1888.12.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 44

Τῆς 22 Δεκεμβρίου 1888

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Βαρβιτσιώτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν παρατηρῶ, ὅτι τὰ πράγματα περὶ τὸ τέλος δὲν σημειοῦνται ὡς ἔλαβον χώραν ἀκριβῶς ἐνταῦθα. Σημειοῦνται ἀκριβῶς ἐκεῖνα, ἅτινα δὲν ἐγένοντο. Τὰ πρακτικὰ λέγουσι: «διαρκούσης τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ, προετάθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, συνεπῶς δὲ ἐγένετο διακοπή.» Αὐτὴ καὶ μόνη ἡ ἀνάγνωσις ἀποδεικνύει, ὅτι ἄλλο τι ἤθελον νὰ εἴπωσιν οἱ συντάξαντες τὰ πρακτικά, ἔγραψαν δὲ ἄλλο ἢ ἐκεῖνο, ὅπερ ἤθελον νὰ εἴπωσιν. Ἰδοὺ πῶς συνέβησαν τὰ πράγματα. Ἐγὼ ἠγόρευον ἀπὸ τοῦ βήματος, εἷς δὲ τῶν συναδέλφων ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης παρεκάλεσε τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως ἐπί τινα χρόνον διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, ὡς καθιερώθη νὰ γίγνηται κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας· ἀλλ’ ὁ Πρωθυπουργὸς ἐπέμενε, καὶ δὲν ἐδέχετο τὴν καθιερωθεῖσαν ταύτην διακοπήν. Ἐγὼ, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐπεθύμουν νὰ συμπληρώσω τὴν ὁμιλίαν μου, διότι δὲν εἶχον νὰ εἴπω καὶ πολλὰ πράγματα, εἶχον ἐξαντλήσει τὸ θέμα, ἀνέμενον δὲ ἐπὶ τοῦ βήματος τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Οἱ Κύριοι ἐντεῦθεν (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) διεμαρτύροντο, λέγοντες ὅτι, ἀφοῦ καθ’ ἑσπέραν περὶ τὴν 8ην ὥραν διακόπτομεν, ἀνάγκη νὰ διακόψωμεν καὶ ἀπόψε. Οἱ Ὑπουργοὶ ἔλεγον τὸ ἐναντίον. Κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμήν, ἐπειδὴ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔβλεπεν, ὅτι δὲν ἐδίδετο ἡ συνήθης διακοπὴ τῆς συνεδριάσεως, προέβαλε διὰ τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ταῦτα ἐγένοντο χθὲς τὸ ἑσπέρας, ἀντελήφθησαν δ’ αὐτῶν πάντες οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ, οἱ ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις καὶ οἱ δημοσιογράφοι. Οὕτω δέ εἰσιν ἐκτεθειμένα τὰ πράγματα σήμερον καὶ ἐν ταῖς ἐφημερίσι. Καθ’ ἣν λοιπὸν στιγμὴν οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἐδέχοντο τὴν διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως, ὁ κ. Γεροκωστόπουλος προέβαλεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἀλλ’ ὁ προεδρεύων, ὅστις δὲν εἶσθε ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, λαμβάνει τὸν πῖλον καὶ ἀναχωρεῖ, λέγων ὅτι: «δίδομεν τὴν διακοπήν». Ἀπόδειξις δέ, ὅτι δὲν ἐδίδετο ἡ διακοπή, εἶναι ὅτι προεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας· διότι, ἐὰν ἐδίδετο ἡ διακοπή, δὲν ἤθελεν εἶσθαί τις τοσοῦτον μωρός, ὥστε νὰ προτείνῃ ἔνστασιν ἀπαρτίας. Ἡ ἔνστασις προετάθη διότι δὲν ἐδίδετο διακοπή....

§3ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον σπουδαῖον.

§4ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ παραβάσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ πρᾶγμα λοιπὸν ἐγένετο, ὡς ἀφηγήθην ὑμῖν αὐτό. Ἐν τούτοις τί ἐκτίθεται σήμερον ἐν τοῖς πρακτικοῖς; «ἀλλὰ, διαρκούσης τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ, προὐτάθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, συνεπῶς δὲ ἐγένετο διακοπή.» Αὐτὸ τὸ συνεπῶς δὲν ἠξεύρω, πῶς ἐκόλλησεν εἰς τὴν ἔνστασιν τῆς ἀπαρτίας. Θὰ ἐνόουν τὸ πρᾶγμα, ἐὰν ἔλεγον τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος, καὶ εὑρέθη, ἢ ὄχι, ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ· ἀλλὰ τὸ νὰ γράφηται ὅ,τι ἐγράφη, εἶναί τι πρωτοφανές. Οὐδέποτε, ἀφ’ ἧς συνεστήθη τὸ Κοινοβούλιον, ἐπὶ ἐνστάσει ἀπαρτίας ἐγένετο διακοπὴ, ἀλλ’ ἀνεγνώσθη πάντοτε ὁ κατάλογος, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, ἐξηκολούθησεν ἡ συνεδρίασις, ἄλλως διελύθη. Πρέπει λοιπὸν νὰ γραφῇ τὸ πραγματικὸν καὶ ἀληθές· ὅτι δηλ. ἀγορεύοντος ἐμοῦ χθές, ἐζητήθη ἡ διακοπὴ τῆς συνεδριάσεως, ταύτην δὲν ἐδέχετο ἡ πλειονοψηφία, ὅτε ἐγένετο ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἀντὶ δὲ ὁ Πρόεδρος νὰ διατάξῃ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, διέκοψε τὴν συνεδρίασιν, καὶ ἀπῆλθεν. Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀπαρτία, εἶναι, ὅτι μετὰ τὴν διακοπὴν ἡ Βουλὴ συνελθοῦσα δὲν εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἑπομένως τὰ πρακτικὰ δὲν εἶναι ἀκριβῆ, εἶναι ἐναντία τῇ λογικῇ καὶ ταῖς συνηθείαις τῆς Βουλῆς. Λοιπὸν πρέπει νὰ γραφῇ, ὅτι προετάθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, ὁ δὲ Πρόεδρος διέκοψε τὴν συνεδρίασιν, ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Τὰ πρακτικὰ βεβαίως δὲν ἔχουσι καλῶς, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἀντελήφθημεν τῶν πραγμάτων, ὡς ἀντελήφθη αὐτῶν ὁ κ. Βουλευτής. Συμφωνοῦμεν μετ’ αὐτοῦ, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῶσι τὰ πρακτικά, ἀλλ’ οὐχὶ ὡς αὐτὸς προτείνει. Ἐζήτησα ἤδη τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, καὶ εὑρίσκω αὐτὰ ἀνταποκρινόμενα εἰς τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν. Ἡ ἐμὴ ἀντίληψις εἶναι, ὅτι πολλοὶ τῶν Βουλευτῶν ἐζήτουν καὶ ὑμεῖς ἐζητεῖτε διακοπήν...

§6ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὄχι ἐγώ.

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πολλοὶ τῶν Βουλευτῶν ἐζήτουν τὴν διακοπήν, καὶ ὑμεῖς ἀπεδέχεσθε τὴν παρ’ ἄλλων προτεινομένην διακοπήν, ἡμεῖς δὲ παρετηροῦμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τελειώσητε τὴν ὁμιλίαν σας, ἥτις, ὡς καὶ ὑμεῖς εἴπετε, προσήγγιζεν εἰς τὸ τέλος. Δὲν ἠρνούμεθα τὴν διακοπήν, ἀλλ’ ἐνομίζομεν, ὅτι ἐπλησίαζε πρὸς τὸ τέλος ἡ ὁμιλία σας, καὶ ἐλέγομεν, ὅτι ἦτο προτιμότερον νὰ τελειώσητε. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπῆρχεν ἐπιμονὴ ὑπὲρ τῆς διακοπῆς, συνεφωνήσαμεν ἐπὶ τέλους, ὅπως διακοπῇ ἡ συνεδρίασις. Τότε ὁ Πρόεδρος, κατὰ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, εἶπε «διακόπτεται ἡ συνεδρίασις», εὐθὺς δὲ κατόπιν ὁ κ. Γεροκωστόπουλος προέτεινεν ἔνστασιν περὶ ἀπαρτίας. Οὕτως ἔχουσι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, καὶ οὕτως ἀντελήφθην τῶν πραγμάτων χθὲς ἑσπέρας. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἡτοιμαζόμην νὰ ἀναχωρήσω, διότι εἴχομεν συμφωνήσει, ὅπως ἀναχωρήσωμεν, ὅτε ἤκουσα τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, προτείνοντος ἔνστασιν περὶ ἀπαρτίας. Τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει σημασίαν, διότι δὲν ἐπανελήφθη ἡ συνεδρίασις, ἐγένετο δὲ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι τὰ πρακτικὰ πρέπει νὰ διορθωθῶσιν, ἀναγραφομένου ἁπλῶς, ὅτι διαρκούσης τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ προὐτάθη ἡ διακοπή, ἥτις καὶ ἐγένετο δεκτή.

§8ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔνστασις τῆς ἀπαρτίας πότε ἔγεινε;

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγένετο κατόπιν, διότι, καὶ κατὰ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ κατόπιν, τῆς ἀποδεκτῆς γενομένης διακοπῆς προετάθη ἡ ἔνστασις. Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι δὲν ἔχει σπουδαιότητά τινα τοῦτο, διότι δὲν ἐξηκολούθησεν ἡ συνεδρίασις. Ἀρκεῖ ν’ ἀναγραφῇ τὸ γεγονὸς, ὅτι προὐτάθη καὶ ἐγένετο δεκτὴ ἡ διακοπή, μετὰ ταῦτα δὲ ἐβεβαιώθη, ὅτι δὲν ἦτο ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ. Ὥστε, ἂν ταῦτα γένωνται δεκτά, πρέπει τὰ πρακτικὰ νὰ διορθωθῶσιν ὡς ἑξῆς: «ἀλλὰ διαρκούσης τῆς ὁμιλίας προὐτάθη διακοπή, ἥτις καὶ ἐγένετο δεκτή».

§10ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ γεγονότα, τὰ σχετιζόμενα μὲ τὴν τελευταίαν παράγραφον τῶν πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, ἔχουσιν ὡς ἑξῆς. Ἠγόρευεν ὁ κ. Λεβίδης, ὅτε, ἐπιστάσης τῆς ὀγδόης ὥρας, παρεκάλεσα νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, κατὰ τὰ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰθισμένα. Ἡ Βουλὴ ἐσίγα, ἡ Κυβέρνησις ἐσιώπα, ὁ προεδρεύων παντὶ σθένει προσεπάθει νὰ μαντεύσῃ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἡ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐξεδηλοῦτο, διότι ὁ Πρόεδρος αὐτῆς εἶχε κύψει τὴν κεφαλήν, εἰς τρόπον, φαίνεται, ἀποκρούοντα τὴν πρότασιν ὑμῶν. Ἐνῷ δὲ τὰ πράγματα ἵσταντο οὕτω πως, εἶπον: «ἀφοῦ λοιπὸν δὲν δέχεσθε τὴν πρότασιν τῆς διακοπῆς, τότε προβάλλω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.» Ταῦτα ἀκούσας ὁ κ. Κοκκέβης, ἐφυγοδίκησεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι αὕτη ἡ ἀλήθεια οὐδαμῶς.

§12ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτω πως συνέβησαν τὰ πράγματα, ἅτινα, ἐννοεῖται, ὅτι καθ’ ἑαυτὰ δὲν ἔχουσι πολλὴν ἀξίαν, εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως ἀναγραφῶσιν εἰς τὰ πρακτικά, ἀφοῦ κατόπιν, εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν ἐξηκολούθησεν ἡ συνεδρίασις· ἀξίαν ἔχει ὅμως τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ Κανονισμοῦ, διότι, ὅταν προβάλληται ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, μαντεύων ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη, νὰ διακόπτῃ αὐτοβούλως τὴν συνεδρίασιν, τοῦτο μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι οὐ μόνον ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ καὶ κατά τινα τρόπον ἐναντίον τῶν θεμελιωδῶν διατάξεων, αἵτινες διέπουσι τὴν συγκρότησιν καὶ διάρκειαν τῶν κοινοβουλευτικῶν συνεδριάσεων, διότι ἡ διακοπὴ τῆς συνεδριάσεως γίνεται τῇ συναινέσει τῆς Βουλῆς, ἡ Βουλὴ ὅμως δὲν δύναται εἰς οὐδὲν νὰ προβῇ, πρὶν ἢ βεβαιωθῇ, ὅτι εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ταῦτα πάντα εἶναι ὀρθά. Ἀλλὰ τὰ πράγματα δὲν συνέβησαν οὕτω, καὶ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ὑποστηρίζουσι τὴν ἡμετέραν ἀντίληψιν. Πρόκειται περὶ πραγματικοῦ γεγονότος. Κατὰ τ’ ἄλλα εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι.

§14ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ, ὅπερ λέγετε, εἶναι παρήγορον, καὶ μᾶς δίδει τὴν ἐλπίδα, ὅτι δὲν θὰ ἐπαναλάβῃ ἄλλος Πρόεδρος τὸ τοιοῦτον. Μοὶ ἀρκεῖ δὲ ἡ ἐπίσημος ἀναγνώρισις ὑφ’ ὑμῶν, ὅτι τοιαύτην ἔννοιαν ἔχει ὁ Κανονισμὸς καὶ οὕτω πως πρέπει νὰ ἑρμηνεύηται ἀπὸ τοὺς ἑκάστοτε κυρίους Προέδρους. Καλὸν εἶναι νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικὰ, καὶ ἀσμένως παραδέχομαι, ὅτι ἡ ἀντίληψις τῶν περισσοτέρων εἶναι ἡ ἀσφαλεστέρα, ἀφοῦ τὰ πάντα διὰ τῆς πλειοψηφίας λύονται (ἱλαρότης).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὰ πρακτικὰ διορθοῦνται.

§16ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς διορθώθησαν;

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς ἑξῆς: «Ἀλλὰ διαρκούσης τῆς ὁμιλίας προετάθη διακοπὴ, ἥτις ἐγένετο δεκτή».

§18ΡΑΛΛΗΣ. Ὡραία διόρθωσις!

§19ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ἡ ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας θὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ λαβοῦσα χώραν, καίτοι ἔλαβε χώραν. Μεγάλη ἡ παντοδυναμία τῆς πλειοψηφίας, δι’ ἧς καὶ τὰ γεγονότα θεωροῦνται ὡς μὴ γεγονότα. Ὑπομονή! (Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικά).

§20ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀπαντῶν κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἐξ Ἀργολίδος κ. Βουλευτοῦ, παρέλειψα νὰ καταθέσω καὶ πίνακάς τινας περὶ ἐνοικίων τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων καὶ Γυμνασίων. Τοὺς πίνακας τούτους καταθέτω σήμερον πρὸς συμπλήρωσιν.

§21ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅτι ἔχομεν ἀποστείλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς αἰτήσεις τινὰς περὶ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας παρακαλοῦμεν νὰ μᾶς φέρῃ.

§22ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αἱ ἐργασίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης περὶ τῶν αἰτήσεων, τὰς ὁποίας ἐγὼ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πρό τινων ἡμερῶν, σχετικῶς πρὸς τὰς ἐκτελέσεις τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου ἀπὸ τὰ 1833 μέχρι σήμερον;

§23ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ὑπεβλήθησαν ἀκόμη αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι οὔτε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, οὔτε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Γίνεται φροντὶς νὰ συγκεντρωθῶσιν αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι.

§24Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας ἐν δήμοις ὑποβάλλω τροπολογίας τινὰς, μολονότι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι νομίζω, ὅτι προσβάλλει τὴν ἐλευθερίαν τῶν δημοτικῶν θεσμῶν.....

§25ΤΙΝΕΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ τὰ εἴπητε αὐτά.

§26Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον. Ἂν δὲ συνάδελφοί τινες νομίζωσιν, ὅτι μόνον κατὰ τὴν συζήτησιν, τὴν μονοήμερον, δύνανται νὰ συζητηθῶσιν αὗται, ὑπάρχουσιν ὅμως ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι πρέπει νὰ μελετηθῶσιν ἀπὸ τοῦδε. Τὸ ζήτημα δὲ τοῦτο πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἄνευ κομματισμοῦ, διότι πάντες ἔχομεν συμφέρον νὰ προστατευθῶσιν οἱ δημοτικοὶ θεσμοὶ, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐξαρτώμεθα. Τούτου ἕνεκα, φρονῶ, ὅτι εἶναι χρησιμώτερον νὰ γίνῃ μία ἀνάλυσις τῶν τροπολογιῶν ἀπὸ τοῦδε, ὥστε, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως, νὰ ἤμεθα ἐν πλήρει γνώσει αὐτῶν.

§27ΜΙΑ ΦΩΝΗ. Θὰ λησμονηθῶσιν ἕως τότε.

§28ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἐπαναλαμβάνομεν.

§29Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου πρώτου, τοῦ ὁρίζοντος, ὅτι «ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις διοικητικῆς ἀστυνομίας ἐν δήμοις, ὧν οἱ Δήμαρχοι καὶ τὰ Συμβούλια ἐκ συμφώνου ὑπέβαλον ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἢ τοῦ ἀμέσως προηγουμένου ἔτους αἴτησιν περὶ τούτου». Προτείνω νὰ τροπολογηθῇ οὕτω: «ἐν δήμοις, ἔχουσι τὴν ἕδραν αὐτῶν ἐν πρωτευούσαις νομῶν, καὶ ὧν οἱ Δήμαρχοι κτλ.» Εἶπον, ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶμαι ἐναντίος, διότι ἡ ἀστυνομία εἶναι ἡ κυριωτέρα καὶ σπουδαιοτέρα δύναμις τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, εἶναι ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας δι’ αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκλέγονται, καὶ ἑπομένως νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ φροντίζωμεν, πῶς ν’ ἀναπτύξωμεν τὰς δημοτικὰς ἐλευθερίας, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν δήμων, οὐχὶ δὲ ν’ ἀφαιρῶμεν ἀπ’ αὐτῶν δικαιώματα. Ἡ ἐλευθερία τῶν δημοτικῶν θεσμῶν ὑφίσταται ἀπ’ αὐτῆς ἔτι τῆς Τουρκοκρατίας, τὴν ἐσεβάσθησαν δὲ καὶ ξέναι δυναστεῖαι, προσπαθήσασαι πάντοτε ν’ ἀφήσωσιν ἐλευθέραν τὴν χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων τῶν δήμων· καὶ ἐν τούτοις ἡμεῖς ἀπό τινος οὐδὲν ἄλλο πράττομεν, ἢ νὰ τραυματίζωμεν τὰς δημοτικὰς ἐλευθερίας καὶ νὰ ἀφαιρῶμεν καθ’ ἑκάστην ἀπ’ αὐτῶν πᾶσαν δύναμιν. Πέρυσιν ἀκόμη ἀφηρέσαμεν ἀπὸ τοὺς δήμους τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας αὐτῶν διὰ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύσαμεν τὰ Ὑποταμεῖα, ἐδώσαμεν δὲ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁσάκις θέλῃ, νὰ ἀφαιρῇ παρὰ τῶν δήμων τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας αὐτῶν, ἀπολύουσα τοὺς εἰσπράκτορας τοὺς δημοτικούς, καὶ ὑπάγουσα τὴν διαχείρισιν εἰς τὰ Ὑποταμεῖα. Δὲν ἠρκέσθημεν εἰς τοῦτο, ἐνομίσαμεν, ὅτι μένει ἀκόμη δύναμίς τις εἰς τοὺς Δημάρχους· πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν καὶ αὐτὴν, καὶ πρέπει νὰ καταστήσωμεν τοὺς Δημάρχους ὄργανα τυφλὰ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, ἐξαρτώμενα ἐξ αὐτῆς καὶ μόνης τῆς θελήσεως τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων. Καὶ σήμερον μὲν, Κύριοι, ἡ πλειοψηφία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἐκείνην τὴν μερίδα, ἀλλ’ αὔριον ἢ μεθαύριον, ἢ μίαν τέλος πάντων ἡμέραν, τὰ πράγματα θὰ μεταβληθῶσι, καὶ ἂν οἱ σήμερον ψηφίζοντες, εἴτε εὐχαρίστως, εἴτε ἐξαναγκαζόμενοι ἐξ ἄλλων λόγων, τὴν κατάργησιν τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν καὶ τὴν ἐξασθένησιν τῶν Δημάρχων, ἀναμένωσιν ἴσως ἐκ τῆς καταργήσεως ταύτης καὶ ἐκ τῆς ἐνισχύσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὠφεληθῶσι κομματικῶς, πρὸς ζημίαν τῶν ἀντιπάλων αὐτῶν, ἐν τῷ μέλλοντι ὅμως οἱ ὅροι θὰ ἀναστραφῶσιν, ἡ πλειοψηφία θὰ γίνῃ μειοψηφία, καὶ ἡ μειοψηφία πλειοψηφία, ἡ δὲ μέλλουσα πλειοψηφία θὰ τιμωρήσῃ ἐκείνους, οἵτινες ἀπροσέκτως ἀφήρεσαν παρὰ τῶν δήμων τὰς ἐλευθερίας αὐτῶν. Ἀλλ’ ὁπωςδήποτε, Κύριοι, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀντισταθῶμεν εἰς τὰ δικαιώματα τῆς πλειοψηφίας, ἂν θέλῃ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Νομίζω ὅμως, ὅτι πᾶς τις ἔχει καθῆκον νὰ φροντίσῃ, ὅπως μετριάσῃ τὸ κακὸν διὰ τροπολογιῶν, αἵτινες δύνανται νὰ καταστήσωσι τὸν νόμον ὀλιγώτερον συγκεντρωτικὸν, νὰ καταστήσωσιν αὐτὸν λογικώτερον καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, ἀφοῦ δι’ ἑνὸς ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ὁ νομοθέτης, θέλων νὰ μὴ δείξῃ, ὅτι αὐταρχικῶς καὶ αὐτοβούλως ἀφαιρεῖ ἀπὸ τῶν δήμων τὴν ἐξουσίαν ταύτην, καθιστᾷ συνυπεύθυνα τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια. Ἀλλὰ, Κύριοι, πρὸ πάντων νομίζω, ὅτι, γενομένης δεκτῆς τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ποῦ δύναται νὰ θεωρηθῇ δικαιολογημένη ἡ ἐγκαθίδρυσις διοικητικῆς ἀστυνομίας, καὶ διὰ τοῦτο, ὡς προεῖπον, φέρω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου πρώτου, προτείνων νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς προσθήκη ἐπ’ αὐτοῦ: «ἐν δήμοις, ἔχουσι τὴν ἕδραν αὑτῶν ἐν πρωτευούσαις νομῶν κλπ.» Διὰ τοῦ τρόπου τούτου, Κύριοι, αἱ Διοικητικαὶ Ἀστυνομίαι θὰ καθιδρυθῶσι μόνον ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν, ἐν πόλεσι δηλ. ὅπου ὁ πληθυσμὸς εἶναι μεγαλείτερος, ἐν πόλεσιν, ὅπου καὶ ὁ κυμαίνων πληθυσμὸς εἶναι ἐπίσης μέγας, καὶ ἐκεῖ, ὅπου ἡ ἀνωτέρα διοικητικὴ ἀρχὴ δύναται εὐκολώτερον νὰ ἐπιβλέπῃ τὰς παρεκτροπὰς τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Φέρω ἐπίσης τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ προτείνω, ὅπως μετὰ τὰς λέξεις «ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία κτλ. ἐὰν ἀποφανθῶσιν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια» ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις «διὰ τῶν δύο τρίτων τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτῶν». Διότι, ἀφοῦ διὰ τοῦ ἄρθρου πρώτου, ὁρίζεται, ὅτι, ὅπως ἐγκατασταθῇ ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία, δὲν ἀπαιτοῦνται τὰ ⅔, ἀλλ’ ἁπλῶς ἡ κατὰ πλειοψηφίαν γνωμοδότησις, δὲν ἐννοῶ, διατί, ὅταν πρόκηται περὶ καταργήσεως τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, νὰ θέτωμεν περιορισμὸν καὶ φραγμὸν, ἀπαιτοῦντες τὴν γνωμοδότησιν τῶν ⅔ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἵνα καταστήσωμεν δυσκολωτέραν τὴν κατάργησιν τοῦ δικαιώματος ἐκείνου. Καὶ νομίζω, Κύριοι, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν θ’ ἀποκρούσῃ τὴν τροπολογίαν ταύτην, τροπολογίαν, ἡ ὁποία, ὡς προεῖπον, εἶναι σύμφωνος μὲ αὐτὰς τὰς διατάξεις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ἀπαιτοῦντος, μόνον τὴν κατὰ πλειοψηφίαν γνωμοδότησιν. Ἐπίσης ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ καὶ μετὰ τὰς λέξεις, ἃς ἀνέγνωσα, ὑπάρχει «κατὰ πλειοψηφίαν δὲ τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον» νὰ ἀφαιρεθῶσι καὶ αἱ λέξεις αὗται, καὶ νὰ μὴ ἀπαιτηθῇ ἡ γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου τούτου διὰ τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸ πρῶτον σύστημα, καθ’ ὅσον καὶ διὰ τῆς ῥήτρας ταύτης, ὅπως κατὰ πλειοψηφίαν ἐγνωμοδότησαν τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια, οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖται ἢ δυσχέρεια τῆς ἐπανόδου εἰς τὰ προηγούμενα. Ἐλπίζω δὲ, Κύριοι, καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὅτι ἡ πλειοψηφία θέλει ἀποδεχθῆ τὴν τροπολογίαν ταύτην, σκεπτομένη, ὡς προεῖπον, ὄχι ὑπὸ ἔποψιν πολιτικὴν ἢ κομματικὴν, ἀλλ’ ὑπὸ ἔποψιν ἐντελῶς τοῦ συμφέροντος τῶν δήμων καὶ τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀπέστειλαν ἐνταῦθα, ὄχι ἵνα ἀφαιρῶμεν παρ’ αὐτῶν δικαιώματα, ἀλλ’ ἵνα συμπληρῶμεν καὶ σεβώμεθα τὰ ὑπάρχοντα ἤδη. Κατ’ ἀρχὴν, Κύριοι, δὲν φρονῶ, ὅτι τὰ Συμβούλια τὰ Δημοτικὰ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ προτείνωσι τὴν ἀφαίρεσιν δικαιωμάτων τῶν δήμων, διότι ἀλλοίμονον, ἐὰν χορηγήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς πάντα ἐκλεγόμενον ὡς ἀντιπρόσωπον, ἵνα συντηρῇ καὶ σέβηται τὰ χορηγούμενα εἰς αὐτοὺς δικαιώματα. Τί δικαίωμα ἔχουσι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, νὰ προτείνωσι τὴν ἀφαίρεσιν δικαιωμάτων παρὰ τῶν δήμων; Ἀλλὰ τέλος πάντων, ἀφοῦ, ὡς προεῖπον, ὑπεβλήθη τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἡ Κυβέρνησις δὲ ἔχει τὴν πλειοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ πιθανὸν ἴσως νὰ ψηφισθῇ τοῦτο, ὑπέβαλον τὰς τροπολογίας ταύτας, καὶ τὰς ὑπέβαλον ἀπὸ τοῦδε, ἵνα τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν ἐγκαίρως.

§30ΚΑΦΕΤΖΟΓΛΟΥΣ. Θὰ τὰς μελετήσωμεν.

§31Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἰδίως ἐνδιαφέρομαι πολύ, νὰ μελετηθῶσι παρ’ ὑμῶν, κύριε Καφετζόγλου, καὶ νὰ φέρητε καὶ ἀντιῤῥήσεις, διότι ἐλπίζω, ὅτι θὰ φωτίσητε πολὺ τὴν Βουλήν. Ἐπρότεινα λοιπὸν ἀπὸ τοῦδε, ἵνα τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν, ἐπειδὴ ἐλπίζω, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ θὰ ἔχωμεν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ὅπως δώσωμεν προσοχήν τινα εἰς τὴν μελέτην τῶν ὑποβληθέντων ἤδη νομοσχεδίων, ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ κυρία συζήτησις τοῦ θέματος τούτου, καὶ πάλιν θέλω λάβει τὸν λόγον καὶ ἀναπτύξει τὰς ἰδέας μου εὐρύτερον, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ καταρτίσωμεν αὐτὸ εἰς τρόπον ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ καὶ ὀλιγώτερον δυσάρεστον διὰ τοὺς δημοτικούς θεσμούς. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 199).

§32Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἐζήτησα παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Ἰωάννου Ντάη μοιράρχου, τὰ ἀφορῶντα δηλαδὴ εἰς τὴν ἀποστράτευσιν καὶ τὸν κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸν αὐτοῦ. Ἀληθῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλεν αὐτά. Ὀφείλω λοιπὸν σήμερον νὰ ὑποβάλω ὑμῖν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων προέβην εἰς τὸ διάβημα, νὰ ζητήσω τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Οἱ λόγοι, Κύριοι, εἶναι οἱ ἑξῆς. Ἀπὸ τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου τοῦ 1887 παρὰ πᾶσι τοῖς στρατιωτικοῖς κύκλοις λόγος ἐγένετο πολύς, ὅτι τόσον ἡ ἀποστράτευσις τοῦ μοιράρχου Ντάη, καθὼς καὶ ὁ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸς αὐτοῦ, ἐγένετο παρὰ τοὺς κειμένους στρατιωτικοὺς νόμους. Τὸ γεγονὸς τοῦτο μὲ ἠνάγκασε νὰ ζητήσω νὰ κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ὅπως ἐξετάσω, ἐὰν ἀληθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐναντίον τῶν κειμένων νόμων ἀπεστράτευσε καὶ ἐπροβίβασε κατ’ ἐκλογὴν τὸν εἰρημένον μοίραρχον Ἰωάννην Ντάην. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, ἐν τῇ περὶ οὗ ὁ λόγος ὑποθέσει εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ δύο ἐπόψεις, ὑπὸ τὴν καθαρῶς στρατιωτικὴν καὶ ὑπὸ νομικήν, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τοὺς νομομαθεῖς συναδέλφους, ὅπως μὲ ἐνισχύσωσιν ἐν τῇ ἐρεύνῃ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, εἰς ἣν προβαίνω, κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τοῦ πρὸς τὴν Πολιτείαν καθήκοντος. Ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου ἀντικειμένου τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, πρὸς δὲ θέλω παρακαλέσει τοὺς ἐπισταμένως εἰδότας τὰ τῶν νόμων, ὅπως μοὶ παράσχωσι τὴν συνδρομήν των, ὅπου ἡ ἰδική μου δύναμις εἶναι ἀνεπαρκής. Ἀλλὰ πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ὑποθέσεως, ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς ὡς πρὸς τὸν ὀφειλόμενον πρὸς τοὺς κειμένους νόμους σεβασμόν. Κύριοι, ἡ κοινωνία στηρίζει τὴν ἑαυτῆς ὕπαρξιν ἐπὶ τριῶν γενικῶν νόμων, ἤτοι τοῦ θρησκευτικοῦ, τοῦ ἠθικοῦ, καὶ τοῦ πολιτικοῦ. Ὁ θρησκευτικὸς νόμος εἶναι ὁ λύχνος, ὁ φωτίζων αὐτήν, βαδίζουσαν πρὸς τὴν ἰδανικὴν εὐδαιμονίαν. Ὁ ἠθικὸς νόμος ὁδηγεῖ αὐτὴν πρὸς ἀπόλαυσιν τῆς ἀπολύτου εὐδαιμονίας. Τρίτος εἶναι ὁ πολιτικὸς νόμος, ἤτοι τὸ σύνολον τῶν νόμων τῆς Πολιτείας. Ὁ πολιτικὸς νόμος καλεῖται καὶ θετὸς νόμος καὶ ἀναγκαῖος, καὶ θετὸς μέν, διότι τίθεται παρὰ τοῦ Ἔθνους, ἀναγκαῖος δὲ, διότι ἡ δύναμίς του δὲν περιορίζεται μόνον εἰς τὸ ξηρὸν γράμμα καὶ πνεῦμα τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται, ὡς ἀνάγκη, καὶ δι’ ὑλικῆς ἔτι βίας. Εἶναι περιττὸν νὰ καταδείξωμεν, ὁποία εἶναι ἡ ὑλικὴ βία, καὶ ὁπόσα δι’ αὐτὴν τὰ Κράτη δαπανῶσι κατ’ ἔτος; καθότι τοῖς πᾶσιν εἶναι γνωστόν, ὅτι ἑκατομμύρια ἐπὶ ἑκατομμυρίων πρὸς τοῦτο δαπανῶσιν, ὡς καὶ τὸ ἡμέτερον Ἔθνος τὸ ¼ τῶν ἐσόδων αὐτοῦ θυσιάζει χάριν τοῦ σκοποῦ τούτου. Καὶ δικαίως· διότι ὁ προορισμὸς τῆς ἐθνικῆς δυνάμεως εἶναι μέγας καὶ ὑψηλὸς, διότι ἡ ἐθνικὴ δύναμις παντὸς Κράτους ὄχι μόνον πρέπει νὰ ᾖναι ὀργανωμένη καὶ ἐν πάσῃ στιγμῇ ἑτοίμη πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δικαίων τῆς χώρας διὰ τοῦ αἵματός της, ὅπερ εἶναι ὁ ἀληθὴς αὐτῆς προορισμὸς, ἀλλ’ εἰς αὐτὴν ἐπιβάλλεται πρὸς τούτοις καὶ ἡ ὑποχρέωσις, ὅπως ἐκτελῇ τὰς νομίμους ἀποφάσεις τῶν ἀρχῶν τῆς Πολιτείας. Ἡ δύναμις αὕτη ἡ ἐθνικὴ εἶναι ὁ στρατός. Καὶ ἀληθῶς, Κύριοι, διὰ τῆς δυνάμεως ταύτης ὄχι μόνον οἱ νόμοι καθίστανται σεβαστοί, ὄχι μόνον ἡ εἰρήνη παγιοῦται, καὶ δι’ αὐτῆς τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ βιομηχανία ἀναπτύσσεται καὶ συνεπῶς ὁ δημόσιος πλοῦτος αὐξάνει, ὄχι μόνον ἡ ἐξασφάλισις τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου εὑρίσκει τὴν πλήρη ὑποστήριξιν αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ τὸ Ἔθνος, εἰς ὃ ἀνήκει, καθίσταται φοβερὸν, ἅμα καὶ σεβαστὸν πρὸς πάντα πολέμιον, ἀναλογιζόμενον, ὅτι δὲν δύναται νὰ προσβάλῃ τὰ ἐθνικὰ δίκαια ἀτιμωρητεί. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους καὶ τὸ ἡμέτερον Ἔθνος καὶ τὰ Κράτη ἅπαντα δαπανῶσι, καὶ δαπανῶσι πολλὰ ὑπὲρ αὐτῆς. Ὁ πολιτικὸς νόμος δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀπόλυτον εὐδαιμονίαν τοῦ ἀνθρώπου, ἥτις εἶναι τὸ διηνεκὲς ἀντικείμενον τῆς ἀνθρωπίνης καρδίας, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἦναι ὑψηλὸς, ὡς οἱ δύο πρῶτοι· μ’ ὅλα ταῦτα εἶναι καὶ σπουδαιότερος ἐκείνων, κατ’ ἐμὴν γνώμην, διότι, καίπερ μὴ ἀποβλέπων εἰς τὴν ἀπόλυτον εὐδαιμονίαν τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλ’ εἰς τὴν σχετικήν, ἡ εὐδαιμονία ὅμως, εἰς ἣν οὗτος ἀποβλέπει, εἶναι ἡ ζῶσα, παροῦσα, βεβαία καὶ πραγματικὴ, καὶ ὄχι ὑπόθεσις ἰδανική. Ἀλλὰ, Κύριοι, διὰ νὰ ἐννοήσωμεν τὴν ἀξίαν τῶν κειμένων νόμων τῆς Πολιτείας, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰ ἀγαθὰ, ἅτινα δυνάμει τῶν νόμων τῆς Πολιτείας ἀπολαμβάνομεν. Ἄνευ τῶν νόμων τῆς Πολιτείας ἠδυνάμεθα πάντες ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν τὴν ὑψηλὴν τιμὴν νὰ παριστάμεθα ἐνταῦθα καὶ νὰ βουλευώμεθα περὶ τῶν κοινῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους; Ἄνευ τῶν νόμων τῆς Πολιτείας ἠδύναντο οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ νὰ κατέχωσι τὰ χαρτοφυλάκια αὑτῶν, διὰ τὰ ὁποῖα τοσοῦτον σεμνύνονται καὶ πρέπει νὰ σεμνύνωνται; Βεβαίως οὐδαμῶς ἠδυνάμεθα. Ἀλλὰ δὲν σταματῶ ἕως ἐδῶ. Βαίνω καὶ περαιτέρω. Οἱ θρόνοι, Κύριοι, δι’ οὓς τοσαῦται θυσίαι παρὰ τῶν λαῶν προσφέρονται, ἠδύναντο νὰ ἵστανται ἄνευ νόμων; Βεβαίως ὄχι· ἐν γένει δὲ οὐδὲν καλὸν, οὐδὲν ἀγαθὸν ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἄνευ τῶν νόμων, καθότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ ἄνθρωποι βεβαίως θὰ ἔζων ὄχι ἐν κοινωνίᾳ, ἀλλ’ ὡς ἁπλαῖ μονάδες, μὴ ἔχουσαι οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην δύναμιν, οὔτε ἀξίαν. Ἀφοῦ λοιπὸν, οἱ νόμοι τοσούτων μεγάλων καλῶν καὶ ἀγαθῶν εἶναι πάροχοι, ὁποῖον σεβασμὸν καὶ ὁποίαν εὐλάβειαν ὀφείλομεν εἰς αὐτούς; Ἐγὼ νομίζω, ἄπειρον. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, ἂν καὶ τοσοῦτον σεβασμὸν ὀφείλωμεν πρὸς τοὺς νόμους τῆς Πολιτείας, σεβασμὸς πρὸς τοὺς νόμους δυστυχῶς δὲν τηρεῖται. Καὶ ἐὰν, Κύριοι, ἁπλοῦν τι ἄτομον ἀσεβήσῃ πρὸς τοὺς νόμους, ἢ ἤθελε φερθῆ ἀνευλαβῶς πρὸς αὐτοὺς, τὸ κακὸν βεβαίως θὰ ἦτο μικρὸν, περιωρισμένον, τοπικὸν πάθημα τῆς κοινωνίας· ὅταν ὅμως ἡ ἀσέβεια καὶ ἀνευλάβεια προέρχηται ἐξ ἐκείνων, εἰς τὰς χεῖρας τῶν ὁποίων ἡ Πολιτεία ἐνεπιστεύθη τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων τῆς πατρίδος, τότε βεβαίως τὸ πάθημα δὲν εἶναι μικρὸν, δὲν εἶναι περιωρισμένον, δὲν εἶναι τοπικὸν, ἀλλ’ ἐπηρεάζει ὁλόκληρον τὸ σῶμα τῆς κοινωνίας. Καὶ ἐὰν ἀφήσωμεν ἀνεξέλεγκτον τὴν τοιούτου εἴδους πρᾶξιν, βεβαίως τὸ σῶμα τὸ κοινωνικὸν θέλει καταστῆ πτῶμα, ἄνευ ζωῆς, ἄνευ πνοῆς, ἄνευ ὑπάρξεως. Ὅταν, Κύριοι, βλέπωμεν ἁπλοῦν τι ἄτομον νὰ ἀσεβῇ πρὸς τοὺς νόμους, ἢ νὰ διαπράττῃ ἔγκλημά τι, θορυβωδῶς ἐξεγειρόμεθα, ἀγανακτοῦμεν καὶ ζητοῦμεν τὴν τιμωρίαν αὐτοῦ· ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος παρατηρήσῃ, ὅτι τοιαύτη πρᾶξις προέρχεται ἐξ ἐκείνων, οὓς προανέφερον, ἤτοι ἐξ ἐκείνων, εἰς οὓς εἶναι ἐμπεπιστευμένη ἡ διαχείρισις τῶν νόμων καὶ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν, ὁποῖον χαρακτῆρα θέλει φέρει ἡ πρᾶξις αὕτη; Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὴν χαρακτηρίσω, καὶ ἀφίνω νὰ χαρακτηρίσῃ ταύτην ἡ κρίσις τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἔθνους. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι οὐδεὶς πιστεύει, ὅτι εἶναι δυνατόν, ἢ ὅτι ἠδύνατό ποτε νὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος, εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ὁποίου εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ διαχείρισις τῶν νόμων τῆς πατρίδος αὐτοῦ, εἴτε ἑκών, εἴτε ἄκων, εἴτε θέλων, εἴτε μὴ θέλων, εἴτε ἐξ οἰκείας προαιρέσεως, εἴτε ἐξ ὠθήσεως τρίτου, νὰ ἀσεβήσῃ πρὸς αὐτούς. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, εἶναι σπουδαῖον, εἶναι σπουδαιότατον· καὶ ἐὰν ἀποδειχθῇ ἐξ αὐτῶν τῶν ἐγγράφων, ὅτι τῳόντι ἔλαβε χώραν ἀσέβεια κατὰ τῶν κειμένων νόμων τῆς πατρίδος ἡμῶν, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ μὴ κρίνῃ μὲ τὸ μέτρον τῆς ἐπιεικείας, ἀλλὰ μὲ τὸ μέτρον τῆς αὐστηρᾶς δικαιοσύνης, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ὅταν οἱ νόμοι τῆς πατρίδος προπηλακίζωνται, πατρὶς δὲν ὑπάρχει. Μετὰ βαθείας λύπης, κύριοι συνάδελφοι, ἀναφέρω, ὅτι παρ’ ἡμῖν συμβαίνουσι τὰ ἀπίστευτα ταῦτα. Οἱ νόμοι τῆς πατρίδος ἡμῶν ἐποδοπατήθησαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ πάντα, μὴ ἀνεχόμενον νὰ ποδοπατῶνται οἱ νόμοι τῆς Πολιτείας, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ὑποθέσεως. Ὁ Ἰωάννης Ντάης κατετάχθη ἐν τῷ σώματι τῆς Χωροφυλακῆς κατὰ τὸ 1845, καὶ μένων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ αὐτῆς ἐπροβιβάσθη Μοίραρχος τῇ 2 Μαΐου 1883, συνεπλήρου δὲ τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δι’ ἀρχαιότητα ὑπηρεσίας δικαίωμα τὴν 7 Νοεμβρίου τοῦ 1887, συνεπῶς, κατὰ τὸν νόμον ᾼΛΣʹ τοῦ 1882 περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τοῖς διαφόροις βαθμοῖς, ὁ κ. Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ προκαλέσῃ κατὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας Διάταγμα καὶ τὸν θέσῃ εἰς ἀποστρατείαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν ἔθεσεν εἰς ἀποστρατείαν τὴν 16 Νοεμβρίου, παρὰ τὸν νόμον. Ὁ εἰρημένος Μοίραρχος, συμμορφούμενος μὲ τὸν ἀνωτέρω περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμον, ἐζήτησε δι’ ἀναφορᾶς του, ὑπὸ ἡμερομηνίαν 3 Ὀκτωβρίου 1887, ἱεραρχικῶς, διὰ τοῦ ἐν Μεσολογγίῳ Βʹ Ἀρχηγείου στρατοῦ, τὴν ἀποστράτευσίν του, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τὸν προβιβάσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου, καθόσον ἡ σύνταξις τοῦ Μοιράρχου, τὴν ὁποίαν ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ, θὰ τῷ ἦτο ἀνεπαρκής. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τῷ ἐπέστρεψε τὴν ἀναφοράν του μὲ τὰς παρατηρήσεις, ὅτι ἡ αἴτησίς του δὲν ἦτο νόμιμος καὶ ὅτι θὰ τεθῇ εἰς ἀποστρατείαν μὲ τὴν σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ του καὶ οὐχὶ μὲ σύνταξιν ἀνωτέρου βαθμοῦ, καθόσον τὸ τοιοῦτον ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον. Ὁ μνησθεὶς Μοίραρχος, ἀφοῦ ἔλαβε γνῶσιν τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου, ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ διὰ τοῦ Φρουραρχείου ἐπανέλαβε τὴν αἴτησίν του, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον ἔθεσεν αὐτὸν εἰς ἀποστρατείαν οὐχὶ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν συνεπλήρου οὗτος τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας του, ἀλλὰ τὴν 16 Νοεμβρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους, ἤτοι μετὰ δέκα περίπου ἡμέρας, παρὰ τὸν νόμον, κατὰ τὸ περὶ τούτου Β. Διάταγμα, καὶ μὲ σύνταξιν ἀνωτέραν τοῦ βαθμοῦ του, ἐνῷ οὐδὲν στοιχεῖον τοῦ νόμου συνέτρεχε πρὸς τοῦτο. Ἐξετάσωμεν ἤδη, ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παρατείνῃ τὴν ἐν τῷ στρατῷ διαμονήν του, πέραν τῆς συμπληρώσεως τοῦ χρόνου τοῦ ὁρίου ἡλικίας του; ἠδύνατο προσέτι κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα νὰ φέρῃ μεταβολὴν ἐπὶ τῆς καταστάσεως τοῦ ἐν λόγῳ Μοιράρχου, ἄλλην τινὰ μεταβολὴν ἢ τὴν τῆς ἀποστρατεύσεώς του; Βεβαίως οὐδεμίαν, εἰμὴ νὰ τὸν μισθοδοτήσῃ μὲ ἀποδοχὰς ἐνεργείας μέχρι τῆς 16 Νοεμβρίου, καθ’ ἣν ἡμέραν ἐδημοσιεύθη τὸ περὶ ἀποστρατεύσεώς του Β. Διάταγμα, καὶ οὐδὲν πλέον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τὸν ἀνωτέρω νόμον δὲν ἠδύνατο ἀδικαιολογήτως νὰ μὴ χορηγήσῃ τὴν σύνταξιν τῆς ἀποστρατεύσεως τοῦ μοιράρχου Ντάη, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε οὗτος δὶς τὴν ἐζήτησεν, ὡς προεῖπον. Καὶ ἰδοὺ τί περὶ τούτου διαλαμβάνει ὁ νόμος (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 1. Οἱ κεκτημένοι τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δι’ ἀρχαιότητα δικαίωμα ἀξιωματικοὶ τίθενται εἰς ἀποστρατείαν ἅμα φθάσωσι τὸ ὅριον ἡλικίας. «Ἄρθρον 2. Δύο μῆνας πρὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ ὁρίου ἡλικίας ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ προσκαλέσῃ τὸν ἀξιωματικόν, ὅπως ὑποβάλῃ τὴν περὶ θέσεως αὑτοῦ εἰς ἀποστρατείαν δι’ ἀρχαιότητα ὑπηρεσίας αἴτησιν, ἕνεκα ὁρίου ἡλικίας, καὶ νὰ προκαλέσῃ κατὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὁρίου τούτου Διάταγμα περὶ θέσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ εἰς ἀποστρατείαν. «Ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς μὴ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν πρόσκλησιν ταύτην ἐντὸς τῶν δύο μηνῶν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ προκαλέσῃ αὐτεπαγγέλτως τὸ περὶ θέσεως εἰς ἀποστρατείαν Διάταγμα, ἅμα ὁ ἀξιωματικὸς φθάσῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τοῦ βαθμοῦ του». Συμφώνως ἄρα πρὸς τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνωτέρω νόμου, τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἠδύνατο νὰ διατηρήσῃ ἄνευ λόγου τὸν αἰτήσαντα ἀξιωματικὸν τὴν σύνταξίν του, ἀλλ’ ὤφειλε νὰ θέσῃ αὐτὸν εἰς ἀποστράτευσιν τὴν 7 Νοεμβρίου, ἡμέραν, καθ’ ἣν συνεπλήρου τὸν πρὸς τοῦτο χρόνον τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας του. Καὶ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν συνεμορφώθη μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, καὶ κατὰ παράβασιν αὐτῶν τὸν ἀπεστράτευσεν, ὡς προανέφερον, τὴν 16 Νοεμβρίου. Ἠδύνατο μετὰ τὴν παράβασιν ταύτην νὰ προβῇ καὶ εἰς ἑτέραν παράβασιν, δηλαδὴ νὰ τὸν προβιβάσῃ κατ’ ἐκλογήν, μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ χρόνου τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας του, ἀφοῦ κατὰ νόμον οὗτος ἦτο ἀπόστρατος καὶ ἀνῆκεν εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον; Κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν, δὲν ἠδύνατο, καὶ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης ἡμῶν φέρω ὡς παράδειγμα καὶ τὸν νόμον ΩΠΕʹ τοῦ 1880 περὶ διορισμοῦ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, καθ’ ὃν δύνανται νὰ διορισθῶσι τῇ συναινέσει των καὶ δυνάμει Βασιλικοῦ Διατάγματος, προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς ὀργανικὰς θέσεις τοῦ βαθμοῦ των, καὶ ν’ ἀπολαμβάνωσι τὰς νενομισμένας ἐν ἐνεργείᾳ ἀποδοχὰς τοῦ βαθμοῦ των, καὶ ἐφ’ ὅσον διατελεῖ ἐν ἐπιστρατείᾳ ὁ ἐνεργὸς στρατός, αὐξανομένης τῆς μηνιαίας συντάξεώς των δι’ ἕκαστον ἔτος τῆς νέας των ὑπηρεσίας κατὰ τὸ διπλοῦν τῆς ὑπὸ τοῦ περὶ συντάξεως νόμου κλπ. ἀλλὰ δὲν προβιβάζονται. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ὁ μοίραρχος Ἰωάννης Ντάης δὲν ἠδύνατο νὰ προβιβασθῇ τὴν 15 Νοεμβρίου, ὡς οὐχὶ κατὰ τύπους, ἀλλὰ νόμῳ ἀπόστρατος ἀπὸ τῆς 8 Νοεμβρίου· καὶ λέγω κατὰ τύπους, διότι ἐξ ἀμελείας, ἢ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, τοῦτο δὲν ἐξεδηλώθη διὰ τοῦ νενομισμένου Διατάγματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει δικαίωμα νὰ φέρῃ μεταβολὴν οἱανδήποτε νομίζῃ χρήσιμον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, οὐχὶ δὲ ἐπὶ τοιούτων ἀποστράτων, οὓς ὁ νόμος θεωρεῖ ἀκαταλλήλους καὶ μὴ χρησίμους διὰ τὴν ἐξακολούθησιν αὑτῶν ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ. Ἀλλ’ ἔστω καὶ τοῦτο. Ἠδύνατο νὰ προβιβάσῃ τὸν μοίραρχον Ντάην εἰς ταγματάρχην τῆς χωροφυλακῆς, κατ’ ἐκλογὴν μάλιστα, τὴν 15 Νοεμβρίου, πέραν τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας του, καὶ τὴν 16 νὰ τὸν θέσῃ εἰς ἀποστρατείαν; Διὰ νὰ προβιβασθῇ κατ’ ἐκλογὴν κατώτερος ἀξιωματικὸς ἐν ἐνεργείᾳ εἰς βαθμὸν ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, ἀπαιτοῦνται προσόντα, ἅτινα καθώρισεν ὁ Νόμος ΧϞΕʹ τοῦ 1861 περὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν, δηλαδὴ νὰ διατελῇ ἐν ἐνεργείᾳ, νὰ διέπρεψε διὰ τῶν γνώσεων, τῶν προσπαθειῶν καὶ τῆς δραστηριότητός του, εἰς ὃ ὑπηρετεῖ σῶμα, νὰ διέπρεψεν ἐπὶ στρατιωτικῇ ἀρετῇ ἀποδεδειγμένως, καὶ ἐὰν κατὰ τὴν τελευταίαν γενικὴν ἐπιθεώρησιν ἀνεγράφη εἰς τὸν πίνακα τῶν ὑποψηφίων προβιβασμοῦ κατ’ ἐκλογὴν, ἐπὶ τῇ ἀναφορᾷ τοῦ σώματός του καὶ μετὰ προηγουμένην τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἐξέλεγξιν τῶν προσόντων. Ὁ περὶ οὗ λόγος Μοίραρχος οὐδὲν τῶν προσόντων τούτων ἐκέκτητο, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν προεβίβασε ταγματάρχην. Ἰδοὺ τί ὁρίζει ὁ νόμος (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 21. Οὐδεὶς ἀξιωματικὸς προβιβάζεται κατ’ ἐκλογὴν, ἂν δὲν διατελῇ ἐν ἐνεργείᾳ, ἂν διὰ τῶν γνώσεων, τῶν προσπαθειῶν καὶ τῆς δραστηριότητός του δὲν διέπρεψεν ἀποδεδειγμένως εἰς ὃ ὑπηρετεῖ σῶμα, ἢ ἂν κατά τινα περίστασιν δὲν διέπρεψεν ὡσαύτως ἐπὶ στρατιωτικῇ ἀρετῇ, καὶ κατὰ συνέπειαν τούτων, ἂν κατὰ τὴν τελευταίαν γενικὴν ἐπιθεώρησιν δὲν ἀνεγράφη εἰς τὸν πίνακα τῶν ὑποψηφίων προβιβασμοῦ κατ’ ἐκλογὴν, ἐπὶ τῇ ἀναφορᾷ τοῦ διοικητοῦ τοῦ σώματος, καὶ μετὰ προηγουμένην παρὰ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἐξέλεγξιν τῶν προσόντων. «Τέλος τοὺς ὑποψηφίους προβιβασμοῦ κατ’ ἐκλογὴν ἀξιωματικοὺς ὁ Ἐπιθεωρητὴς ἀναγράφει ἐπὶ τοῦ πίνακος τῶν πρὸς προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογὴν ὑποψηφίων ἀξιωματικῶν τοῦ σώματος, καὶ τὸν πίνακα αὐτὸν κυροῖ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του. Ἀντίγραφον τοῦ πίνακος αὐτοῦ ὁ Ἐπιθεωρητὴς ὑποβάλλει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν». Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρεβίασε τὸν νόμον, καὶ προέβη εἰς τὸν προβιβασμὸν τοῦ μοιράρχου Ντάη. Λέγω τὸν παρεβίασε, διότι ὁ ῥηθεὶς Μοίραρχος, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑποβληθέντων παρὰ τοῦ ἁρμοδίου κ. Ὑπουργοῦ ἐγγράφων, ὄχι μόνον δὲν εἶχε συστηθῆ παρὰ τοῦ Διοικητοῦ τοῦ σώματος, εἰς ὃ ἀνῆκε, καὶ οὔτε ὑπῆρξε ποτὲ ἀναγεγραμμένος ἐπὶ τοῦ πίνακος τῶν ὑποψηφίων πρὸς προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογὴν, ἀλλ’ οὔτε κατὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἐξηλέγχθησαν τὰ προσόντα αὐτοῦ· τοῦτο δὲ μαρτυρεῖται καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως μὲ τὸ περὶ προβιβασμοῦ αὐτοῦ κατ’ ἐκλογὴν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου Διάταγμα, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναφέρει, ὅτι, λόγῳ τῆς πολυχρονίου ὑπηρεσίας του, δὲν προσβάλλονται διὰ τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ του δικαιώματα τρίτων, καὶ ὅτι δὲν ἀποκρούεται τὸ τοιοῦτον ὑπὸ τῆς ὀφειλομένης πρὸς τοὺς ἀποστρατευομένους ἀξιωματικοὺς προνοίας, μάλιστα, ὅταν οὗτοι ἠδικήθησαν κατὰ τοὺς κατωτέρους βαθμούς· ἑπομένως ἐφρόνει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὤφειλε νὰ πράξῃ τοῦτο εἰς ἀμοιβὴν ἀπέναντι τῆς πολυχρονίου ὑπηρεσίας τοῦ μοιράρχου Ντάη καὶ οὐχὶ κατὰ νόμον, καὶ οὕτω νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐπαρκῶς τὰ τῆς συντηρήσεώς του ἐν τῷ ἰδιωτικῷ βίῳ του· τούτου δ’ ἕνεκεν ἀπεδέχθη τὴν αἴτησιν τοῦ εἰρημένου Μοιράρχου, καὶ συνέταξε τὸ Διάταγμα τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ του, ὡς καὶ ἐκεῖνο τῆς ἀποστρατεύσεώς του. Ἀναγινώσκω δὲ, ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιτρέπῃ, τὴν ἐν λόγῳ ἔκθεσιν (ἀναγινώσκει): «Μεγαλειότατε. Ὁ μοίραρχος Ντάης Ἰωάννης, ἕνεκα ὁρίου ἡλικίας ἀποστρατευόμενος τὴν 7 τρέχοντος μηνὸς, ὑπέβαλε τὴν ἀπὸ 3 Νοεμβρίου αἴτησιν, δι’ ἧς ἐξαιτεῖται τὸν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου προβιβασμόν του καὶ τὴν ἀμέσως μετὰ τοῦτο εἰς ἀποστρατείαν μετάθεσίν του. «Ἔχων ὑπ’ ὄψει ἀφ’ ἑνὸς, ὅτι ἡ διὰ τοῦ προβιβασμοῦ τούτου πλήρωσίς τινος τῶν ἤδη χηρευουσῶν θέσεων τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου ἐν τῷ οἰκείῳ σώματι δὲν παραβλάπτει οὐδὲν δικαίωμα τῶν ἀρχαιοτέρων ὁμοιοβάθμων αὐτοῦ, ἀμέσως ἀποστρατευομένου, διότι ἡ διὰ τοῦ προκειμένου προβιβασμοῦ ἐνδεχομένη βλάβη αἴρεται διὰ τῆς ἀποστρατεύσεως, ἥτις, κενοῦσα ἀμέσως τὴν πληρωθεῖσαν θέσιν, διατηρεῖ, οὕτως εἰπεῖν, ἀπρόσβλητον τὸ τῶν ἄλλων δίκαιον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, ὅτι ὁ ὑπὸ τοιοῦτον ὅρον προβιβασμὸς στρατιωτικοῦ ὑπηρετοῦντος καὶ τὴν ἡλικίαν προβεβηκότος, κατὰ τὰς τελευταίας στιγμὰς τοῦ στρατιωτικοῦ αὐτοῦ βίου, δὲν ἀποκρούεται ὑπὸ τῆς ὀφειλομένης προνοίας ὑπὲρ τῶν τοσοῦτον ἐν τῷ στρατῷ μοχθησάντων καὶ μάλιστα ἀδικηθέντων εἰς τοὺς κατωτέρους βαθμοὺς, ἐκτὸς δὲ, ὅτι ὀφείλεται ὡς ἀμοιβὴ ἀπέναντι τῆς πολυχρονίου ὑπηρεσίας καὶ εἰς ἐξασφάλισιν ἐπαρκοῦς ἐν τῷ ἰδιωτικῷ βίῳ συντηρήσεως, ἀποδεχθῇ τὴν αἴτησιν τοῦ εἰρημένου Μοιράρχου κλπ.» Ἐκ τῆς ἀναγνωσθείσης ἐκθέσεως ἐναργῶς ἐμφαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔφερεν εἰς γνῶσιν τοῦ ἡμετέρου Ἡγεμόνος τὴν διατήρησιν πέραν τῆς συμπληρώσεως τοῦ ὁρίου ἡλικίας τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Μοιράρχου, παρὰ τὸν νόμον, ὃν προανέφερον, καὶ κατὰ τὸν ὁποῖον ὤφειλε νὰ τὸν θέσῃ αὐτεπαγγέλτως εἰς ἀποστράτευσιν τὴν 7 Νοεμβρίου, ἀλλὰ ἐζήτησε νὰ τὸν προβιβάσῃ τὴν 15 τοῦ αὐτοῦ μηνὸς, ὅτε κατὰ τὸν νόμον εὑρίσκετο εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἀποστρατεύσεως....

§33ΜΙΛΗΣΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, ὁ ἀξιωματικὸς μετατίθεται αὐτοδικαίως ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς ἐνεργείας εἰς τὴν ἀποστράτευσιν, ἅμα πληρωθῇ τὸ ὅριον, ἢ ἀπαιτεῖται Διάταγμα;

§34ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους, οὐδεὶς δύναται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν του αὐτοδικαίως, ἄνευ Διατάγματος, καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς πειθαρχίας. Ὁ νόμος ἔταξε προθεσμίαν 2 μηνῶν, διὰ νὰ δύναται καὶ ὁ ἀποστρατευόμενος ἀξιωματικὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ συμμορφῶνται μὲ τὰς περὶ τούτου διατάξεις τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμου, καὶ ἅμα τῇ συμπληρώσει τοῦ χρόνου ὁ Ὑπουργὸς αὐτεπαγγέλτως ὀφείλει νὰ θέσῃ τὸν μὴ συμμορφωθέντα εἰς ἀποστράτευσιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ μὲν Μοίραρχος συνεμορφώθη, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς παρέλειψεν, ὅ,τι ὁ νόμος τῷ ἐπιτάσσει.

§35ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὥστε ὁ ἀξιωματικὸς, περὶ οὗ ὁ λόγος, τὴν 7 Νοεμβρίου δὲν μετέστη αὐτοδικαίως ἀπὸ τῆς καταστάσεως τῆς ἐνεργείας εἰς τὴν ἀποστρατείαν. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς, δι’ οἱονδήποτε λόγον, δὲν εἶχεν ἕτοιμον τὸ Διάταγμα τὴν 7 Νοεμβρίου, δὲν θὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ἔπαυσε νὰ ἦναι ἀξιωματικός.

§36ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀπαντῶν καὶ ἐκ δευτέρου εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅστις τυγχάνει καὶ νομικὸς, λέγω, ὅτι κατὰ τὸν νόμον ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἔπρεπε νὰ ἦναι ἐν ἀποστρατεύσει τὴν 7 Νοεμβρίου, ἐὰν δ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς, παρὰ τὸν νόμον, τὸν διετήρησε πέραν τῆς νενομισμένης προθεσμίας, εὐθύνεται διὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς, οὐχὶ δὲ καὶ ὁ ἀξιωματικός· ἀλλὰ δὲν ἐδικαιοῦτο, κατὰ τοὺς κειμένους στρατιωτικοὺς νόμους, καὶ νὰ προβιβασθῇ, καὶ μάλιστα κατ’ ἐκλογὴν, πρὸς ἐμπαιγμὸν τοῦ περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν νόμου, ἀφοῦ μάλιστα ὁ εἰρημένος ἀξιωματικὸς ἐξητήσατο δι’ ἀναφορᾶς του τὴν ἀποστράτευσίν του. Ὅμοιον παράδειγμα ὀφειλομένης προνοίας πρὸς τοὺς μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀποστρατευθέντας δὲν ἔχομεν, καὶ φέρω ὡς ἀπόδειξιν τὸν ἴλαρχον Ἰωάννην Κοβαντζῆν, ὅστις ἦτο πατὴρ πολυμελοῦς οἰκογενείας, ἐνῷ ὁ Ντάης δὲν ἔχει παρὰ μόνον τὴν σύζυγόν του, καὶ ὁ ὁποῖος ἐπὶ τρία καὶ πλέον ἔτη ἐξεπλήρου καθήκοντα ἐπιλάρχου, καὶ ἐνῷ ὑπῆρχε θέσις κενὴ ἐν τῷ οἰκείῳ αὐτοῦ σώματι, ἀπεστρατεύθη μὲ τὸν βαθμὸν, ὃν ἔφερε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συμπληρώσεως τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας του. Διὰ τὸν εἰρημένον ἴλαρχον ἔλαβε χώραν καὶ ἕτερον, ὅπερ δὲν ἔγεινε καὶ διὰ τὸν μοίραρχον Ντάην. Τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν του τὴν κατάστασιν τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου, ὡς καὶ τὴν πρότασιν τοῦ Διοικητοῦ τοῦ σώματός του, διέταξεν, ὅπως οὗτος ἐξετασθῇ παρὰ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἐὰν ἐκέκτητο τὰ προσόντα διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου, διὰ νὰ προβῇ εἰς τὸν προβιβασμόν του. Πράγματι ὁ ἴλαρχος, ἐξετασθεὶς παρὰ τοῦ ἀρχηγοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἔτυχε τῆς πρὸς προβιβασμὸν δεούσης συστάσεως· μ’ ὅλα ταῦτα, σκοπίμως ἀναβάλλοντος τὸν προβιβασμὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρῆλθε τὸ ὅριον, καὶ ἐτέθη εἰς ἀποστρατείαν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ. Διατὶ οὗτος νὰ ἀδικηθῇ, στερηθεὶς τῆς πατρικῆς μερίμνης καὶ τῆς στοργῆς, ἣν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπεδαψίλευσεν εἰς τὸν συγγενῆ του Ντάην; Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμνε γνωστὸν εἰς τὸν σεβαστὸν ἡμῶν Βασιλέα πάντα, ὅσα παρέλειψε νὰ ἀναγράψῃ ἐν τῇ ἐκθέσει του, ὁ Ἡγεμὼν, νὰ ἦσθε βέβαιοι, δὲν ἤθελεν ὑπογράψει ταῦτα, διὰ νὰ μὴ προσβάλῃ τοὺς νόμους, οὓς διὰ τῆς ὑπογραφῆς του ἐπεκύρωσεν· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀποκρύψας πᾶσαν τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων, ὑφήρεσεν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ἡγεμόνος. Κατὰ τὸν θεμελιώδη νόμον τοῦ Κράτους, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦτο στρατιωτικὸς καὶ παρέλειπε νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὸν Βασιλέα καὶ τὰ ἐλάχιστα περὶ τοῦ στρατοῦ, οὗτινος ἄρχει, ἤθελε τεθῆ αὐθημερὸν εἰς ἀπόταξιν, καὶ τοῦτο κατ’ ἐπιείκειαν, διότι δὲν συγχωρεῖται, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, νὰ μὴ λέγηται ἡ ἀλήθεια τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων εἰς τὸν Ἡγεμόνα τοῦ Κράτους ὅπως ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων ὑπογράφῃ τὰ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ὑποβαλλόμενα πρὸς ὑπογραφὴν Διατάγματα, καὶ μάλιστα Διατάγματα ὑποβαλλόμενα πρὸς προβιβασμόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἐκθέσει του ἀναγράφει, ὡς λόγον δικαιολογητικὸν, ὅτι δὲν προσβάλλονται δικαιώματα τρίτων, ἐνῷ προφανῶς προσεβλήθησαν δικαιώματα ἀρχαιοτέρων τοῦ Ντάη, διότι ὁ προβιβασμὸς δὲν ἀποβλέπει εἰς χρήματα, καθόσον ὁ ἀξιωματικὸς δὲν ἐπιδιώκει τοῦτο, ἀλλ’ ἀξίωμα μεγαλείτερον, πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ ἀτομικοῦ ἐγωϊσμοῦ του. Κατὰ τὸ ἄρθρον 32 τοῦ περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ νόμου καὶ ἄρθρον 6 τοῦ φυλλαδίου Κʹ τῶν διδακτικῶν οἰκονομικῶν ὁρισμῶν, ὁ μισθὸς ἐνεργείας παύει ἅμα κοινοποιηθῇ εἰς τὸν μετατεθέντα εἰς ἀποστρατείαν τὸ περὶ τούτου Διάταγμα, κατ’ ἀκολουθίαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ὤφειλε νὰ μισθοδοτήσῃ αὐτὸν πέραν τῆς 16 Νοεμβρίου, ἡμέρας, καθ’ ἣν ὁ ἐν λόγῳ Μοίραρχος, κατὰ τὸ περὶ τούτου Διάταγμα, ἐτέθη εἰς ἀποστράτευσιν, καὶ τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Μ’ ὅλα ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ διαταγῆς του τῆς 12 Ἰανουαρίου τοῦ 1888 λογίζει τὴν 10 Δεκεμβρίου τοῦ 1887 ὡς ἡμέραν, ἣν τὸ Ταμεῖον ὀφείλει νὰ λάβῃ ὡς βάσιν ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, ἐνῷ ὤφειλε νὰ λογισθῇ ἡ 16 Νοεμβρίου ὡς τοιαύτη, ἐναντίον τοῦ ἀνωτέρω νόμου. Βλέπετε, Κύριοι, καὶ ἑτέραν παραβίασιν, προερχομένην ἐκ τῆς προνοίας καὶ στοργῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι ἄλλως δὲν δικαιολογεῖται, οὔτε ἄλλος τις νόμος συντρέχει πρὸς τὴν τοιαύτην παράβασιν, εἰμή, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέλαβε πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος καὶ ἐνήργησε κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ, ἀψηφῶν καὶ νόμους, καὶ Ἡγεμόνα, καὶ Βουλὴν καὶ τὰ πάντα. Ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρεβίασε τὸν νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, τὸν νόμον περὶ προβιβασμοῦ αὐτῶν κατ’ ἐκλογήν, καὶ τὸν νόμον περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, διὰ τρόπου σκανδαλωδεστάτου. Ἀλλὰ δυστυχῶς πᾶν, ὅ,τι ἔλαβε χώραν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἶναι προϊὸν τῆς ἀποδεδειγμένης ἀπὸ πολλοῦ αὐθαιρεσίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις, στηριζόμενος εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἐκ τῆς ὁποίας λαμβάνει ἄφεσιν τῶν παρανομιῶν του, καὶ ὡς ἄλλος Πιλάτος νίπτων τὰς χεῖράς του, παρουσιάζεται ἀθῶος τῶν παρ’ αὐτοῦ πεπραγμένων παραβάσεων τῶν νόμων τῆς Πολιτείας. Ἐκ πάντων τῶν ὅσων ἐξέθεσα καὶ τῶν ὅσων καθ’ ἑκάστην βλέπομεν, Κύριοι, δικαιοῦμαι νὰ συμπεράνω μετὰ λύπης μου, ἢ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν κατενόησεν εἰσέτι τὴν ἀξίαν καὶ τὸ βάρος τῶν νόμων, καὶ διὰ τοῦτο τοὺς ποδοπατεῖ, ἢ ὅτι, ἐπιβουλευόμενος αὐτούς, προσπαθεῖ νὰ ἐξοικειώσῃ ἡμᾶς καὶ πᾶσαν τὴν κοινωνίαν εἰς τὰς παραβάσεις τῶν νόμων, μέχρις οὗ νομίσῃ τὸν καιρὸν εὔθετον νὰ εἴπῃ εἰς τὸν λαόν, ὅτι οἱ Ἀντιπρόσωποί του ἤγαγον τὰ πράγματα εἰς τὸ ἀπροχώρητον, καὶ διὰ τοῦτο ἔρχεται αὐτὸς μὲ τὸ μαστίγιον εἰς τὰς χεῖρας, νὰ σώσῃ δῆθεν τὸν λαὸν ἀπὸ τῆς πολιτικῆς κακοπαθείας. Ἄλλαις λέξεσι, ταράττουσιν, ὡς φαίνεται, τὴν ὑπὸ φιλαρχίας πυρέσσουσαν διάνοιάν του ὄνειρα δικτατορίας, καὶ διὰ τοῦτο φέρεται μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον πρὸς τοὺς νόμους τῆς πατρίδος ἡμῶν. Ἀλλ’ ἂς μάθῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὡς μαρτυρεῖ ἡ ἱστορία αὐτοῦ, οὐδεμίαν προσωπικότητα, ἀντιστρατευομένην πρὸς τὰς ἐλευθερίας του, δέχεται. Οἱ συμπολῖται ἡμῶν γνωρίζουσιν, ὅτι ἔχουσιν Ἡγεμόνα, ἔχουσι νόμους, καὶ ὅτι διὰ τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους οἱ Ἀντιπρόσωποι αὐτῶν ψηφίζουσι, πρέπει νὰ διοικῶνται, καὶ οὐχὶ διὰ τῆς θελήσεως ἑνὸς καὶ μόνου, ὡς ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ ἐτηρήθησαν καθ’ ὅλα καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, τοῦτο δὲ ἔρχομαι νὰ ἀποδείξω καὶ διὰ τοῦτο ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα. Πρόκειται περὶ ἀξιωματικοῦ, εἰς ὅν, καταλαμβανόμενον, μετὰ τεσσαράκοντα καὶ τριῶν ἐτῶν ὑπηρεσίαν ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, ἐφηρμόσθησαν τὰ τοῦ νόμου καὶ ἐν τῷ γράμματι καὶ ἐν τῷ πνεύματι αὐτοῦ. Περὶ τοῦ νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας» εἶχον λάβει ἀφορμὴν νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην μου καὶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνόμιζον, ὅτι ὤφειλεν οὗτος νὰ ἐφαρμόζηται, ἀπαντῶν ἄλλοτε εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Κυκλάδων. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων εἶχε προτείνει εἰς τὴν Βουλήν, ὡς συνέπειαν τοῦ νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας», ἵνα καθορισθῇ νομοθετικῶς, ὅτι, ὑπαρχούσης κενῆς θέσεως, ὅπως προαχθῇ ἀξιωματικός, ἔχων τὰ προσόντα πρὸς προβιβασμόν, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀναβολὴ τῆς προαγωγῆς αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲ ἀπήντησα τότε εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀποδεχθῶ τοιοῦτον νομοθέτημα, ὡς ὑπὲρ τὸ δέον πολυτελὲς διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, ἀλλ’ ὅτι ἐφρόνουν,—καὶ ἀπόφασιν εἶχον, ἐγὼ τοὐλάχιστον, οὕτω νὰ ἐκτελῶ τὸν νόμον,— ὅτι κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, κατὰ τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ, κατὰ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, ἔπρεπεν, ὁσάκις ἀξιωματικός τις, ἔχων τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, διέτρεχε τὸν κίνδυνον νὰ καταληφθῇ ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίς, ὑπῆρχε δὲ θέσις, εἰς ἣν προβιβαζόμενος θ’ ἀπεσόβει τὸν κίνδυνον, ἐφρόνουν, λέγω, ὅτι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως ἦτο, ἵνα προβιβάζῃ εἰς τὴν κενὴν θέσιν τὸν ἀξιωματικόν, σωζόμενον οὕτως ἀπὸ τοῦ ἀπειλοῦντος αὐτὸν κινδύνου· ἐμνήσθην δὲ τότε καὶ περιστάσεως, καθ’ ἣν εἶχον ἐφαρμόσει τὴν ἀρχὴν ταύτην. Προκειμένου περὶ τοῦ μοιράρχου Ντάη, εὐθὺς, ὡς ἠγγέλθη ὅτι οὗτος θὰ ἠναγκάζετο νὰ ἀποσυρθῇ ἀπὸ τοῦ στρατοῦ, λόγῳ ὁρίου ἡλικίας, ἠγέρθη τὸ ζήτημα, ἂν θὰ ἠδύνατο νὰ προαχθῇ εἴς τινα τῶν ὑπαρχουσῶν κενῶν θέσεων τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ. Καὶ εἶχε μὲν τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, ἔπρεπεν ὅμως νὰ προαχθῶσιν οἱ πρὸ αὐτοῦ ὁμοιόβαθμοι ἀξιωματικοὶ τῆς Χωροφυλακῆς, ἂν προέκειτο περὶ προβιβασμοῦ κατ’ ἀρχαιότητα. Ἀλλ’ ἂν προεβαίνομεν εἰς τοὺς προβιβασμοὺς τούτους, θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι, πρὸς τήρησιν τῆς ἀναλογίας, νὰ ἐπισπεύσωμεν τοὺς γενικωτέρους προβιβασμούς, οὓς ἐπεφυλάττομεν εἰς ἐποχὴν καταλληλοτέραν. Ὑπελείπετο ὁ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸς, ὁ δὲ περὶ οὗ ὁ λόγος ἀξιωματικὸς, θέλων νὰ διευκολύνῃ τὴν ὑπηρεσίαν, προέτεινεν, ἵνα ἀποστρατευθῇ, ἂν προεβιβάζετο. Ἡ διευκόλυνσις δὲν ἀφεώρα εἰς τὸ νόμιμον τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ, περὶ οὗ δὲν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐπίδρασιν τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ ἐπὶ τοὺς ἐν τῷ σώματι ὁμοιοβάθμους, τοὺς ἔχοντας ἐπίσης τὰ προσόντα τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ, ὄντας δὲ ἀρχαιοτέρους. Περὶ τῆς ἐπιδράσεως ταύτης ἐπραγματεύετο ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν Βασιλέα. Παρεστήθη αὕτη, ὡς ἀφορῶσα εἰς τὴν νομικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος. Περὶ ταύτης συζήτησις δὲν ἐχώρει. Ἂν ὁ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸς δὲν ἦτο νόμιμος, ἡ σύγχρονος ἀποστράτευσις δὲν ἠδύνατο νὰ τὸν δικαιολογήσῃ, ἂν δὲ τουναντίον ἦτο νόμιμος, οὐδεμία ἀπῃτεῖτο ἀνάπτυξις· ἤρκει ἡ μνεία τῶν προσόντων τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ. Ἀνάπτυξις ἐχρειάζετο ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν συμφερόντων τῶν παραβλαπτομένων, οὐχὶ τῶν δικαιωμάτων, τῶν παραβλαπτομένων ἐκ τοῦ τοιούτου προβιβασμοῦ. Ἐν τῇ ἐκθέσει ἀνεπτύξαμεν, ὅτι ὁ προβιβασμὸς οὗτος, νομίμως γινόμενος, δὲν παρέβλαπτε τὰ συμφέροντα τῶν ὁμοιοβάθμων, ἀλλ’ ἀρχαιοτέρων τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου, τῶν ἐπίσης μὲν ὡς αὐτὸς ἐχόντων προσόντα προβιβασμοῦ κατ’ ἐκλογὴν, μὴ προβιβαζομένων δὲ συνάμα μετ’ αὐτοῦ. Ἀφοῦ ὁ κατὰ προτίμησιν πρὸ τῶν ἄλλων προβιβαζόμενος κατ’ ἐκλογὴν ἀξιωματικὸς ἀπεχώρει ἐκ τῶν τάξεων, ἡ προτίμησις οὐδὲν ἐπήγετο ἀτόπημα, ἐνῷ, ἂν δὲν ἀπεχώρει ἐκ τοῦ στρατοῦ, θὰ ἠδύναντο οἱ εἰρημένοι μὴ συμπροβιβασθέντες νὰ παραπονεθῶσιν ἐπὶ τῇ προτιμήσει, οὐχὶ ὡς παραβιαζούσῃ τὸν νόμον, ἀλλὰ διὰ τὴν πρὸς αὐτοὺς ὀλιγωρίαν. Ἀνεγνώσθη πρὸ ὀλίγου ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργείου ὁλόκληρος, ἐφάνη δ’ ἐκ τῆς χρονολογίας, ὅτι εἶχεν αὕτη συνταχθῆ καὶ ἀποσταλῆ, πρὶν ἢ ἐπιστῇ ἡ ὥρα τῆς κατὰ νόμον ἀποστρατεύσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ. Οὐδόλως ὅμως προτίθεμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ, τὴν χρονολογίαν τῆς ὑποβολῆς τοῦ Διατάγματος εἰς τὸν Βασιλέα, διότι τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι ὑπεύθυνον ἐπὶ τῇ ἐκδόσει τοῦ Διατάγματος τοῦ προβιβασμοῦ καὶ τῆς ἀποστρατεύσεως μετὰ τὴν 7 Νοεμβρίου, τουτέστιν ἕξ, ἢ ἑπτὰ, ἢ δέκα ἡμέρας μετὰ τὴν κατὰ νόμον ὡρισμένην πρὸς ἀποστράτευσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Τίνας περὶ τούτου δίδει εὐθύνας τὸ Ὑπουργεῖον; Ὁ προαγορεύσας ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος κ. Βουλευτὴς παρέστησεν, ὅτι τὰ τῆς ἀποστρατεύσεως ἔχουσι κατὰ νόμον, ὅπως καὶ τὰ τῆς ἀποχωρήσεως τῶν δικαστῶν καὶ τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τουτέστιν, ὅτι ἡ ἀποστράτευσις ἐπέρχεται αὐτοδικαίως. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει οὕτως. Αὐτεπαγγέλτως, λέγει ὁ νόμος, ὅτι προκαλεῖται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ μετὰ τὴν ἐποχὴν, τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ὡρισμένην, ἡ ἀποστράτευσις. Τὸ «αὐτεπαγγέλτως» ἐξελήφθη παρά τινων ὡς «αὐτοδικαίως». Ὁ Ὑπουργὸς ὀφείλει μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς διορίας νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀποστράτευσιν, «ἐντὸς» τῆς διορίας ὀφείλει ὁ ἀξιωματικὸς νὰ ζητήσῃ τὴν ἀποστράτευσιν, ἑπομένως πρέπει νὰ παύσῃ τὸ «ἐντὸς», πρέπει νὰ παρέλθῃ ἡ διορία, ἵνα ἔχῃ ἁρμοδιότητα ὁ Ὑπουργὸς, ὅπως ἐνεργήσῃ αὐτεπαγγέλτως, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς διορίας δὲν δύναται νὰ ἐκδοθῇ αὐθωρεὶ τὸ Βασ. Διάταγμα, διότι ὁ καταρτισμὸς αὐτοῦ ἀπαιτεῖ χρόνον, τῆς ἐκτελέσεως δὲ τῶν πρὸς καταρτισμὸν τοῦ Β. Διατάγματος δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ ὁ Ὑπουργὸς πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς διορίας. Καθ’ ἅπαντα δὲ τὸν χρόνον, τὸν ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς διορίας καὶ ἕως τῆς ἐκδόσεως τοῦ περὶ ἀποστρατεύσεως Διατάγματος, ὁ ἀξιωματικὸς διατελεῖ προδήλως ἐν ἐνεργείᾳ. Περὶ τὰ τῆς ἀποστρατεύσεως ὁ νόμος ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις εἰς τὸν ἀξιωματικὸν, ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπὶ τῇ παραλείψει τῆς ἐπιτελέσεως τῶν ὑποχρεώσεων τούτων εὐθύνεται ὁ ἀξιωματικὸς, εὐθύνεται καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἑκάτερος περὶ τὰ εἰς αὐτὸν ἀναγόμενα, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον, ὡς ἐκ τῆς παραλείψεως ταύτης, δὲν ἐκδοθῇ τὸ Διάταγμα, ἡ κατάστασις τοῦ ἀξιωματικοῦ δὲν μεταβάλλεται, ἐξακολουθεῖ οὗτος διατελῶν ἐν ἐνεργείᾳ, διότι μόνον τὸ Διάταγμα, ὡς παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, μεταβάλλει τὴν κατάστασιν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ἐν ἐνεργείᾳ ἄρα διατελῶν ὁ ἀξιωματικὸς, προεβιβάσθη, ἑπομένως οὐδεμία ὑφίσταται εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ προβιβασμῷ ἀξιωματικοῦ ἐν ἀποστρατεύσει διατελοῦντος, ἐπίσης οὐδεμίαν ὑπέχει ὁ Ὑπουργὸς εὐθύνην ἐπὶ βραδυτέρᾳ τοῦ δέοντος ἐκδόσει τοῦ Διατάγματος. Ἀφοῦ κατὰ νόμον ἡ ἐπιτέλεσις τῆς περὶ αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατεύσεως λειτουργίας τῆς Κυβερνήσεως ἄρχεται μετὰ τὸν χρόνον, τὸν ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ νόμου διὰ τὴν ἀποστράτευσιν, διάστημα δέκα ἡμερῶν διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Διατάγματος εἶναί τι ὑπερβολικὸν, ὥστε νὰ ἐπιῤῥιφθῇ εὐθύνη ἐπὶ τὸν Ὑπουργὸν, ὅταν μάλιστα, ὡς συνέπεσε ν’ ἀντιληφθῆτε, ἡ πρόκλησις τοῦ Διατάγματος ἐγένετο ἐγκαίρως. Ὡς προεῖπον, τῆς χρονολογίας τῆς προκλήσεως τοῦ Διατάγματος δὲν ἐμνήσθην, ἵνα στηρίξω ἐπ’ αὐτῆς νομικὰ συμπεράσματα· δεικνύει ὅμως ἡ χρονολογία ἐκ περισσοῦ, ὅτι ἐγκαίρως ἡ Κυβέρνησις ἔθεσεν εἰς κίνησιν τὴν μηχανὴν πρὸς καταρτισμὸν τοῦ Διατάγματος, ὁ δὲ μεσολαβήσας χρόνος ἕως τῆς ἐκδόσεως δὲν ὑπερέβη τὰ συνήθη ὅρια. Μένει ἤδη τελευταῖον ζήτημα νομιμότητος· ἐν τίνι δικαιώματι προεβιβάσθη ὁ ἀξιωματικὸς κατ’ ἐκλογήν. Ἵνα προβιβασθῇ ἀξιωματικὸς κατ’ ἐκλογὴν, ἀπαιτεῖται πρότασις τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Ποῖος ὁ Ἐπιθεωρητής; Εἶναι ὁ Ἀρχηγός. Ὁ Ἀρχηγὸς ὑπέβαλε πρότασιν, ἥτις εἶναι ἐδῶ, μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, τῶν κατατεθέντων, καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ἀφήσῃ τὰ ἔγγραφα, ὅτε κατήρχετο ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀφοῦ, καίτοι δὲν εἶναι πολλὰ, — τὰ βλέπετε ἐδῶ ὅλα — δὲν ἀνεῦρεν ὅμως ἐν αὐτοῖς τὴν πρότασιν. «Ὑποβάλλοντες τὴν παρακειμένην, παρακαλοῦμεν νὰ εὐαρεστηθῇ, ἀπέναντι τῆς πολυετοῦς τῷ ὄντι ὑπηρεσίας τοῦ ἀναφερομένου, ἀποστρατευθησομένου προσεχῶς, ἕνεκα ὁρίου ἡλικίας, καὶ προβιβάσῃ τοῦτον εἰς ταγματάρχην», προτείνει ὁ Ἀρχηγὸς, ὑποστράτηγος Καραϊσκάκης...

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν λέγω ταύτην, ἢ ἄλλην· λέγω ὅτι ἔχω πρότασιν τοῦ Ἀρχηγοῦ, ὅστις εἶναι ὁ Ἐπιθεωρητὴς, τουτέστιν, ὅ,τι ἀπαιτεῖ ὁ νόμος. Ἐδῶ δὲν προέκειτο περὶ ἄλλου ζητήματος, εἰμὴ, ἂν συνέτρεχον ὑπὲρ τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ οἱ ὅροι τοῦ νόμου. Κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, ἔπρεπε προδήλως νὰ προβιβάσωμεν τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον, ἀπῃτεῖτο ὅμως νὰ ἔχωμεν συντρέχοντας καὶ τοὺς τύπους, τούτους δ’ ἐπλήρου ἡ πρότασις. Αὕτη δὲν ἐγένετο κατόπιν γενικῆς ἐπιθεωρήσεως, ἀλλὰ λέγει που ὁ νόμος, ὅτι ἡ περὶ προβιβασμοῦ κατ’ ἐκλογὴν πρότασις τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ δέον νὰ περιλαμβάνηται ἐν ἐκθέσει γενικῆς ἐπιθεωρήσεως; Τουναντίον, προκειμένου περὶ προβιβασμοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου, τὸ Β. Διάταγμα τῆς 5 Αὐγούστου 1868 λέγει τὰ ἑξῆς: «Ὁσάκις, ἕνεκα τῶν περιστάσεων, δὲν ἦναι ἐφικτὸν νὰ ἐκτελεσθῶσι τακτικαὶ ἐπιθεωρήσεις καὶ αἱ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτῶν προκαταρκτικαὶ ἐργασίαι, καὶ ἐκτελεσθῶσιν οὕτως αἱ ἐν τῷ Β. Διατάγματι περὶ ἐκτελέσεως τοῦ περὶ προβιβασμῶν νόμου ἀναφερόμεναι διατυπώσεις πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ ἀνωτέρω Διατάγματος, ὁ Ἡμέτερος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ἀρυόμενος ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, θέλει προτείνει Ἡμῖν πρὸς προβιβασμὸν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου κατά τε τὴν ἀρχαιότητα καὶ κατ’ ἐκλογὴν τοὺς κεκτημένους τὰ πρὸς ἑκάτερον τῶν προβιβασμῶν τούτων προσόντα λοχαγούς.» Καὶ ἂν ἄρα προέκειτο, περὶ ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ παρέμενεν ἐν τῷ στρατῷ, καίτοι θὰ ἦτο ἔκρυθμος, δὲν θὰ ἦτο παράνομος ὁ γενόμενος προβιβασμὸς εἰς ταγματάρχην, ἀφοῦ ἡ εἰδικὴ αἴτησις τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ παρεῖχεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τὰς πληροφορίας, ἃς κατὰ τὸ κανονιστικὸν Διάταγμα ὤφειλε νὰ ἀρυσθῇ ἐξ αὐτῆς· προκειμένου ὅμως περὶ προβιβασμοῦ, γενομένου πρὸ τῆς ἀποστρατεύσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ, τουτέστι περὶ ἀξιωματικοῦ, ἀποχωροῦντος ἐκ τῶν τάξεων, οὐδεὶς ὑπῆρχε λόγος, ἵνα περιμείνωμεν τὴν γενικὴν ἐπιθεώρησιν, ὑπῆρχε μάλιστα λόγος, ἵνα μὴ περιμείνωμεν αὐτὴν, ἀφοῦ πρὸ τῆς γενικῆς ἐπιθεωρήσεως θὰ κατελαμβάνετο ὁ ἀξιωματικὸς ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Ὁ προβιβασμὸς τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου, ἀποστρατευομένου, ἦτο δίκαιος· τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ. Πρόκειται περὶ ἀξιωματικοῦ, διανύσαντος ἐν τῷ στρατῷ μακροτάτην ὑπηρεσίαν, ὡς ἀνεπτύχθη καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν Βασιλέα. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος διετέλει ἐν βαθμῷ κατωτέρῳ, ἀνεγνωρισμένως ἀδικηθεὶς κατὰ τὰ πρῶτα στάδια τοῦ στρατιωτικοῦ αὑτοῦ βίου. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, ὁ τοσαύτην διανύσας ὑπηρεσίαν, ὁ οὕτως ἀδικηθεὶς, προέκειτο νὰ ἀποσυρθῇ ἐκ τοῦ στρατοῦ, ὑπῆρχε δὲ θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ προβιβασθῇ, συντρεχόντων ὅλων τῶν ὅρων τοῦ νόμου. Ἑπομένως, καὶ κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὸ δίκαιον, ὁ προβιβασμὸς οὗτος ἔπρεπε νὰ γενῇ, ὡς ἐγένετο. Ὁ μὴ προβιβασμὸς τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου δικαίως θὰ ἐπεκρίνετο ὡς ἄστοργος.

§40Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι, ἠκούσατε τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅστις σοφιστικῶς ἐπεχείρησε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παράνομον πρᾶξίν του ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως. Ἀπαντῶν εἶπεν, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς εἶχε τὸ δικαίωμα τῆς ἐκτελέσεως, καὶ ὅτι εἶχε τὴν περὶ τούτου εὐθύνην καὶ τὰ τούτοις ὅμοια. Ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν εὐθύνην ἀληθῶς, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα, ὅπερ ἐπεκαλέσθη, τὸ ἔχει δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, δὲν ἔχει δὲ δικαίωμα νὰ τοὺς παραβιάζῃ· τὴν δὲ εὐθύνην τὴν στηρίζει βεβαίως εἰς τὴν ἄλαλον πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἄλλως δὲν θὰ ἐτόλμα νὰ προφέρῃ τὴν λέξιν εὐθύνη, ἀφοῦ γνωρίζει, ὅτι παρέβη τοὺς νόμους τῆς Πολιτείας. Ὑπεστήριξε τὴν γνώμην, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἐπῆλθεν οὐδεμία ζημία. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ὄχι μόνον ζημία ἐπῆλθεν εἰς ὅλους τοὺς ἀρχαιοτέρους, ὧν ἡ προκειμένη πρᾶξις ἐμάρανε τὸ στρατιωτικὸν αἴσθημα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Πολιτείαν ἐπῆλθε μεγίστη βλάβη, παραβιαζομένων οὕτως ἀδικαιολογήτως τῶν νόμων τοῦ Κράτους καὶ μάλιστα παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθόσον ἡ πρὸς τοὺς νόμους ἀνευλάβεια καὶ ἀσέβεια ἐκ μέρους οἱουδήποτε Ὑπουργοῦ ἐπηρεάζει καὶ καταστρέφει ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν. Κύριοι, τὸ διηνεκὲς ὄνειρον παντὸς ἀξιωματικοῦ εἶναι ἡ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του δικαία ἱκανοποίησις, ὅλως δ’ ἀνυπόστατοι εἶναι αἱ ἀτυχεῖς θεωρίαι, εἰς ἃς στηρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸν κατ’ ἐκλογὴν, παρὰ τὸν νόμον, προβιβασμὸν τοῦ μοιράρχου Ντάη. Εἶπεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐφρόνει, ὅτι ἦτο δίκαιον ὁ ῥηθεὶς Μοίραρχος νὰ προβιβασθῇ καὶ νὰ λάβῃ σύνταξιν ταγματάρχου. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι δὲν ἦτο καὶ νόμιμον, ὅ,τι ἐφρόνει ὡς δίκαιον, καὶ ὅτι ὁ τοιοῦτος προβιβασμὸς ἀποκρούεται καθ’ ὁλοκληρίαν, διότι οὐδὲν τῶν πρὸς προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογὴν νομίμων στοιχείων, ἔστω καὶ πόῤῥωθεν, συνέτρεχεν εἰς τοῦτο, οὔτε πρᾶξις, οὐδὲ ἀνδραγάθημά τι, παρ’ αὐτοῦ πραχθέν, ἐν τῷ φύλλῳ ἠθῶν καὶ ἱκανοτήτων σημειοῦται, πρὸς δικαιολογίαν τῆς παρανόμου ταύτης πράξεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶπε σὺν τούτοις, ὅτι ἐσεβάσθη πάντοτε καὶ τὰς ἀναλογίας ἐπὶ τῶν προβιβασμῶν. Τοῦτο βεβαίως σκοπίμως παρεισήγαγεν, ἂν καὶ μὴ ἀκριβές, ἐν δέοντι δὲ χρόνῳ γενήσεται ἰδία καὶ εὐρεῖα συζήτησις, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι οὐδεμίαν ἀναλογίαν ἐτήρησεν, ἀλλ’ ἀπεναντίας, διὰ νὰ προβιβάσῃ πλείονας τῆς κεκανονισμένης ἀναλογίας, διώρισεν ὡς διεκπεραιωτὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικὸν λοχαγὸν τεχνικοῦ ὅπλου, οὗτινος ὁ προορισμὸς εἶναι ἡ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ τῇ στρατιωτικῇ βιβλιοθήκῃ τοῦ ἀνάπτυξις τῶν ἐπιστημονικῶν αὐτοῦ γνώσεων. Ταῦτα δὲ οὐχὶ πρὸς τήρησιν τῆς ἀναλογίας ἐπὶ τῶν προβιβασμῶν ἐν τοῖς διαφόροις ὅπλοις, ἀλλὰ χάριν τῶν συγγενῶν του, τῶν ὑπηρετούντων ἐν τῷ ὅπλῳ, ἐν ᾧ παρεβίασε τὴν ἀναλογίαν. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον κινεῖ παντὸς τὴν ἀγανάκτησιν, εἶναι, ὅτι, διαστρέφων τὴν ἀκρίβειαν καὶ τὴν ὀρθότητα, εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει περὶ τοῦ προβιβασμοῦ τοῦ Ντάη ἔκθεσις τοῦ Ἀρχηγοῦ. Ἀλλὰ τοιαύτη ἔκθεσις δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει ἁπλῆ διαβίβασις ἐπισημειωτικῶς ἔναντι τῆς αἰτήσεως τοῦ Ντάη, αἰτοῦντος νὰ τεθῇ εἰς σύνταξιν μὲ τὸν βαθμὸν ταγματάρχου. Διὰ δὲ τὴν ἐπισημείωσιν ταύτην τοῦ Ἀρχηγοῦ, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ μῆνα Ὀκτώβριον τοῦ 1887 πικρὰς ἀπέτεινε παρατηρήσεις διὰ τὴν ὑποβολὴν αἰτήσεως, μὴ στηριζομένης ἐπὶ τῶν νόμων, καὶ ἣν ἀπέῤῥιψε τὸ Ὑπουργεῖον, ὡς παράνομον. Τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὸ ὁποῖον ὀνομάζει ἔκθεσιν, δὲν εἶναι ἔκθεσις, ἀλλ’ ἁπλῆ διαβίβασις ἐγγράφου περὶ ἀποστρατεύσεως αἰτήσεως τοῦ Μοιράρχου, δι’ ἧς ἐξητήσατο τὴν ἀποστρατείαν, μὲ τὴν παράκλησιν νὰ τῷ χορηγηθῇ ἡ ἡ σύνταξις τοῦ ἀποστράτου ταγματάρχου. Ἀλλ’ ἡ διαβίβασις ἢ καὶ ἡ ἁπλῆ γνώμη τῆς ὑπηρεσίας οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὴν νόμιμον ἔκθεσιν, ἐν ᾗ πρέπει νὰ ἀναφέρωνται λεπτομερῶς οἱ λόγοι καὶ τὰ προσόντα, ἅτινα ἐκέκτητο ὁ μοίραρχος Ι. Ντάης, καὶ ἐπὶ πλέον νὰ ἐμπεριέχηται κατὰ τὸν νόμον καὶ ἀντίγραφον τοῦ πίνακος, ἐν ᾧ νὰ ὑπάρχῃ ἀναγεγραμμένος μεταξὺ τῶν προταθέντων πρὸς προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογήν. Πλὴν τούτων, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, τὸ Ὑπουργεῖον, ἐὰν ἐφρόνει, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δίκαιον νὰ προβιβάσῃ αὐτὸν, καίπερ μὴ ἔχοντα τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα πρὸς τοῦτο, ὤφειλε νὰ προβιβάσῃ κατὰ τὸν νόμον δύο ἀρχαιοτέρους, καὶ νὰ φθάσῃ εἰς αὐτὸν κατ’ ἐκλογήν. Τοῦτο μὴ πράξας, παρεβίασε τὸν νόμον, ὅτε προέβη μεμονωμένως εἰς τὸν παρὰ τὸν νόμον προβιβασμὸν τοῦ ἐν λόγῳ Μοιράρχου. Παρ’ ἡμῖν οἱ προβιβασμοὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκτελοῦνται, εἰς μὲν τοὺς κατωτέρους κατ’ ἀρχαιότητα καὶ κατ’ ἐκλογήν, εἰς δὲ τοὺς ἀνωτέρους κατ’ ἐκλογήν. Ὁσάκις λοιπὸν συσταίνηται κατώτερος ἀξιωματικὸς εἰς προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογήν, ὁ τοιοῦτος προβιβάζεται κατόπιν τῶν συμπροβιβασθέντων δύο κατὰ σειρὰν ἀρχαιοτέρων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου οὐδὲ τὴν ῥητὴν ταύτην διάταξιν ἐτήρησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ὥστε ἡ πρᾶξίς του οὔτε δικαία, ἀλλ’ οὔτε καὶ νόμιμος δύναται νὰ θεωρηθῇ. Τὴν παράνομον ταύτην πρᾶξιν δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὴν ὑπαγάγῃ εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς καὶ πολιτικοὺς αὑτοῦ συνδυασμούς, ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ ᾖναι μακρὰν τῶν τοιούτων συνδυασμῶν, διότι δὲν ἀνήκει εἰς ταύτην ἢ εἰς ἐκείνην τῶν Κυβερνήσεων, διότι εἶναι καὶ ὀφείλει νὰ ᾖναι δύναμις καθαρῶς ἐθνική. Ὁ στρατιώτης ἀνήκει εἰς τὸν ὅρκον, ὃν δίδει πρὸς τὴν πατρίδα του καὶ τὸν συνταγματικὸν ἡμῶν Βασιλέα, καὶ ἑπομένως οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τοὺς προαναφερομένους συνδυασμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Εἶναι δύναμις ἐθνική, δύναμις τοῦ Κράτους καὶ ὑπηρετεῖ τὴν πατρίδα του. Διὰ τῆς τοιαύτης ὑμῶν ἐνεργείας, κύριε Ὑπουργέ, — δικαιοῦμαι νὰ τὸ ὑποθέσω, — θέλετε νὰ ἀποδείξητε εἰς τὸν στρατόν, ὅτι νόμος στρατιωτικὸς εἶναι ἡ θέλησίς σας. Τοῦτο δὲ ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ τὸν καταστήσητε ὄργανον τῶν πολιτικῶν παθῶν καὶ τῶν ὀρέξεών σας. Καὶ τοῦτο τὸ λέγω μετὰ βαθείας λύπης, καὶ ἐὰν κύριοι συνάδελφοι, παραβλέπωμεν τὰς τοιαύτας ἐν τῷ στρατῷ παρανομίας, τὸ κακόν, δὲν εἶναι ποσῶς ἀπίθανον, νὰ μεγαλώσῃ καὶ νὰ λάβῃ διαστάσεις ὀλεθρίας διὰ τὴν πατρίδα ἡμῶν. Καὶ εἶναι ἀληθῶς ἀποτρόπαιον καὶ νὰ φαντασθῇ τις στρατὸν φατρίας, καὶ οὐχὶ στρατὸν ἐθνικόν. Καὶ ὅμως τὸ ἀποτρόπαιον τοῦτο δὲν εἶναι δύσκολον νὰ γίνῃ πρᾶγμα, κατὰ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ὡμίλησε περὶ τῆς ἡμερομηνίας, τὴν ὁποίαν φέρει ἡ ὑποβληθεῖσα τῷ Βασιλεῖ ἔκθεσις περὶ τῆς ἐν λόγῳ ὑποθέσεως, καὶ ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ, διότι ἐνόησα τὸ πνεῦμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἔπρεπεν, ἐὰν καλῶς σᾶς ἐνόησα, νὰ σταματήσητε καὶ νὰ μὴ δημοσιεύσητε τὸ τοιοῦτον Διάταγμα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὠφείλατε μάλιστα νὰ τὸ θεωρήσητε ἄκυρον καὶ τὸ ἀφήσητε νὰ λάβῃ τὴν τύχην, τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸ Διάταγμα τοῦ ποτὲ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Μεταξᾶ, τὸ ὁποῖον δὲν ἐστηρίζετο εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, χάριν τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Ἡγεμόνος, τὴν ὁποίαν οἱ Σύμβουλοι καὶ οἱ Ὑπουργοὶ αὐτοῦ ὀφείλουσι νὰ φυλάττωσιν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ. Τώρα, ἐὰν δὲν κάμνητε λόγον, εἶναι ἀργά, διότι διὰ τῆς διαγωγῆς σας ταύτης ἐνεποιήσατε τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν στρατόν, ὅτι δύνασθε νὰ προσβάλλητε τὰς ἐγγυήσεις, αἵτινες ἐτέθησαν ὑπὸ τοῦ νόμου διὰ τὴν κατάστασιν καὶ τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀφοῦ, κύριε Ὑπουργέ, δὲν κατωρθώσατε νὰ ἀποδείξητε τὸ ὑπὲρ τοῦ προβιβασθέντος Μοιράρχου δίκαιον, δὲν ἐλέγετέ τι καὶ πρὸς δικαιολόγησίν σας καὶ διὰ τὴν παράβασιν, ἣν ἐποιήσατε, τοῦ περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ νόμου τοῦ Κράτους; Τὴν παράβασιν ταύτην παρετρέξατε σκοπίμως, ἀφοῦ μάλιστα ἀνέφερον ὡς τρίτην παράβασιν νόμου. Ἀλλ’ ἔστω, ὁποιονδήποτε κῦρος καὶ ἂν δίδητε εἰς ἀμφότερα τὰ Διατάγματα, δὲν ἐδικαιοῦσθε νὰ διατάξητε νὰ μισθοδοτηθῇ ὁ εἰρημένος Μοίραρχος μὲ μισθὸν ἐνεργείας πέραν τῆς 16 Νοεμβρίου, ἀφ’ ἧς ἐθέσατε αὐτὸν εἰς ἀποστρατείαν. Μισθοδοτήσαντες λοιπὸν τοῦτον πέραν τῆς ἡμέρας τῆς ἀποστρατεύσεώς του, προφανῶς παρεβιάσατε τὸν περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ νόμου τοῦ Κράτους. Μόνον δὲ ἡ Βουλὴ ἠδύνατο νὰ πράξῃ τοῦτο, ὅπως τὸ ἔπραξε κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν διὰ νόμου, καὶ ἐμισθοδοτήθησαν οἱ τότε νομίμως κληθέντες παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς ἐκτέλεσιν ὑπηρεσίας, διότι ὑπῆρξεν ἀπαραίτητος ἀνάγκη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐν ἐπιστρατείᾳ εὑρεθέντος ἐνεργοῦ στρατοῦ τῆς χώρας· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου οὐδαμοῦ τοιαύτη ἀνάγκη ὑπῆρξεν. Ὑπεστηρίξατε, ὅτι ὑπῆρξεν ἔκθεσις, ἐνῷ ἐκ τοῦ ἐγγράφου ἀποδεικνύεται, ὅτι ἦτο ἁπλῆ διαβίβασις αἰτήσεως τοῦ ἐγγράφου ἐπισημειωτικῶς. Ἡ ἔκθεσις, ἡ προτείνουσά τινα πρὸς προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογὴν, εἶναι ἔγγραφον μεμονωμένον, ἔχον ἐγκλείστως καὶ τὸν πίνακα τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἐν ᾧ ἀναγράφονται οἱ κατ’ ἐκλογὴν προτεινόμενοι. Τοιοῦτον ἔγγραφον, οὔτε εἴχετε, οὔτε παρ’ οὐδενὸς σᾶς ἀπεστάλη τοιοῦτον, ἑπομένως πᾶν, ὅ,τι εἴπετε, εἶναι ἀναληθές. Ἀλλὰ κατόπιν ὅλων αὐτῶν ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἶναι ἀτοπώτατον νὰ μὴ ἔχωσι κῦρος, ἐνώπιον Δικαστηρίου παρουσιαζόμενα τυχόν, Διατάγματα, φέροντα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ἡγεμόνος, ὡς τ’ ἀφορῶντα εἰς τὴν σκανδαλώδη ὑπόθεσιν τοῦ παρανόμως προβιβασθέντος μοιράρχου Ντάη. Τοῦτο δὲ εἶναι καὶ ἐπικίνδυνον, δι’ οὓς λόγους πάντες ἐννοοῦμεν. Ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἄνευ νομικῶν ἀποδείξεων, ὅτι δὲν ἠδικήθησαν οἱ μὴ προβιβασθέντες ἀρχαιότεροι τοῦ Ντάη, διότι ἐπροβιβάσθησαν καὶ οὗτοι μετὰ ἓν περίπου ἔτος. Ἡ δικαιολόγησις, ἣν ἐξέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι ἀνυπόστατος, ὡς μὴ στηριζομένη εἰς διάταξίν τινα τῶν κειμένων νόμων, οὐδ’ εἰς τὴν λογικὴν, οὐδ’ εἰς τὸ δίκαιον. Ναὶ, ἠδικήθησαν οἱ μὴ προβιβασθέντες ἀρχαιότεροί του, προφανῶς, ἀναφισβητήτως, ὡς μὴ προβιβασθέντες αὐτοὶ ταγματάρχαι συγχρόνως μὲ τὸν παρανόμως προβιβασθέντα Ντάην, καί τοι ἐκέκτηντο πάντα τὰ πρὸς τοῦτο προσόντα. Καὶ δὲν ἠδικήθησαν μόνον οὗτοι, ἀλλ’ ἠδικήθησαν ἐκ τῆς παρανόμου ταύτης πράξεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ὁ νόμος καὶ ἡ Πολιτεία. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιθυμεῖ καὶ τὰ στρατοῦ νὰ ἀναμίξῃ ἐν τοῖς πολιτικοῖς καὶ οἰκονομικοῖς συνδυασμοῖς αὐτοῦ, ὡς τοῦτο πράττει καὶ διὰ τοὺς ἐφόρους, τελώνας, τελωνοφύλακας καὶ λοιποὺς δημοσίους ὑπηρέτας, ἐνῷ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, πρὶν ἀποφασίσῃ νὰ ἰθύνῃ τὸν στρατὸν, ὅτι ὁ προορισμὸς αὐτοῦ εἶναι ὑψηλὸς, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸν ἐξομοιοῖ μὲ τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους. Οὕτω βαινόντων τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ἀπὸ παρανομιῶν εἰς παρανομίας, ποῦ θέλομεν φθάσει; Ἐὰν ὑμεῖς, κύριοι Βουλευταὶ, μὴ σταματήσητε τὸ κακὸν διὰ τοῦ αὐστηροῦ ἐλέγχου, ἔστε βέβαιοι, ὅτι μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον τὸ κοινωνικὸν σῶμα θὰ καταστῇ πτῶμα, ἐστερημένον ζωῆς καὶ κινήσεως.

§41ΚΟΡΠΑΣ. Πρὸ τῆς διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως, ἐνθυμεῖσθε, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι συνεζητεῖτο ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας βουλευτοῦ κ. Γεωργαντᾶ πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, περὶ τοῦ ἂν ὁ Μοίραρχος τῆς Χωροφυλακῆς Ι. Ντάης ἐτέθη καλῶς ἢ παρανόμως εἰς ἀποστρατείαν, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἂν νομίμως, ἢ οὔ, προεβιβάσθη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου. Παρελθὼν ἐπὶ τὸ βῆμα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅπως ἀπαντήσῃ πρὸς τὸν ἀναπτύξαντα τὴν ἐπερώτησιν Βουλευτὴν, ἐμνήσθη ἀμέσως τῆς ἐμῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ 1882. Κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἐψηφίσθη νόμος περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, δι’ οὗ ὡρίσθη ὅριον ἡλικίας διὰ τοὺς διαφόρους βαθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν δύνανται οὗτοι νὰ μένωσιν ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ. Τὴν πρότασιν ἐκείνην ἠναγκάσθην τότε νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου «περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν», διότι προέβλεπον, ὅτι ἦτο δυνατόν, μὴ συμπληρουμένων ἐγκαίρως τῶν χηρευουσῶν ἐν τῷ στρατῷ θέσεων ἀξιωματικοί τινες, καίπερ κεκτημένοι τὸ πρὸς προβιβασμὸν δικαίωμα, καίπερ ὑπαρχουσῶν χηρευουσῶν ἐν τῷ στρατῷ θέσεων, δὲν θὰ προεβιβάζοντο, ἑπομένως θὰ ἐπήρχετο ἀναγκαίως βλάβη εἰς τὰ ἄτομα ταῦτα. Καὶ ἔφερον μάλιστα τότε, ὡς ἐνθυμοῦμαι, καὶ ἓν ἁπλούστατον παράδειγμα. Τὸ ὅριον ἡλικίας διὰ τὸν λοχαγὸν εἶναι τὸ 56ον ἔτος. Ὑποθέσατε, εἶπον, ὅτι εἷς λοχαγὸς εἶναι πεντήκοντα πέντε ἐτῶν καὶ ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ μηνῶν, καὶ ἔχει τὰ προσόντα καὶ σειρὰν πρὸς προβιβασμόν, καὶ ὑπάρχει ἐν τῷ στρατῷ χηρεύουσα θέσις ταγματάρχου· ὁ Ὑπουργός, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἐκεῖνος, δὲν προάγει αὐτὸν εἰς τὴν θέσιν τοῦ ταγματάρχου, ἔρχεται δὲ μετὰ μῆνας 4 ἢ 5 ἡ συμπλήρωσις τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, καὶ ὁ ἀξιωματικὸς τίθεται εἰς ἀποστρατείαν, ἑπομένως ἐπέρχεται μέγιστον ἀδίκημα καὶ εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τὴν οἰκογένειάν του, ἥτις, ἐν περιπτώσει ἀποβιώσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ, θὰ ἐδικαιοῦτο συντάξεως ἀνωτέρας. Διὰ τοῦτο προέβαλον τότε τὴν πρότασιν, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ μικροῦ. Ἀλλὰ τότε ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ κατόπιν μάλιστα καὶ ἄλλην μίαν φοράν, ἀπαντήσας μοι, μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ συμπληροῖ τὰς θέσεις, διότι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ εἶναι πολυτελής, καθόσον ἐν αὐτῷ ἀναγράφονται καὶ τὰ στελέχη τῆς ἐν ἐπιστρατεύσει δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Εἰς τοῦτο δὲν θέλω συμφωνήσει μετ’ αὐτοῦ, διότι νομίζω, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως πρέπει νὰ ᾖναι ἐντελῶς κεχωρισμένος ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν τῆς ἐν πολέμῳ. Ὁ ὀργανισμὸς τῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως πρέπει νὰ συντάσσηται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπαιτουμένης δυνάμεως ἐν εἰρήνῃ, νὰ ἀναγράφωνται δὲ ἐν τῷ ἐνιαυσίῳ Προϋπολογισμῷ πᾶσαι αἱ θέσεις, περὶ ὧν προβλέπει ὁ ὀργανισμὸς οὗτος καὶ νὰ συμπληρῶνται, ὁσάκις χηρεύωσιν αὗται. Ἐχήρευσε λ. χ. μία θέσις ταγματάρχου, νὰ συμπληρῶται ἡ θέσις αὕτη. Δὲν ἐννοῶ, διατὶ συμπληροῦνται ἀμέσως αἱ θέσεις τῶν Πρωτοδικῶν, τῶν διοικητικῶν, οἰκονομικῶν ἢ τῶν ἄλλων ἐν γένει δημοσίων ὑπαλλήλων, ἅμα τῇ χηρεύσει αὐτῶν. Τοῦτ’ αὐτὸ ἠδύνατο νὰ γένηται καὶ ἐν τῷ στρατῷ. Ἀλλ’ ἐγένετο ὁ ὀργανισμὸς πολυτελής, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἠναγκάσθη ν’ ἀναγράψῃ ἐν τῷ σήμερον ἰσχύοντι στρατιωτικῷ ὀργανισμῷ διάταξιν, τὴν τοῦ ἄρθρου 17, διὰ τῆς ὁποίας δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἡ συμπλήρωσις πασῶν τῶν ἐν τοῖς προσηρτημένοις εἰς τοῦτον πίναξι προβλεπομένων θέσεων, διότι νομίζει, ὅτι αἱ θέσεις αὗται εἶναι πολλαί. Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μνησθεὶς τῆς προτάσεώς μου, ἐλησμόνησεν, ὅτι ἐγὼ προέτεινον διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου τὴν συμπλήρωσιν τῶν χηρευουσῶν θέσεων, ἀλλ’ ὑπὸ τίνων; ὑπὸ τῶν ἐχόντων σειρὰν πρὸς προβιβασμόν, καὶ οὐχὶ ὑπὸ τῶν ἐχόντων μόνον κεκτημένον δικαίωμα, διότι ὑπάρχουσι πολλοὶ οἱ ἔχοντες κεκτημένον δικαίωμα, ἀλλ’ οἱ ἔχοντες σειρὰν πρὸς προβιβασμὸν δὲν εἶναι πάντες, καὶ τότε μάλιστα ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀπαντήσας μοι, μοὶ ἔφερε καὶ ἓν παράδειγμα· μοὶ εἶπεν, ὅτι εἷς ἀξιωματικός, νομίζω τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, ὀνόματι Μπαροῦς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, προήχθη ἀκριβῶς, διότι ὁ Πρωθυπουργὸς προέβλεπεν, ὅτι, δυνάμει τοῦ νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν», οὗτος θὰ ἐτίθετο εἰς ἀποστρατείαν, καὶ συμφωνῶ πληρέστατα, ὅταν οἱ Ὑπουργοὶ δύνανται νὰ πράττωσι τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον, ὡς ἀπεδείχθη ἄχρι τοῦδε. Φέρω ὑμῖν μάλιστα καὶ ἕτερον παράδειγμα. Χθές, περιεργαζόμενος τὸ μητρῷον τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, εὗρον, ὅτι δύο Ὑποπλοίαρχοι, ἔχοντες σειρὰν πρὸς προβιβασμὸν, καὶ θέσεων χηρευουσῶν, δὲν προάγονται (δὲν λέγω δὲ τοῦτο διὰ νὰ ἐλέγξω τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ τὸ φέρω ὡς παράδειγμα). Ἅμα ὡς ἐπέλθῃ ἑπομένως ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ λειτουργία ἄρχεται ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1889, βεβαίως οὗτοι θ’ ἀποστρατευθῶσιν. Ἰδοὺ λοιπὸν, Κύριοι, ἡ πρότασις ἐκείνη εἰς τί ἀπέβλεπεν. Ἤδη ἐννοεῖτε, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸς τὸν προαγορεύσαντα ἦτο ἐντελῶς ἀβάσιμος, διότι ἐπαναλέγω, ὅτι ἐγὼ προέτεινα τὴν συμπλήρωσιν τῶν χηρευουσῶν θέσεων ἐξ ἐχόντων σειρὰν πρὸς προβιβασμόν. Ἀλλ’ ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἀξιωματικὸς δὲν εἶχε σειρὰν πρὸς προβιβασμὸν, διότι, κατὰ τὸ μητρῷον τῶν ἀξιωματικῶν, εἶχε τὸν 11ον ἀριθμὸν μεταξὺ τῶν ὁμοιοβάθμων του, θέσεις δὲ χηρεύουσαι ἐν τῇ Χωροφυλακῇ ταγματαρχῶν ὑπῆρχον τότε μόνον ἑπτὰ, αἵτινες καὶ συνεπληρώθησαν πρὸ μικροῦ. Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι ἄλλαι θέσεις δὲν ὑπῆρχον, εἶναι ὅτι, πρὸ τοῦ ἀποστρατευθέντος τούτου ἀξιωματικοῦ ὑπάρχουσι δύο ἕτεροι ἀκόμη ἀξιωματικοὶ, οἵτινες εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ, ὁ Μοσχοβίτης καὶ ὁ Μήλιος, θὰ ὑπῆρχε δὲ καὶ τρίτος, ὁ Ζαχαρόπουλος, ἂν δὲν ἀπεστρατεύετο τῇ αἰτήσει αὐτοῦ. Ἄρα δὲν ἦτο ἡ περίστασις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι αὐτὸς δὲν εἶχε σειρὰν πρὸς προβιβασμόν. Δὲν εἶχε λοιπὸν σειρὰν πρὸς προβιβασμὸν κατ’ ἀρχαιότητα. Εἶχεν ἆρά γε κατ’ ἐκλογήν; Κατ’ ἐμὲ, οὐχί. Διότι, διὰ νὰ προβιβασθῇ κατ’ ἐκλογὴν εἷς ἀξιωματικός, ὑποτίθεται, ὅτι ἐκλέγεται μεταξὺ τῶν ἐχόντων προσόντα, καὶ ἔχει κατὰ μείζονα λόγον τῶν ἄλλων ταῦτα, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ. Ἐτηρήθησαν αἱ διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα τοῦ «περὶ προβιβασμῶν» νόμου; Ὄχι βεβαίως. Διότι τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα ἀπαιτεῖ ἔκθεσιν τοῦ σωματάρχου, ἀπαιτεῖ ἔκθεσιν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Τοιαύτη δὲ ἔκθεσις δὲν ὑπῆρχεν. Ὑπάρχει τῷ ὄντι μία ἔκθεσις τοῦ ἀρχηγοῦ κ. Καραϊσκάκη, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῇ λέγει ὁ ἀρχηγὸς, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς «πρέπει νὰ προβιβασθῇ διὰ τὰς οἰκογενειακὰς αὐτοῦ ἀνάγκας». Ἔ! καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς ἄλλος ἐπιθυμεῖ νὰ προβιβασθῇ ἕνεκα τῶν οἰκογενειακῶν του ἀναγκῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο λόγος κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ· ὁ νόμος θέλει, ὁ προβιβαζόμενος κατ’ ἐκλογὴν νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς λόχου, τάγματος, σώματος ἐν γένει, ἵνα χρησιμεύσῃ, ὡς εἶπον, εἰς τὸν στρατόν. Τὸ δικαίωμα τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ παρ’ ἡμῖν ἐλήφθη ἐκ τοῦ ἐν Γαλλίᾳ ἰσχύοντος συστήματος. Διότι ἐν Γερμανίᾳ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος προβιβασμός. Ἀλλ’ ὅπου τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς ἰσχύει, ἀπαιτεῖται, πλὴν τῶν ἐξαιρετικῶν προσόντων, καὶ σειρὰ ὅλη προτάσεων τῶν προϊσταμένων. Διὰ τὸν ἀνθυπολοχαγὸν καὶ ὑπολοχαγὸν λ. χ. σύστασις τοῦ Διοικητοῦ τοῦ λόχου ἢ τῆς ἴλης, ὁμοία τοῦ Διοικητοῦ τοῦ τάγματος, τοῦ Διοικητοῦ τοῦ συντάγματος, τοῦ Ταξιάρχου καὶ τοῦ Μεράρχου, ἔτι δὲ καὶ πρότασις τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, καὶ κατόπιν ταύτης ἐγγραφὴ εἰς τὸν πίνακα τῶν προβιβαστέων κατ’ ἐκλογήν· οὕτω δὲ ἐκ παραλλήλου καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς βαθμοὺς ἀπαιτεῖται παραπλησία διαδικασία. Τοιαύτη τις διατύπωσις κατὰ τὸν προκείμενον προβιβασμὸν δὲν ἐτηρήθη. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι θέσεις χηρεύουσαι, καθ’ ὃν χρόνον προήχθη ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἀξιωματικὸς, ὑπῆρχον ἐν τῷ σώματι τῆς Χωροφυλακῆς, διότι πρὸ ὀλίγων μηνῶν συνεπληρώθησαν αὗται διὰ προβιβασμοῦ ἑπτὰ Μοιράρχων εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου. Δὲν ὑπῆρχον δ’ ἕνδεκα, διότι, ἂν ὑπῆρχον ἕνδεκα, δὲν ἤθελον μείνει ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ Μοιράρχου οἱ δύο πρὸ αὐτοῦ ὑπάρχοντες Μοίραρχοι, ὡς εἶπον ἡμῖν. Ὁ τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸς δὲν ἐγένετο συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου καὶ δι’ ἕτερον ἀκόμη λόγον, διότι ὁ «περὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν» νόμος τοῦ 1861, ὁ ὁποῖος εἶναι νῦν ὁ ἰσχύων, λέγει ῥητῶς καὶ σαφῶς, ὅτι οἱ προβιβασμοὶ ἀπονέμονται κατ’ ἐκλογὴν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου καὶ ἄνω ἀπολύτως. Ἤτοι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀναλογία μεταξὺ τῶν κατ’ ἀρχαιότητα καὶ κατ’ ἐκλογὴν προβιβαζομένων. Οὕτως αἱ χηρεύουσαι θέσεις ὑπολοχαγῶν καὶ λοχαγῶν ἀπονέμονται ἐν ἑκάστῳ ὅπλῳ, στρατιωτικῷ σώματι ἢ κλάδῳ, τὰ μὲν δύο τρίτα κατ’ ἀρχαιότητα, τὸ δὲ ἕτερον τρίτον κατ’ ἐκλογὴν, αἱ δὲ χηρεύουσαι θέσεις ταγματαρχῶν ἀπονέμονται ἐξ ἡμισείας μὲν κατ’ ἀρχαιότητα, ἐξ ἡμισείας δὲ κατ’ ἐκλογὴν εἰς τοὺς λοχαγούς. Ἄρα, ἵνα προβιβασθῇ τις κατ’ ἐκλογὴν, πρέπει νὰ προβιβασθῇ καὶ ἕτερος κατ’ ἀρχαιότητα, τοῦθ’ ὅπερ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἐγένετο. Θὰ εἴπῃ ἴσως ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἐπεφυλάσσετο νὰ προβιβάσῃ κατόπιν ἕτερον κατ’ ἀρχαιότητα.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει παραγραφή.

§43ΚΟΡΠΑΣ. Αὐτὴ δὲν εἶναι ἐξήγησις, κύριε Πρωθοπουργὲ, ὀρθή. Αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν τὴν ἔδωκεν ἄλλοτε καὶ ὁ μακαρίτης Βότσαρης, ὅστις εἶναι ὁ νομοθέτης, ὁ συντάξας αὐτὸν τὸν νόμον, καὶ ὅστις προεκάλεσε τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἀλλὰ μετέπειτα ἐπείσθη καὶ ὁ ἴδιος, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τηρηθῇ, καὶ διὰ τοῦτο, ὁσάκις ἔκαμνε προβιβασμούς, προέβαινεν εἰς αὐτοὺς πάντοτε, λησμονῶν τί ἐγένετο πρότερον, καὶ προὐνόει ἐξ ἀρχῆς νὰ τηρήσῃ τὴν ἀναλογίαν, τὴν διαγραφομένην καὶ κανονιζομένην ὑπὸ τοῦ νόμου «περὶ προβιβασμῶν». Τὸ ζήτημα, Κύριοι, τῆς ἀπονομῆς βαθμοῦ, κατ’ ἐμὲ, πρέπει νὰ ἐνασκῆται μετὰ πολλῆς περισκέψεως καὶ μετὰ πολλῆς προσοχῆς, διότι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θίγει προσωπικὰ συμφέροντα καὶ φιλοτιμίας, καὶ κλονίζει ἐκ βάθρων τὰ θεμέλια τῆς πειθαρχίας, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα ἐν Γερμανίᾳ δὲν ὑπάρχει κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸς, ὑπάρχει μόνον παράλειψις τῶν μὴ κεκτημένων τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα. Ἐκεῖ, προκειμένου περὶ προβιβασμοῦ, δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει, εἰμὴ μόνον ἡ σύστασις τῶν Διοικητῶν καὶ ἡ πρότασις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἀλλὰ πολλάκις καὶ αὐτὴ εἶναι περιττὴ, διότι ἔχουσι τὰ λεγόμενα «γενικὰ γυμνάσια» «les grandes manœuvres», τὰ ὁποῖα γυμνάσια εἶναι ἡ Λυδία λίθος διὰ τοὺς ἀξιωματικούς· ἐκεῖ χωρίζονται τὰ πρόβατα ἀπὸ τὰ ἐρίφια, ἐκεῖ ἀναδείκνυνται οἱ προβιβαστέοι, καὶ ἐκεῖ καταδείκνυνται οἱ μὴ κεκτημένοι τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν, μὴ γιγνομένων τοιούτων, καὶ, ἂν θέλητε, καὶ μὴ ὑπαρχόντων Γενικῶν Ἐπιθεωρητῶν, πολλὰ συμβαίνουσιν ἄτοπα. Τελευταῖον π.χ. ἔλαβον χώραν παρ’ ἡμῖν στρατιωτικοὶ προβιβασμοί· προήχθησαν εἰς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς λοχαγοί, κεκτημένοι, ἂν οὐχὶ κατώτερα, ἴσα ὅμως βεβαίως προσόντα ἐκείνων, τοὺς ὁποίους παρέλιπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, παρέλιπε δ’ ἐκείνους ἐκ τῶν προβιβασμῶν, διότι τοιαύτη ἦτο ἡ γνώμη τῶν ἀρχηγῶν στρατοῦ, ἐνεργησάντων ὡς Ἐπιθεωρητῶν, μὴ ὑπάρχοντος Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι πταίουσιν εἰς τοῦτο οἱ ἀρχηγοί; Ποσῶς. Οἱ ἀρχηγοί, οἵτινες διετάχθησαν νὰ ἐπιθεωρήσωσι τὰ ὑπ’ αὐτοὺς σώματα καὶ νὰ γνωματεύσωσι περὶ τῶν προβιβαστέων ἀξιωματικῶν, τῶν ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ αὐτῶν, ἐξετίμησαν τὰ προσόντα τῶν ἀξιωματικῶν ἐν ἰδίῳ ἕκαστος μέτρῳ ἐκτιμήσεως. Ὁ ἀρχηγὸς Α. λ. χ. ἐξετίμησε τὰ προσόντα ἀξιωματικοῦ τινος, ὡς παρέχοντα αὐτῷ τὸ δικαίωμα πρὸς προβιβασμὸν, διότι δὲν εἶχεν ἄλλον, ἔχοντα μείζονα προσόντα. Ἀλλ’ ἀφοῦ κεχωρισμένως ἐγένετο ἡ ἐκτίμησις, δὲν ἐγένετο τοὐλάχιστον σύγκρισις, ὡς γίνεται ἀλλαχοῦ, μεταξὺ τῶν προτεινομένων. Ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς, ἐὰν ὑπῆρχεν, ἤθελεν ἐκτιμήσει βεβαίως τὰ προσόντα τῶν ἀξιωματικῶν ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ μέτρῳ, ἑπομένως δὲν ἤθελε συμβῆ, ὅ,τι ἐπὶ τοῦ προκειμένου συνέβη· δὲν ἤθελε συμβῆ, λέγω, νὰ προβιβασθῶσιν ἀξιωματικοὶ καὶ νὰ παραλειφθῶσιν ἄλλοι, οἵτινες, κατ’ ἐμὲ καὶ τὴν γνώμην πολλῶν, δὲν ἦσαν χείρονες τῶν προβιβασθέντων. Γίνεται ἐν Γερμανίᾳ παράλειψις ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν προβιβασμῶν, παραλείπονται δηλαδὴ οἱ μὴ κεκτημένοι τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, ἀλλὰ μετὰ τὴν δοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται εἰς τὰ γενικὰ γυμνάσια, τὰ ὁποῖα, ὡς προεῖπον, εἶναι ἡ Λυδία λίθος διὰ τοὺς ἀξιωματικούς. Ἂν ὑπῆρχε, Κύριοι, Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς, οἷος ὑπῆρχε παρ’ ἡμῖν πρότερον,—διότι κατήργησε τὰς θέσεις τῶν Γενικῶν Ἐπιθεωρητῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς,—δὲν θὰ συνέβαινον ταῦτα, διότι οὐ μόνον ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ μέτρῳ θὰ ἐγίνετο ἡ ἐκτίμησις τῶν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ καὶ θὰ ὑπῆρχε μείζων ἐγγύησις, διότι εἷς ἀντιστράτηγος, δὲν ἐννοῶ, κατὰ τί δύναται νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τὸν Ὑπουργὸν, ἔφθασεν εἰς τὴν ἀνωτάτην βαθμῖδα, εἰς τὴν ὁποίαν δύναται στρατιωτικὸς ἐν Ἑλλάδι νὰ φθάσῃ, κατέχει θέσιν, ἐξ ἧς δὲν φοβεῖται νὰ μετατεθῇ, ἔχει συμπεπληρωμένον τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς συντάξεώς του, ἤτοι σύνταξιν ἀνωτέραν τοῦ μισθοῦ τῆς ἐνεργείας· εἶναι ἄρα ἐντελῶς ἀνεξάρτητος. Τοῦτο γίνεται ἀκριβῶς ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου λειτουργεῖ τὸ σύστημα τῶν κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμῶν. Ἐκεῖ, οὐ μόνον λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει αἱ ἐκθέσεις τῶν Γενικῶν Ἐπιθεωρητῶν, τὰς ὁποίας ὑποβάλλουσιν οὗτοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κατόπιν ἐπισταμένης ἐπιθεωρήσεως καὶ δοκιμασίας τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ καὶ Ἐπιτροπὴ ἐκ στρατηγῶν, συνερχομένη, συντάσσει τὸν πίνακα τῶν κατ’ ἐκλογὴν προβιβαστέων, ὅστις καὶ δημοσιεύεται διὰ τῆς Ἐπισήμου Στρατιωτικῆς Ἐφημερίδος, οὕτω δὲ περιέρχεται εἰς γνῶσιν ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, σπανίως δὲ παρουσιάζονται παράπονα ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν, διότι ἡ δοκιμασία εἶναι πλήρης. Ὑπέβαλε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομοσχέδιον σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῖ τὸ σύστημα τοῦ διαγωνισμοῦ διὰ τὸν κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸν εἰς πάντα τὰ ὅπλα καὶ σώματα τοῦ στρατοῦ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου, φρονῶν, φαίνεται, ὅτι διὰ τούτου δύναται νὰ προλάβῃ τὰ ἄτοπα, ὧν πρὸ ὀλίγου ἐμνημόνευσα. Φρονῶ, Κύριοι, μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι ἀπὸ ἀτόπου θὰ περιπέσωμεν εἰς ἄτοπον, διότι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ τὸ ὁποῖον ἐπιφυλάττομαι ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ νὰ συζητήσω διὰ μακρῶν, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ διορθώσῃ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα θέλει νὰ προλάβῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐξ ἐναντίας, νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ, τὸν ὁποῖον καθιεροῖ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐκείνου, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον, νὰ χαλαρώσωμεν τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν πειθαρχίαν, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ διαταράξωμεν τὴν σύμπνοιαν, τὴν ὑφισταμένην μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία σύμπνοια εἶναι ἀναγκαιοτάτη διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς στρατιωτικῆς μηχανῆς, ἐν ἄλλαις λέξεσιν, ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἔκφρασιν, εἶναι, κατ’ ἐμὲ, νὰ ᾖναι ἐντελῶς ἀνοικονόμητον, καὶ τὸ ἀποκρούω ἀπὸ τοῦδε, πολὺ δὲ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θέλει κατορθωθῆ νὰ ψηφισθῇ, καὶ τὸ εὔχομαι, ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ στρατοῦ. Τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, καὶ ἰδίως τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μεταβάλλουσι ῥιζικῶς τὰ κρατοῦντα ἐν τοῖς στρατοῖς ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, πρέπει νὰ βασανίζωνται πολύ, πρέπει νὰ μελετῶνται ἐπὶ χρόνον μακρὸν, πολλάκις δὲ πρέπει νὰ ἐρωτᾶται καὶ ὁ στρατὸς, τίνα γνώμην ἔχει περὶ αὐτῶν. Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτᾶται καὶ ὁ στρατὸς, τίνα γνώμην ἔχει, εἶναι ἡ ἑξῆς. Μετὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1854 ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τῆς Γαλλίας, θελήσας νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὸν νόμον περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, προὐκάλεσε τὴν γνώμην τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν σωματαρχῶν, καὶ πάντες ἐν ἑνὶ στόματι ἀπεφάνθησαν, ὅτι οἱ διαπρέψαντες ἐν πολέμῳ πρέπει νὰ προτιμῶνται. Εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, Κύριοι, εἰς τὰ ὁποῖα Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπῆρξαν στρατηγοί, τὸν βίον αὑτῶν καταναλώσαντες ἐν τῇ διοικήσει τῶν σωμάτων, οἱ ὁποῖοι μετέσχον εἰς πολέμους, καὶ διεκρίθησαν, δὲν ἀπεφάσισαν οὐδ’ ἀποφασίζουσι νὰ ὑποβάλλωσι νομοσχέδια, μεταβάλλοντα ῥιζικῶς τὰ κρατοῦντα ἐν τῷ στρατῷ, καὶ ἀνατρέποντα ἄρδην τοὺς κειμένους νόμους....

§44ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶμαι περίεργος, διότι παντάπασιν δὲν γνωρίζω τὴν σχέσιν· ἦλθον τώρα.

§45ΚΟΡΠΑΣ. Θὰ εὐχαριστήσω τὴν περιέργειάν σας, ἐπανερχόμενος εἰς τὸ θέμα, διότι ἀπεμακρύνθην ὀλίγον, ἀλλ’ ἀπεμακρύνθην πάντοτε ἐντὸς τοῦ κύκλου, τοῦ καθοριζομένου ὑπὸ τῆς ἐπερωτήσεως. Διότι ἐπρόκειτο, κύριε Μίληση, περὶ ὁρίου ἡλικίας ἀξιωματικῶν καὶ περὶ προβιβασμῶν· ὡμίλουν δὲ περὶ προβιβασμῶν ἀκριβῶς. Συμπεραίνων λοιπὸν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ προβιβασμοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου, λέγω, χωρὶς βεβαίως νὰ ἐννοῶ, ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ὁ προβιβασθεὶς, ἦτο ἀνίκανος προβιβασμοῦ κατ’ ἀρχαιότητα, ἐξ ἐναντίας μάλιστα εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, καὶ ἐπεθύμουν πολὺ νὰ προβιβασθῇ, ἀλλὰ κατακρίνω τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ λέγω, ὅτι δὲν ἐγένετο κατὰ τοὺς νομίμους τύπους καὶ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον. Ἔρχομαι νῦν εἰς τὸ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἦτο τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου, καὶ παρατηρῶ, ὅτι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν προὐκάλεσεν αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ 1882, καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν αὐτὸν ἄνευ σχεδὸν ἀντιῤῥήσεως. Καὶ ἐγὼ αὐτὸς, οὐχὶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν, καθ’ ἣν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ κατόπιν ὑποστήριξα αὐτὸν, καὶ τὸν ὑποστήριξα, ὅπως ἐξευρεθῇ μέσον νομοθετικὸν, διὰ νὰ ἀπομακρύνωμεν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ τοὺς μὴ χρησίμους εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀξιωματικούς, διότι μέσον τοιοῦτον ὑπῆρχεν ἐν τοῖς κειμένοις νόμοις, ἀλλὰ τὸ μέσον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν, οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν, εἴτε ἐξ ἀδυναμίας, εἴτε ἐκ πολιτικῶν λόγων, εἴτε καὶ ἕνεκα ἀτομικῶν συμπαθειῶν, δὲν ἤθελον νὰ ἐφαρμόζωσι πάντοτε, διότι ἡ διάταξις ἐκείνη εἶναι δυνητικὴ, ἐνῷ ὁ νόμος περὶ ὁρίου ἡλικίας εἶναι ἐπιτακτικὸς, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ἐθεώρησα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ τοιοῦτος νόμος. Ὑπῆρχε δὲ ἐν τοῖς κειμένοις, ὡς τότε καὶ νῦν, νόμοις τοιαύτη διάταξις, διότι ὁ νόμος περὶ συντάξεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ λέγει ἐν ἄρθρῳ 9 ῥητῶς, ὅτι ἡ προβεβηκυῖα ἡλικία τοῦ ἀξιωματικοῦ εἶναι ἀφορμὴ νὰ παραπεμφθῇ οὗτος ἐνώπιον Συμβουλίου, συγκεκροτημένου κατὰ τοὺς περὶ σχηματισμοῦ ἀνακριτικῶν συμβουλίων τύπους καὶ τεθῇ αὐτεπαγγέλτως εἰς ἀποστρατείαν. Ὑπῆρχε λοιπὸν ἡ διάταξις αὕτη ἀναγεγραμμένη, καὶ ἐλειτούργει μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἐψηφίσθη ὁ νόμος «περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν», ἀλλ’ ἐπειδὴ, ὡς προεῖπον, ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἐφηρμόζετο καὶ παρωρᾶτο, ἐψηφίσθη τοιοῦτος νόμος. Ἐν ἄλλοις Κράτεσιν ὀλίγην σημασίαν δίδουσιν εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, πλὴν τῆς Γαλλίας, ἐν ᾗ διατηρεῖται καὶ λειτουργεῖ καὶ σήμερον τοιοῦτος νόμος. Ἐν Γερμανίᾳ λ. χ. οὐ μόνον δὲν ὑπάρχει νόμος περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ καὶ δὲν δύνανται ἐκεῖ νὰ ἐννοήσωσι, πῶς οἱ Γάλλοι, καίπερ ἔχοντες τὸν νόμον τοῦτον, δὲν κατώρθωσαν ν’ ἀποκτήσωσιν ἀξιωματικοὺς κρείττονας αὐτῶν. Ἂν θέλητε μάλιστα, θεωροῦσιν αὐτὸν ὥς τι μεσαιωνικὸν, καὶ λέγουσι, διατὶ νὰ τίθηται τοιοῦτο προπύργιον, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου νὰ κρύπτηται ἡ ἀδυναμία τῶν διοικούντων τὸν στρατὸν, καὶ νὰ μὴ ἔχωσι τὸ θάῤῥος νὰ ποιῶνται χρῆσιν τῶν κειμένων νόμων, κατὰ τοὺς ὁποίους ὁ ἀνίκανος παραπέμπεται ἐνώπιον Συμβουλίου καὶ τίθεται εἰς ἀποστρατείαν, ἢ παραλειπόμενος ἐκ τῶν προβιβασμῶν ἀπομακρύνεται ἀμέσως; — διότι ἐκεῖ δὲν μένει πλέον ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ. – Ἐὰν ὑπῆρχε νόμος περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν ἐν Γερμανίᾳ, ἴσως, Κύριοι, δὲν θὰ ἦτο αὕτη, οἵα εἶναι σήμερον, μεγάλη καὶ κραταιά. Ἡ ἔκφρασις ἀληθῶς εἶναι βαρεῖα, εἶναι τολμηρὰ, θὰ γεννήσῃ ἐν ὑμῖν τὴν εὔλογον ἀπορίαν, τίνα σχέσιν ἔχει μὲ τὸ μεγαλεῖον τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας εἷς νόμος «περὶ ὁρίου ἡλικίας»; Ἡ ἐξήγησις, Κύριοι, εἶναι ἁπλουστάτη. Ὁ γηραιὸς στρατάρχης Μόλτκε δὲν θὰ ἐλάμβανεν ἴσως μέρος εἰς τὸν Γαλλογερμανικὸν πόλεμον, τοῦ ὁποίου τὸ πολεμικὸν σχέδιον ἀκριβῶς ἐφηρμόσθη, καὶ ὄχι μόνον τὸ πολεμικὸν τοῦ ἐνδόξου τούτου στρατάρχου σχέδιον ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς οὗτος τὸ ἐφήρμοσε τῇ συνδρομῇ γενναίων καὶ πεπειραμένων στρατηγῶν, ἐν οἷς συγκατελέγετο καὶ ὁ ἀείμνηστος πρώην αὐτοκράτωρ Φρειδερῖκος Γʹ. Διότι ἐν Γερμανίᾳ (καὶ δὲν πιστεύω ὁ κ. Μίλησης νὰ μὲ ἐπιπλήξῃ, ὡς παρεκβαίνοντα τοῦ θέματος, διότι ἐντὸς τοῦ θέματος εἶναι ὅ,τι θὰ εἴπω,) ἐν Γερμανίᾳ, λέγω, ὁ αὐτοκράτωρ ἄρχει, ὅπως καὶ παρ’ ἡμῖν, τῶν τε κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν στρατιωτικῶν δυνάμεων, καὶ οὐ μόνον ἄρχει αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐξασκεῖ ἐν εἰρήνῃ πραγματικῶς τὰ καθήκοντα τοῦ γενικοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ, ὡς ὁ θεμελιώδης αὐτῶν νόμος ὁρίζει, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν αὐτὸν κατὰ τὰς γενικὰς τοῦ στρατοῦ ἀσκήσεις διευθύνοντα σώματα καὶ ἐνασκοῦντα τὴν κριτικὴν, προκειμένου περὶ ἐκτιμήσεως τῶν προσόντων τῶν στρατηγῶν ἢ ἄλλων ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν. Κράτωθεν αὐτοῦ ὑπάρχουσι δύο ἐκτελεστικαὶ ἐξουσίαι, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐκεῖ ἔχει μόνον τὴν διεύθυνσιν, τὰ στρατολογικὰ κλπ. ἀλλ’ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου, εἶναι τὸ ἄμεσον ὄργανον τοῦ γενικοῦ διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι, ἂν ὑπῆρχεν ὁ νόμος «περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν», ὁ γηραιὸς στρατάρχης δὲν ἤθελεν εἶσθαι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἦτο ὁ ἐκπονητὴς τοῦ σχεδίου καὶ ὁ ἐκτελεστής αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡμεῖς βεβαίως δὲν ἔχομεν οὔτε πολλούς, οὔτε ἕνα τοιοῦτον, καὶ ἂς τὸ λέγομεν, διότι δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου ἡμῶν, ἑπομένως δι’ ἡμᾶς ὁ νόμος, ὅπως ὑπάρχει, ἂς λειτουργεῖ, ἀλλὰ λειτουργῶν πρέπει νὰ λειτουργῇ διὰ πάντας. Ὁ νόμος ἐλειτούργησεν ἄρα ἐπὶ τοῦ προκειμένου, κατ’ ἐμὲ, οὐχὶ ἀκριβῶς. Βεβαίως θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ συνάδελφος κ. Γεωργαντᾶς νὰ μὴ συμφωνήσω πρὸς αὐτὸν ὡς πρὸς τὴν ἰδέαν, ἣν ὑπεστήριξεν, ὅτι, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἔφθασεν ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἀξιωματικὸς εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, εἶναι ἰδιώτης. Κατ’ ἐμὲ, εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικὸς, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξεδόθη Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ τεθῇ ὁ ἀξιωματικὸς εἰς ἀποστρατείαν· ἂν καλῶς ἢ κακῶς προεβιβάσθη, αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς ἄσχετον πρὸς τὸ ζήτημα τῆς μεταθέσεως τούτου εἰς ἀποστρατείαν. Ὁ ἀξιωματικὸς ἔδει νὰ τεθῇ εἰς ἀποστρατείαν ἅμα ἔφθασεν εἰς τὸ ὅριον, τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου διὰ τὸν βαθμόν του καθωρισμένον. Ἔφθασεν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος εἰς τὸ ὅριον, τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου καθωρισμένον, τὴν 7ην Νοεμβρίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ συνεμορφώθη ἐγκαίρως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, ἤτοι ἀφοῦ εἰδοποίησεν αὐτὸν δύο μῆνας πρότερον, καὶ εἶδεν, ὅτι δὲν ἐζήτει τῆς εἰς ἀποστρατείαν μετάθεσίν του, ὤφειλε νὰ προκαλέσῃ τὸ Διάταγμα καὶ νὰ τὸν μεταθέσῃ εἰς ἀποστρατείαν. Τοῦτο μὴ πράξας ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, εὐθύνεται μόνος αὐτός· δὲν ἕπεται ὅμως, ὅτι ὑπέχει εὐθύνας διὰ τὴν παράβασιν ταύτην τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τὸ ἄτομον. Ἀλλ’ ἡ παράβασις αὕτη, κατ’ ἐμὲ, δὲν πρέπει νὰ γίνηται, οὐδὲ εἶναι αὐτὸ τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ πνεῦμα, διότι ἔχει ἀρκετὸν, ὤφειλε μόνον νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ γράμμα. Τί λέγει τὸ γράμμα; Ἅμα φθάσῃ ὁ ἀξιωματικὸς εἰς τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ὡρισμένον ὅριον, πρέπει νὰ τεθῇ αὐτεπαγγέλτως εἰς ἀποστρατείαν, ἐὰν δὲν ἐζήτησε ταύτην πρότερον. Πότε ἐτέθη ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἀξιωματικός: Μετὰ ἐννέα ἡμέρας. Ἄλλος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς σήμερον τὸν μετέθεσε μετὰ 9 ἡμέρας, θὰ τὸν μεταθέσῃ μετὰ 9 μῆνας, καὶ ἄλλος μετὰ ἔτη ἴσως. Τότε εἶναι περιττὸν νὰ ψηφίζωμεν νόμους καὶ νὰ βασανιζώμεθα, καθήμενοι πέραν τοῦ μεσονυκτίου ἐνταῦθα, ἵνα τοὺς καταπατῶμεν κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, εἶνε καθαρόν...

§46ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν δὲν μετετίθετο εἰς ἀποστρατείαν, ἤθελεν ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ ὁ ἀξιωματικὸς ἴσως εἰς τὸ στράτευμα, νὰ ἀποκτᾷ δικαιώματα; Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ στρατιώτου. Δὲν εἶναι στρατιώτης κατὰ νόμον· παρελείφθη ὁ τύπος, ἀλλὰ δὲν ἔχει πλέον τὰ δικαιώματά του.

§47ΚΟΡΠΑΣ. Αὕτη, κύριε συνάδελφε, εἶναι ἡ ἀτομική μου γνώμη, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, καὶ διὰ τοῦτο ἐνθυμοῦμαι καὶ τὴν προηγουμένην παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος κ. Μίληση, ὅστις ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν πρὸ μικροῦ ἀγορεύοντα κύριον Γεωργαντᾶν νὰ πληροφορηθῇ, ἂν αὐτοδικαίως ἢ αὐτεπαγγέλτως ὁ Ντάης ἐτέθη εἰς ἀποστρατείαν. Δὲν ὑπάρχει βεβαίως ἐν τῷ νόμῳ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν ἡ λέξις αὐτοδικαίως, καὶ εἰς τοῦτο ἔσφαλεν ὁ φίλος μου κ. Μίλησης, ἀλλ’ ὑπάρχει ἡ λέξις αὐτεπαγγέλτως, ἤτοι ὁ ἀξιωματικὸς, καίπερ φθάσας εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, τὸ ἀνταποκρινόμενον εἰς τὸν ὁποῖον κέκτηται βαθμὸν, δὲν δύναται νὰ λάβῃ τὸν πῖλόν του καὶ νὰ ἀπέλθῃ ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, εἰμὴ ἀφοῦ ἐκδοθῇ τὸ περὶ ἀποστρατείας αὐτοῦ Β. Διάταγμα, ἐκτὸς βεβαίως πάντοτε τῆς περιστάσεως, καθ’ ἣν ὁ ἀξιωματικὸς συνεμορφώθη πρὸς τὴν πρόσκλησιν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἐξῃτήσατο ἐντὸς τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου τεταγμένης προθεσμίας τῶν δύο μηνῶν, τὴν ἀποστρατείαν αὐτοῦ. Καὶ τὸ πνεῦμα λοιπὸν καὶ τὸ γράμμα τοῦ νόμου εἶναι, νὰ τεθῇ ὁ ἀξιωματικὸς εἰς ἀποστρατείαν, ἅμα φθάσῃ εἰς τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου καθωρισμένον ὅριον, διότι ἐὰν βραδύνῃ ὀλίγας ἡμέρας, διατί νὰ μὴ βραδύνῃ ἐπὶ πολλὰς, ἢ καὶ ἐπὶ ἔτος καὶ πλέον;...

§48ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὴν 1ην Νοεμβρίου ὑπεβλήθη εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα τὸν Βασιλέα ἡ αἴτησις ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν.

§49ΚΟΡΠΑΣ. Ἐγὼ εἶπον, κύριε συνάδελφε, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς διετέλει μὲν ἐν ἐνεργείᾳ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξεδόθη τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα τῆς ἀποστρατεύσεως αὐτοῦ, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ γίνηται ἐγκαίρως πᾶσα ἡ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ἐργασία.

§50ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως.

§51ΚΟΡΠΑΣ. Ταῦτα, Κύριοι, ἦσαν τὰ δύο ζητήματα, ἅτινα ἠγέρθησαν ἐκ τῆς ὑπὸ συζήτησιν ἐπερωτήσεως. Τὸ πρῶτον ἦτο τὸ ζήτημα τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἀξιωματικοῦ, ὅστις προβιβασμὸς, κατ’ ἐμὲ, δὲν ἐγένετο συμφώνως τῷ νόμῳ. Τὸ δεύτερον ἦτο τὸ ζήτημα τῆς μεταθέσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου εἰς ἀποστρατείαν, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο διαφωνῶ, ὡς εἶπον, πρὸς τὸν προαγορεύσαντα συνάδελφον ὡς πρὸς τὴν κατάστασιν μόνον, εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ ὁ ἀξιωματικὸς ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἔληξε τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας αὐτοῦ, μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐτέθη εἰς ἀποστρατείαν, καθ’ ἃς ἡμέρας, φρονῶ, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἦτο ἐν ἐνεργείᾳ. Κατὰ τὰ λοιπὰ συμφωνῶ πρὸς αὐτόν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐτήρησε καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν νόμου, ὃν ὁ ἴδιος εἰσηγήσατο εἰς τὴν Βουλήν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν δύο ἐκθέσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ μία ἀφορᾷ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς ἄνευ δικαιολογητικῶν γενομένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δαπάνης ἐκ δραχμῶν 12,500 εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1885, ἡ ἑτέρα εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 200–201).

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§54ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ ἀπορῆτε, Κύριοι, ἐὰν ἐπὶ ζητήματος τοιούτου λαμβάνω τὸν λόγον. Καὶ τὰ πραγματικὰ γεγονότα καὶ αἱ σχετικαὶ διατάξεις τῆς νομοθεσίας ἡμῶν μετὰ τοσαύτης εὐκρινείας ἐξετέθησαν καὶ παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, καὶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὥστε εὐκόλως δύναταί τις, καίτοι μὴ στρατιωτικός, νὰ φέρῃ κρίσιν ἐπ’ αὐτοῦ. Τὰ πραγματικὰ γεγονότα εἶναι τὰ ἑξῆς· ὁ Μοίραρχος Ντάης, περὶ οὗ πρόκειται, συνεπλήρου τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας πρὸς ἀποστράτευσιν τῇ 7ῃ Νοεμβρίου 1887· ἀντὶ νὰ τεθῇ, ὅπως ὁρίζει ὁ νόμος περὶ ὁρίου ἡλικίας, τὴν ἐπιοῦσαν εἰς ἀποστράτευσιν, τίθεται τῇ 16ῃ Νοεμβρίου, ἀφοῦ τῇ 15ῃ τοῦ ἰδίου μηνὸς, δηλ. μίαν ἡμέραν προηγουμένως, προεβιβάσθη ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Μοιράρχου εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ταγματάρχου. Αὐτὰ εἶναι τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Προέκυψαν ἐκ τῶν γεγονότων τούτων εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν δύο παραβάσεις· πρώτη παράβασις ἡ τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας, δευτέρα παράβασις ἡ τοῦ νόμου περὶ προβιβασμοῦ διὰ τοῦ σχετικοῦ Β. Διατάγματος. Κατὰ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, ἡ παράβασις τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἐπιοῦσαν τῆς 7ης Νοεμβρίου, ὅτε συνεπλήρου τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ὁ ἐν λόγῳ Μοίραρχος, δὲν προέβη εἰς τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος περὶ ἀποστρατεύσεως. Εἰς τοῦτο ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὰ ἑξῆς, καθόσον τοὐλάχιστον ἐγὼ ἀντελήφθην, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπὸ μέρους του παράβασις τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας, διότι ἔτυχε νὰ ἐξαντληθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὅπως ἐντὸς δύο μηνῶν πρὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας ὑποβάλῃ τὴν αἴτησίν του περὶ ἀποστρατεύσεως, καὶ μόνον μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῶν δύο μηνῶν ἠδύνατο νὰ ἀρχίσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως τὸν θέσῃ εἰς ἀποστράτευσιν. Εἶπε δὲ, ὅτι βεβαίως ἀπὸ τῆς 7 Νοεμβρίου μέχρι τῆς 16 Νοεμβρίου, ὅτε ἐξεδόθη καὶ ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα περὶ ἀποστρατεύσεως, ἐμεσολάβησεν ἓν χρονικὸν διάστημα, ἀλλὰ τοῦτο δικαιολογεῖται ἐκ τῶν ἀναγκαίων πράξεων, εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος τῆς ἀποστρατεύσεως. Ἡ συζήτησις οὕτω πως ἐγένετο, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀποστρατεύσεως ἐξ ἐπαγγέλματος ἐνεργηθείσης, συμφώνως μὲ τὴν βʹ § τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν. (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξαντληθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀξιωματικοῦ, διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν λαμβάνει δὲ ποσῶς ὑπ’ ὄψει τὴν ῥήτραν τῆς βʹ §, καθ’ ἣν «ἅμα φθάσῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας..... κτλ.» Ἀλλ’ ὁπωςδήποτε ἡ συζήτησις ἐγένετο μέχρι τοῦδε, ὡς ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἀποστρατεύσεως, αὐτεπαγγέλτως γενομένης ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Τὸ Διάταγμα ὁρίζει ῥητῶς. (Ἀναγινώσκει).... Ἀποδεικνύεται λοιπὸν ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ ἀποστράτευσις ἔλαβε χώραν ὄχι αὐτεπαγγέλτως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ τῇ αἰτήσει αὐτοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἑπομένως ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν προβάλλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ παρεμπεσὸν ἀπὸ τῆς ἡμέρας, ἀφ’ ἧς ὁ Ντάης συνεπλήρωσε τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας του μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐκδόσεως τοῦ Β. Διατάγματος περὶ τῆς ἀποστρατεύσεως, εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμος· εἶχεν ἀνάγκην τοῦ δικαιολογήματος ἐκείνου, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ καὶ τὸν μίαν ἡμέραν πρότερον ἐπελθόντα προβιβασμὸν τοῦ ἐν λόγῳ κατόπιν ἀποστρατευθέντος ἀξιωματικοῦ· ἀλλ’ εἶναι ἀβάσιμον, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἀποστρατεύσεως συνεπείᾳ αἰτήσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ ὄχι αὐτεπαγγέλτως ἐνεργουμένης ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· εἶναι μία ἀνακρίβεια, τὴν ὁποίαν ἀμέσως σημειῶ.

§55ΜΙΛΗΣΗΣ. Πότε ὑπεβλήθη ἡ αἴτησις;

§56ΡΑΛΛΗΣ. Αἰτήσεις βλέπω πολλάς. Εὑρίσκω ἐν πρώτοις δύο ἐντὸς τῶν ἐγγράφων, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι ὑπάρχει καὶ τρίτη τις, προγενεστέρα· ἰδοὺ διατὶ ὑποθέτω τοῦτο. Βλέπω μίαν ἔκθεσιν τῆς 17 Ὀκτωβρίου 1887, ἐν τῇ ὁποίᾳ φαίνεται ἐπιδοθεῖσα ἐν Μεσολογγίῳ αἴτησις παρὰ τοῦ Μοιράρχου Ἰωάννου Ντάη πρὸς τὸ Βʹ Ἀρχηγεῖον τοῦ στρατοῦ, ἀναμφισβήτητος δὲ εἶναι ἡ χρονολογία αὕτη, διότι ἐπισημειωτικῶς εὑρίσκω μίαν παραπεμπτικὴν διαταγὴν τοῦ Βʹ Ἀρχηγείου τοῦ στρατοῦ τῆς 20 Ὀκτωβρίου 1887, ἀλλ’ ἐν αὐτῇ τῇ αἰτήσει μνημονεύεται μία προηγουμένη αἴτησις, ἐπὶ τῆς ὁποίας φαίνεται νὰ ἐξεδόθη μία διαταγή, ὑπ’ ἀριθ. 60965, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἡ ἐπισημειωτικὴ διαταγὴ τοῦ Βʹ Ἀρχηγείου τοῦ στρατοῦ, ἡ ὁποία χρονολογεῖται ἀπὸ 20 Ὀκτωβρίου 1837 λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὑποβάλλομεν εὐπειθῶς τὴν ἔναντι τοῦ παρ’ ἡμῖν Μοιράρχου Ντάη Ἰωάννου, λαμβάνοντες τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι πράττομεν τοῦτο, κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 60965 ἐ. ἔ. ἐπισημειωτικῆς διαταγῆς, τῇ ἐπιμόνῳ αἰτήσει τοῦ ἀναφερομένου, ἂν καὶ δεόντως ἐπεξηγήσαμεν τὴν εἰρημένην διαταγὴν τούτῳ περὶ τοῦ ἀδυνάτου τοῦ προβιβασμοῦ του, ἵνα μὴ ἀποδείξωμεν ἀποστροφήν, τῆς αἰτήσεώς του ταύτης οὔσης τελευταίας ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ, ἐξ οὗ ἐξέρχεται προσεχέστατα. Σ. ΚΑΡΑΪΣΚΑ-

ΚΗΣ».

§57Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ποίαν ἡμερομηνίαν φέρει;

§58ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ μὲν ἀναφορὰ φέρει χρονολογίαν 17 Ὀκτωβρίου, ἡ δὲ διαταγὴ 20 Ὀκτωβρίου 1887. Περίεργον εἶναι, ὅτι, ἐνῷ ταῦτα λέγει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Βʹ Ἀρχηγείου τοῦ στρατοῦ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸ ὀλίγου ἐμνημόνευσε, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ὑπῆρχον ὅλα τὰ τυπικῶς ἀναγκαῖα διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ ἐν λόγῳ Μοιράρχου, μιᾶς ἐκθέσεως, ἡ ἔκθεσις δὲ αὕτη φέρει χρονολογίαν 3 Ὀκτωβρίου 1887, δηλ. ἡ ἔκθεσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη τὸ Διάταγμα περὶ προαγωγῆς τοῦ ἐν λόγῳ Μοιράρχου, φέρει χρονολογίαν προγενεστέραν τῆς διαταγῆς τῆς ἐπισημειωτικῆς τοῦ Βʹ Ἀρχηγείου, καθ’ ἣν κρίνεται αὐτὸς ἐντελῶς ἀνίκανος, καὶ ἀδύνατος ὁ προβιβασμός του. (Ἀναγινώσκει).... Αὐτὴ λοιπὸν ἡ δῆθεν ἔκθεσις, ἐφ’ ἧς ἐστηρίχθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως θεωρήσῃ ὡς συμπληρωθέντα τὰ προσόντα καὶ τὰ τυπικῶς ἀναγκαῖα διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ Μοιράρχου, φέρει χρονολογίαν 3 Ὀκτωβρίου 1887, ἀπέναντι δ’ αὐτῆς, τῆς δῆθεν ἐκθέσεως, ἔχομεν τὴν ἄλλην ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα πρὸ ὀλίγου, ἀλλὰ τὴν ἐπαναλαμβάνω διὰ περισσοτέραν εὐκρίνειαν (ἀναγινώσκει): «Ὑποβάλλομεν εὐπειθῶς τὴν ἔναντι τοῦ παρ’ ἡμῖν Μοιράρχου Ντάη Ἰωάννου, λαμβάνοντες τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι πράττομεν τοῦτο κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 60965 ἐ. ἔ. ἐπισημειωτικῆς διαταγῆς τῇ ἐπιμόνῳ αἰτήσει τοῦ ἀναφερομένου, ἂν καὶ δεόντως ἐπεξηγήσαμεν τὴν εἰρημένην διαταγὴν τούτῳ περὶ τοῦ ἀδυνάτου τοῦ προβιβασμοῦ του, ἵνα μὴ ἀποδείξωμεν ἀποστροφήν, τῆς αἰτήσεώς του ταύτης οὔσης τελευταίας ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ, ἐξ οὗ προσεχῶς ἐξέρχεται. Σ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ.» Τώρα τὸ Διάταγμα φέρει χρονολογίαν, ὡς γνωρίζετε, 16 Νοεμβρίου, καὶ λογικῶς ἠδύνατό τις νὰ θεωρήσῃ, ὅτι ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει ἡ ἔκθεσις τοὐλάχιστον τῆς 20 Ὀκτωβρίου, παραδόξως ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐστήριξε τὸ Διάταγμα αὐτὸ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς 3 Ὀκτωβρίου, καὶ διὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς 3 Ὀκτωβρίου ἐθεώρησεν, ὅτι τυπικῶς συνεπληρώθησαν οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἀπαιτεῖ ὁ νόμος καὶ τὸ Διάταγμα τὸ ἐκτελεστικὸν περὶ τοῦ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι καὶ τοῦτο ἠδύνατο νὰ πράξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἠδύνατο ὅμως νὰ τὸ πράξῃ καθόσον ἡ ἔκθεσις αὕτη, ἡ δῆθεν ἔκθεσις, ἡ ὁποία εἶναι σύστασις, ὡς συνήθως γίνονται τοιαῦται ἐπὶ ἀναφορᾷ, διὰ τῶν ὁποίων ζητεῖται συνδρομὴ περί τινος, ἠδύνατο, λέγω, νὰ τὸ πράξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νὰ στηρίξῃ τὸ Διάταγμα τοῦ προβιβασμοῦ ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν εἶχεν ἀποφανθῆ ἤδη περὶ τοῦ, ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δῆθεν ἐκθέσεως ἦτο ἐφικτὸς ὁ προβιβασμὸς τοῦ ἐν λόγῳ Μοιράρχου, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι εἶχεν ἀποφανθῆ περὶ τούτου. Ἰδοὺ δὲ πῶς τὸ ἐξηγῶ· διότι εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς 17 Ὀκτωβρίου, ἐφ’ ἧς ἐπισημειωτικῶς ὑπάρχει ἡ διαταγὴ τοῦ Βʹ Ἀρχηγείου τοῦ στρατοῦ, τὴν ὁποίαν δὶς ἀνέγνωσα ὑμῖν, ἀναφέρεται μία διαταγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὴν διαταγὴν αὐτὴν τὴν ἀναφέρει ἐπίσης ἡ διαταγὴ τοῦ Βʹ Ἀρχηγείου, δι’ ἧς ἀπεῤῥίφθη ἡ αἴτησις τοῦ ἐν λόγῳ Μοιράρχου, ἐξαιτουμένου τὸν προβιβασμόν του· τότε ἐξετίμησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὴν αἴτησιν ἐκείνην καὶ τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην, καὶ εὗρε δι’ οἱουσδήποτε λόγους, εἴτε διότι δὲν εἶχε τὰ προσόντα, εἴτε διότι δὲν τῷ ἐπετρέπετο ἐκ τῆς ἡλικίας, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ προαχθῇ. Τῆς διαταγῆς ταύτης ὁ ἐν λόγῳ Μοίραρχος ἐξαιτεῖται τὴν ἀναψηλάφισιν διὰ τῆς ἀπὸ 17 Ὀκτωβρίου 1887 αἰτήσεώς του, κατορθώνει δὲ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀναψηλάφισιν, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν κατόπιν ἐκδοθέντων Διαταγμάτων· τόσῳ δὲ τελείως ἔλαβε χώραν ἡ ἀναψηλάφισις, ὥστε ἀκριβῶς ἐκεῖναι αἱ ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐθεωρήθησαν ἀρχικῶς ὡς ἐπαρκεῖς, διὰ νὰ δικαιολογήσωσι τὴν προαγωγήν του, θεωροῦνται κατόπιν ὡς ἐπαρκέσταται καὶ ὡς συμπληροῦσαι τοὺς τυπικοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἠδύνατο νὰ λάβῃ χώραν ἡ προαγωγή του. Τὸ ζήτημα καὶ ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ἔφθασε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν προαγωγὴν τοῦ ἐν λόγῳ Μοιράρχου, ἀληθῶς δύνανται νὰ θεωρηθῶσι σκανδαλώδη, ὄχι μόνον διὰ τὰ προηγούμενα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐξέθηκα ὑμῖν, προκύπτοντα ἐξ αὐτοῦ τοῦ φακέλλου, τὸν ὁποῖον προσήγαγεν ἀτελῆ ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, διότι ἐν αὐτῷ δὲν εὑρίσκεται ἡ διαταγὴ ἐκείνη, δι’ ἧς ἀπεῤῥίφθη ἡ πρώτη αἴτησις τοῦ Ντάη περὶ ἀποστρατεύσεως, ὁ τρόπος, λέγω, δι’ οὗ ἔφθασε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν ἀποστράτευσιν καὶ τὸν προβιβασμόν του, ἀποβαίνει σκανδαλωδέστατος, ἐν ᾗ περιπτώσει λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει ὅλα, ὅσα ἐξετέθησαν πρὸ ὀλίγου παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἀξιωματικῶν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ προαγωγῆς κατ’ ἐκλογήν, ὅτι, ὅταν πρόκηται περὶ τοιαύτης τινὸς προαγωγῆς, ἐννοεῖται ὅτι πρέπει νὰ ἀποφανθῶσιν οἱ ἁρμόδιοι, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τέλους, διὰ τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ, τηρεῖ τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων, ὅτι ὁ προβιβαζόμενος κέκτηται πάντα τὰ προσόντα πρὸς τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴν καὶ κατὰ προτίμησιν τῶν συναδέλφων του, ἐχόντων ἴσα πρὸς αὐτὸν δικαιώματα. Τώρα, πῶς συμβιβάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὴν μόνην ἀληθῆ θεωρίαν περὶ τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς, τὴν ὁποίαν ἐξέθηκαν μὲν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἐπανέλαβον δὲ ἐγώ, μὲ αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν; (Ἀναγινώσκει) Πολὺ φοβοῦμαι, ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει τοιαύτης ἐκθέσεως προκάτοχος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε προβῆ καὶ εἰς προαγωγὴν καὶ ἀπονομὴν συντάξεως ἀνωτέρου βαθμοῦ, ὅτι θὰ εἴχομεν τὰ σκηνὰς, τὰς ὁποίας εἴχομεν ἐπὶ τῆς προαγωγῆς τοῦ Τερτίπη. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, à cheval ἐπὶ τῶν νόμων, θὰ διεῤῥήγνυε τὰ ἱμάτια διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν στρατιωτικῶν νόμων, ὧν ὑπῆρξεν εἰσηγητὴς, καὶ θὰ προέβαινε διὰ Διατάγματος εἰς τὴν ἀκύρωσιν Διατάγματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς ἄκυρον, διότι βεβαίως ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ ἄλλου τινὸς, εἰμὴ περὶ βοηθείας, διδομένης εἰς φίλον, εἰς οἰκεῖον, ἢ καὶ συγγενῆ, κατὰ παράβασιν παντὸς στρατιωτικοῦ νόμου, κατὰ παράβασιν τῶν καθηκόντων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν οὕτω πως ἑρμηνεύωνται, κατὰ τὰ ἑκάστοτε συμφέροντα τῶν φίλων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, οἱ στρατιωτικοὶ νόμοι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ οἱαδήποτε τάξις ἐν αὐτῷ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσῃ τις, ὅτι θὰ ἐμφορῶνται οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκ τῆς ἀναγκαίας εἰς αὐτοὺς ἀξιοπρεπείας καὶ ὅτι δὲν θὰ γίνωνται πλέον ὄργανα τυφλὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ ἐπιτύχωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπέτυχεν ὁ Ντάης, καίπερ μὴ δικαιούμενος ἐκ τοῦ νόμου νὰ τὸ ἐπιτύχῃ, δηλαδὴ νὰ λάβῃ προαγωγὴν καθ’ ὃν χρόνον εἶχεν ἤδη συμπληρώσει τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ ὤφειλε νὰ ἀποστρατευθῇ, καὶ νὰ λάβῃ προαγωγὴν κατ’ ἐκλογὴν, καίπερ μὴ κεκτημένος τὰ προσόντα, τὰ ἀναγκαῖα πρὸς τὸν κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμόν;

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλ’ οὐδὲ πρὸς τὸν κατὰ σειρὰν προβιβασμόν.

§60ΡΑΛΛΗΣ. Σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι τὸ Β. Διάταγμα, δι’ οὗ προήχθη, ἢ μᾶλλον τὰ Βασιλικὰ Διατάγματα, δι’ ὧν ἀφ’ ἑνὸς προήχθη εἰς Ταγματάρχην ὁ ἐν λόγῳ Μοίραρχος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐτέθη εἰς ἀποστράτευσιν, φέρουσι χρονολογίαν 16 Νοεμβρίου 1887, καὶ ἀναφέρονται εἴς τινα ἔκθεσιν, διότι καὶ αὐτὰ πρέπει νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει, διὰ νὰ ἐννοήσῃ μέχρι τίνος σημείου προβαίνει ἡ τόλμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὴν παράβασιν παντὸς νόμου, ὅταν πρόκηται νὰ ἱκανοποιήσῃ φίλους καὶ οἰκείους. Ἡ αἴτησις, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ κάμῃ τὰς προτάσεις εἰς τὸν Βασιλέα, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατόπιν διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Διατάγματα καὶ φέρουσι χρονολογίαν 15 καὶ 16 Νοεμβρίου, κατὰ τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὸν Βασιλέα, ἡ αἴτησις αὕτη τοῦ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοῦ φέρει χρονολογίαν «ὑπὸ χθεσινὴν ἡμερομηνίαν»· διὰ νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ ἔκθεσις, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ὑπέβαλε τὰς προτάσεις τῶν Διαταγμάτων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ συμβουλευθῶμεν τὰς χρονολογίας τῶν ἐκθέσεών του· ἡ ἔκθεσίς του χρονολογεῖται ἀπὸ 4 Νοεμβρίου, ἑπομένως ἡ «ὑπὸ χθεσινὴν χρονολογίαν» αἴτησις πρέπει νὰ ᾖναι τῆς 3 Νοεμβρίου. (Ἀναγινώσκει). Δὲν ὑπήγετο, βλέπετε, πλέον αὐτὸς εἰς τὸ Βʹ Ἀρχηγεῖον τοῦ στρατοῦ, αὐτὸς εἶχε λάβει ἄδειαν καὶ διέμενεν ἐν Ἀθήναις, καὶ διὰ τοῦτο ἀναφέρεται ἱεραρχικῶς, ὄχι πλέον εἰς τὸ Βʹ Ἀρχηγεῖον τοῦ στρατοῦ, εἰς ὃ ἀνῆκε πρὶν λάβῃ ἄδειαν, ἀλλὰ πρὸς τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν, καὶ διὰ τῆς αἰτήσεώς του τῇ 3 Νοεμβρίου 1887 λέγει: (Ἀναγινώσκει). Τώρα βεβαίως ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἀρχηγείου περὶ προαγωγῆς του καὶ περὶ ἀποστρατεύσεως ἔπρεπε νὰ ᾖναι μεταγενεστέρα τῆς αἰτήσεως ταύτης, ἐν τούτοις ἡ ἔκθεσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι τῆς 3 Ὀκτωβρίου 1887, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε πάντες. Σᾶς εἶπεν, ὅτι ὑπῆρχεν ἔκθεσις εἰς τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγήν, καὶ ἡ ἔκθεσις αὕτη ἦτο τῆς 3 Ὀκτωβρίου 1887, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς προεκλήθη τὸ Διάταγμα τῆς 15 Νοεμβρίου 1887· ἀλλὰ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι τὸ Διάταγμα τῆς 15 Νοεμβρίου 1887, ὡς καὶ τὸ Διάταγμα τῆς 16 Νοεμβρίου 1887, δηλαδὴ τὸ Διάταγμα περὶ προαγωγῆς τοῦ ἐν λόγῳ Μοιράρχου καὶ περὶ ἀποστρατεύσεως αὐτοῦ, στηρίζονται ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῆς 3 Νοεμβρίου 1887, ἐνῷ δὲ ἐπ’ αὐτῆς τῆς αἰτήσεως στηρίζεται τὸ Διάταγμα, ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς λέγει, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις, ὑπῆρχον ὅλα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα πρὸς προαγωγὴν τοῦ ἐν λόγῳ Μοιράρχου· διατί; διότι ὑπῆρχεν ἡ ἔκθεσις τῆς 3 Νοεμβρίου 1887· λησμονεῖ ὅμως, ὅτι ἁρμόδιον νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἱκανότητος αὐτοῦ εἰς τὸν κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸν δὲν ἦτο πλέον τὸ Βʹ Ἀρχηγεῖον στρατοῦ, διότι δὲν ἀνῆκε πλέον εἰς αὐτὸ, ἀλλὰ τὸ Φρουραρχεῖον τῶν Ἀθηνῶν.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο ἐν ἀδείᾳ ἐδῶ.

§62ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἂν νομίζητε, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι μεταξὺ τῶν δύο ἐκθέσεων παρενέπεσεν ἡ ἑτέρα τοῦ ἐν λόγῳ Μοιράρχου, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει ν’ ἀναψηλαφισθῇ ἡ δευτέρα ἀπόφασις.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγει ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῷ εἶπεν, ὅτι δὲν παραδέχεται τὴν αἴτησίν του, ζητεῖ δὲ ν’ ἀναψηλαφισθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου.

§64ΡΑΛΛΗΣ. Δικαιολογεῖται διότι τολμᾷ, ἐναντίον διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἀποῤῥίπτεται αἴτησις περὶ προαγωγῆς.... Καὶ ὅμως τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον ἐθεώρει ἀδύνατον τὸν προβιβασμὸν, θεωρεῖ αὐτὸν λίαν δυνατὸν, λαμβάνει δὲ ὑπ’ ὄψει δῆθεν ἔκθεσιν, καὶ προβαίνει εἰς τὸν κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸν ἀξιωματικοῦ, ὁποῖος ἔχει φέρει προσηκόντως τὴν αἴτησιν καὶ τὰς ἐκθέσεις, ὅτι πρόκειται μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ν’ ἀποστρατευθῇ, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ τρόφιμα ηὔξησαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καλὸν εἶναι νὰ τὸν προβιβάσῃ. Δὲν εἶναι μῦθος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγω. Ἰδοὺ τί λέγει. (Ἀναγινώσκει). Ἐπί τῇ βάσει τοιούτων ἐκθέσεων δὲν ὑπάρχει τις, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ δικαιοῦται νὰ εἴπῃ, ὅτι μετ’ ὀλιγωτέρας αὐθαιρεσίας, προκειμένου περὶ στρατιωτικῶν πραγμάτων, πρέπει νὰ προβαίνῃ ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Δύναται νὰ προάγῃ Οἰκονομικοὺς Ἐπιθεωρητὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τῷ ἐχρησίμευσαν διὰ τὴν ἰδιαιτέραν του ὑπηρεσίαν, δύναται νὰ διορίζῃ τοὺς θυρωρούς του Νομάρχας καὶ ὅ,τι ἄλλο, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ τοῦ στρατοῦ, περὶ νόμου, ὃν αὐτὸς οὗτος εἰσήγαγε, πρέπει μετ’ ὀλιγωτέρας αὐθαιρεσίας νὰ προβαίνῃ. Νὰ μὴ παραβαίνῃ πάντα νόμον χάριν θεραπείας τῶν οἰκογενειακῶν ἀναγκῶν φίλων του ἢ συγγενῶν. Καὶ ἐνταῦθα πρέπει τις νὰ φιλοσοφήσῃ. Ὅταν δίδῃ εἰς τοιαύτας στενὰς διατάξεις, ὡς εἶναι οἱ στρατιωτικοὶ νόμοι, τοιαύτην ἑρμηνείαν, καὶ προτιμᾷ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παραγνωρίζουσι τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ γίνονται τυφλὰ ὄργανα, θρασύτερος θὰ ἦναι ὅταν πρόκηται περὶ παραβάσεων ἀπέναντι ἰδιωτῶν.

§65ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Αὔριον, κύριε Πρόεδρε, αὔριον.

§66ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητοῦμεν ἀναβολὴν 15 ἡμερῶν.

§67ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀργὰ, κύριε Πρόεδρε’ ζητοῦμεν ἀναβολήν· εἶναι δωδεκάτη ὥρα, μεσονύκτιον.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν παραδεχόμεθα τὴν ἀναβολήν. Ἑπομένως νὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§69ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προὐτάθη ἡ ἀναβολή. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§71ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζητήσαμεν 15 ἡμερῶν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§72Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι συγχύζομεν δύο πράγματα, ἀρκετὰ συγκεκριμένα, τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τῆς σήμερον, καὶ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν ἕνεκα τῶν ἑορτῶν. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συγχυσθῇ ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν ἕνεκα τῶν ἑορτῶν μετὰ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως· διότι τὴν πρότασιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν προσήκει εἰς τὴν μειοψηφίαν, ἀλλ’ εἰς τὴν πλειοψηφίαν, νὰ εἰσαγάγῃ, καὶ κανονίσῃ τὰ τῆς ἀναβολῆς.

§73ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί γίνεται τότε ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Γεροκωστοπούλου;

§74ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περιορίζω τὴν ἔννοιαν τῆς προτάσεώς μου εἰς τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ ἐννοεῖτε, κύριε Μίληση; (Θόρυβος).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κανάρη καὶ Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 94. Ἐκ τούτων 23 εἶπον Ναί, καὶ 71 εἶπον Ὄχι. Ἑπομένως ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη. (Ἐγείρονται πολλοὶ ἑκατέρωθεν, ὅπως ἀναχωρήσωσι).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις.

§78ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὔριον ἔχομεν συνεδρίασιν;

§79ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἔχομεν, ἔχομεν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν.

§81ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ 15 ἡμέρας, ἕνεκα τῶν ἑορτῶν. Ἀλλὰ νὰ καθήσωσιν οἱ κύριοι Βουλευταί· ἵστανται πάντες ὄρθιοι. (Θόρυβος).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ ἐκήρυξα ἤδη τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως. (Θόρυβος).

§83ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν δύνασθε ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Βουλῆς. (Θόρυβος). (Ἐπανέρχονται οἱ Βουλευταὶ εἰς τὰς ἕδρας των).

§84Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἴμεθα ἐν συνεδριάσει, ἢ ὄχι;

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε, τί ἔχετε νὰ εἰπῆτε;

§86ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχομεν πρότασιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς χάριν τῶν ἑορτῶν. Θέλομεν, αὐτὴ ἡ πρότασις νὰ ψηφοφορηθῇ· τὴν ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις ἐγένετο ἀπὸ τὸν κ. Γεροκωστόπουλον, ἀλλ’ ὁ κ. Δηλιγιάννης τὴν ἀπέκρουσε. (Θόρυβος).

§88Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν προέτεινε δύο προτάσεις ἀναμεμιγμένας, μίαν περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως μέχρι τῆς αὔριον, καὶ μίαν περὶ ἀναβολῆς ἕνεκα τῶν ἑορτῶν. Εἶπον, ὅτι ἡ ἀναβολὴ ἕνεκα τῶν ἑορτῶν ἀνῆκεν εἰς τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλ’ ὅτι ἡμεῖς προτείνομεν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Ντάη. Αὕτη ἀπεῤῥίφθη. Ἤδη ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς χάριν τῶν ἑορτῶν. Τί λέγει ἡ Κυβέρνησις;

§89ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις λέγει ὄχι.

§90ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς προτείνομεν, αὔριον νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς.

§91ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριοι, μὴ παίζετε. Νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν. (Θόρυβος).

§92ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κκ. Κρεστενίτου καὶ Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 94. Ἐκ τούτων 24 εἶπον Ναὶ καὶ 70 εἶπον Ὄχι. Ὥστε ἡ πρότασις περὶ διακοπῆς τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς ἐπὶ 15 ἡμέρας ἀπεῤῥίφθη. — Ζητεῖ τις τὸν λόγον.

§95ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Εἶναι καιρὸς νὰ ἀπέλθωμεν.

§96ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἡμεῖς πρὸ ὀλίγου ἠγέρθημεν ν’ ἀναχωρήσωμεν, καὶ σεῖς δὲν μᾶς ἀφήσατε.

§97ΚΑΝΑΡΗΣ. Παίζομεν, κύριε Πρόεδρε; Εἶναι μεσονύκτιον!

§98ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡμεῖς ἀνεχωροῦμεν πρὸ ὀλίγου, καὶ σεῖς μᾶς ἐκρατήσατε.

§99ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρετε ἔνστασιν;

§101ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κκ. Βουλευτῶν).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 75. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12 καὶ 20′ τοῦ μεσονυκτίου.