὀνόματος ἡμῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐκτεθειμένη ἀπέναντι ἀντιπροσώπου μεγάλης καὶ φίλης Δυνάμεως, στενῶς συνιστώσης τὴν ταχεῖαν διακανόνισιν τῶν λογαριασμῶν τούτων, ὅτι, χορηγήσαντες πᾶν τὸ ζητηθὲν μέσον, ἕτοιμοι δὲ νὰ παρέξωμεν πᾶσαν ἄλλην ἀναγκαίαν ὁδηγίαν καὶ συνδρομὴν, ἀξιοῦμεν ἀνυπερθέτως ἐντὸς τοῦ τρέχοντος μηνὸς μίαν ὁριστικὴν τοῦ Συνεδρίου ἀπόφασιν. «Ὁ Ὑπουργὸς Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ.» Βλέπετε, ὅτι συνεχῶς πρόκειται περὶ μιᾶς τῶν φίλων Δυνάμεων, καὶ τοῦτο ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀποτείνηται πρὸς Πρέσβυν τινὰ Ἕλληνα, πρὸς Ἕλληνα Πρόξενον ἐν Λονδίνῳ, ἀλλὰ πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει οὐδεμίαν ἀξίωσιν τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ δικάσῃ. (Ἀναγινώσκει). «Ἀριθ. Πρωτ. 8060. Γενικὸν Λογιστήριον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Σεπτεμβρίου 1887.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Πρὸς τὸν παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸν Ἐπίτροπον τῆς Ἐπικρατείας. «Ἐπανελθὼν ὁ Πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας, ἀπηύθυνε τὴν 26 παρελθόντος μηνὸς νέαν διακοίνωσιν, ὑπενθυμίζων τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν τοῦ πρώην ἐν Λονδίνῳ προξένου κ. Σπάρταλη καὶ ἐκφράζων τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεώς του, ὅπως τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δοσοληψίας ταύτης ἴδῃ ἀναγραφόμενον εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ προσεχοῦς ἔτους, ὅστις παρεσκευάσθη ἤδη. «Ἀνακοινώσατε ταῦτα εἰς τὸ παρ’ ᾧ διατελεῖτε Σῶμα, ὑποδείξατε αὐτῷ τὰς σοβαρὰς συνεπείας τῆς περαιτέρω ἀναβολῆς τῆς ὁριστικῆς ἀποπερατώσεως τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ ἀπαιτήσατε θετικῶς ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ ταχίστην. (ὑπογ.) Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ». Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προδικάζῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβιβάζῃ οὕτω τὴν ἀξίωσιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐγγραφῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ προσεχοῦς ἔτους τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δοσοληψίας Σπάρταλη; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφέρῃ οὕτω τὴν θέλησιν τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας; Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἄλλην γνώμην. Ἀλλὰ δὲν σᾶς φαίνεται, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐγγράφων τούτων, ὅτι, οἱαδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρχεν ἀνεξαρτησία εἰς τοὺς κυρίους ἐλεγκτὰς, ὅτι μεγάλην ὑπέστησαν οὗτοι ἠθικὴν πίεσιν, ὅταν οὕτως ἐπισήμως ἀποτείνηται πρὸς αὐτοὺς ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δικαιοῦται νὰ ἔχῃ καὶ ἄλλην γενικωτέραν γνώμην ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς; Διότι δικαιοῦται νὰ πιστεύῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἀνώτερα συμφέροντα τοῦ Κράτους ἀπαιτοῦσιν ὑποχώρησιν εἰς τὴν θέλησιν τῆς Ἀγγλίας, οὐδὲν ὅμως ἔχει δικαίωμα νὰ μεταδίδῃ τὴν πεποίθησίν του εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Ὅταν δ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μεταχειρίζηται τοιαύτην γλῶσσαν πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἐρωτῶ, ποῖον ἄλλο ὕφος θὰ μεταχειρίζοντο οἱ Ὑπουργοὶ Κράτους ὑποτελοῦς τῇ Ἀγγλίᾳ; Τὸ τελευταῖον ἔγγραφον ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): Ἀριθ. Πρωτ. 8,692. Γενικὸν Λογιστήριον.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν Πρὸς τὸν Γενικὸν Ἐπίτροπον τῆς Ἐπικρατείας παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ. «Κατόπιν τῶν ἐπανειλημμένων σχετικῶν πρὸς τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ ἐν Λονδίνῳ Προξένου Σπάρταλη ἐγγράφων μου, διαβιβάζω ὑμῖν περίληψιν τῆς ἀπὸ 17)29 τρέχοντος μηνὸς ἐντόνου διακοινώσεως τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας, ὅπως ὑποβάλητε ταύτην εἰς τὸ παρ’ ᾧ διατελεῖτε Σῶμα, ἀπαιτοῦντες τὴν ταχίστην ἐκπεραίωσιν τῆς ὑποθέσεως. Ἡ τελευταία αὕτη διακοίνωσις πραγματεύεται καὶ περὶ τόκου 5% ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἤθελεν ἀναγνωρισθῆ ὀφειλόμενον εἰς τὸν κ. Σπάρταλην, ἑπομένως καὶ περὶ τούτου ὀφείλει τὸ Σῶμα νὰ διασκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ. Ἐν Ἀθήναις τὴν 24 8βρίου 1887. Ὁ Ὑπουργὸς (ὑπ.) Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ». Ἀλλὰ διατὶ, κύριε Πρόεδρε, λέγετε πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὅτι εἶναι ἔντονος ἡ διακοίνωσις; Ὑποθέσατε, ὅτι δὲν ἦτο ἔντονος, ἢ ὅτι ἦτο πολὺ ἔντονος, κατὰ τί τοῦτο ἀφορᾷ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον; Μήπως τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ὀφείλει νὰ δέχηται ἐντυπώσεις ἐκ διακοινώσεων τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας, ἢ ἄλλης Πρεσβείας; «Ἡ τελευταία αὕτη διακοίνωσις, ἐξακολουθεῖ τὸ ἔγγραφον, πραγματεύεται περὶ τόκου». Ἰδοὺ ἡ περίληψις αὐτῆς (ἀναγινώσκει): Μετάφρασις ἐν περιλήψει διακοινώσεως τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας. 17)29 Ὀκτωβρίου 1886. «Ὁ Πρεσθευτὴς τῆς Ἀγγλίας, ἀναφερόμενος εἰς τὰς προγενεστέρας διακοινώσεις του ἐπὶ τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ κ. Σπάρταλη, πληροφορεῖ, ὅτι διετάχθη νὰ ποιήσῃ γνωστὸν τῇ Ἑλληνικῇ Κυβερνήσει, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς του ἐλπίζει, ὅτι κατὰ τὴν τακτοποίησιν τῆς ἐν λόγῳ ἀπαιτήσεως θέλει ληφθῆ μέριμνα, ὅπως συμπεριληφθῇ τόκος ἐκ 5%, καὶ ὅτι ἄνευ τούτου δὲν ἤθελε θεωρηθῆ ὡς γενομένη κατὰ τὸ αὐστηρὸν δίκαιον ἡ τοιαύτη τακτοποίησις». Τὰ ἔγγραφα ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, βεβαίως τὰ γνωρίζετε, τὰ ἀνεγνώσετε, καὶ, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κανταρτζῆς, πολλάκις ἐλάβετε γνῶσιν αὐτῶν, καὶ ὅμως νομίζω, ὅτι δὲν ἐχάσατε τὴν ὥραν σας νὰ ἀκούσητε ἐκ νέου τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῶν, διότι ἐξ αὐτῶν οὐδεμία βεβαίως σᾶς μένει ἀμφιβολία, ὅτι βία ψυχολογικὴ σπουδαία, λαβοῦσα χώραν διὰ τῆς ἐπισείσεως τοῦ φόβου ξένης ἐπεμβάσεως ὑπὲρ συμφερόντων ξένων, ἐπενήργησεν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην. Ἀλλὰ σᾶς ἔλεγον πρό τινων ἡμερῶν ἐνταῦθα, ὅτι ἀκριβῶς τὰ μικρὰ Κράτη πρέπει νὰ ἀποφεύγωσι τοιαύτας πιέσεις, πρέπει νὰ ἀποφεύγωσι νὰ ἀναμιγνύωσι τὰ μεγάλα Κράτη εἰς τοιαύτας ὑποθέσεις, καὶ νὰ δίδωσιν εἰς αὐτὰ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπεμβάσεως, διότι ἄλλως ταχέως τὰ ἀδύνατα Κράτη κατέρχονται εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ εὑρίσκεται ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως αὐτῆς ἡ Αἴγυπτος, ἔνθα πλεῖσται περιουσίαι ξένων ὑπηκόων κατεσκευάσθησαν διὰ διεκδικήσεων κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἀνυποστάτων, ὑποστηριζομένων ὑπὸ ξένων Πρεσβειῶν. Ἄγγλος τις τὸ ἔαρ τοῦ 1858, ὅτε περιηγούμην τὴν Αἴγυπτον, διήρχετο, προερχόμενος ἐξ Ἰνδιῶν, διὰ τῆς Αἰγύπτου, φέρων μεθ’ ἑαυτοῦ μεταξοσκώληκας· ἐκθέτει αὐτοὺς ἐπὶ τοῦ δώματος μιᾶς οἰκίας, τὴν νύκτα ἡ ὑγρασία καταστρέφει αὐτούς, τὴν ἐπιοῦσαν κάμνει αἴτησιν ἀποζημιώσεως κατὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ περιουσία του κατεστράφη ἐκ τῆς ἰδίας ἀπερισκεψίας του, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ Αἰγυπτιακὴ, πιεζομένη ὑπὸ τοῦ Ἀγγλικοῦ Πρακτορείου, (διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις οἱ μᾶλλον πιεστικοὶ εἶναι οἱ Ἄγγλοι) ἡ Κυβέρνησις ἡ Αἰγυπτιακὴ, λέγω, διὰ τοὺς σκώληκας τούτους, τοὺς καταστραφέντας, ἐπλήρωσε πολλὰ ἑκατομμύρια φράγκων! Ταῦτα εἶναι κοινότατα ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ εἰς τοιαύτην καταστρεπτικὴν καὶ ἐξευτελιστικὴν θέσιν θέλομεν φέρει τὸ Κράτος ἡμῶν, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν ἀναμιγνύοντες εἰς ἀναλόγους περιστάσεις τὰς ξένας Κυβερνήσεις. Ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν πρακτικὴν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσαν οἱ κυβερνῆται τῆς Ἑλλάδος, οἱ καθιδρυταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐν οἷς ἦτο καὶ ὁ ἀοίδιμος πατὴρ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸν ὁποῖον πολλάκις ἤκουσα διδάσκοντα εἰς ἐμὲ τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀκολουθῇ εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἡ Κυβέρνησις μικροῦ Κράτους, πορείαν ἐπιφυλακτικὴν καὶ στενήν, οὕτως εἰπεῖν, μέχρις ὑπερβολῆς, ἡ Κυβέρνησίς μας, λέγω, κατὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἔπραξεν ἀκριβῶς τὸ ἐναντίον. Κράτος ἀδύνατον ταχέως πίπτει, ὅταν δείξῃ τοιαύτην ἐνδοτικότητα, ὅταν ἀκολουθῇ τοιοῦτον σύστημα ἐνεργείας, ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει. Ἀλλὰ καί τινα ἐπὶ τοῦ προκειμένου προηγούμενα ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι. Σᾶς εἶχον ἀναφέρει ἐν προλαβούσῃ ἀγορεύσει περὶ τῆς πολυθρυλλήτου ὑποθέσεως Πατσιφίκου, καὶ γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν ἐκείνην διὰ ζημίαν, ἡ ὁποία ἀνῆλθεν εἰς ὀλίγας ἑκατοντάδας δραχμῶν, ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἀποζημίωσιν ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ὅπως λάβῃ τὴν ἀποζημίωσιν ἐκείνην, προέβη εἰς ἀποκλεισμόν κατὰ τῆς Ἑλλάδος, ζητοῦσα πολλὰ ἑκατομμύρια, καὶ ἀνέστειλεν ἐπί τινα καιρὸν τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἀρτισυστάτου Κράτους μας. Ἡ ἐπίθεσις ἐκείνη ἦτο ἀδικαιολόγητος, διὸ μετὰ πάροδον τεσσαράκοντα ἐτῶν οἱ συγγραφεῖς οἱ διπλωματικοί, οἱ πραγματευόμενοι περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, οὐδεμίαν πρόφασιν ἀξίαν λόγου τοιαύτης ἐπιθέσεως ἀναγνωρίζουσιν. Ἀλλὰ μὴ πιστεύετε, ὅτι αἱ διαμαρτυρίαι, τὰς ὁποίας μετὰ τεσσαράκοντα ἔτη ἀκούομεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον τοῦτο, διὰ τὴν ὕβριν καὶ τὴν προσβολὴν, ἡ ὁποία ἐγένετο τότε εἰς τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα, ὅτι αὐτὴ ἡ διαμαρτυρία δὲν ἔσχε τὴν ἠχὼ αὐτῆς ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἐπιθέσεως ἐκείνης. Ὅτε συνῆλθον μετὰ τὴν ἄρσιν τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ 1850 αἱ Ἀγγλικαὶ Βουλαί, εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Λόρδων ὁ Λόρδος Στάνλεϋ ἀπήγγειλε τοὺς ἀξιοσημειώτους τούτους λόγους, τοὺς ὁποίους, ἐὰν Ἕλλην ῥήτωρ ἤθελεν εἴπει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἤθελε θεωρηθῆ ὡς ἀσεβὴς πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν. Ἰδοὺ τί εἶπεν ὁ εὐγενὴς Λόρδος. Μεταφράζω ἐκ τοῦ γνωστοῦ συγγράμματος τοῦ περιωνύμου Μάρτενς (ἀναγινώσκει): «Θὰ ἀπαλλάξω τὰς ὑμετέρας ἐκλαμπρότητας τοῦ κόπου, ὃν ἐπέβαλέ μοι ἡ ἀνάγνωσις πάντων τῶν ἐγγράφων τούτων· θὰ εἴπω μόνον ὑμῖν, ὅτι ἐκ τῆς ἀναγνώσεως αὐτῶν ἠναγκάσθην νὰ ἐρυθριάσω ἐξ αἰσχύνης διὰ τὴν πατρίδα μου, ἕνεκα τῶν ἀποκαλυπτομένων ἀγαριθμήτων παραχόρδων (extravagances), ὧν βρίθουσιν αἱ ἐν λόγῳ διαπραγματεύσεις. Ἡ συμπεριφορὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀγγλικῆς ὑπῆρξεν ἀπρεπής, ἄδικος, κτηνώδης, καὶ ἔτεινεν ἄνευ ἀνάγκης εἰς τὸ νὰ διαταράξῃ τὴν ἁρμονίαν, ἥτις δέον νὰ βασιλεύῃ μεταξὺ τῶν εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν.» Τοιαῦτα ἀπεφήνατο περὶ τῆς βανδαλικῆς ἐκείνης ἐπιθέσεως Ἄγγλος πολιτευτής. Βεβαίως δὲν θ’ ἀνατρέξω εἰς τὸ παρελθὸν ἐκεῖνο, διὰ νὰ ἐπιῤῥίψω μομφὴν καὶ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν σπουδαίου κόμματος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης· διότι εἶναι δυστυχῶς ἀληθές, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρξε μερὶς γνωστή, ἥτις δὲν συνεμερίσθη τὸ γενικὸν αἴσθημα τῆς ἀγανακτήσεως, τὸ ὁποῖον ἐθέρμανε τὰ στήθη τῆς εὐγενοῦς ἐκείνης γενεᾶς, ἡ ὁποία ἀκόμη εἶχε ζωηρὰς τὰς ἐντυπώσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀγῶνος. Μία μόνον, Κύριοι εὑρέθη ἐξαίρεσις εἰς τὸ κόμμα ἐκεῖνο, κατὰ τὴν λυπηρὰν ἐκείνην περίπτωσιν, καὶ εἶναι περίεργον, ἀλλὰ καὶ εὐχάριστον εἰς ἐμὲ διὰ τὴν μνήμην, τὴν ὁποίαν ἐτήρησα, τοῦ προσώπου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον καὶ πολὺ ἠγάπησα καὶ πολὺ ἐσεβάσθην, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις αὕτη ἦτο ἡ τοῦ Σπυρίδωνος Τρικούπη, ὁ ὁποῖος, ἐν τῷ μέσῳ τῆς συγχύσεως καὶ τῆς καταπλήξεως, ἡ ὁποία εἶχε καταλάβει τὸ κοινὸν τότε, ἀπηύθυνεν ἐν τῇ Γερουσίᾳ τοὺς ἑξῆς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶναι παρήγορον νὰ ἀκούσωμεν, ἀπηχουμένους πάλιν ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ βήματος, μετὰ 39 ἔτη (ἀναγινώσκει): «Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς εἶπεν ἐν συντόμῳ τὰ κεφαλαιώδη ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔδωκαν χώραν εἰς τὰς μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως διενέξεις, καὶ μᾶς ἐπρόσθεσεν, ὅτι δὲν συμφέρει νὰ δοθῶσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος πλατύτεραι διασαφήσεις περὶ τοῦ προκειμένου. Καὶ ἐγώ, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι δὲν συμφέρει, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔρχομαι νὰ προκαλέσω τοιοῦτόν τι· λέγω μόνον, ὅτι, ὁποιαιδήποτε καὶ ἂν ᾖναι αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἀπαιτήσεις, καὶ ὑπὸ ὁποιανδήποτε ἔποψιν καὶ ἂν παρουσιάζωνται αἱ ἀπαιτήσεις αὗται, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος δὲν ἠμπορεῖ νὰ φανῇ ἀξία τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἰμὴ ἐμμένουσα ἀκριβῶς ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ νόμου καὶ τοῦ δικαίου, τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Ἑλληνικοῦ θρόνου, τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, καὶ τοῦ σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον αἰσθανόμεθα καὶ ὀφείλομεν ὅλοι εἰς τὴν εὐεργέτιδα ταύτην Δύναμιν. Ἐξ ὅσων μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν συνάγεται, ὅτι αὐτὴν τὴν ὁδὸν ἐβάδισε μέχρι τοῦδε τὸ Ὑπουργεῖον· αὐτὴν τὴν ὁδὸν βαδίζον καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, φρονῶ, ὅτι θὰ ἔχῃ ὅλην τὴν ὑποστήριξιν τῆς Γερουσίας»...

§81ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἦτο σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν;

§82ΚΟΖΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§83ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τί εἶπε;

§84ΚΟΖΑΚΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ κ. Λόντος, εἶπεν ἐν τῇ διακοινώσει του τῇ πρώτῃ ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὸν κ. Πρέσβυν τῆς Μεγάλης Βρετανίας. «Κύριε! Ἔλαβον τὴν ὁποίαν μ’ ἐκάμετε τὴν τιμὴν νὰ μ’ ἀπευθύνητε χθὲς διακοίνωσιν. «Μ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ σᾶς ἐκφράσω, ὁποῖα αἰσθήματα ἡ ἀνάγνωσις ταύτης διήγειρεν εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησίν του. Τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον θέλει τὰ συμμερισθῆ. «Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀσθενὴς, Κύριε, καὶ δὲν περιέμενε ποτὲ τοιαῦτα βέλη ἐκ μέρους Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐναβρυνομένη συνηρίθμει μετὰ πεποιθήσεως μεταξὺ τῶν εὐεργετῶν της. «Εἰς δυνάμεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι εἶναι αἱ ὑπὸ τὰς διαταγάς σας, ἡ Κυβέρνησις τῆς Α. Μ. δὲν δύναται ν’ ἀντιτάξῃ ἄλλο, εἰμὴ τὰ δίκαιά της καὶ διαμαρτύρησιν ἐπίσημον κατὰ τῶν ἐχθροπραξιῶν, αἵτινες, γενόμεναι κατ’ αὐτῆς ἐν πληρεστάτῃ εἰρήνῃ, ἐκτὸς τῆς καιρίας βλάβης, τὴν ὁποίαν ἐπιφέρουσιν εἰς τὰ οὐσιωδέστερα συμφέροντα, προσβάλλουσιν εἰς τὸν ὑπέρτατον βαθμὸν τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν της. «Εἰς τοιαύτην κρίσιμον περίστασιν στηριζόμενοι μετὰ πεποιθήσεως ἐπὶ τῆς συνδρομῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐπὶ τῶν συμπαθειῶν ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου, ὁ Βασιλεὺς καὶ ἡ Κυβέρνησίς του θέλουσι περιμένει μετὰ θλίψεως καὶ καρτερίας τὸ τέρμα τῶν δοκιμασιῶν, τὰς ὁποίας κατὰ διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Α. Βρεττανικῆς Μεγαλειότητος ἔχει ἀκόμη προωρισμένας διὰ τῆς Ἑλλάδα. (ὑπογ.) Α. ΛΟΝΤΟΣ». Σᾶς ἀνέφερα τὸ περιστατικὸν τοῦτο, διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι τόσον μακρὰν ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν δι’ ὑλικῆς βίας ἐδοκιμάσαμεν, καὶ ἐδοκιμάσαμεν σκληρότατα, ποῖαι αἱ διεθνεῖς ἀρχαὶ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὑπὲρ ἧς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δημιουργεῖ ἤδη ἐπικίνδυνον προηγούμενον. Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀκολουθήσει ἀκριβῶς τὰς παραδόσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰς ὁποίας ἔχω τὴν ἀξίωσιν, ὅτι ἀκριβῶς γνωρίζω, διότι ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰργάσθην ἐν αὐτῷ καὶ πολλὰς ἑκατοντάδας φακέλλων, ἀναγομένων εἰς ἀναλόγους ὑποθέσεις, διῆλθον καὶ ἐμελέτησα, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀπήντα εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Πρεσβείαν, ὅτι θέλει διαβιβάσει τὸ ἔγγραφον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἀποδέχεται γνώμην, βεβαίως οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ αἰτιαθῇ σήμερον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ αὕτη ἀπ’ ἐναντίας διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μεταχειρίζεται ὡς ὅπλον κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου τὰς διακοινώσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ σειρᾶς ἐγγράφων προσβλητικῶν, πιεστικῶν, ζητεῖ τὴν ἐκβίασιν τῆς πεποιθήσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅπως σήμερον ζητεῖ, δὲν διστάζω νὰ τὸ εἴπω, καὶ τὴν ἐκβίασιν τῆς πεποιθήσεως τῆς Βουλῆς, καὶ εἴδετε ἐκ τῆς ἀναγνωσθείσης διακοινώσεως, ὅτι τοιαύτην ἔχει ἀξίωσιν ὁ κ. Ἐπιτετραμμένος τῆς Ἀγγλίας. Ἰδοὺ λοιπὸν, κύριοι Βουλευταὶ, κατ’ ἐμὲ, ποῖον εἶναι τὸ οὐσιωδέστερον μέρος αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Εἶναι κατὰ δυστυχίαν ἡ ἀνάμιξις τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας. Τοῦτο τὸ φάσμα τῷ ὄντι εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἀνησυχεῖ. Βλέπω εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἀνάμιξιν, ἥτις οὐ μόνον μειοῖ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ μέλλον, ἀλλὰ καὶ δημιουργεῖ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον πολλάκις θέλομεν συναισθανθῆ, διότι βεβαίως, ποῖος θ’ ἀντιτάξῃ τὴν στενὴν ἐκείνην πολιτικήν, τὴν ὁποίαν πάντοτε μετῆλθε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπέναντι τῶν ξένων ἀξιώσεων, ὅταν ὑπάρχῃ προηγούμενον τοιοῦτον; Μήπως τὰ ἔγγραφα δὲν ἐδημοσιεύθησαν; Ἐδημοσιεύθησαν καὶ εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλας τὰς Πρεσβείας. Ὥστε ἰδοὺ τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήσατε, ἰδοὺ τὸ ὑπόδειγμα, τὸ ὁποῖον ἐδώσατε εἰς τὰς ξένας Πρεσβείας διὰ τὸ μέλλον. Ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι 6,000 ὑπηκόων Ἰταλῶν, καὶ πρὸ ἐτῶν μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἴδω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔγγραφα, διὰ τῶν ὁποίων π. χ. εἷς γυρολόγος, ἐμποδιζόμενος ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν τῶν Πατρῶν νὰ περιφέρηται εἰς ὡρισμένην ὁδόν, διότι ἐγίνετο ἐκεῖ ὀχληρός, ἐζήτει ἀποζημιώσεις διὰ τὴν παρακώλυσιν ταύτην, καὶ τὴν ἀξίωσίν του ταύτην εὑρίσκεται πρόθυμος ἡ Ἰταλικὴ Πρεσβεία νὰ ὑποστηρίξῃ. Καὶ μήπως ταῦτα δὲν γίνονται εἰς τὴν Αἴγυπτον; Μήπως ὁ γυρολόγος ἐκεῖ, διότι ἠμποδίσθη νὰ διέρχηται ἀπὸ τὰς δεῖνα ὁδούς, δὲν ζητεῖ ἑκατοντάδας χιλιάδων φράγκων, καὶ ἐπιτυγχάνει; Βεβαίως τοῦτο ἤθελον τὸ κάμει καὶ εἰς ἡμᾶς, ἐὰν ἡμεῖς καταβιβάσωμεν τὸ Κράτος ἡμῶν εἰς Κράτος Ἀνατολικόν. Τότε θὰ συμβαίνῃ καὶ εἰς ἡμᾶς, ὅ,τι καὶ εἰς τὴν Αἴγυπτον. Σπεύδω νὰ εἴπω, ὅτι οὐδὲν πικρὸν αἴσθημα μὲ ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος· δὲν ἐνόουν νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐστερήθη πατριωτισμοῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἀναγνωρίζω τὴν σταθερότητα τὴν δέουσαν ἐκ μέρους αὐτοῦ, ὅστις εἶναι ὁ ἐκπροσωπῶν τὴν πορείαν καὶ τὰς στάσεις τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ προηγούμενον δὲ, τὸ ὁποῖον καθιεροῦμεν, εἶναι καταστρεπτικόν, καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ μὴ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἤθελεν ἐν μέρει σώσει τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ τόπου, ἥτις τόσον δεινῶς ἐτραυματίσθη ἐκ τοιαύτης σκολιᾶς πολιτικῆς. Ὅτε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐγένετο συζήτησις, ἥτις ἔλαβε καὶ χαρακτῆρα ὁπωσοῦν ὀξύν, διὰ τὴν ἀλληλογραφίαν, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ἡ ἰδιαιτέρα ἐπιστολὴ τοῦ Ῥούμβωλδ, τὰ πράγματα δὲν ἐξηγήθησαν σαφῶς, καὶ διὰ τοῦτο ἠρεθίσθη ὁ κ. Τρικούπης. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐνόουν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν κατετέθη ἐν τῷ φακέλλω ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι κατέθεσεν. Ἐγὼ ἔβλεπον, ὅτι ἐν τῇ ἐπιστολῇ ἐκείνῃ, ἡ ὁποία ἦτο τῷ ὄντι ἰδιωτικὴ καὶ ἐμπιστευτική, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν οὐχὶ ἡμεῖς, ἀλλ’ ὁ λαβὼν αὐτὴν ἐλησμόνησεν ἐν τῷ φακέλλῳ, ἐν τῇ ἐπιστολῇ ἐκείνῃ ἀπειλεῖ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις τὴν Ἑλληνικὴν διὰ καταθέσεως ἀλληλογραφίας. Ἐγὼ δὲν ἐνόουν, ὅτι ὑπάρχουν ἔγγραφα τῆς Ἑλληνικῆς. Φρονῶ ὅμως, ὅτι αὐταὶ αἱ ἐκθέσεις τοῦ κ. Ῥούμβωλδ, ἐὰν ἐδημοσιεύοντο ἐν τῇ Κυανῇ Βίβλῳ, ἤθελον παρουσιάζει διαπραγματεύσεις, ἴσως ὑποσχέσεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἦσαν συμφέρουσαι εἰς αὐτὴν νὰ γίνωσι γνωσταί. Τοὐλάχιστον τοιαύτην ἔννοιαν ἔδωσα εἰς τὴν παράγραφον ἐκείνην, διότι ἄλλως δὲν βλέπω λόγον ἀπειλῆς καὶ ἀνησυχίας διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἐν τῷ συνόλῳ παρατηροῦμεν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, ὅτι συνεκοινώνησε τὰς πεποιθήσεις αὐτῆς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μετ’ ἐκείνων τῆς Ἀγγλικῆς. Συνεμερίσθησαν αἱ δύο Κυβερνήσεις τὰς πεποιθήσεις αὐτῶν, καὶ ἐκ συμφώνου, ἵνα μὴ εἴπω ἐκ συνωμοσίας, ἐνήργησαν, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα διὰ τῶν ἄλλων ἁρμοδίων ὁδῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ τόπος, διὰ τοῦτο ἦλθε τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐνταῦθα λοιπὸν καλεῖσθε νὰ ἐπιψηφίσητε σεῖς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν κατωρθώθη δι’ ἄλλων μέσων καὶ ὁδῶν, καὶ τὴν ἀπόφασιν, ἥτις ἐπιβάλλεται ὑμῖν ἐκ τῆς ἀπόψεως ταύτης τῶν πραγμάτων, ἐθεώρησα, ὅτι εἶχον καθῆκον καὶ τὸ δεύτερον νὰ ἀναπτύξω πρὸς ὑμᾶς, ὅπως καλῶς γνωσθῇ περὶ τίνος πρόκειται, ὅτι πρόκειται δηλ. διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου περὶ μειώσεως τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ δημιουργίας προηγουμένου, τὸ ὁποῖον πολὺ βαρέως θέλομεν αἰσθανθῆ εἰς τὸ μέλλον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος.

§86ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§87ΤΙΝΕΣ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλήσατε, κύριε Χατζόπουλε. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Βαρβιτσιώτης).

§89ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐννοῶ βεβαίως τὸ συναίσθημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνήθως ἐπέρχεται, καὶ παντοῦ μὲν, ἀλλ’ ἰδίως παρ’ ἡμῖν, οἵτινες πιθανὸν ἐκ τοῦ κλίματος νὰ ἤμεθα ἁψίκοροι, ὅταν ζητήματά τινα ἐκτείνωνται ἴσως πλέον τοῦ δέοντος. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἂν ἄλλος τις λόγος δὲν ἤθελε συντρέχει, ὅπως ὦμεν ὁπωσοῦν ὑπομονητικώτεροι περὶ τὴν συζήτησιν τοιούτων ἀντικειμένων, ἀλλὰ τουλάχιστον αἱ παρατηρήσεις ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἐξ ἐκείνης τῆς πτέρυγος ὁ ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτὴς παρενέβαλεν εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, αἱ παρατηρήσεις ἐκεῖναι, νομίζω, ἤθελον συντελεῖ, ὅπως ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ συμφέροντος αὐτῆς ἐκείνης τῆς πτέρυγος, τῆς περὶ τὴν Κυβέρνησιν, δείξωμεν πάντες προθυμίαν, συμφωνοῦντες μὲ τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ὅπως εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην δώσωμεν πᾶσαν ἔκτασιν, συμφέρουσαν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας. Ὁ ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτὴς, ἐπιλαμβανόμενος τοῦ ζητήματος τούτου, παρέστησεν ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ ἁπλοῦ ζητήματος πιστώσεως, ζητουμένης πρὸς ἐξόφλησιν ὀφειλῆς τοῦ Δημοσίου, κατώρθωσε μ’ ὅλα ταῦτα νὰ ἀλλοιώσῃ τὸν ἁπλοῦν χαρακτῆρα αὐτοῦ τοῦ ζητήματος καὶ ἐντὸς μὲν τῆς Βουλῆς νὰ ἀναγάγῃ τὸ ζήτημα εἰς τὸ ὕψος πολιτικοῦ ζητήματος, ἐκτὸς δὲ τῆς Βουλῆς νὰ διαβουκολήσῃ τὸ κοινὸν καὶ νὰ ἐξερεθίσῃ τὴν κοινὴν γνώμην ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀληθῶς, καὶ ἂν οὐδεμίαν ἄλλην ἀξίαν εἶχε τὸ ζήτημα τοῦτο, βεβαίως ἡ παρατήρησις αὕτη τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἤθελε συντελεῖ, ὅπως, ἐπεκτείνοντες τὴν συζήτησιν, ἄρωμεν αὐτὸ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἐφοβήθη ὁ κ. Βουλευτής, μὴ τυχὸν ἡ κοινὴ γνώμη συναρπάζηται ὑπὸ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ διατίθεται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον καὶ ἀσύμφορον πρὸς τὴν κανονικὴν αὐτῆς ἐνέργειαν. Καὶ γνωρίζω βεβαίως ἄλλο μέσον, καταλληλότερον, ὅπως ἀποτρέψῃ τις τὴν τοιαύτην διαβουκόλησιν τοῦ κοινοῦ, τὸν τοιοῦτον ἐξερεθισμὸν τῆς κοινῆς γνώμης, παρὰ τὴν ὅσον ἔνεστιν εὐρεῖαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Τῷ ὄντι, Κύριοι, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, ἀγορεύων ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἠθέλησε καὶ διὰ τοῦ συνόλου τῆς ὁμιλίας του νὰ καταδείξῃ, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο εἰμὴ περὶ ἁπλῆς τινος ὑποθέσεως, περὶ μιᾶς δοσοληψίας τοῦ Δημοσίου πρὸς ἕνα ὑπόλογον, περὶ μιᾶς ἀπαιτήσεως ἑνὸς ὑπολόγου βασιμωτάτης ἐναντίον τοῦ Δημοσίου, καὶ μόνη ἡ ἀπορία ἤθελε μείνει, τίνων ἕνεκα λόγων ἐκτάκτως κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην ἡ Βουλὴ προκαλεῖται νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τοὺς λογαριασμοὺς ἑνὸς ὑπολόγου, εἰς τὴν βάσανον ἀπαιτήσεως ἑνός, ὅστις διεχειρίσθη χρήματα τοῦ Δημοσίου καὶ ἔχει λαμβάνειν παρὰ τοῦ Δημοσίου. Ὁ κ. Σιμόπουλος βεβαίως μετὰ πολλῆς ἐπιτηδειότητος προσεπάθησε νὰ τηρήσῃ ἡμᾶς ἐπὶ τοῦ ταπεινοῦ αὐτοῦ πεδίου, προσπαθήσας νὰ μᾶς κάμῃ νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἀληθῶς τὰς δύο πτέρυγας τῆς Βουλῆς ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ οὐδὲν ἄλλο χωρίζει, εἰμὴ ἀμφισβητήσεις τινὲς περὶ τοὺς λογαριασμοὺς ἑνὸς ὑπολόγου. Συνέπεσε νὰ ὑπάρχουν μερικαὶ διαφωνίαι περί τινας λεπτομερείας, ἢ ἐπὶ νομικοῦ τινος ζητήματος, καὶ ἐνῷ περὶ οὐδενὸς ἄλλου ἐπρόκειτο, κατωρθώθη νὰ διαιρεθοῦν οἱ Βουλευταὶ, καὶ νὰ ἀναχθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς ὕψος μεγάλου πολιτικοῦ ζητήματος, καὶ νὰ διαβουκολῆται ἡ κοινὴ γνώμη, καὶ νὰ ἐξερεθίζηται τὸ δημόσιον φρόνημα, καὶ νὰ ἀπειλῆται ἐπὶ τέλους ἡ λειτουργία τῶν θεσμῶν! Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, Κύριοι, ὅτι ἡ δημοσία γνώμη σήμερον δὲν εἶναι τοσοῦτον ἐπιδεκτικὴ διαβουκολήσεως καὶ ἐξερεθισμοῦ, ἀλλὰ θὰ ἦτο ἐντελῶς ἀκατανόητον, πῶς εἰς μίαν τόσον ἁπλῆν ὑπόθεσιν κατωρθώθησαν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὁ ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτής. Ἀλλά, Κύριοι, καὶ ἐν τῇ ἐπιτηδείᾳ ἀγορεύσει τοῦ κ. Σιμοπούλου δύναται νὰ εὕρῃ τις σημεῖά τινα, δύναται νὰ εὕρῃ τις ἀκτῖνάς τινας φωτὸς, ἔστω καὶ ἀμυδροῦ, αἱ ὁποῖαι ὅμως φωτίζουσιν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης τινὸς ἁπλῆς ὑποθέσεως, περὶ λογαριασμοῦ ὑπολόγου, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ οὐχὶ κατὰ τύχην συνέπεσε νὰ καλῆται εἰς καθήκοντα Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐν τῷ προκειμένῳ ζητήματι. Θὰ ἴδητε ἐν τῇ ἀγορεύσει ταύτῃ τοῦ κ. Σιμοπούλου, νὰ σᾶς ὁμιλῇ λ. χ. ἔν τινι μέρει αὐτῆς, ὅτι ἐνόμισάν τινες, ὅτι ἡ παραγραφὴ εἶναι ἐκ τῶν θεμελιωδῶν ἐκείνων θεσμῶν, τῶν ὁποίων ἡ παράβασις θέτει εἰς κίνδυνον τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας, κατωτέρω δὲ νὰ ὁμιλῇ περὶ ἐθνικῆς πίστεως καὶ ἀξιοπρεπείας, καὶ θέλετε ἀπορήσει, πῶς, ἀφοῦ πρόκειται περὶ τοιαύτης ἁπλῆς δοσοληψίας μεταξὺ Δημοσίου καὶ ὑπολόγου, ἡ Βουλὴ συνέπεσε νὰ δικάζῃ δικαστικῶς περὶ τοιαύτης ὑποθέσεως, ποίαν θέσιν ἔχουσι τοιαῦται ἰδέαι, καὶ ποῖος δύναται νὰ γίνῃ μείζων ἐξευτελισμὸς ἑνὸς Κράτους, καλουμένου εἰς ἐξαιρετικὴν περίστασιν νὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς νόμους, εἰμὴ ὅταν λέγηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι τοσοῦτον σημαντικός, ὥστε νὰ ἤμεθα ὑπόχρεοι νὰ τὸν ἐφαρμόσωμεν. Καὶ βεβαίως ὁ κ. Βουλευτής, ὁ ἐκ Φθιώτιδος, ὡς προκύπτει ἐξ ὅλης αὑτοῦ τῆς μακρᾶς ἀγορεύσεως, δὲν ἐνόει, ὅτι ἀπευθύνεται πρὸς Σῶμα Κοινοβουλευτικόν, τὸ ὁποῖον, τὰ συνήθη αὑτοῦ καθήκοντα ἐκπληροῦν, ἴσως δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ μικρολογήσῃ περὶ τύπων καὶ νόμων οἱωνδήποτε, διότι αὐτὸ εἶναι ἐπὶ τέλους τὸ νομοθετοῦν· ὁ κ. Βουλευτὴς Φθιώτιδος ἐφαίνετο σεβόμενος τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον φέρει τοιαύτη ὑπόθεσις, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ καλεῖται, οὐχὶ ν’ ἀποφασίσῃ ὡς Κοινοβούλιον μίαν παραχώρησιν, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει πολιτικῶν λόγων, ἢ ἄλλων ἐξωδίκων περιστάσεων, ἀλλὰ καλεῖται εἰς τὴν περίστασιν ταύτην νὰ δικάσῃ ὡς Σῶμα δικαστικὸν, καὶ διὰ τοῦτο εἴχομεν τὴν συζήτησιν ἐκείνην περὶ παραγραφῆς καὶ τόκων. Ἂν δὲν ἐπρόκειτο νὰ δικάσῃ ὡς δικαστικὸν Σῶμα, βεβαίως θὰ ἦτο γελοῖον νὰ γίνηται λόγος περὶ ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων ἀγωνιζόμεθα ἐπὶ τόσας ἡμέρας συζητοῦντες, βεβαίως ἡ Βουλὴ ἐπιλαμβάνεται πολλάκις ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι καθαρῶς ἔχουσι δικαστικὸν χαρακτῆρα, ἀλλὰ τότε, ὅταν δηλαδὴ ἡ Βουλὴ καλῆται νὰ δικάσῃ κατὰ τοὺς νόμους, βεβαίως ἔτι μᾶλλον πρέπει, δικάζουσα, νὰ σέβηται τοὺς νόμους. Καὶ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι Νομοθετικὸν Σῶμα, ἂν κληθῇ νὰ δικάσῃ ὑπόθεσίν τινα κατὰ τοὺς νόμους, πρέπει κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, οὕτως εἰπεῖν, ἀλλοιοῦσα τὸν ἑαυτῆς χαρακτῆρα, νὰ μεταμορφωθῇ συνάμα εἰς νομοθέτην, καταργοῦντα τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ἐκλήθη νὰ ἐφαρμόσῃ; Τὸ κατ’ ἐμὲ, χειροτέραν σύγχυσιν ἐξουσιῶν καὶ ἰδεῶν δὲν βλέπω, παρὰ ταύτην, εἰς τὴν ὁποίαν στρεφόμεθα ἀπὸ ἱκανῶν ἡμερῶν. Ἂν προσέξῃ τις εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἀντιτάσσονται ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, ἀλλὰ πρὸ πάντων εἰς τοὺς λόγους τῆς πτέρυγος ἐκείνης, τῆς δεξιᾶς, θέλει παρατηρήσει, ὅτι ὑφιστάμεθα ἤδη τὸν χειρότερον ἐξευτελισμόν, διότι, ἕνεκα τῆς παρεμβάσεως μιᾶς ξένης Δυνάμεως, εἴμεθα εἰς σύγχυσιν ἐξουσιῶν συνάμα καὶ ἰδεῶν, ὅτι καλούμεθα νὰ δικάσωμεν ἐπὶ μιᾶς ὑποθέσεως, καὶ δὲν γνωρίζομεν ὑπὸ ποίαν ἰδιότητα καλούμεθα νὰ δικάσωμεν. Διὰ μίαν στιγμὴν καλούμεθα νὰ δικάσωμεν ὡς Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἢ Δικαστήριον μίαν δοσοληψίαν ἑνὸς ὑπολόγου, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδίαν στιγμὴν μεταμορφούμεθα εἰς Κοινοβούλιον, τὸ ὁποῖον ἄλλας σκέψεις πρέπει νὰ ἔχῃ, ἀποφαινόμενον περὶ αὐτῆς τῆς δοσοληψίας. Τὸ κατ’ ἐμὲ τουλάχιστον, οὐδένα ἄλλον ἐξευτελισμὸν δύναμαι νὰ ἴδω δεινότερον, παρ’ ὅτι ἡ παρέμβασις περιήγαγεν ἡμᾶς εἰς σύγχυσιν καὶ ἐξουσιῶν, καὶ ἰδεῶν καὶ θεσμῶν! Καὶ νομίζουσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅτι, ὅταν πρόκηται νὰ λύσωσι ζητήματα ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, ἡ Βουλὴ εἶναί τι διάφορον, παρ’ ὅ,τι ἤθελεν εἶσθαι τὸ τελευταῖον Εἰρηνοδικεῖον τοῦ Κράτους; καὶ νομίζουσιν, ὅτι δὲν ἦτο ἀναξιοπρεπὲς διὰ τὴν Βουλήν, ὅταν καλῆται νὰ δικάσῃ κατὰ τοὺς νόμους τοὺς Ἑλληνικούς, δὲν ἦτο ἀναξιοπρεπὲς εἰς τὴν Βουλήν, νὰ μὴ τοὺς σεβασθῇ; Πρώτην φορὰν ἀκούονται ἰδέαι, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον τοῦ Κράτους δύναται ν’ ἀσεβῇ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ νόμους, προκειμένου νὰ δικάσῃ μίαν ὑπόθεσιν κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Διαφέρει τὸ ζήτημα, ἂν τὸ Κοινοβούλιον ἐκαλεῖτο ὑπὸ τὸ κράτος ἄλλων ἰδεῶν, ἂν ἐκαλεῖτο, οὐχὶ νὰ δικάσῃ περὶ προμηθειῶν καὶ τόκων καὶ κατασχέσεων, οὐχὶ νὰ δικάσῃ μίαν ὑπόθεσιν ὑπολόγου, ὁποίαν παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλ’ ὡς Κοινοβούλιον, διὰ λόγους οἱουσδήποτε ἄλλους, οὐχὶ δικανικούς, ν’ ἀποφασίσῃ τὴν παραχώρησιν ποσοῦ τινος χρηματικοῦ. Ἀλλοῖαι βεβαίως θὰ ἦσαν αἱ σκέψεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας θ’ ἀπεφάσιζε τοιαύτην παραχώρησιν. Τότε ἡ Βουλὴ θὰ ἐνήργει ὡς Σῶμα πολιτικόν, τότε, ἀλλὰ μόνον τότε, ἠδύνασθε νὰ ὁμιλῆτε περὶ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τότε ἠδύνασθε νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας, τὴν ὁποίαν σεῖς βλέπετε οὕτως ἐξυπηρετουμένην. Ὅταν ὅμως καλῆτε τὴν Βουλὴν νὰ δικάσῃ ὡς Σῶμα δικαστικόν, τότε τὰ τοιαῦτα, καὶ λεγόμενα ἁπλῶς, ἀποτελοῦσιν ἀληθῆ πρὸς τὴν Βουλὴν περιφρόνησιν. Κύριοι, ὑποθέσατε, ὅτι εἰς ἓν Δικαστήριον, δικαζομένης μιᾶς ὑποθέσεως, ἤθελε παραστῆ εἷς συνήγορος ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς τῶν διαδίκων, καὶ ἤθελεν εἴπει πρὸς τὸ Δικαστήριον: λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ ἐνάγοντος, ἢ τοῦ ἐναγομένου, συνηγορεῖ πολὺ καὶ ὁ δεῖνα φίλος μας, ὁ ὁποῖος καὶ προσέρχεται εἰς τὸ ἀκροατήριον, καὶ λέγει, ὅτι ὁ ἐνάγων αὐτὸς ἔχει μέγα δίκαιον, καὶ σᾶς παρακαλῶ, τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν νὰ τὴν στρέψητε ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ ὁ παριστάμενος ἐκεῖ φίλος δύναται νὰ ἦναι καὶ εὐεργέτης τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τί ἤθελε πράξει ὁ Πρόεδρος ἐν τῇ συνεδριάσει ἐκείνῃ; Βεβαίως ἤθελε διατάξει τὸν κλητῆρα, ὅπως ἐκβάλῃ ἔξω τοῦ ἀκροατηρίου τὸν κύριον ἐκεῖνον. Ἂν λοιπὸν ἐπρόκειτο νὰ δικάσωμεν ὡς δικασταὶ τὸν ὑπόλογον, ἠθέλομεν εἴπει εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρεμβαίνουσιν ἐνταῦθα, ἠθέλομεν εἴπει εἰς τὸν Πρεσβευτὴν τῆς Ἀγγίας, νὰ ἐξέλθῃ τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ ἀφήσῃ ἡμᾶς ἡσύχους, ἵνα δικάσωμεν, ὅπως ἁρμόζει εἰς ἀνεξάρτητον Σῶμα. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων ἀληθῶς θαῤῥαλεώτερον ὡμίλησε περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι τὸ ζήτημα χρειάζεται νὰ τὸ ἀνυψώσῃ, νὰ παραστήσῃ ὅλους τοὺς γενικοὺς χαρακτῆρας, οὓς ἔχει τοιαύτη ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν, ἠδυνάμεθα νὰ πλανηθῶμεν, καὶ ἐκλάβωμεν, ὅτι εἶναι δοσοληψία πρὸς τὸ Δημόσιον. Σᾶς ὡμίλησε περὶ ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας, προκειμένου περὶ μικρῶν ποσῶν. Σᾶς ὡμίλησε περὶ Κρητικῆς ἐπαναστάσεως καὶ πατριωτικῶν ἀναμνήσεων, περὶ ὧν βεβαίως λίαν ἁρμοδίως ἠδύνατο νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἐκ Σύρου κ. Βουλευτής, ἀναμνήσεων συνδεομένων μὲ τὴν ἱστορίαν τοῦ Σπάρταλη. Σᾶς ὡμίλησε περὶ τῶν παρακλήσεων τῶν θερμῶν μεγάλης καὶ φίλης Δυνάμεως, παρεμβαινούσης ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ. Καὶ φοβηθεὶς, μήπως σεῖς ἀδιαφορῆτε περὶ τιμῆς ἐθνικῆς καὶ περὶ πίστεως τοῦ Κράτους, περὶ πατριωτικῶν ἀναμνήσεων, καὶ περὶ παρεμβάσεως παρακλητικῆς Μεγάλης Δυνάμεως, ἠθέλησε νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν, καὶ παρεισήγαγεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἄλλα ζητήματα, καὶ ἐπειδὴ ἤθελον ἁπτὰ, ψηλαφητὰ πράγματα, ὡς εἶπε, σᾶς εἶπεν: «Ἐὰν ἠδιαφορήσατε περὶ πάντων τούτων, ἀλλ’ ἀδιαφορεῖτε καὶ περὶ τῆς σταφίδος ἀκόμη; δὲν συλλογίζεσθε καὶ τὴν σταφίδα;» Καὶ τὸ ζήτημα, Κύριοι, τὸ συνέδεσε πολὺ μὲ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, θελήσας νὰ φέρῃ εἰς τὸ μέσον τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος (ἀναγινώσκει): «Προχθὲς ἠθέλομεν νὰ πείσωμεν τὸν Ἄγγλον νὰ τρώγῃ πλειοτέραν σταφίδα, κλπ. κλπ.» Λοιπὸν λησμονεῖτε, ὅτι ἡμεῖς ἠθέλομεν νὰ ἀναγκάσωμεν τοὺς Ἄγγλους, νὰ τρώγουν ὀλίγον πλειοτέραν σταφίδα; καὶ ἐν ᾧ ἔχομεν τοιαύτας ἀπαιτήσεις, δὲν ἀποφασίζετε νὰ παράσχωμεν ἕν ὀρεκτικὸν εἰς τὸν στόμαχον τῶν Ἄγγλων; Ἐὰν εἰς ἄλλο τι δὲν χρησιμεύσωσιν αἱ 335,000 δραχμαὶ, δὲν θὰ χρησιμεύσωσι τοὐλάχιστον ὡς ἕν ὀρεκτικὸν, ὅπως καταναλίσκωσιν οἱ Ἄγγλοι περισσοτέραν σταφίδα Ἐν ἄλλαις λέξεσι, προσφέρετε ὡς ὀρεκτικὸν μίαν δόσιν τῆς αὐτονομίας καὶ τῶν θεσμῶν ἡμῶν, διότι τοιουτοτρόπως θὰ σαγηνεύσητε τοὺς Ἄγγλους. Καὶ λυποῦμαι, Κύριοι, διότι, ἐνῷ καὶ περὶ τούτων πρόκειται, δὲν ἀπεφάσισε τοὐλάχιστον ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ μᾶς δηλώσῃ ἐπισήμως ὁ ἴδιος τοιαύτας ἐπαγγελίας καὶ προσδοκίας περὶ σταφίδος, ὅπως κρατήσωμεν σημείωσιν περὶ τούτων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἠθέλομεν ἐρωτήσει ἴσως μόνον: ἀντὶ πόσων λοιπὸν ἑκατολίτρων σταφίδος τιμᾶται ἡ αὐτονομία τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην; Ἀλλὰ περὶ ἐθνικῆς πίστεως, σᾶς λέγει, δὲν σκέπτεσθε; Ἡ ἐθνικὴ πίστις, κατὰ τοὺς κυρίους συναδέλφους, τοὺς τῆς πλειονοψηφίας, θέλει προαχθῆ, ὅταν ἀποδειχθῇ, ὅτι τότε μόνον ὁ ὑπόλογος δύναται νὰ λάβῃ παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου τὰ πρὸς αὐτὸν ὀφειλόμενα, ὅταν συντρέξωσι συγχρόνως πολλαὶ περιστάσεις· πρέπει νὰ ἔχῃ βάσιμον ἀπαίτησιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ παρεμβαίνῃ καὶ ὁ Πρεσβευτὴς φίλης Δυνάμεως, πρέπει νὰ ἀναμιγνύηται ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια, πρέπει νὰ ἀναμιγνύηται τὸ δικαίωμα μέ τινα προσδοκίαν, λ. χ. περὶ σταφίδος, καὶ τότε μόνον δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐξόφλησιν τῆς ὀφειλῆς του παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου· ἅμα ταῦτα λείπουν, βεβαίως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος συναλλάττεται μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν ἀσφάλειαν, οἵαν ἔχει ὁ Σπάρταλης ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἀλλὰ, κατ’ ἐμὲ, δὲν γνωρίζω χειρότερον ἐξευτελισμὸν τῆς ἐθνικῆς πίστεως, παρὰ νὰ κηρύξητε διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν, ὅτι τοιούτων περιστάσεων συνδρομὴ ἀπαιτεῖται, διὰ νὰ λάβῃ τὴν ἀπαίτησίν του παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου εἷς ὑπόλογος. Ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια, λέγουσιν. Ἀλλὰ βεβαίως ἐνταῦθα ὑπάρχει σύγχυσις ἰδεῶν. Νομίζουσιν, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ Κράτους· λησμονοῦσιν, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ Δημοσίου, καὶ τὸ Δημόσιον βεβαίως δὲν ἔχει αἰσθήματα ἀξιοπρεπείας. Ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια ἀπαιτεῖ, λέγετε, νὰ μὴ μικρολογήσωμεν· πρόκειται περὶ τινων χιλιάδων δραχμῶν εἴς τινα κονδύλια. Ἀλλὰ τότε διατὶ δὲν μᾶς τὸ εἴπετε ἐξ ἀρχῆς; πρὸς τί ἀγωνιζόμεθα λοιπόν; Ἐὰν ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια ἐπιβάλλῃ νὰ μὴ μικρολογῶμεν ἀντὶ χιλίων λιρῶν, πῶς τὴν ἐξευτελίζετε τόσον, ὥστε νὰ παριστᾶτε, ὅτι, ὅταν πρόκηται περὶ 300 χιλιάδων δραχμῶν, τότε ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια ἐξεγείρεται καὶ ἐπιβάλλει καθήκοντα ἐξαιρετικά; Ἀλλ’ εἰς ταῦτα πάντα περιπίπτουσι, Κύριοι, διότι πρὸς τοῖς ἄλλοις ποιοῦνται σύγχυσίν τινα Κράτους καὶ Δημοσίου· τὴν ὑπόθεσιν τὴν χαρακτηρίζουσιν, ὁτὲ μὲν ὡς ὑπόθεσιν τοῦ Κράτους τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀπέναντι Κράτους ἑτέρου, ἢ ἀπέναντι ἰδιώτου, ὁτὲ δὲ τὴν χαρακτηρίζουσιν ὡς ὑπόθεσιν ἁπλῶς τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν ἦναι ἁπλῶς τοῦ Δημοσίου ὑπόθεσις, ὅλα ταῦτα, τὰ ὁποῖα φέρετε ὡς ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ ἐπισκιάσητε αὐτήν, δὲν ἔχουσι χώραν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Τὸ Δημόσιον τί πράττει, ὅταν πρόκηται περὶ ἑνὸς ἁπλοῦ ὀφειλέτου; Κατέρχεται εἰς πάσας τὰ διατυπώσεις τὰς δικονομικὰς ἀνηλεῶς. Ὅταν εἰς μίαν ὑπόθεσιν ὁ σεβαστὸς φίλος μου κ. Σωτηρόπουλος, Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὤν, κατήρχετο μέχρι τοῦ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον, διὰ νὰ δώσῃ ὅρκον, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δι’ ὑπόθεσιν 50 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ Δημόσιον μέ τινα πτωχὸν φορολογούμενον, φρονεῖ τις, ὅτι τότε ἀναξιοπρεπῶς ἐνήργει ὁ κ. Σωτηρόπουλος; Λοιπόν, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ Δημοσίου, μὴ ὁμιλῆτε περὶ ἀξιοπρεπείας Κράτους, μὴ ὁμιλῆτε περὶ παρεμβάσεως φίλης Δυνάμεως, διότι τὸ Δημόσιον οὐδὲν ἐκ τούτων αἰσθάνεται, τὸ Δημόσιον εἶναι, ὅπως καὶ ὁ ἰδιώτης, ἔχει δικαιώματα καὶ ὑποχρεώσεις, τοῦ δὲ Ὑπουργοῦ, ἀντιπροσωπεύοντος τὸ Δημόσιον, ἡ ἱερὰ ὑποχρέωσις εἶναι, νὰ μὴ παραλείπῃ οὐδὲν τῶν πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ δημοσίου θησαυροῦ τεινόντων νομίμων μέσων. Ταύτην τὴν ἀρχὴν ἄλλοτε ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Καλλιγᾶς ἐπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς ὑποθέσεως ἀνεκήρυττεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀληθῶς ἀξιεπαίνως, διότι, μόλις ἐγένετο ἀντίῤῥησις, ἀπέσυρε τὴν πίστωσιν, καὶ τὴν ἀπέσυρεν ἐπὶ τῇ ῥητῇ δηλώσει, ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ Δημοσίου, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς δισταγμός. Καὶ βεβαίως, Κύριοι, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς ἀντιπροσωπεύῃ τὸ Δημόσιον, εἰς τὸ ὁποῖον συγκεντροῦνται οἱ ἱδρῶτες τοῦ λαοῦ, πρέπει περὶ τούτου καὶ μόνου νὰ σκέπτηται, τίνι τρόπῳ νὰ ὑπερασπίσῃ νομίμως τὰ συμφέροντα καὶ τὰ δικαιώματα ταῦτα. Ἄλλο βεβαίως εἶναι τὸ Κράτος, καὶ ἐν τούτῳ βλέπει τις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐν τοῖς ἐγγράφοις, τὰ ὁποῖα εἶναι κατατεθειμένα, ὅτι, ἀντὶ νὰ παρίσταται τὸ Δημόσιον, ἤρχισε νὰ παρίσταται τὸ Κράτος. Πρέπει λοιπὸν νὰ εὕρωμεν τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο αὐτὴ ἡ μεταβολὴ τοῦ διαδίκου, πρέπει νὰ εὕρωμεν, τίνες ἆρά γε ὑπῆρξαν οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἀντὶ ὑποθέσεως τοῦ Δημοσίου, καὶ πρὶν ἔλθῃ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὴν Βουλήν, ἐγένετο ὑπόθεσις τοῦ Κράτους; Διότι, τὸ κατ’ ἐμέ,—καὶ ἐπὶ τούτου θὰ ἀσχοληθῶ κατόπιν— δὲν θεωρῶ, ὅτι ἡ παρέμβασις τῆς Ἀγγλίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἦτο ἄνευ τινὸς ἀφορμῆς διεθνοῦς χαρακτῆρος.

§90ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Νὰ γίνῃ μικρὰ διακοπή.

§91ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§93ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ..............

§94ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Χατζόπουλε, ἐγένετο πρότασις διακοπῆς.

§95ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντεῖπον.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ διακοπή;

§97ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί προτείνετε;

§99ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τὴν ἀναβολήν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§101ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κκ. Παπαγιαννακοπούλου καὶ Κ. Ἀργασάρη Λομβάρδου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 81. Ἐκ τούτων 14 εἶπον Ναί, 66 Ὄχι, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη. (Ὁ κ. Χατζόπουλος ἂς ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§104ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, Κύριοι, καὶ ἐν ἀρχῇ, ὅτι, ἐὰν ἐγείρηται τὸ παράπονον, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἠλλοίωσε τὸν χαρακτῆρα αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, καὶ διεβουκόλησε τὴν κοινὴν γνώμην, ἐξερεθίσασα αὐτὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ μέσον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει πρὸς ἄρσιν τῶν τοιούτων ἀτοπημάτων, οὐδὲν ἄλλο δύναται νὰ ἦναι βεβαίως, εἰμὴ ἡ συζήτησις...

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, κύριε Πρόεδρε.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλθετε ὡς ψηφολέκτης.

§107ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ἐγὼ νὰ ἦμαι ψηφολέκτης. Ἔχω ἄλλους, οἱ ὁποῖοι νὰ μὲ πληροφορήσωσιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦναι ἐν ἀπαρτίᾳ, ἢ ὄχι. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§108ΠΑΧΥΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ στείλητε νὰ ἴδητε, ποῖοι Βουλευταὶ εἶναι εἰς τὰ δωμάτια, διὰ νὰ γραφῶσι παρόντες, κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§109ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κηρύξατε τὸ ἀποτέλεσμα. Εἶναι 72 παρόντες καὶ ἐγὼ 73. Ἡ διαλογὴ ἐγένετο. Μὴ κάμνετε, ὅ,τι ἐγένετο ἄλλοτε.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ λέγετε ἀνακριβῆ πράγματα. Εἶναι παρόντες 76, καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§111ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸν κατάλογον 73 εἶναι.

§112ΦΩΤΗΛΑΣ. Τότε προτείνω ἐγὼ ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας.

§113ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δηλῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου ἔχω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς πράξεως τὴν ὁποίαν ἐκάμετε. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 77. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Καΐρης).

§116ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναιρέσω, ὅσα ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας εἶπε περὶ τῆς ἀπαρτίας, καθόσον ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ὅτι τὰ ἐπληροφορήθη ἀπὸ κατασκόπους, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὁποίαν θὰ δώσῃ ἀξίαν ἅπασα ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, τὰ ὁποῖα ἐπληροφορήθη ἀπὸ κατασκόπους· ἐκτὸς δὲ τούτου, κύριε Πρόεδρε, ὡς ὅλοι ἀντελήφθητε, ἀμέσως μετὰ τὴν ἀναγγελίαν, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ ἐγένετο νέα ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, αὐτὸς δὲ ὁ προαγορεύσας παρεστάθη ὡς ψηφολέκτης καὶ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του ὁμολογεῖ, ὅτι εὑρέθη πάλιν ἐν ἀπαρτίᾳ ἡ Βουλή. Ἀπόδειξις, ὅτι καὶ πρότερον ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ, διότι δὲν εἶχον παρέλθει 5 λεπτὰ καὶ ὑπῆρχεν ὁ αὐτὸς ἀριθμός.

§117ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ λείψωσιν αὐτά. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκει): «...Οἱ ἐν τοῖς παρακειμένοις τῇ αἰθούσῃ τῶν συνεδριάσεων δωματίοις Βουλευταὶ, καλούμενοι παρὰ τοῦ Προέδρου διὰ τῶν κλητήρων, ἐπανέρχονται ἀμέσως εἰς τὴν αἴθουσαν, καὶ ἂν δὲν ἐπανέλθωσι, θεωροῦνται παρόντες.»

§119Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ προβάλλετε εἰς τὴν Βουλὴν τώρα πρὸς συζήτησιν;

§120ΚΑΝΑΡΗΣ. Τὸ ἄρθρον 17 τὸ λέγει αὐτό;

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναὶ, ἐὰν θέλητε, ἀναγνώσατέ το.

§122ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, καὶ πρὸ μικροῦ ὁ κ. Παχὺς ἐπεκαλεῖτο τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος ἐπικαλῆται τὸ ἄρθρον τοῦτο, νὰ συζητήσωμεν, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν ἔχῃ δίκαιον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 17· ἐὰν δὲν ἔχῃ δίκαιον, νὰ παύσῃ ἐπικαλούμενος τὸ ἄρθρον τοῦτο.

§123ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 17, κύριε Πρόεδρε, πραγματεύεται περὶ δωματίων συνεχομένων μὲ τὴν αἴθουσαν’ τοιαῦτα δωμάτια δὲν ὑπάρχουσι.

§124ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζόπουλος.

§126ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ἦναι ἐδῶ...

§128ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κύριος Χατζόπουλος εἶναι ἐδῶ, ἀλλὰ ἐννοεῖται, ὅτι εἰς τὰς 12 παρὰ εἴκοσι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν. Ἡμεῖς προτείνομεν τὴν ἀναβολήν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑποστηρίζεται ὑπὸ δέκα Βουλευτῶν.

§130ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Εἴκοσι εἴμεθα.

§131ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι ὑπέρμετρος ἡ καταδίκη εἰς τὸν ἀγορεύοντα καὶ εἰς τοὺς ἀκούοντας, νὰ ἀγορεύῃ ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ... (Θόρυβος). Ὑποθέσατε, ὅτι εἶμαι εἷς ἐκ τῶν Βουλευτῶν τῆς δεξιᾶς πτέρυγος. Διατὶ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀνισότης μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Σιμοπούλου, πρὸς χάριν τοῦ ὁποίου ἄλλοτε διεκόψατε τὴν συνεδρίασιν; Ἀλλὰ προὐτάθη ἀναβολή....

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ῥάλλη, ἐπιμένετε εἰς τὴν ἀναβολήν;

§133ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§135ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Βεβαίως.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§137ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τοὐλάχιστον νὰ τηρήσωμεν τὸν Κανονισμόν. Ἡ περὶ ἀναβολῆς πρότασις πρέπει νὰ ὑποστηρίζηται ὑπὸ δέκα Βουλευτῶν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠγέρθησαν δέκα. Ἔλθετε, κύριε Κανάρη, ὡς ψηφολέκτης. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Κανάρη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 95. Ἐκ τούτων 21 εἶπον Ναί, καὶ 74 εἶπον Ὄχι. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη. Ὁ κ. Χατζόπουλος ἂς ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§140ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω παρεμπιπτόντως περὶ τῶν ἐπεισοδίων τούτων. Κατὰ τὴν ὥραν ταύτην, μετ’ ὀλίγον πολλοί, ὑποχωροῦντες εἰς τὸν κάματον θ’ ἀπέλθουν, καὶ ἐγὼ θὰ ὑποχρεωθῶ νὰ ὁμιλήσω, ἀντὶ πρὸς τὴν Βουλήν, πρὸς τὰ ἑδώλια. Καὶ τοῦτο μὲν ἐκ μέρους τῶν κυρίων συναδέλφων, οἱ ὁποῖον τυχὸν οὐδόλως εἶναι ὑπεύθυνοι διὰ τὴν τοιαύτην παράτασιν, θὰ γίνῃ δικαίως, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν δύναται νὰ θεωρηθῇ δικαία ὑποχρέωσις ἡ ἐπιβαλλομένη πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὑποχρεοῦται νὰ ὁμιλήσῃ κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν, καὶ ἠθέλησα νὰ προλάβω τὴν πλειοψηφίαν, νὰ μὴ λάβῃ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἐπισφραγίσει τοὺς λόγους τῶν πρὶν παραπονουμένων, διότι νομίζω, ὅτι πρὸ παντὸς κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ἔπρεπε νὰ δείξουν εὐλάβειαν πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις καλεῖται, χωρὶς βεβαίως νὰ ἦναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν παράτασιν, νὰ ὁμιλήσῃ κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν. Σᾶς εἶπον προηγουμένως, διὰ τίνα ἆρά γε λόγον ὀφείλετε ὑμεῖς αὐτοὶ νὰ ὑποβληθῆτε εἰς τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ὑποστῆτε μίαν παννυχίδα ἄνευ τινὸς πρακτικοῦ ὠφελήματος; Τὸ κατ’ ἐμὲ, οὐδόλως διαταράττομαι ἀπὸ τὴν φαινομένην ταύτην ἀνωμαλίαν τῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος, οὐδὲ γνωρίζω, ὅτι εἶναι ἀξία μεγάλης προσοχῆς ἡ κακοπάθεια ἡμῶν, ὅταν πάντες ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐκτὸς ἡμῶν βεβαίως δὲν εὐδαιμονεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ ὅστις, Κύριοι, γινώσκει τὸν χαρακτῆρα τῶν ἐλευθέρων πολιτευμάτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαταράττηται πολὺ ἐκ τῆς τοιαύτης ἀνωμαλίας. Καὶ ἀναπολῶ τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅτι ἀνεγίνωσκόν που περὶ τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος, ὅτι φαίνεται, ὅτι τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἀπαιτεῖ χαρακτῆρα ἐθνικὸν ἰδιάζοντα, τὸν χαρακτῆρα ἐκεῖνον τὸν φλεγματικὸν, ὁ ὁποῖος ἀπαντᾶται πρὸ πάντων παρὰ τῷ Ἀγγλικῷ ἔθνει, καὶ φαίνεται τῳόντι, ὅτι ἄνευ τοῦ χαρακτῆρος τούτου, τοῦ φλεγματικοῦ, τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα εἶναι ἀδύνατον νὰ εὐδοκιμήσῃ. Εἶναι πολίτευμα ἀνταγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος δύναται πολλάκις νὰ φθάνῃ εἰς παρεκτροπὰς, καὶ διὰ τοῦτο πρὸ ὀλίγου χρόνου εἴδομεν, τί συνέβη ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅπου παρὰ τοὺς θεσμοὺς ὀλίγοι Βουλευταὶ ἠθέλησαν νὰ παρακωλύσωσι πράγματι τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, καὶ εἴδομεν τότε τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον βεβαίως τιμᾷ τὸν Ἀγγλικὸν χαρακτῆρα καὶ τοὺς ἐλευθέρους αὐτοῦ θεσμοὺς, ὅτι μεγάλη πλειοψηφία παρίστατο πράγματι ἐκεῖ τυραννουμένη ὑπὸ μιᾶς μικρᾶς μειοψηφίας. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ὅλως τὸ ἐναντίον ἴσως συμβαίνει, ἡ πλειοψηφία ἀξιοῖ νὰ τυραννήσῃ ἐν ταῖς συζητήσεσι τὴν μειονοψηφίαν. Ὁπωσδήποτε, ὑπάρχει ἔκρυθμόν τι, ἀλλὰ τοῦτο ἴσως εἶναι μία κρίσις, ἡ ὁποία τείνει εἰς τὴν ἐπάνοδον πρὸς τὴν ὑγιεινὴν κατάστασιν. Φρονοῦσιν ἴσως τινὲς, ὅτι ἡ ἐλευθέρα λειτουργία τοῦ Κοινοβουλίου ἐν Ἑλλάδι ἦτο ἡ κατάστασις ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν μηχανικὴ τῷ ὄντι ἦτο ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐθεωρεῖτο ὡς ἐργασία σπουδαία τὸ ψηφίζειν ὡς οἷόν τε πλειοτέρους νόμους, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχὴν ἐθεώρει ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἠδύνατο, ὅταν ἤθελε μόνον, ν’ ἀπαντᾷ, καὶ ὅταν ἤθελε, νὰ δεικνύῃ περιφρόνησιν πρὸς τὴν μειοψηφίαν. Μὴ ἀπορῆτε λοιπὸν, ἐὰν τείνωμεν ἁπλῶς νὰ ἔλθωμεν εἰς μίαν ἰσοῤῥοπίαν καὶ ἀναγνώρισιν τῶν ἀμοιβαίων δικαιωμάτων. Καὶ τὸ τοιοῦτον φαινόμενον, μακρὰν νὰ τὸ βλέπω μετὰ ταραχῆς, τὸ βλέπω ἀπεναντίας μετά τινος αἰσιοδοξίας. Πρέπει ἐν γένει νὰ διδαχθῶσιν αἱ πλειοψηφίαι ἐν Ἑλλάδι,—καὶ δὲν τὸ λέγω μόνον περὶ τῆς σημερινῆς πλειοψηφίας—ὅτι ἀκριβῶς, διότι εἶναι πλειοψηφίαι, πρέπει νὰ δεικνύωσι μεγάλην εὐλάβειαν πρὸς τὰ δικαιώματα τῶν μειοψηφιῶν, καὶ ἡ εὐλάβεια αὕτη δὲν δεικνύεται, εἰμὴ ὅταν λαμβάνηται ὑπ’ ὄψει καὶ ἡ ἀνθρωπίνη ἀδυναμία. Ἄλλοτε, νομίζω, ἐν τῇ Βουλῇ ἀνέβη Βουλευτὴς ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ εἶπε: «Κύριοι, θὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ ἀέρων καὶ ὑδάτων». Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε—καὶ νομίζω, ὅτι ἦτο ὁ ἀοίδιμος Βούλγαρης,—οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν, εἰμὴ ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ εἶπε: «Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, διαλύσατε τὴν συνεδρίασιν»· διότι ἤθελε νὰ δείξῃ τὸ παράδειγμα τῆς εὐλαβείας πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς. Καὶ μακρὰν, Κύριοι, τοῦ νὰ κατακρίνω τὴν πλειοψηφίαν διὰ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε, τοῦ νὰ παραμείνῃ καὶ κατὰ τὰς ἑορτάς! ἀπεναντίας, καὶ πρὶν ἐπιδοκίμασα καὶ ἤδη ἐπιδοκιμάζω τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς. Εἶπον δὲ καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι δὲν θεωρῶ ἀπώλειαν χρόνου, ὅταν κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐπερωτήσεων γίνηται ἐνταῦθα συζήτησις, ἀφορῶσα ἀμέσως εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, ἀνεξαρτήτως δὲ παντὸς κομματικοῦ πνεύματος, εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία περὶ τῶν οὐσιωδεστέρων θέλει νὰ μεριμνήσῃ, πρὸ παντὸς μετὰ προσοχῆς πρέπει ν’ ἀκούσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σχετίζονται πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Ἐπανέλθωμεν ἤδη εἰς τὸ θέμα ἡμῶν, ἀπὸ τοῦ ὁποίου μᾶς ἀπεμάκρυναν τὰ μεσολαβήσαντα ἐπεισόδια τῶν ἀναβολῶν καὶ τῶν περὶ ἀπαρτίας ἐνστάσεων. Εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, Κύριοι, ἡμεῖς προσφερόμεθα, εἰσελθόντες εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ συζητοῦντες ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ν’ ἀποτρέψωμεν ἐκεῖνον τὸν ἐρεθισμὸν, τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος· διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀποκρούω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠσθάνθημεν κατ’ ἄλλας ἐποχὰς, ὁπότε ἕν ζήτημα, ῥιπτόμενον αἰφνιδίως, συνήρπαζε τὴν κοινὴν γνώμην καὶ συνετέλει εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῶν Κυβερνήσεων. Βεβαίως, εἰς τοιαύτας περιστάσεις, οὐδὲν πρὸς ἀποτροπὴν συναρπαγῶν καλλίτερον ὑπάρχει, ἢ ἡ εὐρυτέρα συζήτησις. Ἐὰν λοιπὸν θέλητε νὰ ἐκφράζητε τὸ παράπονον, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τοῦ ἁπλοῦ, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐζήτησε νὰ ἐκμεταλλευθῇ αὐτὸ, δικαίως ἐπαινῶ ὑμᾶς, ὅτι εἰσήλθετε εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ ἐδώσατε νέαν τροφὴν εἰς αὐτήν· ἀλλὰ πρέπει νὰ δείξητε, ὅτι δέχεσθε τὴν εὐρεῖαν συζήτησιν εἰλικρινῶς καὶ σπουδαίως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· διότι τοῦτο μόνον ἐπιθυμοῦμεν, νὰ μὴ δυνηθῇ οὐδεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι γίνεται τι ἐκ συναρπαγῆς, καὶ ὅτι ἐρεθίζεται ἡ κοινὴ γνώμη ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀπεναντίας δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐὰν ἔχῃ πρωτοβουλίαν τις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἶναι ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ὄχι ἡ Ἀντιπολίτευσις. Πρόκειται περὶ αἰτήσεως πιστώσεως, καὶ, ὡς ἠξίου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, πιστώσεως, τεινούσης εἰς ἐξόφλησιν ὀφειλῆς τοῦ Δημοσίου. Καὶ ἐν πρώτοις ἀνάγκη νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει, εἰς τί καλεῖται ἡ Βουλὴ, ὅταν ζητῆται παρ’ αὐτῆς τοιαύτη πίστωσις. Παρὰ τῆς Βουλῆς δὲν ζητεῖται λύσις ζητημάτων ὑποχρεώσεων ἢ δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ μόνον τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων αἱ ὑποχρεώσεις ἐκεῖναι θὰ πληρωθῶσιν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θ’ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν περὶ τοῦ ἂν ὑπάρχῃ ὀφειλή τις, ἢ ὄχι. Ὅταν πρόκηται περὶ κεκλεισμένων χρήσεων, δύναται μὲν πάντοτε νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ὀφειλῆς, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι κυρίως ἁρμοδία νὰ λύσῃ τοιοῦτον ζήτημα ὁριστικῶς. Καὶ ἰδοὺ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος παρεμβάλλει καὶ τὴν ἐρώτησιν ταύτην: μήπως ἡ Κυβέρνησις ἐκάλεσε τὴν Βουλήν, ἵνα λύσῃ τὰ ζητήματα ταῦτα τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου; Ἀκριβῶς ἴσως τοῦτο ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὤφειλε νὰ ἐπικαλεσθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν εἶχε πεποίθησιν ἐπὶ τὰς ἑαυτῆς ἰδέας, ἠδύνατο, ὅταν εἰσῆγε τὴν πίστωσιν, νὰ διαμαρτυρηθῇ κἄπως, ὅτι αὐτὴ κυρίως ὑπὸ ἰδίαν ἑαυτῆς εὐθύνην θὰ ἐξετάσῃ καὶ θ’ ἀποφανθῇ, ἐὰν θεωρῇ ὑφισταμένας τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου· ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν εἴπει πρὸ παντός: «τί συζητεῖτε ἐὰν ὑπάρχῃ παραγραφή, ἢ ὄχι; τί συζητεῖτε, ἐὰν ὀφείλεται προμήθεια, ἢ ὄχι; ἐὰν ὀφείλωνται τόκοι, ἢ ὄχι; Ταῦτα πάντα δὲν πρόκειται ὑμεῖς ὁριστικῶς νὰ λύσητε, ταῦτα θέλω ἐξετάσει ὑπὸ τὴν εὐθύνην μου, ἐγὼ δὲ, ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου, δὲν θέλω παραλείψει νὰ λάβω πᾶσαν μέριμναν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται ὑπὲρ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ». Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησεν, οὐχὶ μὲν ἀπροκαλύπτως, ἀλλὰ πλαγίως καὶ οὐσιαστικῶς, νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῆς Βουλῆς, καὶ εἰσήγαγεν ἅπαντα τὰ ζητήματα ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, καὶ προκαλεῖ ἐπὶ τούτων τὴν ἔρευναν. Ἀλλὰ τοσούτῳ μᾶλλον ἔπρεπε νὰ ὑποτίθηται, ὅτι ὑπάρχουσιν οἱ μεριμνήσαντες περὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, καθ’ ὅσον ἄλλοτε, Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου περὶ αὐτῆς ταύτης τῆς πιστώσεως, ἐξήνεγκεν ἀληθῶς ἐμβριθεστάτην ἰδέαν, περὶ τοῦ πῶς πρέπει νὰ σκέπτωνται οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν πρόκηται περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Εἶπε τότε ὁ κ. Καλλιγᾶς, ἀποσύρων τὴν σχετικὴν πίστωσιν, ἐπὶ ταῖς γενομέναις ἀντιῤῥήσεσιν, ὅτι, προκειμένου περὶ δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, δὲν πρέπει νὰ ὑφίσταται οὐδεὶς δισταγμός. Ἀλλὰ σήμερον, ὄχι μόνον ὑφίστανται οἱ δισταγμοί, ὄχι μόνον ἐγείρονται αἱ ἀντιῤῥήσεις, ἀλλ’ ἔρχονται αὐτοὶ οὗτοι, οἱ τῆς ὑπουργικῆς πτέρυγος συνάδελφοι, καὶ μᾶς λέγουσι: τί λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει τὴν παραγραφήν, καὶ τὰς λοιπὰς ἀντιῤῥήσεις; Σήμερον τὰ πράγματα ἤλλαξαν· πρόκειται, σᾶς λέγουσι, περὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Δημοσίου, ἢ τοῦ Κράτους, πρόκειται περὶ πατριωτικῶν ἀναμνήσεων, περὶ παρεμβάσεως φίλης Δυνάμεως. Πρόκειται καὶ περὶ τῆς σταφίδος. Τοιαῦτα ἔλεγεν ἰδίως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων Βουλευτής. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπεμελήθη μᾶλλον νὰ κρατήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ χαμηλοῦ ἐκείνου πεδίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου περιεστράφη, διὰ νὰ παραστήσῃ, ὅτι περὶ ἀμφισβητήσεων λεπτομερῶν πρόκειται. Ἠθέλησε νὰ καταδείξῃ, ὅτι εἰς οὐδὲν ἄλλο τείνει, παρὰ εἰς τὸ, τίνι τρόπῳ νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν ἐν γένει, καὶ ἰδίως τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι τοσοῦτον εἰς τοῦτο κατέγεινεν, ὥστε προέβη καὶ εἰς τὸ διάβημα, νὰ φωτίσῃ καὶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ σεβαστὸν φίλον κ. Σωτηρόπουλον, κατελθὼν μὲ τὴν λαμπάδα ταύτην ἀνὰ χεῖρας ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἐπισκεφθεὶς τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν ἐκεῖ, ὅπου ἐκάθητο. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Σιμόπουλος, ἐκ τῆς ὑποδοχῆς μὲν ἔμεινε βεβαίως εὐχαριστημένος, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς τοιαύτης ἐπισκέψεως, δὲν ὑποθέτω, ὅτι ἔμεινε πολὺ εὐχαριστημένος, δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐπανῆλθεν εἰς τὸ βῆμα μὲ τὴν αὐτὴν φυσιογνωμίαν, μὲ τὴν ὁποίαν προσήρχετο πρὸς τὸν σεβαστὸν φίλον. Ἀλλὰ, Κύριοι, πρέπει βεβαίως νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ὑπὸ τὰς δύο ἐκείνας ἐπόψεις τὴν ὑπόθεσιν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἠσχολήθη ὁ κ. Σιμόπουλος, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἠσχολήθη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου κ. Βουλευτής. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν πρώτην, εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι ἐκ πρώτης ὄψεως μόνην ἀπορίαν ἠδύνατό τις νὰ αἰσθανθῇ, πῶς ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἑνὸς ὑπολόγου ἐκλήθη νὰ δικάζῃ τοιαῦτα ζητήματα τὰ ὁποῖα οὔτε τῆς ἁρμοδιότητος συνήθως εἶναι τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ οὔτε τῆς ἱκανότητος ἑνὸς πολυμελοῦς νομοθετικοῦ σώματος. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτων, ἂς ἐξετάσωμεν καὶ τὰς λεπτομερείας ἐκείνας, διὰ τὰς ὁποίας παρέστη ἀμφισβήτησις μεταξὺ τῆς πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας, δηλ. τὰ ζητήματα τῆς παραγραφῆς, τῶν τόκων, τῆς προμηθείας. Βεβαίως δὲν εἶναι καὶ τῆς ὥρας, νὰ εἰσέλθῃ τις εἰς ὅλας ἐκείνας τὰς λεπτομερείας, τὰς ὁποίας προκαλεῖ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ δυνάμεθα ἐνδεικτικῶς νὰ ἀναφέρωμέν τινα σημεῖα τοιούτων διχογνωμιῶν μεταξὺ Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐνδεικτικῶς εἶπον, διότι κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἁπλῶς ἡ ἀμφισβήτησις, διὰ νὰ εἴπω, ὅτι καὶ παρὰ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ παρὰ τὴν ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν, ἐδημιουργήθη τοιαύτη ὑπόθεσις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ παρίσταται τὸ φαινόμενον, τοῦ νὰ μάχηται ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου κατὰ τῶν νομίμων αὐτοῦ ἀντιπροσώπων. Θέματα διαφωνίας καὶ πάλης τοιαύτης προέκυψαν τὰ τῆς παραγραφῆς, τὰ τῆς ἀποζημιώσεως, ἢ τῶν τόκων, τὰ τῆς προμηθείας. Καὶ πρῶτον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ τῆς παραγραφῆς ἐν γένει, μᾶς εἶπον, ὅτι ἡ παραγραφὴ δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν θεσμῶν, τῶν ὁποίων ἡ παραβίασις διαταράττει τὴν κοινωνίαν. Ἀλλὰ, Κύριοι, καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ παραγραφὴ μιᾶς ἀπαιτήσεως τοιαύτης δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἀντικειμένων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ θέσωσιν εἰς κίνδυνον τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας. Ἀλλ’ ὅταν τοιαύτας ἰδέας παρεμβάλλητε, τί προκαλεῖτε λοιπὸν τοιαύτας συζητήσεις; Ἐὰν ἐννοεῖτε νὰ εἰσαγάγητε τὴν ὑπόθεσιν ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα δικάσῃ αὕτη ὡς Σῶμα δικαστικὸν, τότε βεβαίως οὐδὲν σκανδαλωδέστερον ἢ τὸ ν’ ἀκούωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τοιαῦται γνῶμαι, νὰ γίνωνται διακρίσεις θεσμῶν σεβαστῶν καὶ ἄλλων μὴ σεβαστῶν. Τότε εἴπετέ μας κάλλιον, ὅτι ζητεῖτε ἐκ μέρους μεγάλης φίλης Δυνάμεως, νὰ δωρήσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 300,000 δραχμῶν, καὶ εἶναι ἀναξιοπρεπὲς νὰ διαφιλονεικήσωμεν πρὸς μίαν μεγάλην φίλην Δύναμιν τὸ ποσὸν τοῦτο. Τὸ ζήτημα τότε ἴσως λύεται. Ἀπευθυνθῆτε πρὸς τὸ Κοινοβούλιον, ὡς πρὸς Σῶμα πολιτικὸν, μὴ ἀπευθύνεσθε πρὸς ἡμᾶς ὡς πρὸς Σῶμα, καλούμενον νὰ κρίνῃ δικαστικῶς καὶ κατὰ τοὺς νόμους. Καὶ ἐπὶ τίνι λόγῳ, Κύριοι, παρέστησαν, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἰσχύει ἡ παραγραφή; Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου Βουλευτὴς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐν γένει ἡ ὑπόθεσις αὕτη δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν παραγραφήν, διότι δὲν ὑπάγεται εἰς τὰ Δικαστήρια τὰ τακτικὰ, ἡ ὑπόθεσις ὑπάγεται εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἰσχύει ἡ παραγραφή. Ἐν τούτοις ἐξηκολούθει νὰ σᾶς ὁμιλῇ περὶ παραγραφῆς, καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι ἄρχεται ἡ παραγραφή, ἀφ’ ἧς ἐκδίδοται ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διότι ἀπὸ τότε χωρεῖ ἡ ἀγωγή. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὅταν ἡ ἀπόφασις ἐκδίδηται ἀπὸ τὸ μόνον ἁρμόδιον Δικαστήριον, πῶς ἄρχεται τότε δικαίωμα πρὸς ἀγωγήν; Τὸ δικαίωμα τῆς ἀγωγῆς, τοῦ ὁποίου ἡ ὕπαρξις ὁρίζει τὴν ἕναρξιν τῆς παραγραφῆς, φυσικῷ τῷ λόγῳ προϋπάρχει τῆς ἀποφάσεως. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι κἄπως ἔδωκε λύσιν τινὰ εἰς τοιαύτην ἀντίφασιν, ὑποδείξας μᾶλλον, ὅτι ἠδύνατο μὲν νὰ εἰσαχθῇ ἀγωγὴ ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, ἀλλὰ τὰ Δικαστήρια ἤθελον σταματήσει, ὅτι ἔπρεπε προηγουμένως ὡς παρεμπίπτον ζήτημα νὰ δικασθῇ ἡ λογοδοσία παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, καὶ κατόπιν νὰ δικάσωσι τὰ Δικαστήρια, ἂν ἔχῃ λαμβάνειν ὁ ὑπόλογος. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι τοῦτο ἀκριβῶς ἐνόει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ποῖος λόγος ὑπάρχει, νὰ μὴ θεωρῆται γεννηθεῖσα ἡ ἀγωγὴ, πρὶν ἢ προκύψῃ τὸ παρεμπίπτον, καὶ ἑπομένως ἀρξαμένη ἡ παραγραφὴ πρὸ αὐτοῦ; Ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις αὕτη ὑπάγεται ἆρά γε εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, ἢ ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου; Ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μεσσηνίας ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπὶ ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐθεώρησα ὁμοίαν πρὸς τὴν προκειμένην, καὶ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης τὸ Ἐφετεῖον καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ἐθεώρησαν, ὅτι εἶναι ἁρμόδια τὰ τακτικὰ Δικαστήρια. Κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ἐκείνην τοῦ Ταμίου Βονίτσης, ἐφ’ ἧς ἀπεφήνατο ὁ Ἄρειος Πάγος, ὅτι ἦσαν ἁρμόδια τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, τί συνέβαινεν; Αἱ Διοικητικαὶ ἀρχαί, ὁ Διοικητὴς καὶ ὁ Φρούραρχος Βονίτσης, ἔλαβον ἀπὸ τὸ Ταμεῖον χρηματικόν τι ποσόν. Κατόπιν τὸ Λογιστήριον κατελόγισεν εἰς τὸν ὑπόλογον ἐκεῖνον ὅλα τὰ ἐλλείποντα χρήματα, ἤγειρεν αὐτὸς ἀγωγὴν ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, καὶ τὰ Δικαστήρια εἶπον, στενῶς περιορίζοντα, καὶ δικαίως, τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅτι ἡ ἀπαίτησις αὐτοῦ αὕτη δὲν ἐπήγαζεν ἐκ διαχειρίσεως χρημάτων τοῦ Δημοσίου, καὶ ἑπομένως, ὅτι εἶναι ἁρμόδια τὰ τακτικὰ Δικαστήρια. Ἀλλὰ μήπως καὶ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης δὲν ἠγείρετο τὸ ζήτημα τῆς λογοδοσίας τοῦ ὑπολόγου ἐκείνου; Βεβαίως θὰ ἠγέρθη καὶ τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, καὶ πολὺ πλειότερον ἠδύνατο νὰ ἐγερθῇ εἰς τὴν περίστασιν ἐκείνην· τί ὅμως ὁ Ἄρειος Πάγος εἶπεν; ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἐκείνη δὲν ἦτο τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀλλ’ ὑπήγετο εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια. Τοῦτο ἀληθῶς εἶναι σύμφωνον καὶ μὲ τὸ πνεῦμα καὶ μὲ τὸ γράμμα τοῦ νόμου, διότι τὸ σχετικὸν ἄρθρον λέγει, ὅτι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον εἶναι ἁρμόδιον νὰ δικάσῃ τοὺς ὑπολόγους, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν εἴσπραξιν καὶ τὴν δαπάνην δημοσίων χρημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀποτεθειμένα εἰς αὐτούς. Περιορίζεται λοιπὸν ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου εἰς μόνην τὴν περίστασιν ταύτην. Ὅταν ὅμως πρόκηται περὶ γεγονότων ἀνεξαρτήτων ἀπὸ τῆς ἁπλῆς ταμιακῆς ἐργασίας, καὶ μὴ περιοριζομένων εἰς λογαριασμοὺς δαπάνης χρημάτων τοῦ Δημοσίου, τότε ἡ ὑπόθεσις θὰ ὑπάγηται εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια. Τί συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Ἡ ἀπαίτησις τοῦ Σπάρταλη πόθεν πηγάζει; Πηγάζει ἁπλῶς ἐκ τῆς κατασχέσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐκ τῆς κατασχέσεως πηγάζει ἡ ἀπαίτησις τοῦ κ. Σπάρταλη, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι παρανόμως καὶ ἀδίκως ἐγένετο ἡ κατάσχεσις, ἐνῷ ὁ Σπάρταλης δὲν ὤφειλε, βεβαίως τοιαύτην ἀπαίτησιν καθ’ ἑαυτὴν δὲν ἠδύνατο νὰ δικάσῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, καὶ ἀδιάφορον, ἂν ἐκ τῆς ἐξελέγξεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἠδύνατο νὰ προκύψῃ λόγος, δικαιολογῶν τὴν κατάσχεσιν, δηλαδὴ ἂν θὰ προέκυπτεν ὀφειλή· αἱ συνέπειαι, αἱ ἀποζημιώσεις κλπ., αἱ προκύπτουσαι ἐξ ἀδίκου κατασχέσεως, ἀποτελοῦσι ζητήματα, τὰ ὁποῖα καὶ κατ’ οὐσίαν καὶ ὡς ἐκ τῶν προκυπτόντων θεμάτων ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν τακτικῶν Δικαστηρίων. Τὰ τοιαῦτα, Κύριοι, δὲν πιστεύω οὐδεὶς ἐκ τῶν περὶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀμφισβητήσῃ καὶ ὅμως, ἐνῷ τὰ τοιαῦτα δὲν ἀμφισβητεῖτε, ἀμφισβητεῖτε τὴν ἐφαρμογὴν τῆς παραγραφῆς, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἁρμοδιότητος μόνον τοῦ Συνεδρίου, καὶ ἐπειδὴ βλέπετε, ὅτι δὲν δύνασθε σπουδαίως νὰ ὑποστηρίξητε τοῦτο, τὸ ῥίπτετε εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὸν πατριωτισμόν. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, πᾶσα σπουδαιότης ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἐκλείπει. Καὶ νομίζω, ὅτι πρὸ πάντων εἶναι ἀναξιοπρεπὲς νὰ γίνηται τοιαύτη συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἠγέρθη, Κύριοι, τὸ ζήτημα ἐπίσης, ἐὰν ἐκ τῆς γενομένης κατασχέσεως ὀφείληται ἀποζημίωσις πρὸς τὸν κ. Σπάρταλην, καὶ ἠκούσαμεν, ὅτι καταδικάζει ὁ νῦν Ὑπουργὸς μετ’ εὐκολίας ἀξιοπαρατηρήτου τὴν πρᾶξιν τοῦ προκατόχου αὐτοῦ, κηρύττων αὐτὴν οἱονεὶ ἐγκληματικήν. Νομίζετε, Κύριοι, ὅτι δύνασθε τὰ τοιαῦτα νὰ λύητε οὕτω, χωρὶς καὶ νὰ δοκιμάσητε μίαν προσφυγὴν εἰς τὰ Δικαστήρια; Ἀλλ’ εὐτυχῶς καὶ τὰ Δικαστήρια ἡμῶν ἐδίκασαν πολλάκις ἀναλόγους ὑποθέσεις, ἐδίκασαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐὰν ἐκ κατασχέσεως, καὶ πότε, δύναται νὰ ὀφείληται ἀποζημίωσις. Ἀποζημίωσις δὲν δύναται ποτὲ νὰ ὀφείληται ἢ ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει πταῖσμα. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὀλιγωρία τις, ἢ παρανομία, διὰ νὰ δύναται νὰ ἀπαιτηθῇ ἀποζημίωσις. Τὰ Δικαστήρια καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ἐδίκασαν ὑποθέσεις τινάς, καθ’ ἃς πολὺ περισσότερον ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ὀφείλεται ἀποζημίωσις. Δικαιοῦχός τις ἐνήργησε κατάσχεσιν εἰς τὰ πράγματα ἑνὸς ἐμπόρου, ἐνήργησε δὲ τὴν κατάσχεσιν δυνάμει διατάξεως τοῦ Προέδρου. Εἰς τὸ Δικαστήριον ἀπεδείχθη, ὅτι οὐδεμίαν εἶχεν ἀπαίτησιν, ὅτι ἀδίκως ὅλως ἐνήργησε τὴν κατάσχεσιν ἐκείνην, καὶ ἐπήνεγκε ζημίαν πραγματικὴν εἰς τὸν ἔμπορον. Τὰ Δικαστήρια ἐν τούτοις ἀπεφάνθησαν, ὅτι ἀρκεῖ ὅτι ἡ κατάσχεσις ἐνηργήθη δυνάμει διατάξεως τοῦ Προέδρου, κατὰ τοὺς νομίμους τύπους, ὥστε νὰ κριθῇ, ὅτι ἀποζημίωσις δὲν ὀφείλεται. Μάλιστα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης συνέβησαν καί τινα ἐπεισόδια....

§141ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω. Πρόκειται περὶ τοῦ Ἐφέτου κ. Γκιών.

§142ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοσοῦτον ὁ ἔμπορος ἐκεῖνος ἐθεώρει, ὅτι ἐδικαιοῦτο εἰς ἀποζημίωσιν, καὶ κατ’ οὐσίαν πράγματι ἐδικαιοῦτο, ὥστε προέβη καὶ εἰς ἀπόπειραν πράξεως ἐγκληματικῆς ἐναντίον τοῦ Ἐφέτου εἰσηγητοῦ. Ἀλλὰ καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ἐπῆλθεν, ἐπικυρῶν τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Ἐκεῖ ἀπῃτεῖτο πρᾶξις τοῦ Προέδρου, ἐννοεῖται δὲ, ὁ Πρόεδρος δὲν δικάζει τὸ κατ’ οὐσίαν βάσιμον τῆς ἀπαιτήσεως. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ νόμιμον συνίστατο εἰς τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργοῦ. Εἶναι γενικὸς κανὼν, ὅτι ἀποζημίωσις δὲν ὀφείλεται, ὅπου δὲν ὑπάρχει πταῖσμα. Τί πρέπει νὰ ἀποδείξητε; Ἔπρεπε νὰ ἀποδείξητε, ὅτι ὑπαιτίως, ἐκ δόλου, ἢ ἐκ μεγάλης ὀλιγωρίας, ἐγένετο κατάσχεσίς τις, διὰ νὰ δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἀπαίτησις ἀποζημιώσεως. Ἀλλ’ ὁ Ἄρειος Πάγος προέβη περαιτέρω, ἠρκέσθη εἰς τὸ κατὰ τύπους νόμιμον τῆς κατασχέσεως· ἐγένετο κατάσχεσις δυνάμει λ. χ. πράξεως τοῦ Προέδρου, ὅπου αὕτη ἀπαιτεῖται; δὲν ἐξετάζεται τὸ βάσιμον, ἢ μή, τῆς κατασχέσεως. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἀπῃτεῖτο διάταξις τοῦ Προέδρου, διότι κατὰ νόμον ἀποφαίνεται ἡ Διοικητικὴ ἀρχὴ, καὶ ἐνεργεῖ τὴν κατάσχεσιν νομίμως. Πῶς δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς παρηνόμησεν, ὅτι ἐνήργησεν ἐκ δόλου, ἢ ἐξ ὀλιγωρίας; Ὅταν δὲ συντρέχωσιν οἱ ὅροι τῆς ἀποζημιώσεως, τότε ἀληθῶς ὄχι μόνον εἰς ὑποχρέωσιν τόκων δύναται νὰ ὑποβληθῇ τις, ἀλλ’ εἰς πᾶν τὸ διαφέρον, ὡς λέγουσιν οἱ νόμοι, δηλ. εἰς πᾶσαν ἀποζημίωσιν. Καὶ μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἠδύνατο νὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον ἀποζημίωσιν καὶ διὰ τὴν χρεωκοπίαν τοῦ Σπάρταλη, καὶ ἤκουσα καὶ τοῦτο, ὅτι ἴσως ἐπῆλθεν ἡ χρεωκοπία αὐτοῦ ἕνεκα τοῦ Δημοσίου. Λέγουσιν ὅμως, ἃς ψηφίσωμεν ἡμεῖς ἐν 5%· ἀλλ’ ἆρά γε αὔριον δὲν δύνανται νὰ μᾶς εἴπωσι: «ποῖος σᾶς εἶπε 5%; ἡμεῖς θέλομεν 8%». Καὶ δὲν βλέπω ποῖοι εἶναι οἱ δικαιοῦχοι, πρὸς οὓς, οὕτως εἰπεῖν, συμβιβαζόμεθα, ποῖοι εἶναι οἱ ἀπαιτηταί. Καλεῖσθε νὰ λύσητε διαφοράν, ἀλλὰ πρὸς ποίους; Δὲν τὸ γνωρίζετε. Ἀλλ’ ἐνῷ καλεῖσθε νὰ λύσητε ὑπόθεσιν ὑπολόγου, καλεῖσθε νὰ λύσητε καὶ ζήτημα διπλωματικόν! Τοιουτοτρόπως λοιπὸν εὑρισκόμεθα εἰς σύγχυσιν ἐξουσιῶν καὶ εἰς σύγχυσιν ἰδεῶν! Συνεζητήσαμεν ἐπίσης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τὰ ζητήματα τῆς προμηθείας, καὶ ἤκουσα ἄλλας ἐπὶ τούτου ἰδέας, ὅτι, ἐπειδὴ ἀναφέρεται δωρεὰ, γενομένη ὑπὸ Σπάρταλη, ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ ἐπικαλεσθῶμεν αὐτὴν τὴν ὑποτιθεμένην δωρεὰν, διότι ὑπάρχει ἡ δικονομία, καὶ τὸ ἀστικὸν δίκαιον, κατὰ τὸ ὁποῖον μέχρις εὐπορίας καταδιώκεται ὁ δωρητής. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν δωρεάν, διότι ὁ Σπάρταλης ἐπτώχευσεν! Ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἆρά γε ποτὲ δικαίωμα προμηθείας; Δικαίωμα προμηθείας δὲν ὑπῆρξε, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ Σπάρταλης εἶναι ὑπόλογος τοῦ Δημοσίου, ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ἐπιστολῆς του ἐδήλωσε, δηλαδὴ τὸ μὴ ἀπαιτεῖν προμήθειαν, δὲν ἦτο κυρίως παραίτησις, ἀλλὰ ὁμολογία, ὅτι δὲν ὑπῆρχε δικαίωμα, οὔτε ἀπαίτησις, καὶ ἐνῷ εἴχομεν καὶ πρίν, δηλαδὴ πρὸ τῆς δηλώσεως, τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται προμήθεια, πῶς ἔρχεσθε νὰ εἴπητε: «ὄχι, πρέπει νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν προμήθεια»; Ἀλλὰ, Κύριοι, ἂν τοιαῦτα ὑποστηρίζω, ἔχω ἆρά γε ἀνάγκην νὰ καταδείξω, ὅτι πράγματι δὲν ὑφίστανται αἱ ἀπαιτήσεις αὗται τοῦ Σπάρταλη, διὰ νὰ καταλήξω εἰς τὴν ἰδέαν, εἰς τὴν ὁποίαν καταλήγω, ὅτι ἡ πίστωσις αὕτη, οὕτω πως ζητουμένη, πρὸς λύσιν τοιούτων ἀπαιτήσεων, δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ; πρέπει νὰ ἀποδείξω τὸ πάντη ἀνυπόστατον τῶν ἀπαιτήσεων; Εἰς ἐμὲ ἀρκεῖ τὸ ἀμφισβητήσιμον τῶν ἀπαιτήσεων. Καὶ δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν εἶναι ἀμφισβητήσιμοι αἱ ἀπαιτήσεις, ὅταν σεῖς λέγητε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν παραγραφὴν, λόγῳ ἀξιοπρεπείας καὶ χάριν τῆς ἐθνικῆς πίστεως; Αὐτὸ δὲν εἶναι ὁμολογία, ὅτι πρόκειται τοὐλάχιστον περὶ ἀπαιτήσεων ἀμφισβητουμένων; Ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται περὶ ἀπαιτήσεων ἀμφισβητουμένων, ποῦ εἶναι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Δημοσίου, οἱ ὁποῖοι θὰ προστατεύσωσι τὰ δίκαια αὐτοῦ; Περιήλθομεν εἰς ἀκατανόητόν τινα ἀνατροπήν· ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ ἀντίδικοι τοῦ Δημοσίου ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἀγγλικὴ Πρεσβεία! Ἔλθετε σεῖς, οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, νὰ ὑποστηρίξητε τὰ δίκαια τοῦ Δημοσίου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως! Ἕως τώρα, Κύριοι, τὸ Δημόσιον παρίστατο πολλάκις κυνηγοῦν ῥακένδυτόν τινα φορολογούμενον εἰς τὰ Δικαστήρια, μεταχειριζόμενον ὅλας τὰς ἐνστάσεις· ἐνταῦθα ὅμως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρίσταται ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν ἀντίδικον τοῦ Δημοσίου, καὶ ἡ ὑπεράσπισις τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου ἀνετέθη εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν! Εἶπεν ἄλλοτε ὁ κ. Καλλιγᾶς, ὅτι, προκειμένου περὶ συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ δισταγμός· καὶ ὅμως ὑμεῖς λέγετε ὅλως τὰ ἐναντία σήμερον· καὶ εἶναι τῷ ὄντι πρωτοφανές, ὅτι ἀμφισβητοῦνται αἱ ἀπαιτήσεις ἑνὸς ὑπολόγου, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον συμμαχεῖ πρὸς αὐτόν. Ἀλλ’ ἔπρεπε, νομίζω, νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν ἡμῶν καὶ εἰς ἐκείνην τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω προηγουμένως: περὶ τοῦ Δημοσίου πρόκειται, ἢ περὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας, ἐν σχέσει μάλιστα αὐτῆς πρὸς ξένην Δύναμιν; Ἄν πρόκηται περὶ τοῦ Δημοσίου, θέσατε κατὰ μέρος ἐκείνας τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθητε, περὶ ἀξιοπρεπείας, περὶ ἐθνικῆς πίστεως, περὶ πατριωτικῶν ἀναμνήσεων, διότι τὸ Δημόσιον δὲν αἰσθάνεται, οὐδὲ παθαίνεται ἐκ τῶν τοιούτων, καὶ διαπράττει ἔγκλημα ἐκεῖνος ὁ Ἀντιπρόσωπος, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται τοιαῦτα αἰσθήματα, προκειμένου περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Αὐτὸ τὸ Δημόσιον, ὅταν πρόκηται περὶ ἑνὸς φορολογουμένου, θέτει εἰς ἐνέργειαν ὅλας τὰς ἐνστάσεις. Ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἀληθῶς, ὅσον καὶ ἂν εἴπητε, ὅτι εἶναι ὑπόθεσις τοῦ Δημοσίου, κατέστη, φαίνεται, ὑπόθεσις τοῦ Κράτους, καὶ ὑπόθεσις μάλιστα, ἡ ὁποία ἔλαβεν εὐρύτατον διπλωματικὸν χαρακτῆρα. Ὅλα τὰ ἄλλα ἴσως δὲν εἶναι σπουδαῖα, τὰ λεγόμενα ἐντεῦθεν, καὶ εἶναι προσβολὴ ὁμολογουμένως καὶ πρὸς τὸ πολίτευμα καὶ πρὸς τὴν φιλοτιμίαν αὐτονόμου Κράτους, ὅταν παρίσταται ἐνταῦθα, ὅτι δῆθεν ἔχομεν δοσοληψίαν πρὸς τοὺς δανειστὰς τοῦ Σπάρταλη, καὶ ταύτην καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ διαλύσῃ! Ἄν θέλητε εἰλικρινῶς νὰ ὁμιλήσητε, εἰπέτε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατανοεῖ ἅπασα ἡ κοινωνία, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης ὑποθέσεως τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ περὶ ὑποθέσεως τοῦ Κράτους τοῦ Ἑλληνικοῦ, καὶ περὶ ὑποθέσεως, ἥτις ἔλαβεν ἀνάπτυξιν διπλωματικοῦ ζητήματος λίαν σοβαράν. Ἀλλ’ ἦλθον, Κύριοι, ἐνταῦθα νὰ εἴπωσιν, ὅτι αἱ διακοινώσεις, ὅτι αἱ ἐντολαὶ τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας εἶναι ἁπλῶς θερμαὶ παρακλήσεις πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λειτουργήσῃ ὁ μηχανισμὸς τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, διότι, φαίνεται, ὑποτίθεται, ὅτι εἶναι τόσον ἐσκωριασμένος, ὥστε ἄνευ τοῦ ἰσχυροῦ αὐτοῦ μοχλοῦ, τῆς παρεμβάσεως τοῦ Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, ἡ λειτουργία τοῦ μηχανισμοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας δὲν δύναται νὰ κινηθῇ. Καὶ εἶναι, Κύριοι, τῷ ὄντι παράδοξον, πῶς ἐχρειάσθησαν, προκειμένου περὶ Κράτους, ὁπωσοῦν εὐνομουμένου, πῶς ἐχρειάσθησαν, καὶ διὰ τίνα λόγον, αἱ παρακλήσεις τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει ἆρά γε τόση δυστροπία ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, ὥστε, προκειμένου περὶ ἑνὸς ἰδιώτου, νὰ ὑπάρξῃ ἄρνησις δικαιοσύνης; ποῦ ἆρά γε ἐσταμάτησεν ἡ λειτουργία τῶν νόμων τοῦ Κράτους, καὶ δὲν διεξήγετο ἡ ὑπόθεσις αὕτη; διατὶ δὲν ἐδικάζετο; Καὶ προκειμένου μάλιστα περὶ μιᾶς ὑποθέσεως Μεγάλης Δυνάμεως, τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ συστήσῃ ἰδιαιτέρως τὴν ἐπίσπευσιν, διὰ νὰ δοθῇ τὸ δίκαιον εἰς τὸν Σπάρταλην καὶ εἰς τοὺς δανειστὰς αὐτοῦ, ἢ εἰς τὸ Δημόσιον; Ὁποίαν ὄψιν παριστᾷ τὸ Κράτος ἡμῶν, ὥστε, διὰ νὰ περατωθῇ μία ὑπόθεσις τοιαύτη, ἔπρεπε νὰ παρέμβῃ ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ἀγγλίας; Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ κρύψω τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἔχω, ὅτι ἀληθῶς προσέλαβε χαρακτῆρα διπλωματικὸν τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ὅτι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος δὲν ἦτο ἡ παρέμβασις τοῦ Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας. Τὸ Δημόσιον εἶχε τεθῇ κατὰ μέρος πρὸ καιροῦ, καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς ἀνελάμβανεν ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, κατέστησε τὸ ζήτημα ζήτημα τοῦ Κράτους. Δὲν δύναμαί ποτε νὰ ὑποθέσω, ὅτι μία μεγάλη Δύναμις, ἡ Ἀγγλία, ἠδύνατο ἐπὶ τοσοῦτον νὰ παραλογισθῇ ἐν τῇ ἐξωτερικῇ αὐτῆς πολιτικῇ, ὥστε νὰ ἀξιώσῃ ἐπέμβασιν εἰς τοιαύτην ὑπόθεσιν. Οἱονδήποτε μικρὸν Κράτος, ὁσηνδήποτε καὶ ἂν εἶχε τὴν δυσμένειαν μιᾶς μεγάλης Δυνάμεως, τὸ πρῶτον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἤθελε παρουσιάσει ὁ Πρέσβυς, δι’ οὗ θὰ ἠξίου, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπέμβῃ, ἠδύνατο νὰ τὸ ῥίψῃ κατὰ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ οὐδὲν νὰ φοβηθῇ. Ἦτο ἀδύνατον νὰ παρασταθῇ ἡ Ἀγγλία ἐνώπιον τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, ἐπεμβαίνουσα διὰ μίαν τοιαύτην ὑπόθεσιν εἰς ἓν πεπολιτισμένον Κράτος. Παρενέβη, Κύριοι, ἄλλοτε ἡ Ἀγγλία δι’ ἀπαίτησιν ὑπηκόου της, ἀλλὰ ὑπηκόου της, ὁ ὁποῖος προσεβλήθη κατὰ πρόσωπον ἐντὸς τοῦ ἡμετέρου Κράτους, προσεβλήθη δὲ ὑπὸ στρατιωτῶν καὶ χωροφυλάκων, καὶ ἐζητεῖτο ἀποζημίωσις. Τί θὰ ἔλεγέ τις σήμερον, ἂν ἡ τότε Κυβέρνησις ἀνεγνώριζε μίαν ἀποζημίωσιν, ὀφειλομένην εἰς τὸν Πατσίφικον; Καὶ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὠφείλετο ἀποζημίωσις τότε, διότι ὄργανα τῆς ἐξουσίας παρεξετράπησαν ἐναντίον αὐτοῦ, καὶ διότι αὐτός, ἐν τῷ Κράτει ἡμῶν εὑρισκόμενος, ὑπέστη προσβολὰς καὶ ζημίας· λοιπὸν ἐν τῇ βάσει αὐτῆς ἠδύνατο νὰ παρασταθῇ δικαιολογημένη τοιαύτη ἀποζημίωσις· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἀπέκρουσε κατ’ ἀρχὴν πᾶσαν ἀνάμιξιν τοῦ Ἀγγλικοῦ Κράτους, καὶ ἀκριβῶς, καθ’ ὅσον ἠδύνατο νὰ παρεξηγηθῇ ἡ ἀνάμιξις αὕτη, κατὰ τοσοῦτον ἔλαβε τὸ ἀντίθετον ἄκρον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, καὶ οὐδὲ κατὰ κεραίαν ἠθέλησε νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν παραμικρὰν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους, καὶ ἴσως δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὤθει τὰ ἑαυτῆς δικαιώματα ὡς Κράτους πέραν τῶν ὁρίων. Τότε ἀπήντα ὁ Ὑπουργός. (Ἀναγινώσκει ἐκ τοῦ συγγράμματος τοῦ Κάλβου τὸ ἔγγραφον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως). Ἀπολύτως λοιπὸν καὶ κατ’ ἀρχὴν τότε ἡ Κυβέρνησις ἀπέκρουε τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐδέχετο διόλου νὰ ἔλθῃ εἰς ὁμιλίαν ἐπὶ τοιαύτης ἀπαιτήσεως, καὶ ἐπρόκειτο περὶ προσβολῆς Ἄγγλου ὑπηκόου ἐν Ἀθήναις, καὶ διαπραχθείσης ὑπὸ στρατιωτῶν καὶ χωροφυλάκων κατὰ μέγα μέρος, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, ἐνῷ τοιαύτης φύσεως ἦτο ἡ ἀπαίτησις ἐκείνη, διὰ τῆς ἀντιστάσεως αὐτῆς ἡ Ἑλλὰς συνεκίνησε τὴν Εὐρώπην σύμπασαν, καὶ ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ ἠκούσθησαν λόγοι κατηγορίας δριμείας ἐναντίον τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου, καὶ ἐγένετο, νομίζω, δεκτὴ πρότασις μομφῆς ἐναντίον αὐτοῦ. Τότε ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἀγγλίας, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐπέμβασιν τῆς Ἀγγλίας, ἠθέλησε νὰ κολακεύσῃ τὸν ἀγγλικὸν ἐγωϊσμόν, καὶ εἶπεν, ὅτι, προκειμένου περὶ Ἄγγλου ὑπηκόου, προσβαλλομένου, ἐνθυμεῖται τὸ τῶν Ῥωμαίων «Civis Romanus sum». Ἐπρόκειτο τότε περὶ ὑπηκόου Ἄγγλου, προσβληθέντος, καὶ μόνον εἰς τοιούτου εἴδους ὑπόθεσιν ἠδυνήθη Ἄγγλος Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπέμβῃ εἰς ξένον Κράτος, κολακεύων τὸν ἐθνικὸν χαρακτῆρα· καὶ ὅμως συνεταράχθη τότε ἡ διπλωματία τῆς Εὐρώπης. Ἀλλ’ ἦτο ἀδύνατον ποτὲ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Ἔθνος νὰ ἐπέμβῃ ἐπὶ μιᾶς τοιαύτης ψωροϋποθέσεως. Κατέκρινε τότε ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, μολονότι ἠναγκάσθη εἷς τῶν Ἀντιπροσώπων νὰ εἴπῃ, ὅτι σεμνύνεται διὰ τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς Ἀγγλίας. Ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν ἐπρόκειτο κἂν περὶ τοιαύτης ὑποθέσεως. Ἐνταῦθα, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι, ἂν ὑπῆρχέ τις ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς πρώτης ἀποπείρας τῆς παρεμβάσεως τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἠδύνατο ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμένῃ, παρεμβαίνουσα. Ἂν δὲ καλῶς προσέξητε εἰς τὰ ἔγγραφα τὰ διπλωματικά, θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ὁ Πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας ἐθεώρει τὴν ὑπόθεσιν καταστᾶσαν διπλωματικὴν ἐξ αἰτίας τῆς στάσεως, ἣν ἔλαβεν ὁ Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ, διότι ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν ἐμερίμνησεν, ὅπως ἀποκρούσῃ ἐγκαίρως τὴν ἐπέμβασιν, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐνοχοποίησεν ἑαυτὸν καὶ τὸ Κράτος. Τὰ Κράτη δὲ τὰ ξένα δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην, ὅταν παρίσταται ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον αὐτῶν, συνομολογοῦσά τι, δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἐξετάσωσι, ποῖος εἶναι ὁ ὀργανισμὸς ὁ πολιτικὸς τοῦ ἄλλου Κράτους, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις καλῶς ἢ κακῶς ἀναλαμβάνῃ τοιαύτας ὑποχρεώσεις. Ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ ἀπέναντι τῶν ξένων Κρατῶν τὸ Ἔθνος. Ὅταν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις προβαίνῃ εἰς συνομολόγησιν καὶ περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπόκεινται εἰς τὴν ἐξουσίαν αὐτῆς νὰ συνομολογήσῃ, βεβαίως δὲν πρόκειται πλέον περὶ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ περὶ τοῦ Κράτους. Δὲν λέγω ταῦτα διὰ νὰ θεωρήσω ἐντελῶς δικαιολογημένην τὴν παρέμβασιν, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ποῖον εἶναι τὸ ὑπολανθάνον ἐπιχείρημα τοῦ Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, τὸ ὁποῖον παρεκίνει καὶ ἐνεθάῤῥυνεν αὐτὸν εἰς τὸ νὰ ἐπεμβαίνῃ, ὅπως ἐπενέβαινε. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰσήγαγεν αὐτὸν εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ Ἑλληνικόν; Ἐὰν, Κύριοι, ῥίψητε ἓν βλέμμα ἁπλῶς εἴς τινα ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι κυρίως ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ἀγγλίας στηρίζεται εἰς τὰς ὑποσχέσεις, ἃς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνελάμβανε, περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης· οὐδαμοῦ βλέπετε ἐν τοῖς ἐγγράφοις μίαν ἀντίῤῥησιν, ἓν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ φαίνηται, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐποιεῖτο τὴν ἁπλουστάτην ταύτην ἀντίῤῥησιν, ὅτι: «δὲν ἔχω νὰ κάμω μὲ σᾶς, κύριε Πρεσβευτὰ τῆς Ἀγγλίας, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης· αἱ θύραι τῶν Δικαστηρίων καὶ τοῦ Συνεδρίου καὶ ὅλων τῶν ἄλλων Ἀρχῶν εἶναι ἀνοικταί». Τοιοῦτόν τι δὲν βλέπετε· τί βλέπετε ὅμως; Βλέπετε διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς περὶ ὑποθέσεως ἑνὸς ὑπολόγου, βλέπετε ἀποδεκτὴν γενομένην τὴν ἐπέμβασιν, καὶ ἐξακολουθοῦσαν τοιούτου εἴδους διαπραγμάτευσιν, οὐδαμοῦ δὲ φαίνεται ἴχνος διαμαρτυρίας. Καθ’ ὑπόθεσιν, ἰδοὺ προχείρως ἓν ἔγγραφον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ: (Ἀναγινώσκει). Διατὶ εὑρίσκεται ἐκτεθειμένη ἡ Κυβέρνησις; Διὰ μίαν ἁπλῆν, ὡς λέγετε, ὑπόθεσιν τοῦ Δημοσίου! Ποῖος τὴν ἐξέθεσεν; Εἰς ἄλλο ἔγγραφον πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον βλέπομεν: (Ἀναγινώσκει). Καὶ ἐπὶ τέλους, Κύριοι, ἔχομεν καὶ τὴν ἐπιστολὴν ἐκείνην, ἐν τῇ ὁποίᾳ γίνεται καὶ ἡ ἀπειλὴ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας φοβεῖται, ὅτι δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ ἀρνηθῇ τὴν κατάθεσιν τῆς ἀνταλλαγείσης ἀλληλογραφίας· τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, λέγει ἡ ἐπιστολὴ, ἐπιθυμεῖ νὰ ἀποφύγῃ τοῦτο. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο βεβαίως νὰ ἀπειλήσῃ ἀποστολὴν στόλου διὰ τοιαύτην ὑπόθεσιν, ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἦτο εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἐπὶ κακοῦ ἐδάφους ἤθελε βαδίσει, καὶ ὅτι ἤθελεν ἐκθέσει καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτῆς καὶ τὴν νομιμοφροσύνην, ὡς πρὸς τὰ διεθνῆ δίκαια, ἀπέναντι σύμπαντος τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου· ὅ,τι ἠπείλει ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, καὶ ἠπείλει πρὸς δικαιολογίαν ἑαυτῆς, ἦτο μόνον, ὅτι θὰ ἀναγκασθῇ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον, τὸ Ἀγγλικὸν, πᾶσαν τὴν ἀλληλογραφίαν· αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δυστροπίας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Τὸ κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, δὲν δίδω ἄλλην ἐξήγησιν εἰς τὴν τοιαύτην ἀπειλὴν, παρὰ ταύτην, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, διὰ νὰ δικαιολογηθῇ καὶ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, πῶς τοιοῦτον ζήτημα κατέστησε διπλωματικὸν, θέλει προσαγάγει τὴν ἀλληλογραφίαν, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι εἶχε λόγους νὰ τὸ καταστήσῃ διπλωματικόν· καὶ βεβαίως ἠδύνατο νὰ καταστήσῃ τὸ ζήτημα διπλωματικὸν, ἐὰν καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐπιλανθανομένη τῶν ἑαυτῆς καθηκόντων, ὅπως ἀποκρούσῃ ἐκ προοιμίων πᾶσαν παρέμβασιν, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ διὰ τὴν ὑπόθεσιν, ἤθελε συνάψει διαπραγματεύσεις, παρισταμένη πλέον ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Κράτους, καὶ οὐχὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου. Ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρωθυπουργὸς δὲν εἶχε νὰ κάμῃ διόλου μὲ τὸν Πρεσβευτὴν τῆς Ἀγγλίας καὶ μὲ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, εἶχεν ὅμως νὰ κάμῃ πρὸς αὐτὴν ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διότι οὕτω πῶς ἠθέλησε νὰ παραστῇ καὶ οὕτω παρίσταται ἐν πᾶσι τοῖς ἐγγράφοις, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ νομίζω, Κύριοι, ὅτι καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν τοιαῦτά τινα συνέβησαν, ἀλλὰ τότε βεβαίως ἦτο πλέον δεδικαιολογημένος ὁ χαρακτὴρ ἐκεῖνος τοῦ διπλωματικοῦ ζητήματος. Καὶ ἄλλοτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἕνεκα παραλείψεων αὑτοῦ, ἓν ζήτημα μικρὸν τὸ εἶχε καταστήσει μέγα, ζήτημα διπλωματικὸν, καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ ὑποστῶμεν τότε ταπείνωσιν. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ προκειμένου οὐδεμία ἀφορμὴ ὑπῆρχεν, ὅπως λάβῃ τοιαύτας διαστάσεις τὸ ζήτημα, καὶ ὑπῆρχεν ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος ἡ παρέμβασις τοῦ Ἄγγλου Πρεσβευτοῦ, καὶ ἑπομένως δὲν ἔπρεπε παντάπασι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ χαρακτὴρ τῆς ὑποθέσεως ἠλλοιώθη, μόνον διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐγκατέλειψε τὸ Δημόσιον καὶ παρέστησε τὸ Κράτος εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην συναλλαττόμενον πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Πρεσβείαν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν τυχὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὀλιγώρως φερθεὶς, ἐνοχοποίησε τοιουτοτρόπως τὸ Κράτος ἀπέναντι τῆς Ἀγγλίας, τί ὀφείλομεν ἡμεῖς διὰ θυσίας οὐσιωδῶν δικαιωμάτων νὰ ἀναλάβωμεν τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν μόνος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔπρεπε ν’ ἀναλάβῃ; Καὶ ἂν ἐπρόκειτο ὁπωσοῦν νὰ συζητῶμεν σπουδαίως, ἔπρεπε νὰ λεχθῇ ἴσως καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγεται ἐκτὸς τῆς Βουλῆς· διότι ἐκτὸς τοῦ Βουλευτηρίου αὐτοὶ οἱ φίλοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ νὰ δικαιολογήσωσιν αὐτὸν εἰς τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, — ἤκουσα δὲ καὶ ἐγὼ τὰ τοιαῦτα — λέγουσι: «Τί νὰ σᾶς κάμῃ ὁ Πρωθυπουργός; Πιεζόμεθα! Δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι πρόκειται περὶ πιέσεως τῆς Ἀγγλίας, τὴν ὁποίαν ἀδύνατον νὰ ἀνομολογήσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς;» Ἀλλὰ τότε, Κύριοι, νομίζω, διὰ νὰ μὴ ἦναι εἰκονικὴ ἡ συζήτησις αὕτη, ἡ ὁποία διεξάγεται, ἔπρεπε νὰ ὁμολογήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅπως ὡμολογήθη καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν, ὅτι ἐνταῦθα ἔχομεν πίεσιν διπλωματικήν· τότε δὲν ἠθέλομεν ἐξετάσει μόνον, ἐὰν ἡ πίεσις αὕτη, ἡ διὰ τῶν ἐγγράφων, ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ἀποχρῶσα, ὅπως ὑποκύψῃ ἡ λειτουργία τῶν θεσμῶν καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἠθέλομεν ἐξετάσει συγχρόνως, ἐὰν τυχὸν εὔλογος ἦτο ἡ πρόφασις, ὅτι ὑπῆρξε ζήτημα διπλωματικὸν, ἠθέλομεν ἐξετάσει καὶ τὴν εὐθύνην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐὰν τυχὸν ὑπῆρξεν ὀλιγωρία, ἢ ὄχι· ἀλλὰ μὴ ἔρχεσθε καὶ λέγετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι παρέμβασις διπλωματικὴ, ὅτι δὲν εἶναι τὰ τοιαῦτα ἐπίσημος ἐνέργεια, ὅτι αἱ διακοινώσεις, αἱ ἔντονοι ἑνὸς Πρέσβεως, προκειμένου περὶ μιᾶς τοιαύτης ὑποθέσεως, δὲν εἶναι ἐπέμβασις ξένου Κράτους· τὰ τοιαῦτα, λεγόμενα καὶ γινόμενα ἀποδεκτὰ, καθιστῶσιν ὄχι ἐξηυτελισμένην τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἀληθῶς γελοιοποιοῦσι καὶ προσβάλλουσι τὴν φιλοτιμίαν τοῦ Κράτους, διότι παρίστανται, ὅτι ἀγνοοῦσιν οἱ κυβερνῶντες τὰ στοιχειωδέστερα, τὰ ὁποῖα γνωρίζουσι καὶ οἱ τελευταῖοι ἄνθρωποι. Διακοίνωσις τοῦ Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας ἔντονος, αὐτὸ λέγουσιν εἶναι παράκλησις φίλης Δυνάμεως! Καὶ χρειάζεται παράκλησις φίλης Δυνάμεως, διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἡ δικαιοσύνη ἐν Ἑλλάδι; Ἀλλ’ ἐὰν, Κύριοι, περὶ πάντων ἀδιαφορῶμεν, περὶ τοιούτων ζητημάτων δὲν ἐπιτρέπεται βεβαίως ἀδιαφορία. Ἔλθετε λοιπὸν ἐδῶ ὑμεῖς, οἱ ὁποῖοι λέγετε, ὅτι διευκολήθη ἡ κοινὴ γνώμη, νὰ καταδείξητε, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως ῥηθῶσι τὰ τοιαῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔλθετε νὰ καταδείξητε αὐτὸ τὸ κατόρθωμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἀπαιτήσεως ἑνὸς ὑπολόγου, συνεταράχθη ὁ κόσμος, πλανώμενος· διατὶ πλανώμενος; πλανώμενος, διότι δὲν πιστεύει αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ἔντονοι διακοινώσεις τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας δὲν εἶναι δῆθεν παρέμβασις ἐπίσημος, πλανώμενος, διότι δὲν παραδέχεται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀξιοῦτε νὰ ὑποστηρίξητε ἐντεῦθεν. Καὶ δὲν ἐννοεῖ καὶ ὁ τελευταῖος πολίτης, ὅτι λέγετε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑμεῖς αὐτοὶ δὲν πρεσβεύετε εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν; Δυνατὸν, Κύριοι, νὰ χωρίζωσι τὰς δύο πτέρυγας τῆς Βουλῆς πολλὰ καὶ ποικίλα ἄλλα ζητήματα, κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον σοβαρὰ, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου. Ἐπὶ τῶν τοιούτων ζητημάτων δύναται ἕκαστος, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, καὶ νὰ ἀλλάξῃ ἀκόμη γνώμας, διότι ἐν τῇ πολιτικῇ δὲν ἀναζητοῦνται βεβαίως τὰ ἀπόλυτα, ἀλλὰ τὰ σχετικὰ, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν πολλάκις ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνησυχοῦσι ταύτην τὴν στιγμὴν, νὰ μεθίστανται αὔριον εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἐχαρακτήρισε τὸ ζήτημα τοῦτο ὡς πολιτικὸν, διότι, ἀνεξαρτήτως τῶν κατακρίσεων, ἢ τῶν μομφῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ παρεμβαίνουν εἰς τὴν συζήτησιν, διάφοροι δύνανται νὰ ἦναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς νὰ ἀποῤῥιφθῇ ἡ πίστωσις· δύναται εἷς νὰ φρονῇ, ὅτι καλῶς μὲν ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἡ ἀπαίτησις εἶναι παραγεγραμμένη, δύναται ἕτερος, δι’ ἄλλον λόγον, νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν πίστωσιν ταύτην, καὶ τοιουτοτρόπως, μετὰ τὴν δήλωσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δύναται νὰ καταψηφισθῇ ἡ πίστωσις αὕτη, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ διακινδυνεύῃ ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ παρεπονέθητε, ὅτι ἐξερεθίζεται ἡ δημοσία γνώμη διὰ πολιτικοὺς σκοποὺς, ἀμέσως ἠθέλησε νὰ ἀπαλλάξῃ παντὸς χαρακτῆρος πολιτικοῦ τὴν συζήτησιν, διότι εἰλικρινῶς ἤθελε νὰ σκεφθῇ περὶ αὐτοῦ, ἤθελε νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Κράτους. Πᾶσα λοιπὸν καταψήφισις, κατόπιν τῆς δηλώσεως ταύτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐναντία τῆς πιστώσεως ταύτης, οὐδαμῶς θίγει τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ὅμως, καὶ ταύτην τὴν δήλωσιν παρατρέχοντες, ἀλλὰ συγχρόνως παρατρέχοντες τοὺς ἀληθεῖς χαρακτῆρας τοῦ ζητήματος τούτου, τοὺς ὁποίους κατανοεῖ ἡ κοινωνία, ψηφίσητε χάριν πολιτικῆς ἀνάγκης ἀνυπάρκτου τὴν πίστωσιν ταύτην, καὶ ψηφίσητε αὐτὴν, χωρὶς νὰ φροντίσητε νὰ καταδείξητε τὸ ἀβάσιμον, τὸ καθ’ ὑμᾶς ἀβάσιμον τῶν λόγων τῶν ἀντιπολιτευομένων, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῆτε, μήπως τὴν ἀδιαφορίαν αὐτὴν, ὑπὸ τῆς ὁποίας κατέχεσθε, μάλιστα σήμερον, ἀντικαταστήσῃ κατόπιν ἔλεγχος τῆς συνειδήσεως ὑμῶν, ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἐπανορθώσῃ τὰ πεπραγμένα.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§144ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι δά! αὔριον πάλιν, κύριε Πρόεδρε.

§145ΡΑΛΛΗΣ. Ζητοῦμεν ἀναβολήν.

§146ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἄνευ προτάσεως· ἀλλ’ ἐὰν δὲν θέλητε, θὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν, διότι δὲν ἀντέχομεν.

§147ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως, ἡ πλειοψηφία δὲν δέχεται τὴν ἀναβολήν· ἀλλὰ καὶ ἡ μειοψηφία δύναται νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, διότι ὑπάρχουν 4 ἢ 5, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ λάβωσι τὸν λόγον.

§148ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο, δὲν συμφέρει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιδιώκῃ, νὰ τὸ ψηφίσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· θὰ τὸ ψηφίσῃ, —τὸ λέγω ἐν πλήρει πεποιθήσει, —ἀλλὰ δὲν τῇ συμφέρει νὰ τὸ ψηφίσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι λογικὸν, ὅτι εἶναι δίκαιον, νὰ παραδεχθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία τὴν ἀναβολὴν, ὅπως συζητηθῇ καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον τὸ ζήτημα....

§149ΦΩΤΗΛΑΣ. Παρακαλῶ, ὁμιλήσατε ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς, κύριε Καραπάνε. (Ἰλαρότης).

§150ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Περὶ αὐτῆς ὡμίλησα ἀκριβῶς.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος ἔχει τὸν λόγον;

§152ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἔχομεν τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τούτου;

§154ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Μάλιστα, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῆς διαλογῆς ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Παρακαλῶ πολὺ, ἐὰν θέλητε νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα, νὰ ἔρχησθε ἀκριβῶς εἰς τὰς 3 μ. μ. Λύεται ἡ συνεδρίασις Ὥρα 1 καὶ 30′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον.