1888.12.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 38.

Τῆς 15 Δεκεμβρίου 1888.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Κοκκέβη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοι τοῦ χωρίου Τοπόλια τοῦ δήμου Παρνασσίων, περὶ τοὺς 80, παραπονοῦνται κατὰ τοῦ δημάρχου Ἀντωνίου Μαντζαβίνου, ὅτι ἀνέγραψεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ δήμου πίστωσιν δραχμῶν 1500 διὰ μισθοδοσίαν ἰδιαιτέρου ἰατροῦ, ἐνῷ τοιοῦτον ἔχει ἡ κοινότης. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Τζάνες ἔχει τὸν λόγον.

§2ΤΖΑΝΕΣ. Ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν, συναισθανομένη τὴν ἀνάγκην τῆς προαγωγῆς εἰς πρώτην τάξιν τοῦ Τελωνείου, καὶ δι’ ἐμοῦ καὶ δι’ ἀναφορῶν πολλάκις ὑπέβαλε καὶ εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν παροῦσαν παράκλησιν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ, παρέστησε δηλονότι τὴν ἀνάγκην νὰ προαχθῇ τὸ Τελωνεῖον Καλαμῶν εἰς αʹ τάξεως, μετὰ γραφείου διαμετακομίσεως. Ἐσχάτως μάλιστα οἱ ἔμποροι Καλαμῶν συνέταξαν ἀναφοράν, ἢ μᾶλλον ὑπόμνημα, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπέδειξαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπείγουσαν τὴν ἀνάγκην τῆς οὕτω προαγωγῆς τοῦ Τελωνείου. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ὑπέβαλον διὰ τοῦ πρεσβυτέρου ἐμπόρου κ. Θ. Μαρκοπούλου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λαβὼν ὑπ’ ὄψει τὸ ὑπόμνημα, φαίνεται, ὅτι ἐσχημάτισε μίαν γνώμην περὶ τούτου· ὅτε δὲ ἤλθομεν κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον, παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μελετήσῃ σπουδαιότερον τὸ ζήτημα καὶ ν’ ἀποφασίσῃ τέλος πάντων, διότι τὸ ἐμπόριον Καλαμῶν ἐκ τῆς ἐλλείψεως ταύτης ἀπὸ πολλοῦ ὑφίσταται οὐ σμικρὰς ζημίας, ὑφίσταται ἀκόμη καὶ μεγάλας δυσχερείας ὡς πρὸς τὴν ἀπαρακώλυτον λειτουργίαν αὐτοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι ἐσκέφθη ἀποτελεσματικῶς, ἐσχάτως δὲ εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι περιέλαβε τὴν προαγωγὴν τοῦ Τελωνείου Καλαμῶν εἰς τὸν τελωνιακὸν ὀργανισμόν, τὸν ὁποῖον προτίθεται νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἔχω ἐπιστολὴν τοῦ αὐτοῦ πρεσβυτέρου ἐμπόρου, διὰ τοῦ γαμβροῦ του κ. Λεονταρίτου, ὅστις μὲ παρακαλεῖ νὰ ἱκετεύσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ τὸ ταχύτερον τὸν τελωνιακὸν ὀργανισμὸν εἰς ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, ἱκετεύω αὐτὴν μάλιστα, νὰ εἰσαγάγῃ, εἰ δυνατόν, αὔριον τὸν τελωνιακὸν ὀργανισμόν, καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλή, παρακάμπτουσα τὰς δυσχερείας, εἰς τὰς ὁποίας περιῆλθε, συναισθανομένη, ὅτι μετατοπίζεται ἡ εὐθύνη ἐκ μέρους τῶν ἑδωλίων ἐκείνων, (δεικνύει τὴν δεξιὰν) εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα, (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) θὰ θελήσῃ νὰ συζητήσῃ τοὺς ζωτικοὺς τούτους νόμους, ἀφορῶντας εἰς τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ τόπου. Εἶναι, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ζήτημα τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Πελοποννήσου, δηλαδὴ τὸ ἐναπολειπόμενον μέρος τὸ ἀπὸ Μύλων εἰς Καλάμας, τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶναι ἀναγκαιότατον εἰς τὴν προκοπὴν καὶ τὴν πρόοδον τοῦ τόπου. Ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε νόμον, καὶ ὁ νόμος οὗτος δυστυχῶς μένει ἀναγεγραμμένος εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐνῷ ἔδει νὰ ἦναι ἤδη ἐψηφισμένος, διότι κατὰ τὸν νόμον τοῦτον διευκολύνεται ἡ ταχυτέρα κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου....

§3ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Συμφωνοῦμεν νὰ προταχθῶσιν οἱ νόμοι οὗτοι. Παρακαλέσατε τὴν Κυβέρνησιν πρὸς τοῦτο.

§4ΤΖΑΝΕΣ. Παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν, παρακαλῶ ἤδη ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλήν, ἰδίως ὑμᾶς, νὰ συναισθανθῶμεν πάντες, ὅτι ἡ μετατόπισις τῆς εὐθύνης, ὅσῳ καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις ὑποτεθῇ ἔνοχος, ἀπαλλάσσει αὐτήν, καὶ θέλει παραβλάψει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι αἴτιοι τῆς μετατοπίσεως.

§5Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§6ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, καὶ ἄλλοτε ἔσχομεν τὴν τιμήν, καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ ἐγώ, νὰ ἐνοχλήσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν δημοσίᾳ καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν καὶ περατωθῇ ἡ γέφυρα ἐκείνη, διὰ τῆς ὁποίας συγκοινωνεῖ ἡ πόλις τῆς Σπάρτης μὲ τὰ προάστεια αὐτῆς Μισθρᾶν, Παρώρια, Ἅγιον Ἰωάννην καὶ Μαγούλαν, ἐκ τῶν ὁποίων προαστείων προέρχονται ὑπὲρ τὰς 400 ἐργατρίας, αἵτινες διημερεύουσιν εἰς τὴν πόλιν, ἐργαζόμεναι εἰς τὰ ἐκεῖ μεταξουργεῖα, καὶ ἐπιστρέφουσι τὸ ἑσπέρας οἴκοι, ἀναγκαζόμεναι νὰ διέρχωνται δὶς τῆς ἡμέρας τοὺς μεσολαβοῦντας ποταμοὺς, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς, ὁ Κνακίων, εἶναι γεφυρωμένος, ἀλλ’ ἓν τοίχωμα τῆς γεφύρας ἐκείνης κατέπεσε καὶ δυστυχῶς δὲν ἐπεσκευάσθη ἐντελῶς, ὁ δὲ ἕτερος, ὁ Σκοτίας, εἶναι ἐκεῖνος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένοντο ἐπανειλημμένως ἀναφοραὶ τῶν πτωχῶν καὶ ἀγαθωτάτων ἐκείνων ὑπάρξεων, ὅπως κατασκευασθῇ ἡ γέφυρα αὐτοῦ, περὶ ἧς ἡ Κυβέρνησις ὁμολογουμένως ἔλαβε πρόνοιαν καὶ ἔφθασεν εἰς ἓν πέρας, δυστυχῶς ὅμως, ἐνῷ τὸ ἔργον ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν ἐπανειλημμένως, δὲν εὑρέθη ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον, καὶ ὡς εἶμαι θετικῶς πληροφορημένος, ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη ν’ ἀποταθῇ ἀλλαχόσε....

§7ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸ Βέλγιον.

§8ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. .... Διὰ νὰ εὕρῃ τοὺς καταλλήλους ἐπιχειρηματίας, καὶ περατώσῃ τὸ ἔργον τοῦτο· οὐχ ἧττον γινώσκω καλῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ἁρμόδιον Τμῆμα προὐνόησαν νὰ διατάξωσι τὴν κατασκευὴν μιᾶς προσωρινῆς γεφύρας, ἵνα διέρχωνται αἱ ἐργάτριαι ἐκεῖναι κατὰ πᾶσαν πρωΐαν καὶ ἑσπέρας, ἡ δὲ προσωρινὴ αὕτη γέφυρα, νομίζω, ὅτι ἤδη κατασκευάζεται· θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν καὶ διατάξῃ νὰ περατωθῇ ταχέως τὸ προσωρινὸν τοῦτο ἔργον, ὅπως παύσῃ ἡ δυσχέρεια αὕτη μεταξὺ τῶν προαστείων καὶ τῆς πόλεως Σπάρτης. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ἡ αὐτὴ πρόνοια καὶ περὶ τῆς ἐπισκευῆς τοῦ τμήματος τῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ ἑτέρου ποταμοῦ, τοῦ Κνακίωνος. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ ἕτερον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, τοῦ πρὸ ὀλίγον καταβάντος τοῦ βήματος, περὶ τῆς κατηγορίας, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τοῦ δημάρχου Ἀνδρακάκου, ὅστις τυγχάνει προσωπικός τε καὶ πολιτικός μου φίλος. Ὁ Δήμαρχος οὗτος, εἷς τῶν καλλιτέρων οἰκοκυραίων, ὄχι μόνον τοῦ δήμου Μαλευρίου, ἀλλ’ ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας Γυθείου καὶ τῆς Μάνης, κατηγορήθη τῷ ὄντι διὰ τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος· ἀλλὰ διὰ τὴν πρώτην πρᾶξιν, τῆς ἀναιρέσεως τοῦ Εἰρηνοδίκου Ξύδη, ἔνοχος καὶ αὐτουργὸς ἦτο ἄλλος τις, Ἀνδρακάκος καὶ ἐκεῖνος, συγγενὴς τοῦ ἐν λόγῳ Δημάρχου, ὁ ὁποῖος συγγενὴς κατεδιώχθη, παρεπέμφθη ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου καὶ κατεδικάσθη εἰς εἱρκτήν, ἤδη δὲ ἀποτίνει τὴν ποινήν του, ἥτις καὶ ἐγγίζει εἰς τὸ τέρμα αὐτῆς. Ὁ Δήμαρχος κατηγγέλθη μὲν καὶ ἐκεῖνος, ἕνεκα τῶν ἐπικρατούντων ἐκεῖ ἐθίμων καὶ ἀντιπαθειῶν καὶ οἰκογενειακῶν διαιρέσεων, ἀλλὰ πολλοῦ γε καὶ δεῖ νὰ παραμπεμφθῇ καὶ καταδιωχθῇ ὁριστικῶς, διότι ὁ ἄνθρωπος ἦτο ἀθῶος, καὶ ἡ Δικαιοσύνη τὸν ἠθώωσε. Κατηγορήθη καὶ διὰ τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας ἐπίσης ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ δι’ αὐτὰς ταύτας ἠθωώθη, καὶ ἠθωώθη δι’ ἐπανειλημμένων βουλευμάτων· καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἠθωώθη προσωρινῶς, παύσαντος πρὸς καιρὸν τοῦ βουλεύματος τὴν καταδίωξίν του, ἀλλὰ μετὰ τοῦτο δὶς πάλιν κατηγγέλθη καὶ δὶς ἠθωώθη. Πρὸ πόσου δὲ χρόνου νομίζετε, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐκινήθη καὶ πότε ἐγένετο ἡ πρᾶξις; Ἡ πρᾶξις, δι’ ἣν κατηγορήθη καὶ τῆς ὁποίας ἐμνήσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐγένετο ἐν ἔτει 1878· πρὸ 10 ἐτῶν λοιπὸν ἐγένετο ἡ πρᾶξις αὕτη καὶ ἠγέρθη κατηγορία κατὰ τοῦ Δημάρχου, καὶ ὁ Δήμαρχος ἐκεῖνος ἠθωώθη τὸ πρῶτον κατὰ τὸ 1880, κατόπιν νέα ἐγένετο κατ’ αὐτοῦ κατηγορία καὶ πάλιν ἀθωοῦται διὰ νέου βουλεύματος, καὶ πάλιν τρίτη κατηγορία ἐναντίον αὐτοῦ κινεῖται, καὶ πάλιν ἀθωοῦται ὁ Δήμαρχος. Πρόκειται λοιπὸν, καθὼς ἠκούσατε, περὶ μιᾶς πράξεως, ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ δεκαετίας, καὶ περὶ τῆς ὁποίας τρεῖς ἐπανειλημμένως ἐδόθησαν καταγγελίαι, τὸ δὲ Δικαστήριον τρὶς ἐπανειλημμένως ἀποφαίνεται ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τῆς ἀθωότητός του....

§9ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν;

§10ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§11ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πῶς τοῦτο;

§12ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἔπαυσε πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν. Ἠξεύρετε, ὅτι, ὅταν διὰ μίαν πρᾶξιν κατηγορηθῇ τις, τὸ δὲ βούλευμα δὲν ἀθωώσῃ αὐτὸν ὁριστικῶς, ἀλλὰ λέγει, ὅτι παύει πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν, ὑπόκειται εἰς νέαν κατηγορίαν, ἑπομένως πᾶς τις δύναται νὰ τὸν καταγγείλῃ. Λοιπὸν τρὶς κατὰ συνέχειαν κατηγγέλθη ὁ Δήμαρχος ἐκεῖνος, καὶ τρὶς κατὰ συνέχειαν ἠθωώθη· ἐξητάσθησαν σωρεῖαι μαρτύρων, ἐξητάσθησαν ἱερεῖς καὶ γραμματεῖς, ἐξητάσθησαν ὅλοι σχεδὸν τῆς κωμοπόλεως οἱ κάτοικοι, ἐξητάσθησαν καὶ πλεῖστοι ἄλλοι ἐκ τῶν ἄλλων χωρίων, ἴσως καθ’ ἑκατοστύας ὑπολογίζονται οἱ ἐξετασθέντες μάρτυρες, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο τὸ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον. Διατὶ λοιπὸν φέρομεν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου ὑποθέσεις τοιαύτας, ἀπηρχαιωμένας, ὑποβληθείσας εἰς τὴν βάσανον τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ ἀθωωθείσας, ἐξαλειφθείσας δὲ ἤδη διὰ τοῦ χρόνου τῆς μνήμης καὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν δικαστῶν; Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἴδιον, ἕνεκα προσωπικῶν λόγων, ἕνεκα προσωπικῶν ἢ ἐπαρχιακῶν συμφερόντων, νὰ ἀναβιβάζωμεν ἐπὶ τὸ βῆμα τοιαύτας ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν ἄλλων, οἵτινες εἶναι ἀρκετὰ ἀνεξάρτητοι καὶ ἱκανοὶ νὰ τὰς βασανίσωσι καὶ νὰ τὰς δικάσωσιν ἀποχρώντως καὶ δικαίως. Ἐπίσης θέλω μνησθῆ καὶ τοῦ τρίτου ἀντικειμένου, περὶ οὗ ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, περὶ τοῦ λιμένος Γυθείου, περὶ τοῦ ὁποίου ἐκφράζω εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐγκαίρως καὶ λίαν προθύμως ἔλαβε πρόνοιαν διότι μόλις ἡ πόλις Γυθείου καὶ οἱ ἄριστοι αὐτῆς ἐκινήθησαν εἰς μέριμναν περὶ τούτου, καὶ μόλις ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέμνησε δι’ αἰτήσεώς της πρὸς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τὴν ὑπόθεσιν, εὐθὺς τὸ Ὑπουργεῖον συνέστησεν ἐπιτροπὴν ἐκ τριῶν μηχανικῶν, τοῦ κ. Βλάσση, τοῦ κ. Κελενὲκ καὶ τοῦ ἁρμοδίου νομομηχανικοῦ κ. Γράβαρη, οἵτινες, ἐλθόντες εἰς Γύθειον, ἐμελέτησαν τὸ ζήτημα, στηριχθέντες ἐπὶ τῶν ἐμβριθῶν καὶ μακρῶν μελετῶν, τὰς ὁποίας ἕως τότε εἶχε κάμει ὁ νομομηχανικὸς κ. Γράβαρης, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως εἰργάσθη μετὰ πολλῆς ἐμβριθείας καὶ ἐπιμονῆς, ἐξερευνήσας τὸν λιμένα καὶ τὸν βυθὸν, ἐξετάσας τοὺς ἀνέμους καὶ τὰ κύματα, τὰ ὁποῖα προσβάλλουν τὸ ἐσωτερικὸν τοῦ λιμένος, καὶ ἐν γένει προβὰς εἰς μίαν ἐργασίαν καὶ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα αὐτῆς πολλοῦ λόγου ἄξιον. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἁρμοδίως, καὶ εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς ἀκόμη, καθὼς ἐβεβαιώθην ἐν τῷ Τμήματι, εἰς ὃ μετέβην, διὰ νὰ μάθω περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, δὲν ἐλήφθη φροντὶς, ἕνεκα ἀπουσίας τοῦ κ. Κελενὲκ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπιφορτισθῆ νὰ συντάξῃ τὴν ἔκθεσιν καὶ τὸ σχέδιον τοῦ λιμένος ἐκείνου. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι τάχιστα θέλει φιλοτιμηθῆ καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς καὶ τὸ ἁρμόδιον Τμῆμα, νὰ δώσωσι τὴν ἀπαιτουμένην ὤθησιν εἰς μίαν ἐργασίαν, ἡ ὁποία θέλει ἀποφέρει μεγίστους καὶ ἀγλαοτάτους καρποὺς εἰς τὸν τόπον καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον αὐτοῦ, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐργασίαν τὰ χρηματικὰ μέσα ὑπάρχουσι τοποθετημένα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. 350,000 δραχμῶν τὸ λιμενικὸν Ταμεῖον ἔχει καταθέσει εἰς τὴν Τράπεζαν, προωρισμένας διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος τούτου, ὅστις, κατὰ τὸν προχείρως συνταχθέντα προϋπολογισμὸν, θέλει ἀπαιτήσει δαπάνην περὶ τὰς 800 χιλιάδας δραχμῶν, ἴσως δὲ καὶ μέχρι τοῦ ἑκατομμυρίου, διότι πρόκειται, ἐκτὸς τῆς κατασκευῆς τοῦ κυματοθραύστου, ὁ ὁποῖος θέλει μορφώσει τὸν λιμένα τέλειον, καὶ θέλει τὸν ἀπαλλάξει ἀπὸ τὴν ὁρμὴν τῶν κυμάτων, τὴν δὲ γραμμὴν τῆς ὡραίας ἐκείνης προκυμαίας θέλει καταστήσει χρήσιμον ἐντελῶς, ἐκτὸς λέγω τοῦ κυματοθραύστου τούτου, θέλει ἑνωθῆ μετὰ τῆς ξηρᾶς καὶ ἡ Κρανάη νῆσος, ἡ ὁποία παράκειται εἰς τὴν ξηρὰν, διὰ δὲ τῆς ἑνώσεως ταύτης θέλουσι σχηματισθῆ δύο παράλληλοι λιμένες ἐν τῷ ὅρμῳ τοῦ Γυθείου, οἵτινες ὄντως θέλουσιν ὑπηρετήσει σπουδαίως τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου ἐν γένει.

§13ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐπανειλημμέναι ἀναφοραὶ κατοίκων τοῦ δήμου Σπάρτης καὶ συστάσεις ἀκόμη τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἐλήφθησαν ἐγκαίρως ὑπ’ ὄψει ὑπὸ τὴν δέουσαν σπουδαιότητα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, χωρὶς νὰ θέλω νὰ προσθέσω τι εἰς ὅσα οἱ προλαλήσαντες εἶπον, οὐδὲ ἐξ ἐμαυτοῦ νὰ ἐπαγάγω πολλὰ ἐπιχειρήματα πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς ὑποθέσεως, διότι θὰ ἀφήσω νὰ λαλήσουν αὐτοὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, οἱ ἔχοντες ἀνάγκην τῶν ἔργων, περὶ ὧν πρόκειται. Ἐκ τῆς συνηθείας τῆς μὴ κατατριβῆς δῆθεν χρόνου δὲν ἀναγινώσκονται πάντοτε αἱ ἀναφοραὶ, αἱ πρὸς τὴν Βουλὴν ὑποβαλλόμενοι, οὐδὲ λαμβάνει γνῶσιν ἡ Βουλὴ τοῦ περιεχομένου αὐτῶν. Πρὸ ἡμερῶν ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τῶν ἐργατίδων Σπάρτης, δι’ ἧς παρεκάλουν νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ συντέλεσις γεφύρας καὶ ἡ κατασκευὴ τοιχείου ἐπὶ ποταμίων παρακειμένων εἰς τὴν Σπάρτην. Τῆς ἀναφορᾶς ταύτης δὲν ἔλαβον γνῶσιν, καθὼς ἴσως καὶ οἱ συνάδελφοί μου. Ἔλαβον χθὲς ἐπιστολὴν, χρονολογουμένην ἀπὸ 3 Δεκεμβρίου, ἡ ὁποία, ἀπορῶ διατί, βραδέως περιῆλθεν εἰς χεῖράς μου. Δι’ αὐτῆς μοὶ ἀνατίθεται εἰδικὴ ἐντολὴ, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω χρῆσιν αὐτῆς. Δὲν διατυπῶ ἐπερώτησιν, θεωρῶν αὐτὴν περιττὴν, ἀφοῦ αὗται δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει. Ἄλλως τὸ περιεχόμενον αὐτῆς σαφῶς ἐνδεικνύει περὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν μερῶν ἐκείνων, καὶ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐνέργειαν τῶν δεόντων. Ἡ ἐπιστολὴ ἀναφέρεται πρὸς ἐμὲ ἀτομικῶς, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀναγνώσω αὐτὴν, ὡς ἔχει, θεωρῶν τοῦτο ὡς ὑποχρέωσιν ἐκπληρώσεως εἰδικῆς ἐντολῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐν Μισθρᾷ, τῇ 3 Δεκεμβρίου 1888. «Κύριε Κωνσταντῖνε Ν. Παπαμιχαλόπουλε! «Ὁ ἀοίδιμος πατήρ σας, λαβὼν ὑπ’ ὄψει τὰς ἀπὸ τοῦ 1862 παραστάσεις τοῦ τε Δημοτικοῦ καὶ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου Λακεδαίμονος, τῶν κατοίκων τῶν κοινοτήτων Μισθρᾶ, Παρωρίου καὶ Μαγούλας, αʹ) περὶ κατασκευῆς κτιστοῦ τοιχείου ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Κνακίωνος, πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἀπὸ Σπάρτης εἰς τὰς ἀνωτέρω κοινότητας ὁδοῦ, βʹ) περὶ γεφυρώσεως τοῦ ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ ποταμοῦ Σκοτία, διέταξε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀνωτέρω ἔργων, καὶ αἱ μὲν βάσεις (ποδαρικὰ) τῆς γεφύρας πρὸ διετίας παρεδόθησαν ὑπὸ τοῦ ἐργολάβου Π. Τάμπαρη, τῆς δὲ κατασκευῆς τοῦ κτιστοῦ τοιχείου ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Κνακίωνος δὲν ἐγένετο εἰσέτι ἔναρξις, (ἕνεκα προσκομμάτων, παρεμβαλλομένων ὑπὸ τοῦ πρώην νομομηχανικοῦ Γράβαρη) καὶ συνεπῶς δὶς τῆς ἡμέρας ἀναγκαζόμεθα νὰ διερχώμεθα ἐντὸς τῶν ῥευμάτων τῶν δύο ποταμῶν, ἵνα μεταβαίνωμεν εἰς τὰ ἐν Σπάρτῃ Μεταξουργεῖα πρὸς ἀπολαυὴν γλίσχρου ἡμερομισθίου. «Ἐπειδὴ κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον εἴχομεν ἀπευθύνει εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἀνωτέρω ἔργων, καὶ ἐπειδή, παρ’ ὅλας τὰς συστάσεις τῆς Βουλῆς καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἀθηναϊκοῦ τύπου, οὐδὲν διετάχθη, διὰ τοῦτο σήμερον πέμπομεν νέαν αἴτησιν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, δι’ ἧς παρακαλοῦμεν νὰ δοθῇ ἓν πέρας εἰς τὰ δεινά μας, καὶ ἀποφασισθῇ ἡ ἄνευ ἀναβολῆς πραγματοποίησις τῶν δύο κοινωφελῶν ἔργων τούτων. «Ταῦτα ἀνακοινοῦντες ὑμῖν, κύριε Βουλευτὰ, σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ συνηγορήσητε περὶ ταχείας ἐκτελέσεως τῶν ἀνωτέρω, καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἀπευθύνητε τὴν προσήκουσαν ἐπερώτησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν: αʹ) διατὶ δὲν διατάσσει τὴν κατασκευὴν τοῦ κτιστοῦ τοιχείου ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Κνακίωνος, ὅπερ πρὸ τριετίας ὑπὸ τοῦ πατρός σας ἔχει κατακυρωθῇ εἰς τὸν ἐκ Καστρίου ἐργολάβον Π. Τάμπαρην; βʹ) διατὶ δὲν ἐνεργεῖ νέαν δημοπρασίαν περὶ τοῦ σιδηροῦ δαπέδου ἐπὶ τῆς γεφύρας τοῦ ποταμοῦ Σκοτία, ἀφοῦ ἡ κατὰ τὸν Σεπτέμβριον ἐνεργηθεῖσα ἐματαιώθη; Δὲν εἶχε δὲ δίκαιον ὁ συνάδελφός σας κ. Κοσσονάκος, ὅτε πλημμελῶς σᾶς ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἣν εἴχετε κάμει περὶ τῆς ὁδοποιΐας Λακωνίας, ὅτι τὰ σιδηρᾶ ἐλάσματα τῆς γεφύρας Σκοτία ἀπεβιβάσθησαν εἰς Γύθειον, διότι ταῦτα εἶναι τῆς Κελεφίνης. Δι’ ἀμφότερα δὲ τ’ ἀνωτέρω ἔργα ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη πίστωσις εἰς τὸν ἐγκριθέντα καὶ ἐκτυπωθέντα προϋπολογισμὸν τῆς ὁδοποιΐας τοῦ λήγοντος ἔτους 1888 (ὅρα σελὶς 78–79). «Θεωροῦμεν περιττὸν νὰ μακρηγορήσωμεν, καὶ ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι ἐπὶ τῆς προκειμένης περιστάσεως θὰ συνηγορήσητε, ὅπως πραγματοποιηθῶσι τὰ ἔργα, ἅτινα ὁ ἀείμνηστος πατήρ σας ἐνετείλατο, χάριν τῶν κατοίκων τριῶν σπουδαίων κοινοτήτων. «Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς πιθανὸν ν’ ἀπαντήσῃ ὑμῖν σκοπίμως μόνον διὰ τὴν στρῶσιν τῆς γεφύρας Σκοτία, ὅτι ἐνηργήθη δημοπρασία, ἀλλ’ ἐματαιώθη, διὰ τοῦτο ὑμεῖς ν’ ἀπαιτήσητε, ὅπως διὰ τὴν σιδηρᾶν στρῶσιν τῆς γεφύρας ἐπαναληφθῇ ἡ δημοπρασία, νὰ διαταχθῇ δὲ ὁ ἐργολάβος νὰ κάμῃ ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς τοῦ κτιστοῦ τοιχείου ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Κνακίωνος, ἔργου, ὅπερ ὑπὸ τοῦ πατρός σας ἔχει ἐγκριθῆ καὶ σκοπίμως ἀναβάλλεται ἡ ἔναρξις τοῦ ἔργου. «Πεποιθυῖαι, ὅτι ἡ αἴτησίς μας θέλει εἰσακουσθῆ, σᾶς προσφέρομεν τὰ σεβάσματά μας, καὶ μένομεν αἱ ἐγγράμματοι ἀντιπρόσωποι τῶν 480 ἐργατίδων τῶν κοινοτήτων Μισθρᾶς, Παρωρίου καὶ Μαγούλας. Παναγιώτα Κωνσταρτοπούλου ἐκ Μισθρᾶ. Παρασκευὴ Ἀληφαιράκη ἐκ Μισθρᾶ. Εἰρήνη Ζυμογιάννη ἐκ Παρωρίου. Κατερίνα Κουράκου ἐκ Μαγούλας». Τοιοῦτο τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπιστολῆς, ὅπερ ἀνεκοίνωσα ὑμῖν ὁλόκληρον, οὐδόλως σκοπῶν, ὡς εἶπον, οὔτε ἐπερώτησιν νὰ διατυπώσω, οὔτε τὸν ἐν αὐτῷ ἀναφερόμενον συνάδελφόν μου νὰ κατηγορήσω. Συνιστῶ μόνον τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀναγραφομένων πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι εἰσὶν ἀναγκαῖα.

§14ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὁμοίαν ἐπιστολὴν ἔχω καὶ ἐγὼ, παρὰ 8 μάλιστα ὑπογεγραμμένη, ἀλλὰ ἡ παράγραφος ἐκείνη δὲν ἀναφέρεται ἐν αὐτῇ.

§15ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐλαβέστερος ἐγώ, περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀνατιθεμένων μοι, ἀνέγνωσα τὴν ἐπιστολὴν ὁλόκληρον. Σᾶς στέλλω δὲ τὴν ἐπιστολὴν διὰ τοῦ κλητῆρος, ἵνα πεισθῆτε, ὅτι ἀνέγνων αὐτὴν ἀκριβῶς, ὡς ἔχει.

§16ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Σᾶς ἀντεπιστέλλω τὴν πρὸς ἐμέ. Ἔλαβον καὶ ἐγώ, Κύριοι, ἐπιστολὴν, ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τῶν ὀκτὼ ἐγγραμμάτων ἐργατίδων, τῶν ἀντιπροσωπευουσῶν τὰς 480 ἀγραμμάτους. Ἐπὶ δὲ τοῦ προκειμένου, ἐν τῇ πρὸς ἐμὲ ἀπευθυνομένῃ ἐπιστολῇ δὲν ὑπάρχει τὸ κατ’ ἐμοῦ παράπονον, ὅτι ἐσφαλμένως καὶ πλημμελῶς ἐνήργησα, ὡς παρατηροῦσιν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, προκειμένου περὶ τῆς γεφύρας. Τοὐναντίον ἐπὶ τοῦ προκειμένου αἱ ἐργάτιδες μοὶ ἀπευθύνουσιν εὐχαριστίας διὰ τὴν μνείαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα περὶ τούτου εἰς τὴν Βουλήν, καὶ μὲ παρακαλοῦσι καὶ αὖθις νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. Οὐδὲν δὲ μοὶ λέγουσι περὶ τῶν ἐνεργειῶν καὶ προσπαθειῶν τοῦ μακαρίτου πατρὸς τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ, τὰς ὁποίας οὔτε ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι....

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἀνέγνωσα τὴν πρὸς ἐμὲ ἐπιστολὴν, καὶ θὰ δώσω καὶ ἀντίγραφον αὐτῆς εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§18ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ 27 ἐτῶν κατοικῶ εἰς Σπάρτην, καὶ ἔχω δικαίωμα καὶ καθῆκον συνάμα νὰ ἐξετάσω τὰ ἐκεῖ συμβαίνοντα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν γεφυρῶν. Ἀληθέστατον εἶναι, ὅτι κατεπείγουσα ἀποβαίνει ἡ κατασκευὴ τῶν δύο γεφυρῶν ἐπὶ τῶν ποταμῶν Κνακίωνος καὶ Σκοτία, διότι πλεῖσται ὅσαι ἐργάτιδες νεαραί, ἔχουσαι ἀνάγκην τῆς μεγαλειτέρας συνδρομῆς, κολυμβῶσι δὶς τῆς ἡμέρας, ἐν καιρῷ χειμῶνος, ἵνα διέλθωσι τοὺς εἰρημένους ποταμούς. Πολλάκις δὲν δύνανται νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς οἰκίας των τὸ ἑσπέρας, καὶ καταλύουσιν εἰς ξένας οἰκίας, διότι παρεμποδίζεται αὐτοῖς ἡ διάβασις, ἕνεκα τοῦ καιροῦ. Ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὡς ἐκ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ μὴ διακόπτηται ἡ συγκοινωνία, καὶ ὡς ἐκ τῆς περιποιήσεως, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προσφέρῃ εἰς τὸ ὡραῖον φῦλον, ὀφείλει νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κατασκευὴν τῶν δύο ἐκείνων γεφυρῶν (ἱλαρότης)....

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἐρωτόληπτος.

§20ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, καλαίσθητος.—Ἐπιθυμῶ νὰ μὴ μὲ παρεξηγήσουν οἱ ἔντιμοι συνάδελφοί μου ἐκ τοῦ νομοῦ Λακωνίας, ἐὰν ἐξετάσω τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι δὲν πρόκειται νὰ τοὺς ταράξω τοὺς κύκλους, πρόκειται νὰ ἔλθω εἰς ἀρωγὴν αὐτῶν. Ἀλλά, Κύριοι, δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν γεφυρῶν τῶν δύο τούτων ποταμῶν, πρόκειται καὶ περὶ ἄλλων γεφυρῶν, γεφυρῶν, αἱ ὁποῖαι συνδέονται μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας. Ἀφ’ ἧς ἠλευθερώθη τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον μέχρι τοῦδε πολλὰ ἑκατομμύρια ἐδαπανήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἁμαξιτῶν, σιδηροδρόμων καὶ γεφυρῶν, καὶ εἰς κατασκευὴν ὁδῶν χάριν τέρψεως κατηναλώθησαν δύο καὶ τρία ἑκατομμύρια, καὶ ὅμως οἱ ἀτυχεῖς κάτοικοι τῶν νομῶν Λακωνίας καὶ Ἀρκαδίας δεκατίζονται κατ’ ἔτος ἀπὸ τὸν Εὐρώταν ποταμόν, καὶ ἀναγκάζονται τὸν χειμῶνα, ἄλλοτε μὲν νὰ κοιμῶνται ὑπὸ τὰ δένδρα, καὶ ἄλλοτε εἰς ξένας καλύβας, καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ διέρχωνται οὔτε ἐντεῦθεν, οὔτε ἐκεῖθεν τοῦ ποταμοῦ, καὶ πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι εἰς Σπάρτην ἑδρεύει Δικαστήριον, ὅτι ἡ Σπάρτη εἶναι πρωτεύουσα νομοῦ, καὶ ἐκεῖ ὀφείλουσιν οἱ κάτοικοι τοῦ νομοῦ νὰ προσέρχωνται χάριν τῶν ὑποθέσεών των. Αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις.... καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ ψέξω τὴν σημερινὴν, διότι ἴσως ἡ σημερινὴ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἔπραξε περισσότερα ἀπὸ τὰς ἄλλας, ἀλλὰ δὲν ἔπραξεν, ὅσα ὤφειλε νὰ πράξῃ, ὑπεχώρησεν εἰς ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὤφειλε νὰ ὑποχωρήσῃ, καὶ ὑπεχώρησε μάλιστα χάριν ξένων συμφερόντων, τὸ λέγω καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ τὸ ἀποδείξω δι’ ἀλληλογραφίας, ὑπαρχούσης εἰς τὸ Γραφεῖον τῶν Δημοσίων ἔργων. Πρὸ τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν ἀπεφασίσθη ἡ γεφύρωσις τοῦ Εὐρώτα, καὶ ἀπεφασίσθη ἄνευ προηγουμένης τακτικῆς μελέτης. Ἤρχισεν ἡ θεμελίωσις αὐτῆς, ἀλλὰ τόσον ἀκανονίστως καὶ ἀνεπιστημόνως, ὥστε πολλὰ χρήματα ἐδαπανήθησαν καὶ ἔργον οὐδὲν ἐγένετο. Πρὸ δύο ἐτῶν ἀνέλαβε Γάλλος ἐργολάβος τὴν κατασκευὴν καὶ εἰργάσθη ἐπὶ ἕνα ὁλόκληρον χειμῶνα, δαπανῶν χρήματα τοῦ Δημοσίου ἀφειδῶς, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ὁ ὁρμητικὸς ἐκεῖνος ποταμὸς παρέσυρεν ὅλα τὰ ἔργα καὶ τὰ ἔκαμε γῆν Μαδιάμ. Ὁ τότε νομομηχανικὸς ἐν Σπάρτῃ κ. Γράβαρης, ὁ ἄριστος νομομηχανικός, ἐπέμενε λέγων, ὅτι οὐδέποτε θὰ κατορθωθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ θεμελίωσις τῆς γεφύρας, καὶ προέτεινε τὸ σύστημα τῆς διὰ πεπιεσμένου ἀέρος θεμελιώσεως, πλὴν ἡ Γαλλικὴ ἀποστολή, ἡ ὁποία βαρύνει πολὺ εἰς τὴν πλάστιγγα τοῦ Τμήματος τῶν Δημοσίων ἔργων, ἤθελε νὰ διευκολύνῃ τὸν ἐργολάβον, διότι ἦτο Γάλλος, καὶ ἐπέμενε νὰ γίνῃ ἡ ἐργασία δι’ αὐτοῦ τοῦ συστήματος. Ἐνόμιζεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ γίνῃ θεμελίωσις διὰ ξυλοφραγμάτων, ἀλλὰ πάντα ταῦτα ἀπέβησαν ἐπὶ ματαίῳ, παρασυρθέντα ὑπὸ τοῦ ποταμοῦ. Ἀφοῦ τέλος ἐπείσθησαν, ὅτι εἶναι ἀδύνατος τοιαύτη θεμελίωσις, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐνδώσουν εἰς τὴν ἐπίμονον ἀπαίτησιν τοῦ ἱκανωτάτου ἐκείνου Νομομηχανικοῦ, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξανέστησαν κατ’ αὐτοῦ καὶ πολλὰ εἶπον καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι οὗτος σκοπίμως παρεμβάλλει ἐμπόδια. Ἐπικρατησάσης ἐπὶ τέλους τῆς γνώμης αὐτοῦ, προσεκλήθη ἐξ Εὐρώπης τεχνίτης, ὅστις, ἐλθὼν εἰς Σπάρτην, ἐθεμελίωσε τοὺς πόδας τῆς γεφύρας, καὶ ἐγένετο ἐργασία ἀρίστη, οἱ δὲ πόδες ἐθεμελιώθησαν εἰς 13 μέτρων βάθος, ὅπερ ἦτο ἀδύνατον δι’ ἄλλου συστήματος νὰ ἐπιτευχθῇ. Πλὴν μετὰ τοῦτο ὁ ἐργολάβος ἀνεχώρησεν, ἐνῷ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ κατασκευάσῃ καὶ τὰ πτερύγια τῆς γεφύρας διὰ τοῦ αὐτοῦ συστήματος. Ματαίως ὁ Νομομηχανικὸς ἐκεῖνος ἐπέμενε μέχρις ἐσχάτων, ὅπως ταῦτα κατασκευασθῶσι κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ἐπὶ τέλους δὲ καὶ μετετέθη ἐκεῖθεν! Ἀφοῦ τέλος πάντων ἀπεφασίσθη ἡ δι’ ἄλλου συστήματος κατασκευὴ τοῦ ἔργου τούτου, δίκαιον εἶναι, ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὰς προσηκούσας διαταγὰς, ὅπως μὴ παρατείνηται ἐπὶ πολὺ ἡ περάτωσις τῆς ἐργασίας ταύτης, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ συνδεθῇ ὁ νομὸς Λακωνίας μὲ τὸν νομὸν Ἀρκαδίας διὰ τῆς κατασκευασθείσης ἐθνικῆς ὁδοῦ μεταξὺ Τριπόλεως καὶ Σπάρτης. Παρακκλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ ὅλα τὰ μέσα εἰς τὸν ἐργολάβον καὶ νὰ ἐντείνῃ τὰς ἐνεργείας της, ὥστε ἡ κατασκευὴ τῶν πτερυγίων νὰ ἀποπερατωθῇ ταχέως.

§21ΑΡ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἔκαμα ἐπερώτησιν περὶ τοῦ λιμένος Γυθείου, ἀλλ’ ἀντὶ νὰ μᾶς δώσῃ τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μᾶς ἔδωκε τοιαύτας ὁ κ. Κοσσονάκος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς δώσῃ ἀπάντησιν.

§22ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω σπεύσει νὰ ἐξετάσω καὶ δώσω πληροφορίας. Ὁμολογῶ, ὅτι μὲ διέφυγε τῆς μνήμης ἡ ἐπερώτησίς σας φαίνεται, ὅτι δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν τὴν ἀπηυθύνατε.

§23ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω μίαν ἐπανόρθωσιν νὰ κάμω. Χθὲς ἔκαμα λόγον περὶ τοῦ συμπολίτου μου ἐκείνου, ὅστις δὲν ἐγένετο δεκτὸς νὰ κάμῃ πληρωμὴν εἰς τὸ Ταμεῖον δι’ ἐφθαρμένων τραπεζικῶν γραμματίων, διότι ὁ ταμίας δὲν τὰ ἐδέχθη. Δηλῶ ἤδη, ὅτι ὁ τοιοῦτος ταμίας δὲν ἦτο ὁ κεντρικός, καθ’ οὗ οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος παραπόνου.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ διοικήσεως τῆς Ζαππείου περιουσίας. Σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ἡ πληρεστέρα ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου ἐπὶ τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας ἐκείνης, ὡς καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν διαχείρισιν, τὴν ἀνατεθειμένην εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἰδίᾳ δὲ τῆς ἐκτελέσεως τῆς διαχειρίσεως ὑπὸ τῶν ταμιῶν τοῦ Κράτους κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις καὶ διατυπώσεις περὶ διαχειρίσεως τῆς ἐθνικῆς περιουσίας. Ὑποβάλλω προσέτι διαφόρους πίνακας, εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεων Βουλευτῶν, ἤτοι τῶν κυρίων Λεβίδου, Ι. Γεωργαντᾶ, Καραπάνου, Πετρίδου καὶ Χατζοπούλου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 155–163).

§25ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὑποβάλλω τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1889 μετὰ τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως τῆς διοικούσης τὸ ταμεῖον Ἐπιτροπῆς. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 164).

§26ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καταθέτω τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν διδασκάλισσαν Βαρθολομιοῦ, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Βουλευτής.—Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας μὲ ἠρώτησε περὶ τῆς μισθώσεως τοῦ Σχολείου Μελιγαλᾶ. Πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀνεκοινώθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον παράπονα περὶ τῆς χωρητικότητος καὶ περὶ τῆς ἐπαρκείας τοῦ καταστήματος, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευεν ὡς Ἑλληνικὸν Σχολεῖον ἐν τῇ κωμοπόλει Μελιγαλᾷ, καὶ ὅπερ πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἦτο μεμισθωμένον. Ἕνεκα τῶν παραπόνων τούτων ἐσπεύσαμεν νὰ ἐρευνήσωμεν περὶ ἄλλου, καταλληλοτέρου καὶ χρησιμωτέρου πρὸς τὸν σκοπόν. Ἡ ἐργασία αὕτη δὲν ἦτο λίαν εὐχερής, διότι εἰς τὰ ἀπόκεντρα μέρη καὶ εἰς μικρὰς κοινωνίας δὲν εὑρίσκονται εὐκόλως οἰκήματα, κατάλληλα πρὸς μίσθωσιν. Πρό τινος καιροῦ κατωρθώθη νὰ προσενεχθῶσιν εἰς τὸ Δημόσιον δύο οἰκίαι εἰς μίσθωσιν· ἡ μία ἐξ αὐτῶν συνιστᾶται ὡς κατάλληλος ὑπὸ τῆς Δημοτικῆς ἀρχῆς, ἡ ἑτέρα ὑπὸ τοῦ Σχολάρχου. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐθεώρησεν ὀρθότερον ν’ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην τοῦ Σχολάρχου, καὶ ἐπέτρεψεν αὐτῷ νὰ μισθώσῃ τὴν παρ’ αὐτοῦ ἐγκριθεῖσαν οἰκίαν. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ συμβόλαιον εἶχε συναφθῆ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργείου, δὲν εἶχε δὲ δοθῆ ἡ ἔγκρισίς μας, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διέταξα τὸν ἐν Καλάμαις Νομομηχανικὸν νὰ μεταβῇ καὶ ἐπισκεφθῇ ἀμφοτέρας τὰς οἰκίας, νὰ περιγράψῃ αὐτὰς, καὶ νὰ γνωμοδοτήσῃ ποία εἶναι ἡ καταλληλοτέρα πρὸς μίσθωσιν.

§27ΚΟΡΠΑΣ. Κατά τινα τῶν συνεδριάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, συζητουμένου ἐδαφίου τινὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν ᾧ εἶναι ἐγγεγραμμένη πίστωσις ἐκ πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν καὶ διευθέτησιν χειμάῤῥων, προέτεινα, ἵνα μέρος τῆς πιστώσεως ταύτης διατεθῇ πρὸς ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους, τοῦ κειμένου πλησίον τῶν λουτρῶν Κύθνου, ὄχι χάριν τῶν κατοίκων τῶν δύο κωμοπόλεων τῆς νήσου ταύτης τόσον, ὅσον χάριν πάντων τῶν κατοίκων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐρχομένων εἰς τὰ λουτρὰ τῆς Κύθνου· διότι κατὰ τὸ θέρος ἐπιπολάζουσιν ἐκεῖ πυρεττοὶ, ὧν ἕνεκα πολλοὶ τῶν ἐχόντων ἀνάγκην τῶν σπουδαίων ἐκείνων λουτρῶν μεταβαίνουσιν εἰς ἄλλα λουτρά. Ἐντεῦθεν λοιπὸν γίνεται βλάβη μεγάλη καὶ εἰς τὰ λουτρὰ αὐτὰ καὶ εἰς τὸ Δημόσιον. Τὰ λουτρὰ ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, εἶναι δὲ ἐνοικιασμένα πολυετῶς, καὶ πρόκειται μετ’ ὀλίγον νὰ ἐνοικιασθῶσιν ἐπίσης πολυετῶς καὶ θὰ παράσχωσιν εἰς τὸ Δημόσιον κέρδη ἱκανά. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ ὁ χρόνος τῶν λουτρῶν μετ’ ὀλίγον ἐπέρχεται, θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Τμήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχουσι καὶ τὰ διαγράμματα καὶ οἱ προϋπολογισμοί, καὶ νὰ διατάξῃ, ὅπως μέρος τῆς πιστώσεως, τῆς ἀναγεγραμμένης καὶ ἐν τῷ παλαιῷ Προϋπολογισμῷ, διατεθῇ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους, περὶ οὗ ὡμίλησα, συμφώνως πρὸς τὰ διαγράμματα καὶ τοὺς προϋπολογισμούς, οἵτινές εἰσι πρὸ πολλοῦ κατηρτισμένοι.

§28Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Πρὶν ἢ εἰσέλθω, Κύριοι, εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ θέματος, οὗ ἕνεκα ἐζήτησα τὸν λόγον, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτοῦ περὶ μετατοπίσεως τῆς εὐθύνης ἀπὸ τῆς πλειοψηφίας εἰς τὴν μειοψηφίαν διὰ τὴν βραδύτητα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου περὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς μειοψηφίας καὶ πλειοψηφίας. Πλανῶνται, Κύριοι, οἱ νομίζοντες, ὅτι ἡ πλειοψηφία ἔχει δικαιώματα ἐν τῇ συζητήσει. Ἡ πλειοψηφία ἔχει δικαιώματα μόνον ἐν τῇ ψήφῳ αὐτῆς, ἐν τῇ ἐκφράσει τῆς γνώμης της, ἐν τῇ ψηφοφορίᾳ· ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς ψηφοφορίας δὲν ὑφίσταται μειοψηφία καὶ πλειοψηφία. Ἡ συζήτησις καὶ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς ἀναδεικνύουσι τὴν πλειοψηφίαν. Καὶ οὐ μόνον ὅταν πρόκηται περὶ σώματος, ἀποτελουμένου ἐξ ἑξήκοντα καὶ πλειόνων μελῶν, ἀλλ’ ὅταν ἔτι πρόκηται καὶ περὶ ἑνὸς μόνον μέλους, τὰ αὐτὰ ἔχει καὶ τὸ μέλος ἐκεῖνο δικαιώματα, δύναται δὲ νὰ κρατήσῃ τὴν συζήτησιν ἐπ’ ἄπειρον· δύναται νὰ ἀγωνισθῇ ὑπὲρ τοῦ δικαίου αὐτοῦ, προσπαθοῦν νὰ μεταβάλῃ τὴν γνώμην τῶν ἐναντία φρονούντων. Καὶ ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν φρονοῦμεν, ὅτι ἡ πλειοψηφία εἶναι σῶμα ἀδιάῤῥηκτον, εἴτε ἐκ μαρμάρου, εἴτε ἐκ σιδήρου, ὥστε νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ ἡ γνώμη αὐτῆς. Ἡμεῖς φρονοῦμεν τοὐναντίον, ὅτι ἡ Συμπολίτευσις ἐκ πεπλανημένης πεποιθήσεως ἀκολουθεῖ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὅτι συγχρόνως, ἂν ἐκ τῆς συζητήσεως ἤθελεν ἀποδειχθῇ τὸ ἄδικον ἢ παράνομον τῶν κυβερνητικῶν μέτρων, ὅτι δὲν ἤθελε διστάσει νὰ μεταπεισθῇ. Καὶ ἂν ὄχι πᾶσα ἡ πλειοψηφία, μέλη ὅμως αὐτῆς δύνανται ν’ ἀκολουθήσωσι τὴν γνώμην ἡμῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν κατορθωθῇ τὸ τοιοῦτον, καὶ ἂν δὲν κατορθωθῇ ν’ ἀποσπασθῇ μέλος τῆς πλειοψηφίας, ὅπως συμφωνήσῃ μὲ τὴν γνώμην μας, ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν καὶ ἕτερον καθῆκον, νὰ συζητῶμεν εὐρέως, ὅπως φωτισθῇ ἡ κοινὴ γνώμη, ἥτις δύναται νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τὴν γνώμην καὶ αὐτῶν τῶν Βουλευτῶν, νὰ φωτισθῇ ἡ γνώμη ἐκείνων, οἵτινες μετ’ ὀλίγον θ’ ἀποφανθῶσιν ἐκ νέου περὶ τῆς πορείας ἑκάστου τῶν Βουλευτῶν. Τοιαύτην, Κύριοι, ἔχω γνώμην περὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας. Θὰ μᾶς εἴπωσιν ἴσως, ὅτι καταναλίσκομεν τὸν χρόνον εἰς ἐπερωτήσεις. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι τὸ ὑψηλότερον τῶν δικαιωμάτων τοῦ Βουλευτοῦ· ἐὰν δ’ ὑμεῖς, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν πλειοψηφίαν, ὅταν λαμβάνητε ἐπιστολήν, ἢ ἔγγραφον ἢ προφορικὸν παράπονον παρὰ τῶν ἐντολέων καὶ ἐκλογέων ὑμῶν, μεταβαίνητε παρὰ τῷ ἁρμοδίῳ Ὑπουργῷ ἢ τοῖς ἁρμοδίοις ὑπαλλήλοις, καὶ ἐκφράζητε τὸ παράπονόν σας, ἐπανορθοῦντες τὸ τυχὸν γενόμενον ἀδίκημα, εἰς ἡμᾶς μία ἀπομένει ὁδός· ἔχομεν τὸ καθῆκον καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκθέτωμεν τὰ παράπονά μας, καὶ νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν ἐπανόρθωσιν αὐτῶν. Ἀλλά, Κύριοι, ἐπὶ τέλους τίς κανονίζει τὰς συζητήσεις; Ὀλίγα νομοσχέδια ἐψηφίσθησαν μέχρι τοῦδε; μάρτυρες ἐσμὲν πάντες, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν πληθὺς νομοσχεδίων σπουδαιοτάτων ἐψηφίσθησαν, μετὰ συζήτησιν ἀνάλογον τοῦ συζητουμένου θέματος. Τί πταίομεν ἡμεῖς, ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ καταρτισμοῦ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, κανονίζῃ ταύτην εἰς τρόπον, δίδοντα δικαίας ἀφορμὰς νὰ παρατείνωνται αἱ συζητήσεις ἐπὶ μακρόν; Ἄν θέλητε, παραπονεθῆτε κατὰ τοῦ ἡγέτου τοῦ κόμματος ὑμῶν. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι συζητοῦντες ἐκτελοῦμεν τὸ καθῆκόν μας, ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ κατάλληλος ὥρα, θὰ δώσωμεν λόγον τῆς τοιαύτης ἡμῶν πορείας. Ταῦτα ἐθεώρησα καθῆκόν μου, πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα, δι’ ὃ ἔλαβον τὸν λόγον, νὰ εἴπω. Εἶναι ἄδικον νὰ ἐπιῤῥίπτηται ἡ εὐθύνη ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπάρχει τοιαύτη. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δίδει συνήθως ἀπαντήσεις εἰς τὰς γινομένας εἰς αὐτὸν ἐπερωτήσεις. Ἀλλὰ καὶ δὲν δίδει πολλάκις, οὐχὶ ἕνεκα ἀδυναμίας τοῦ νὰ δώσῃ τοιαύτας, ἀλλὰ διότι δὲν θέλει νὰ δώσῃ, διότι δὲν τὸν συμφέρει νὰ δώσῃ. Ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ πρὸ δύο ἡμερῶν ὡμίλουν, διακοπεὶς αἰφνιδίως, ἕνεκα δυσαρέστων συμβεβηκότων, λαβόντων χώραν ἐν τοῖς διαδρόμοις τοῦ Βουλευτηρίου. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, πρὸ μηνὸς ἴσως, ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ πίνακα τῶν κατὰ τὸ 1887 εἰσπραχθέντων ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἐνῷ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, οὐχὶ ἅπαξ, ἀλλὰ δὶς ὑπεσχέθη, ὅτι ἤθελε καταθέσει τὸν πίνακα τοῦτον, παρέλειψε νὰ τὸ πράξῃ. Εἶμαι λοιπὸν ἐγὼ ὑποχρεωμένος ἐπειδὴ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρημέλησε τὸ καθῆκόν του, νὰ σιωπήσω; Δὲν θὰ σιωπήσω, ἀλλὰ καὶ δικαίως θὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον, μέχρις ὅτου τέλος πάντων προσαχθῶσιν αἱ ζητούμεναι πληροφορίαι. Ἔλεγον, Κύριοι, προχθὲς, ὅτι κατὰ τὸ 1887 καὶ κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον, τὸ κακὸν, τὸ σφαλερὸν, τὸ ὁποῖον ὅμως ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι θὰ διορθώσῃ ἐν τῷ μέλλοντι, καὶ δὴ ἀπὸ τοῦ 1889, ἔχουσιν εἰσπραχθῆ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ἐντὸς τῶν 12 μηνῶν τοῦ 1887, ἐξ ἐσόδων τῶν δώδεκα μηνῶν τῆς χρήσεως 1887, καὶ ἐξ ἐσόδων τῶν δέκα τελευταίων μηνῶν τῆς προηγουμένης χρήσεως 1886, ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν δραχ. 218, 087:06, ἐκ τοῦ φόρου τῶν περιβολίων καὶ βοσκῶν δραχ. 25,000, ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου δραχ. 180,000, ἐκ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου δρ. 89,714:73, ἐκ τῶν ἐγγείων φόρων, τῶν εἰσπραττομένων εἰς τὰ τελωνεῖα, ἤτοι ἐκ σταφίδος, σύκων καπνοῦ, λακωνικῶν προϊόντων καὶ οἴνου Θήρας καὶ Θηρασίας, δραχ. 713,985, ἐκ προϊόντων Ἑπτανήσου δρ. 122,653:15, ἐκ φόρου ἐπὶ τῶν ζῴων δραχ. 420,000, ἐκ φόρου οἰκοδομῶν δραχ. 55,715:58, ἐκ τελωνειακῶν τελῶν δραχ. 2,330,692, ἐκ νομισματικῆς διαφορᾶς, πληρονομένης εἰς τὰ τελωνεῖα, δραχ. 374,997, καὶ ἐκ διοδίων δραχ. 168,934:97, ἤτοι τὸ ὅλον ποσὸν ἐκ δραχ. 4,717,779 καὶ 49. Εἰς ταῦτα δὲν συμπεριλαμβάνω καὶ τὰ ἐκ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων ποσοστὰ, ἅτινα ἀνήκουσιν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Ὥστε ἐν συνόλῳ εἰσεπράχθησαν περὶ τὰ 4,800,000 καὶ πλέον ἴσως. Τί βλέπετε δὲ ἐν τῷ προσωρινῷ Ἀπολογισμῷ, ὅτι ἀπεδόθησαν; 4,000,000 περίπου, διότι ἐν τῷ ποσῷ τῶν 4,150,000 περιλαμβάνονται καὶ τὰ φαρικὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὑπολογίζω περίπου εἰς 200,000 δραχ. Ἑπομένως ἀπεδόθη εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ποσὸν 3,950,000 ἀπέναντι εἰσπραχθεισῶν 4,800,000 δραχ. περίπου. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μᾶς φωτίσῃ τέλος πάντων, διότι πιθανὸν οἱ ὑπολογισμοί μου νὰ ἦναι ἐσφαλμένοι. Ἀλλὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου τούτους νομίζετε, ὅτι τοὺς ἔπλασεν ἡ φαντασία μου; Οὗτοι στηρίζονται εἰς τοὺς ἀπολογισμούς, τοὺς δημοσιευθέντας ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω ἐνώπιόν μου τοὺς ἀπολογισμοὺς πάντας τῶν διαφόρων τούτων φόρων, καὶ ἐκ τῶν ἀπολογισμῶν τούτων καὶ ἐκ τῶν δελτίων τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων κατήρτισα τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας μου. Πιθανὸν ὅμως, ἐπαναλέγω, νὰ πλανῶμαι, πιθανὸν κακῶς νὰ ἐξετέλεσα τὴν ἐργασίαν μου. Ἂς μᾶς φωτίσῃ ὅθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εὐχερέστατα δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο ἐντὸς μιᾶς καὶ μόνης ἡμέρας. Ἀλλ’ ἴσως, Κύριοι, θὰ ἀκούσω καὶ πάλιν, ὅτι ναὶ μὲν εἰσεπράχθη τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἐξεδόθησαν ἀμέσως ἐντάλματα ὑπὸ τῶν Ταμιῶν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀπεδόθη ἐγκαίρως τὸ ὀφειλόμενον ποσὸν, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸ μέλλον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, Κύριοι, γνωρίζω, εἶναι, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 4,800,000, ὅπερ εἰσεπράχθη ὑπὲρ τῆς ὁδοποιίας, ἔπρεπεν ἐντὸς τοῦ 1887 νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸ εἰδικὸν αὐτῆς ταμεῖον. Τοῦτο εἶναι τὸ ὀρθόν· ὅ,τι δήποτε ἄλλο καὶ ἂν συμβαίνῃ, εἶναι παράνομον, εἶναι ἄτοπον καὶ ἄδικον, προκειμένου μάλιστα περὶ τῆς ὁδοποιίας, τῆς ὁποίας τὴν χρησιμότητα καὶ ἀνάγκην πάντες γνωρίζομεν. Καὶ ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς τὸ πλεῖστον τοὐλάχιστον μέρος τῶν εἰσπράξεων ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας ἀμέσως δὲν κατατίθεται εἰς τὴν Τράπεζαν, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον· διότι οἱ κυριώτεροι πόροι τοῦ ταμείου τούτου εἶναι οἱ προερχόμενοι ἐξ εἰσπράξεων τελωνειακῶν. Καὶ ὅμως, ἐὰν ῥίψητε ἓν βλέμμα ἐφ’ ἑνὸς οἱουδήποτε τῶν ἀπολογισμῶν τῶν προηγουμένων ἐτῶν, θέλετε παρατηρήσει αἴφνης, ὅτι, ἐνῷ εἰσεπράχθη ποσὸν 20 ἢ 25 ἑκατομμυρίων ἐκ τῶν τελωνειακῶν τελῶν, καὶ ἐνῷ ἐκ τούτων ἀνήκουσιν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας 2 ἢ 2½ ἑκατομμύρια, ὅτι εἰσήχθησαν μόνον 1,500,000, ἢ 1,800,000 δραχ. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν καὶ πάλιν, ὅπως, ἵνα τέλος λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ καταδειχθῇ τὶς ἔχει δίκαιον, παύσῃ δὲ καὶ ἡ Βουλὴ ἐνοχλουμένη καθ’ ἑκάστην περὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, καταθέσῃ πίνακα, ἐμφαίνοντα, οὐχὶ τί εἰσήχθη εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας, διότι τοῦτο τὸ γνωρίζομεν ἐκ τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ, ἀλλὰ πόσα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1887. Δηλῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν βραδύνῃ, δὲν θὰ τὸν ἀφήσω, ἥσυχον καὶ θὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον καὶ θὰ ἐμμείνω εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διότι δυστυχῶς τοιοῦτος εἶναι ὁ χαρακτήρ μου.

§29ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, συνεπείᾳ ἐπερωτήσεώς μου, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν Εἰσαγγελέων τοῦ Πρωτοδικείου Παρνασσίδος καὶ τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἀφορώσας εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τῶν ἀνακριτικῶν αὐτοῦ καθηκόντων τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Κοκκώνη. Παρετήρησα εἰς τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Πρωτοδικείου Παρνασσίδος, ὅτι οἱ λόγοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζόμενος οὗτος, ἐζήτησε τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ κ. Κοκκώνη ἐκ τῶν ἀνακριτικῶν καθηκόντων καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἐφετείου, ὑποστηρίξας τὴν γνωμοδότησιν ταύτην, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριχθεὶς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπήλλαξε τὸν κ. Κοκκώνην τῶν ἀνακριτικῶν αὐτοῦ καθηκόντων, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου αὗται εἰσιν ἀληθεῖς, — καὶ εἶναι βεβαίως ἀληθεῖς, διότι τινὰς ἐξ αὐτῶν τὰς γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, — βεβαίως ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἡ ὑπόθεσις λαμβάνει ἄλλον χαρακτηρισμόν, τὸν ὁποῖον θὰ εὐαρεστηθῇ τότε νὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ζητήσῃ πληροφορίας τηλεγραφικῶς ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Πρωτοδικείου Παρνασσίδος κ. Κατσαούνην, ἐὰν ὁ ἀνακριτὴς Κοκκώνης ἀφῆκεν ἀνεκτέλεστον παραγγελίαν πρὸς ἐπιτόπιον ἐξέτασιν μαρτύρων, σχετικῶν πρὸς τοὺς φόνους τοῦ ἐκ Γραβιᾶς Κρανιᾶ καὶ τοῦ ἐκ Χλωμοῦ Ντόρμα, πότε συνέβησαν οἱ φόνοι οὗτοι, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐξετέλεσε τὰς παραγγελίας ταύτας ὁ ἀνακριτὴς Κοκκώνης, πότε οὗτος μετέβη ἐπὶ τόπου καὶ ἐπὶ πόσας ἡμέρας διέμενεν ἐκεῖ. Εἶναι δὲ ἀναγκαῖαι αἱ πληροφορίαι αὗται, πρὸς ἐκτίμησιν τῶν παρὰ τοῦ ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ Εἰσαγγελέως γνωμοδοτήσαντος Ἀντεισαγγελέως Παρνασσίδος λεγομένων, διότι, καθ’ ἃς ἔχω, ὡς προεῖπον, πληροφορίας, ὁ ἀνακριτὴς κ. Κοκκώνης οὐδεμίαν ἄφησεν ἐπὶ οἱασδήποτε ποινικῆς ὑποθέσεως παραγγελίαν τοῦ Εἰσαγγελέως ἀνεκτέλεστον, γνωρίζω δὲ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι ὁ ἀνακριτὴς Κοκκώνης, εὐθὺς, ὡς ἀνηγγέλθη ὁ φόνος ἐν Γραβιᾷ τοῦ Κρανιᾶ, λαβὼν παραγγελίαν, μετέβη ἐπὶ τόπου καὶ ἐπεραίωσεν ἐκεῖ πᾶσαν τὴν ἀνάκρισιν, διαμείνας ἐπὶ ὀκτὼ καὶ πλέον ἡμέρας.

§30ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας αἴτησιν, πρὸ ἡμερῶν ὑποβληθεῖσαν αὐτῷ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ἐπ. Σακελλαροπούλου. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν τῶν ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας συνέταξαν οἱ ἀποσταλέντες Ἐπιθεωρηταὶ πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν Σχολείων τοῦ Κράτους. Τὸ θέμα εἶναι σπουδαιότατον, διότι πρόκειται νὰ ἴδωμεν, εἰς ὁποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν μᾶλλον οὐσιώδη ἔποψιν τὰ τῆς δημοτικῆς παιδείας, καὶ ἡ μᾶλλον οὐσιώδης ἔποψις εἶναι βεβαίως ἡ ποιότης καὶ ἱκανότης τῶν Δημοδιδασκάλων. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀναγνωρίζων τὸ σπουδαῖον τοῦ θέματος τούτου, θέλει σπεύσει νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις ταύτας.

§31ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὰ θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀφορᾷ ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας συναδέλφου, εἶναι πολλὰ καὶ ποικίλα. Ἡ κατάρτισις τῶν σχετικῶν πινάκων δὲν εἶναι τοσοῦτον εὔκολος, καὶ διὰ τοῦτο μέχρι σήμερον δὲν προσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν αὐτούς. Πιστεύω, ὅτι ἐντὸς τῆς τρεχούσης ἑβδομάδος θὰ δυνηθῶ νὰ φέρω ἀπάντησιν ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων τῆς ἐπερωτήσεως, σὺν αὐτοῖς δὲ καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν Ἐπιθεωρητῶν. Ἐὰν ὑπάρχῃ τις, θέλων τὴν ταχυτέραν κατάθεσιν τῶν ἐκθέσεων, ἐπειδὴ αὗταί εἰσιν ἕτοιμοι, δύναμαι καὶ αὔριον νὰ τὰς φέρω. Ἀλλ’ ἐθεώρησα καλὸν νὰ ἀναμείνω, μέχρις ὅτου καταρτισθῶσιν οἱ πίνακες ὅλοι, καὶ ἀπαντήσω συγχρόνως εἰς ὁλόκληρον τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§32ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ εἰδικῆς ἐργασίας, ἡ δὲ ἀργοπορία δὲν δύναται νὰ ἐλαττώσῃ εἴτε τὸ βάρος τῶν ἐγγράφων τούτων, ἢ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον κωλύει τὴν προσαγωγὴν αὐτῶν. Περὶ τούτων μόνον πρόκειται. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ σχετικῶν ἐρωτήσεων, εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων τούτων. Οἱ Βουλευταί, προσέχοντες ἕκαστος εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἔχῃ ἀμέσως πληροφορίας, θὰ ῥίψωσιν ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν ἐκθέσεων τούτων, ἵνα ἴδωσιν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Κράτει. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ προσαγάγῃ τὰς ἐκθέσεις ταύτας, τῶν ὁποίων ἡ μελέτη θὰ διαρκέσῃ ὀλίγας ἡμέρας, καὶ πάλιν δύναται νὰ τὰς ἀναλάβῃ.

§33ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἶχον ζητήσει πρό τινων ἡμερῶν πληροφορίας, σχετικῶς πρὸς διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως, γενομένην ὑπὸ ὀργάνων στρατιωτικῶν, ὑπὸ ὑπαλλήλων τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ ἔαρ τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθηκεν ἔγγραφον ἀπάντησιν εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἀλλ’ αὕτη δὲν εἶναι πολὺ σχετικὴ πρὸς τὴν ἐπερώτησίν μου. Ἐγὼ παρεκάλεσα νὰ παράσχῃ τὰς πληροφορίας ἐκείνας, ὑποθέτων, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἐγνώριζεν ἐν λεπτομερείᾳ πᾶν ὅ,τι ὁ ἀνώτερος ἐκεῖνος ἐπόπτης κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐνεργείας τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων εἶχε διαπράξει, πᾶν ὅ,τι δὲ εἶχε διαπράξει ἦτο ἀναστάτωσις ὁλοκλήρων δήμων καὶ ἐπαρχιῶν. Ἐνόμιζον, ὅτι, πρὶν ἢ περιμείνῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν δικαστικῶν ἀνακρίσεων ἐπὶ μηνύσεων, τὰς ὁποίας ἐγὼ οὐδόλως ἐμνημόνευσα, ἀλλὰ περὶ ὧν ποιεῖται λόγον ἐν τῇ ἀπαντήσει του, αὐτὸς οὗτος ἤθελε προβῆ εἰς τὴν τιμωρίαν τοῦ ἀξιωματικοῦ, καθ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐπὶ ἄλλων περιπτώσεων ὁμοίας φύσεως εἶχε προβῆ εἰς τοιαύτην τιμωρίαν, ὅτι ἤθελε θέσει αὐτὸν εἰς ἀργίαν, ὅτι τοὐλάχιστον ἤθελε προβῆ ἔστω καὶ εἰς ἐλαφροτέραν τιμωρίαν αὐτοῦ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐγνώριζον, ἐὰν ἐκεῖνος εἶχε καταγγελθῆ· γνωρίζω ὅμως, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν τὰ παράπονα τῶν κατοίκων ἦναι ἀληθῆ, εἶχε καθῆκον νὰ τῷ ἐπιβάλῃ ποινήν τινα, ἀσχέτως πρὸς τὰς γενομένας μηνύσεις. Ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ βλέπω νῦν, ὅτι εἶχον σταλῆ μηνύσεις ὑπὸ εὐαρίθμων κατοίκων τῶν μερῶν ἐκείνων, ἐπὶ βιαιοπραγίαις δῆθεν καὶ ἀφαιρέσει κτηνῶν τινων, καὶ ὅτι αὗται παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Εἰσαγγελικὴν ἀρχὴν, συμφώνως πρὸς ἄρθρον τι τοῦ περὶ καταλυμάτων νόμου. Δὲν ἔχω καιρὸν νὰ ἀναδιφήσω νῦν τὸν νόμον, ἵνα ἴδω, ἐὰν γίνηται λόγος καὶ περὶ τιμωρίας βιαιοπραγιῶν, ἀσχέτων πρὸς τὴν αὐθαίρετον ἀφαίρεσιν κτηνῶν· διότι ὁ ἀνώτερος ἐκεῖνος ἐπόπτης δὲν προέβη μόνον εἰς βιαιοπραγίας, σχετικὰς πρὸς ἀφαίρεσιν κτηνῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἑτέρας, ἀσχέτους πρὸς ταύτην, παραβαίνων ῥητὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, εἶχον ζητήσει καὶ τὴν κατάθεσιν τῆς ἀλληλογραφίας, τῆς σχετικῆς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην. Ὑποθέτω, ὅτι ἀντηλλάγησαν ἔγγραφα μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ Ἀρχηγείου, τοῦ ἐν Μεσολογγίῳ ἑδρεύοντος, καὶ ἔγγραφα μεταξὺ τοῦ ἀρχηγοῦ καὶ τοῦ ἀνωτέρου ἐπόπτου τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων, ὡς καὶ ἕτερα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Τῶν ἐγγράφων τούτων ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει γνῶσιν. Ἐὰν ἐκ παραδρομῆς δὲν ἐφρόντισε νὰ διατάξῃ νὰ κατατεθῶσι, θὰ τὸν παρακαλέσω καὶ προφορικῶς, ὅπως αὔριον, ἀφοῦ ὑπάρχει ὁ φάκελλος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, φροντίσῃ νὰ κατατεθῇ οὗτος, ἐὰν δὲ δὲν ἦναι πλήρης, νὰ διατάξῃ ὅπως κατατεθῶσι μὲν νῦν τὰ ὑπάρχοντα, συγχρόνως δὲ διατάξῃ τηλεγραφικῶς νὰ ἀποσταλῇ ἐκ τοῦ Ἀρχηγείου πᾶσα ἡ ἀλληλογραφία καὶ ἀπόσπασμα ἐπίσημον ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου αὐτοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐμφαῖνον τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὸ περιεχόμενον πάντων τῶν σχετικῶν ἐγγράφων ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς Διοικήσεως τοῦ Μεταβατικοῦ ἐν Ἀκαρνανίᾳ μέχρι τῆς ἀναθέσεως αὐτῆς εἰς τὰς Ὑπομοιραρχίας. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἄλλην ἐρώτησιν, ἣν εἶχον ἀπευθύνει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐν ᾗ δηλ. περιπτώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις φρονοῦσιν, ὅτι τῶν μέτρων τούτων τῶν ἀντισυνταγματικῶν γίνεται χρῆσις, διότι οἱ ἰσχύοντες νόμοι δὲν ἐπαρκοῦσιν εἰς ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως, διατὶ δὲν εἰσηγεῖται εἰς τὴν Βουλὴν τὴν τροποποίησιν τούτων, ὅπως κατασταθῶσιν ἐπαρκεῖς πρὸς τοῦτο; δὲν ἐπιμένω εἰς ταύτην, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξακριβοῦται, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει γνῶσιν ὅτι παρεβιάσθησαν ἄρθρα τοῦ Συντάγματος καὶ κείμενοι νόμοι πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως. Ἐγὼ τὴν ἐρώτησιν ταύτην ἀπηύθυνα, ὑποθέτων, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε γνῶσιν, καὶ ὅτι ἐνόμιζεν, ὅτι οἱ νόμοι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, ὅτε εἶχεν ἐπιτρέψει τὴν χρῆσιν τῶν ἀντισυνταγματικῶν τούτων μέτρων· ἀλλ’ ἐν ὅσῳ δὲν ἀποδεικνύεται τοῦτο ἐκ τῶν ἐγγράφων, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὁμολογεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι εἶχε γνῶσιν τῆς παραβάσεως ταύτης, δὲν ἐπιμένω νὰ δοθῇ ἀπάντησις νῦν, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι.

§34ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅτε ἐζήτησα παρὰ τοῦ Γραφείου τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἵνα ἔλθῃ σημείωσις περὶ διαφόρων λεπτομερειῶν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, παρεκάλεσα τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν, αὐτὰς ταύτας τὰς πληροφορίας νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ περὶ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης. Ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι τοῦδε αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἦλθον, ἴσως διότι ὑπῆρχε τυπική τις ἔλλειψις, ἧς ὁμολογῶ, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὁ αἴτιος, διότι δὲν ἐσημείωσα ἐπὶ χάρτου εἰδικῶς διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως τὰς αἰτουμένας πληροφορίας. Τοῦτο πράττω σήμερον, καὶ παρακαλῶ νὰ ἔλθωσιν αἱ ἑξῆς πληροφορίαι: Εἰς ποῖον σημεῖον ἔχει φθάσει ἡ ἐκτύπωσις τοῦ καταλόγου τῶν βιβλίων τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης; διότι δὲν ἐπιθυμῶ ἡμέραν τινὰ νὰ ἐξυπνήσωμεν, καὶ, κλεπτομένης τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, νὰ μὴ γνωρίζωμεν πόσα βιβλία ἐκλάπησαν, διότι δὲν ὑπῆρχε κατάλογος, ὅπως δὲν κατωρθώσαμεν νὰ μάθωμεν καὶ πόσα νομίσματα ἐκλάπησαν, διότι δὲν εἴχομεν κατάλογον τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου· γνωστὸν δὲ, ὅτι κατόπιν ἡ ἀνάκρισις προέβη εἰς τὴν λιθογράφησιν καταλόγων τινῶν τῶν ἐναπομεινάντων νομισμάτων. Ἔτι ζητῶ σημείωσιν κατ’ ἐπιστήμην τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν βιβλίων τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, ἢ καὶ τῶν χειρογράφων. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ σημείωσις, ἐὰν μετὰ τὸν πρόχειρον κατάλογον, ὃν ἐσχημάτισεν ἡ ἀνάκρισις περὶ τῶν νομισμάτων τοῦ Ἐθνικοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, ἐγένετο ἐργασία τις, καὶ ὁποία, πρὸς σύνταξιν πλήρους καὶ ἐπιστημονικοῦ καταλόγου τῶν νομισμάτων. Ἴσως περὶ τοῦ ζητήματος τούτου γίνῃ ἐκτενὴς λόγος, ὅταν ἡ ὑπόθεσις ἐξέλθῃ τοῦ κύκλου τῶν δικαστικῶν συμβουλίων. Ἐπιθυμῶ ἐν τούτοις νὰ μάθω, πόσα νομίσματα εἶχεν ἐν συνόλῳ τὸ Νομισματικὸν Μουσεῖον, καὶ πόσα ἔχει σήμερον, μετὰ τὴν ἐνεργηθεῖσαν κλοπήν. Ἐπίσης, εἰ δυνατὸν, νὰ μάθω καὶ τὸ ποσὸν τῆς προσγενομένης εἰς τὸ Μουσεῖον διὰ τῆς κλοπῆς ἐκείνης ζημίας· διότι ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς, ὅτε κατὰ πρῶτον ὡς βόμβα ἠκούσθη ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὡς βόμβα λέγω ἐκρηγνυομένη ἠκούσθη, ὅτι ἐκλάπη ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ νυκτὶ τὸ Νομισματικὸν Μουσεῖον, ἠθέλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ καθησυχάσῃ τὴν Βουλὴν, καὶ ἔλεγεν, ἐρωτώμενος παρ’ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας περὶ τῆς ἀξίας τῶν κλαπέντων νομισμάτων, ὅτι αὕτη μόλις ἀναβαίνει εἰς τὸ ποσὸν τῶν 15 ἢ 20 χιλιάδων δραχμῶν. Πλὴν κατόπιν ἐβεβαιώθημεν, ὅτι ἡ ζημία ἦν πολὺ μεγαλειτέρα. Ἐπίσης ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἂν ἔλαβε μέτρα, καὶ ποῖα, ὡς πρὸς τὴν εἰς τὸ μέλλον ἐξασφάλισιν τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου. Ἐπίσης ἂν κρατῶνται οἱ κατὰ τοὺς νόμους ἐπιβαλλόμενοι κατάλογοι καὶ τὰ ἔντυπα τῶν ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος ὑπαρχουσῶν ἀρχαιοτήτων μετὰ περιγραφῆς αὐτῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἑξῆς πληροφορίας. αʹ) Σημείωσιν τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἐδαπανήθη εἰς προσωπικὸν ἐκτυπώσεως τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ ἔτος 1888, καὶ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἐδαπανήθη δι’ ἄλλα ἔξοδα τῆς ἐκτυπώσεως αὐτῆς. Διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται πίστωσις δραχμῶν 36,000 — σελὶς 10, κεφάλαιον 1, ἄρθρον 5. βʹ) Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1886 — κεφάλαιον 9, ἄρθρον 5, — ἀνεγράφη πίστωσις δραχμῶν 80,000 δι’ ἐπισκευήν, φύλαξιν καὶ ἐπιστασίαν δημοσίων οἰκοδομημάτων. Παρακαλῶ νὰ προσαχθῇ σημείωσις τοῦ δαπανηθέντος ποσοῦ, καὶ εἰδικῶς, ποῦ ἐδαπανήθη, καὶ πόσον εἰς ἐπισκευάς, πόσον δὲ εἰς φύλαξιν καὶ ἐπιστασίαν; γʹ) Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887 — κεφάλαιον 8, ἄρθρον 5, —ἀνεγράφη πίστωσις διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν δραχμῶν 70,000. Παρακαλῶ νὰ προσαχθῇ ὡς ἀνωτέρω σημείωσις. δʹ) Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1888 ἀνεγράφη πίστωσις — κεφάλαιον 8, ἄρθρον 4, — ἐκ δρ. 70,000 διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν, σὺν τῇ προσθέσει καὶ «ὁδοιπορικὰ ἔξοδα πρὸς μελέτην καὶ παραλαβὴν ἔργων.» Παρακαλῶ νὰ προσαχθῇ ἡ αὐτὴ ὡς ἀνωτέρω σημείωσις, ἔτι δὲ εἰδικῶς, τί ἐδαπανήθη δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα κλπ. καὶ πρὸς ποῖα ἔργα; εʹ) Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1886 — κεφάλαιον 9, ἄρθρον 8, — ἀνεγράφη πίστωσις δραχ. 70,000 δι’ ἀποξήρανσιν ἑλῶν καὶ διευθέτησιν ποταμῶν καὶ χειμάῤῥων. Παρακαλῶ νὰ γνωρίσῃ τῇ Βουλῇ ὁ Ὑπουργὸς, τί ἐδαπανήθη καὶ τί ἐγένετο; ϛʹ) Ἐν τῷ τοῦ 1887 — κεφάλαιον 8, ἄρθρον 8, — ἀνεγράφησαν δραχμαὶ 20,000 διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν. Τί ἐδαπανήθη καὶ τί ἐγένετο; ζʹ) Ἐν τῷ τοῦ 1888 — κεφάλαιον 8, ἄρθρον 7, — ἀνεγράφησαν δραχμαὶ 20,000 διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν, σὺν τῇ προσθήκῃ καὶ «ὁδοιπορικὰ περὶ μελέτης καὶ παραλαβῆς ἔργων.» Παρακαλῶ τί ἐδαπανήθη καὶ τί ἐγένετο; ἰδιαιτέρως δὲ εἰς ὁδοιπορικὰ τί ἐδαπανήθη καὶ διὰ ποῖα ἔργα; Καὶ τέλος, Κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ λάβω πληροφορίαν τινὰ ἐπὶ τῆς ἑξῆς ὑποθέσεως, ἥτις, ἂν ἦναι ἀληθής, μετέχει χαρακτῆρός τινος σκανδαλώδους. Τῇ 14 Αὐγούστου 1882 ἔτους ἐν Πάρῳ ἦλθον εἰς ῥῆξιν δύο χωροφύλακες πρὸς πολίτην τινὰ, καὶ ἀπέκτειναν αὐτόν· ὀνομάζονται δὲ οἱ χωροφύλακες οὗτοι, ὁ μὲν Ἰωάννης Δρίτσας, ὁ δ’ ἕτερος Βαλσάμης, καὶ κατεδικάσθησαν εἰς ἑπτὰ ἐτῶν εἱρκτὴν ἀμφότεροι. Ἀλλ’, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὑπῆρξεν ἐποχή τις, καθ’ ἣν ἐγένετο πλημμύρα χαρίτων, ἥτις συμπαρέσυρε καὶ τὸν ἕτερον τῶν συγκαταδικασθέντων χωροφυλάκων. Ἐπληροφορήθην ὅτι, ἐνῷ ἐξῆλθε τῶν φυλακῶν πρὸ ἓξ ἤδη μόλις μηνῶν, διωρίσθη ὑπάλληλος ἐν Σύρῳ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἂν δὲν ἐστερήθη διὰ τῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Ἀπεκατέστη τέλος πάντων; Παρῆλθε πενταετία; Ἐξεδόθη τὸ πρὸς τοῦτο Βασιλικὸν Διάταγμα; Ἐκινήθη ὅλος ὁ μηχανισμὸς πρὸς ἀποκατάστασιν; Τίνι τρόπῳ διωρίσθη ὁ πρώην κατάδικος ὑπάλληλος; Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ κατὰ πρῶτον ἀντίγραφον τῆς ἀποφάσεως ταύτης τῶν Κακουργιοδικῶν, ὡς καὶ ἀντίγραφον τοῦ διορισμοῦ τοῦ ἑτέρου αὐτῶν. Ἐπειδὴ δ’ ἔχει σχέσιν πολλὴν πρὸς τὸ ζήτημα, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνωμοδότησιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν χαρίτων περὶ τῶν δύο τούτων κυρίων, ἔτι δὲ καὶ τὴν γνωμοδότησιν, τὴν ὑπάρχουσαν, τοῦ Προέδρου τοῦ δικάσαντος Δικαστηρίου, ὡς καὶ τὴν τοῦ Εἰσαγγελέως. Ἀλλά, Κύριοι, ἐπειδὴ ἔχω τὸν λόγον ἐπεθύμουν νὰ λάβω πληροφορίας καὶ περὶ ἄλλης ὁμοίας ὑποθέσεως. Τῇ 15 Δεκεμβρίου ἐ.ἔ. ἀπελύθη ὁ γραφεὺς τῆς Οἰκον. Ἐφορίας Σύρου Ἰωάν. Ντούνιας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ ἀντίγραφον τοῦ διορισμοῦ τούτου, διότι μοὶ ἐστάλησαν ἐκ Σύρου παρ’ ἀνδρός, πάσης ὑπονοίας ὅτι ψεύδεται ὑπερτέρου, αἱ ἑξῆς παράδοξοι σημειώσεις, ὅτι ὁ Ἰωάννης Ντούνιας ἔχει καταδικασθῆ κατὰ τὸ 1884 ἔτος ἐπὶ πράξει τινὶ, ἣν διέπραξε, διατελῶν ἐν Σύρῳ ὑπάλληλος, καὶ μάλιστα, ὅτι κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐκεῖ Κακουργιοδικῶν. Δεύτερον ὁ αὐτὸς Ἰωάννης Ντούνιας κατεδικάσθη ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ κακουργιοδικείου Σύρου κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν εἰς δωδεκάμηνον φυλάκισιν ἐπὶ παραβάσει τοῦ περὶ καθάρσεων νόμου, ὡς ἐπιστάτης τοῦ Λοιμοκαθαρτηρίου Δήλου. Παρακαλῶ νὰ φέρητε ἀντίγραφα τῶν ἀποφάσεων τούτων τῶν Κακουργιοδικῶν. Ὁ ἴδιος Ἰωάννης Ντούνιας, διατελῶν Γραμματεὺς τοῦ Δημαρχείου Σύρου, ἀπεβλήθη ὑπὸ τοῦ πρώην Δημάρχου. Ἐπιθυμῶ νὰ ἔχωμεν ἀντίγραφον τοῦ ἐγγράφου, δι’ οὗ ὁ εἰρημένος δημοτικὸς ὑπάλληλος ἀπελύθη. Ὁ αὐτὸς Ἰωάννης Ντούνιας, διατελῶν βοηθὸς τοῦ ἐν Σύρῳ Καπνεργοστασίου κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ τρέχοντος ἔτους, καὶ καταγγελθεὶς ἐπὶ διαφόροις καταχρήσεσιν, ἀπελύθη. Ἐπιθυμῶ νὰ λάβω ἀντίγραφον τοῦ ἀπολυτηρίου ἐγγράφου· ἀπελύθη δὲ μετὰ προηγουμένην διοικητικὴν ἀνάκρισιν, ἧς ἐπίσης παρακαλῶ νὰ ἔχωμεν ἀντίγραφον. Ἡ ἀνάκρισις δ’ αὕτη ἐγένετο τῇ ἐντολῇ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅστις διώρισε καὶ ἔκτακτον ἐπιθεωρητήν, τὸν κ. Λεωτσάκον, πρὸς τοῦτο. Οἱ καπνέμποροι Σύρου γνωρίζουσι καλῶς πάντα ταῦτα, διότι πάντα τὰ ἀδικήματα ἔλαβον χώραν ἐν Σύρῳ, καὶ μαθόντες, ὅτι ὁ ῥηθεὶς κύριος διωρίσθη ὑπάλληλος ἐκ νέου ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, παρεκάλεσαν τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον Σύρου, μὴ τύχῃ καὶ ὁρκίσῃ αὐτὸν, ἔδωκαν δὲ εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον αἴτησιν, ἣν παρεκάλεσαν νὰ στείλῃ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, καὶ ἡ αἴτησις αὕτη ἐστάλη τηλεγραφικῶς. Ἐπεθύμουν νὰ ἔχω καὶ τὴν αἴτησιν ταύτην. Ἀλλὰ δὲν ἦσαν οἱ καπνοπῶλαι καὶ οἱ καπνέμποροι μόνοι, ὧν ἡ συνείδησις ἐξηγέρθη ἐπὶ τῷ τοιούτῳ διορισμῷ, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἄλλοι πολῖται Σύρου ἔστειλαν τηλεγράφημα εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, δι’ οὗ ἐζήτουν, μὴ τυχὸν καὶ πραγματοποιηθῇ ὁ διορισμὸς οὗτος. Κατόπιν ὁ Ὑπουργὸς ἠρώτησε τὸν ἐκεῖ Εἰσαγγελέα, ἂν αἱ καταγγελθεῖσαι πράξεις τυγχάνωσιν ἀληθεῖς. Ἡ Εἰσαγγελία ἐβεβαίωσε τοῦτο δι’ ἐπισήμου ἐγγράφου, ὅπερ ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ ἐνταῦθα. Καὶ ἐν ᾧ τηλεγραφήματα τῶν ἀρχῶν καὶ πρακτικὰ τῶν Κακουργιοδικείων ἐστάλησαν εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως μὴ προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν καὶ τὴν ὁρκοδοσίαν τοιούτου ἀνθρώπου, ὡς ὑπαλλήλου τοῦ Κράτους, ἐν τῇ Ἐφορίᾳ μάλιστα, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔστερξεν, ἐν ᾧ εἶναι εἰς γνῶσιν αὐτοῦ πᾶσαι αἱ πράξεις καὶ αἱ ἐπίσημοι αὗται καταγγελίαι, δὲν ἔστερξε λέγω νὰ ἀπόσχῃ, ἀλλὰ διέταξε τὸν κ. Ἔφορον Σύρου νὰ προβῇ εἰς ὅρκισιν τοῦ ἐν λόγῳ ὑπαλλήλου. Ὁ ὑπάλληλος οὗτος ὡρκίσθη καὶ ἤρξατο τίνος νομίζετε μὴ σπουδαίας ὑπηρεσίας; Νὰ συντάσσῃ τὸν φορολογικὸν κατάλογον τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων ἐν Σύρῳ. Καίτοι δὲ, Κύριοι, μοὶ ἐστάλησαν ἀντίγραφα πάντων τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ἐγὼ βεβαίως δὲν ἀναδέχομαι τὴν εὐθύνην, ὅτι αἱ πράξεις τοῦ ῥηθέντος ὑπαλλήλου ἔλαβον χώραν· οὐχ ἧττον βεβαιῶ, ὅτι ὁ ἀνήρ, ὅστις μοὶ ἔδωκε τὰς πληροφορίας, τυγχάνει ἐκ τῶν ἀρίστων συμπολιτῶν τῶν κυρίων Βουλευτῶν Σύρου. Ἐπιθυμῶ καὶ εὔχομαι νὰ μὴ ὦσιν ἀκριβῆ, ὅσα ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν· ἀλλὰ περὶ τούτου θέλω πεισθῆ, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς βεβαιώσῃ τὸ μὴ ἀκριβὲς αὐτῶν.

§35ΤΟΜΑΝ. Δὲν μᾶς λέγετε τὸ ὄνομα τοῦ δόντος τὰς πληροφορίας αὐτάς;

§36ΛΕΒΙΔΗΣ. Δέν μοι εἶναι ἐπιτετραμμένον· τοῦτο μόνον μοί γράφει, ὅτι εἷς τῶν Βουλευτῶν Σύρου καὶ δικηγόρος ἔχει τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ Ντούνια.

§37ΤΟΜΑΝ. Ἐγὼ εἶμαι, καὶ θέλω σᾶς ὁμιλήσει περὶ τούτου, ὅταν ἔλθουν τὰ ἔγγραφα.

§38Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος περὶ τῆς διαπραχθείσης κλοπῆς τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, παρατηρῶ, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη συνεκίνησεν ἰδίως κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ ἔτους τὸ Ἀθηναϊκὸν κοινὸν, πιθανώτατα δὲ καὶ τὰς ἄλλας κοινότητας, καὶ εὐλόγως. Μοὶ φαίνεται δ’ ὅτι εἶναι ἄξιον ἐρεύνης, ἂν ἡ Διοίκησις δὲν παρέλιπεν οὐδὲν τῶν καθηκόντων αὐτῆς, εἴτε πρὸς πρόληψιν τῆς ἀπαισίας ἐκείνης πράξεως, εἴτε πρὸς ἀνεύρεσιν τῶν ἐργατῶν αὐτῆς. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τοὺς μῆνας ἐκείνους διεδόθησαν πληροφορίαι τινὲς, τὰς ὁποίας ἐδημοσίευσαν ἐφημερίδες φιλικῶς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον διακείμεναι, ὡς πληροφορίας εἰλημμένας ἐξ ἐπισήμου ἐκθέσεως τοῦ ἐν Παρισίοις Γενικοῦ Προξένου τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ ἐγγράφου δὲ τούτου ἡ γνῶσις δύναται νὰ διαφωτίσῃ πολλὰς ἀπορίας περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐν Παρισίοις Γενικοῦ Προξένου τῆς Ἑλλάδος.

§39ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ὑπόθεσιν, ἐστάλησαν, ζητηθέντα, εἴτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, εἴτε διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὸν ἁρμόδιον Εἰσαγγελέα. Διὸ ἀμφιβάλλω, ἂν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπάρχωσιν ἄλλα ἔγγραφα.

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι, νὰ ζητηθῶσι. Καὶ κυρίως ζητῶ τὴν ἀναφορὰν, δι’ ἧς ἀνεκοινώθησαν αἱ τελευταίως γενόμεναι ἀνακαλύψεις.

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πᾶσαι αἱ ἐκθέσεις ἐστάλησαν εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Ἐὰν δὲ πρόκηται περὶ τῶν ἀναφερομένων εἰς τοὺς ἀρχαιοκαπήλους, αὗται ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Γενικῇ Ἐφορίᾳ τῶν Ἀρχαιοτήτων.

§42Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλομεν καὶ αὐτὰς νὰ μᾶς φέρητε.

§43ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς γενομένης ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Λεβίδου καὶ τοῦ ἡγέτου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, κρίνω καθῆκόν μου νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν, νὰ καθησυχάσῃ τὴν συνείδησιν τῆς κοινωνίας καὶ τῆς Βουλῆς περὶ τῆς τύχης τῶν ἀρχαίων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν τοῖς εὐρυτάτοις Μουσείοις τῆς πατρίδος ἡμῶν. Τὰ ἀρχαῖα ταῦτα ἀποτελοῦσι τὸν θησαυρὸν τῶν προγόνων, πρὸς ὃν τρέφει στοργὴν σύμπας ὁ πεπολιτισμένος κόσμος, εἰς ἣν κατὰ τὸ πλεῖστον ὀφείλεται καὶ αὐτὴ ἡ ἀπελευθέρωσις καὶ ἀνεξαρτησία τοῦ τόπου. Ἀνεξαρτήτως δὲ τῆς καλλιτεχνικῆς αὐτῶν ἀξίας, ἀποτελοῦσι μέγαν θησαυρὸν ἐθνικόν, ὅστις πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ διηνεκῶς τὴν ἄγρυπνον προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς κοινωνίας. Ἡ γενομένη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος σκανδαλωδεστάτη κλοπὴ τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, οὗτινος τὰς κλεῖδας ἐκράτουν κατὰ τὸν νόμον δύο ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, ὁ Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης καὶ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, εὐλόγως δύναται νὰ κινήσῃ τὴν ἀνησυχίαν παντός. Ἡ κλοπὴ ἐγίνετο κατὰ σειρὰν μακρὰν μηνῶν καὶ ἐνιαυτῶν, καὶ φαίνεται, ὅτι ἡ κλοπὴ ἐγίνετο μετὰ μελέτης καὶ ἐπιστημονικῆς ἐκλογῆς ἐπὶ τῶν νομισμάτων, ἀφαιρουμένων τῶν γνησίων καὶ ἀντικαθισταμένων διὰ ψευδῶν. Ἡ ἐργασία αὕτη τοιαύτης ἀνέτου κλοπῆς εὐλόγως προκαλεῖ ἀνησυχίαν περὶ τοῦ μέλλοντος τῶν θησαυρῶν τῶν Ἀρχαιολογικῶν Μουσείων, διότι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουσι μόνον καλλιμάρμαρα ἀγάλματα, ἀλλὰ καὶ μικρὰ ἀντικείμενα ἀποτεθησαυρισμένα, τεχνουργήματα καὶ ὑπὸ ἔποψιν τέχνης καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἀρχαιολογικῆς ἀξίας, ἀφορῶντα εἴτε εἰς τὸν δημόσιον, εἴτε εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον. Ταῦτα εἶναι μικρὰ καὶ εὐμετακόμιστα, πολύτιμα δὲ ἄλλως, τὰ ὁποῖα φυλάσσονται ἐν ἑρμαρίοις. Περὶ τῆς τύχης τούτων εὐλόγως δύναται νὰ ἐγερθῇ ἀνησυχία, διότι, ὡς πρὸ ὀλίγου εἶπον, πρὸ δύο ἐτῶν ἐκλέπτετο τὸ Μουσεῖον τὸ Νομισματικὸν καὶ ἴχνος σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνεύρωμεν, τῶν κλεπτῶν· οὕτω δύναται νὰ συμβῇ καὶ ἐνταῦθα. Πρέπει λοιπὸν ἡ τοιαύτη σκέψις νὰ γεννήσῃ δικαίας ἀνησυχίας εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν περὶ τῶν ἐν τοῖς Μουσείοις θησαυρῶν· καὶ διὰ τοῦτο ἐρωτῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἐὰν ἐλήφθη πρόνοια περὶ λεπτομεροῦς καταγραφῆς τῶν κειμηλίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄπειρα καὶ ποικίλα καὶ μεγίστης ἀξίας, καὶ περὶ τοῦ ἂν ἐλήφθη πᾶσα δυνατὴ πρόνοια, ὥστε εἰς τὸ μέλλον νὰ ὦσιν ἐξησφαλισμένα τὰ μνημεῖα ταῦτα τὰ προγονικά. Ἐδαπανήθησαν ἑκατοστύες χιλιάδων δραχμῶν πρὸς οἰκοδόμησιν Μουσείων, καὶ οὐκ ὀλίγα δαπανῶνται εἰς μισθοδοσίας ὑπαλλήλων, καὶ θὰ ἦναι φοβερὸν, νὰ εὕρωμεν μίαν ἡμέραν ἑρμάρια κενά. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἐὰν οὐχὶ σήμερον, εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων νὰ καθησυχάσῃ καὶ ἡμᾶς καὶ τὴν κοινωνίαν ἐκ τῆς ἀνησυχίας, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, περὶ τῆς τύχης τοῦ ἐν τοῖς Μουσείοις ἀρχαιολογικοῦ θησαυροῦ.

§44ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Προθύμως σπεύδω νὰ καθησυχάσω τὴν εὔλογον ἀνησυχίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου περὶ τῆς τύχης τῶν ἀρχαιοτήτων, τῶν ἐν τοῖς Μουσείοις, τοῖς ὑπαγομένοις εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν μου Ὑπουργείου. Πληροφορῶ δὲ αὐτὸν, ὅτι τὰ ἀντικείμενα ταῦτα εἶναι τοποθετημένα ἐν τῷ Κεντρικῷ Μουσείῳ, αἱ αἴθουσαι τοῦ ὁποίου κατεσκευάσθησαν κατὰ τρόπον, ἀσφαλίζοντα κατὰ πάσης ἀφαιρέσεως, φυλάσσονται δὲ τὴν νύκτα καὶ ὑπὸ στρατιωτικῆς φρουρᾶς· προσέτι διέταξα καὶ καταρτίζεται κατάλογος τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος μικροτεχνημάτων, πηλίνων καὶ χαλκίνων, ὁ ὁποῖος προσεχῶς δημοσιευθήσεται.

§45ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὸ θέρος ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε παρὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως διαφόρους πληροφορίας, σχετιζομένας πρὸς τὰ κλαπέντα νομίσματα καὶ ἐν γένει πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν ἐντεῦθεν εἰς Παρισίους ἀρχαιοτήτων. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἦτο κατ’ ἀρχὰς ἐναντία νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, ἀργότερον ὅμως ἠρνήθη τοῦτο. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ καταθέσῃ τὴν μετὰ τῆς ἐν Παρισίοις Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἀλληλογραφίαν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§46ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τοιαῦτα ἔγγραφα εὑρίσκονται παρὰ τῇ ἀνακριτικῇ ἀρχῇ, διότι σχετίζονται πρὸς τὰς αἰτήσεις αὐτῆς πρὸς τὴν ἐν Παρισίοις ἀνακριτικὴν ἀρχήν. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, ἀφοῦ κατ’ ἀρχὰς παρείχετο ὑπὸ τῶν ἐκεῖ εἰσαγγελικῶν καὶ ἀνακριτικῶν ἀρχῶν πᾶσα διευκόλυνσις πρὸς ἀνεύρεσιν τῶν ἰχνῶν τῶν ἐντεῦθεν εἰς Γαλλίαν εἰσαγομένων καὶ πωλουμένων ἀρχαιοτήτων, κατόπιν, ἐλθόντος τοῦ ζητήματος ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐπὶ τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἐπὶ τῶν καλῶν τεχνῶν Ὑπουργοῦ, ἔκρινεν, ὅτι δὲν ἦτο αὐτὴ τεταγμένη φύλαξ καὶ ἀνακριτὴς τῶν ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ σχετιζομένων πρὸς τὴν ἐντεῦθεν εἰσαγωγὴν ἀρχαιοτήτων, διότι ἐὰν καθ’ ἡμᾶς ἡ ἐξαγωγὴ κρίνηται, ὅτι ἔχει χαρακτῆρα ἀξιόποινον, τὰς περὶ τῶν ἀρχαιοτήτων γνώμας, τὰς κρατούσας ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἐγκρίνουσι τὰ ξένα Κράτη, ὥστε καὶ νὰ ἔχωσι καθῆκον νὰ ἐμποδίζωσι τὴν εἰσαγωγὴν ἀρχαιοτήτων ἐντεῦθεν εἰς αὐτὰ, καὶ νὰ προβαίνωσιν εἰς κατασχέσεις.

§47Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ἔγγραφα, τὰ εὑρισκόμενα παρὰ τοῖς κυρίοις ἀνακριταῖς, ἢ εἰσιν ἀναγκαῖα διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν γενομένων ἀνακρίσεων, ἢ δὲν εἶναι πλέον χρήσιμα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ συννενοηθῇ μετὰ τῆς ἀνακριτικῆς ἀρχῆς, καὶ ὅσα ἔγγραφα δὲν χρησιμεύουσιν εἰς αὐτὴν, νὰ τὰ ἀποστείλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ τὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅσα δὲ εἶναι ἀναγκαῖα εἰς αὐτὴν, νὰ στείλῃ τὰ ἀντίγραφα αὐτῶν, ὅσα δὲν ἀποκαλύπτουσι τὰ ἀπόῤῥητα τῆς ἀνακρίσεως.

§48ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἠξιώθην νὰ ἴδω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ νὰ τῷ γνωρίσω, ὅτι πολλὰ Δημοτικὰ Σχολεῖα τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως, καὶ ἰδίως τοῦ δήμου Φαλαισίας, στεροῦνται πρὸ ἔτους Δημοδιδασκάλου, καὶ τὸν παρεκάλεσα πολὺ, νὰ διορίσῃ καὶ ἀποστείλῃ καὶ εἰς τὰ Σχολεῖα αὐτὰ δημοδιδασκάλους, διότι εἶναι πολὺ ἄδικον νὰ πληρόνωσιν οἱ πτωχοὶ ἐκεῖνοι λαοὶ τῆς Μεγαλοπόλεως φόρους δημοτικοὺς καὶ δημοσίους ἐπαχθεῖς, καὶ νὰ στερῶνται δημοδιδασκάλων. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι δημοδιδάσκαλοι. Ἐγὼ τῷ εἶπον τότε, ὅτι δύναμαι νὰ τῷ γνωρίσω πρόσωπά τινα, καὶ ἂν θέλῃ, νὰ τῷ δώσω σημείωσιν, νὰ τὰ διορίσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐγερθεὶς ἀνεχώρησεν ἀναπολόγητος, ἐγὼ δὲ ὑπέθεσα, ὅτι ἤθελε μεριμνήσει περὶ ἀποστολῆς δημοδιδασκάλου εἰς τὰ περὶ ὧν πρόκειται Δημοτικὰ Σχολεῖα, ἀλλ’ αὐτὸς, φαίνεται, ἔχων ἀφοσιωθῆ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς πιστώσεως Σπάρταλη, ἐλησμόνησεν ὅσα τῷ εἶπον περὶ ἀποστολῆς δημοδιδασκάλου. Παρακαλῶ ὅθεν πολὺ αὐτὸν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ τὸν πτωχὸν ἐκεῖνον λαὸν τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως, ἐξ οὗ ἔλαβε πολλὰς ψήφους καὶ ἐξελέγη Βουλευτὴς, ἄλλως τε καὶ εἶναι παραβέβαιον, ὅτι καὶ πάλιν θὰ ἐκζητήσῃ τὰς ψήφους αὐτοῦ, ὅτε θὰ τοῦ ζητοῦν λογαριασμούς. Τὰ δημοτικὰ ὄργανα τοῦ δήμου Φαλαισίας μετὰ στρατιωτῶν, ὡς ἐκ τοῦ ἐπαράτου ἐκείνου νόμου περὶ ποιμνιοβοσκῆς, ἐξέρχονται νύκτωρ εἰς τὰ χωρία τοῦ δήμου, συλλαμβάνουσιν ὅσα εὕρωσι καὶ ἐκτὸς τῶν ἀπηγορευμένων μερῶν κτήνη, μεταφέρουσιν αὐτὰ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου καὶ ἐκεῖ φορολογοῦσι τοὺς πτωχοὺς κτηνοτρόφους παρανόμως· καὶ διὰ νὰ νομιμοποιήσωσι τὰς ἐκνόμους ταύτας πράξεις αὐτῶν, προσεχῶς ὁ δημαστυνόμος Ἐρωτόπουλος, ἄνθρωπος σκαιὸς καὶ ἀγράμματος, δι’ εἰκονικῶν πρωτοκόλλων θὰ τοὺς εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον, ὅπερ τιμωρεῖ αὐτοὺς αὐστηρῶς. Τὰς πράξεις αὐτοῦ ταύτας οἱ δυστυχεῖς κτηνοτρόφοι καὶ γεωργοὶ κατήγγειλαν ἐπανειλημμένως ἐνώπιον πάσης Ἀρχῆς, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε, μηδεμιᾶς ἐνεργησάσης τι κατ’ αὐτῶν, οἱ κύριοι αὐτοὶ προβαίνουσι θαῤῥαλεώτεροι εἰς τὸ ἐγκληματεῖν. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, κύριε Πρόεδρε, ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος Μεγαλοπόλεως εἶχεν ἀποστείλει εἰς τὸν δῆμον Φαλαισίας, ὡς ἀντιπρόσωπον αὐτοῦ, τὸν γραμματέα αὐτοῦ κ. Δεκουλάκον, πρὸς ἀπαρίθμησιν ἀροτήρων κτηνῶν καὶ χοίρων· ἀλλ’ ὁ κ. Δεκουλάκος, ἀντὶ, ὡς ὤφειλε, νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν του κατὰ νόμον, τοὐναντίον ἐξέδοτο πρωτόκολλον κατὰ τῶν μὴ ἐχόντων ἀδήλωτα κτήνη, παρέλειψε δὲ νὰ ἐκδώσῃ τοιαῦτα κατὰ τῶν ἐχόντων· καὶ τὰς πράξεις ταύτας τοῦ τοιούτου ὑπαλλήλου ἐπανειλημμένως κατήγγειλαν οἱ πτωχοὶ ἐκεῖνοι γεωργοὶ καὶ κτηνοτρόφοι ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διὰ τοῦ τύπου, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τίποτε μέχρι τοῦδε δὲν ἠθέλησε νὰ ἐνεργήσῃ, πρὸς ζημίαν βεβαίως τινῶν κτηνοτρόφων καὶ τοῦ Δημοσίου, καὶ οὕτω μία τάξις ἀνθρώπων, ἐπειδὴ διάκειται φιλικῶς πρός με, φορολογεῖται ἐπαχθῶς καὶ παρανόμως, ἐνῷ οἱ ἄλλοι, ὡς ἀνήκοντες εἰς τὴν φατρίαν τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως, μένουσιν ἀφορολόγητοι. Παρακαλῶ ὅθεν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει των τὰ δίκαια ταῦτα παράπονα τῶν πτωχῶν ἐκείνων φορολογουμένων, καὶ ἐνεργήσωσι πᾶν, ὅ,τι δύναται ν’ ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς τῆς περαιτέρω ἐκνόμου ἐνεργείας καὶ καταπιέσεως ὑπὸ τῶν τοιούτων ὀργάνων αὐτῶν.

§49ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπάρχουσι διάφοροι πιστώσεις, χαρακτηριζόμεναι ὡς ἔκτακτοι. Ἐπειδὴ δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ λάβωμεν τὰς ἀναγκαίας περὶ αὐτῶν πληροφορίας, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπιφυλασσόμενος κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν πιστώσεων νὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους, δι’ οὓς θεωρῶ ὡς ἄτακτον τὴν ὑποβολὴν αὐτῶν ὡς ἐκτάκτων πιστώσεων, νὰ μᾶς δώσῃ τὰς ἑξῆς πληροφορίας: αʹ) Ἐπὶ τῆς πιστώσεως δραχ. 250,000 πρὸς ἀποζημίωσιν ἰδιωτικῶν κτημάτων, καταληφθέντων καὶ καταληφθησομένων ὑπὸ τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου–Ἀγρινίου. Τὸ ποσὸν τοῦτο περιλαμβάνεται εἰς τὴν εἰδικὴν δαπάνην, τὴν πληρωθησομένην ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου, τοῦ συνομολογηθέντος διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ; βʹ) Ἐπὶ τῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 80,000 διὰ μελέτας καὶ παραλαβὴν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν καὶ ἐκτίμησιν τῶν ὑπ’ αὐτῶν καταλαμβανομένων κτημάτων ἰδιωτικῶν, καὶ διὰ τὴν ὁριστικὴν καταμέτρησιν καὶ τὸν καθορισμὸν τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ τελεσθησομένων ὑδραυλικῶν ἔργων, ἂν αἱ δαπάναι αὗται πρόκηται νὰ πληρωθῶσιν εἰς μισθοὺς προσωπικοῦ ἄλλου, παρὰ τοῦ μισθοδοτουμένου παρὰ τοῦ Δημοσίου διὰ τὰ ἐν γένει δημόσια ἔργα. γʹ) Πῶς πρόκειται νὰ διατεθῇ, εἰς μισθοὺς δηλ. ἢ ἄλλας δαπάνας, ἡ πίστωσις τῶν δραχ. 250,000, ἡ ζητουμένη διὰ τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἐν Παρισίοις τελεσθησομένην Παγκόσμιον Ἔκθεσιν τοῦ 1889; Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ζητεῖ πίστωσιν δραχ. 2,808,000, αἵτινες μετὰ τοῦ ποσοῦ, τοῦ μὴ διατεθέντος ἐκ περυσινῶν πιστώσεων, ἀποτελοῦσι ποσὸν 16,253,000, πληρωθησομένων ὡς τίμημα τῶν κατασκευαζομένων θωρηκτῶν. Ἐκτὸς ταύτης τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον ζητεῖ ἔκτακτον πίστωσιν 300,000 δραχμῶν δι’ ἔξοδα ἐπιστασίας, ναυπηγήσεως καὶ δοκιμῆς τῶν θωρηκτῶν, καὶ ἑτέρας δραχμὰς 200,000 δι’ ἔξοδα παραλαβῆς καὶ μεταφορᾶς αὐτῶν. Ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τῇ συνοδευούσῃ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, δὲν καθορίζεται εἰς τίνας πρόκειται νὰ πληρωθῶσι τὰ ποσὰ ταῦτα· Θὰ πληρωθῶσιν ὡς ἀμοιβαὶ εἰς ὑπαλλήλους τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἢ θὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὰς δαπάνας τῆς μεταφορᾶς καὶ πρὸς ἀμοιβὴν τοῦ ἐντεῦθεν ἀποσταλησομένου προσωπικοῦ τῶν πληρωμάτων πρὸς παραλαβὴν τῶν πλοίων; Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ εἰδικεύσῃ τὴν πίστωσιν ταύτην καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ: αʹ) Τί ποσὸν θὰ δοθῇ εἰς ὑπαλλήλους τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, καὶ τί ποσὸν θὰ πληρωθῇ εἰς τὰ ἐντεῦθεν ἀποσταλησόμενα πληρώματα; βʹ) Ἐκ τίνος πόρου ἐννοεῖ νὰ πληρώσῃ τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως ταύτης, ἥτις ὑπερβαίνει τὸν εἰδικὸν πόρον, τὸν ὡρισμένον διὰ τὴν ναυπήγησιν τῶν πλοίων; Ἑτέραν εἰδίκευσιν πιστώσεως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δώσῃ ἐπὶ τοῦ ζητουμένου ποσοῦ 20,545 δρ. δι’ ἐκτάκτους ἀποστολάς. Αἱ δαπάναι τῶν ἐκτάκτων ἀποστολῶν, μετὰ τὴν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1889 εἰδίκευσιν τῶν δαπανῶν τῶν διπλωματικῶν ἀποστολῶν, πρέπει ὡσαύτως νὰ εἰδικεύωνται.

§50ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Αἱ εἰδικαὶ ἀποστολαὶ γίνονται εἰς τὸ τελευταῖον κεφάλαιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, αἱ δὲ δαπάναι τῶν Πρεσβειῶν εἰδικεύθησαν διὰ τοῦ νόμου.

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο δὲν ἐμποδίζει νὰ εἰδικευθῶσι καὶ αἱ γενόμεναι δαπάναι δι’ ἐκτάκτους ἀποστολὰς καὶ μᾶς δώσητε ἀνάλυσιν αὐτῶν.

§52Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ νόμου περὶ ποιμνιοβοσκῆς, καὶ διωρίσθη μία Ἐπιτροπὴ, διὰ νὰ συντάξῃ σχέδιον νόμου. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν εἰργάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη, διότι πάντες γνωρίζομεν, ὅτι ὁ νόμος οὗτος εἶναι σπουδαῖος, διότι ἐδώκαμεν τὰ μέσα εἰς λῃστὰς, νὰ λῃστεύωσι τὴν κοινωνίαν. Παρακαλῶ νὰ κληθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ, καὶ ἐπειδὴ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα, νὰ συντάξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἓν νομοσχέδιον, διὰ νὰ προλάβωμεν τὸ κακόν.

§53ΤΙΝΕΣ. Ἠσθένησεν ὁ κ. Πρόεδρος, καὶ διὰ τοῦτο δὲν συνῆλθεν ἡ Ἐπιτροπή.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιστεύω, ὅτι αὔριον θὰ ἔλθῃ ὁ κ. Αὐγερινὸς καὶ θὰ σᾶς εἴπῃ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τῆς διακοπείσης χθές. Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§55ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Καλεῖσθε, κύριοι Βουλευταί, νὰ ψηφίσητε, ἀλλὰ περὶ τίνος; Κατ’ ἀλήθειαν, δὲν δύναμαι νὰ δώσω οὐδεμίαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπόκρισιν. Ἠκροασάμην μετὰ πολλῆς προσοχῆς τῶν ῥητόρων ἑκατέρας τῶν πτερύγων, παρηκολούθησα μετ’ ἐνδιαφέροντος καὶ μετὰ προσοχῆς τεταμένης τὰς ἀγορεύσεις ἰδίως τῶν ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως δυνηθῶ νὰ διασαφίσω ἐν τῇ ἐμῇ συνειδήσει, περὶ τίνος ζητήματος πρόκειται νὰ δώσω ψῆφον, περὶ τίνος ζητήματος προσκαλεῖται ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ. Πρόκειται περὶ ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Ἀλλὰ τίς ἠμφισβήτησε ταύτην; Πρόκειται περὶ μορφῆς τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως; πρόκειται περὶ εὐθύνης πολιτικῆς; πρόκειται περὶ εὐθύνης ποινικῆς; πρόκειται περὶ εὐθύνης ἀστικῆς; ἢ πρόκειται περὶ πάντων τούτων καὶ περὶ οὐδενός; Ἐν τῇ συνειδήσει μου ἐπικρατεῖ χάος, αἱ γνῶμαι, αἱ ἐξενεχθεῖσαι παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οὐδόλως συνετέλεσαν νὰ ἐπενέγκωσιν εἰς τὴν ἐμὴν συνείδησιν φῶς καὶ τάξιν. Πρόκειται νὰ σχηματίσω γνώμην, περὶ τίνος θὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου προκαλούμενος, καὶ βεβαίως ἦτο ἑπόμενον νὰ περιέλθῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, μεθ’ ὅλας τὰς ἀγορεύσεις καὶ μεθ’ ὅλην τὴν κατατριβὴν τοῦ χρόνου τῆς χθὲς νυκτὸς, νὰ περιστῇ λέγω εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, εἰς ὃ ἦτο πρὸ τοῦ γένηται ἔναρξις τῆς συζητήσεως· διότι, ὅταν δὲν ἔχῃ τις τι, περὶ ὃ νὰ συζητήσῃ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν συζητῇ, μένει πάντοτε τὸ κενὸν πρὸ αὐτοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εὑρεθεὶς φαίνεται εἰς στιγμὴν ὄχι ἀταράχτου θυμικοῦ, ὑπεσχέθη, ὅτι τὴν ἑπομένην ἑσπέραν, θὰ προκαλέσῃ ζήτημα, ὅπως ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ διὰ ψήφου περὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἐνόμισεν, ὅτι εἶχε καθῆκον τὴν ἐν τῇ στιγμῇ ταραχῆς ἐκφρασθεῖσαν γνώμην του ἀβασανίστως νὰ τὴν πραγματώσῃ, εἶναι δὲ ἱκανὸς καὶ τοῦτο νὰ πράξῃ, νὰ πραγματώσῃ καὶ τὰ ὑπεσχημένα ἐν ὥρᾳ ὄχι ἀπολύτου ἀταραξίας τοῦ θυμικοῦ αὐτοῦ. Ἐκ τούτου προέκυψε βεβαίως ζήτημα ἀζήτητον καὶ συζήτησις ἄνευ ἀντικειμένου, ἓν ζήτημα ἀνύπαρκτον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ἦναι δεκτικὸν οὐδεμιᾶς λύσεως. Στενοχωρηθεὶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκ τῆς ἐπιθέσεως τοῦ ἡγέτου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἠναγκάσθη νὰ ὑψωθῇ ὑπεράνω τῆς σφαίρας τοῦ βίου τοῦ πρακτικοῦ, τῆς σφαίρας τῶν πολιτειακῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἠναγκάσθη νὰ ὑψωθῇ εἰς σφαῖραν θεωρητικὴν καὶ νὰ καταβιβάσῃ ἐκεῖθεν ἐναγωνίως ἓν ζήτημα, ὅτι ὑπάρχει ὑποχρέωσις ἀνακοινώσεως τῶν ἀποῤῥήτων μεταξὺ διαδόχων Κυβερνήσεων· καὶ τοῦτο διετύπωσε τὴν πρώτην φορὰν ἀγορεύσας, πρὸ τοῦ ὑποβάλῃ, ἐξαναγκασθεὶς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτοῦ, τὴν ὡρισμένην ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν. Εἶπον καὶ χθὲς, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι τοιοῦτον ζήτημα δὲν δύναται νὰ ἔχῃ θέσιν ἐν τῇ Βουλῇ· δὲν ὑπάγεται εἰς τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, νὰ κρίνῃ, κατὰ πόσον θέμα, μὴ κανονισθὲν ὑπὸ νόμου τινὸς, ὑποχρεοῖ τοὺς κυβερνῶντας, ἀφοῦ οὐδὲν ὑποχρεοῖ, οὐδὲν ἐπιβάλλει τὴν λύσιν, ἕκαστος δὲ δύναται νὰ ἔχῃ ἰδίαν γνώμην, ἰδίαν ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων καὶ ἴδιον δικαίωμα ἐκτιμήσεως αὐτῶν. Διότι τὸ νὰ ὑποστηριχθῇ σπουδαίως, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις ὀφείλει, ἀποχωροῦσα τῆς ἀρχῆς, ἐπὶ πάντων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα διεχειρίσατο καθ’ ὃν χρόνον εἶχε τὸ καθῆκον νὰ διευθύνῃ τὰ κοινὰ, ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεταδίδῃ τὰ ἀπόῤῥητα, ἐὰν εἶχεν ἀπόῤῥητα, εἰς τὴν διάδοχον Κυβέρνησιν, τοῦτο βεβαίως, ὑπὸ τοιαύτην γενικὴν ἔκφρασιν, οὔτε δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, οὔτε νὰ γίνῃ ἀντικείμενον κοινοβουλευτικῆς συζητήσεως. Καὶ λοιπὸν περὶ τίνος ἐπρόκειτο; περὶ τίνος μεγάλου καὶ ὑψηλοῦ ζητήματος πρόκειται νὰ ἀποφανθῶμεν, συζητοῦντες ἐπὶ τόσας ἡμέρας καὶ κατατρίβοντες χρόνον πολύτιμον; Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἔλαβε παρὰ τῆς προηγηθείσης Βουλῆς τὴν ἄδειαν νὰ δαπανήσῃ 60,000 δραχμὰς ἄνευ δικαιολογητικῶν, προκειμένου περὶ διεξαγωγῆς μεγάλου ἐξωτερικοῦ ζητήματος. Ποία εἶναι ἡ οὐσιαστικὴ ἔννοια τῆς ἀποφάσεως ταύτης τῆς Βουλῆς; Ὅτι, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ γίνῃ ἐργασία εἰς μέγα ἐθνικὸν ζήτημα, εἰς ὃ ἠδύναντο νὰ λάβωσι μέρος πρόσωπα ἡμεδαπὰ καὶ ἀλλοδαπὰ, εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύναντο νὰ γίνωσιν ἐργασίαι, χρήζουσαι τῷ ὄντι νὰ περιληφθῶσιν ὑπὸ τὸν θώρακα τοῦ ἀποῤῥήτου, σοὶ ἐπιτρέπω νὰ δαπανήσῃς 60,000 δραχμὰς καὶ νὰ μὴ δώσῃς εἰς οὐδένα λόγον, οὐδὲ πρὸς αὐτὴν τὴν Βουλὴν, σοὶ ἀπαγορεύω δὲ πρὸς τοῦτο νὰ δώσῃς δικαιολογητικά. Καὶ εὐλόγως· διότι ἡ κατάθεσις τοιούτων ἐγγράφων θὰ ἦτο ἄρσις τῆς ἐσωτερικῆς θελήσεως τῆς Βουλῆς, τῆς δικαιολογητικῆς βάσεως τοῦ νόμου, τοῦ νὰ δαπανήσῃ ἐν ἀποῤῥήτῳ. Τὸ ζήτημα κατ’ οὐσίαν πρέπει νὰ περιστραφῇ λοιπὸν, ἐὰν μία Βουλή, χορηγοῦσα τὴν ἄδειαν νὰ δαπανήσῃ μία Κυβέρνησις ἄνευ δικαιολογητικῶν, δὲν ἔχῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅτι αἱ ἐνέργειαι αὐτῆς πρέπει νὰ μείνωσιν ἐν ἀποῤῥήτῳ. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ τὸ ἐναντίον· λυποῦμαι δὲ, διότι ἀξιότιμοι συνάδελφοι, τῶν ὁποίων ὁμολογῶ, ὅτι ἐθαύμασα τὴν εὐστροφίαν τὴν δικανικὴν, προσεπάθησαν νὰ παρερμηνεύσωσι τὸν ἐσωτερικὸν λόγον, τὴν βάσιν τοῦ ζητήματος, ἀντικαθιστῶντες ἐκείνην τὴν λέξιν διὰ τῆς λέξεως «διασαφήσεις»· ἀλλ’ ὁ ὅρος δικαιολογητικὰ εἶναι ὅρος φυσικός· ὅταν πρόκηται νὰ δαπανηθῇ τι, δαπανᾶται κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, προστιθεμένων εἰς τὸ ἔνταλμα, τὸ προσαγόμενον πρὸς ἐξόφλησιν, τῶν ἀναγκαίων δικαιολογητικῶν· ἀλλ’ ἡ συνάρτησις αὕτη μετὰ τοῦ ἐντάλματος τῶν δικαιολογητικῶν εἶναι τοῦτ’ αὐτὸ, ἀποκάλυψις τοῦ λόγου, δι’ ὃν γίνεται ἡ δαπάνη. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐθέσπισε, ὅπως δαπανηθῇ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο χωρὶς νὰ δώσῃ λόγον περὶ τούτου ἡ Κυβέρνησις, καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ γνωσθῇ παρ’ οὐδενὸς εἰς τί τὸ ποσὸν ἐδαπανήθη. Ἀναντιῤῥήτως οὐδεὶς δύναται νὰ προβληθῇ λόγος, δυνάμενος νὰ μεταβάλῃ τοὺς λογικοὺς τούτους ὅρους. Ὄχι, λέγει, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας συνάδελφος, ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν δικαιολογητικά, ἡμεῖς ζητοῦμεν διασαφήσεις....

§56ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πληροφορίας.

§57ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πληροφορίας. Ἀλλὰ τίνας; Ζητεῖτε νὰ σᾶς εἴπωμεν τὰ πρόσωπα, εἰς ἃ ἐδαπανήσαμεν· ἀλλὰ τότε παραβαίνομεν τὸν νόμον, τὸν σκοπόν, δι’ ὃν τὰ ἐδαπανήσαμεν. Ἀλλὰ δὲν πράττομεν μόνον τοῦτο, ἂν μᾶς ἀναγκάσητε νὰ δώσωμεν πληροφορίας, ἀλλὰ καὶ ἓν ἄλλο καθῆκον παραβαίνομεν. Ἡμεῖς, κυβερνήσαντες τὴν χώραν ἐν ὥρᾳ ἀνεμοζάλης τῆς Ἀνατολῆς, ἐν ᾗ ἐπρόκειτο ν’ ἀμφισβητηθῶσι μεγάλων ἐθνικοῦ διαμερίσματος χωρῶν τὰ δικαιώματα, ἤλθομεν εἰς συνάφειαν πρὸς διάφορα πρόσωπα, πρὸς ἀλλοδαποὺς, πρὸς ἡμεδαποὺς, πρὸς ὑπηκόους Ὀθωμανοὺς καὶ πρὸς ὁμοφύλους, καὶ τίς οἶδε πρὸς τίνας, πρὸς διπλωμάτας, πρὸς δημοσιογράφους· ἐλάβομεν ἀνάγκην, φερ’ εἰπεῖν, νὰ ἐπικαλεσθῶμεν εἰς τὴν Πετρούπολιν μιᾶς ἐφημερίδος τὴν ἀρωγήν· τίς οἶδεν εἰς τοιοῦτο ζήτημα πολύπλοκον, εἰς ὃ εὑρέθημεν αἰφνιδίως καὶ παντελῶς ἀπαράσκευοι, εἰς ποίας περιστάσεις εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις ἡ προκάτοχος καὶ ἐδαπάνησε τὰς δραχμὰς ταύτας, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου· περιφρουρουμένη δὲ ἐν τῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον παρεῖχεν αὐτῇ ὁ νόμος, τοῦ νὰ δαπανήσῃ χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ λόγον εἰς οὐδένα, οὐδὲ πρὸς τὴν Βουλήν, βεβαίως περιῆλθε καὶ εἰς σχέσεις τιμῆς καὶ καλῆς πίστεως πρὸς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, δι’ ὧν διεξήγαγε τυχὸν τὰ ζητήματα, περὶ ὧν σᾶς ἀνέφερον. Εἶναι ἐπιτετραμμένον, καὶ ἂν δὲν ἔχῃ τὸν νόμον ὑπὲρ ἑαυτῆς, εἴς τινα, οἱονδήποτε, νὰ ἀξιοῖ παρὰ Κυβερνήσεως, τοιαῦτα διαχειρισαμένης μέγιστα συμφέροντα καὶ τοιαῦτα διαχειρισαμένης κατὰ δεκάδας ἑκατομμυρίων, νὰ προκαλῆται σήμερον εἰς λογοδοσίαν διὰ 5 ἢ 10 χιλιάδας δραχμῶν, κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου καὶ τοῦ καθήκοντος τῆς ἐχεμυθίας καὶ τῆς τιμῆς, ὅπερ ἴσως ἀνέλαβε πρὸς πρόσωπα, μεθ’ ὧν εἰργάσθη ἐπὶ ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς περιστάσεως; Ἀλλ’ ἀπαιτεῖτε τοῦτο πρὸς τίνα λόγον; Νὰ ἐξοφληθῇ τὸ ἔνταλμα. Ἀλλ’ ὁ νόμος διατάσσει νὰ ἐξοφληθῇ τὸ ἔνταλμα ἄνευ δικαιολογητικῶν. Ὄχι, μᾶς λέγουσιν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ συνεχίσωμεν τὸ μέγα ζήτημα τὸ ἐθνικὸν, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ εὕρωμεν τὰ ἴχνη τῶν ἐργασιῶν σας, διὰ νὰ συνεχίσωμεν αὐτάς. Ἀλλ’ εἶναι λόγος οὗτος; πρόκειται σήμερον νὰ συνεχίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς Μακεδονίας, καὶ νὰ εὕρωμεν τὴν συνέχειαν τῆς ἐργασίας τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως; Ἀλλὰ σεῖς διατελεῖτε σήμερον ἐν πλήρῃ εἰρήνῃ, καὶ ὄχι μόνον ἐν εἰρήνῃ, ἀλλὰ καὶ εἰς σχέσεις φιλικωτάτας στοργῆς ἀμοιβαίας τῶν δύο Ἐπικρατειῶν καὶ ἀγάπης, τῶν ὁποίων τοὐλάχιστον ἡ ἐκδήλωσις ἐγένετο διὰ τοιούτων τρόπων, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἴσως ἄλλοτε ἐγένοντο· οὐδέποτε ἐνηγκαλίσθησαν ἡμᾶς οἱ Τοῦρκοι προσφιλέστερον, οὐδ’ ἡμεῖς τοὺς Τούρκους εὐνούστερον· ἀδιάφορον, ἐὰν ἐν τῷ μέσῳ τῶν ἐναγκαλισμῶν τούτων τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα καὶ τὰ δικαιώματα ἡμῶν ἐποδοπάτησαν οἱ Τοῦρκοι, ἀλλὰ τέλος πάντων ἐγένετο ὅπως δήποτε ἡ ἐκδήλωσις αὕτη· τίς ἡ ἀνάγκη σήμερον ν’ ἀξιῶτε διὰ τὰς 10,000 δραχμὰς νὰ σᾶς δώσωμεν διασαφήσεις, ὄχι δικαιολογητικά; ἀπαντήσατε, τίς ἡ ἀνάγκη; Ἰδοὺ ἀπαιτεῖτε νὰ σᾶς δώσωμεν διασαφήσεις· καὶ ἐὰν εὑρεθῇ εἷς ὅρος τῆς ἀνθρωπίνης λογικῆς, ὁ ὁποῖος νὰ λέγῃ, ὅτι ὅ,τι σᾶς εἴπομεν εἶναι διασαφήσεις, καὶ ὄχι δικαιολογητικά, εἶναι διασαφήσεις, ἀλλὰ δὲν παραβιάζουσι τὰ ἀπόῤῥητα, καὶ ἐὰν εὑρεθῇ εἰς ὅρος τοιοῦτος, ὑπόσχομαι νὰ ας δώσωμεν. Ἀγορεύων μάλιστα ὁ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶπεν, ὅτι, ἐὰν τότε, ὅτε ἀπηυθύνατε τὰ ἔγγραφα πρὸς αὐτὸν, ἀπεστέλλετε ἕνα ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου σας, νὰ ζητήσῃ πληροφορίας τινὰς περὶ κανονισμοῦ, ἤδη θὰ ἦτο τὸ ζήτημα τῶν ὑπολόγων κεκανονισμένον. Τοιαύτη εἶναι ἡ οὐσία τῆς ὑποθέσεως· εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω πράγματα αὐτόδηλα, διότι ἡ ἀναίρεσις σοφισμάτων εἶναι πρᾶγμα ἁπλούστατον διὰ τοὺς φωτιζομένους ἀπὸ τὴν δᾷδα τῆς λογικῆς καὶ τῆς καλῆς πίστεως. Ἀλλὰ περὶ τίνος λοιπὸν πρόκειται, ἀφοῦ οὔτε τὸν νόμον λέγετε, ὅτι θέλετε ν’ ἀθετήσητε, καὶ τὴν δαπάνην νὰ πληρώσητε; Πρόκειται νὰ ζητήσητε ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἀπὸ τὴν Βουλήν; Ἀλλ’ ἡμεῖς σᾶς ἐδηλώσαμεν ἐξ ἀρχῆς τῆς συζητήσεως καὶ θὰ ἦτο μάταιον νὰ παρέλθῃ τόση πολύτιμος ὥρα τῆς ἑσπέρας καὶ νυκτὸς εἰς ζήτημα, δι’ ὅπερ καὶ εἴχετε τὸ δικαίωμα καὶ οὐδεὶς σᾶς ἠρνήθη· ὁ Πρωθυπουργὸς, ἡ Κυβέρνησις, ἑκάστοτε ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ τὴν ψῆφον τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, καὶ ἡμεῖς τὸ καθῆκον, καθ’ ἣν ἔχομεν γνώμην, νὰ ψηφίζωμεν· ἀλλὰ, ἐὰν ἔχητε τοιαύτην γνώμην, διατὶ δὲν ὑποβάλλετε πρότασιν, ἔχουσαν αὐτὴν καὶ μόνην τὴν ἔννοιαν; «Ἡ Βουλή, ἐμπιστευομένη τὴν Κυβέρνησιν, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Ἡ πρότασίς σας αὕτη ἤθελε ψηφισθῆ ἀμέσως, καὶ θὰ ἀπηλλασσόμεθα ματαίας συζητήσεως· ἀλλ’ ὄχι, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ὑπεσχημένον, νὰ καλέσῃ τὴν Βουλήν ν’ ἀποφανθῇ, περὶ τίνος; ἀκούσατε (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλή, ἐγκρίνουσα τὴν ἀπαίτησιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ προσαγωγῆς εἰς ταύτην πληροφοριῶν περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῆς 12 Νοεμβρίου 1885, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». «Ἡ Βουλὴ ἐγκρίνουσα τὴν ἀπαίτησιν»· αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς προτάσεως· ἡ Κυβέρνησις ἔχει μίαν ἀπαίτησιν, ὄχι ἀπαίτησιν δικαιωμάτων, διότι δὲν τολμᾷ, οὐδὲ ἐτόλμησε νὰ τὸ ἐπικαλεσθῇ, ἀλλὰ τίνα ἀπαίτησιν; πληροφοριῶν· ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι παραβιάζουσι τὸ ἀπόῤῥητον· ἀλλ’ ἡ λέξις «ἀπαίτησις» βεβαίως ἐγκλείει τὴν ἔννοιαν τοῦ δικαιώματος· διότι ἐκεῖνος δύναται νὰ ἀπαιτῇ, ὅστις ἔχει δικαίωμα νὰ ἀπαιτῇ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, Κύριοι, τί δικαίωμα ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἀπαιτῇ παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως; Οἱ κύριοι Ὑπουργοί, οἱ τότε κυβερνήσαντες τὴν χώραν, εἶναι ἤδη πολῖται, εἶναι Βουλευταί· ὁποῖον δικαίωμα ἔχει, ὅπερ ἐνασκεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀπαιτῶν, καὶ ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία ἐγκρίνει, ὅτι δικαίως ἀπαιτεῖ νὰ λάβῃ πληροφορίας, ἀθετουμένου ἑνὸς νόμου; Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε τῆς Βουλῆς δικαίωμα, νὰ κανονίζῃ τὰς σχέσεις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς πολίτας; Τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἀκατανόητον. Ἀλλ’ οὐδὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλὴ πρὸς τοῦτο· ἡ Βουλὴ δύο ἔχει καθήκοντα, ἁπλᾶ, καθαρὰ, ἀνεπίδεκτα ἀμφισβητήσεως ἢ συγχύσεως. Ἡ Βουλὴ ψηφίζει τοὺς νόμους, ἡ Βουλὴ ἐλέγχει τοὺς Ὑπουργούς· πρόκειται σήμερον περὶ τοιούτου τινός; Οὐδεμία ὑπάρχει ἐπερώτησις, ἀφίνουσα ἴχνος ἐννοίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ψέξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ ἔρχησθε σήμερον νὰ ζητῆτε νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τούτου· τὸ ζήτημα αὐτὸ ἠγέρθη ἐξ ἁπλῆς ἀνταλλαγείσης συζητήσεως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς πιστώσεως. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἦτο ἀνάξιον καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς ν’ ἀπασχολῆται 24 ἤδη ὥρας περὶ τίνος; ἐπιτρέψατε τὴν φράσιν, περὶ ὄνου σκιᾶς, Νομίζω, ὅτι ὀφείλω οὕτω νὰ χαρακτηρίσω τὸ ζήτημα. Εὐλόγως δὲ ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτὴς κ. Μπουφίδης, ἔχων ἀξιώσεις μάλιστα διαπρεποῦς νομομαθοῦς, ἔσχε τὸ θάῤῥος νὰ ἔλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι καὶ κατὰ τύπον καὶ κατ’ οὐσίαν εἶχε δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅπως ἔθεσεν αὐτό. Ὁμολογῶ, ὅτι, μίαν ὄψιν κρίνων, θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀνεύρω λόγον τινὰ, ὅτι ἠδύνατο τῷ ὄντι ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ τοιαύτης ἐννοίας πρότασιν, ἐὰν δηλαδὴ ἐν τῇ συνειδήσει ἐσχημάτιζα τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἐκ τῶν ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης ἐκφρασθεισῶν γνωμῶν ἐπείσθη, ὅτι παρέβη τὸ καθῆκόν της, ζητήσασα ἐν οὐ δέοντι καὶ ἔνθα δὲν εἶχε δικαίωμα πληροφορίας· ἤτοι, ὅτι ἔπραξέ τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο προσῆκον καὶ νόμιμον, καὶ διὰ τοῦτο νὰ ζητήσῃ νὰ καλυφθῇ ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς πλειοψηφίας, διότι ἐζήτησε πληροφορίας παρὰ προκατόχου Κυβερνήσεως, παρὰ τῆς ὁποίας δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τοιαύτας πληροφορίας· μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἡ πρότασις αὕτη θὰ εἶχε κάποιαν ἔννοιαν· διότι ἐξηλέγχθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πράττει τι παρὰ τὸν νόμον, καὶ ἔρχεται ἡ πλειοψηφία νὰ καλύψῃ τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἄτοπον· ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ λόγον ἡ πρότασις. Ἀλλ’ ἂν δὲν ἔχῃ τὴν ἔννοιαν ταύτην, δὲν βλέπω ποῦ θὰ στηριχθῇ τοιαύτη πρότασις καὶ πῶς θὰ εἰσαχθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ἐῤῥήθη, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη περιέχει μομφήν, ψόγον κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν βλέπω τοιαύτην ἔννοιαν· καὶ οὐ μόνον δὲν τὴν βλέπω ἐξαγομένην ἐκ τοῦ γράμματος καὶ τῆς ἐννοίας τῆς προτάσεως, ἀλλ’ οὐδὲ ὑποστηριχθεῖσαν παρά τινος· ἐξ ἐναντίας ἤκουσα καὶ τοῦ ἐκ Σύρου κ. Βουλευτοῦ καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι οὐδὲ πόῤῥωθεν ἐνόουν, ὅτι θὰ ἔχῃ τοιαύτην ἔννοιαν ἡ προκειμένη πρότασις· ὁ δὲ κ. Μπουφίδης ῥητῶς εἶπεν, ὅτι: «ἡμεῖς δὲν ἔχομεν διόλου, νὰ σχετίσωμεν τὴν πρότασίν μας μὲ τὴν διαγωγὴν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, οὐδὲ δικαίωμα, οὐδὲ καθῆκον τοιοῦτον· ἡμεῖς πρόκειται νὰ δώσωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἐγκρίνωμεν μίαν αὐτῆς πρᾶξιν»· ἀλλὰ ποίαν πρᾶξιν; ἀναγομένην εἰς τὰ καθήκοντα τὰ κυβερνητικά; Ὄχι· διότι ἡ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἀφορᾷ οὔτε εἰς ἐκτέλεσιν νόμου, οὔτε εἰς ἀναίρεσιν νόμου. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται περὶ τούτου, ὅτι ἐποιήσατο ἀπόπειραν νὰ παραβῇ τὸν νόμον, διότι ὁ νόμος τῆς 12 Νοεμβρίου ὁρίζει ἄνευ δικαιολογητικῶν, ὁποίαν λοιπὸν ἔννοιαν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ψῆφος τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐπὶ τοιούτου ζητήματος ἐκφερομένη; πρόκειται νὰ λύσητε θεωρητικὸν ζήτημα; πρόκειται νὰ γίνητε Σύλλογος, νὰ ἀποφασίσητε, ἂν ἔχῃ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀνακοινοῖ τὰ ἀπόῤῥητα τοῦ Κράτους, ὅσα εἶχε καὶ δὲν ἀναφέρονται εἰς ἔγγραφα; Οὐδὲ δύναται ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ ἰσχυρισθῇ τοῦτο. Διότι χθὲς σᾶς ἔλεγε, λόγου γενομένου περὶ τοῦ ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον εἶχε λάβει μεθ’ ἑαυτοῦ κατὰ τὸ 1880, ἐν τῇ συζητήσει, περὶ ἧς ἐγένετο λόγος, σᾶς ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι οὐδὲν ἐπίσημον ἔγγραφον ἔλαβε μεθ’ ἑαυτοῦ, ἀλλ’ ἔγγραφόν τι ἰδιωτικόν· περιεῖχε δηλαδὴ ἀπόῤῥητον τοῦ Κράτους μεταξὺ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καί τινος ἄλλου προσώπου. Ἔλαβε λοιπὸν τὸ ἔγγραφον μεθ’ ἑαυτοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ δὲν ἀφῆκε τὸ ἔγγραφον τοῦτο, τὸ περιέχον ἀπόῤῥητον, πρὸς τὸν διάδοχόν του, τὸν ἀείμνηστον Κουμουνδοῦρον. Οὕτω δὲ σᾶς ἔλυσε τὸ ζήτημα, καὶ τὸ θεωρητικὸν ἀκόμη· δηλονότι, ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις ἡ προκάτοχος νὰ παρέχῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, καὶ τὰ σχετιζόμενα μὲ τὰς ἰδιωτικὰς αὐτῆς σχέσεις, πρὸς τὴν διάδοχον αὐτῆς· καὶ διὰ τοῦτο εἶπε πρὸς τὸν ἀοίδιμον Κουμουνδοῦρον, ὅτι «ἐγὼ οὐδὲν ἄλλο ἔγγραφον ἔλαβον, παρὰ ἓν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς ἰδιωτικὴν σχέσιν μου προσωπικήν· δὲν ἠδυνάμην διὰ τοῦτο νὰ ἀφήσω τὸ ἔγγραφον εἰς τὸν διάδοχόν μου». Καὶ τώρα πῶς προκαλεῖ τὴν πλειοψηφίαν νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι ἐγκρίνει τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ προσαγωγῆς εἰς ταύτην πληροφοριῶν προκειμένου περὶ ἀποῤῥήτου ὑπὸ νόμου φρουρουμένου; Τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀρνηθῇ, ὅτι εἶναι καθαρωτάτη ἀντίφασις. Ἀλλ’ ἀφίνω τὸ ζήτημα τὸ συγκεκριμένον καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ γενικόν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν γνώμην ταύτην καὶ ἡ πλειοψηφία, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις προκάτοχος ἔχει καθῆκον νὰ παραδώσῃ πρὸς αὐτὸν πᾶν, ὅ,τι γινώσκει ἀπόῤῥητον τοῦ Κράτους, ὄχι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον περιέχεται ἐν τοῖς ἀρχείοις τῶν Ὑπουργείων, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέραν τινὰ ἐνέργειαν ἀπόῤῥητον, ἐὰν ἔκαμε δι’ ἰδιαιτέρων αὐτῆς προσωπικῶν σχέσεων, ὀφείλει καὶ ταύτην ἀκόμη νὰ τὴν ἀνακοινώσῃ εἰς τὸν διάδοχον αὐτῆς. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι ἔχει τὴν γνώμην ταύτην τῆς πλειονοψηφίας καὶ τὴν ψῆφον αὐτῆς· τίνα σημασίαν τοῦτο ἔχει δι’ ἡμᾶς; Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ταύτην τὴν γνώμην. Ὅταν ἐπρόκειτο ἡ Βουλὴ διὰ τῶν ψηφοφοριῶν νὰ ἐκφέρῃ τοιαύτας λύσεις ἐπὶ θεωρητικῶν ζητημάτων, μὰ τὴν ἀλήθειαν δὲν εἶναι σοβαρὰ, καὶ οὕτω πως δύναται νὰ ἐργάζηται ἐπ’ ἄπειρον, νὰ ἐκφράζῃ τὰς ἰδέας της, νὰ ἐγγράφωνται αὗται εἰς τὰ πρακτικὰ, καὶ αἱ ὑποθέσεις τοῦ Κράτους νὰ μένωσιν ἔρημοι. Ἀλλ’ ἡμεῖς, Κύριοι, ἔχομεν ἄλλην ἐργασίαν σπουδαίαν, νὰ ψηφίσωμεν νόμους, νὰ ψηφίσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν, νὰ ἐλέγξωμεν τὴν πορείαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅσα ἄλλα ἀναφέρονται καὶ σχετίζονται πρὸς τὰς ἐργασίας αὐτῆς καὶ ἀνατίθενται αὐτῇ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Δὲν ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λύωμεν θεωρητικὰ ζητήματα περὶ ἀποῤῥήτων, περὶ τῶν ὁποίων οὐδεὶς νόμος προέβλεψεν, οὐδὲ δύναται νὰ προνοήσῃ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τούτου, ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι ἠξίωσε νὰ ἐπικαλεσθῇ εἰς βοήθειαν αὐτοῦ περιστάσεις τόσῳ ἀτυχεῖς καὶ μικρὰς καὶ ἀναξίας λόγου, δι’ οἱονδήποτε σκοπὸν καὶ ἂν ἀνεκίνησε ταύτας· καὶ ἂν ἀνεκίνησε ταύτας ἕνεκα κοινοβουλευτικοῦ στρατηγήματος, ἀντιπερισπασμοῦ τῆς δημοσίας γνώμης ὑπὸ ἄλλης ὑποθέσεως, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἀτυχὴς ἡ ἐξεύρεσις τοῦ θέματος τούτου, οὐδ’ ἱκανὴ νὰ ἐπιφέρῃ ἀντιπερισπασμόν. Ἂν πρὸς λύσιν θεωρητικοῦ ζητήματος, ἔτι ἀσκοπώτερον. Ἂν θέλῃ νὰ ἐλέγξῃ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διεχειρίσθη 100 ἑκατομμύρια, μὰ τὴν ἀλήθειαν, καλλίτερον παράσημον δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, Κυβέρνησιν πανίσχυρος, ἔχουσα 30 ψήφων πλειοψηφίαν, διαδεξαμένη τὴν πρώην Κυβέρνησιν, καὶ ἐπιτελέσασα καθήκοντα ἐν στιγμαῖς κινδύνων τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία προσεκάλεσεν ἐπιστράτευσιν 100 χιλιάδων Ἑλλήνων, ἡ ὁποία ἤσκησε συντόνως τὸν στρατὸν τοῦτον, πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ κινδύνου, τοῦ ἀπὸ τῆς Βουλγαρίας τόσῳ ἀδοκήτως ἐπισειομένου, οὐ μόνον εἰς ἡμᾶς ἀδοκήτως, ἀλλὰ καὶ εἰς σύμπασαν τὴν Εὐρώπην. Διότι εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην εἶχεν ἐπικλωσθῆ ὑπὸ τῆς μοίρας τὸ βαρύτατον καθῆκον νὰ παρουσιάσῃ τὴν Ἑλλάδα τοιαύτην, ὁποία ὑπὸ τῆς ἱστορίας της ὑπεχρεοῦτο νὰ παρουσιασθῇ, προκειμένου περὶ τοιαύτης ὕβρεως τῆς Βουλγαρίας, περὶ τοιαύτης ἀναιδοῦς καταπατήσεως τῆς Βερολινείου συνθήκης, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ ἰσοῤῥοπία τῶν Κρατῶν τοῦ Αἵμου καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία, συγκαλέσασα 100 χιλιάδας Ἑλλήνων, ἐξήσκησε τούτους καὶ ἔσχε τὸ θάῤῥος νὰ τοὺς παρατάξῃ εἰς μάχην, καὶ ἥτις εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ προκαλέσῃ τὴν Ὀθωμανικὴν Αὐτοκρατορίαν καὶ νὰ προκαλέσῃ καὶ αὐτὴν τὴν Εὐρώπην, ἐπικαλουμένη τὴν ἀνεξαρτησίαν αὐτῆς ὡς Κράτους ἐλευθέρου καὶ ἀνεξαρτήτου. Κυβέρνησιν λοιπὸν, ἡ ὁποία τοσαῦτα διεχειρίσθη μεγάλα ζητήματα καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἐθνικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικὴν, δὲν σᾶς φαίνεται, ὅτι εἶναι παράσημον τὸ νὰ μὴ εὑρίσκῃ τις ἄλλο τι, ὅπως ἐλέγξῃ αὐτὴν, παρὰ τὴν ὑπέρβασιν πιστώσεως 5 χιλιάδων; Μὰ τὴν ἀλήθειαν, εἶναι ἀνάξιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἔθνους, νὰ κινῶνται τοιαῦτα ζητήματα. Βεβαίως καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος θὰ μᾶς χαρακτηρίζωσι πανταχοῦ οἱ Ἕλληνες ὡς ματαιοσχόλους, ἀκούοντες, ὅτι ἡμεῖς συζητοῦμεν ἐπὶ 24 ὥρας περὶ ὑπερβάσεως πιστώσεως 5 χιλιάδων δραχμῶν καὶ περὶ τοῦ ὅρου, ἂν ὁ νόμος ἐννοῇ δικαιολογητικὰ, ἢ διασαφήσεις! Τοιαῦτα ζητήματα νομίζω, ὅτι δὲν ἥρμοζον οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε εἰς τὴν Βουλὴν, οὔτε εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς, νὰ συζητῶμεν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, καθ’ ἣν μάλιστα ἐποχὴν παραπονούμεθα, ὅτι κατατρίβεται ὁ χρόνος, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἔχει μεγάλα καὶ σπουδαῖα νομοσχέδια νὰ ἐπιψηφίσῃ τάχιστα, δι’ ὧν πρόκειται νὰ ἐπιτελεσθῶσι σπουδαῖοι κυβερνητικοὶ καὶ διοικητικοὶ σκοποί. Ἐνῷ λοιπὸν ἐπείγεσθε περὶ τοιούτων ζητημάτων, ἐνῷ καθ’ ἡμέραν θέλετε νὰ ἐπιῤῥίψητε τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι κατατρίβει τὸν χρόνον, ἔρχεσθε καὶ προκαλεῖτε ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν οὐδεμίαν γνώμην, περὶ τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα νὰ πεισθῶμεν, ἂν ἔχητε δίκαιον. Πρὸς τί φέρετε ζητήματα μεταφυσικὰ ἐν τῇ Βουλῇ; Τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε πρέπον, οὔτε προσῆκον, οὔτε ἄξιον ἡμῶν· ὑποβιβάζετε οὕτω καὶ τὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀξίωμα καὶ τὸ τῆς Βουλῆς. Καταλήγων, συμπεραίνω, ὅτι, ἂν ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως ἦναι ἔννοια ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, καὶ ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν ἂς ἀποφανθῇ κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ γνώμην. Ὑπὸ πᾶσαν ἄλλην ἔποψιν οὐδεμίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἔννοιαν ἡ πρότασις αὕτη, καὶ διὰ τοῦτο προτείνεται, ἂν ὑποστηριχθῇ, ὅτι περιέχει ἄλλην τινὰ ἔννοιαν οἱανδήποτε, ὅτι εἶναι κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀπαράδεκτος.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος.

§59ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ὑπάρχουσα ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ γράμματος τῆς προτάσεως καὶ τῶν δοθεισῶν ἐξηγήσεων παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν δεξιὰν) μᾶς φέρει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ψυχολογήσωμεν ἐπὶ τῶν συμβαινόντων, ὅπως ἐννοήσωμεν περὶ τίνος πρόκειται. Ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν, ἀφ’ ἑνὸς πρότασιν οὐσιαστικὴν, ἀφορῶσαν εἰς ὡρισμένον ζήτημα, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐπεξηγήσεις, αἵτινες παριστῶσι τὴν πρότασιν ταύτην ὡς μὴ σχετιζομένην μὲ οὐσιαστικὸν ζήτημα, ἀλλὰ σκοποῦσαν ἁπλῶς τὴν ἔκφρασιν ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἂν οὕτως εἶχε καὶ ἂν ἐπισήμως ἐδίδετο τοιαύτη ἐπεξήγησις τῆς προτάσεως, αὕτη ἠδύνατο νὰ ψηφοφορηθῇ ἄνευ πολλῆς συζητήσεως. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω· ὅταν δὲ ψυχολογήσῃ τις, εὑρίσκει τοὺς λόγους, δι’ οὓς ὑπεβλήθη ἡ πρότασις, ὅπως ἔχει. Οὗτοί εἰσι τρεῖς, δύο καθαρῶς πολιτικοὶ, καὶ εἷς οὐσιαστικός. Ἐκ τῶν πολιτικῶν λόγων, ὁ εἷς εἶναι ἡ ἐπιθυμία νὰ ἐπέλθῃ περισπασμὸς εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ μεταφερθῶσιν αἱ συζητήσεις αὐτῆς ἐπὶ ἄλλου πεδίου, διαφόρου ἐκείνου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἰργάζετο μέχρι σήμερον. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐνόμισεν, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ πλήρη καὶ ἀκέραια τὰ συνταγματικὰ αὑτῆς καθήκοντα. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ὅπως ἤρξατο νὰ γίνηται ἀπὸ δύο ἐτῶν, περικόπτει καὶ καθιστᾷ ἀτελῆ τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ. Ἡ ἐργασία τοῦ Κοινοβουλίου, ψηφίζοντος ἐντὸς τεσσαράκοντα ἢ πεντήκοντα ἡμερῶν ἄνευ συζητήσεως καὶ ἄνευ μελέτης σωρείαν ὁλόκληρον νόμων, καὶ σιγῶντος καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, καταργεῖ τὸν ἔλεγχον, ὃν δικαιοῦται καὶ ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ ἐπὶ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν τοιαύτην ἐργασίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐθεώρει ὡς ἀτελεστάτην λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος. Ἀπὸ τῆς ἰδέας δὲ ταύτης ὁρμωμένη, οὐ μόνον δὲν ἠθέλησε νὰ παραδεχθῇ ἀσυζητητεὶ καὶ ἄνευ μελέτης ἐπιψήφισιν τῶν διαφόρων νομοσχεδίων, ἅτινα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐνόμισεν ὡσαύτως καθῆκον νὰ ἀντιδράσῃ εἰς τὴν ἐπιμονὴν, μεθ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις, ὠθοῦσα τὰς συνεδριάσεις μέχρι τῆς πρωΐας, προσεπάθησε νὰ κουράσῃ τὴν Βουλὴν καὶ ὑφαρπάσῃ ἄνευ συζητήσεως τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τούτων. Εἰς τὴν τοιαύτην ἐργασίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ φέρῃ ἀντιπερισπασμόν τινα διὰ τῆς μεταφορᾶς τῶν συζητήσεων ἐπὶ ἑτέρου πεδίου. Τοιοῦτον δὲ πεδίον ἐξελέξατο τὴν διαχείρισιν τῆς προκατόχου αὐτῆς Κυβερνήσεως, ἧς προΐστατο ὁ σήμερον ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἀνῆκον ὡσαύτως εἰς τὴν τότε Ἀντιπολίτευσιν, σήμερον δὲ Συμπολίτευσιν. Μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτῆς ἐπεκράτει τότε ἡ ἰδέα, ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν κοινῶν ἦτο κακίστη καὶ ὅτι ἐξετελοῦντο πλεῖσται δαπάναι ἄσκοποι, ἄχρηστοι καὶ ἄτακτοι. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, θελήσασα νὰ εὕρῃ πεδίον συζητήσεως ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως ἐκείνης, περὶ τῆς ὁποίας τοιαύτας εἶχε τότε ἰδέας, δὲν εὗρεν ἕτερόν τι, εἰμὴ πίστωσιν 60,000, τὴν ὁποίαν ἡ τότε Βουλὴ ἐψήφισε, δοῦσα ἀπόλυτον ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δαπανήσῃ ἄνευ ἐλέγχου καὶ δικαιολογίας, ζητεῖ δὲ νὰ μεμφθῇ τὸν τότε Πρωθυπουργὸν, διότι ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβε δραχ. 12,500 καὶ τὰς ἐδαπάνησε χωρὶς νὰ δώσῃ λόγον καὶ χωρὶς νὰ τακτοποιήσῃ τὴν ἀναγραφὴν αὐτῶν, καὶ διότι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μακαρίτης Παπαμιχαλόπουλος ἐδαπάνησε 400 δραχμὰς πρὸς ἀποζημίωσιν ἑνὸς ἁμαξηλάτου, οὗτινος εἶχε φονευθῆ ὁ ἵππος, κατὰ τὴν εἰς τὰ Ἀνάκτορα μετάβασιν τοῦ κ. Δηλιγιάννη, προσκληθέντος ὑπὸ τοῦ Βασιλέως....

§62Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰς ἐπλήρωσεν εἰς ἁμαξηλάτην, οὗτινος ἐφονεύθη ὁ ἵππος παρ’ ἀποσπάσματος τοῦ ἱππικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπέδραμε ἐπὶ τὴν ἅμαξαν ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ὁ Βασιλεὺς ἐκάλεσε νὰ κάμῃ Πρωθυπουργόν.

§63ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τί σχέσιν ἔχουσιν αὐτὰ πρὸς τὰ ἔκτακτα γεγονότα;

§64ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο, Κύριοι, εἶναι τόσον μικρὸν, ὥστε πᾶς τις δὲν δύναται, ἢ νὰ θεωρήσῃ αὐτὸ ἀνάξιον νὰ λεχθῇ παρὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι δὲ ἄξιον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς περισπασμὸς εἰς τὴν σπουδαίαν συζήτησιν, ἣν διεξάγομεν. Δεύτερος λόγος, δι’ ὃν ὑπεβλήθη ἡ πρότασις, ἣν συζητοῦμεν, εἶναι ὀλεθρία ἐπιθυμία τῆς εὐρύνσεως τοῦ χάνδακος, ὅστις χωρίζει τὰς δύο πτέρυγας τῆς Βουλῆς, καὶ τῆς ἐπιτάσεως τῆς διαιρέσεως, ἥτις σήμερον χωρίζει οὐ μόνον τοὺς πολιτευομένους, ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, οὐχὶ εἰς πολιτικὰς μερίδας, παλαιούσας χάριν ἰδεῶν καὶ χάριν γενικωτέρων συμφερόντων, ἀλλ’ εἰς ἐχθρικὰ στρατόπεδα, πολεμοῦντα πρὸς ἄλληλα ἐπὶ παντὸς σημείου καὶ ἐπὶ ὅλων τῶν συμφερόντων, τῶν τε πολιτικῶν καὶ τῶν κοινωνικῶν. Δὲν ἀρκεῖ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἁπλῆ ἔκφρασις τῆς ἐμπιστοσύνης ὑμῶν, ἐπιθυμεῖ ὅπως λάβῃ καὶ ἄλλας περὶ αὐτῆς ἀσφαλείας....

§65ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Καραπάνε, πρέπει νὰ ἔλθωσι καὶ οἱ Βουλευταὶ, διὰ νὰ ἀκούσωσιν, ὅταν ὁμιλῆτε. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας ἄλλως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς Βουλευτὰς νὰ καθήσουν·

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀρκεῖ, λέγω, εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν μόνη ἡ ἔκφρασις τῆς ἐμπιστοσύνης ὑμῶν. Θέλει καί τι πλειότερον. Θέλει ἐγγυήσεις καὶ ἀσφαλείας, ὅπως ᾖ βέβαιος, ὅτι ἔχει ὑμᾶς δεσμευμένους ὄπισθεν τοῦ ἅρματος αὐτοῦ.

§68ΦΛΕΣΣΑΣ. Καλέσατε τοὺς Βουλευτάς, κύριε Πρόεδρε.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑποβάλητε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§70ΦΛΕΣΣΑΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων ὀγδοήκοντα καὶ ἑνὸς Βουλευτῶν. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Ἀντιπρόδρος κ. Καΐρης).

§72ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔλεγον, κύριοι, συνάδελφοι, ὅτι ὁ δεύτερος σκοπὸς τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως εἶναι ἡ ἐπίτασις συστήματος, ὀλεθρίως ἐφαρμοζομένου παρ’ ἡμῖν, καὶ σκοποῦντος τὴν ἀμείλικτον διαίρεσιν ἀνδρῶν, ἀνηκόντων εἰς τὸ αὐτὸ Ἔθνος καὶ οἵτινες δύνανται νὰ διαφωνῶσι πολιτικῶς, ἀλλ’ οἵτινες δὲν πρέπει νὰ διαιρῶνται εἰς δύο στρατόπεδα πολεμοῦντα μέχρις ἐσχάτων. Διὰ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως, ἣν συζητοῦμεν, ἡ Κυβέρνησις δεικνύει, ὅτι δὲν ἀρκεῖται εἰς τὴν ἁπλῆν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τῶν φίλων αὐτῆς, ἀλλ’ ἐπιθυμεῖ καὶ θετικωτέραν ἐγγύησιν καὶ ἀσφάλειαν. Τὰς μεταξὺ ἡμῶν ζωηρὰς συνήθως συζητήσεις, καὶ τὰς ἀντεγκλήσεις, αἵτινες, ὅπως καὶ εἰς ἄλλα Κοινοβούλια, συμβαίνουσιν ἐνίοτε καὶ μεταξὺ ἡμῶν, τὰς ὁποίας ὅμως δὲν θεωροῦμεν ὡς ἀφορμὴν διαρκῶν διαιρέσεων καὶ ἐχθροτήτων, τὰς συζητήσεις καὶ ἀντεγκλήσεις ταύτας ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ παγιώσῃ δι’ ἐπισήμου ἀποφάσεως. Θέλει νὰ πληρώσητε διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν τὰς μεταξὺ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως γενομένας ἀντεγκλήσεις καὶ ἀποδοκιμάσητε τὴν γνώμην τούτου. Νομίζει, ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης ἀποδοκιμασίας τίθεσθε εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ μεταβάλητε θέσιν, καὶ ὅταν ἀκόμη, φωτιζόμενοι ἐκ τῶν συζητήσεων, μεταβάλητε γνώμην. Τὴν τοιαύτην ψῆφον ὑμῶν, ἣν κατακρίνομεν ἀπολύτως, ὡς μὴ ἁρμόζουσαν εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν τοῦ Κοινοβουλίου, δὲν θέλομεν θεωρήσει ὡς πρᾶξιν καὶ ψῆφον, εὐρύνουσαν καὶ παγιοῦσαν τὸν χάνδακα, ὅστις χωρίζει τὰς δύο πτέρυγας τῆς Βουλῆς. Θὰ θεωρήσωμεν αὐτὴν ἁπλῶς ὡς ἀποτέλεσμα ψυχολογικῆς καταστάσεως, τῆς ὁποίας καταχρῶνται ἐκεῖνοι, πρὸς οὓς ἔχετε σήμερον ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν πολιτικῶν τούτων σκοπῶν, ἡ πρότασις ἔχει καὶ οὐσιαστικὴν σημασίαν. Προτίθεται τὴν λύσιν ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ εἶναι ὅλως ἀναρμοδία. Τοὺς λόγους τῆς τοιαύτης ἀναρμοδιότητος τῆς Βουλῆς ἀνέπτυξαν ἤδη οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ἀγορεύσαντες πρὸ ἐμοῦ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι Ἀκαδημία, μήτε ἐπιστημονικὸν σῶμα, ὅπως λύσῃ δογματικῶς ἐπιστημονικὰ καὶ θεωρητικὰ ζητήματα. Ἡ Βουλὴ εἶναι σῶμα νομοθετικὸν καὶ πολιτικόν, ἡ ἐργασία δ’ αὐτῆς εἶναι τὸ νομοθετεῖν καὶ τὸ ἐλέγχειν τὰς πράξεις τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς τοιαύτης ἀναρμοδιότητος τῆς Βουλῆς, ἂν ἐξετάσωμεν κατ’ οὐσίαν τὸ ζήτημα, θέλομεν πεισθῆ περὶ τοῦ ἐπιβλαβοῦς τῆς λύσεως, ἣν θέλομεν νὰ δώσωμεν εἰς αὐτό. Ἡ τοιαύτη αὐτοῦ λύσις ἐστηρίχθη ὑπὸ τῶν ὑπὲρ αὐτῆς ἀγορευσάντων ἐπὶ τῆς ἰδέας τοῦ ἑνιαίου τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πάσης χώρας εἶναι ἑνιαία καὶ ὅτι δικαιοῦται αὕτη νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς πορείας καὶ τῶν ἐνεργειῶν τῶν προκατόχων αὐτῆς Κυβερνήσεων, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὰς μετὰ ἢ ἄνευ τροποποιήσεων. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ὅπερ μᾶς ἀπασχολεῖ, πρόκειται ἄρα περὶ πληροφοριῶν, ἀφορωσῶν εἰς τὴν πορείαν τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, καὶ δυναμένων νὰ φωτίσωσι τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους ἐργασιῶν αὐτῆς; Οὐδόλως. Πρόκειται ἁπλούστατα περὶ δαπάνης ἀσημάντου χρηματικοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐδαπάνησε, συμφώνως μὲν πρὸς τὸν νόμον, τὸν ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μετὰ μικρᾶς ὑπερβάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν φέρει ἴσως εὐθύνην νομικὴν, οὐχὶ δὲ καὶ πολιτικήν. Μετὰ τοῦ δευτερεύοντος ὅμως τούτου ζητήματος συνδέεται ἕτερον, πολὺ σπουδαιότερον καὶ τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ λύσωμεν κατὰ τρόπον ἐπιβλαβέστατον εἰς τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν συμφέροντα. Τὰ συμφέροντα ἡμῶν ταῦτα, τὰ κείμενα ἐκτὸς τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ὁποίων τὴν σπουδαιότητα πάντες κατανοοῦμεν, ἀπαιτοῦσι πολλάκις τὴν σύμπραξιν καὶ τὴν συνεργασίαν προσώπων, μὴ ἀνηκόντων συνήθως εἰς τὸ Ἔθνος ἡμῶν, καὶ μὴ δυναμένων νὰ ἐμπιστευθῶσιν εἰς ὅλα τὰ πρόσωπα, τὰ ἀποτελοῦντα τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις τὰς διαδεχομένας ἀλλήλας. Ἡ σύμπραξις καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν τοιούτων προσώπων ἐπιτυγχάνεται οὐχὶ χάριν τοῦ ἐνδιαφέροντος αὐτῶν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων ἡμῶν, ἀλλὰ δι’ ἀμοιβῶν καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀπολύτου μυστικότητος. Μεταξὺ τῶν Ἐθνῶν, ἅτινα πολεμοῦσι τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν συμφέροντα, εὑρίσκονται πρόσωπα, παρέχοντα ἡμῖν ὑπηρεσίας ἐπὶ ἀμοιβῇ, ὅταν ὦσι βέβαια, ὅτι δὲν ὑπάρχει φόβος νὰ γνωσθῇ τοῦτο καὶ τεθῶσιν εἰς κίνδυνον οὐ μόνον τὰ συμφέροντα αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἰδία αὐτῶν ζωή. Τοιαύτην δὲ βεβαιότητα καὶ ἀσφάλειαν δυσκόλως δύνανται νὰ αἰσθανθῶσι τὰ πρόσωπα ταῦτα, ὅταν γνωρίζωσιν, ὅτι θέλουσι γίνει γνωστὰ εἰς ὅλους τοὺς Ὑπουργοὺς, τοὺς ἑκάστοτε ἐρχομένους ἐν τῇ Κυβερνήσει τῆς Ἑλλάδος. Δύνανται ταῦτα νὰ ἔχωσιν ἐμπιστοσύνην εἰς ἓν ἄτομον, Ὑπουργὸν ἢ μὴ, ἀλλὰ δυσκόλως δύνανται νὰ ἐμπιστευθῶσιν εἰς ἓν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον εἰς τὰ διαδεχόμενα ἄλληλα Ὑπουργικὰ Συμβούλια. Ἂν δὲ ἡμεῖς καθιερώσωμεν τοιαύτην ἀρχὴν, καὶ γίνῃ γνωστὸν, ὅτι ἐν Ἑλλάδι οὐδεὶς δύναται νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς Ὑπουργὸν, ἢ εἰς ἄλλο πρόσωπον, πρὸς παροχὴν ἐπικινδύνων ὑπηρεσιῶν, δυσκόλως θὰ εὕρωμέν τινα, ἐμπιστευόμενον εἰς ἡμᾶς καὶ παρέχοντα τοιαύτας ὑπηρεσίας, εἴτε ἐν Ἀλβανίᾳ, εἴτε ἐν Μακεδονίᾳ, εἴτε ἀλλαχοῦ. Τοιαῦτα κεφάλαια ἐθνικῶν δαπανῶν ἔχομεν ἀσυγκρίτως ἀνώτερα τῆς πιστώσεως τῶν 60,000, περὶ ἧς συζητοῦμεν. Τὰ κεφάλαια δὲ ταῦτα διαθέτει ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἄνευ προεξελέγξεως τῆς Βουλῆς, μεταξὺ δ’ αὐτῶν ὑπάρχουσι πολλαὶ δαπάναι, ἃς ἐπετρέπεται αὐτῷ νὰ μὴ ἀνακοινώσῃ εἰς τοὺς διαδόχους του ἐν ὅλαις αὐτῶν ταῖς λεπτομερείαις. Ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἥτις χαίρει τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐζητήσαμεν πληροφορίας περὶ τοιούτων δαπανῶν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς ἔδωκε διαφόρους τοιαύτας, μᾶς εἶπεν ὅμως συγχρόνως, ὅτι ὑπάρχουσι κονδύλιά τινα, τὰ ὁποῖα δαπανᾷ ὁ ἴδιος καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Καὶ ἐγὼ δὲ, ὅστις ἠμφισβήτουν τὸ ὀρθὸν τῆς πορείας τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, οὐδὲν ἀντείπομεν, ἀλλ’ ἐθεωρήσαμεν ὀρθὸν τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὅταν πρόκηται περὶ συμφερόντων, τοσοῦτον ἀνωτέρων καὶ ὑψηλοτέρων τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν συμφερόντων, ἅτινα μᾶς χωρίζουσιν, ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν σπουδαιότερον, καὶ δὲν πρέπει, χάριν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ διαφωνιῶν καὶ διαιρέσεων ἡμῶν, νὰ πράττωμέν τι, δυνάμενον νὰ βλάψῃ τὰ τοιαῦτα συμφέροντα. Μεγίστην δὲ θέλει φέρει βλάβην, καὶ τοῦτο σᾶς βεβαιῶ ἐν πλήρει συνειδήσει, ἡ ἀπόφασις, καθ’ ἣν οὐδεὶς Ὑπουργὸς ἐν Ἑλλάδι δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ ξένων προσώπων, δυναμένων ἐν μυστικότητι νὰ παρέχωσιν ὑπηρεσίας εἰς τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν συμφέροντα, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ποιήσηται γνωστὰ τὰ τοιαῦτα πρόσωπα εἰς ὅλους τοὺς ἐν τῇ Κυβερνήσει ἐρχομένους Ὑπουργούς. Σκέφθητε ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὅπερ συνδέεται μετὰ σπουδαίων ἐθνικῶν συμφερόντων, καὶ μὴ θέλετε διὰ προτάσεως, οὐδένα ἐχούσης πρακτικὸν σκοπὸν καὶ χρησιμευούσης ἁπλῶς ὡς κοινοβουλευτικὸν στρατήγημα, νὰ καθιερώσητε ὀλεθρίαν διὰ τὰς ἐθνικὰς ἡμῶν ἐνεργείας ἀρχήν. Τροποποιήσατε τὴν πρότασιν ταύτην, σεῖς τοὐλάχιστον, οἵτινες ἀντελήφθητε αὐτῆς ὡς καθαρᾶς προτάσεως ἐμπιστοσύνης· δώσατε εἰς αὐτὴν εἰλικρινῶς τὸν τοιοῦτον χαρακτῆρα καὶ ψηφίσατε αὐτήν. Οὐδεὶς θέλει ἀμφισβητήσει ὑμῖν τὸ δικαίωμα, νὰ ψηφίσητε οἵας καὶ ὅσας θέλετε προτάσεις ἐμπιστοσύνης, δὲν δικαιοῦσθε ὅμως νὰ περιπλέκητε μετ’ αὐτῶν ὕψιστα καὶ ἐθνικὰ συμφέροντα, καὶ θέτητε αὐτὰ εἰς κίνδυνον.

§73ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ ζητήματός τινος, ἀφορῶντος εἰς τὴν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ τάξιν. Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς; Τὸ ἄρθρον 92 τοῦ Κανονισμοῦ ῥητῶς λέγει, ὅτι εἰς τὸ γενικὸν θεωρεῖον οἱ ἀκροαταὶ εἰσέρχονται ἄνευ εἰσιτηρίων. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ποῖον εἶναι τὸ γενικὸν τοῦτο θεωρεῖον; Ὑπάρχει ἢ κατηργήθη;

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Καΐρης). Ὑποθέτω, ὅτι ἄνευ εἰσιτηρίων εἰσέρχονται.

§75ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὑμεῖς βεβαίως ἔχετε δίκαιον ὑποθέτοντες τοῦτο, διότι διατελεῖτε ἐν ἀγνοίᾳ τῶν γενομένων, ἐπειδὴ δὲν προεδρεύετε ὡς Πρόεδρος, ἀλλ’ ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἰδοὺ τί συμβαίνει, καὶ συμβαίνει τοῦτο ἀδιακόπως καὶ διαρκῶς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς Συνόδου. Ἀστυνομικοὶ κλητῆρες, Φρούραρχος τῆς Βουλῆς, ὑπαξιωματικοὶ τῶν εὐζώνων, ὑπασπισταὶ τῶν ὑπασπιστῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, αὐτοὶ πάντες χρησιμεύουσιν ὡς διάφορα κόσκινα, ἅτινα ἵστανται πρὸ τῶν πυλῶν τοῦ Βουλευτηρίου καὶ ἐνεργοῦσιν ἐκεῖ εἶδός τι κοσκινίσματος τῶν βουλομένων νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὰ ἀκροατήρια. Ἐκεῖνοι εἰς τὸ κοσκίνισμα τοῦτο, οὗτινος γινώσκω τὸν σκοπὸν, ἀντιτάσσουσι τὸν Κανονισμόν. Δίδονται διαταγαὶ εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ τοὺς φρουροῦντας στρατιώτας νὰ λέγωσι πρὸς τοὺς βουλομένους νὰ εἰσέλθωσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει χῶρος εἰς τὰ ἀκροατήρια, καὶ ἐπὶ τῇ προφάσει ταύτῃ, τῆς ἐλλείψεως χώρου, οἱ ἄνθρωποι ἔξω τῶν πυλῶν, οἵτινες εἰσὶ πολυάριθμοι (ἂν στείλητε, θέλετε ἰδεῖ πόσοι εἶναι συσσωρευμένοι,) διαμαρτύρονται διότι καὶ αὐτοὶ, ὅπως ὑμεῖς, φοιτῶσιν ἐπὶ 40 ἔτη εἰς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ γινώσκουσι τὸν Κανονισμόν. Γινώσκουσι λοιπὸν τὸν ἰσχύοντα Κανονισμόν, καὶ λέγουσιν, ὅτι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην εἰσιτηρίων, ἵνα εἰσέλθωσιν εἰς τὸ γενικὸν ἀκροατήριον. «Ἀλλὰ, καὶ ἂν τέλος πάντων θέλητε εἰσιτήρια, ἰδού·» καὶ ἐπιδεικνύουσιν εἰς τοὺς φρουροὺς τὰ εἰσιτήρια αὐτῶν. Ἀλλὰ τότε ἐπέρχεται ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι δὲν ὑπάρχει χῶρος. Ἀλλὰ μὲ τὴν ἀντίῤῥησιν ταύτην ὁ καταρτισμὸς τῶν ἀκροατηρίων τῆς Βουλῆς μένει εἰς τὴν αὐθαίρετον θέλησιν οἱουδήποτε ἀνθυπολοχαγοῦ, ἢ οιουδήποτε εὐζώνου. Παρακαλῶ λοιπὸν, νὰ διατάξητε τὴν φρουρὰν, ὅπως μὴ ποιῆται τὴν ἀντίῤῥησιν ταύτην, ἥτις εἶναι ἐναντία τοῦ Κανονισμοῦ. Θέλετε νὰ μεταβάλητε τὸν Κανονισμόν; Θέλομεν συζητήσει τότε, ἂν ἦναι ὀρθὸν νὰ μεταβληθῇ. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν Κανονισμόν, διὰ τῶν πράξεων τούτων, δι’ ἃς βεβαίως οἱ ἀτυχεῖς φρουροὶ δὲν πταίουσιν, (ἀλλὰ γίνονται ὄργανα ὑψηλοτέρων προβεβουλευμένων σκοπῶν) τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τοῦ Κανονισμοῦ καταργεῖται. Ὁ καταρτισμὸς τῶν ἀκροατηρίων μένει εἰς τὴν θέλησιν τῶν ὑπασπιστῶν τοῦ ὑπασπιστοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ λέγω ταῦτα, διότι κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως, καθ’ ἑκάστην, εἷς, δὲν ἠξεύρω πῶς ὀνομάζεται, ἀξιωματικὸς τοῦ πεζικοῦ, χρησιμεύει ὡς κόσκινον, ὁτὲ μὲν πρὸ τῆς μιᾶς, ὁτὲ δὲ πρὸ τῆς ἑτέρας τῶν πυλῶν τοῦ Βουλευτηρίου. Τί πράγματα εἶναι αὐτά; Οὐδέποτε ἄλλοτε ἐγένοντο ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Ἐγένοντο ἀληθῶς ἄλλοτε πάλιν ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐν μέτρῳ τινί· σήμερον ὅμως ὑπερέβητε πλέον τὰ ὅρια. Στείλατε, παρακαλῶ, τοὺς ὑπαλλήλους ὑμῶν, ἵνα ἴδητε, ἂν πανθ’, ὅσα ἰσχυρίζομαι, ἦναι ἀληθῆ, ἢ δὲν ἦναι τοιαῦτα. Θέλετε νὰ μεταβάλητε τὸν Κανονισμόν; Ὁρίσατε νὰ μεταβάλωμεν αὐτόν. Ἀλλὰ τότε θέλομεν ἐγείρει συζήτησιν μακρὰν περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ὁ Κανονισμὸς, τὸ ἄρθρον 92, διατὶ ἐπιτρέπετε εἰς αὐτοὺς τοὺς κυρίους ἀξιωματικούς, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦναι, μικροὶ ἢ μεγάλοι, νὰ καταρτίζωσι τὰ ἀκροατήρια, ἅτινα εἶναι ὡρισμένον δι’ αὐτοῦ τοῦ Κανονισμοῦ τίνι τρόπῳ πληροῦνται; Θέλετε λοιπὸν νὰ παρακελεύσωμεν τοὺς ἀνθρώπους νὰ φωνάζωσιν ἔξω, καὶ διὰ τῆς βίας νὰ προσπαθῶσιν αὐτοὶ νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν Κανονισμόν, ἀφοῦ ἡμεῖς δὲν ἐφαρμόζομεν αὐτόν; Ἀλλὰ τότε θέλομεν ἔχει δύο συνεδριάσεις ὀχλοκρατικὰς, μίαν μὲν ἐνταῦθα, ἑτέραν δὲ ἔξω, διπλῆν πρὸ ἀμφοτέρων τῶν πυλῶν τοῦ Βουλευτηρίου. Παρακαλῶ λοιπὸν ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, θερμῶς, ἐν ὀνόματι τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ διατάξητε τὸν κ. Φρούραρχον τῆς Βουλῆς νὰ μὴ δίδῃ τοιαύτας διαταγὰς, οὐδὲ νὰ νομίζῃ, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον αὐτῷ νὰ ἑρμηνεύῃ κατὰ τὴν ἰδίαν θέλησιν τοὺς Κανονισμούς, οὓς οἱ βουληφόροι τοῦ Ἔθνους ἔθηκαν ἐνταῦθα. Ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω ἀπάντησιν περὶ τούτου καὶ λύσιν τοῦ ζητήματος, διότι εὐθὺς ἀμέσως θέλω ἐξέλθει καὶ θέλω ἰδεῖ, ἂν ἐφαρμόζηται ὁ Κανονισμός· ἂν δὲ δὲν ἐφαρμόζηται, θέλω εἰσέλθει αὖθις καὶ φέρει ἀδιακόπως τὸν λόγον περὶ τούτου, καὶ θέλω ὁμιλήσει ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε δὲν θὰ σᾶς ἀφήσω οὐδὲ τὴν παροῦσαν πίστωσιν νὰ λάβητε, οὐδὲ ἄλλην οἱανδήποτε ἀπόφασιν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ γενικὸν θεωρεῖον ἡ εἴσοδος εἶναι ἐλευθέρα· ἀλλ’ ὁ χῶρος εἶναι πολὺ μικρός. Ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι θὰ συμβαίνωσι καθ’ ἑκάστην ἀταξίαι ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν θὰ δυνηθῶμεν ποτὲ νὰ ἔχωμεν τάξιν. Τὴν ἀταξίαν λοιπὸν ταύτην ὀφείλομεν νὰ προλάβωμεν.

§77ΛΕΒΙΔΗΣ. Τοῦτο τῷ ὄντι, ὅπερ εἴπετε, εἶναι πολὺ ἀληθές. Πράγματι ὁ χῶρος δὲν εἶναι πολὺ εὐρὺς, ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ μεγαλείτερον κακόν; Ὅταν αἱ θέσεις ἦναι κατειλημμέναι, πρέπει τις νὰ ἦναι ἐντελῶς μωρὸς, ἵνα κάθηται νὰ ζητῇ θέσιν, ἀφοῦ θέσις δὲν ὑπάρχει. Αὐτὸς μόνος του θέλει ἀναχωρήσει. Θέλει ἐπέρχεσθαι ἴσως συνωστισμός τις ἐκεῖ, ἵνα εἰσέλθωσιν· ἀλλ’ ὅταν εἰσελθόντες ἴδωσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει κάθισμα, αὐτοὶ μόνοι των θέλουσιν ἐξέλθει. Ποῖον ἄρα εἶναι τὸ μεγαλείτερον κακόν; Ὅταν ἀφίνητε, Κύριοι, εἰς ἀξιωματικὸν οἱονδήποτε καὶ ὑπαξιωματικὸν οἱονδήποτε, νὰ κανονίζῃ τὸν καταρτισμὸν τῶν ἀκροατηρίων, τοῦτο εἶναι τὸ ὀρθὸν, ἢ εἶναι τὸ ἐσφαλμένον καὶ τὸ ἐπικίνδυνον; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένον τοῦτο καὶ ἐπικίνδυνον. Ἐπειδὴ δ’ ἔχω περὶ τούτου τὸν λόγον, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς. Ἄλλοτε ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἐῤῥίφθη ἰδέα τις παρά τινος συναδέλφου, ὅστις, ὅσον καὶ ἂν ἦτο πρωτότυπος, ἔλεγεν ἐν τῇ πρωτοτυπίᾳ αὑτοῦ μεγάλας ἀληθείας. Καὶ πολλάκις ἐν τοῖς ἰδιοῤῥύθμοις ἐκείνου ἀγορεύσεσιν ἀνευρίσκομεν τοιαύτας ἀληθείας, ἃς ἐν ἄλλοις πολὺ διαφόρου συστήματος ἀγορεύσεσι σπανίως ἀπαντῶμεν. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ κ. Δουζίνα, ὅστις ἔλεγεν, ὅτι τὸ Βουλευτήριον τὸ Ἑλληνικόν, ὅπως καὶ οἱονδήποτε Βουλευτήριον ἐλευθέρου Κράτους, εἶναι σχολεῖον τοῦ λαοῦ, εἶναι δ’ ἑπομένως καὶ σχολεῖον τοῦ στρατοῦ. Διατί, ἠρώτα ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος, ὁ στρατὸς τῆς ξηρᾶς νὰ φρουρῇ πάντοτε τὸ Βουλευτήριον; Διατί δὲν φέρετε ἐνταῦθα ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν καὶ ναύτας; Καὶ πράγματι ἦτο ἰδιόῤῥυθμος ἡ ἰδέα· ἀλλ’ ἐν τῇ βάσει αὐτῆς ἦτο ἀληθής. Ἐγὼ ἐρωτῶ ὑμᾶς, διατὶ πάντοτε καὶ πρὸς ποῖον ἀπόκρυφον σκοπὸν ἔχετε παρατεταγμένους πάντοτε οὐχὶ πλέον μόνον εὐζώνους, ἀλλὰ καὶ τοὺς αὐτοὺς εὐζώνους, ἀλλὰ καὶ τοὺς αὐτοὺς ἀκόμη ὑπαξιωματικοὺς τῶν εὐζώνων; Ἐγὼ δὲν ἔχω παράπονον προσωπικὸν κατὰ τῶν κυρίων ὑπαξιωματικῶν τῶν εὐζώνων· τοὐναντίον. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο ὀρθὸν, εἶναι δίκαιον; Ἐνταῦθα πιστεύω, ὅτι δὲν λέγονται πάντοτε μωρίαι· ἐνταῦθα πιστεύω, ὅτι ἀκούονται ἀλήθειαι· ἐνταῦθα πιστεύω, ὅτι συζητοῦνται οἱ νόμοι τοῦ Κράτους, οὓς ῥίπτομεν εἰς τὴν ἐλευθέραν θέλησιν αὐτῶν πάντων ἐκεῖ ἐπάνω, καὶ πολιτῶν καὶ στρατιωτικῶν. Διατὶ κατὰ πᾶσαν ἑσπέραν νὰ ὑπάρχωσιν οἱ αὐτοὶ ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ αὐτοὶ στρατιῶται εἰς τὰς πύλας τοῦ Βουλευτηρίου; Μήπως καὶ τοῦτο, ἵνα ἀποπειρᾶσθε κατὰ πᾶσαν ἑσπέραν ἀκριβῶς τὸ ἀλάνθαστον κοσκίνισμα τῶν βουλομένων νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὰ ἀκροατήρια τοῦ λαοῦ; Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ κανονίσω ἐγὼ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Βουλευτηρίου τὴν στρατιωτικήν. Τοῦτο ἀνήκει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἢ τὸν Φρούραρχον. Ἐὰν ὅμως εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ κανονίσω αὐτήν, ἤθελον εἰπεῖ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν, ἢ τὸν Φρούραρχον, ἢ οἱονδήποτε ἄλλον ἁρμόδιον, ὅτι εἶναι ὕβρις καὶ περιφρόνησις πρὸς ὅλην τὴν ἐπίλοιπον φρουρὰν τῶν Ἀθηνῶν αὐτὸ, ὅπερ ἐδῶ γίγνεται. Τί εἶναι αὐτὴ ἡ φρουρὰ τῶν Ἀθηνῶν; Δὲν εἶναι αὐτὴ ἴση ἀπέναντι τῶν καθηκόντων καὶ ἀπέναντι τῶν δικαιωμάτων; Ὑποθέτετε, ὅτι ἐνταῦθα διδάσκονται καὶ στρατιῶται καὶ πολῖται; Διατὶ δὲν ἀφίνετε ἀνεξελέγκτως νὰ ἔρχωνται κατὰ πᾶσαν ἑσπέραν διάφορα ὅπλα; Ἀλλὰ πῶς ἐγίνετο τοῦτο, καθ’ ὃν τρόπον ἐγὼ λέγω, ἐπὶ δεκάδας ἐνιαυτῶν; Εἶναι θέατρον ἐνταῦθα; Διατὶ δὲν ἀφίνετε νὰ ἔρχωνται πάντα τὰ σώματα νὰ διασκεδάζωσι δωρεάν; Τοιαῦτα ζητήματα, Κύριοι, πρῶτον νῦν ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως συζητοῦνται. Καὶ διὰ τοῦτο ἴσως θέλει φανῆ παράδοξον, ὅτι καὶ ἔσπευσαν ἐπὶ τοιούτου ζητήματος νὰ ἀγορεύσωσιν οἱ Βουλευταὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀλλ’ οἱ ἀγορεύοντες ἔχουσι σπουδαίους λόγους καὶ ἀνωτέρας ἀφορμὰς ἀγορεύοντες ἐπὶ τοιούτου ζητήματος. Πλανῶνται οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, ἂν νομίζωσιν, ὅτι δύνανται νὰ κανονίσωσιν εἴτε τὴν στάσιν ἡμῶν, εἴτε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, εἴτε τὴν γνώμην τοῦ Ἔθνους, προσπαθοῦντες νὰ παρασκευάσωσιν ἀκροατήρια κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτῶν γνώμην, μὴ ἐμπιστευόμενοι δὲ εἰς ὁλόκληρον τὴν φρουρὰν τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλ’ ἐκλέξαντες ὡρισμένους ἀνθρώπους, εἰς οὓς ἀνέθηκαν τὴν φρούρησιν τῆς Βουλῆς. Ἐρωτῶ πάντας τοὺς φρουράρχους τῶν Ἀθηνῶν καὶ πάντας τοὺς ἀξιωματικούς, νὰ μοὶ εἴπωσιν, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς αὐτῶν καὶ ἐν συνειδήσει, ἄν ποτε παρέστησαν θεαταὶ τοιαύτης ἀποκλειστικότητος περὶ τὴν φρούρησιν τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι ἐκεῖ ἐπάνω (δεικνύει τὴν θέσιν τοῦ φρουράρχου τῆς Βουλῆς) καὶ ἀξιωματικοὺς τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς καὶ πάντων τῶν σωμάτων. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἡ τιμὴ αὕτη, ἵνα εἴπω οὕτω, τῆς φρουρήσεως τῆς Βουλῆς ἦτο γενικὴ ὁλοκλήρου τοῦ στρατοῦ, δὲν ἦτο ἀνατεθειμένη μόνον εἰς τοὺς εὐζώνους. Ἀγνοῶ τίνες οἱ εὔζωνοι, οἱ φρουροῦντες τὸ Βουλευτήριον· ἀλλὰ μανθάνω, ὅτι καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἰσιν ἐκ τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας. Μανθάνω, ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἰσιν ἐξ ἐκείνων, περὶ ὧν μακρὸς ἐγένετο λόγος κατά τινας τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ ἐγένετο μακρὸς λόγος, διότι ἐνθέρμως καὶ εὐγλώττως κατεδείχθη, ὁποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς πολιτογραφήσεως αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημά μου, καὶ λέγω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ἂν σέβησθε τὸν Κανονισμόν, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ἂν προεδρεύητε οὐχὶ μόνον τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ἀλλὰ καὶ τῆς πτέρυγος ταύτης, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ἂν ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς προεδρεύητε ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, καθῆκον ἔχετε νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμὸν καὶ νὰ δειχθῆτε ἴσος πρὸς πάντας. Παραγγείλατε τῷ κ. Φρουράρχῳ νὰ ἐκτελέσῃ τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ ἐπιβεβλημένον αὐτῷ καθῆκον, εἴπετε τοῖς φρουροῖς, ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ γενικοῦ ἀκροατηρίου, οὐδεὶς ἐκ τῶν φρουρούντων στρατιωτῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ αὐτὸς, πότε ὑπάρχει, ἢ πότε δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ ἐπάνω χῶρος. Τοῦτο ἀφίνεται εἰς τὴν ἐκτίμησιν ἐκείνου, ὅστις πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ. Ἐὰν δὲν εὕρῃ θέσιν, βεβαίως, δὲν εἶναι μωρὸς, θέλει ἀναχωρήσει.

§78ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, Κύριοι, ἐπρόκειτο, αἱ παρεκτροπαὶ, αἱ σχετικαὶ τοὐλάχιστον πρὸς τὰ ἀπασχολοῦντα ἡμᾶς ζητήματα, νὰ συνίστανται εἰς τὰ ἐν τοῖς διαδρόμοις τοῦ Βουλευτηρίου φατριαστικὰ ἀτακτήματα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ φίλος μου παρέστησε πρὸ ὀλίγου, λαμβάνοντα χώραν, τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν θὰ ἔβλεπον τὰ τοιαῦτα μετὰ φόβου. Δὲν θὰ ἀπέδιδον σπουδαιότητα μεγάλην, οὐδὲ θὰ ἐφοβούμην περὶ τῶν θεσμῶν, ὅτι κινδυνεύουσι σήμερον ἐκ βίας ἢ ἄλλων παρεκτροπῶν τοιαύτης φύσεως. Ἀλλαχοῦ βλέπω τὸν κίνδυνον τῶν θεσμῶν ἡμῶν, καὶ σπεύδω νὰ τὸ εἴπω. Φοβοῦμαι, ὅτι ἀντὶ παντὸς ἄλλου μέτρου ἡ Κυβέρνησις ἐφαντάσθη, ὅτι δύναται νὰ περιαγάγῃ τὴν λειτουργίαν τῶν θεσμῶν εἰς τὸ γελοῖον. Καὶ μόνον ἡ τοιαύτη σκέψις μὲ ἔκαμε νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ τοῦ συστήματός του. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐὰν ἐνόμιζον, ὅτι σπουδαίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔῤῥιψε τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ ἀπὸ χθὲς, τότε βεβαίως θὰ ἀπηλπιζόμην περὶ τῆς σπουδαιότητος τῶν Κυβερνήσεων ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ εὑρίσκομαι μᾶλλον ὑπὸ τὸ κράτος θλίψεως, διότι φρονῶ, ὅτι οὐχὶ σπουδαίως ὑπέβαλε τὴν πρότασιν ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἐπιμένει εἰς αὐτὴν, τόσῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον θεωρεῖ, ὅτι εἶναι μᾶλλον γελοία. Φρονεῖ, ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἰς πλειότερον γελοῖα ἐνασχολεῖται τὸ Κοινοβούλιον, τοσοῦτον καταπίπτει ὁλόκληρον, ἀδιαφορεῖ δὲ, ἂν καταπίπτῃ αὐτὸς οὗτος ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ὡς Πρόεδρος κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ φρονεῖ τις, Κύριοι, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ κ. Τρικούπης, τοῦ ὁποίου τὴν νοημοσύνην πάντες γινώσκομεν, εὑρίσκει κἀνὲν συμφέρον εἰς τὸ νὰ παραδεχθῇ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς μίαν τοιαύτην πρότασιν; Καὶ νομίζει τις, ὅτι ἐντεῦθεν ὑπάρχει κἀνεὶς κίνδυνος, ἂν τυχὸν ἡ πρότασις αὕτη ψηφισθῇ; Μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἐάν τις εἰσήρχετο ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ ἤκουε τὴν συζήτησιν ταύτην, καὶ ἤκουε τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, τοῦ πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσαντος, διαμαρτυρομένου κατὰ τοῦ κινδύνου τούτου τοῦ ἐθνικοῦ, τὸν ὁποῖον ἀπειλεῖ ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, πᾶν ἄλλο θὰ ἐφαντάζετο, ὅτι πρόκειται νὰ καλύψωμεν μὲ τὴν σιωπὴν ἡμῶν, καὶ οὐχὶ ἐκεῖνο, περὶ οὗ πράγματι πρόκειται. Θὰ ἐφαντάζετο, ὅτι ἐπιζητεῖται ἐκβίασις πρὸς ἀποκάλυψιν μυστικῶν τοῦ Κράτους, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις αἰσθάνεται τρόμον, μὴ ἀναγκασθῇ νὰ ἀποκαλύψῃ τὰ μυστικὰ ταῦτα τοῦ Κράτους, ὅτι ἴσως, ἂν ἀποκαλύψῃ τὰ μυστικὰ ταῦτα, ἤθελεν ἐκθέσει τὴν ἑαυτῆς εὐθύνην, ἤθελε παρασταθῆ ἔνοχος κἀνενὸς ἐγκλήματος, ἢ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην, ὅπως πληροφορήσῃ αὐτὸν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ποῦ ἆρά γε διετέθησαν αὗται αἱ 6,000 δραχμαί; Ἀλλὰ περὶ ἄλλων, ὡς εἶπον, πρόκειται. Πρόκειται περὶ γελοιοποιήσεως τῶν θεσμῶν, καὶ ἔχει, ὡς νομίζει, συμφέρον, ἰδίως κατ’ αὐτὰς, ὁ κ. Πρωθυπουργός, νὰ γελοιοποιήσῃ τὸ Κοινοβούλιον, διότι κατ’ αὐτὰς ἀκριβῶς συζητοῦνται ὑποθέσεις τινὲς, αἱ ὁποῖαι σπουδαίως τὸν ἐνοχλοῦσι. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ἡ ὑπαιτιότης τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τοῦτο, ὅτι πρότασίν τινα, παραβιάζουσαν δῆθεν ἕνα νόμον, ἢ παραβιάζουσαν κανόνα τινὰ, εἰσάγει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπιμένει εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῆς. Δὲν ὑπάρχει ἡ ὑπαιτιότης αὐτοῦ εἰς τοῦτο, ὅτι πιέζει διὰ μέσων, δὲν ἠξεύρω ποίων, βίας ἤ τινων ἄλλων, τὴν μειοψηφίαν. Ἡ μεγάλη καὶ φοβερὰ ὑπαιτιότης αὐτοῦ συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι ἐκ προθέσεως θέλει νὰ γελοιοποιήσῃ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμοὺς, καὶ καιροφυλακτεῖ καὶ ἐπινοεῖ προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑποθέτει, ὅτι θὰ ἐρεθίσωσι κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον δικαίως τινὰ ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστεράν). Δὲν ἐπρόκειτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ φέρῃ ἀντιπερισπασμὸν εἰς τὰ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦσι τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινωνίαν, παριστάνων, ὅτι δῆθεν ὁ κ. Δηλιγιάννης παρίσταται ὑπεύθυνος τινὸς καταχρήσεως 6 ἢ 12 χιλιάδων δραχμῶν. Γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ποῦ ἰδίως ὑπάρχει τὸ ἄτρωτον τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ, ὥστε ἐν τοιούτοις ζητήμασι νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἐπιῤῥίψῃ ὑπονοίας κατ’ αὐτοῦ. Εἶναι πασίγνωστον καὶ πανθομολογούμενον καὶ ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἐχθρῶν του, ποίαν αὐστηρότητα περὶ τὴν διαχείρισιν ἔχει ἐν γένει ὁ πρώην Πρωθυπουργός. Δὲν ἐπρόκειτο λοιπὸν περὶ τούτου, οὐδὲ ἐπρόκειτο νὰ παραστήσῃ, ὅτι ἐν λεπτομερείᾳ τινὶ ἄλλο τι κακὸν ἐτελέσθη ἐν τῇ διεξαγωγῇ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, οὐδὲ κατέχεται ὑπὸ περιεργείας, ὅπως μάθῃ, τί ἄρα ἐγένοντο ἐκεῖναι αἱ 6,000 δραχμαί. Τὸ γνωρίζει πολὺ καλῶς τοῦτο. Ἀλλὰ θέλει νὰ παίξῃ μὲ τὸ Κοινοβούλιον. Καὶ ἐπειδὴ ἐνόμισεν, ὅτι περὶ τοιοῦτόν τι ἀντικείμενον, ἀναγόμενον εἰς τὴν διεξαγωγὴν ἐθνικοῦ ζητήματος, ἠδύνατο νὰ ἐρεθίσῃ, ὅπως προκαλέσῃ συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, πρὸς παρέλκυσιν τῶν συνεδριάσεων καὶ ἐργασιῶν αὐτῆς, ἐπενόησε μίαν τοιαύτην πρότασιν. Συζητοῦνται κατ’ αὐτὰς ζητήματά τινα ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πολὺ φοβεῖται ἐν τῇ νοημοσύνῃ του καὶ ὀξυδερκείᾳ του ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀντιπερισπασμὸς ἄλλος δὲν ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ. Σκέπτεται λοιπὸν νὰ περιαγάγῃ τὸ Κοινοβούλιον καὶ τοὺς θεσμοὺς ἐν γένει τοῦ Κράτους εἰς τὸ γελοῖον. Ἀλλ’ ἔχων τὴν προσδοκίαν ταύτην, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν, φαίνεται, νὰ σκεφθῇ, ποῖον χάος ὄπισθεν τῆς τοιαύτης καταστροφῆς τῶν θεσμῶν δύναται νὰ ὑπάρχῃ. Δὲν δύναται νὰ σκεφθῇ, ὅτι εἶναι πολὺ μακρὰν τοῦ νὰ θεωρηθῇ ἀνεύθυνος ἐκ τῆς τοιαύτης ἀποτυχίας τῶν θεσμῶν· διότι ὑπάρχει ἡ πολυετὴς πεῖρα πρὸ αὐτοῦ, πρὸ τῆς ἐμφανίσεώς του εἰς τὴν πολιτικὴν σκηνήν· ὑπάρχουσι πολλὰ ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα, καὶ τοῦ Κράτους εὑρισκομένου εἰς πολλὰς καὶ μεγάλας περιπετείας καὶ κατατρυχομένου ἀπὸ ἄλλα ἐλαττώματα τῆς ἐσωτερικῆς τάξεως, ἠδύναντο ἐπιδέξιοι πηδαλιοῦχοι, πονοῦντες τὸν τόπον, νὰ παρακάμπτωσι τοὺς σκοπέλους καὶ διασώζωσι τὸ Κράτος καὶ τὰ συμφέροντα αὐτοῦ, ἀλλὰ διασώζοντες συγχρόνως καὶ τοὺς θεσμοὺς αὐτοῦ. Τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀνέτοιμος παραστὰς εἰς τὴν πολιτικὴν σκηνὴν, δὲν ἠδύνατο νὰ κατορθώσῃ· καὶ ἰδοὺ βλέπει τὴν ὁσημέραι ἀποκαλυπτομένην ἀποτυχίαν αὑτοῦ. Ἕν λοιπὸν αἴσθημα τὸν κατέχει· φαντάζεται, ὅτι θὰ δυνηθῇ, πρὶν ἢ ἀκόμη ἐπέλθῃ τὸ πλῆρες ναυάγιον, νὰ περιαγάγῃ τοὺς θεσμοὺς καὶ τὸ Κοινοβούλιον εἰς ἐξευτελισμόν. Καὶ εἰς τοῦτο θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν αὐτῆς τῆς πτέρυγος, τῆς ἀποτελουμένης ἐπίσης βεβαίως ἐξ ἀνδρῶν τοῦ τόπου, καὶ πονούντων αὐτόν· νὰ σκεφθῇ ὀρθῶς, ἂν τοιαύτας ὑπονοίας λάβῃ, νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν περαιτέρω συνεπειῶν, νὰ σκεφθῇ ὀρθῶς, ἂν αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὴν, οἱ ὑπουργικοὶ, ἔχωσι συμφέρον τι εἰς τὴν ἀποτυχίαν τῶν θεσμῶν. Ἐφόσον τῳόντι αὐτοὶ οὗτοι διέγνωσαν, ὅτι ἡ πρότασις καθ’ ἑαυτὴν δὲν ἔχει οὐδεμίαν σπουδαιότητα, ἂς ἀναλογισθῶσι τότε ποῦ ὑπάρχει τὸ συμφέρον. Τὸ συμφέρον ὑπάρχει ἀκριβῶς εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ πρότασις δὲν εἶναι σοβαρὰ, καὶ ζητεῖ, ἵνα ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς τὴν ἐπιψηφίσῃ, καὶ ζητεῖ συγχρόνως νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀντίθετον πτέρυγα εἰς συζητήσεις παρακεκομμένας, ἀκαίρους, ἀτελεῖς καταντώσας εἰς τὸ κωμικόν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπὶ ἔτη ἤδη μετὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος ἐκείνου, δὲν φαντάζεται, ὅτι ἄλλην τινὰ ἐξήγησιν ὤφειλε νὰ δώσῃ εἰς τὸ κοινὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν Βουλὴν περὶ ἐκείνου τοῦ ζητήματος· δὲν φαντάζεται, ὅτι εἶναι ὑπόχρεως νὰ σπουδαιολογήσῃ, ἀλλὰ δράττεται μόνον ἑνὸς τεμαχίου, ἑνὸς ἐλεεινοῦ ῥάκους, δράττεται ἑνὸς ἐλαχίστου ἐπεισοδίου, τὸ ὁποῖον τυχαίως ἦλθεν εἰς τὴν διάνοιαν αὐτοῦ καὶ παρουσιάζει, ἀντὶ συζητήσεως τοῦ ζητήματος ἐκείνου, τὸ τεμάχιον αὐτό. Συζητήσατε, κύριοι Βουλευταὶ, περὶ τῆς διαχειρίσεως τὴν ὁποίαν τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον ἔκαμε τῶν 60,000 δραχμῶν. Καὶ παίζομεν τοιουτοτρόπως, Κύριοι, οὐχὶ μόνον μὲ τὴν σοβαρότητα, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὸ Κοινοβούλιον, ἀλλὰ παίζομεν μὲ τὸν ἑαυτόν μας, παίζομεν μὲ τὴν διεξαγωγὴν ἑνὸς ζητήματος ἐθνικοῦ. Καὶ ὅταν τις, Κύριοι, οὕτω πως ἀντιλαμβάνηται τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ τῆς συζητήσεως, δύναται πλέον νὰ συζητήσῃ εἰς τὰ καθέκαστα αὐτῆς, δύναται νὰ συζητήσῃ, ποῖον χαρακτῆρα ἔχει ἡ πρότασις αὕτη; νὰ θεωρήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην ἐξ ἀπόψεως διαφόρου; νὰ συζητήσῃ περὶ τοῦ ἂν πρόκηται περὶ ἀλληλεγγύης Κυβερνήσεων καὶ τῶν τοιούτων; Περὶ οὐδενὸς τούτων πρόκειται, Κύριοι, περὶ παιδιᾶς πρόκειται, ἀλλὰ περὶ παιδιᾶς, σκοπούσης εἰς τὴν γένει γελοιοποίησιν τῶν θεσμῶν καὶ τοῦ Κοινοβουλίου! Μία μόνον σκέψις ἐμὲ τοὐλάχιστον δύναται νὰ παρηγορήσῃ καὶ ἐνθαῤῥύνῃ ὡς πρὸς τὸ παρεμπεσὸν ζήτημα καὶ ὡς πρὸς ἄλλα φαινόμενα, τῶν ὁποίων ἐγενόμεθα θεαταὶ ἀπὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Ὑπάρχουσι, φαίνεται, καὶ εἰς τὰ ἠθικὰ σώματα, εἰς τὰς Πολιτείας, περιστάσεις ἀνάλογοι πρὸς ὅσα συμβαίνουσι καὶ εἰς τὰ νοσοῦντα φυσικὰ σώματα. Ὅταν μία νόσος παραταθῇ καὶ ἐπέρχηται κρίσις, (καὶ διερχόμεθα ἐνταῦθα κρίσιν) ὅταν ἐπέρχωνται αἱ ἡμέραι τῆς κρίσεως, παρατηροῦνται φαινόμενά τινα ἀλλόκοτα καὶ δυσεξήγητα, διότι ὁ ὀργανισμὸς τείνει νὰ ἀποβάλῃ τὴν νόσον· τὰ φαινόμενα ταῦτα ὁ ἰατρὸς δὲν γνωρίζει, ποῦ νὰ ἀποδώσῃ. Βλέπει τις τότε παροξυσμούς τινας καὶ μεταβολὰς ἰδιοῤῥύθμους. Κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ κρίσις τρέπει τὴν νόσον ἐπὶ τὸ βέλτιον ἢ ἐπὶ τὸ χεῖρον. Ἐνταῦθα τὴν ἐργασίαν τὴν κοινοβουλευτικὴν βλέπομεν εὑρισκομένην εἰς μίαν κρίσιν, πρὸς τὴν ὁποίαν, κατ’ ἐμὲ, δυνάμεθα νὰ ἀτενίζωμεν μᾶλλον μετὰ θάῤῥους. Ἀπὸ τῆς προχθὲς ἠρχίσαμεν νὰ συνερχώμεθα εἰς ἑαυτοὺς, καὶ νομίζω, ὅτι βαίνομεν μᾶλλον εἰς τὴν ἁρμονικὴν κατάστασιν. Καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν φιλοπατρίαν ἀμφοτέρων τῶν μερίδων, διότι πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν τὰ ἀγαθὰ ταῦτα σημεῖα καὶ νὰ τὰ ἐπωφεληθῶμεν. Μέχρι τοῦδε ἡ ἐργασία ἡ κοινοβουλευτικὴ ἦτο μία, φενάκη καὶ πλαστότης· ἐργασία Βουλῆς ἐθεωρεῖτο τὸ νὰ προσαχθῶσιν ὅσῳ τὸ δυνατὸν πλειότερα νομοσχέδια, νὰ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, μὴ τύχῃ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς φορολογηθῇ ἄνευ αὐτοῦ, νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδια 200, 300 ἴσως καὶ νὰ εἴπωμεν καυχώμενοι: «ἰδοὺ, εἰργάσθημεν φοβερά!» Τοῦτο μοὶ ἐνθυμίζει, ὅ,τι ἀνέγνωσα ποτὲ εἰς ἓν σύγγραμμα εὐτράπελον, ἀλλὰ καὶ σοφὸν τοὺς «Ἀβδηρίτας» περὶ συγγραφέως, ὁ ὁποῖος εἰς μίαν ἑβδομάδα συνέγραψε 365 νομίζω κωμῳδίας καὶ τραγῳδίας καὶ ἔλεγον περὶ τοῦτο οἱ Ἀβδηρῖται, ὅτι ἦτο συγγραφεὺς ἀκάματος! Ἐργασία κοινοβουλευτικὴ ἀληθὴς ἐν Ἑλλάδι δὲν γίνεται, ὡς ἔπρεπε νὰ γίνηται, ἀλλὰ παρεντίθενται καὶ ἄλλα ἐπεισόδια, λέγομεν· «πῶς νὰ γίνῃ; ἔρχονται ἑορταί, πρέπει νὰ φύγωμεν». Τὶ γίνεται ὁ δυστυχὴς λαός, ἀδιάφορον! προσπάθεια πῶς νὰ μὴ ἐνοχληθῶμεν οἱ Ἀντιπρόσωποι τοῦ τόπου! Ἀλλὰ τέλος φαίνεται νὰ ἐπῆλθε τὸ στάδιον τῆς κρίσεως τῆς νόσου· μία παννυχὶς μᾶς ἐφώτισε. Κατ’ αὐτὴν ἐπῆλθεν ἡ ἐμφάνισις τοῦ φωτός....

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ μείνωμεν κατὰ τὰς ἑορτάς.

§80ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο ἀπεφάσισαν καὶ οἱ Βουλευταὶ τῆς μειοψηφίας.

§81ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀμυνόμενοι.

§82ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει τῷ ὄντι νὰ συλογισθῶμεν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ὁ τόπος, καὶ νὰ θυσιάσωμεν ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας τὴν ἄνεσιν ἡμῶν. Πρέπει νὰ συζητήσωμεν περὶ ἀντικειμένων, σχετιζομένων ἀμέσως μὲ τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ δείξωμεν, ὅτι ἕκαστος μετὰ θάῤῥους προσβλέπει πρὸς τὸν ἔλεγχον. Κατόπιν θέλει ἀποδειχθῆ ἐκ συζητήσεως κανονικῆς τὸ συμπέρασμα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ κρίνωσι· καὶ δὲν δύναμαι μὲν καὶ τότε βεβαίως νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πλειονοψηφία θὰ μεταβληθῇ ἀμέσως, ἀλλ’ ἐὰν μείνῃ ἡ αὐτὴ, θὰ προσέλθῃ ἐπίκουρος ἡ κοινὴ γνώμη καὶ θέλει ἐπιδράσει ἐπὶ τοῦ Κοινοβουλίου. Δὲν σημαίνουν οἱ ἀριθμοί. Ἑκάστη ἀποκάλυψις ἕλκους, τὸ ὁποῖον κατατρώγει τὴν κοινωνίαν, φέρει τὴν ἐξασθένησιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι φαντάζονται, ὅτι εἶναι δυνατοὶ, καὶ θὰ ἴδωσιν οἱ ἴδιοι, ὅτι ἔκτιζον ἐπὶ τῆς ἄμμου. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ πρακτικώτερος ἔλεγχος μόλις ἤδη ἤρχισε. Καὶ ὅμως, ἂν τείνῃ τις τὸ οὖς, θὰ ἀρχίσῃ νὰ αἰσθάνηται τὸν τρυγμὸν τὸν ἀπαίσιον τῆς ἐπικειμένης καταστροφῆς. Βεβαίως δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι εἶναι ἀπώλεια χρόνου τὸ νὰ γίνωνται συζητήσεις, οἷαι γίνονται. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν γίνονται παρεκτροπαί τινες καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, διότι προτείνονται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπουσιώδεις ἐπερωτήσεις καὶ ἀναπτύσσονται ὑπερμέτρως, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ μικρὸν κακὸν δὲν εἶναι ἐπικίνδυνον. Ἐγὼ δὲν βλέπω, ὅτι ἐγένετο τοιαύτη τις παρεκτροπή. Δυνάμεθα ἴσως νὰ καυχηθῶμεν, ὅτι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες εἴμεθα πλειότερον ἄλλων φειδωλοὶ τοῦ χρόνου, διότι σπουδαιότατα ζητήματα διεξηγάγομεν διὰ συντομωτάτων συζητήσεων. Ἔρχονται πολλάκις ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀπασχολήσει ἄλλα Κοινοβούλια ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας καὶ μῆνας ἴσως, καὶ ὅμως ἡμεῖς τὰ παρερχόμεθα ἐν μιᾷ στιγμῇ. Καὶ ἄν τις θελήσῃ νὰ παρατείνῃ τὸν λόγον, φωνάζουσι πολλοί: ἔ! φθάνει πλέον! Καὶ ἐν τούτοις ἐπερωτήσεις τινὲς εἶναι σπουδαιόταται, ἐνῷ μᾶς φαίνονται μικραὶ λεπτομέρειαι. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, λόγου χάριν, προηγουμένως ἔκαμεν ἐπερώτησιν, χάριν τῆς ὁποίας ἠδυνάμεθα, κατ’ ἐμὲ, εὐρέως νὰ συζητήσωμεν· διότι τί εἶπεν; ὅτι ὑπάρχει διωρισμένος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος κατεδικάσθη πολλάκις ὑπὸ Πλημμελειοδικείων καὶ Κακουργιοδικείων. Καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐξελέγξωμεν τὴν τοιαύτην κατάστασιν; Καὶ ὅταν τοιαῦτα λέγωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔρχεσθε καὶ μᾶς λέγετε: σπεύσατε, διότι ἔχομεν φορολογικὰ νομοσχέδια νὰ ψηφίσωμεν, ἢ διότι ὑπάρχει ἑτέρα τις ἀπαίτησις ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου! Λέγω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ νοήσωμεν ἀκριβῶς τὴν κρίσιν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, νὰ συνέλθωμεν εἰς ἑαυτοὺς καὶ νὰ ἀρχίσωμεν νὰ ἐργαζώμεθα σπουδαίως περὶ τῶν πραγμάτων τοῦ τόπου. Ποῖον εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ ἤδη; Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς παρίσταται παραπονούμενος, διότι δὲν ἀνεκοινώθησαν εἰς αὐτὸν πληροφορίαι περὶ τῆς διαθέσεως 6,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ, μολονότι δὲν ἐθεώρησα, ὅτι ἐσπουδαιολόγει, ὅτε ἔῤῥιψεν εἰς τὸ μέσον αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἔσπευσα ν’ ἀποκρούσω τὴν αἴτησιν περὶ ἀναβολῆς μιᾶς προτάσεως, ἀφορώσης εἰς μομφήν· καὶ εἶπον πρὸς τὴν πτέρυγα ἐκείνην: σπεύσατε νὰ ψηφίσητε πρότασιν, ἥτις ἀφορᾷ εἰς μομφὴν κατὰ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, σπεύσατε σεῖς, ἡ πλειοψηφία, ν’ ἀποκρούσητε τὴν κατὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μομφὴν τοῦ προκατόχου, διότι, ἀφοῦ περιβάλλετε αὐτὸν διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης σας, δὲν δύνασθε νὰ θεωρῆτε αὐτὸν προδότην τῆς πατρίδος. Ἀλλ’ εἴδομεν κατόπιν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀποκρούσεως μομφῆς, ἀλλὰ πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις παριστῶσι τοιαύτην ἀλληλεγγύην, ὥστε ἀνάγκη νὰ ἐκδηλωθῇ αὕτη καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, ν’ ἀνακοινώσῃ δηλ. ὁ κ. Δηλιγιάννης εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν πᾶσαν πληροφορίαν ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον πρὸ καιροῦ ἔληξε. Τοῦτο εἶναι στοιχεῖον τῆς ἀλληλεγγύης τῶν Κυβερνήσεων! καθ’ ἃ πηλπιζόμην, ἂν ἐνόμιζον, ὅτι αἱ ἰδέαι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι τόσον ἀτελεῖς, προκειμένου περὶ ἀλληλλεγγύης κυβερνητικῆς, ἀλλὰ θὰ ἐθλιβόμην ἀφ’ ἑτέρου, ἂν ἐνόμιζον, ὅτι παίζει, ὑποβαλὼν τοιαύτην ἰδέαν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὡς ἂν νὰ ἦτο Κοινοβούλιον Ἀβδηριτῶν. Πῶς ἦτο δυνατὸν τὸ Κοινοβούλιον νὰ καθιερώσῃ τοιαύτην παράλογον ἀρχὴν, ὥστε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἀλληλεγγύη τῶν Κυβερνήσεων ἀπαιτεῖ πᾶν ὅ,τι μυστικὸν ἔτυχεν ὁ εἷς Πρωθυπουργὸς νὰ μάθῃ ἐκ τῆς διεξαγωγῆς ἑνὸς ζητήματος, ὅτι ὀφείλει νὰ τὸ μεταβιβάζῃ εἰς τὸν διάδοχον αὐτοῦ; Ἂν ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος ὑφισταμένου, τὸ ζήτημα θὰ ἐλύετο συγκεκριμένως, διότι γενικῶς ὑπάρχει βεβαίως εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν τὸ καθῆκον νὰ παρέχῃ πᾶσαν πληροφορίαν, χρήσιμον ἐπὶ τῶν ἀναγομένων εἰς ἐκκρεμῆ ζητήματα. Ἀλλ’ ἀκριβῶς μεταξὺ τῶν καθηκόντων, ἅτινα ἔχει μία Κυβέρνησις, εἶναι καὶ τὸ νὰ μὴ ἀνακοινοῖ εἰς οὐδένα, οὔτε εἰς τὴν διάδοχον Κυβέρνησιν, λεπτομέρειάν τινα, τῆς ὁποίας ἡ ἀνακοίνωσις, οὐδόλως οὖσα χρήσιμος, ἤθελε καθίστασθαι μόνον ἐπιζήμιος εἰς ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἄλλως δὲ καὶ τὴν πίστωσιν πῶς τὴν ἔλαβεν; Ἔλαβεν αὐτὴν ὑπὸ τὸν ὅρον, νὰ μὴ ἀνακοινώσῃ τι. Πῶς ἔρχεσθε λοιπὸν νὰ καθιερώσητε εἰς τὸ Κοινοβούλιον τοιαύτην ἀρχὴν, δυναμένην νὰ ἀποβαίνῃ ὀλεθρία; Τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα εἶναι βεβαίως πολίτευμα τῆς δημοσιότητος καὶ τοῦ ἐλέγχου, ἀλλ’ ὁ κανὼν ἔχει καὶ τὰς ἐξαιρέσεις του, καὶ αἱ ἐξαιρέσεις ἐπενοήθησαν χάριν ἰδίως διεθνῶν ζητημάτων, ἐφ’ ὧν τὰ πολιτεύματα τὰ ἐλεύθερα παρίστανται ἐλαττωματικά. Ὑπάρχει βεβαίως ἀλληλεγγύη μεταξὺ τῶν Κυβερνήσεων, ἀλλ’ αὕτη, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἔπρεπε νὰ σᾶς ὑποχρεώσῃ νὰ φέρητε πλήρη τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῆς ὅλης διεξαγωγῆς τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος καὶ ὄχι ἐπὶ λεπτομερείας ἀκριβῶς ἐκεῖ, ὅπου ἀπηγορεύθη ὁ ἔλεγχος. Καὶ ἄλλοτε ἐποιησάμην τὴν ὑπόμνησιν ταύτην καὶ προσέθηκα, ὅτι εἶναι ἐμπαιγμὸς πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους ἐπὶ τῆς διεξαγωγῆς ἐθνικοῦ ζητήματος νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἔλεγχος. Αἱ ἀντεγκλήσεις αὗται δὲν εἶναι ἔλεγχος. Ἐγὼ καὶ ἄλλοτε ὑπέμνησα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτι, διὰ νὰ ἦναι συνταγματικὸς Ὑπουργὸς, ἔπρεπε νὰ δώσῃ λόγον τῆς πορείας τῶν πραγμάτων, ἡ ὁποία τὸν ἔφερεν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Παρίσταται ὡς Πρωθυπουργὸς κοινοβουλευτικὸς, καὶ ὑπῆρξεν ἀληθῶς ὑπερκοινοβουλευτικὸς, διότι διωρίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ ἐμεσολάβησε τὸ λεγόμενον ἄχρουν Ὑπουργεῖον, καὶ ἐν τούτῳ ὑπάρχει τὸ ἀντισυνταγματικὸν τῆς ἐλεύσεώς του, διότι ἦλθε διωρισμένος πλέον ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Βεβαίως οἱ Βουλευταὶ ἐκεῖνοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἤμην καὶ ἐγὼ, ὑπέκυψαν, βλέποντες τὴν ἀνάγκην τὴν ἐθνικὴν, ἔχοντες τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐκτελοῦσιν ὑπέρτατον καθῆκον· ἀλλ’ ἐπίστευον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε σπεύσει νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ποῖα εἶναι τὰ αἴτια, ἅτινα ἔφερον αὐτὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἰδοὺ ποῦ ὑπάρχει, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἡ ἀλληλεγγύη τῶν Κυβερνήσεων, διότι σεῖς ὑπέχετε εὐθύνας διὰ τὴν διαδοχὴν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, διότι ἐδικαιούμεθα νὰ ἐρωτήσωμεν, πῶς παρῃτήθη Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν πλειοψηφίαν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, πῶς ἦλθεν ἓν ἄχρουν Ὑπουργεῖον, τί συνέβη καὶ ἐπῆλθεν ἡ μεταβολή. Ἐὰν λοιπὸν τολμᾶτε, φέρετε συζήτησιν πλήρη, διότι ὑμεῖς ὑπέχετε τὴν εὐθύνην. Μὴ προσπαθῆτε νὰ φέρητε τὴν γελοιοποίησιν τοῦ Κοινοβουλίου ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι λελυμένον, καὶ γελοῖον εἶναι, νὰ παρίστασθε μόνον ἀναζητοῦντες τί ἐγένοντο 6,000 δραχμαί. Μὴ φέρετε λοιπὸν τοιαύτας ἀντεγκλήσεις, κύριε Πρωθυπουργὲ, διότι θὰ μείνωσιν εἰς βάρος ὑμῶν· καὶ μὴ προσπαθῆτε μόνον νὰ φέρητε ἀντιπερισπασμὸν ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐκκρεμῶν ζητημάτων, ἅτινα σᾶς ἐνοχλοῦσι κατ’ αὐτάς.

§83Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Φέρω, Κύριοι, πρότασιν ἀπαραδέκτου τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, διότι εἰς ταύτην ἐδόθησαν πολλαὶ ἑρμηνεῖαι. Χθὲς ἠκούσαμεν τὸν ἕνα, λέγοντα, ὅτι δὲν πρόκειται ἢ περὶ ἁπλῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἕτερον δὲ, ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ ψήφου ἐμπιστοσύνης, ἀλλὰ καὶ περὶ λύσεως ἀξιωματικῆς τοῦ ζητήματος, ἂν αἱ Κυβερνήσεις ὀφείλωσι νὰ μεταδίδωσιν εἰς τὴν διάδοχον Κυβέρνησιν τὰ ἀπόῤῥητα τοῦ Κράτους. Ἠκούσαμεν ἕτερον, λέγοντα, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ οὐδὲν ἕτερον εἶναι, ἢ ἀποδοκιμασία καὶ μομφὴ κατὰ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως διὰ τὴν διαχείρισιν 6,000 ἢ 12,000 δραχμῶν. Ἤκουσα ἄλλους, λέγοντας: καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ ὑποχρέωσις μιᾶς Κυβερνήσεως, νὰ μεταδίδῃ εἰς τὴν ἑτέραν τὰ ἀπόῤῥητα, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑνιαία, δὲν δύναται δὲ νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπάρχει μυστικὸν ἑνιαίας Κυβερνήσεως; Καὶ βεβαίως ὅλαι αὗται αἱ γνῶμαι κάλλιστα δύνανται νὰ ὑποστηριχθῶσιν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ὀρθοτέρα εἶναι ἐκείνη, ἣν ἐκφράζει αὐτὸ τοῦτο τὸ γράμμα τῆς προτάσεως. Τί γράφει ὁ κ. Πρωθυπουργός: «Ἡ Βουλὴ, ἐγκρίνουσα τὴν ἀπαίτησιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ προσαγωγῆς εἰς ταύτην πληροφοριῶν περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῆς 12 Νοεμβρίου 1885, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξετάσωμεν ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅταν ἐνώπιόν μας ἔχωμεν τὸ γράμμα αὐτῆς. Τὸ νὰ θέλῃ δέ τις, ἄλλα μὲν νὰ ἰσχυρίζηται ἐγγράφως, καὶ ἄλλην ν’ ἀποδίδῃ ἔννοιαν εἰς τὴν ἔγγραφον πρότασίν του, τοῦτο βεβαίως δύναται νὰ γίνεται, ὅπως διευκολυνθῇ ἡ θέσις τῶν φίλων του, οἵτινες ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ἐξέλθωσι τῆς δυσχερείας, προκειμένου νὰ δώσωσι ψῆφον μομφῆς καὶ ἀποδοκιμασίας κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐπὶ κακῇ διαχειρίσει 6,000 ἢ 12,000 δραχμῶν. Ἀλλ’ ὅταν τις ἐμμένῃ εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ γράμμα τῆς προτάσεως, δὲν ἔχει ἀνάγκην ν’ ἀνατρέξῃ εἰς τὸ πνεῦμα αὐτῆς. Ἐλέχθη πολλάκις ἀπὸ τῆς χθές, ὅτι ἡ ἄρνησις τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, τοῦ νὰ χορηγήσῃ πληροφορίας ἐπὶ τῶν 60,000 δραχμῶν, τῶν δαπανηθεισῶν δυνάμει τοῦ νόμου τῆς 12 Νοεμβρίου τοῦ 1885, ἡ ἄρνησις αὕτη στηρίζεται εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν νόμον. Ὁ νόμος τῆς 12 Νοεμβρίου τοῦ 1885 ἐχορήγει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην τὸ δικαίωμα νὰ δαπανήσῃ 60,000 δραχμῶν ἄνευ τῆς παραμικρᾶς λογοδοσίας, καὶ ὄχι μόνον ἐχορήγει τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἀλλ’ ἐπέβαλλεν εἰς αὐτὴν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ δώσῃ πληροφορίας. Διὰ τοῦ γράμματος δὲ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τί πρόκειται νὰ πράξωμεν ἡμεῖς; πρόκειται νὰ εἴπωμεν ῥητῶς καὶ καθαρῶς, ὅτι κακῶς ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐχορήγησε τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Ἀλλά, Κύριοι, τοιοῦτον δικαίωμα ἔχει ἡ Βουλή; δυνάμεθα νὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην νὰ δώσῃ πληροφορίας ἐπὶ τῶν δαπανῶν, τῶν στηριζομένων εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῆς 12 Νοεμβρίου τοῦ 1885, ὅταν ῥητῶς ὁ νόμος ἐπιτάσσῃ εἰς αὐτὴν νὰ μὴ δώσῃ τοιαύτας πληροφορίας; Καὶ ὁ λόγος, Κύριοι, τῆς τοιαύτης τοῦ νομοθέτου διατάξεως εἶναι ἁπλούστατος. Ὁ νόμος ἠθέλησε νὰ προστατεύσῃ ἀπὸ τῆς δημοσιότητος τὴν ἐνέργειαν προσώπων, ἐχόντων μὲν ἀπόλυτον τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην κατὰ τὰς ἐκτάκτους ἐκείνας περιστάσεις, ἀλλὰ μὴ ἐχόντων τὴν αὐτὴν ἴσως ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ πρόσωπα τῆς διαδόχου Κυβερνήσεως, ὄχι ὡς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὡς ἀτόμων· διότι, Κύριοι,—καὶ δὲν πρέπει εἰς τοῦτο νὰ μὴ συμφωνήσωμεν πάντες,—προκειμένου περὶ ἐκτάκτων περιστάσεων, περὶ ἐκτάκτων ἐνεργειῶν καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Κράτους, περὶ τῶν κινδύνων, οὓς ἠδύναντο τὰ ἀναμιγνυόμενα εἰς τὰς ἐνεργείας ταύτας πρόσωπα νὰ διατρέξωσι, δὲν πρέπει νὰ μὴ δεχθῶμεν, ὅτι ἕκαστον τῶν προσώπων αὐτῶν δυνατὸν νὰ εἶχε μὲν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸν Α, νὰ μὴ ἔχῃ δὲ τὴν αὐτὴν ἐμπιστοσύνην καὶ πρὸς τὸν Β. Ἀλλά, Κύριοι, δὲν πρόκειται ἤδη νὰ ἐρευνήσωμεν καὶ μάθωμεν, τίνος ἕνεκα διέταξεν οὕτως ὁ νομοθέτης ἐκεῖνος. Σήμερον πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν, συζητοῦντες τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐὰν δὲν παραβιάζωμεν δι’ αὐτῆς τὸν νόμον τοῦ 1885, καὶ ἑπομένως ἐὰν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τοιαύτης προτάσεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου παραβαίνομεν καὶ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα· παραβαίνομεν δὲ τὸ Σύνταγμα, διότι αἱ Κυβερνήσεις δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὰς προκατόχους αὑτῶν νὰ ζητῶσι πληροφορίας ἢ διασαφήσεις· τὸ μόνον δικαίωμα, ὅπερ ἔχουσιν, εἶναι, νὰ ζητῶσι παρὰ τῶν προκατόχων αὐτῶν ποινικὴν εὐθύνην. Ἐὰν λοιπὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις φρονῇ, ὅτι ἡ προκάτοχος αὐτῆς παρέβη τοὺς νόμους τῆς πατρίδος, δύναται νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτῆς ποινικὴν εὐθύνην, οὐδὲν ὅμως δικαίωμα ἔχει, νὰ ζητῇ παρ’ αὐτῆς πληροφορίας ἢ διασαφήσεις, καὶ μάλιστα ὁπόταν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐστηρίχθη ἐπὶ ἑνὸς νόμου, ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ χορηγοῦντος εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ ἄνευ λογοδοσίας, νὰ ἐνεργήσῃ μόνον κατὰ τὰς ἰδίας αὑτῆς πεποιθήσεις καὶ γνώμας....

§84ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι καὶ πέραν τῶν 60,000 δραχμῶν.

§85Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Μοὶ ἀπαντᾷ ὁ κ. Δημητριάδης, ὄχι καὶ πέραν τῶν 60,000 δραχμῶν. Θὰ ἐνόουν τοῦτο, ἀξιότιμε συνάδελφε, ἐὰν ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶχεν οὕτως: «Ἡ Βουλή, ἐγκρίνουσα τὴν ἀπαίτησιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ προσαγωγῆς εἰς ταύτην πληροφοριῶν περὶ τῆς δαπάνης τῶν 12,500 δραχμῶν....» Θὰ ἐνόουν, λέγω, τὴν πρότασιν ταύτην, εἴτε περὶ ἕξ χιλιάδων πρόκειται, εἴτε περὶ δώδεκα, διότι θεωρῶ ἀνάξιον σημασίας, νὰ συζητῶμεν περὶ 6 ἢ 12 χιλιάδων δραχμῶν, ὅταν ἡ διαχείρισις ἦτο 100 ἢ 120 ἑκατομμυρίων, θὰ ἐνόουν τὴν τοιαύτην πρότασιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι αἱ 12,000 δραχμαὶ δὲν ἐδαπανήθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1885· ἀλλ’ ἡ πρότασις, Κύριοι, τί λέγει; ἡ πρότασις φρονεῖτε, ὅτι ἐξετάζει τὸ ποσὸν τῶν 6 ἢ 12 χιλιάδων δραχμῶν; Τὸ γράμμα τῆς προτάσεως εἶναι ῥητὸν καὶ καθαρόν· ῥητῶς λέγει, ὅτι «ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει τὴν ἀπαίτησιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ προσαγωγῆς εἰς ταύτην πληροφοριῶν περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῆς 12 Νοεμβρίου 1885 κτλ.» Ζητεῖ λοιπὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις παρὰ τῆς προκατόχου πληροφορίας περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὸν νόμον τοῦ 1885, ζητεῖ δηλαδὴ πληροφορίας περὶ τοῦ νόμου ἐκείνου, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ δαπανήσῃ ἄνευ λογοδοσίας, ὅστις ἐχορήγησεν εἰς αὐτὴν ἀπόλυτον δικαίωμα ἐνεργείας. Τοῦτο λοιπὸν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν, καὶ διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι, ἐὰν ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀφεώρα μόνον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 12,500 δραχμῶν, τὸ ζήτημα θὰ ἦτο διαφορετικόν· ἀλλὰ τοιαύτην πρότασιν δὲν προσήγαγε· σήμερον ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ἐπέμβωμεν εἰς τὰ τοῦ νόμου τοῦ 1885, καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι, μόλον ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐπιβάλλει εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ ἄνευ λογοδοσίας, ἡμεῖς κατακρίνομεν τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος κακῶς ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Τούτου ἕνεκα, Κύριοι, φέρω πρότασιν ἀπαραδέκτου τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς ἀντικειμένης καὶ εἰς τὰ τοῦ νόμου τοῦ 1885 καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, ὅπερ δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὰς Κυβερνήσεις νὰ ζητῶσι πληροφορίας παρὰ τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων, ἀλλ’ ἓν καὶ μόνον ἐπιβάλλει καθῆκον, νὰ ζητῶσι παρὰ τῶν προκατόχων αὐτῶν ποινικὴν εὐθύνην, διὰ τῆς Βουλῆς πάντοτε.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀνάγκη νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ φίλον μου, τὸν προλαλήσαντα, διότι, ἂν ἠδύνατό τις νὰ ἐξομοιώσῃ, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν πρὸς ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἀνεμνήσθη πρὸ ὀλίγου, ἤθελε κἄπως δυνηθῇ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν σπεύδει νὰ λάβῃ παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις. Καὶ αἱ τρεῖς ἐκεῖναι προτάσεις, εἴτε ἀπηυθύνοντο κατὰ τοῦ πρώην Βουλευτοῦ Ζακύνθου, εἴτε κατὰ τοῦ πρώην Βουλευτοῦ Μεσολογγίου καὶ νῦν Πρωθυπουργοῦ, εἴτε κατὰ τοῦ τότε Βουλευτοῦ Ἀττικῆς, εἶναι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουσιν εἰς ἀποδοκιμασίαν, εἴτε ἐκφράσεως εἴτε συμπεριφορᾶς, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν ἐν τῇ Βουλῇ. Καὶ βεβαίως δύναται νὰ παραφέρηται ἡ πλειονοψηφία, καὶ δύναται ν’ ἀποδοκιμάζῃ τὸν Βουλευτὴν διὰ φράσιν, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἐκφέρει, ἔστω καὶ ἐντελῶς κοινοβουλευτικήν, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἐκφέρει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀλλ’ ἡ παραφορὰ αὕτη δὲν δικαιολογεῖ πρότασιν, οἵα ἡ προκειμένη, διότι πρέπει ν’ ἀναμνησθῶμεν, ὅτι δὲν ζητεῖται ν’ ἀποδοκιμασθῇ ὁ προϊστάμενος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀρκαδίας, δι’ οἱανδήποτε ἔκφρασιν ἢ πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν μετῆλθεν ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Πρέπει ν’ ἀναμνησθῶμεν ὅλα τὰ γεγονότα ἀπ’ ἀρχῆς, διὰ νὰ ἐννοήσωμεν, ὄχι πλέον τὴν παραφοράν, ἀλλὰ τὴν ἔννοιαν τῆς προκειμένης προτάσεως. Ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου Ὑπουργὸς ἀπευθύνεται πρὸς ἰδιώτην, Ὑπουργὸς ἀπευθύνεται πρὸς Βουλευτήν, Ὑπουργὸς ἀπευθύνεται πρὸς πρώην Πρωθυπουργὸν καὶ τῷ ζητεῖ λογοδοσίαν, τῷ ζητεῖ νὰ γνωρίσῃ εἰς τί διέθηκεν ὡρισμένην πίστωσιν, τὴν ὁποίαν ἀνεξελέγκτως ἔλαβε παρὰ τῆς Βουλῆς· καὶ ὁ ἰδιώτης ἐκεῖνος, ὁ Βουλευτής, ἢ ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς, ἀπαντᾷ: «δὲν ἔχω νὰ σοὶ δώσω λόγον». Ἡ ἀπάντησις, ἐννοεῖται, ἐκείνου ἐξήγησεν εἰς τὸν ὑποπεσόντα εἰς τὸ συμφέρον νὰ ζητήσῃ λογοδοσίαν, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον. Ἐζήτησε τοιαύτην, καὶ εὑρίσκει πρόχειρον τὴν πλειονοψηφίαν καὶ ζητεῖ παρ’ αὐτῆς νὰ δικαιωθῇ διὰ πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν ἐκτὸς τοῦ Βουλευτηρίου καὶ παρανόμως, ζητεῖ παρ’ αὐτῆς τῆς πλειοψηφίας, ὄχι πλέον ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ὅπως ἠθέλησαν χθὲς νὰ ἑρμηνεύσωσι τὴν πρότασιν, τὴν ὑπὸ συζήτησιν, ἀλλὰ ψῆφον κατακρίσεως διὰ πρᾶξιν, ἢ παράλειψιν, τελεσθεῖσαν παρὰ Βουλευτοῦ, ἢ παρ’ ἰδιώτου, ἢ παρὰ πρώην Ὑπουργοῦ, ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, καὶ ἐντὸς τῆς ἐνασκήσεως καθηκόντων δημοσίου ὑπαλλήλου. Τοιαῦτα εἶναι τὰ γεγονότα. Ποῦ δύναταί τις νὰ εὕρῃ δικαιολογίαν εἰς τὴν πρότασιν ταύτην; καὶ οἱ ὑποβαλόντες αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν, θὰ κατενόησαν τὸ ἄτοπον καὶ τὸ ἄνισον τῆς προτάσεως διὰ τῆς ἰδέας, ὅτι περιλαμβάνει ἁπλῆν ἔννοιαν ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀρκεσθῶσιν, ὅτι ἐννοοῦσι συγχρόνως καὶ κατάχρησιν παρὰ πρώην Ὑπουργοῦ, καὶ κατάχρησιν οὐχὶ διὰ πρᾶξιν τελεσθεῖσαν ἐνταῦθα, ἀλλὰ διὰ παράλειψιν δῆθεν, τελεσθεῖσαν ἐκτὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Ὅταν ὅμως τοιαύτη ᾖναι ἡ πρότασις, ποῦ δύναται νὰ στηριχθῇ; ἐπὶ τίνος διατάξεως τοῦ Συντάγματος; καὶ πῶς δύνασθε νὰ τὴν δικαιολογήσητε; Τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Συντάγματος γνωρίζει τὸ δικαίωμα ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς νὰ ζητῇ διασάφησιν καὶ ὄχι λόγον ἀπὸ τοὺς ὑφισταμένους Ὑπουργούς. Πάντα τὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος ὁμιλοῦσιν, ὅταν ὁμιλῶσι, περὶ τῆς πολιτικῆς εὐθύνης, τῆς εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν πρὸς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει, εἴτε ἐν τῷ Συντάγματι, εἴτε ἀλλαχοῦ, εἴτε καὶ ἐν τῷ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμῳ, δὲν ὑπάρχει, λέγω, διάταξις, ἡ ὁποία νὰ ἐπιβάλῃ εἰς πρώην Ὑπουργὸν, νὰ δώσῃ λογοδοσίαν εἰς καθεστῶτα Ὑπουργόν. Ἐὰν, ὄχι πλέον ὑπῆρχε διάταξις, ἀλλ’ ἐν τῷ νῷ τοῦ νομοθέτου ἐὰν ὑπῆρχέ ποτε τοιαύτη μωρὰ ἰδέα, ἤθελε τουλάχιστον αὐτὴν τὴν μωρὰν ἰδέαν τὴν περιβάλει διά τινος κυρώσεως, ἤθελεν ἀναγράψει τὴν λογοδοσίαν, ἤθελεν ἀναγράψει τὴν διαδοχὴν τῆς λογοδοσίας. Ἀλλὰ δείξατέ μοι μίαν κἂν λέξιν ἐν τῷ Συντάγματι, ἐν τῷ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμῳ, ἢ ἐν οἱῳδήποτε ἄλλῳ νόμῳ, θέλουσαν τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν καθεστῶτα Ὑπουργόν; Καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν ἕτερον ζητεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς προτάσεως ταύτης, ἢ νὰ ἐγκρίνητε τὴν αἰτηθεῖσαν καὶ αἰτουμένην ἀκόμη λογοδοσίαν παρὰ τοῦ ἄλλοτε Ὑπουργοῦ ἐκ μέρους τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ. Τοιαύτη εἶναι ἡ πρότασις, πρότασις ἀληθῶς ἐκτρωματικὴ καὶ ἐντελῶς ἀντισυνταγματικὴ, ὅπως τὴν ἐχαρακτήρισα ἀπὸ τῆς πρώτης ἀγορεύσεώς μου. Δὲν γνωρίζω διάταξίν τινα, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ καταδείξῃ διάταξίν τινα ἐν τῷ Συντάγματι, ἡ ὁποία νὰ δικαιολογῇ τὴν τοιαύτην ἀπαίτησιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἢ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ, καὶ ἂν ὑπῆρχε τοιοῦτόν τι ἐν τῷ Συντάγματι ἡμῶν, βεβαίως ἔπρεπε νὰ τὸ ποδοπατήσωμεν, διότι ἤθελε μετασχηματίσει τὰς Κυβερνήσεις εἰς Συμβούλια Ἐκκλησιαστικὰ, ἤθελε δὲ πλέον καταστήσει ἀδύνατον τὴν ὕπαρξιν τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι ἤθελον γνωρίζει, ὅτι πίπτοντες ἤθελον ἀναγκασθῆ νὰ δώσωσι λόγον εἰς τοὺς διαδόχους αὐτῶν. Σκεφθῆτε, ὅτι, ἂν ὑπῆρχε κύρωσις ἐν τῷ Συντάγματι ἡμῶν τῆς προτάσεως ἐκείνης, τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω, τὴν ὁποίαν ἐπιζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ψηφίσῃ ἡ πλειοψηφία, ἂν ὑπῆρχε, λέγω, κύρωσίς τις, τί θὰ ἐγίνετο ἡ Πολιτεία ἡμῶν ὑπὸ τοὺς φιλελευθέρους συνταγματικοὺς θεσμούς· ὑποθέσατε τὸν Δηλιγιάννην διδόντα λόγον πρὸς τὸν Τρικούπην καὶ εἴπατέ μοι, ἂν ᾖναι δυνατὸν ὑπὸ τοιούτους ὅρους νὰ ὑπάρξῃ πλέον Συνταγματικὸν πολίτευμα, νὰ ὑπάρξῃ Συνταγματικὴ Κυβέρνησις καὶ ἂν θὰ θελήσῃ οἱοσδήποτε πλέον νὰ καθήσῃ εἰς τὰ ἑδώλια τῶν Ὑπουργῶν. Τοιαῦτα εἶναι τὰ συμπεράσματα καὶ τοιαῦτα εἶναι τὰ πορίσματα, εἰς τὰ ὁποῖα μᾶς ἄγει ἡ παραδοχὴ τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἀναγέγραπται ἐν τῇ προτάσει, τὴν ὁποίαν, κρίνατε, ἂν πρέπῃ νὰ ψηφίσητε, ἢ ὄχι. Καὶ ὅταν ταῦτα ᾖναι τὰ πορίσματα, ἔχομεν καθῆκον, χάριν τοῦ Συνταγματικοῦ ἡμῶν χάρτου, χάριν τῆς φιλελευθέρου ἡμῶν Πολιτείας, ν’ ἀντιταχθῶμεν παντὶ σθένει εἰς τὴν ψήφισιν τοιαύτης προτάσεως καὶ τοιαύτης ἀρχῆς, καὶ διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω πάσῃ δυνάμει τὸ ἀντισυνταγματικὸν αὐτῆς.

§87ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τόσα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν μέχρι τοῦδε περὶ τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠσθάνετο ἑαυτὸν ὑποχρεωμένον νὰ δώσῃ τὴν διασάφησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ πρότασίς του περὶ τοῦ τί ἐννοεῖ νὰ ζητήσῃ. Ἐννοεῖ διὰ τῆς φράσεως αὐτῆς, «τὴν ἀπαίτησιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ προσαγωγῆς εἰς ταύτην πληροφοριῶν περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ἐκείνου», ἐννοεῖ τὴν προσαγωγὴν τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων; Καὶ ἂν μὴ ἐννοῇ τὴν προσαγωγὴν τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων, ὁποίας ἄλλας πληροφορίας θὰ ἠδύνατό τις νὰ παράσχῃ, ἵνα ἱκανοποιήσῃ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ; Ἂν ἐννοῇ τὴν ἀπαίτησιν τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων, ὀφείλει νὰ τὸ ὁμολογήσῃ, καὶ ἂν δὲν τὸ ὁμολογῇ ἐκεῖνος, φωνάζουσι τὰ πράγματα, ὅτι παραβαίνει νόμον, τὸν ῥητὸν νόμον τῆς 12 Νοεμβρίου 1885, ὁ ὁποῖος, κυρώσας τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προηγουμένως ἐκδοθὲν Διάταγμα, λέγει, ὅτι θέλει δαπανηθῆ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο ἐξοφλουμένου τοῦ ἐντάλματος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἄνευ δικαιολογητικῶν ἐγγράφων. Ἀφοῦ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔδωκε τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ὁποίας πληροφορίας ζητεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός; Ὀφείλει νὰ διασαφήσῃ τὴν λέξιν καὶ νὰ μὴ ὀχυρῶται ὄπισθεν τῆς ἀσαφείας τοῦ γράμματος τῆς προτάσεώς του: «τὴν ἀπαίτησιν πληροφοριῶν περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου». Οὐδεμία ἄλλη πληροφορία ὑφίσταται, πλὴν τῆς τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων. Ἀλλὰ τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα δὲν τὰ ἀπῄτησεν ὁ νόμος, οὔτε τὰ ἠθέλησεν, ἀπ’ ἐναντίας προὐνόησε νὰ τὰ περιβάλῃ διὰ μυστικότητος. Ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ σήμερον, ὅτι τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, εὑρισκόμενα εἰς χεῖράς μου, δὲν θὰ παραδώσω εἰς τὴν δημοσιότητα, καθ’ ὅσον φρονῶ, ὡς ἰδιώτης καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, καθήμενος ἐνταῦθα, ὅτι ἡ δημοσίευσις τῶν ἐγγράφων ἐκείνων προσβάλλει τὰ δημόσια συμφέροντα, εἶμαι δὲ εἰς θέσιν, Κύριοι, νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἡ δημοσίευσις προσβάλλει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, καὶ μὴ ἐπιμένετε εἰς τὴν παράλογον ταύτην πρότασιν,—παράλογον ἂς τὴν ὀνομάσω, ἀφοῦ εἶναι καὶ παράνομος.—Ἀπαντήσατε λοιπόν! Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι δὲν ἀπαντᾷ ὁ κ. Πρωθυπουργός!

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἑτέρα τροποποιηθεῖσα πρότασις ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλή, θεωροῦσα ἀπαράδεκτον, ὡς ἀντισυνταγματικὴν, τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§89ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν πρότασιν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ἀσημ. Χριστοπούλου καὶ Ν. Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 135. Ἐκ τούτων 51 εἶπον Ναὶ, καὶ 84 εἶπον Ὄχι. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Τίθεται ἤδη εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἄλλη πρότασις (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ, ἐγκρίνουσα τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ προσαγωγῆς εἰς ταύτην πληροφοριῶν περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου τῆς 12 Νοεμβρίου 1885, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ γίνῃ καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐδήλωσεν ἤδη, ὅτι κρίνει ἀντισυνταγματικὴν τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προταθεῖσαν πρότασιν, ἥτις πρόκειται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἐπ’ αὐτῆς ψῆφον. Ὥστε τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ κάθηνται μὲν, παριστάμενα κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, δὲν θὰ δώσωσιν ὅμως ψῆφον, διότι φρονοῦσιν, ὅτι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ δώσωσι ψῆφον ἐπ’ αὐτῆς.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐνεργηθῇ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Νὰ προσέλθωσιν ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν δύο ψηφολέκται.

§94ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἡμεῖς δὲν λαμβάνομεν μέρος· ὥστε δὲν θὰ προσέλθῃ ἐξ ἡμῶν ψηφολέκτης.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, ὡς ἀνεγνώσθη, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Δ. Ζ. Πλακᾶ καὶ Ν. Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας.)

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 83, οἵτινες εἶπον Ναί. Ὥστε ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν διὰ ψήφων 83. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§97ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε.

§98ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10 καὶ 40′ μ. μ.