1888.12.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 36

τῆς 13 Δεκεμβρίου 1888

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ Ληξουρίου, ὑποβάλλει ἀναφορὰν, δι’ ἧς εὐχαριστεῖ μὲν τὸν κ. Τυπάλδον Κοζάκην, ὁμιλήσαντα ἐν τῇ Βουλῇ ὑπὲρ τοῦ λιμένος Ληξουρίου, ἀλλὰ γνωρίζει τῇ Βουλῇ, ὅτι οὐδεμίαν ἀφορμὴν παραπόνων ἔσχε κατὰ τοῦ Ὑπουργείου, ὅπερ ἀπ’ ἐναντίας πάντοτε ἐνέκρινε πάσας τὰς ἐκθέσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν λιμενικῶν ἔργων. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§2ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατόπιν τῆς χθὲς γενομένης ἐντεῦθεν καταγγελίας, ὅτι ὑπάλληλός τις ἀστυνομικὸς, ὁ ἀστυνόμος τοῦ Αʹ τμήματος κ. Ἀλεξανδρόπουλος, ἐπετέθη κατά τινος τῶν ἡμετέρων συναδέλφων, εἰσερχομένου τὴν νύκτα, περὶ τὴν 9ην ὥραν, εἰς τὸ Βουλευτήριον, καθῆκον ἐνόμισα, ὅπως καὶ προεδήλωσα χθὲς, νὰ διατάξω αὐθωρεὶ ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως, μετὰ προθέσεως ἀπαρεγκλίτου, εὐθὺς, ὡς ἀπεδεικνύετο τὸ παραμικρὸν παράπτωμα ἐκ μέρους τοῦ ἀστυνομικοῦ ὑπαλλήλου, νὰ προβῶ ἀμέσως εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ καὶ ἐν ἀνάγκῃ καὶ εἰς περαιτέρω τιμωρίαν. Παρήγγειλα ἑπομένως τὸν κ. Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, ἅμα τῇ ἡμέρᾳ, νὰ μεταβῇ παρὰ τῷ εἰρημένῳ συναδέλφῳ καὶ προβῇ εἰς ἐξετάσεις ἀκριβεῖς περὶ τῶν συμβάντων χθὲς, ὅπως δι’ αὐτῶν ὁδηγηθῶμεν εἰς τὰ περαιτέρω. Ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐξετέλεσε τὴν παραγγελίαν μου, μεταβὰς σήμερον δὶς εἰς τὸν οἶκον τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅστις ἕνεκα τῆς πρωϊνῆς ὥρας δὲν ἦτο ἕτοιμος νὰ δεχθῇ αὐτὸν, κατόπιν δὲ συναντήσας αὐτὸν, ἐξελθόντα ἐν τῇ πόλει, ἠρώτησεν αὐτὸν περὶ τῆς ὑποθέσεως· ἐπειδὴ δὲ ἐν τῷ μεταξὺ προέκυψεν, ὅτι μάρτυς, καθ’ ἣν ὥραν συνέβη τὸ καταγγελθὲν χθὲς, παρευρίσκετο ἕτερος ἔντιμος συνάδελφος, εἰς τὴν αὐτὴν πρὸς ἐκεῖνον ἀνήκων πτέρυγαν, ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἀπετάθη καὶ πρὸς τοῦτον, ὅπως καὶ ἐκ τῆς μαρτυρίας αὐτοῦ ἐξαχθῶσι τὰ συντελοῦντα εἰς εὕρεσιν τῆς ἀληθείας. Ἐν ταὐτῷ δὲ, καθ’ ἣν ἔδωκα ἐντολήν, προσεκαλεῖτο εἰς ἀπολογίαν καὶ ὁ καταγγελθεὶς ὡς πταίσας ὑπάλληλος. Τὸ πόρισμα τῶν ἐξετάσεων μετ’ ἀναφορᾶς τοῦ κ. Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας καταθέτω ἀμέσως σήμερον, ἀρχομένης τῆς συνεδριάσεως, εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκ τῶν κατατιθεμένων ἐγγράφων θὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ πρῶτον, ὅτι τὸ συμβὰν ἐν τῇ συναντήσει τοῦ εἰρημένου κ. συναδέλφου πρὸς τὸν ἀστυνόμον τοῦ Αʹ τμήματος ἐτελέσθη μίαν ὥραν καὶ ἴσως πλέον τῆς μιᾶς ὥρας μετὰ τὸ συμβὰν εἰς τὸν ἕτερον συνάδελφον ἡμῶν, τὸν κ. Παπαδόπουλον· δεύτερον, ὅτι ὁ κ. Κρεστενίτης, ὡς καὶ χθὲς προεδήλωσεν ἐντεῦθεν, ἠρνήθη νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐξέτασιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, εἰπὼν, ὅτι ἀρκεῖται εἰς ὅσα χθὲς εἶπεν ἐν τῇ Βουλῇ. Ὡσαύτως δὲ ὁ ἕτερος συνάδελφος, ὁ κ. Κουμανιώτης, τοῦ ὁποίου ἐζητήθη ἡ μαρτυρία ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, εἶπε μὲν πρὸς τὸν κ. Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, ὅσα ἐγνώριζε περὶ αὐτῆς, ὅτε ὅμως ἠρωτήθη ὑπὸ τοῦ κ. Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ἂν δέχηται νὰ ἐξετασθῇ ἐγγράφως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, ἐδήλωσεν πρὸς αὐτὸν, ὅτι ἀρνεῖται τοῦτο, ὅτι δὲ προκαλούμενος ἐν τῇ Βουλῇ εἶναι πρόθυμος νὰ διαβεβαιώσῃ ὅσα καὶ προφορικῶς πρὸς τὸν κ. Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας εἶπεν. Ἐκ τῆς ἐξετάσεως προκύπτει, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, ἀνενδοιάστως, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐπίθεσις τοῦ ἀστυνόμου κ. Ἀλεξανδροπούλου κατὰ τοῦ κ. Κρεστενίτου, ὅτι εἰσερχόμενος ὁ κ. Κρεστενίτης νύκτα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συναντήσας τὸν κ. ἀστυνόμον, συνομιλοῦντα καὶ κρατούμενον ἀπὸ τῆς χειρὸς μετὰ τοῦ κ. Κουμανιώτου, μεθ’ οὗ φαίνεται ἔχει σχέσεις φιλικὰς, ὠθήθη βιαίως ὑπὸ κλητῆρος τῆς Ἀστυνομίας, ἐξερχομένου καὶ μὴ προσέξαντος. Τότε δὲ παρετήρησεν εἰς τὸν κ. Ἀλεξανδρόπουλον, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο τοιοῦτοι κλητῆρες νὰ εὑρίσκωνται ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν, ὁ δὲ κ. Ἀλεξανδρόπουλος ἀπήντησεν, ὅτι αὐτὸς καθῆκον ἔχει νὰ ἐκτελῇ τὰς διαταγὰς τῶν ἀνωτέρων. Ἐκ τούτου ἐπῆλθε δυσαρέσκεια τοῦ κ, Βουλευτοῦ, ὅστις καὶ τότε ἀμέσως καὶ κατόπιν ἐπανελθὼν εἶπε λόγους τινὰς ὀλίγον τραχεῖς πρὸς τὸν κ. Ἀλεξανδρόπουλον. Ὁ κ. Κουμανιώτης, ἐρωτηθεὶς ἐπὶ τούτου, εἶπεν, ὅτι δὲν νομίζει πταίστην τὸν ἀστυνόμον, καὶ ὅτι, ἂν ἐρωτηθῇ, εἶναι πρόθυμος νὰ βεβαιώσῃ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ὅσα προφορικῶς εἶπεν εἰς τὸν κ. Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας. Πρὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν πάντες σχεδὸν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ὑπέβαλον παράπονα, ἐκ Πατρῶν ἀποστελλόμενα, ὅτι ἐργασίαι σιδηροδρομικαὶ τελοῦνται ἐπὶ τῆς παραλιακῆς ὁδοῦ τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου, καίτοι εἶχεν ὑποσχεθῆ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ παύσῃ πᾶσα ἐργασία ἐπ’ αὐτῆς. Σπεύσας ἠρώτησα περὶ τῶν συμβαινόντων ἐν Πάτραις. Χθὲς δὲ εἶχον εἰς ἀπάντησιν τὰς ἑπομένας πληροφορίας. (Ἀναγινώσκει). Παρήγγειλα νὰ διαταχθῇ ἡ παῦσις πάσης κυκλοφορίας ἐπὶ τῆς γραμμῆς ταύτης, ὅτε σήμερον, μετὰ τὴν παραγγελίαν, τὴν δοθεῖσαν εἰς τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων, ἔφθασαν νέα παράπονα ἐκ Πατρῶν, ὅτι ἡ κυκλοφορία ἐνεργεῖται. Ἐνῷ δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐλάμβανεν ἀπ’ εὐθείας τὰ παράπονα ταῦτα, δύο ἐκ τῶν συναδέλφων, τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὸν νομόν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, οἱ κύριοι Θάνος Κανακάρης καὶ Φωτήλας, ἦλθον πρός με, παραπονούμενοι διὰ τὰ αὐτά. Διέταξα αὐθωρεὶ τηλεγραφικῶς νὰ παύσῃ ἀμέσως πᾶσα ἐργασία καὶ πᾶσα κυκλοφορία ἐπὶ τῆς παραλιακῆς ὁδοῦ τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου. Καταθέτω τρία νομοσχέδια: Σχέδιον νόμου περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 4 Μαΐου καὶ 21 Ἰουλίου 1888 Β. Διαταγμάτων. Ὅμοιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἀτμοπλοϊκῆς μετὰ τῆς Αὐστριακῆς Ἑταιρίας τοῦ Λόϋδ. Καὶ ἕτερον περὶ ἐκτελέσεως ἐργασιῶν ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 147–149). Καταθέτω ὡσαύτως ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν Νομάρχην Τρικκάλων, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται ἀπάντησις εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦ ἐκ Τρικκάλων βουλευτοῦ κ. Ταρμπάζη, τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν Δήμαρχον Φαρκαδῶνος. (Ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον). Ὁ Νομάρχης Τρικκάλων οὐδέποτε ἐζήτησε τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Δημάρχου Φαρκαδῶνος· οὐδέποτε ἄρα ὑπῆρξεν ἀνάγκη νὰ μεταβάλῃ γνώμην, ζητῶν ἔπειτα τὴν διατήρησίν του. Κατηγγέλθησαν ἐξωδίκως πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν παραβάσεις τινὲς τῶν καθηκόντων, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Νομάρχου, ἃς ἔπρατεν ὁ Δήμαρχος. Ἔλαβε δὲ ὁδηγίας παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐξ ὧν προκύπτει, ὁποῖον ἦτο τὸ πνεῦμα τοῦ ἐγγράφου τοῦ Νομάρχου καὶ ὁποία ἡ δοθεῖσα ἀπάντησις. Ἐπὶ τῆς ἄλλης ἐπερωτήσεως τοῦ ἐντίμου συναδέλφου θὰ ἀπαντήσω πιθανῶς αὔριον.

§3ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καταθέτω τὰς γνωμοδοτήσεις τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Παρνασσίδι Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Κοκκώνη ἀπὸ τῶν ἀνακριτικῶν καθηκόντων αὐτοῦ, ἃς ἐζήτησέ τις τῶν Βουλευτῶν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος. Καταθέτω ἐπίσης τὰ ζητηθέντα συμπληρωτικὰ ἔγγραφα περὶ τοῦ Σωφρονιστηρίου Κεφαλληνίας, δηλαδὴ τὴν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκθεσιν τοῦ Νομάρχου Κεφαλληνίας καὶ ἓν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρὸ ἡμερῶν πέντε (τὴν 8 Δεκεμβρίου) εἶχε ζητηθῆ τετάρτη σειρὰ ἐγγράφων, ἀναφερομένων εἰς τὴν ὑπόθεσιν, τὴν ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τῆς ἀπονομῆς εἴς τινα κατάδικον χάριτος, μεταβαλούσης τὴν θανατικὴν ποινὴν εἰς ἰσόβια δεσμά. Ἀπὸ τῆς ἐπιούσης τῆς ἡμέρας ἐκείνης κατετέθησαν πάντα τὰ ἔγγραφα, ὅσα ἦσαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Κατετέθησαν δὲ καὶ τὰ τηλεγραφήματα, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι καὶ πρὸ τῆς κυρώσεως τῶν πρακτικῶν εἶχον προσκληθῆ οἱ ἁρμόδιοι Εἰσαγγελεῖς νὰ στείλωσι τὰ ἔγγραφα. Χθὲς περιῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκ Κερκύρας τὰ ζητηθέντα βουλεύματα τῶν ἐν Κερκύρᾳ Ἐφετῶν, τὰ ὁποῖα καταθέτω ἤδη. Ἐκ τῶν τριῶν ἢ τεσσάρων σειρῶν τῶν ζητηθέντων ἐγγράφων δὲν ὑπολείπονται ἢ μόνον τὰ βουλεύματα, τὰ ὁποῖα ἐξ Ἄρτης ἐζητήθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν θὰ ἔχωμεν, καὶ ἡ δικογραφία, ἡ ὁποία ἦτο καὶ εἶναι ἐκκρεμὴς παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ καὶ περὶ τῆς ὁποίας σήμερον μοὶ ἀνηνέχθη, ὅτι ἐγένετο διάσκεψις καὶ ἀπόφασις, ἐπίκειται δὲ ἡ δημοσίευσις τῆς ἀποφάσεως, καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν ἤδη ἡ δικογραφία νὰ περιέλθῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ διὰ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν Βουλήν. Παρήγγειλα σήμερον νὰ ζητηθῇ, καὶ ἐλπίζω, ὅτι αὔριον θὰ κατατεθῇ καὶ ἡ δικογραφία τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§4ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθεσε τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν Εἰσαγγελέων τοῦ Πρωτοδικείου καὶ Ἐφετείου, τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ πρωτοδίκου κ. Κοκκώνη ἐκ τῶν ἀνακριτικῶν αὑτοῦ καθηκόντων. Ἀλλὰ χθὲς ἐζήτησα σὺν τῇ ὑποβολῇ τῶν γνωμοδοτήσεων καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν ἐπὶ τῆς θεωρήσεως, τῆς γενομένης παρ’ αὐτοῦ, τοῦ Γραφείου τοῦ Πρωτοδικείου Παρνασσίδος. Κατετέθη καὶ ἡ ἔκθεσις αὕτη, κύριε Ὑπουργέ;

§5ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Σήμερον θὰ ἦναι μεταξὺ τῶν ἐλευσομένων ἐγγράφων.

§6Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεκοίνωσε πρὸ μικροῦ εἰς τὴν Βουλήν, ἔσπευσε σήμερον νὰ προβῇ εἰς ἐνεργείας διοικητικῶν ἐξετάσεων, ὅπως ἐξακριβωθῶσι τὰ λαβόντα χώραν χθὲς τὸ ἑσπέρας ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, περὶ τῶν ὁποίων ἐλάλησεν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας κ. Κρεστενίτης. Οὐδὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τῆς ταχύτητος, μεθ’ ἧς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνήργησεν. Ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται περὶ πράξεως συναφοῦς μὲ τὴν αὐτοτέλειαν τῆς Βουλῆς καὶ μὲ τὴν ἐξουσίαν αὐτῆς, νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ὑπόθεσις δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ ἐνεργεῖν ἐξετάσεις καὶ διατάσσειν προανακρίσεις ἀνήκει εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν τῆς ἀρχῆς, ἥτις ἐντέλλεται τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐξετάσεων ἢ τῶν ἀνακρίσεων. Ἀλλὰ τὰ συμβάντα ἐν τῷ καταστήματι τοῦ Βουλευτηρίου δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν τῆς Νομοτελεστικῆς Ἐξουσίας, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐξουσίαν μόνον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰς πρὸς βεβαίωσιν τῆς πράξεως ἐνεργείας τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προκειμένης περιπτώσεως, οὐδὲ δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ἢ νὰ κυρώσῃ τὰ πορίσματα τῆς γενομένης ἐξετάσεως. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν νὰ φέρω ἐπὶ τῆς οὐσίας αὐτῆς ἀντίῤῥησιν. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι συγκεχωρημένον, νὰ παραλείπῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἰδίαν αὑτῆς ἐξουσίαν, καὶ νὰ παραλείπῃ αὐτὴν, ὅπως τὴν διαχειρίζηται ἡ Νομοτελεστικὴ Ἐξουσία. Ἄλλως μειοῦνται αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἔχει διὰ τῆς ἐξουσίας, ἥτις παρεχωρήθη εἰς αὐτὴν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐλαττοῦνται αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἔχει διὰ τὴν αὐτοτέλειαν, αὐθυπαρξίαν καὶ ἀνεξάρτητον ἐνάσκησιν τῆς ἐξουσίας αὐτῆς. Καὶ ἀληθῶς ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἀνέθηκε τὴν ἀστυνομίαν τῆς Βουλῆς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἡ ἀστυνομία δὲ δὲν εἶναι μόνον ἡ φροντὶς πρὸς διατήρησιν τῆς τάξεως, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ φροντὶς πρὸς ἀνεύρεσιν τῶν διαταρασσόντων τὴν τάξιν. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι πρέπει νὰ ἀπευθύνω τὴν παρατήρησιν, οὐχὶ ἵνα μεταβάλω τὰ γενόμενα, ἀλλ’ ἵνα μὴ θεωρηθῇ τὸ νῦν γενόμενον ὡς προηγούμενον, ὁδηγοῦν ἐν τῷ μέλλοντι τὴν ἐνέργειαν τῆς Βουλῆς.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ ἀπαντήσω. Ἡ Βουλὴ χθὲς ἐπεθύμει νὰ ἐξετάσω καὶ νὰ πληροφορηθῶ περὶ τῶν διατρεξάντων. Καὶ τοῦτο ἔπραξα· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶδον σήμερον παρόντα τὸν κ. Βουλευτήν, τὸν καὶ συνάδελφον ἐξ Ἠλείας καὶ συμπολίτην μου, δὲν ἀνεκοίνωσα ἀμέσως τὰς ἐξετάσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβην· ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας νομίζει, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔπραξε καλῶς, προβὰς εἰς τοιαύτας ἀνακρίσεις, σπεύδω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, καθ’ ἃς ἐγὼ ἔλαβον πληροφορίας, ἐξετάσας τόν τε ὑπαστυνόμον καὶ τὸν κλητῆρα, ἐπείσθην πληρέστατα, ὅτι τὸ γεγονὸς δὲν εἶχεν οὐδὲ σκοπὸν, οὐδὲ πρόθεσιν. Ἐπείσθην δὲ ἔτι περισσότερον περὶ τούτου, διότι εἷς τῶν ἐντίμων συναδέλφων μας ἦτο παρὼν, καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι, ἂν ἐρωτηθῇ καὶ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀπαντήσῃ, θὰ βεβαιώσῃ, ὅ,τι ἐγὼ εἶπον, ὅτι δηλαδὴ ἠδυνήθην νὰ ἀνακαλύψω καὶ πείσω ἐμαυτὸν, ὡς σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶχεν οὐδὲ σκοπὸν, οὐδὲ πρόθεσιν, ἀλλ’ ἦτο τυχαῖον περιστατικόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν φέρω εἰς τὴν Βουλὴν, κατόπιν τῆς ἐξετάσεως, ἣν ἔκαμα, καὶ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον παρ’ ἀξιοτίμου ἡμῶν συναδέλφου, αὐτόπτου τῶν διατρεξάντων, ὅστις κατὰ σύμπτωσιν δὲν εἶναι παρὼν, ὅπως τὸν παρακαλέσω νὰ βεβαιώσῃ τοὺς λόγους μου.

§8ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲ, εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω, ὅτι καθῆκον εἶχον, καὶ καθῆκον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνηνέχθησαν καὶ πολλοὶ τῶν ὁμιλησάντων, διὰ παντὸς τρόπου, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καθῆκον εἶχον νὰ ἐξετάσω, ὁποία ὑπῆρξεν ἡ συμπεριφορὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων, ἑνὸς κλητῆρος πρῶτον, ἑνὸς ἀστυνόμου ἔπειτα, καὶ ἂν ἀπεδεικνύετο ἀληθῶς ἡ συμπεριφορὰ αὕτη ἀξία τιμωρίας, νὰ τιμωρήσω αὐτοὺς δι’ ἀπολύσεως. Ἐδήλωσα δὲ μόλις πρὸ μικροῦ καὶ ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀπεδεικνύετο καί τι πλέον, ἐσκόπουν νὰ πράξω καὶ τοῦτο, νὰ παραπέμψω δηλ. αὐτοὺς εἰς τὴν ἀρχὴν, ἥτις εἶναι ἁρμοδία νὰ διεξαγάγῃ οὐχὶ πλέον διοικητικὰς, ἀλλὰ δικαστικὰς ἀνακρίσεις. Τοῦτο πράξας, νομίζω, ὅτι παντελῶς δὲν ἀνεμίχθην εἰς καθήκοντα, ἀνήκοντα εἰς ἀλλοτρίαν σφαῖραν, ἀλλ’ ἔπραξα καθαρῶς καὶ μόνον τὸ καθῆκον, τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§9Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τούτου ἰδίως διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπειδὴ ἡ πρᾶξις, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο λόγος, παρεστάθη, ὅτι ἔλαβε χώραν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, ἡ ἐξέτασις περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ ἀστυνομικοῦ ὀργάνου, καθ’ οὗ ἐγένετο ἡ ἀνάκρισις, δὲν ἀνῆκεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς συνέπιπτε νὰ συναγάγῃ πορίσματα, ἀντίθετα ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς συνήγαγεν, εἰς ποίαν θέσιν ἤθελεν εὑρεθῆ ἡ Νομοτελεστικὴ Ἐξουσία, τοῦ μὲν κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καταγγέλλοντος ἓν ὄργανον ἀστυνομικὸν, ὡς παραβὰν τὸ καθῆκον του ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου, τοῦ δὲ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἰσχυριζομένου, ὅτι αἱ βεβαιώσεις αὗται δὲν εἶναι ἀκριβεῖς; Διὰ τοῦτο ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀναμείνῃ τὰ πορίσματα, τὰ ὁποῖα ἤθελε συναγάγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐκ τῶν ἐξετάσεών του, καὶ ἀναλόγως τῶν πορισμάτων τούτων νὰ ἐνεργήσῃ. Ἑπομένως, ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς συνῆγεν ὡς πόρισμα, ὅτι ἀστυνομικά τινα ὄργανα παρέλιπον τὸ καθῆκόν των (ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου), ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἤθελεν ἀνακοινώσει τοῦτο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ὤφειλε νὰ τιμωρήσῃ αὐτὰ, χωρὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀλήθειαν τοῦ πορίσματος τῆς ἀνακρίσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, νὰ ἀμφισβητήσῃ, ἂν παρέβησαν τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, ἢ δὲν παρέβησαν τὸ καθῆκόν των. Αὕτη τυγχάνει ἡ διαφωνία, διὰ τὴν ὁποίαν ἔκαμον τὴν παρατήρησιν.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ διαχειριζόμενοι τὸ ταμεῖον τοῦ Φρουραρχείου Ἀθηνῶν καὶ εἷς Ἐπιμελητὴς ὑπεβλήθησαν εἰς εὐθύνην χρηματικὴν, μὴ ἀνήκουσαν ἠθικῶς εἰς αὐτοὺς, λόγῳ ἐντάλματός τινος, ἐκ 12,500 δραχμῶν. Οὗτοι κατελογίσθησαν, οἱ μὲν δύο ὡς πληρώσαντες τὸ ἔνταλμα, ὁ δὲ τρίτος ὡς διαθέσας τὸ πληρωθὲν ποσὸν, καὶ γίνεται κράτησις ἐπὶ τῶν μισθῶν αὐτῶν. Ἔχων ἀφορμὴν, ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ πληροφορηθῶ τὰ περὶ τοῦ προσγενομένου ἀδικήματος εἰς τοὺς εἰρημένους οἰκονομικοὺς ἀξιωματικοὺς, ἠθέλησα νὰ ἐξετάσω, ἂν ἠδυνάμην νὰ φέρω θεραπείαν. Ἵνα φέρω ταύτην, ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πληροφορία περὶ τοῦ λόγου τῆς ἐκδόσεως τοῦ ἐντάλματος τούτου, ἐντάλματος ἐκδοθέντος ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπὲρ τοῦ Ἐπιμελητοῦ, ἄνευ ὅμως δικαιολογίας περὶ τοῦ σκοποῦ. Ἠρώτησα τὸν προκάτοχόν μου Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην τῆς ἐκδόσεως τοῦ ἐντάλματος, μοὶ ἀπήντησε δὲ ἐκεῖνος, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποταθῶ πρὸς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν, διότι κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐγένετο ἡ δαπάνη καὶ δὲν τῷ ἐπετρέπετο νὰ μοὶ ἀνακοινώσῃ τοὺς λόγους, δι’ οὓς αὕτη ἐγένετο. Ἀπετάθην πρὸς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν, ὅστις ἠρνήθη νὰ δώσῃ ἐξήγησιν· ὡς ἐκ τούτου μένουσι χρεωμένοι οἱ στρατιωτικοὶ οὗτοι λειτουργοὶ, καὶ ἐθεώρησα, ὅτι εἶναι δίκαιον, ἀφοῦ πείθομαι καὶ ὡς ἐκ τοῦ πρακτικοῦ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι οὗτοι ἐνήργησαν, νομίζοντες, ὅτι ἐπιτελοῦσιν ἐθνικὸν καθῆκον, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου, ἀπαλλάττοντος αὐτοὺς τῆς εὐθύνης. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς βεβαίως θέλει ἐξετάσει τὰ περὶ τοῦ ἐντάλματος τούτου, ἴσως δ’ ἐκείνη δυνηθῇ νὰ μάθῃ εἰς τί τὸ χρῆμα τοῦτο διετέθη. Ὁπωσδήποτε, ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι, εἴτε τὸ μάθῃ, εἴτε δὲν τὸ μάθῃ, πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶσιν οἱ στρατιωτικοὶ λειτουργοὶ καταλογισμοῦ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ.

§11Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας διὰ τρόπου ἐμμέσου προεκάλεσε σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀνακοινώσας εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπάρχει ἐκκρεμής τις λογαριασμὸς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, περὶ τοῦ ὁποίου ἐζητήθησαν παρ’ ἐμοῦ πληροφορίαι, αἵτινες ὅμως δὲν ἐδόθησαν παρ’ ἐμοῦ. Ἀληθῶς, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι δύο συνάδελφοι, δύο μέλη τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1885, ὁ μακαρίτης Παπαμιχαλόπουλος, Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑποστράτηγος κ. Α. Μαυρομιχάλης, Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, μοὶ ἀπηύθυναν ἑκάτερος ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ ἀνεκοίνωσαν, ὅτι τὸ ἐνεστὸς Ὑπουργεῖον ἀπηυθύνθη πρὸς αὐτοὺς καὶ ἐζήτησε παρ’ αὐτῶν πληροφορίας. Καὶ τὸν μὲν μακαρίτην Παπαμιχαλόπουλον εἶχε παρακαλέσει δι’ ἐγγράφου ὁ ἀποβιώσας Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ αὐτὸν, ποῦ ἐδαπάνησεν ὡρισμένα χρηματικὰ ποσὰ, διὰ τὰ ὁποῖα τὰ περὶ τῆς δαπάνης αὐτῶν ἔγγραφα δὲν ἐδήλουν ποῦ ἐδαπανήθησαν. Ὁ δὲ κ. Μαυρομιχάλης μοὶ ἀνεκοίνωσε ἀλληλογραφίαν τοῦ Φρουραρχείου καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξ ἧς συνήγετο, ὅτι τὸ Φρουραρχεῖον εἶχε καταβάλει δέκα ἢ δώδεκα χιλιάδας δραχμῶν κατὰ διαταγὴν τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ὑπῆρχον ὅμως τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα. Ἔχω λοιπὸν καθῆκον, νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἔδωκα οὐδεμίαν ἀπάντησιν οὐδ’ εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, οὐδ’ εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργούς, διότι δὲν ὤφειλον νὰ δώσω αὐτοῖς τοιαύτας, ἀφοῦ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ἀπευθυνθῶσι πρὸς ἡμᾶς καὶ ζητήσωσι τοιαύτας πληροφορίας. Καὶ ἡ μὲν δαπάνη, ἡ γενομένη τῇ διαταγῇ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ Φρουραρχείου Ἀθηνῶν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ὡς πρὸς τὴν χρονολογίαν, ἔλαβε χώραν πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ παρεχώρησε πίστωσιν 60 χιλιάδων δραχμῶν, τῶν ὁποίων τὴν διάθεσιν ἀφῆκεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διατρανώσασα διὰ τοῦ νόμου τούτου ἀπόλυτον πρὸς αὐτὸ ἐμπιστοσύνην, καὶ ἐπιτρέψασα νὰ μὴ προσαχθῶσιν οὐδὲ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τῆς δαπάνης ταύτης. Πρὶν ἢ ὅμως ὁ νόμος οὗτος κυρωθῇ, ἤτοι πρὶν ἢ δυνηθῶμεν δυνάμει τοῦ νόμου τούτου νὰ λάβωμεν χρήματα, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐνετείλατο τῷ Φρουραρχείῳ νὰ προκαταταβάλῃ δέκα ἢ δώδεκα χιλιάδας δραχμῶν, διὰ νὰ διατεθῶσι τὰ χρήματα ταῦτα εἰς τὰς τότε ἀνάγκας, διὰ τὰς ὁποίας ὁ τότε ἐκδοθεὶς νόμος ἐπέτρεπε τὴν δαπάνην τῶν 60 χιλιάδων δραχμῶν, ἐπεφυλάσσετο δὲ νὰ τακτοποιήσῃ κατόπιν τὴν δαπάνην ταύτην. Ἐὰν τὸ Φρουραρχεῖον ἢ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀντὶ νὰ ἀπευθυνθῇ δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων πρὸς τὸν πρώην ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, εἴτε πρὸς ἐμέ, ἀφοῦ ἐκεῖνος δὲν ἔδωσε τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, ἐὰν ἀντὶ τούτου ἔπεμπεν ἕνα ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἢ τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐζήτει νὰ ὁδηγήσω αὐτὸν περὶ τοῦ τὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ, διὰ νὰ τακτοποιηθῇ ἡ δαπάνη αὕτη, ἤθελον ἀμέσως τῷ δώσει τὴν ὁδηγίαν ταύτην, καὶ δὲν ἤθελε προκύψει ἀνάγκη τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου πρὸς κανονισμὸν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπέλαβε τὸ πρᾶγμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὡς εὔλογον ἀφορμήν, ἵνα ζητήσῃ πληροφορίας περὶ τῆς καταβολῆς τοῦ Φρουραρχείου, δὲν ἐννοῶ ποῦ ἐστηρίχθη νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν πληροφορίαν, ποῦ ἐγένοντο αἱ δαπάναι. Αἱ δαπάναι ἐκεῖναι ἐγένοντο διὰ τὰς τότε ἀνάγκας, ὧν ἕνεκα ἐξεδόθη ὁ νόμος περὶ τῆς πιστώσεως τῶν ἑξήκοντα χιλιάδων δραχμῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηλλάγη ὁ Ὑπουργὸς τῆς ὑποχρεώσεως νὰ δώσῃ δικαιολογίαν. Γνωρίζω δὲ, ὅτι ὁ διατάκτης τῶν δαπανῶν ἐκείνων Ὑπουργὸς εἶχεν εἰς χεῖράς του γνωμοδοτήσεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δυνάμει τῶν ὁποίων διετάχθησαν αἱ δαπάναι, αἱ γνωμοδοτήσεις δὲ αὗται ἤρκουν πρὸς δικαιολογίαν αὐτῶν. Αἱ περιστάσεις ἦσαν ἐντελῶς ἔκτακτοι, τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐν ἀμφιβολίᾳ, ἦσαν μέγιστα, τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἦσαν σοβαρώτατα, εἶχεν ἀνάγκην λοιπὸν νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν, ὅπως ἐνεργήσῃ δαπάνας μέχρις ἑξήκοντα χιλιάδων δραχμῶν, χωρὶς ν’ ἀνακοινώσῃ ταύτας εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὸν νόμον, καὶ ὁ Βασιλεὺς ἐκύρωσεν αὐτὸν, καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Ἀφοῦ λοιπὸν δυνάμει τοῦ νόμου τούτου ἐδαπάνησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, πῶς ὁ διάδοχος αὐτοῦ ζητεῖ, οὕτως εἰπεῖν, νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸν εἰς λογοδοσίαν καὶ ἔλεγχον; Καὶ ἂν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἤθελε παραβῆ νόμον τοῦ Κράτους, καὶ ἂν ἦναι δοσίλογος, ὑπεύθυνος εἶναι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· ἀλλ’ ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐδαπάνησεν εἰς δαπάνην μὴ συμφυᾶ πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, δὲν ἐδαπάνησε παραβὰς νόμον τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐδαπάνησε δυνάμει τῆς ἐξουσίας, ἣν ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἐνεπιστεύθη εἰς αὐτόν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σήμερον, θέλω βεβαίως λάβει τὸν λόγον καὶ θέλω ἀποδείξει, ὅτι ἡ ἀταξία, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῷ λογαριασμῷ τῷ ὑποβαλλομένῳ, δύναται νὰ τακτοποιηθῇ ἄνευ τοῦ νόμου τούτου.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν καλῶς ἐνόησα τὸν προαγορεύσαντα κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας, τὸ ποσὸν τῶν 12,500 δραχμῶν, τοῦ ὁποίου προτείνω τὴν τακτοποίησιν εἰς τὴν Βουλήν, τοὐλάχιστον ἀπέναντι τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Φρουραρχείου, τῶν πληρωσάντων τὸ ἔνταλμα, καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἀξιωματικοῦ, τοῦ διαθέσαντος τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀνήκει εἰς ποσὸν 60 χιλιάδων δραχμῶν, περὶ οὗ εἶχε δοθῇ πίστωσις. Τοῦτο ἀναγράφομεν ἤδη, τὴν βεβαίωσιν, λέγω, ὅτι αἱ 60 χιλιάδες δραχμαὶ δὲν ἐδαπανήθησαν ἀνεξαρτήτως τοῦ ποσοῦ τῶν 12,500 δραχμῶν. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται ἤδη ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θέλει ἐξετάσει τὰ τῆς πιστώσεως, θέλει ἐξακριβώσει καὶ ταῦτα· διότι, ἐὰν τὸ ποσὸν τὸ πληρωθὲν δὲν ᾖναι 60 χιλιάδες δραχμῶν, ἀλλ’ 72 χιλιάδες καὶ πεντακόσιαι ἐν συνόλῳ, δὲν δύναται νὰ περιληφθῇ καὶ τὸ ποσὸν τῶν 12 χιλιάδων καὶ πεντακοσίων δραχμῶν εἰς τὴν πίστωσιν ταύτην. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν αἴτησιν ἐξηγήσεως παρὰ τοῦ προκατόχου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπὸ τοῦ διαχειρισθέντος τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο κατόπιν, παρατηρῶ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς, ὁ ζητήσας τὰς ἐξηγήσεις, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἐξετέλει καθῆκον, ὅτι ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ προκατόχου ἀπὸ τῆς λογοδοσίας διὰ τὴν πίστωσιν οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν ἀλληλεγγύην τῶν Κυβερνήσεων, πρὸς τὴν συνέχειαν τῶν Κυβερνήσεων καὶ τὸ ἑνιαῖον αὐτῶν. Αἱ Κυβερνήσεις, αἱ διαδεχόμεναι ἀλλήλας, εἶναι ἀλληλέγγυοι ἀπέναντι τῆς Πολιτείας ἐπὶ ταῖς ἐνεργείαις ταῖς κυβερνητικαῖς, δὲν δύνανται δὲ νὰ διεξάγωσι τὸ ἔργον αὐτῶν καὶ δὲν δύνανται ν’ ἀναλαμβάνωσι τὴν ἐκ τῆς ἀλληλεγγύης εὐθύνην, ἐὰν μὴ διατελῶσιν ἐν γνώσει τῶν ἐνεργειῶν τῶν προκατόχων. Ἡ ἄδεια, ἡ διδομένη εἰς Ὑπουργὸν, ὅπως μὴ συνοδεύῃ διὰ δικαιολογητικῶν δαπάνην τινὰ, εἶναι ἄδεια ἀπέναντι τῶν ἐξελεγχουσῶν ἀρχῶν τὰς χρηματικὰς διαχειρίσεις, δὲν εἶναι ὅμως διακοπὴ τῆς συνεχείας τῆς κυβερνητικῆς. Τὸ ἀπόῤῥητον ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατηρήσῃ ἀπέναντι τῶν τρίτων, ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι Κυβέρνησις ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται εἴς τινα ἀποχωροῦντα ἐκ τῆς ἐξουσίας, νὰ εἴπῃ: ἐγὼ, ὡς Κυβέρνησις, γινώσκω τι, καὶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον γινώσκω ὡς Κυβέρνησις, δὲν τὸ ἀνακοινῶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς σήμερον εἶναι Κυβέρνησις. Ὅ, τι γινώσκεις ὡς Κυβέρνησις, ὀφείλεις νὰ τὸ παραδώσῃς ὁλόκληρον εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔρχεται ὡς Κυβέρνησις κατόπιν σοῦ, καὶ ἐκεῖνος θὰ τὸ λάβῃ ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἀποῤῥήτου. Ἐὰν ὁ ἀπερχόμενος τῆς Κυβερνήσεως ἤθελε συμπαραλάβει μεθ’ ἑαυτοῦ τὰ ἀπόῤῥητα, δὲν δύναται ὁ διαδεχόμενος αὐτὸν νὰ διαχειρισθῇ ἀνελλιπῶς τὴν Κυβέρνησιν. Τοὐναντίον μάλιστα, ἔπρεπεν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, ὁ ἀπερχόμενος τῆς Κυβερνήσεως νὰ λησμονήσῃ τὰ ἀπόῤῥητα, ἀρνούμενος δὲ νὰ ἀνακοινώσῃ ταῦτα, παραβιάζει τὸ καθῆκόν του.

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας πρὸ μικροῦ ἐξέθηκεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶναι ὀρθαὶ, ὅταν πρόκηται περὶ διαχειρίσεως δημοσίων συμφερόντων, περὶ Κυβερνήσεων, αἵτινες διαδέχονται ἀλλήλας καὶ ἀκολουθοῦσι τὴν αὐτὴν πολιτικὴν πορείαν, ὑπερασπιζόμεναι κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ ἀγωνιζόμεναι νὰ διασώσωσιν αὐτὰ κινδυνεύοντα. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον διέταξεν ἐπιστράτευσιν, τὸ ὁποῖον προέβη εἰς ποικίλας συνεννοήσεις μετ’ ἀτόμων ἐκτὸς καὶ ἐντὸς τοῦ Κράτους, μετὰ ὑπηκόων τούτου καὶ ἐκείνου τοῦ Βασιλείου, μετ’ ἀρχῶν καὶ ὑπαλλήλων, ἀνηκόντων εἰς Ἐπικρατείας ἄλλας, νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι πολιτικὸν ἔγκλημα ν’ ἀνακοινώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο τὰ ἀπόῤῥητα εἰς τοὺς διαδόχους αὑτοῦ. Καὶ μήπως ἐπρόκειτο οἱ διάδοχοι ἡμῶν νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐνεκαινίσαμεν καὶ ἠκολουθοῦμεν; Ἐξ ἐναντίας, μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν ὑπῆρξε χάσμα ἐμπιστοσύνης, ὑπῆρξε δυσπιστία ἀπόλυτος καὶ ἄκρα. Ἡμεῖς ἐπεμένομεν ἐφαρμόζοντες πολιτικὴν ὡρισμένην. Σεῖς ἐκηρύχθητε ἐναντίον τῆς πολιτικῆς ταύτης. Ἡμεῖς ἐζητοῦμεν νὰ κινηθῇ ὁ στρατός. Σεῖς ἐλέγετε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν θέλησιν τῆς Εὐρώπης. Ἡμεῖς εἴμεθα εἰς θέσιν σχεδὸν πολεμίαν πρὸς τὸν Ἐγιοὺπ–πασσᾶν, ἀλλὰ σεῖς συνεννοεῖσθε πρὸς τὸν Ἐγιοὺπ–πασσᾶν. Ἡμεῖς, ἂν καὶ δὲν ἤμεθα εἰς διακοπὴν σχέσεων ἐπισήμων πρὸς τὴν γείτονα Ἐπικράτειαν, βεβαίως δὲν ἤμεθα οὔτε εἰς φιλικάς. Ἀλλὰ σεῖς ἦσθε εἰς θερμοτάτας σχέσεις. Ποῖον συμφέρον τοῦ Κράτους ἀπῄτει νὰ ἀνακοινώσωμεν εἰς ὑμᾶς τὰ ἀπόῤῥητα, ἀφοῦ σεῖς δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἀκολουθήσητε τὴν πολιτικὴν ἡμῶν; Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θέλει νὰ κατηγορήσῃ ἡμᾶς ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος. Ἐὰν ἐγνώριζε, ποίαν ἔχομεν γνώμην ἡμεῖς περὶ αὐτοῦ καὶ τῶν μελῶν τοῦ ὑπ’ αὐτὸν Ὑπουργείου, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐννοήσῃ, ἐὰν ἦτο δυνατὸν εἰς ἡμᾶς, νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὰς ἐνεργείας μας εἰς ἀνθρώπους, περὶ τῶν ὁποίων τοιαύτην εἴχομεν γνώμην. Ἡμεῖς ἠδυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν πάντα πολίτην Ἕλληνα, ἀλλὰ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐλησμόνησαν, ὅτι εἶναι Ἕλληνες, διὰ νὰ λάβωσι τὴν ἐξουσίαν. Περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλήσω σήμερον, χωρὶς νὰ ἔχω τὰ ἔγγραφα, διότι δὲν ἐγνώριζον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε φέρει τοιαύτην πρότασιν σήμερον. Ἀλλ’ αὔριον θέλω λάβει τὸν λόγον πάλιν, οὐχὶ διὰ νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐνεργείας καὶ τὴν χρῆσιν τῶν δαπανῶν, ἀλλὰ διὰ νὰ καταδείξω, ὅτι εὐλόγως καὶ δικαίως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ καταστήσωμεν κοινωνοὺς τοὺς διαδόχους ὡς πρὸς τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐνεργήσαμεν. Ὡς πρὸς τὴν δαπάνην τῶν 10,000 ἢ 12,000 δραχμῶν διὰ τοῦ Φρουραρχείου, ἐνδεχόμενον ἡ χορηγηθεῖσα πίστωσις τῶν 60 χιλιάδων δραχμῶν νὰ εἶχεν ἐξαντληθῆ, ἐνδεχόμενον νὰ εἶχον δαπανηθῆ πάντα τῆς πιστώσεως ταύτης τὰ χρήματα παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τῇ ἐντολῇ πάντοτε καὶ τῇ συναινέσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐνδεχόμενον νὰ εἶχε δαπανηθῆ καὶ ποσὸν ἀνώτερον τῶν 60 χιλιάδων. Ἡμεῖς, ὑπείκοντες εἰς τὸ ἐπεῖγον τῶν περιστάσεων, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὰς δαπάνας, σκοποῦντες νὰ ζητήσωμεν ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν. Ὥστε ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐὰν ἤθελε νὰ τακτοποιήσῃ τὴν δαπάνην ταύτην, ἔπρεπε νὰ ἀκολουθῇ τὴν αὐτὴν τακτικήν. Δὲν προσῆκε δ’ εἰς αὐτὸν νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τούτου, οὕτω δὲ θὰ ἀπήλλασσε καὶ ἡμᾶς τῆς ἀνάγκης νὰ εἴπωμεν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐσιωπήσαμεν, ὅτε μᾶς ἐζητήθησαν διασαφήσεις περὶ τῆς γενομένης δαπάνης.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπεσχέθη, ὅτι αὔριον θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἵνα προκαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς....

§15ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν θὰ προκαλέσωμεν ἀπόφασιν.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ τὰ ἔγγραφα, ἵνα προκαλέσῃ τὰς σκέψεις τῆς Βουλῆς, ἡμεῖς ὅμως θὰ προκαλέσωμεν τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐκστόμισιν τοιαύτης ἰδέας, τοιαύτης βλασφημίας ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ ἐξεγερθῇ σύμπασα, ἵνα καταδικάσῃ αὐτήν. Ἐπιτρέπεται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τῶν Βουλευτῶν τοῦ Ἔθνους νὰ λέγῃ εἷς Βουλευτὴς, ὅτι «ἐγὼ ἀντιπροσωπεύω μόνος τὰς ἰδέας, τὰς συμφερούσας εἰς τὸ Κράτος;» Τὸ Ἔθνος διὰ τῆς Βουλῆς ἀπεφάνθη ὑπὲρ ἰδεῶν ἀντιθέτων, ὅτε—διότι ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα, πότε ἀπεφάνθη,—ὅτε ἐκεῖνος ῥίψασπις εἶχεν ὁμολογήσει, ὅτι δὲν ἠδύνατο πλέον νὰ κυβερνήσῃ τὸ Κράτος, καὶ εἶχεν ἀποδώσει εἰς τὸ ἀνώτατον ἄρχοντα τὰς κλεῖδας τοῦ Κράτους, λέγων: εὑρὲ ἄνδρα νὰ λάβῃ αὐτὰς, διότι ἐγὼ εἰμὶ ἀνίκανος νὰ ἐξακολουθήσω τηρῶν ταύτας. Ἔρχεσαι ἀπὸ τοῦ βήματος ἵνα, εἴπῃς, ὅτι ἐλησμονήσαμεν ἡμεῖς, ὅτι εἴμεθα Ἕλληνες, ἵνα ἀποκτήσωμεν τὴν ἀρχήν. Σὺ, λέγω ἐγὼ, σὺ ἐλησμόνησας, ὅτι εἶσαι Ἕλλην, ἵνα διατηρηθῇς ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, καὶ ἔφερες τὸ Κράτος εἰς τὸ χεῖλος τῆς ἀβύσσου, καὶ ἐκεῖ ἐφρικίασας ἐνώπιον τοῦ κινδύνου (χειροκροτήματα ἐκ δεξιῶν) καὶ εἶπες εἰς τὸν Βασιλέα καὶ εἶπες εἰς τὴν Βουλὴν, τὴν ὁποίαν ἐνόμιζες, ὅτι ἠδύνασο ἔτι νὰ διευθύνῃς: «Ἐγὼ ἐγκαταλείπω τὰ πάντα, ἀπαλλάξατέ με τῆς εὐθύνης.» Καὶ ποῖος εἶχε φέρει τὰ πράγματα εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο; (Θόρυβος ἐν τῇ ἀριστερᾷ). Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν) ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐγκαλεῖ ἡμᾶς ἐφ’ οἷς ἐπράξαμεν, ὅπως ἀποσοβήσωμεν τοὺς κινδύνους, οὓς ἐπεσώρευσεν ἐπὶ τὴν χώραν ἄνους ἀρχομανία (Θόρυβος ἐν τῇ ἀριστερᾷ). Μοὶ ἐπετρέπετο νὰ ὁμιλήσω ὅπως ὡμίλησα, διότι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου Βουλευτὴς, ἀπρόκλητος παρ’ ἡμῶν, εἶπε λέξεις καθ’ ἡμῶν, τὰς ὁποίας μόνον ἀναστρέφων ἐγὼ κατ’ αὐτοῦ, ἐξήγειρα τὸν τοιοῦτον χόλον. Τί ἐξήγειρε τὸν χόλον ὑμῶν; Ὅτι εἶπον πρὸς τὸν Βουλευτὴν ἐκεῖνον αὐτὸ τοῦτο, ὅπερ ἐκεῖνος εἶπε πρὸς ἡμᾶς. Ἀλλ’ ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι ἐγὼ τὸ εἶπον ἐν δικαίῳ, ἐκεῖνος δὲ τὸ εἶπεν ἐν ἀδίκῳ. Ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος εἶπε πρὸς ἡμᾶς: ἐλησμονήσατε, ὅτι εἶσθε Ἕλληνες, ἵνα καταλάβητε τὴν ἀρχήν· καὶ ἀπήντησα πρὸς αὐτὸν, ὅτι ἐλησμόνησεν, ὅτι ἦτο Ἕλλην, ἵνα διατηρηθῇ ἐπὶ τὴν ἀρχήν. Πῶς δὲν ἐξηγείρεσθε, ὅτε ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος οὕτως ὡμίλει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Ἀλλὰ πῶς δὲν ἐξηγείρεσθε, ὅτε ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλήν: ἐγὼ δὲν σέβομαι τὰς Κυβερνήσεις, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἐμπιστεύεται, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ διαμορφώνει καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ θέλει νὰ κυβερνηθῇ ἡ χώρα. Ἡ Βουλὴ λέγει, ὅτι θέλει νὰ κυβερνηθῇ ἡ χώρα διὰ τῶν προσώπων τούτων καὶ διὰ τῶν ἰδεῶν τούτων, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς λέγει: ἐγὼ τὰς ἰδέας ταύτας θεωρῶ προδοτικὰς, τὰ πρόσωπα ταῦτα θεωρῶ προδίδοντα τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους χάριν τῶν ἰδίων αὑτῶν συμφερόντων, καὶ διὰ τοῦτο δὲν τοῖς παραδίδω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν τοῖς παραδίδω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἀποχωρῶν κυβερνήτης δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κρατήσῃ παρ’ αὐτῷ. Ὅτε τοιαῦτα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ σιωπήσωμεν; δὲν εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ ζητήσωμεν εὐθὺς, ν’ ἀναγραφῇ ἡ διαμαρτυρία τῆς Βουλῆς κατὰ τοιούτων ἰδεῶν; δὲν εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ βεβαιώσωμεν καὶ νὰ προκαλέσωμεν τὴν Βουλὴν νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι τὰ δόγματα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὑπέρτερα τῶν δογμάτων παντὸς ἀτόμου, ἀλλὰ πάντως ἐκείνων τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα ἤγαγον τὸ Ἔθνος εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρέθη, ὅτε ἔφερεν ἡμᾶς ἐπὶ τὴν ἀρχήν; Ἔ! Κύριοι! Παραπονεῖσθε καθ’ ἡμῶν ὡς ἐπιτιθεμένων, ἐνῷ, ἀφ’ ὅτου ἡ Περίοδος αὕτη συνεδριάζει, τοσάκις ἠκούσατε τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος, καταγγέλλοντος ἡμᾶς ἐπὶ ὑποθέσεσιν ὅλως ἀνυποστάτοις, ἡμᾶς δὲ εἴδετε συστηματικῶς μὴ ἀπαντῶντας, ἵνα μὴ προκαλέσωμεν τοιαύτας σκηνάς. Βεβαίως ἡ σιωπή μας ἦτο ἡ βαρυτάτη τῶν περιφρονήσεων. Βεβαίως ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος ἔπρεπε νὰ θεωρῇ ἑαυτὸν προσβαλλόμενον εἰς τὰ καίρια, ὅταν Κυβέρνησις, οὕτω προσβαλλομένη, ὅπως αὐτὸς προσέβαλλεν ἡμᾶς, δὲν ἀπήντα. Ὠφείλομεν νὰ μὴ ἀπαντήσωμεν, ἵνα μὴ προκαλέσωμεν τοιαύτας ἀντεγκλήσεις· ἀλλὰ μετὰ τὰ πρὸ ὀλίγου ῥηθέντα ἦτο ἀδύνατον νὰ σιωπήσωμεν, διότι, ἂν ἀνεγνώριζεν ἡ Βουλὴ τοιαύτην ἀρχήν, θὰ παρῄτει τὴν θέσιν αὑτῆς, δὲν θὰ ἦτο πλέον αὕτη ἡ Ἀντιπροσωπεία τοῦ Ἔθνους, τὸ Ἔθνος δὲν θὰ ἐτήρει ἀρτίαν τὴν ἐξουσίαν αὑτοῦ, ἀλλὰ θὰ ἀνεγνώριζεν, ὅτι οἱ κυβερνῆται δὲν διαχειρίζονται τὴν ἐξουσίαν, μόνον ἐφ’ ὅσον διατελοῦσιν ἐν αὐτῇ, ἀλλὰ καὶ καταλείποντες τὴν ἀρχὴν διατηροῦσιν, ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς ἐνεργείας αὑτῶν ὡς κυβερνητόρων, πᾶν τὸ κῦρος, ὅπερ εἶχον, ὅτε διεχειρίζοντο τὴν ἐξουσίαν, ἣν τὸ Ἔθνος ἀφῄρεσεν ἀπ’ αὐτῶν. Ὅταν τὸ Ἔθνος ἀφαιρέσῃ ἀπὸ Πρωθυπουργοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ δώσῃ αὐτὴν εἰς ἄλλον, ὁ ἐκπεσὼν τῆς ἐξουσίας δύναται νὰ διατηρήσῃ τὰς ἀρχάς του, ἐὰν ἔχῃ ἀρχάς, ἀλλὰ ταύτας δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ὑποκαθιστᾷ εἰς ἐκείνας, ὑπὲρ ὧν ἡ Πολιτεία ἀπεφάνθη, οὐδὲ ν’ ἀξιοῖ, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὑτοῦ εἶναι ἡ ἐπικρατοῦσα παρὰ τῷ Ἔθνει. Ἐν τῷ Ἔθνει ἐπικρατεῖ ἡ πολιτικὴ μόνον ἐκείνων, οὓς τὸ Ἔθνος ἀνεβίβασεν ἐπὶ τὴν ἀρχήν, καὶ εἰς ἐκείνους οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀρνηθῇ πᾶν ὅ,τι ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, καὶ θὰ ὑποχρεωθῆτε νὰ δώσητε εἰς ἡμᾶς ὅ,τι ἐζητήσαμεν, διότι εἶναι ἀναγκαῖα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα γινώσκῃ, μὴ τυχὸν ἐγένετο διάθεσις τῶν χρημάτων τῆς πιστώσεως πρὸς τοὺς ἐγείροντας ἀξιώσεις περὶ τῶν αὐτῶν, ἀπεκδεχομένους ἐκ τοῦ ἀποῤῥήτου τῶν τῆς πιστώσεως τὴν ἐπίτευξιν τῆς ἐκ δευτέρου πληρωμῆς· θὰ μᾶς δώσητε ὅ,τι ἐζητήσαμεν, ἵνα γινώσκῃ, πῶς ἐδαπανήθησαν τὰ τῆς πιστώσεως, οὐχὶ ἡ ἀρχή, ἡ καλουμένη εἰς ἐξέλεγξιν χρηματικῶν διαχειρίσεων, ἥτις οὐδὲν εἶχε δικαίωμα ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς πιστώσεως ταύτης, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας, ἡ ἑνιαία, ἣν οὐδὲν πρέπει νὰ διαφεύγῃ τῶν εἰς τὴν κυβερνητικὴν ἐνέργειαν ἀναγομένων, εἰς ἣν ἀνήκει νὰ ἐξετάσῃ, μὴ τυχὸν τὰ λεγόμενα περὶ τῆς διαθέσεως τοῦ χρήματος ᾖναι ἀληθῆ. Ἐὰν, μετὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν κατὰ τὴν διάθεσιν τῆς πιστώσεως, ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους ἐπιβάλλουσι νὰ σιωπήσωμεν, θ’ ἀπόσχῃ αὕτη ἀπὸ πάσης ἐνεργείας, ἄλλως, θὰ πράξῃ ὅ,τι τὸ καθῆκον τῇ ὑπαγορεύσῃ. Ἵνα ἀποφύγωσιν οἱ προκάτοχοι τὴν ἀνακοίνωσιν εἰς τοὺς διαδόχους τῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνηκόντων, ἐπικαλοῦνται δικαιώματα δῆθεν τῶν ἐκπεσόντων ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ ἐγκατέλειψαν. Ὅτε ἐζητήσαμεν πληροφορίας, διὰ τοιούτων ἐπικλήσεων προσπαθοῦσι ν’ ἀποφύγωσι τὰς εὐθύνας· παριστῶσιν, ὅτι αὐτοί, οἱ καταλιπόντες τὴν ἀρχήν, καθ’ ἣν ὥραν ἐνίκων κατὰ τὰ σύνορα, δὲν δύνανται νὰ ἐμπιστευθῶσι τὰ μυστήρια τοῦ Κράτους εἰς τοὺς κληθέντας ὑπὸ τοῦ Ἔθνους, ἵνα καταλάβωσι τὴν ἀρχὴν ἐγκαταλελειμμένην. Δὲν ἠδύνατο νὰ ἐμπιστευθῇ ὁ κατατροπώσας τὸν Ἐγιοὺπ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν συνεννοηθεῖσαν μετ’ αὐτοῦ, πρὸς κανονισμὸν τοῦ μεθοριακοῦ ζητήματος. Τὸ Ἔθνος τοῦτο ἤθελεν, ἤθελε νὰ κανονισθῇ τὸ μεθοριακὸν ζήτημα, ὅπως καὶ ἐκανονίσθη. Τὸ μεθοριακὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἤγαγες εἰς τοιοῦτο χάος, ἐκανονίσαμεν, ὡς ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ κανονισθῇ, ὅπως τὸ Ἔθνος ἐνόμιζεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ κανονισθῇ· ἀξιοῦτε ὑμεῖς ὅτι εἴχετε ἄλλην γνώμην οἱανδήποτε ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἡ γνώμη ὑμῶν δὲν ἦτο γνώμη τοῦ Ἔθνους, οὐδενὸς ἦτο γνώμη ἐν τῷ Ἔθνει, δὲν ἦτο γνώμη ὑμῶν αὐτῶν, ἀπεμπολησάντων αὐτὴν καὶ ἀποδόντων τὰς κλεῖδας τοῦ Κράτους, ἵνα λάβωσιν αὐτὰς οἱ ἐκτελεσταὶ τῆς θελήσεως τοῦ Ἔθνους, εἰς οὓς ὀφείλετε παντὸς κυβερνητικοῦ ἀποῤῥήτου τὴν παράδοσιν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν διαχείρισιν, ἥτις ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν συζήτησιν, ὁ κύριος Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι τὸ ἔνταλμα τῶν 12,500 δραχμῶν θὰ ἐκανονίζετο διὰ τοῦ κατόπιν ψηφισθέντος νόμου περὶ χορηγήσεως τῆς πιστώσεως τῶν 60,000 δραχμῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἐδαπανήθησαν, ὡς φαίνεται, πᾶσαι ἄνευ διαθέσεως ἑνὸς λεπτοῦ ἐξ αὐτῶν εἰς ἀπότισιν τῶν 12,500. Ταῦτα θέλει ἐξετάσει ἡ Ἐπιτροπή. Θέλει τὰ ἐξετάσει ἡ Βουλή. Αὕτη θέλει ἐξετάσει ἐν καιρῷ καὶ τὴν εὐθύνην ὑμῶν ἐπὶ τῇ διαχειρίσει, ἀλλ’ εὐθὺς ἀπὸ τῆς προσεχοῦς συνεδριάσεως θέλει ἐξετάσει τὸ ὑπέρτερον ζήτημα, τὸ πολιτειακὸν, τὴν ἄρνησιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος τῶν προκατόχων, ὅπως καταστήσωσι κοινωνοὺς τῶν παρ’ αὐτῶν πεπραγμένων τοὺς διαδόχους χάριν τῆς ἀγαθῆς κυβερνήσεως τῆς χώρας. Ἡ κυβέρνησις τῆς χώρας ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πεπραγμένων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ὁμαλῶς, ὀφείλει δὲ λόγον εἰς τὴν Βουλὴν ὁ προσπαθήσας διὰ παραγνωρίσεως τοῦ καθήκοντος νὰ καταστήσῃ δυσχερῆ εἰς τοὺς διαδόχους τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου, τοῦ ὑπὸ τοῦ Ἔθνους ἀνατεθέντος εἰς αὐτούς. (Χειροκροτήματα).

§17Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐκπλήττομαι διατὶ ἐθορυβήθη ἐπὶ τοσοῦτον ὁ Πρωθυπουργός. Τάχα ἐλέχθη σήμερον κοινόν τι, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἐλέχθη πρὸς τὴν Βουλήν; Τάχα ἐπειράθημεν σήμερον, ἵνα δυσφημήσωμεν αὐτὸν πρὸς τὴν κοινωνίαν, ἡ δὲ κοινωνία πρώτην φορὰν σήμερον ἀκούει ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Πῶς ἐλησμονήθη, ὅ,τι ἐγώ, ἀπαντῶν ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος πρὸς συνάδελφον, εἶπον; Ὅτε μοὶ ἐζητεῖτο νὰ δώσω πληροφορίας περὶ τῶν τότε γενομένων, ἀπήντησα, ὅτι τὰ γενόμενα μᾶς ἐκάλουν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ ἄρθρον 123 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔπραξα, εἴτε ἐκ μεγαλοφροσύνης, εἴτε ἐκ καθήκοντος πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνισμόν. Καὶ ὄντως ἐπεθύμησα τότε νὰ καλύψω τὸν μεθυσθέντα Νῶε διὰ τοῦ χιτῶνός μου, καὶ δὲν ἐποιησάμην χρῆσιν τοῦ δικαιώματός μου, οὐδ’ ἐνεκάλεσά τινα ἐπὶ τῇ παραβάσει τῆς μνησθείσης ποινικῆς διατάξεως. Πρώτην φορὰν ἠκούσατε αὐτά, τὰ ὁποῖα πρὸ μικροῦ εἶπον; Δὲν ὑπάρχει τις ἐνταῦθα, ὁ ὁποῖος νὰ γνωρίζῃ τὰς λεπτομερείας τῶν τότε πραγμάτων; Συνάδελφε Βουλευτὰ ἐκ Μεσσηνίας, ἦλθες κατὰ Μάρτιον τοῦ 1886 καὶ μοῦ ἐζήτησας τὴν ἄδειαν, ἵνα ὑπάγῃς τὴν νύκτα ἔξωθεν τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας καὶ συλλάβῃς τὸν ἐν τῇ Πρεσβείᾳ ἐκείνῃ συνομοτοῦντα νῦν Πρωθυπουργὸν, κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους; (Χειροκροτήματα καὶ ποδοκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§18Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νὰ κενωθῶσι τὰ ἀκροατήρια.

§19ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι, ὄχι, νὰ μὴ κενωθοῦν. Καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν πολιτικὸν ἄνδρα, ὁ ὁποῖος κατέχει διαπρεπῆ θέσιν καὶ ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ καὶ ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐπαρχίᾳ, ζητήσαντα τοιοῦτόν τι παρ’ ἐμοῦ, τοῦ τότε κυβερνῶντος, πρὸς αὐτὸν ἀποτείνομαι, ζητῶν νὰ βεβαιώσῃ ποία εἶναι ἡ πολιτεία τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Καὶ μὲ ἐλέγχουσι, διότι δὲν ἔστερξα νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τοῦτον, τὸν οὕτω τότε πολιτευσάμενον, γενόμενον μετ’ ἐμὲ Πρωθυπουργὸν, νὰ ἀνακοινώσω μετὰ τίνων συνενοούμην ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἢ ἐν τῇ ὁμόρῳ χώρᾳ! Τοῦτο δ’ ἐχαρακτήρισαν ὡς παράβασιν καθήκοντος. Καὶ προβάλλουσιν, ὅτι εἶχον ἀνάγκην νὰ μάθωσι τὰ ἀπόῤῥητα ἡμῶν, διὰ νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἠσπάσθησαν, ὡς ἂν ἐζητοῦμεν παρὰ τῆς Βουλῆς σήμερον νὰ μετέλθῃ ἄλλην πολιτικὴν καὶ οὐχὶ τὴν τῶν ἀγαθῶν σχέσεων πρὸς τὸ ὅμορον Κράτος, καὶ παριστῶσιν, ὅτι κινδυνεύει ἡ πολιτική των, ἂν δὲν εἴπωμεν ποῦ ἐδαπανήθησαν τὰ χρήματα! Ἀλλ’ ὁ Πρωθυπουργὸς ἀπηύθυνε καθ’ ἡμῶν καὶ ἑτέραν αἰτίασιν, ὅτι ἐπολιτεύθημεν ὡς ἐπολιτεύθημεν, διὰ νὰ διατηρηθῶμεν εἰς τὴν ἀρχὴν, καὶ χάριν τούτου ἐπεμείναμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς τῆς ἐπιστρατείας, ἥτις ἤγαγε τὰ ὀλέθρια κατ’ αὐτοὺς ἀποτελέσματα. Ἄς ἐρευνήσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου του, ἵνα ἀνεύρῃ διακοίνωσιν τοῦ ἐν Λονδίνῳ Πρέσβεως τῆς Ἑλλάδος, δι’ ἧς ἀνέφερε πρὸς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας δὲν ἐζήτει παρὰ τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ ἄλλο τι, εἰμὴ νὰ εἴπῃ, ὅτι θέλει ἀφοπλίσει. Καὶ ὑπέσχετο ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς τῆς Ἀγγλίας, ὅτι θέλει τηρήσει τοῦτο μυστικὸν ἐπὶ τρεῖς ἑβδομάδας. Εἰπέτε, ὅτι ἀφοπλίζεσθε, καὶ ἀφοπλίσατε ὅταν ἐγκρίνητε, ἔλεγεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας, διότι ἐπιθυμεῖ νὰ συντελέσῃ νὰ διατηρηθῆτε ἐν τῇ κυβερνήσει, «sauver votre situation». Ἐρευνήσατε ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ εἰρημένου Ὑπουργείου, ἵνα εὕρητε ἀναφορὰν τῆς ἐν Ῥώμῃ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, δι’ ἧς τὸν ἐπληροφόρει, ὅτι ὁ στρατηγὸς Ῥοβιλὰν, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἰταλίας, δὲν ἐζήτει ἄλλο, ἢ μόνον νὰ δηλώσωμεν, ὅτι θέλομεν ἀφοπλίσει, ἕτοιμος νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἄρσιν τοῦ ἀποκλεισμοῦ, καὶ τὴν ἄρσιν πάντων τῶν μέτρων, ἅτινα ἡ Εὐρώπη εἶχε λάβει. Ἐμείναμεν λοιπὸν εἰς τὴν πολιτικὴν, ἵνα διατηρήσωμεν τὴν ἐξουσίαν, ἢ ἐθυσιάσαμεν τὴν ἐξουσίαν, ἵνα διατηρήσωμεν τὴν τιμὴν τῆς Ἑλλάδος; Τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος οὐδέποτε ἐμπορεύθημεν. Δὲν γνωρίζομεν ποίας κληρονομίας παρέλαβες παρὰ τῶν προγόνων σου, ἀλλὰ αἱ κληρονομίαι, τὰς ὁποίας ἡμεῖς παρελάβομεν παρὰ τῶν ἡμετέρων προγόνων, μᾶς ἐπιβάλλουσι τὸ καθῆκον, ἵνα πρὸ παντὸς τάσσωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἐὰν ἠθέλομεν νὰ ἐμπορευθῶμεν ταῦτα, ἵνα ἁρπάσωμεν τὴν ἐξουσίαν, δὲν εἴχομεν, εἰμὴ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀφοπλιζόμεθα. Καὶ ἂν τὸ ἐπράττομεν, ἠθέλομεν σᾶς βλέπει πολλὰ ἔτη νὰ μένητε ἐν μειονοψηφίᾳ ἐν τῇ Βουλῇ, διότι οὐδέποτε ἐγκατέλιπεν ἡμᾶς ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ τί φωνάζει ὁ Πρωθυπουργὸς, ὡς ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἐγγράφων, ἅτινα δῆθεν ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὰ ἀρχεῖα τοῦ Κράτους; Πρόκειται περὶ ἐγγράφων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀφαιρεθέντων ἐκεῖθεν; Ποῦ εἶσαι, μακαρίτα Κουμουνδοῦρε, ὅτε κατὰ τὸ 1880 διεδέχθης τὸν Πρωθυπουργὸν Τρικούπην ἐν τῇ ἀρχῇ, καὶ ὅτε ἐλθὼν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐζήτησες παρ’ αὐτοῦ νὰ σοῦ ἀποδώσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐκεῖνος, ἀπερχόμενος τοῦ Ὑπουργείου, εἶχεν ἀφαιρέσει ἀπὸ τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ σοῦ ἀντέτασσεν, ὅτι αὐτὰ ἀνήκουσιν εἰς τὰς προσωπικὰς αὐτοῦ συνεννοήσεις! Συνεννοήσεις περὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ πρωτοκόλλου 13ου! Καὶ ἡμεῖς ἀφῃρέσαμεν ἔγγραφα ἀπὸ τὰ ἀρχεῖα τοῦ Κράτους; Ὄχι. Δὲν πρόκειται περὶ ἐγγράφων, ἀλλὰ περὶ χρημάτων. Ἐδαπανήσαμεν χρήματα, ὁ δὲ Πρωθυπουργὸς ζητεῖ νὰ μᾶς ἐκβιάσῃ νὰ εἴπωμεν αὐτῷ, ποῦ τὰ ἐδαπανήσαμεν. Μήπως ὁ Πρωθυπουργὸς νομίζῃ, ὅτι τὰ σώματα ἡμῶν εἰσιν ἀσθενῆ, ἢ ὅτι ἔχουσιν ἕλκη, καὶ ὁμιλεῖ περὶ λογοδοσίας, καὶ περὶ εὐθύνης ἐπὶ τῇ διαχειρίσει ἡμῶν, διὰ νὰ μᾶς τρομάξῃ; Διατὶ, ὅτε διεδέχθητε ἡμᾶς, δὲν ἀπεκαλύψατε τὰ ἐλαττώματα τῆς διαχειρίσεως ἡμῶν τῆς χρηματικῆς; Ἡμεῖς εἴχομεν τὸ θάῤῥος νὰ δημοσιεύσωμεν κατὰ τὸ 1885, ποίαν σπατάλην τῶν δημοσίων χρημάτων ἐποιήσατε, κερδοσκοποῦντες ἐν τῇ φατρίᾳ καὶ τῷ κομματισμῷ, διὰ νὰ κρατυνθῆτε ἐν τῷ κόμματι, διὰ νὰ ἐπικρατήσητε ἐν τῷ πολιτικῷ ἀνταγωνισμῷ. Δύναμαι νὰ ὁμιλῶ ἐν ὀνόματι τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1885, καὶ ἐν ὀνόματι τῶν ζώντων, καὶ ἐν ὀνόματι τῶν τεθνεώτων, καὶ προκαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξελέγξῃ τὴν διαχείρισιν ἡμῶν. Τὴν διαχείρισιν πρὸς προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, καὶ πρὸς προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ τοῦ ναυτικοῦ, τὴν διαχείρισιν τῶν πρὸς συντήρησιν τοῦ στρατοῦ δαπανηθέντων, τὴν διαχείρισιν τῶν πρὸς τὸν στρατωνισμόν, καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐξόδων τῆς ἐσωτερικῆς διοικήσεως, καὶ τὴν διαχείρισιν τὴν οἰκονομικήν. Καὶ ἐν ᾗ ἂν περιπτώσει ἐπιχειρήσητε νὰ τὸ πράξητε, θέλετε ἀποκαλύψει μετὰ πόσης τιμιότητος πρωτοφανοῦς διεχειρίσθημεν τὰ χρήματα τοῦ Δημοσίου ἐν ἀνωμάλοις χρόνοις. Ἔχω τότε τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἔλθῃ νὰ ζητήσῃ συγγνώμην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ θέλει δώσῃ εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα νὰ ὀνομάσω αὐτὸν καὶ συκοφάντην. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ κρύψω τὴν ἐμὴν γνώμην, διὰ νὰ ἐννοήσῃ ἡ Βουλὴ ποία ἡ διαχείρισις τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου παρὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Φαντασθῆτε, ἂν καθ’ ὃν χρόνον διεχειριζόμεθα καὶ τὰς ἐκτάκτους δαπάνας τῆς ἐπιστρατεύσεως, καὶ τὰς τακτικὰς δαπάνας, ἂν ἀνθ’ ἡμῶν ἐκυβέρνα ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς τὴν Ἑλλάδα, φαντασθῆτε, ἂν ἤθελον φθάσει 300 ἢ 400 ἑκατομμύρια ἀνθ’ ὅσων ἡμεῖς ἐδαπανήσαμεν. Ὁ Πρωθυπουργὸς ἐλησμόνησεν, ὅτι εἶναι Πρωθυπουργὸς, καὶ ἐποιήσατο εἰς τὴν Βουλὴν ἀνακοίνωσιν, μὴ ἐπιτρεπομένην εἰς αὐτόν. Εἶπε, τί ὁ Βασιλεὺς ἐφρόνει κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1886, τὴν ἐποχὴν τοῦ ἀποκλεισμοῦ, καὶ ἀφηγήθη, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν ἦτο διατεθειμένος ν’ ἀποδεχθῇ τὰς παραιτήσεις ἡμῶν, καὶ ὅτι ἡμεῖς ἀπηντήσαμεν πρὸς τὸ Στέμμα νὰ πάρῃ τὰς κλεῖδας τῶν Ὑπουργείων....

§20ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ἔγραψαν αἱ ἐφημερίδες.

§21ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ Πρωθυπουργοὶ δὲν ἀναφέρουσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅσα γράφουσιν αἱ ἐφημερίδες. Ὁ Πρωθυπουργὸς εἶναι ὁ πρῶτος σύμβουλος τοῦ Στέμματος, ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ οὐδὲν περισσότερον ἢ ὅσα γνωρίζει τὸ Στέμμα. Πόθεν ἔμαθες τὴν πληροφορίαν, ἣν ἔφερες εἰς τὴν Βουλὴν; Ἀπὸ δημοσίευμα ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ἢ ἀπὸ φήμης ἐκ τῶν τριόδων, ἢ ἔχεις τὴν πληροφορίαν ἐξ ἀνακοινώσεων τοῦ Στέμματος; Εἰς τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκεν εἰς ἡμᾶς ὁ Πρωθυπουργὸς, εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν, τὸν ὁποῖον προέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δῆθεν ἡμεῖς ἀπηντήσαμεν εἰς τὸν Βασιλέα, μὴ συναινοῦντα νὰ δεχθῇ τὰς παραιτήσεις ἡμῶν, ὅτι θέλομεν τῷ πέμψει τὰς κλεῖδας τῶν Ὑπουργείων, ἀντιτάσσω βαθυτάτην καὶ πληρεστάτην περιφρόνησιν. Ἡ Μεγαλειότης του ἔχει ἐν τῷ γραφείῳ του γραπτὴν ἀναφορὰν τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, δι’ ἧς ὁ Πρωθυπουργὸς ἐκεῖνος προσεπάθησε νὰ ἄρῃ τοὺς δισταγμοὺς, τοὺς ὁποίους εἶχε τὸ Στέμμα, καὶ ἦρε πραγματικῶς αὐτοὺς, διότι ὁ Βασιλεὺς, εἰς ἀπάντησιν τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἀναφορᾶς, ἐποιήσατο γνωστὸν εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς θέλει δεχθῇ τὰς παραιτήσεις τοῦ Ὑπουργείου. Χθὲς ἐλέχθη δι’ εὐγενοῦς φράσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν, μειδιῶντα διὰ τὴν ἀφέλειαν τοῦ εὐγενοῦς φίλου μου, πιστεύσαντος τὸν κ. Ῥούμβωλδ, ὅτι ἡ ἀπάτη καὶ ὁ δόλος δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένα εἰς τοὺς εὐπατρίδας, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας εὐλόγως ἐθεώρει τοιοῦτον καὶ τὸν Πρέσβυν τῆς Ἀγγλίας, μεθ’ οὗ συνδιελέγετο. Δύναμαι τὴν αὐτὴν ἐπιτίμησιν νὰ ἀπευθύνω εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος παρέστησεν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἀπριλίου εἶχε καθῆκον νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἀρχὴν, καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὸ τὸν ἀφοπλισμὸν, καὶ ὅτι, μὴ πρᾶξαν τοῦτο, παρέλειψε τὸ καθῆκόν του. Μετὰ τοῦ θράσους δὲ, τὸ ὁποῖον πάντοτε τὸν διακρίνει, κατηγόρησεν ἡμᾶς ὡς φυγάδας, ὡς ἐγκαταλείψαντας τὸ Κράτος εἰς τὸν ὄλεθρον. Ποῖος πολιτικὸς ἄνθρωπος,—καὶ πρέπει νὰ ᾖναι πολιτικὸς ὁ ταῦτα εἰπὼν, διὰ νὰ ᾖναι Πρωθυπουργὸς,—τολμᾷ νὰ διανοηθῇ, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοὺς κυβερνῶντας τὸ Κράτος νὰ ἀλλάσσωσιν ἑκάστοτε τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζουσι, διὰ νὰ διατηρῶνται εἰς τὴν ἐξουσίαν, καὶ ἂν αὐτὸς ἀπὸ φιλοπολέμου ἐγένετο φιλειρηνικὸς διὰ νὰ γίνῃ Πρωθυπουργὸς, μὲ ἐπέκρινε διότι ἐγὼ ἀπὸ φιλοπολέμου δὲν ἐγενόμην φιλειρηνικός, διὰ νὰ διατηρηθῶ εἰς τὴν ἀρχήν; Ἐν τοῖς κοινοβουλευτικοῖς πολιτεύμασι πᾶς πολιτικὸς ἀνὴρ πρέπει νὰ ἔχῃ γνώμην, καὶ εὐθύνεται διὰ τὴν γνώμην του, καὶ ἀναλαμβάνει ὑποχρεώσεις, διότι ἔχει ταύτην ἢ ἐκείνην. Ἡμεῖς δὲν εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν, διότι ἐπεβλήθη ὑπὸ τῶν ἰσχυρῶν εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐκυβερνῶμεν, ἡ ἀνάγκη νὰ ἀλλάξῃ τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἐφηρμόζομεν. Ὅτε τὸ Κράτος ἠναγκάσθη νὰ ἐγκαταλίπῃ τὴν πολιτικὴν ἡμῶν, τότε ἐξεπέσαμεν τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτοῦ. Ἂν δὲ ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς, ὅστις μέχρι τοῦ μηνὸς Μαρτίου ἦτο φιλοπόλεμος, ὅστις, ἀγορεύων εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἔλεγεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ὑπάρχει πλέον, ἂν μείνῃ ἀπαθὴς, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ῥίψῃ τὸν περὶ τῶν ὅλων κύβον, ὅστις πρὸς τοὺς Ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους ἔλεγεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποθαῤῥυνθῇ τὸ Ἔθνος, καὶ ἂν ἡττηθῇ ἅπαξ καὶ δὶς, διότι νικώμενον θὰ νικήσῃ, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ μέχρι τέλους, ἵνα σώσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς μ’ ὅλα ταῦτα κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1886, ὅτε συνεκλήθη ἡ ἔκτακτος Σύνοδος, ἔκρινεν εὔλογον νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ κ. Ῥούμβωλδ, νὰ ἀλλάξῃ γνώμην, καὶ νὰ συμβουλεύσῃ τὸν ἀφοπλισμὸν καὶ τὴν εἰρήνην. Δὲν εἶχε λοιπὸν οὗτος τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν γνώμην του ταύτην; Εἰς σὲ προσῆκε νὰ ἀφοπλίσῃς τὴν Ἑλλάδα. Τὴν Ἑλλάδα τὴν ἀφώπλισαν, ἀλλὰ δὲν τὴν ἀφώπλισαν οἱ πατέρες μας. Ἐὰν ἀπ’ ἀρχῆς ἐφρόνουν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὤφειλε νὰ μένῃ ἀφωπλισμένη, νὰ θεωρῇ μετ’ ἀδιαφορίας καὶ μετ’ ἀπαθείας τὸν Καραβελὼρ ἐγκαθιστάμενον ἐν τῇ Φιλιππουπόλει, ἐὰν ἐσιώπων, οὐδὲ ἀνησύχουν παντάπασι, διότι ἡ συνθήκη τοῦ Βερολίνου ἀνετρέπετο, ἐὰν δὲν ἐδυσφόρουν, διότι ἡ ἰσοῤῥοπία τῶν φυλῶν, αἱ ὁποῖαι κατοικοῦσι τὴν Χερσόνησον τοῦ Αἵμου, συνεταράσσετο, ἡ ἰσοῤῥοπία, τὴν ὁποίαν ἡ Εὐρώπη ἐζήτησε νὰ ἐγκαταστήσῃ, συνελθοῦσα εἰς τὸ Συνέδριον τοῦ Βερολίνου, ἐὰν ἤθελον νὰ πολιτευθῶ οὕτω, δὲν θὰ προὐκάλουν ἐπιστράτευσιν. Δὲν θὰ προσεπάθουν διὰ τῆς παρασκευῆς πρὸς πόλεμον νὰ διασώσω τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὰ ὁποῖα εἶχον τότε συληθῆ ὑπὸ τοῦ πρίγκηπος Βάτεμβεργ, ἀλλὰ ἤθελον ἀσχολεῖσθαι εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐσωτερικῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων, τῆς οἰκονομικῆς διαῤῥυθμίσεως τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τῆς σωτηρίας τοῦ τόπου ἀπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ναυαγίου, ἔνθα εἴχετε ῥίψει αὐτὸ σεῖς διὰ τῆς σπατάλης. Ἀλλὰ δὲν εἴχομεν τὴν γνώμην ταύτην. Συνέπεσε δὲ νὰ μὴ ἔχητε οὐδὲ σεῖς τὴν γνώμην ταύτην. Καὶ σήμερον κατηγορεῖτε ἡμᾶς ὡς λιποτάκτας, διότι ἐμείναμεν εἰς τὴν γνώμην μας, καὶ δὲν ἐμιμήθημεν ὑμᾶς, τρέχοντες εἰς τὰ παλάτια τοῦ Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, καὶ συνεννοούμενοι, πῶς νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν κατάστασιν τὴν πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως. Δὲν πρέπει νὰ καταλίπω τὸ βῆμα, χωρὶς νὰ ποιήσωμαι μνείαν ἑτέρας ἀπειλῆς τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅστις εἶναι ὁ ἡγέτης τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ εἰσηγητὴς αὐτῆς, ἐξετόξευσεν ἀπειλὴν, ἣν καὶ ἄλλοτε ἐπραγματοποίησεν. Ἀπηύθυνα ἄλλοτε ἐπερώτησιν πρὸς αὐτὸν, Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τυγχάνοντα, διατὶ ἀπέστειλε πλοῖα τοῦ στόλου τοῦ Ἑλληνικοῦ εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν. Αὐτὸς δ’ εἰς ἀπάντησιν προεκάλεσε τὴν Βουλὴν, νὰ μὲ ἀποδοκιμάσῃ. Καὶ ἡ τότε πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἤκουσεν αὐτὸν, ὑπετάχθη εἰς αὐτὸν, διαπράξασα ἄτοπον, ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ἀλλὰ τὴν ἀποδοκιμασίαν ἐκείνην τῆς Βουλῆς, δὲν γνωρίζω ποῖοι ἐπέκριναν, καὶ ποῖοι ἀπεδέχθησαν ὡς ὀρθὴν καὶ νόμιμον. Ἐγὼ ὅμως βεβαιῶ τοὺς Βουλευτὰς, οἵτινες τυγχάνουσι μέλη τῆς παρούσης Βουλῆς, ὅτι, εἰ καὶ συνήθως δὲν ὑψοῦμαι ὑπεράνω τῶν νόμων καὶ ὑπεράνω τοῦ πολιτεύματος, βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι ᾤκτειρα τὴν πλειοψηφίαν ἐκείνην, καὶ ἐν τῇ συνειδήσει μου περιεφρόνησα τὴν πρᾶξιν ἐκείνην αὐτῆς. Αἱ Βουλαὶ δὲν ἀποδοκιμάζουσι. Νομίζετε, ὅτι ἡμεῖς, ὡς Ὑπουργοὶ, παρέβημεν τοὺς νόμους; Προκαλέσατε τὴν ποινικὴν καταδίωξιν ἡμῶν. Συστήσατε Ἐπιτροπὴν ἐξεταστικὴν ἢ ἀνακριτικὴν, διὰ νὰ μᾶς εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον. Ἡμεῖς θέλομεν πράξει αὐτὸ διὰ σᾶς, (εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς) ὅταν γενώμεθα εἰσηγηταὶ τῆς πλειονοψηφίας, καὶ θέλομεν τὸ πράξει ὄχι διὰ τὰ πολιτικὰ σφάλματά σας, ὄχι διὰ τὴν ἀνάρμοστον πολιτείαν, τὴν ὁποίαν μετήλθετε, διὰ νὰ ἀναβιβασθῆτε εἰς τὴν ἀρχὴν, θέλομεν τὸ πράξει διὰ τὴν διαχείρισίν σας τὴν χρηματικήν. (Εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἡγεῖσθε τῆς πλειονοψηφίας; Ἰδοὺ, ἐὰν σᾶς ἀκούῃ, προκαλέσατε ἀποδοκιμασίαν. Ἄν καὶ αὕτη σᾶς ἀκούσῃ, μειδίαμα θέλω ἀντιτάξει εἰς τὴν πρᾶξίν σας. Καὶ ἐὰν τὴν Βουλὴν, ἥτις σᾶς ἤκουσε τότε, ἀποδοκιμάσασα ἐμὲ, ἐτιμώρησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην, ἐὰν ἀκολουθήσῃ τὸ παράδειγμα ἐκείνης, καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην θὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν ἀπάντησιν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅταν κατὰ τὸ Σύνταγμα κληθῇ ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν κοινῶν πραγμάτων. (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§22ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως πρέπει νὰ δοθῇ ἐξήγησίς τις εἰς τὸ ἐκπεπληγμένον κοινὸν, εἰς τὰ ἐκπεπληγμένα ἀκροατήρια· διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδεὶς ἐν αὐτοῖς ἐννοεῖ τί συμβαίνει ἐνταῦθα. Ἴσως ὑπέθεσαν, ὅτι σπουδαίως ὡμίλει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ ὅτι ἡ ὀργὴ αὐτοῦ εἶχέ τι τὸ βάσιμον. Δύναται ἐν τούτοις νὰ χαρακτηρίσῃ τις αὐτὴν προσποίησιν, δρᾶμα, ἢ κωμῳδίαν, ἀλλὰ βεβαίως τίποτε ἀληθὲς ἐν τῇ ὀργῇ ἐκείνῃ. Οἱ ἀκροαταὶ, ὅπως ἐννοήσωσιν αὐτὴν, πρέπει νὰ γνωρίζωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζει ἡ Βουλὴ, ὅτι ἀπὸ ὀκτὼ ἡμερῶν ἐγεννήθη ἓν σκάνδαλον ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, τὸ σκάνδαλον τοῦ Σπάρταλη. Ἐστενοχωρήθη ἐκ τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργός. Πρόκειται περὶ 400,000 περίπου δραχμῶν, αἵτινες, κατὰ παράβασιν παντὸς νόμου, αἵτινες, πρὸς τὸν ἐξευτελισμὸν πάσης ἀρχῆς ἐν τῷ Κράτει, ἐπεζήτησε νὰ χαρισθῶσιν. Ἐξηγέρθη ἐντεῦθεν ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἐξηγέρθη καὶ ἡ Βουλή. Ἠθέλησεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ ἁρπάσῃ τὴν πίστωσιν ἐκείνην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλ’ ἠναγκάσθη νὰ σταματήσῃ, εἰς δὲ τὸ σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον αὐτὸς εἰς ἑαυτὸν ἐδημιούργησεν, ἠθέλησε ν’ ἀντιτάξῃ ἕτερον, τὸ σκάνδαλον περὶ τοῦ ὁποίου πρὸ ὀλίγου ἐλάλησε. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ σκάνδαλον τοῦτο; πρόκειται περὶ διαθέσεως 12,000 δραχμῶν. Ἄν εἰς τὴν διαχείρισίν του, μετὰ 2 καὶ ½ ἐτῶν ἀνασκάλευσιν, εὕρετε πταίστην τὸν τότε Πρωθυπουργὸν 12 χιλιάδων δραχμῶν, δύναται νὰ σᾶς οἰκτείρῃ. Αὐτὸς διεχειρίσθη ἑκατὸν εἴκοσιν ὅλα ἑκατομμύρια. Ἂν ἔσφαλεν, ἔσφαλε διότι σᾶς παρέδωκε τὴν ἀρχὴν, ἔσφαλε διότι, ἔχων εἰς χεῖράς του ὅλην τὴν ἐθνικὴν δύναμιν, ὑπέκυψεν εἰς ῥαδιουργίας ἀκατονομάστους. Καὶ δὲν εὕρετε ν’ ἀντιτάξητε κατ’ αὐτοῦ ἢ τὴν διάθεσιν 12,000 δραχμῶν. Θαυμάζω ἀληθῶς, διότι παρωργίσθη ἐκ τῆς καταθέσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἕνα εἶχε σκοπὸν, νὰ περισπάσῃ τὴν κοινὴν γνώμην, ἥτις ἐξηγέρθη πρὸ δέκα ἡμερῶν διὰ τὸ σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς πράξεώς σας ἠγείρατε. Καὶ ὅτι τὰ πάντα ὑπῆρξαν προσποίησις ἐν τῇ ὀργῇ ὑμῶν, προκύπτει καὶ ἐκ τῶν ψευδῶν θεωριῶν, αἵτινες πρώτην ἴσως φορὰν ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὰ ἀπόῤῥητα τοῦ Κράτους τὰ κατέχουσιν αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὑφεστῶσαι, ἀδιάφορον, ἐὰν παρῆλθον δεκάδες ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ἀπὸ τῶν περιστάσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλον τοῦτο· μετὰ δεκάδα δ’ ἐτῶν, μετὰ 3 ἢ 4 ἔτη, ἔρχεται εἷς Ὑπουργὸς, μία νέα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει ἀντίθετα συμφέροντα κομματικά, φατριαστικὰ, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, καὶ τὴν καλεῖ νὰ ἀπολογηθῇ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ προτάσσει τὴν θεωρίαν, ὅτι φύλακες τῶν ἀποῤῥήτων εἶναι αἱ ὑφεστῶσαι Κυβερνήσεις καὶ ὄχι αἱ παρελθοῦσαι. Ψευδὴς ὑπὸ ἔποψιν πρακτικὴν, ψευδὴς ὑπὸ ἔποψιν θεωρητικήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔφθασεν ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης μέχρις αὐτῆς τῆς μωρίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐθέσπισε τοιοῦτόν τι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφῆκεν εἰς τὰς ἀλληλοδιαδόχους Κυβερνήσεις νὰ κρίνωσι περὶ τῶν ἔργων τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων. Θὰ ἦτο ἀληθῶς βδελυρὸν τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα καὶ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἐὰν εἰς τοιαύτας μωρίας ἠδύνατο νὰ ἀγάγῃ ἡμᾶς· τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι εἷς μόνος καὶ μία μόνη Κυβέρνησις εἶναι ὁ φύλαξ τῶν ἀποῤῥήτων, ἡ Κυβέρνησις, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διεπράχθησαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τηροῦνται ἀπόῤῥητα. Θὰ ἦτο δὲ, λέγω, βδελυρὸν, ἐὰν τὸ ἀπόῤῥητον, τὸ ὁποῖον ἔκρινεν ἄλλη Κυβέρνησις καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ὑπέχει εὐθύνην μόνον ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, ἐὰν τὸ ἀπόῤῥητον αὐτὸ ἤθελον ἀφεθῆ εἰς τὴν κρίσιν τῶν διαδόχων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι συμφέρον φατριαστικὸν νὰ ἐξευτελίσωσι τὰς προηγουμένας. Καὶ ὅτι εἶναι προσποίησις τὰ διαδραματιζόμενα σήμερον καὶ ψευδὴς ἡ θεωρία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀποδεικνύει ἡ ἁπλῆ σκέψις, ὅτι ἠθέλησε νὰ ζητήσῃ παρὰ Βουλευτοῦ καὶ εὐθύνας πολιτικὰς, ἴσως διότι, ὡς εἶπον, ἔσφαλεν, παραδόσας αὐτῷ τὴν ἀρχήν. Δὲν θὰ εὕρητε εἰς οἱονδήποτε συγγραφέα, ὅσον σοφὸν, ἢ ὅσον μωρὸν, τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ἐνώπιον ὑμῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ ὀλίγου, καὶ καθ’ ἣν Κυβέρνησις δύναται νὰ ζητήσῃ εὐθύνας παρὰ Βουλευτοῦ, ἢ παρ’ ἁπλοῦ ἰδιώτου. Ἠπείλησεν, ὅτι θέλει προκαλέσει ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν πράξεων τοῦ κ. Δηλιγιάννη κατὰ τὸ ἔτος 1885–1886. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπειλὴ αὕτη εἶναι ἕωλος. Ἡ εὐθύνη διαιρεῖται εἰς εὐθύνην πολιτικὴν, εὐθύνην ἀστικὴν, καὶ εὐθύνην ποινικήν. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς κατέθηκέ τις τὸ χαρτοφυλάκιον, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐξῆλθε τῆς ἀρχῆς, ἡ εὐθύνη ἡ πολιτικὴ ἐξέλιπε· δύνασθε ὅσας δήποτε νὰ ἐκφέρηται ἀποφάσεις, δύναται ὁ κατέχων τὴν πλειοψηφίαν νὰ προκαλέσῃ τοιαύτας, ἀλλ’ ἐκεῖνος, κατὰ τοῦ ὁποίου αἱ ἀποφάσεις ὑμῶν ἤθελον ἀπευθύνεσθαι, μὴ ἔχετε οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι δύναται ν’ ἀντιτάξῃ κατ’ αὐτῶν τὸ μειδίαμα τῆς περιφρονήσεως. Ὑπολείπονται μόνον δύο εὐθύναι δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος διεχειρίσθη τὰ κοινὰ, ἡ ἀστικὴ καὶ ἡ ποινική· περὶ τῆς ἀστικῆς δὲν πρόκειται, ὡς πρὸς δὲ τὴν ποινικὴν, τολμήσατε, ἐὰν θέλητε, νὰ ζητήσητε ποινικὴν εὐθύνην, διότι θέλομεν εὑρῇ τότε τίς ὁ ἔνοχος ὅλων τῶν πεπραγμένων κατὰ Μάϊον τοῦ 1886. (Εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§23ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διετύπωσε τὴν θεωρίαν, ὅτι, ὄχι μόνον ὀφείλει ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις νὰ παραδίδῃ ὅλα τὰ ἀπόῤῥητα αὐτῆς εἰς τὴν διάδοχον, ἀλλὰ καί, τὸ παραδοξότερον, ὅτι ὀφείλει καὶ νὰ λησμονήσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν αὐτὰ καὶ νὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τοῦ νοῦ καὶ τῆς μνήμης της ὅ,τι εἶχεν ἐν αὐτῇ, διότι ἡ σκέψις, κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, πρέπει νὰ τρέχῃ μετὰ τῆς ἀλλαγῆς τῆς Κυβερνήσεως· εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν οὐδὲν πρέπει νὰ ὑπολείπηται, ἡ σκέψις ὁλόκληρος καὶ αὐτὰ τὰ ἐνδόμυχα διανοήματα τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν πρέπει νὰ παρακολουθῶσι τὴν ἀλλαγὴν τῶν Κυβερνήσεων καὶ νὰ εἰσέρχωνται ἀπὸ κεφαλῆς εἰς κεφαλήν! Ἐὰν ᾖναι δυνατόν, ἐννοήσατε αὐτὴν τὴν παράδοξον θεωρίαν! Ἔλαβον τὸν λόγον, οὐχὶ διότι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶχεν ἀνάγκην τῆς ἐπικουρίας τῶν ἀσθενῶν δυνάμεών μου ἐντεῦθεν, ἀλλὰ διότι τὴν διαχείρισιν τῶν 60,000 δραχμῶν, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἔκαμεν ὁ μακαρίτης πατήρ μου....

§24Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§25ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τοῦτο. Ἐδικαιούμην νὰ ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, προκειμένου περὶ μέλους τοῦ Κοινοβουλίου ἐκλιπόντος, δὲν ἤθελε ποτὲ φέρει τὸν λόγον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τόσῳ δὲ μᾶλλον, καθ’ ὅσον τὸ μέλος ἐκεῖνο τοῦ Κοινοβουλίου, πολλάκις ὑπάρξαν ἐν τῇ Κυβερνήσει, πολλάκις εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις διαχειρισθὲν τὰ κοινὰ, ἀφῆκε τὰς μᾶλλον ἀμέμπτους ἀναμνήσεις περὶ τῆς ἐντιμότητός του. Ναὶ, ἀφῆκεν ἀποθνήσκων ὁ μακαρίτης πατήρ μου μόνον τὴν πενίαν εἰς ἡμᾶς, καὶ τὸ ἔντιμον ὄνομά του, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται εἰς σὲ (δεικνύει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν) — καὶ σὲ ὀνομάζω «Σὲ» διότι πρῶτος ἔκαμες τὴν ἀρχὴν νὰ ὀνομάσῃς τὸν κ. Δηλιγιάννην δι’ ἑνικοῦ ἀριθμοῦ — νὰ θέσῃς ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν ἐντιμότητα τοῦ πατρός μου! Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὐδένα ἐννοεῖ νὰ τηρήσῃ νόμον! Ἦλθε σήμερον, καὶ ὁλόκληρος ἡ ὁμιλία, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐβασίζετο ἐπὶ τῆς ἰδέας παραβάσεως νόμου. Ἡ Βουλὴ τοῦ 1885 ἐψηφίσατο νόμον, δι’ οὗ ἐπληρεξουσιοδότησε τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ δαπανήσῃ ἄνευ λογοδοσίας 60,000 δραχμὰς δι’ ὑπερτάτας ἀνάγκας τοῦ Ἔθνους· διαχειριστὴς τῶν 60,000 δραχμῶν ὡρίσθη παρὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὁ πατήρ μου, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐξώδευσεν αὐτὰς ὅλας, κατὰ προηγουμένην ἑκάστοτε πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τὸν νόμον ἐκεῖνον ἔρχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σήμερον νὰ παραβιάσῃ· ἔρχεται νὰ ἄρῃ τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐκείνη διαρκῶς ἀπένειμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν τότε, ὑπὸ τὸν κ. Δηλιγιάννην, ἧς μέλος ἀπετέλει καὶ ὁ πατήρ μου, καὶ νὰ ζητήσῃ εὐθύνην διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, καὶ θέλει νὰ ἐκδικηθῇ ἴσως σήμερον τὴν μνήμην τοῦ μακαρίτου πατρός μου διὰ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἐκεῖνος ἐζήτησε καὶ ἀνεῦρε καὶ κατέστησε γνωστὴν διὰ τῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους ἐδημοσίευσε τότε καὶ τῶν ὁποίων τὰ ἀποτελέσματα τίς οἶδε ποῖα θὰ ἦσαν, ἐὰν δὲν ἐπήρχοντο σωτῆρες τοῦ νῦν κ. Πρωθυπουργοῦ οἱ Βούλγαροι τῇ 6)18 Σεπτεμβρίου. Ἤλπιζον, Κύριοι, καὶ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐλπίζω τοιοῦτα παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ ἀποθανόντος ἀντιπάλου του!... Ἐπικαλοῦμαι δὲ καὶ ὑμᾶς (δεικνύει τὴν ὑπουργικὴν πτέρυγα) νὰ μαρτυρήσητε ἐν τῇ συνειδήσει σας, διότι πλεῖστοι ὑμῶν ὑπήρξατε ἀρχαῖα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ συνεδέεσθε, εἴτε πολιτικῶς, εἴτε φιλικῶς, μετὰ τοῦ μακαρίτου πατρός μου, ἐπικαλοῦμαι ὑμᾶς, νὰ ἐκφράσητε ψῆφον μομφῆς κατὰ τῆς μνήμης του ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν αὐτήν! Διὰ τὴν διαχείρισιν ἐκείνην ὁ μακαρίτης Λομβάρδος, ὁ διάδοχος αὐτοῦ, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔσχε τὴν τόλμην, κατὰ διαταγὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νὰ ζητήσῃ δι’ ἐγγράφου του λόγον παρ’ αὐτοῦ. Ὁ πατήρ μου τότε μετὰ μεγάλης ἀπορίας ἀνέγνωσε τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο, καὶ μὴ γνωρίζων, πῶς νὰ χαρακτηρίσῃ αὐτό, ἀπήντησεν εἰς αὐτὸ ψυχρότατα καὶ ξηρότατα, ὅτι τῆς διαχειρίσεώς του ἐκείνης οὐδένα ὀφείλει λόγον εἰς τὴν διάδοχον Κυβέρνησιν, μόνον δ’ ὀφείλει λόγον καὶ εὐθύνην εἰς τὸν προϊστάμενον τοῦ Ὑπουργείου, οὗ ἀπετέλει μέρος. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν περιῆλθον τοιαῦτα ἔγγραφα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς τότε Κυβερνήσεως............

§26ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§27ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε λοιπὸν δικαιοῦμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ παρ’ αὐτοῦ τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων ἐκείνων, ἐὰν εὑρίσκωνται εἰς χεῖράς του, καὶ ἐὰν τυγχάνωσιν ἀνακοινώσιμα, χάριν τῆς ὀφειλομένης εἰς τὴν μνήμην τοῦ πατρός μου δικαιοσύνης.

§28ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ μικροῦ εἶπον εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτι ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω αὔριον τὸ ἔγγραφον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρέστησεν ἄλλως, ὅτι δῆθεν ἐπιφυλάσσομαι αὔριον νὰ προκαλέσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, διαστρέψας τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων μου.

§29ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θέλει προκαλέσει τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἀποδοκιμάσει καὶ ζῶντας καὶ νεκροὺς περὶ διαχειρίσεως 60,000 δραχμῶν, αἵτινες διετέθησαν καὶ ἐδαπανήθησαν ἐν στιγμαῖς ὑπερτάτων συμφερόντων καὶ ὑπερτάτης ἀγωνίας τοῦ Ἔθνους! Καὶ θέλει προκαλέσει τὴν ἐκβίασιν τῆς προσαγωγῆς τῶν ἐγγράφων καὶ τῶν λογαριασμῶν ἐκείνων, ἵνα ἴσως ὑπαγάγῃ ὑπὸ τὴν μῆνιν καὶ τὴν καταδίωξίν του πρόσωπα, ὑπὲρ τῶν ὁποίων διετέθησαν δραχμαί τινες ἐκ τοῦ ποσοῦ ἐκείνου. Καὶ δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ εὐθύνην, καὶ δικαιοῦται νὰ μάθῃ ποῦ ἐξωδεύθησαν αἱ δραχμαὶ ἐκεῖναι αὐτὸς, ὁ οὐ μόνον ἀκολουθήσας καὶ τηρήσας ὅλως διάφορον πολιτικήν, ἀλλὰ καὶ ἀρχῆθεν ἀναβὰς εἰς τὴν ἀρχὴν δι’ ὅλως διόλου ἀντιθέτου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην πορείας. Καὶ ἔρχεται νὰ ζητήσῃ τὴν εὐθύνην ταύτην ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς καθ’ ἣν ἐποχήν, ἐπὶ πέντε ἤδη ἡμέρας, βασανίζει τὴν Βουλὴν σωματικῶς καὶ διανοητικῶς, περιαγαγὼν ἡμᾶς εἰς κάματον, διὰ νὰ ψηφίσωμεν μὲν ἡμεῖς, νὰ σπαταλήσῃ δὲ καὶ διαθέσῃ αὐτὸς 10,000 λίρας εἰς ἄνθρωπον, δεινῶς περιυβρίσαντα τότε τὴν ἐθνικὴν τιμὴν ἡμῶν καὶ ἀναβιβάσαντα τὸν κ. Τρικούπην εἰς τὴν ἀρχήν. (Εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶχεν ἀνάγκην ὁ νεκρὸς τοῦ Παπαμιχαλοπούλου ὑπερασπίσεως ἐντεῦθεν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν διαχείρισιν αὐτοῦ, καὶ ἀπορῶ, πῶς ὁ υἱὸς αὐτοῦ κατεδέχθη νὰ καταλάβῃ τὸ βῆμα διὰ τοιαύτην μικρὰν ὡς πρὸς τὸν νεκρὸν ὑπόθεσιν. Κατηγορήθησαν ἄλλοτε ζῶντες ὁ Παπαμιχαλόπουλος, ὁ Σωτηρόπουλος, ὁ Κουμουνδοῦρος, ἀλλ’ οἱ κατήγοροι δὲν ἐτόλμησαν νὰ ἐκφράσωσιν ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τὴν γνώμην αὐτῶν ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τῶν Ὑπουργῶν ἐκείνων ἀπηύθυναν. Ἡ ἐτυμηγορία τοῦ λαοῦ ἀπεφάνθη περὶ τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, καὶ ἦτο ἀνάξιον εἰς τὸν υἱὸν τοῦ Παπαμιχαλοπούλου ν’ ἀνέλθῃ τὸ βῆμα καὶ νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν πατέρα αὐτοῦ· δὲν ἔπρεπεν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἦτο δυνατὸν τὰ λεχθέντα ἐντεῦθεν ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ λάβωσιν ὀστᾶ καὶ σάρκα εἰς τὸν νοῦν, εἰς τὴν καρδίαν, εἰς τὸ πνεῦμα τῶν Ἑλλήνων. Δύνανται ἐντεῦθεν νὰ μᾶς καταγορῶσιν, ὅτι ἡ διαχείρισις ἡ δεῖνα, ἡ συμπεριφορά μας ἡ δεῖνα εἶναι τοιαύτη ἢ τηλικαύτη· εἰς ταῦτα θέλει ἀπαντᾷ αἰωνίως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς περιφρονήσεως, διότι μᾶς ἐγνώρισε καὶ ἡ πολιτεία μας εἶναι γνωστή, καὶ θὰ ἦναι γνωστὴ πάντοτε ὡς τιμία. Δὲν ἠξεύρω ἐπίσης, ἐὰν εἶχε δίκαιον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπέλθῃ κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως ἐπῆλθε, καὶ νὰ μεταχειρισθῇ γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθη. Αἱ κατηγορίαι, αἱ ἀπευθυνθεῖσαι πρὸς αὐτὸν, δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς, ἐγὼ δὲ δὲν ἔρχομαι νὰ βεβαιώσω ὅ,τι εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι τὸ εἶπεν ἄλλος, καὶ εἶναι ἔναυλος ἡ ὁμιλία ἐκείνη εἰς τὰς ἀκοὰς καὶ τὴν μνήμην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ εἶπεν ἐκ τῆς θέσεως ταύτης κατὰ τὴν ἔκτακτον ἐκείνην Σύνοδον. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, εἶναι ἡ λέξις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔῤῥιψεν εἰς τὸ πρόσωπον ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Δηλιγιάννη, εἰπὼν, ὅτι εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐντεῦθεν λέγονται, ἀπήντησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς περιφρονήσεως, καὶ ὅτι ἡ περιφρόνησις ἐκείνη μᾶς ἐκαυτηρίασεν. Περιφρονοῦσιν οἱ δυνάμενοι νὰ περιφρονήσωσι, περιφρονοῦσιν ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων τὸ παρελθὸν εἶναι ἄμωμον, ἄνευ οὐδενὸς στίγματος, καὶ ἡ περιφρόνησις ἀληθῶς ἐκείνων εἶναι θάνατος· ἀλλ’ ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ τοῦ νὰ ὑπερασπισθῇ τις ἑαυτὸν, καταφεύγει εἰς τὸ ἐπιχείρημα τῆς περιφρονήσεως, ἀλλὰ αὕτη δὲν φθάνει μέχρις ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους θέλει ν’ ἀπευθυνθῇ, μένει εἰς τὸν περιφρονοῦντα. Δὲν ἠμπορῶ νὰ συλλογισθῶ ἐπὶ στιγμήν, ὅτι δύναται νὰ μὲ περιφρονήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὅτι δύναται νὰ μὲ φθάσῃ ἡ περιφρόνησίς του· εἶναι τόσῳ καθαρὸν τὸ παρελθόν μου, καὶ τόσῳ ὑψωμένον φέρω τὸ μέτωπον, καὶ τόσῳ τιμίως ἵσταμαι ἐν τῇ συνειδήσει τῶν συμπολιτῶν μου, ὥστε αἱ τοιαῦται περιφρονήσεις εἶναι ὡς νὰ μὴ ἀπηυθύνθησαν· δὲν ἠξεύρω δὲ ἐγὼ, ἐὰν περιφρονήσω εἰς κατηγορίαν κατ’ ἐμοῦ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἐὰν ἡ περιφρόνησις φθάσῃ μέχρις αὐτοῦ καὶ τὸν καυτηριάσῃ· ἐν τῇ συνειδήσει μου πιστεύω, ὅτι θὰ τὸν καυτηριάσῃ, καὶ καιρίως.

§31ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ ἴδωμεν ἄλλην σκηνογραφίαν....

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ ποίου θέματος παρακαλῶ θὰ ὁμιλήσητε;

§33ΛΕΒΙΔΗΣ. Περὶ τῆς ἐπερωτήσεως Τάκη!

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ὅλα τὰ ἔγγραφα δὲν ὑπεβλήθησαν, δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ὥρα.

§35ΛΕΒΙΔΗΣ. Τοῦτο ἀφορᾷ εἰς ἐμέ.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφορᾷ, νομίζω, καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§37ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλὰ δέν μοι χρειάζονται τὰ ἔγγραφα.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι χρήσιμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ παριστᾶται, ὅτι τῶν ἐγγράφων τούτων, ὧν ἡ ἔλλειψις εἶναι ὠφέλιμος εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ἡ προσαγωγὴ εἶναι ἀναγκαία εἰς τὸ ἕτερον τῶν μερῶν· τί ἄρα ζητοῦμεν; νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως μετὰ τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων, τουτέστι μετὰ τὸ Σάββατον, ἢ τὴν Δευτέραν· δὲν προτείνομεν νὰ μὴ γενῇ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ νὰ γενῇ ὑπὸ ὅρους εὐθύτητος, εὐσυνειδησίας καὶ ἰσότητος· τοῦτο ζητοῦμεν, καὶ νομίζω, ὅτι ἤρκει ἡ δήλωσις ἡμῶν αὕτη, ἵνα ἀποδεχθῆτε τὴν αἴτησιν, θαυμάζω δὲ, ὅτι δὲν τὴν ἀποδέχεσθε.

§39ΛΕΒΙΔΗΣ. Θαυμάζω βλέπων ὑμᾶς, προσπαθοῦντα νὰ μὲ πείσητε, ὅτι ὀφείλω νὰ δεχθῶ ἀναβολὴν περὶ τοιούτου ἐγκλήματος, θαυμάζω δὲ, διότι ἀπὸ τῆς ἑνδεκάτης Νοεμβρίου ἐ. ἔ. ᾐτησάμην πάντα σχεδὸν τὰ ἔγγραφα, τὰ χρήσιμα ἐν τῇ συζητήσει τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἔδει δὲ καθ’ ἡμέραν νὰ ἐγείρωμαι ἐκ τῆς θέσεώς μου ἐκεῖ ἐπάνω, ἵνα δυνηθῶμεν ἐπὶ τέλους νὰ λάβωμεν εἰς χεῖρας ἡμῶν σχεδὸν ἁπάσας τὰς χρησίμους δικογραφίας. Καὶ εἶναι πρωτοφανὲς, προκειμένου περὶ ἐπερωτήσεως Βουλευτοῦ, ἐλέγχοντος Ὑπουργὸν οἱονδήποτε, ὁ μὲν Βουλευτὴς νὰ λέγῃ: «εἰς ἐμὲ, τὸν ἐπερωτῶντα καὶ ἐλέγχοντα, ἀρκοῦντά εἰσι τὰ κομισθέντα ἔγγραφα», ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς, μὴ τολμῶν, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, νὰ θέτῃ πρὸ αὐτοῦ τὸν ὄγκον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ νὰ ζητῇ ἀναβολὴν ἐπὶ ὑποθέσεως, ἥτις οὐδὲ στιγμὴν ὤφειλε νὰ μένῃ ἐκκρεμὴς, προκειμένου περὶ τοσοῦτον φοβερᾶς κατηγορίας ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δέχομαι τὴν ἀναβολὴν, ἣν αἰτεῖσθε, καὶ θέλω χαρακτηρίσει ταύτην, ἐὰν ζητηθῇ νὰ ἐπιβληθῇ διὰ πλειονοψηφίας, ὡς φυγοδικίαν.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ζητεῖται ὅμως ἡ ἀναβολή.

§41ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι περιττή!

§42ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδῶ δὲν εἶναι ζήτημα ἀναβολῆς, δὲν εἶναι ζήτημα ἡμερησίας διατάξεως· ἕκαστος Βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως νὰ φέρῃ τὸν λόγον ἐπὶ οἱουδήποτε ἀντικειμένου. Θέλει νὰ νομίζῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, δὲν θίγουσι τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως; δύναται νὰ παρέλθῃ ἀξιόλογα ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἡμερησία διάταξις· ἀλλ’ ὁ Βουλευτὴς εἶναι ἐντελῶς ἐλεύθερος νὰ φέρῃ τὸν λόγον, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸν ἐμποδίσῃ.

§43ΛΕΒΙΔΗΣ. Λοιπὸν λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ἡ σκηνογραφία....

§44ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεσύρθη ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς;

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀπεσύρθη, ἀλλ’ ἐγένετο δήλωσις, ὅτι, καὶ ἂν ἀναβληθῇ τὸ θέμα, οὐχ ἧττον ὁ κ. Βουλευτὴς θέλει ὁμιλήσει. Τὸ Ὑπουργεῖον θέλει κατέλθει εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος, ὅταν κρίνῃ ἡ Βουλὴ ἐπιστᾶσαν τὴν ὥραν πρὸς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸν κ. Βουλευτὴν βεβαίως δὲν θὰ ἐμποδίσωμεν ἡμεῖς νὰ ὁμιλήσῃ. Νομίζει ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ σιγήσῃ ἐνώπιον τῶν παρ’ αὐτοῦ λεχθησομένων. Τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἀξίας τῶν λόγων αὐτοῦ· ἡμεῖς, ἐκ προοιμίων γινώσκοντες τὴν ἀξίαν αὐτῶν, δὲν προτιθέμεθα ν’ ἀπαντήσωμεν ἤδη· ἔχομεν σκοπὸν νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τοῦ θέματος, ὅταν ὁ φάκελλος τῆς ὑποθέσεως κατατεθῇ πλήρης.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· δύνανται νὰ ἀπαντήσωσι καὶ μετὰ τὸν Προϋπολογισμὸν, ἢ καὶ κατὰ τὴν ἑπομένην Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι ἀκέραιον, καὶ δύναται νὰ τὸ ἐνασκήσῃ.

§47ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐθεώρησα τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τοσοῦτον ἀναξίαν αὐτοῦ, ὥστε πιστεύω, ὅτι δέν μοι εἶναι ἐπιτετραμμένον διὰ πλειοτέρων νὰ ἀποδείξω, ὅτι καὶ δικαίωμα ἔχω νὰ ἐξακολουθήσω τὴν ἐκκρεμῆ ἐπερώτησίν μου, καὶ ἀδιαφορῶ, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλῃ ἀπαντήσει σήμερον, ἢ αὔριον. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ συμπληρώσω τὴν ἰδέαν, ἀφ’ ἧς ἠρξάμην ἀγορεύων. Παρέστημεν, λέγω, ἀκροαταὶ καὶ θεαταὶ, οὕτως εἰπεῖν, ἐρήμην σκηνογραφίας, ἥτις βεβαίως θέλει ἀναγραφῆ διὰ μελανῶν χρωμάτων ἐν τῇ Ἑλληνικῇ ἱστορίᾳ. Εἴδομεν τὸν ἡγέτην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ῥητῶς καταγγέλλοντα τὸν ἡγέτην τῆς πλειονοψηφίας, ὡς προβάντα εἰς πράξεις, αἵτινες ὤφειλον νὰ ἐπισύρωσιν ἐναντίον αὐτοῦ τὸ ἄρθρον 123 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τὸ περὶ προδοσίας τῆς Πατρίδος πραγματευόμενον. Εἴδομεν τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὡς ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κρύφα καὶ ἐν νυκτὶ συνεννοούμενον μετὰ τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας, πρὸς βλάβην τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἤδη εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ἡ σκηνογραφία, ἵνα ἴδωμεν ποῖα ἄρθρα τοῦ Ποινικοῦ Νόμου δὲν θέλει ἐπισύρει ἐναντίον αὐτοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εὐθὺς, ὡς δεχθῇ νὰ παραιτηθῇ τοῦ ὄγκου τῆς πλειονοψηφίας. Ἔδει ἀληθῶς ἡ σκανδαλώδης ὑπόθεσις τοῦ Σπάρταλη νὰ διακοπῇ, καὶ διεκόπη δι’ ἑνὸς πυραύλου, ὃν ἔῤῥιψεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλ’ ὅστις βεβαίως ἐστράφη ἐναντίον αὐτοῦ, ὡς κατ’ ἀδεξίου πυροτέχνου· ἴσως θὰ ἦναι ἀνάγκη, αἱ ἐντυπώσεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως Τάκη νὰ γίνῃ ἀπόπειρα νὰ διακοπῶσι δι’ ἄλλου πυραύλου, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θέλομεν ἰδεῖ αὔριον τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ῥίπτοντα νέον τοιοῦτον, ὅστις ἐπίσης πέπεισμαι, ὅτι θέλει στραφῆ ἐναντίον πάλιν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου. Ἀλλ’ ὅταν, Κύριοι, ἀκούσητε λεπτομερῶς ἀναλυομένην τὴν ἐν λόγῳ ὑπόθεσιν, τότε θέλετε πεισθῆ καὶ ὑμεῖς, οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ οἱ τῆς Συμπολιτεύσεως πάντες, ὅτι οὐδένα ἄλλον σκοπὸν εἶχεν ἡ ἐπερώτησις ἡμῶν αὕτη, εἰμὴ νὰ ἀφήσωμεν ν’ ἀναλυθῶσιν ἓν πρὸς ἓν τὰ γεγονότα, νὰ καταδείξωμεν τὴν ἀλληλουχίαν αὐτῶν, καὶ διὰ τούτων νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἔδει ἀναμφιβόλως νὰ ἐξετασθῇ ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ποῖον, Κύριοι, ἦτο τὸ πρωτεῦον καὶ κύριον ζήτημα, ὅπερ ἔδωκε χώραν εἰς πάσας αὐτὰς τὰς μακρὰς συζητήσεις ἔν τε τῇ Βουλῇ καὶ τῇ κοινωνίᾳ; Τὸ ζήτημα ἦτο ἡ ἐρώτησις: διατὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καταγγελθεὶς δημοσίᾳ παρὰ τοῦ Συντάκτου τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν» ἤδη πρὸ διετίας, ὡς συμμετέχων τῆς ὑποστηρίξεως καὶ τῆς ὑποθάλψεως ληστῶν καὶ ληστοσυμμορίας ὅλης, πρῶτον μὲν δι’ ἐγκλήσεως αὐτοῦ, ἐπιδοθείσης πρὸς τὸν ἐν Ἀθήναις παρὰ Πλημμελειοδίκαις Εἰσαγγελέα, ᾐτήσατο τὴν καταδίωξιν τοῦ συκοφαντήσαντος αὐτὸν δῆθεν, ἢ ἐξυβρίσαντος δημοσιογράφου, κατόπιν δὲ ἐζήτησε τὴν ἀνάκλησιν τῆς τοιαύτης αὐτοῦ καταγγελίας; Αὕτη, Κύριοι, εἶναι ἡ βάσις τῆς συζητήσεως ἡμῶν, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ πρωτεῦον καὶ κύριον ζήτημα. Ἔχομεν ἐφημερίδα, ἥτις ἤδη πρὸ δύο ἐτῶν ἔγραψε περὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι εἶναι ὑπαίτιος προστασίας ὡρισμένης λῃστρικῆς συμμορίας, αὐτὸς αὐτοπροσώπως καὶ διὰ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ. Ταῦτα ἐγράφοντο τότε ἐπανειλημμένως. Ἔχομεν δὲ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, μετὰ ἕνα μῆνα ἀπὸ τῶν γραφέντων ἐκβιαζόμενον καὶ διδόντα τέλος πάντων καταγγελίαν πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν, δι’ ἧς ἐζήτει τὴν ἐν τάχει καταδίωξιν τοῦ ὑπευθύνου ἐκείνου Συντάκτου. Ὅταν ἐπὶ δύο ὅλα ἔτη ἡ καταγγελία αὕτη δὲν εὗρεν οὐδὲ μίαν στιγμήν, καθ’ ἣν νὰ δυνηθῇ νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου τοῦ Δικαστηρίου, ἐδικαιούμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ πᾶς πολίτης τῆς χώρας ταύτης νὰ ἐρωτήσωμεν: Τί λοιπὸν συνέβη; Καὶ ποῖα εἰσὶ τὰ ἐλατήρια, τὰ ὠθήσαντα τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἀποκρύπτῃ τὴν δικογραφίαν αὐτὴν ἀπὸ τοῦ φωτὸς τῆς δημοσιότητος καὶ τοῦ φωτὸς τῆς δικαιοσύνης; Λοιπὸν τῇ 30 Ὀκτωβρίου 1886 ἔτους ὁ «Χρόνος Ἀθηνῶν» ἐδημοσίευσε τὸ ἑξῆς περιεργότατον καὶ σκανδαλωδέστατον ἄγγελμα (ἀναγινώσκει): «Δεκαπέντε περίπου φοβεροὶ φυγόδικοι, ἐν οἷς τινες καὶ φοβερὰς λῃστείας διέπραξαν, ὁποῖοι οἱ Γαντζούδης, Μανταλέρος, Τάκης (ἀδελφὸς τοῦ ἀρχιλῃστοῦ Τάκη) καὶ λοιποί, προσελθόντες, ἀφέθησαν ἐν Μεσολογγίῳ ἐλεύθεροι νὰ περιέρχωνται ἐν ταῖς ἀγυιαῖς κατ’ ἀπαίτησιν τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δικηγόρου Χαριλάου Βουλπιώτου, ἀφιλοκερδῶς ἀναδεχομένου τοιούτου εἴδους πρὸ πάντων ὑποθέσεις. Καὶ ἐτέθησαν μὲν κατόπιν τινὲς εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακὰς, ἀλλὰ μένουσι καί τινες εἰσέτι ἐλεύθεροι· ἀλλ’ ὁ Τάκης, ἀδελφὸς τοῦ ἀρχιλιστοῦ, καὶ ἐκοιμᾶτο ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐν Μεσολογγίῳ. Καὶ σημειωτέον, ὅτι, ὅτε πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐπρόκειτο περὶ τῆς καταδιώξεως τοῦ ἀρχιλιστοῦ Τάκη, ὁ ἀξιότιμος διοικητὴς τοῦ μεταβατικοῦ Ἄρτης λοχαγὸς κ. Μπαϊρακτάρης ἠναγκάσθη νὰ εἴπῃ ἐν Ἄρτῃ, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Τρικούπης νὰ διδάσκῃ ἄλλους περὶ τῆς καταδιώξεως τοῦ ἀρχιλιστοῦ τούτου, ἀλλὰ νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὸν Ὑπουργόν του, τὸν κύριον Βουλπιώτην, ἵνα οὗτος τὸν παραδώσῃ. Ταῦτα ὁ εἰσαγγελεὺς κ. Δημητριάδης, ἐλθὼν πρὸ μηνὸς εἰς Μεσολόγγιον, ἀνεκοίνωσεν ἐνώπιον πολλῶν. Σημειωτέον ἐπίσης, ὅτι πρὸ δύο ἐτῶν ὁ ἐπὶ ὑποθάλψει τοῦ ἀρχιλιστοῦ Τάκη κατηγορούμενος ἀρχιποιμὴν Γλάγκος καὶ ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀρχιλιστοῦ εἶχον τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ κ. Βουλπιώτου, εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ὁποίου ἔμενε καὶ ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀρχιλιστοῦ.» Τῆς δὲ 20 Νοεμβρίου 1886 ἔτους, δηλ. κατ’ ἐξακολούθησιν πρὸ δύο ἐτῶν, ὁ αὐτὸς «Χρόνος» ἔγραφεν (ἀναγινώσκει): «Πασίγνωστον εἶναι κατὰ τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, ὡς διὰ πληθύος ἀλληλογραφιῶν καὶ προφορικῶν ἀνακοινώσεων κατοίκων τοῦ νομοῦ ἐκείνου βεβαιοῦται, ὅτι συστηματικὴν προστασίαν καὶ ὑπεράσπισιν, χάριν ἰδίως χρηματικῶν ὠφελημάτων, ἀπολαμβάνουσιν, οὐ μόνον ἄλλοι ἐγκληματίαι, ἀλλὰ καὶ λῃσταί, παρ’ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Δημητρίου Βουλπιώτου.» Εἶχε παρέλθει εἷς μὴν ἀπὸ τῶν γραφέντων, ἐν ᾧ δὲν ὤφειλε νὰ παρέλθῃ οὐδὲ μία ὥρα, καὶ ὁ κύριος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἀπηύθυνε πρὸς τὸν παρὰ τοῖς ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδίκαις Εἰσαγγελέα τὸ ἑξῆς ἔγγραφον, ὅπερ εἶναι ἀναγκαῖον πάλιν νὰ ὑπομνήσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης (ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν. «Ἐκ τοῦ φύλλου τοῦ «Αἰῶνος», τοῦ ἐκδοθέντος τὴν ἑσπέραν τῆς χθὲς, καὶ περιέχοντος τηλεγράφημά τι ἐκ Μεσολογγίου, ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ζητήσω καὶ ἀναγνώσω τὸ ἐκδοθὲν τὴν πρωΐαν τῆς αὐτῆς ἡμέρας φύλλον τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν», ὅπερ ἐγκλείω ὧδε, καὶ εἰς ὃ περιέχεται κύριον ἄρθρον, ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ λῃστεία», δι’ οὗ συκοφαντοῦμαι καὶ ὑβρίζομαι καὶ ὡς ἰδιώτης καὶ ὡς Ὑπουργός. «Καταγγέλλω ὑμῖν, κύριε Εἰσαγγελεῦ, τὸν συντάκτην τοῦ ἄρθρου τούτου, τὸν ἐκδότην τῆς ἐφημερίδος καὶ πάντα ἄλλον, ἐνεχόμενον εἰς τὰς ἐν αὐτῷ περιεχομένας ἀξιοποίνους καὶ μοχθηρὰς διαδόσεις, καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς, ἵνα ἐνεργήσητε ἐν τάχει ὅ,τι ἀνάγεται εἰς τὸ ὑμέτερον καθῆκον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Νοεμβρίου 1886.

Δ. ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ.»

Αὕτη εἶναι, Κύριοι, ἡ καταγγελία, περὶ ἧς ὁ λόγος. Ἕκαστος ἄνθρωπος, ἀναγινώσκων τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, ἐν οἷς ἐγκληματικαὶ πράξεις ἀπεδίδοντο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, περιέμενεν, ὅτι ἡ καταγγελία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατὰ τοῦ Συντάκτου τοῦ «Χρόνου» οὐ μόνον ἤθελεν ἐγχειρισθῆ τάχιστα, ἀλλ’ ὅτι καὶ τάχιστα ἤθελεν ἰδεῖ τὸ φῶς τοῦ δικαστικοῦ ἀκροατηρίου, ἀφοῦ μάλιστα αὐτὸς οὗτος ὁ Ὑπουργὸς ἔγραφεν ἐκεῖνο τὸ «ἐν τάχει.» Ἀλλ’ ἠκούσαμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης πρὸ ἡμερῶν τινων ἐνταῦθα λέγοντα, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις ἠμπόδισε τὴν ἐνέργειαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Ἔλεγε λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῇ 11 Νοεμβρίου ἐ. ἔ., ὅτι, ἂν εἶχέ τινα ἐπιθυμίαν ἐνδόμυχον, ἡ ἐπιθυμία αὕτη ἦτο, νὰ μὴ περατωθῇ ἡ ὑπόθεσις, ἐνόσῳ οὗτος ἦτο Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν εἶχον ἐπιθυμίαν τινὰ ἐνδόμυχον, ἡ ἐπιθυμία μου ἦτο, νὰ μὴ περατωθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ἐν ὅσῳ εἶμαι Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Πρόκειται περὶ ἐγκλήματος, τὸ ὁποῖον τιμωρεῖται ἐξ ἐπαγγέλματος, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται πενταετία πρὸς παραγραφήν. Ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἀτομική μου ἐπιθυμία ἦτο, νὰ μείνωσιν ἀνοικταὶ δι’ αὐτὸ αἱ θύραι τῆς ἀνακρίσεως μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν θὰ ἦτο δυνατὸν οἱ ἀντίπαλοί μου νὰ προΐστανται τῶν κοινῶν. Ἴσως, ἐὰν ἄλλος ἦτο εἰς τὴν θέσιν μου, θὰ μετήρχετο ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον σύστημα, ἴσως ἐὰν ἄλλος ἦτο εἰς τὴν θέσιν μου, θὰ ἐφρότιζεν, ἐν ὅσῳ ἦτο ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, νὰ κλείσῃ τὴν ἀνάκρισιν αὐτὴν ἐντὸς 8 ἡμερῶν. Ἐγὼ δὲν ἐμερίμνησα περὶ τούτου, οὐδὲ ἐνδομύχως τὸ ἐπεθύμησα». Παρατηρεῖτε, ὅτι αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ῥητῶς ὡμολόγησεν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι αὐτὸς οὗτος εἶναι ὁ αἴτιος τῆς ἀναστολῆς τῆς κατὰ τοῦ Συντάκτου τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν» κατηγορίας. Καὶ διατὶ, ἕκαστος ἐρωτᾷ νῦν, ἠμποδίσατε τὴν περαίωσιν τῆς ποινικῆς ταύτης ὑποθέσεως; Ἂν τὰ γραφέντα δὲν προσέβαλλον ὑμᾶς, οὐδένα λόγον ἠθέλετε ἔχει νὰ καταγγείλητε καὶ νὰ αἰτήσητε τὴν ἐν τάχει ἐνέργειαν τῆς καταγγελίας, τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ καταμηνυθέντος ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου. Ἀνεστείλατε τὴν κατηγορίαν, διότι εἴχετε ἀκράδαντον πεποίθησιν ἐκ τῶν ἔκτοτε δημοσιευθέντων ἐγγράφων, ὅτι ἀδύνατον εἶναι νὰ σταθῇ κατηγορία κατὰ τοῦ ἐν λόγῳ Συντάκτου ἐπὶ ἐξυβρίσει ἢ συκοφαντίᾳ, κατόπιν τῶν ἐγγράφων, ἅτινα περιῆλθον εἰς γνῶσιν τοῦ κοινοῦ διὰ τῆς δημοσιογραφίας. Καὶ ἀληθῶς, ὁποία ἀμφιβολία ἔμεινε περὶ τῶν ῥηθέντων, ἀφοῦ ἔχομεν μάρτυρας αὐτηκόους, ῥητῶς ὁμολογήσαντας ἐν τινι Λέσχῃ, ὅτι ἤκουσαν τοῦ εἰσαγγελέως Δημητριάδου λέγοντος, ὅτι ὁ διοικητὴς τοῦ μεταβατικοῦ Ἄρτης κ. Μπαϊρακτάρης ἐβεβαίου, ὅτι ἡ λῃστεία ἤγειρε τὴν κεφαλὴν αὑτῆς θρασεῖαν ἔν τε τῇ Ἑλλάδι καὶ ἐν τῇ ὁμόρῳ Ἐπικρατείᾳ, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὤφειλε νὰ ἀποταθῇ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν αὑτοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις δὲν ἄφινε τὰς ἀρχὰς ἐλευθέρας, ἵνα καταδιώξωσι τὰς λῃστρικὰς συμμορίας; Ποία, λέγω, ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι ὁ Συντάκτης τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν» εἶναι ἀδύνατον νὰ καταδικασθῇ ἐπὶ ἐξυβρίσει ἢ συκοφαντίᾳ, ὅταν Δήμαρχος, φίλος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἐβεβαίου ἐνυπογράφως καὶ δημοσίᾳ, ὅτι ἀληθῶς ἤκουσε τοῦ εἰσαγγελέως Δημητριάδου, ἀνακοινοῦντος αὐτῷ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ Μπαϊρακτάρη περὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης; Ποία ἀμφιβολία μένει, ὅτι ὁ Συντάκτης τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν» δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταδικασθῇ ὡς συκοφάντης ἢ ὑβριστὴς, ὅταν ἄνδρες ἀξιοτιμότατοι, ὁ πρώην βουλευτὴς καὶ δικηγόρος Βάλβης, ὁ φοιτητὴς Βορύλλας, ὁ πρώην βουλευτὴς καὶ δικηγόρος Δεσποταῖος, ὁ φίλος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δήμαρχος Ὠλενείας κ. Τσιμπουράκης, ἐβεβαίουν, ὅτι τὰ ῥηθέντα παρὰ τοῦ εἰσαγγελέως Δημητριάδου, ὡς βεβαιωθέντα ἐνώπιον αὐτοῦ παρὰ τοῦ Διοικητοῦ τοῦ μεταβατικοῦ Ἄρτης, ἀδύνατον εἶναι νὰ διαψευσθῶσιν; Ἰδοὺ αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐπιστολαί, αἵτινες ἐδημοσιεύθησαν ἐπανειλημμένως καὶ διὰ τοῦ τύπου (ἀναγινώσκει): «Κύριε Διευθυντὰ τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν». Αὐτήκοος δὲν ἐγενόμην τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Δημητριάδου, εἰσαγγελέως Ἄρτης, ῥηθέντων ἔν τινι Λέσχῃ καὶ ἐφαπτομένων τῆς ὑπολήψεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὡς ὑποστηρίζοντος καὶ ὑποθάλποντος τὸν λήσταρχον Τάκην, ἀλλὰ ταῦτα, ὡς ἐμποιήσαντα δικαίως πολλὴν τὴν αἴσθησιν, εὐθὺς τότε ἀφηγήθησαν μεταξὺ ἄλλων καὶ εἰς ἐμὲ οἱ ἐκ τῶν αὐτηκόων κ.κ. Δημ. Δεσποταῖος, δικηγόρος, Κωνστ. Τσιμπουράκης, δήμαρχος Ὠλενείας, καὶ Κωνστ. Βορύλλας, φοιτητής, οἵτινες καὶ ἤδη ἐπιβεβαιοῦσι τὰ λεχθέντα. Ταῦτα ἐπὶ τῆς προκλήσεώς σας αὐτόθι, τῆς εἰς τὸ φύλλον ὑπ’ ἀριθ. 621 διατριβῆς τοῦ κ. Δημητριάδου. Μεσολόγγιον τῇ 16 Νοεμβρίου 1886. «Διατελῶ μεθ’ ὑπολήψεως. Α. ΒΑΛΒΗΣ.» «Ἐν Μεσολογγίῳ τὴν 16 Νοεμβρίου 1886. «Κύριε Συντάκτα τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν.» «Ἐν τῷ φύλλῳ τῆς ἀξιοτίμου ἐφημερίδος ὑμῶν «Χρόνος Ἀθηνῶν» κατεχωρίσθη τηλεγράφημα τοῦ εἰσαγγελέως Ἄρτης κ. Δημητριάδου, δι’ οὗ δηλοῖ, ὅτι οὐδὲν εἶπεν ἐνταῦθα, ὡς ἀνέφερεν ἐπιστολὴ περὶ τοῦ κ. Μπαϊρακτάρη, ὡς εἰπόντος ἐν Ἄρτῃ, ὅτι «τί θέλει καὶ πιέζει τὸν κόσμον ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ ἀρχιλῃστοῦ Τάκη; ἂς τὸν ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης κ. Βουλπιώτην.» Καίτοι γινώσκοντες τὴν δυσχερῆ θέσιν τοῦ εἰσαγγελέως Ἄρτης κ. Δημητριάδου, ἐν τούτοις, προκαλούμενοι ὑπὸ τῆς Συντάξεως τῆς ἐφημερίδος ὑμῶν, ὀφείλομεν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ταῦτα ὁ κ. Δημητριάδης ἀνεπιφυλάκτως καὶ εἰς ἐπήκοον ἡμῶν καὶ ἄλλων ἀξιοτίμων προσώπων ἐξέθηκεν αὐτολεξεί. «Δέξασθε κλπ. Κ. ΒΟΡΥΛΛΑΣ (φοιτητής), ΔΗΜ. ΔΕΣΠΟΤΑΙΟΣ (δικηγόρος), Κ. ΤΣΙΜΠΟΥΡΑΚΗΣ (δήμαρχος Ὠλενείων.)»

§48ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἡμερομηνίαν ἔχει αὐτό;

§49ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐν Μεσολογγίῳ τῇ 16 Νοεμβρίου 1886. Ἄν ὁ Συντάκτης τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν» ἐκάλει τούτους ὡς μάρτυρας ὑπερασπίσεως ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἢ ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου, ἀδιάφορον, ἂν ἐκάλει μάρτυρας τὸν Βάλβην, τὸν Δημητριάδην, ἂν νὰ φέρῃ εἰς ἀντιπαράστασιν πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους τούτους κυρίους, αὐτὸν τὸν Μπαϊρακτάρην ἂν ἐκάλει μάρτυρα ὑπερασπίσεως ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, εἴπατέ μοι, ἤθελεν εὑρεθῆ δικαστὴς, ὅσον καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἤθελε κύψει τὸν αὐχένα ἀπέναντι τῆς ἰσχύος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις νὰ κατεδίκαζεν αὐτόν; Ἰδοὺ ὁ πρόδηλος λόγος, δι’ ὃν ὁ Συντάκτης τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν» δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον, οὔτε συνέφερε νὰ καθεσθῇ εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου, ἵνα ὑποστῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ οὐχὶ ὁ Συντάκτης, τὸν ἔλεγχον τῆς Δικαιοσύνης. Τοῦτο εἶναι λοιπὸν, Κύριοι, τὸ πρωτεῦον καὶ κύριον ζήτημα ἐν ὅλῃ ταύτῃ τῇ σκηνογραφίᾳ· τὸ κύριον ζήτημα εἶναι: διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ ἕνα μὲν μῆνα ἐσιώπα, δῆθεν συκοφαντούμενος καὶ ὑβριζόμενος διὰ τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν», διατὶ μετὰ ἕνα μῆνα ἐγχειρίζει τέλος πάντων καταγγελίαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἐν ᾗ λέγει, ἐν τάχει νὰ ἐνεργηθῇ ἡ εἰσαγωγὴ εἰς δίκην; καὶ διατὶ ἐπὶ δύο κατόπιν ἔτη προσπαθεῖ, ὡς αὐτὸς οὗτος ὡμολόγησε διὰ τῆς ἀγορεύσεως αὑτοῦ ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐνέργειαν τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ Συντάκτου τοῦ «Χρόνου τῶν Ἀθηνῶν»; Ἐλέγχουσα ἡ Βουλή, ἐδικαιοῦτο, ἢ δὲν ἐδικαιοῦτο, ἀπέναντι τοῦ σκανδαλώδους αὐτοῦ ζητήματος, προκειμένου περὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τοῦ Ὑπουργοῦ τουτέστι τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους, κατηγορουμένου ἐπὶ συνενοχῇ καὶ συμπράξει, χάριν ἰδίως χρηματικῶν ὠφελημάτων, μετὰ ληστῶν, ὡς ἔλεγον, (καὶ ἐγὼ βεβαίως δὲν θέλω ἀποδεχθῇ τὴν κατηγορίαν, πρὶν ἢ ἡ ἁρμοδία ἐξουσία βεβαιώσῃ αὐτήν,) ἐρωτῶ λοιπόν: εἶχε δίκαιον, εἶχε δικαίωμα, — καὶ τί λέγω δικαίωμα; — εἶχε καθῆκον ἡ Βουλὴ δι’ ἐπερωτήσεως νὰ αἰτήσηται λόγον παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης; διατὶ ἐπὶ δύο ἔτη σὺ, ὁ φρονῶν, ὅτι ἔνοχος, ὡς ἐξυβρίσας ὑμᾶς καὶ συκοφαντήσας ὑμᾶς, εἶναι ὁ Συντάκτης ἐκεῖνος, διατὶ ἐπὶ δύο ἔτη ἀνέστειλας τὴν ἐνέργειαν τῆς Δικαιοσύνης; Καὶ τοῦτο ἔπραξεν ἡ Ἀντιπολίτευσις δι’ ἐμοῦ, εἰσηγουμένου τὴν ἐν λόγῳ ἐπερώτησιν, ἣν δι’ ἀναβολῶν, διὰ προσκομιδῆς δικογραφιῶν, ὁτὲ μὲν βραδέως, ὁτὲ δὲ ἐλλιπῶν, καὶ σήμερον διὰ προτάσεως ἀναβολῆς καθαρᾶς, ἐζήτησας, κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἀναγκάσῃς τὴν κοινωνίαν νὰ λησμονήσῃ. Ἐγώ, Κύριοι, δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ποιοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, οὔτε ἔχω δικαίωμα, ἐφ’ ὅσον τὰ πράγματα δὲν ἀποδείκνυνται διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ, νὰ ἐπιῤῥίψω αὐτῷ κατηγορηματικῶς τηλικαύτην μομφήν. Ἔχω ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ διαπορῶ καὶ νὰ ἐλέγχω τὸν Ὑπουργόν, καὶ νὰ ζητῶ παρ’ αὐτοῦ ἐπανειλημμένως νὰ ἀπαντήσῃ, διατὶ δὲν εἰσήγαγεν ἐπὶ δύο ἤδη ἔτη ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης τὸν ἐξυβρίσαντα καὶ συκοφαντήσαντα αὐτόν, ὡς ἔλεγε, Συντάκτην τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν. Διότι οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τις τοσοῦτον ἁπλοῦς, ὥστε νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔπραττε τοῦτο, ἵνα ἀφήσῃ, ὡς διετείνετο, ἐλευθέραν τὴν ἐνάσκησιν τῆς δικαιοσύνης εἰς τοὺς διαδόχους αὑτοῦ. Ἀδικεῖ δὲ ἑαυτὸν ὁποιοσδήποτε Ὑπουργός, προβάλλων τοιοῦτον αἰτιολόγημα πρὸς ἀπολογίαν αὑτοῦ. Διότι πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν πεποίθησιν τῆς κοινωνίας εἰς ἑαυτὸν, ὡς φιλότιμον καὶ ἐνάρετον ἄνδρα, καὶ τὴν πεποίθησιν εἰς τὰ δικαστικὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας, εἰς ἣν ἀνήκει, καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸς ἐπηρεασμὸς κατὰ δικαστῶν παρ’ Ὑπουργοῦ, ὅπως σώσωσι τὴν τιμὴν αὑτοῦ, ἢ τὴν φιλοτιμίαν. Εἶναι ἄρα καὶ ἐξύβρισις πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἡ αἰτιολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Καὶ ἂν, Κύριοι, τοῦτο ἦναι τὸ ζήτημα τὸ κύριον, ὅπερ ἄλλοτε διὰ μακρῶν ἀνέπτυξα, καὶ περὶ οὗ σήμερον ὡμίλησα προοιμιαζόμενος, ἰδοὺ ἀνεφάνη ἐξαίφνης ἕτερον, παρεμπίπτον, τὸ ζήτημα τοῦ ληστάρχου Τάκη, περὶ οὗ σήμερον εἰδικῶς θέλω ὁμιλήσει. Ἀμυνόμενος, καὶ δικαίως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, προσεπάθησε νὰ παραστήσῃ κατὰ τὴν πρώτην τῶν ἀγορεύσεων αὑτοῦ τὸν Ἀλέξιον Τάκην ὡς ἅπαξ μόνον καὶ ἐν νεαρωτάτῃ ἡλικίᾳ, καὶ καθ’ Ἕλληνος οὐχὶ, ἀλλὰ καθ’ ὑπηκόου Ὀθωμανοῦ ἐγκληματήσαντα. Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἡ κοινωνία σύμπασα ἐπίστευσεν εἰς τὰς τοιαύτας διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐγὼ αὐτὸς ἠκροώμην συναδέλφου ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν Ἀντιπολίτευσιν) μεμφομένου μου, ὡς εἰσαγαγόντος δῆθεν ἐπερώτησιν, περὶ ἧς δὲν εἶχον ἀσφαλεῖς καὶ βεβαίας πληροφορίας. Καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, εἴδομεν, ὅτι καὶ ὁ ὑπουργικὸς τύπος ἐξεμάνη, καὶ δικαίως, ἐναντίον τοῦ εἰσαγαγόντος τὴν ἐν λόγῳ ἐπερώτησιν. Καὶ ἵνα μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι λέγω λόγους, μὴ μαρτυρουμένους δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, ἀναγινώσκω μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐξ οὗ θέλει πεισθῆ καὶ πάλιν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἠγωνίζετο νὰ ἀποδείξῃ ἐντεῦθεν, ὅτι ὁ Τάκης ἦτο ἀγαθός τις νεανίας, ὅτι περιέπεσεν ἐν νεαρωτάτῃ ἡλικίᾳ εἰς ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, ἕνεκα τῆς φιλοτίμου αὑτοῦ ψυχῆς, καὶ εἰς μίαν μόνον ἐγκληματικὴν πρᾶξιν! Ἔχω εἰς χεῖράς μου τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς 11 Νοεμβρίου 1888 ἔτους. «Ἡ ποινὴ (ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς) αὐτοῦ τοῦ εἰς θάνατον καταδικασθέντος, ὁ ὁποῖος κατεδικάσθη διὰ μίαν καὶ μόνην μεμονωμένην πρᾶξιν, πραχθεῖσαν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, πρὸ δωδεκαετίας, μετεβλήθη κλπ.» Ῥητῶς λοιπόν, ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, ἐβεβαίου ὁ Ὑπουργὸς τὰ ἑξῆς: «Ἡ ποινὴ αὐτοῦ τοῦ εἰς θάνατον καταδικασθέντος, ὁ ὁποῖος κατεδικάσθη διὰ μίαν καὶ μόνην μεμονωμένην πρᾶξιν, πραχθεῖσαν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, πρὸ δωδεκαετίας». Καὶ καθ’ ὅλον τὸν ὑπόλοιπον αὐτοῦ βίον αὐτὸς ἐτύγχανε τοσοῦτον ἐνάρετος, ὥστε δύναται νὰ στήσῃ ἀγῶνα ἀρετῆς πρὸς οἱονδήποτε τῶν ἄλλων πολιτῶν Ἑλλήνων. Ἀπόδειξις, ὅτι παριστᾷ ἀλλοῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος φοβερὸν λήσταρχον, περὶ οὗ θέλετε ἀκούσει πράξεις, οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἐκτελεσθείσας ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ὅταν τοσοῦτον παρίστα ἀθῶον τὸν ἐν λόγῳ λήσταρχον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τοῦ ἐπισημοτάτου τούτου βήματος, δὲν ἀδικῶ τοὺς δημοσιογράφους ἐκείνους, οἵτινες, ἀναλαμβάνοντες τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐμαίνοντο, γράφοντες μάλιστα, ὅτι, ἂν αὐτοὶ ἦσαν Ὑπουργοί, πλήρη χάριν ἤθελον δώσει εἰς τὸν ἐν λόγῳ κατάδικον....

§50ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ὑπουργικὰ ἐδώλια ἐκενώθησαν. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι λίαν σπουδαῖον καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν· νομίζω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι παρόντες πάντες οἱ Βουλευταὶ, διὰ νὰ πληροφορηθῶσι τὰ συμβαίνοντα κατὰ τὴν ὑπόθεσιν. Ἄλλως, νὰ μὴ παραπονηθῆτε, ἂν κάμωμεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἀφοῦ αὐτοὶ νομίζουσιν, ὅτι δὲν εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ἔλθωσιν.

§51ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμπρὸς, κάμετε ἔνστασιν.

§52ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἔχουσι σπουδαιότητα δι’ ἡμᾶς ταῦτα.

§53ΛΕΒΙΔΗΣ. Βεβαίως δι’ ὑμᾶς δὲν εἶναι σπουδαῖα ταῦτα, διότι πολλὰς ὁμοίας χάριτας ἐλάβετε εἰς τὴν Ζάκυνθον, δι’ ὧν ἐξελέχθητε Βουλευτής. Καὶ ἀπόδειξις, ὅτι δίκαιον εἶχεν ὁ τύπος, πληροφορούμενος ἐκ τῶν εἰσηγήσεων τοῦ Ὑπουργοῦ, νὰ πλανηθῇ, εἶναι ὑπουργική τις ἐφημερίς, ἧς ἀκούσατε παρακαλῶ σειράς τινας, ἵνα κρίνητε πόσον ἐξωργίσθη ἐπὶ ταῖς ψευδέσι παραστάσεσι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης (ἀναγινώσκει): «Ἂν δὲν ὑπερησπίσθημεν αὐτὸν εἰς δύο προηγούμενα φύλλα διὰ τὸ ἀηδὲς αὐτὸ ἐπεισόδιον τοῦ Τάκη, ἐπράξαμεν τοῦτο, διότι ἐπλανήθημεν ἐκ τῶν λόγων του, ἀποκρύψαντος ἐπιμελῶς, ἐν ᾧ ὡμίλει ὡς Ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ ἐπισημοτάτου βήματος τοῦ Ἔθνους, πάντα τὰ ἐπιβαρυντικὰ τοῦ Τάκη προηγούμενα. Καὶ ἀκριβῶς, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶμέν ποτε ὄργανον τοῦ κ. Βουλπιώτου, ὅτε ἀνεκαλύψαμεν, ὅτι ὁ ἀνὴρ ἐν τῇ ἐπισημότητι τοῦ ἀξιώματός του εἶχεν ἀποκρύψει τὴν ἀλήθειαν καὶ ἀπὸ τὸν Βασιλέα καὶ ἀπὸ τοὺς Συναδέλφους του καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τὴν δημοσίαν γνώμην, συνεβουλεύσαμεν αὐτὸν νὰ παραιτηθῇ. Δὲν μᾶς ἤκουσε. Τόσον τὸ χειρότερον δι’ αὐτόν. «Ὅτε ἡμεῖς ὑπεδείξαμεν εἰς τὸν κ. Βουλπιώτην τὴν παραίτησιν, ἐκινούμεθα ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι δὲν δύναται πλέον νὰ διατελῇ Ὑπουργὸς ὁ ἀνήρ, ὅστις ὁμιλῶν ἐν τῇ πρώτῃ ἀπολογίᾳ του περὶ τῆς ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ ἀδελφοῦ του παρουσίας τοῦ Τάκη, ἐδικαιολογεῖτο, λέγων, ὅτι ὁ ἀδελφός του εἶναι δικηγόρος, — εὑρίσκομεν δὲ καὶ ἡμεῖς τοῦτο φυσικώτατον, — κατόπιν ὅμως ἐβεβαίου ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων ἐν τῇ δευτέρᾳ, ὅτι προσήχθη ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ἄνευ συνηγόρου καὶ ὁ Πρόεδρος τῷ διώρισε τοιοῦτον ἐξ ἐπαγγέλματος τὸν δικηγόρον Τριανταφύλλην. Παραλείποντες δὲ, ὅτι κατόπιν ὁ Τάκης ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπαρουσιάζετο ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἄνευ συνηγόρου ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁ ἀπροστάτευτος αὐτὸς ὑπέβαλλεν ἀναιρέσεις, ὑπὸ ἀγνώστου νομομαθείας συντασσομένας, παρατηροῦμεν, ὅτι, ἀφοῦ τοσαύτας λεπτομερείας ἐσταχυολόγει ὁ κ. Βουλπιώτης ἐκ τῆς δικογραφίας, ἕπεται, ὅτι μετὰ ἐπισταμένην ἀνάγνωσιν ἐβεβαίου τὴν Βουλὴν ἐν τῇ πρώτῃ ἀπολογίᾳ του, ὅτι ὁ χρηστὸς οὗτος Εὐρυτὰν «κατεδικάσθη διὰ μίαν καὶ μόνην μεμονωμένην πρᾶξιν, πραχθεῖσαν, ἂν δὲν ἀπατᾶται ὁ κ. Ὑπουργός, πρὸ δωδεκαετίας». Ἀλλὰ δὲν ἔλεγεν ἀλήθειαν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτε τὸ πρῶτον ἀπελογεῖτο, ἀφοῦ ἐβεβαίου, ὅτι διὰ μίαν καὶ μόνην μεμονωμένην πρᾶξιν εἶχε καταδικασθῆ ὁ Τάκης, καὶ δὲν ἔλεγεν ἀλήθειαν ἐν γνώσει, διότι κατὰ τὴν ἕκτην ἀπολογίαν του ἀπέδειξεν, ὅτι ἀρχῆθεν καλῶς ἐγνώριζεν, ὅτι ἡ δίκη, διὰ τὴν ὁποίαν κατεδικάσθη εἰς θάνατον, ἐγένετο τὴν 2 Νοεμβρίου 1887, ἀπὸ δὲ τῆς 4ης Ὀκτωβρίου 1886 μέχρι τῆς 2 Νοεμβρίου 1887, ἐπὶ ἓν ἔτος καὶ ἕνα μῆνα, ἐν τῇ φυλακῇ ὤν, ἐδικάσθη διὰ τὰς ἄλλας πράξεις. Διὰ τί λοιπὸν ἀπέκρυψε τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ ἐβεβαίωσεν ἐπισήμως, ὅτι διὰ μίαν καὶ μόνην μεμονωμένην πρᾶξιν κατεδικάσθη; «Μετὰ τοιαύτην κατάφωρον ὄντως ἀπόκρυψιν τῆς ἀληθείας, διαπραχθεῖσαν ἐνώπιον ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, δύναται πλέον νὰ ὑπάρξῃ Ὑπουργὸς ὁ κ. Βουλπιώτης; Καὶ δὲν ἔχομεν δικαίωμα ἡμεῖς, οἱ διὰ τῆς ἀποκρύψεως ταύτης ὑπ’ αὐτοῦ παραπλανηθέντες καὶ ὑπερασπιζόμενοι αὐτὸν ἐπὶ δύο φύλλα τῆς «Ἐφημερίδος», νὰ τῷ εἴπωμεν καθαρὰ τὴν γνώμην μας, ὅτι ὀφείλει νὰ παραιτηθῇ!» Ταῦτα, Κύριοι, γράφουσιν οἱ δημοσιογράφοι ἐκεῖνοι, οἵτινες μαίνονται ὑποστηρίζοντες τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Καὶ ἀληθῶς δίκαιον εἶχον νὰ ζητῶσι τοσαύτην φιλοτιμίαν παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τῆς Ἑλλάδος, ὅταν τοσαύτην φιλοτιμίαν εἶχεν ἄλλοτε Ὑπουργός τις τῆς Τουρκίας! Ἔλαβον, Κύριοι, ἐπιστολὴν δούλου Ἕλληνος ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, ὅστις μοὶ γράφει (ἀναγινώσκει): «Ἐν αὐτῇ τῇ Τουρκίᾳ (καὶ σημειοῖ διὰ κυρτῶν γραμμάτων «τῇ Τουρκίᾳ») κατὰ τὸ 1877–1878 ἔτος ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, (συνάδελφος τοῦ ἡμετέρου κ. Θεοτόκη) εἰ καὶ ἐτύγχανε γαμβρὸς τοῦ Σουλτάνου, (τοῦ Σουλτάνου!) συνεπείᾳ ἄρθρου τῆς τουρκικῆς ἐφημερίδος «Βακήτ», ἐν ᾧ ἐλέγετο, ὅτι ὑπόνοιαι ὑπάρχουσι περί τινος πλειστηριασμοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐξ ἰδιοτελείας δὲν ἔπραξε τὸ καθῆκόν του, συνεπείᾳ τοῦ εἰρημένου ἄρθρου, ἡ τότε Τουρκικὴ Βουλὴ (διότι, ἐνθυμεῖσθε, καὶ οἱ Τοῦρκοι, ὑπῆρξεν ἐποχή, καθ’ ἣν εἶχον Βουλὴν,) ὑπεχρέωσεν εὐσχήμως τὸν πανίσχυρον Ὑπουργὸν τῆς Τουρκίας νὰ παραιτηθῇ, καὶ παρῃτήθη». Δικαίως ἄρα ὁ Ἑλληνικὸς τύπος ἠξίου παρὰ τοῦ Ἕλληνος Ὑπουργοῦ, νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔπραξεν ὁ Ὀθωμανός, ὁ συγγενὴς μάλιστα τοῦ Σουλτάνου! Αὐτὴ ἄρα ἡ πρᾶξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ἐπιμέλεια τουτέστι πρὸς ἀπόκρυψιν ὅλης τῆς σειρᾶς καὶ ὅλων ἐκείνων τῶν συμπεπλεγμένων ἐγκλημάτων τοῦ Τάκη, περὶ ὧν εὐθὺς ἀμέσως θέλω ποιήσει λόγον, αὐτή, λέγω, ἡ ἐπιμελὴς ἀπόκρυψις, ὁποῖός τις ὑπῆρξεν ὁ Τάκης, ἐμφαίνει τὸ ἀναμφισβήτητον ἐνδιαφέρον καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἁπάσης τῆς οἰκογενείας Βουλπιώτου ὑπὲρ τοῦ Τάκη. Ἐμφαίνει δεύτερον, ὅτι ἐζήτησεν ὁ Ὑπουργὸς νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην αὐτοῦ ἀπέναντι τοῦ Βασιλέως, ὃν ἐξηπάτησε, καὶ ἀπέναντι τῆς κοινωνίας καὶ τῆς Βουλῆς, ἃς ἐπίσης ἐξηπάτησε. Καὶ περὶ τῆς ἐξαπατήσεως ταύτης ἔχομεν, ὡς ἠκούσατε ἤδη, μάρτυρας εὐγλώττους αὐτοὺς τοὺς φίλους τῆς παρούσης Κυβερνήσεως δημοσιογράφους. Ἐνταῦθα, Κύριοι, ἄρχεται τὸ ζήτημα, ὅπερ θέλει ἀπασχολήσει τὴν Βουλὴν τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῇ ἀπονομῇ τῆς ἐν λόγῳ χάριτος. Καὶ ἰδοὺ διατὶ ἔλεγον ἐν ἀρχῇ, ὅτι, ἐν ᾧ τὸ κύριον θέμα εἶναι ἡ παρεμπόδισις τῆς δικαιοσύνης ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον αὑτῆς κατὰ τοῦ Συντάκτου τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν», ἂν ἠσέβησε πρὸς τὸν νόμον, ἰδοὺ λοιπὸν διατὶ τὸ ζήτημα τοῦ Συντάκτου τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν» ἔπαυσε νὰ ἦναι τὸ πρωτεῦον, καὶ πρωτεῦον τώρα ἐγείρεται, ἐν ὅλῃ αὐτοῦ τῇ μεγαλοπρεπεῖ ἐγκληματικότητι, τὸ ζήτημα τοῦ λῃστάρχου Ἀλεξ. Τάκη!...

§54ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Λεβίδη. Τί ἀπέγινεν αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, αὐτὴ ἡ μήνυσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατὰ τοῦ Συντάκτου τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν»; ὑπάρχει κἀμμία πληροφορία, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται;

§55ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται; Εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Εἰσαγγελίας. Δὲν ὑπάρχει ἔγγραφον πιστοποιοῦν τὸ ἐναντίον. Ἡμεῖς βλέπομεν καθ’ ἡμέραν τὸν Συντάκτην τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν» ἐν τῇ πόλει ἐλεύθερον.

§56ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί ὁ Ὑπουργὸς δὲν φέρει πληροφορίας;

§57ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐντὸς ὀλίγου ὑποθέτω, ὅτι θὰ περατωθῇ ἡ ὑπόθεσις καὶ θὰ ἐκδοθῇ τὸ βούλευμα. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἡ ἀνάκρισις ἐξακολουθεῖ καὶ ἐντὸς ὀλίγου ἐκδίδοται τὸ βούλευμα.

§58ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἔλεγον λοιπὸν, ὅτι ἀνάγκη νὰ ἐρευνηθῇ ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐπὶ τῇ ἀπονομῇ χάριτος δι’ ἀπάτης πρὸς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα· καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν λέξιν ταύτην, διότι κατόπιν δι’ ἐπισημοτάτων ἐγγράφων θέλει ἀποδειχθῇ, ὅτι ἀληθῶς, μόνον ἵνα λάβωσιν εἰς χεῖρας τὴν χάριν ὑπὲρ τοῦ Τάκη, ἐξηπάτησαν τοῦ Αὐτοῦ Μεγαλειότητα, ὡς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξαπατήσῃ τις τὸν ὑπηρέτην αὑτοῦ. Καὶ ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ἐξηπάτησαν τὴν Α. Μεγαλειότητα, πρέπει νὰ ἐρευνήσωμεν ὁποῖός τις εἶναι τάχα ὁ Τάκης, καὶ ἂν ἦναι ἀληθὴς ἡ παράστασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀποφηναμένου περὶ ἐκείνου, ὅτι ὑπῆρχεν ἁγνός τις καὶ μικρόσωμος νεανίας, καὶ ἀπόφοιτος δὲν ἠξεύρω τίνος Σχολαρχείου τοῦ Κράτους. Καὶ ὅταν ἐξετάσωμεν μίαν πρὸς μίαν τὰς γνωστὰς εἰς ἡμᾶς πράξεις τοῦ λῃστάρχου, τότε θέλω παρακαλέσει, Κύριοι, οὐχὶ ὑμᾶς, (δεικνύει τοὺς ἀριστερόθεν καθημένους) ἀλλὰ ὑμᾶς, (δεικνύει τοὺς δεξιόθεν) ἐν συνειδήσει νὰ εἴπητε, ἂν ἔπρεπεν ἀληθῶς νὰ δοθῇ χάρις εἰς τοιοῦτον ἄνθρωπον. Καὶ ἂν δὲν ἔπρεπε, τότε βεβαίως ἐγείρονται πᾶσαι ἐκεῖναι αἱ ἀλήθειαι, δι’ ἃς κατηγόρησαν ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, καὶ καθ’ ἃς ἐκήρυττον ὑμᾶς, ὡς ἔχοντας συμφέρον ἐκλογικὸν, ἢ ὁποιονδήποτε ἄλλο, διὰ τὴν συμμορίαν τοῦ Τάκη. Καὶ ποῖα, παρακαλῶ, εἶναι τὰ ἐγκλήματα ταῦτα; Καὶ φέρετέ μοι, Κύριοι, ὅσοι ἐξ ὑμῶν τυγχάνετε δικηγόροι, εἴτε ἐτύχετε Εἰσαγγελεῖς, εἴτε δικασταὶ, ἕνα καὶ μόνον ὅμοιον ἐγκληματίαν, διαπράξαντα τοσαῦτα ἀδικήματα, ὅσα διέπραξεν ὁ φίλος καὶ συμπολίτης καὶ προστατευόμενος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ καὶ περὶ ὧν ἐγείρουσι βοὴν μεγίστην καὶ φοβερὰν αἱ δικογραφίαι αὗται. Τὸ πρῶτον αὐτοῦ κακούργημα εἶναι ἀληθῶς ἐκεῖνο, ὅπερ ἔλαβε χώραν ἐν τῇ νεαρᾷ, ὡς ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἡλικίᾳ. Ἀλλὰ περὶ τοῦ νεαροῦ τῆς ἡλικίας ὑπάρχει ἀμφιβολία τις, ἂν δὲν ἐφιλοτεχνήθη παρὰ τῶν προστατῶν τοῦ Τάκη. Καὶ ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία περὶ τούτου, θέλω ἀναγνώσει ὑμῖν ἐπισημότατον ἔγγραφον εὐθὺς μετ’ ὀλίγον. Ποῖον τὸ πρῶτον ἔγκλημά του; Νύκτωρ καὶ ἐν ἀπομεμακρυσμένῳ τόπῳ μετ’ ἄλλου ἐκρεούργησε τὸν ποιμένα Χαρδαλλᾶν, καὶ ἐπεχείρησαν νὰ κρεουργήσωσι καὶ τὸν υἱὸν τοῦ Χαρδαλλᾶ, καὶ τὸν ὑπηρέτην αὐτῶν, οὓς βαρέως ἐτραυμάτισαν, καὶ τὸ σκότος μόνον ἐδυνήθη νὰ σώσῃ τοὺς ἀτυχεῖς ἐκείνους, υἱὸν καὶ ὑπηρέτην, διότι ὁ πατὴρ αὐτοστιγμεὶ ἐξέπνευσεν. Ἐπέπεσαν ὡς ἄγρια θηρία κατὰ τῶν θυμάτων, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ τρεῖς ἐκεῖνοι ἀθῶοι πολῖται ἀμέριμνοι ἐκοιμῶντο, φιλοξενήσαντες, σημειώσετε καλῶς, ἐν τῇ καλύβῃ αὐτῶν ἐκ φόβου τοὺς δολοφόνους. Καὶ ἀπέκτειναν τὸν ποιμένα, διὰ τίνων ὀργάνων; Διὰ πελέκεων καὶ πυροβόλων ὅπλων! Ἰδοὺ Κύριοι, τὸ ἐγκλητήριον τοῦ Εἰσαγγελέως (ἀναγιγνώσκει): «Ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως προκύπτουσι τὰ ἑξῆς. Ὅτι τὴν ἑσπέραν τῆς 7ης Φεβρουαρίου 1875 εἰς τὴν θέσιν Παρασπορίστρια τοῦ χωρίου Σαρδινιάνων, ἔνθα ἔβοσκε τὸ ποίμνιον τοῦ Γεωργίου Χαρδαλλᾶ, ἐμφανισθέντες οἱ κατηγορούμενοι, εἶπον, ὅτι ἔπραξαν φόνον τινὰ καὶ θὰ ὑπάγωσιν εἰς τὸ Ὀθωμανικόν. Ὅτι τούτους ὑπεδέχθησαν οἱ παθόντες καὶ συνήνεσαν νὰ διανυκτερεύσωσιν ἐκεῖ. Ὅτι κοιμωμένων τῶν παθόντων, διὰ πυροβόλων ὅπλων, ἅπερ ἔφερον, καὶ διὰ γιαταγανίων, τὸν μὲν Γεώργιον Χαρδαλλᾶν ἐφόνευσαν, τὸν δὲ Κωνστ. Γ. Χαρδαλλᾶν καὶ Κωνστ. Τσίγκαν κατετραυμάτισαν, σωθέντας διὰ τῆς φυγῆς καὶ τοῦ σκότους. Καὶ ὅτι αἰτία τῶν κακουργημάτων τούτων λέγεται, ὅτι οἱ αὐτουργοὶ ἐχθρεύοντο τὸν Γ. Γαρδαλλᾶν, ὃν ἐνόμιζον αὐτουργὸν ἢ συναίτιον προσβολῆς τῆς τιμῆς τῆς συζύγου τοῦ Ἰωάννου Σαλμαγούλα, πατρὸς τοῦ Κωνστ. Σαλμαγούλα». Αὕτη, Κύριοι, εἶναι ἡ πρώτη πρᾶξις τοῦ Τάκη, δι’ ἣν κατεδικάσθη ἐνώπιον τῶν ἐν Λευκάδι Κακουργιοδικῶν, κηρυχθεὶς ἔνοχος φόνου ἐκ προμελέτης καὶ ἐσκεμμένως, ἔνοχος φοβερωτάτης δολοφονίας, ἐπιβληθείσης αὐτῷ τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου. Ἀναγινώσκω μέρος τῆς καταθέσεως τοῦ Κωνσταντίνου Χαρδαλλᾶ κατὰ τὴν προανάκρισιν (ἀναγινώσκει:) «Ἐγὼ τὴν νύκτα τῆς 7ης–8ης Δεκεμβρίου 1875 ἤμην εἰς τὴν καλύβην τοῦ ποιμνιοστασίου μετὰ τοῦ πατρός μου Γεωργίου Χαρδαλλᾶ, καὶ τοῦ Κώστα Τσίγκα· ἐκεῖ εἰσῆλθον περὶ τὰ σουρουπώματα, ἤτοι μόλις ἐνύκτωσεν, οἱ Ἀλέξιος Τάκης καὶ Κώστας Σαλμαγούλας, οἵτινες εἶπον εἰς τὸν πατέρα μου, παρόντος ἐμοῦ τε καὶ τοῦ Τσίγκα, ὅτι, ἐπειδὴ διέπραξαν φόνον τινὰ, θὰ μεταβοῦν εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος, καὶ ὅτι διῆλθον νὰ διανυκτερεύσουν εἰς τὴν καλύβην μας, καὶ τὴν πρωΐαν νὰ ἀναχωρήσουν, ὅπου καὶ ἔμειναν, καὶ ἐν ᾧ ἐκοιμώμην, αἴφνης ἠγέρθην ἔντρομος, ἕνεκα πυροβόλου ὅπλου, ὅπερ ἐκπυρσοκρότησε, καὶ εἶδον τοὺς ἐν λόγῳ δύο φονεῖς, κρατοῦντας εἰς χεῖρας τουφέκια καὶ μαχαίρας (γιαταγάνια), ὅτε ἀμέσως ἐπιτεθέντες κατ’ ἐμοῦ, μὲ ἐκτύπησαν διὰ τῶν γιαταγανίων εἰς τὸν δεξιὸν βραχίονα, ὅστις ἐθλάσθη, ὡς βλέπετε, καὶ εἰς τὴν κεφαλήν μου, ἣν ἐπίσης βλέπετε, ὅτι φέρει τρία τραύματα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἤρχισαν νὰ θεραπεύωνται, ἕνεκα τῆς καλῆς ἰατρικῆς περιποιήσεως. Συγχρόνως τὴν στιγμὴν τοῦ κινδύνου, καίτοι σκοτισμένος, ἤκουσα φωνὴν τοῦ πατρός μου, λέγουσαν: «φύγε, παιδί μου, διότι καὶ σὲ θὰ φονεύσουν οἱ κακοῦργοι», καὶ ἐγερθεὶς, ἐν μέσῳ αὐτῶν, ἐτράπην εἰς φυγὴν, καὶ ἐσώθην, διότι οὗτοι, ἕνεκα τῶν τραυμάτων, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐπήνεγκον, δὲν μὲ κατεδίωξαν πλέον, νομίζοντες, ὅτι ἐξετελέσθη καὶ κατ’ ἐμοῦ ὁ θανατηφόρος σκοπός των. Μετ’ ὀλίγον ἐπανελθὼν εἰς τὴν παρακειμένην θέσιν, εὗρον ἐκεῖ τὸν Κώσταν Τσίγκαν τετραυματισμένον καὶ ἡμιθανῆ, ὡς καὶ ἐγὼ κατόπιν περιῆλθον εἰς τοιαύτην κατάστασιν, καὶ ἐκεῖθεν μᾶς παρέλαβον καὶ διὰ κλίνης μᾶς μετέφερον ἐνταῦθα, ὅπου ἔκτοτε μένομεν». Ἄλλη κατάθεσις τοῦ Κώστα Τσίγκα, τοῦ ὑπηρέτου, τοῦ ἐπίσης τραυματισθέντος... Ἀλλ’ εἶναι περιττὸν νὰ ἀναγνώσω αὐτὴν, διότι ἀφηγεῖται τὴν σκηνὴν μὲ τὰς αὐτὰς φρικτὰς λεπτομερείας...

§59ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τίς εἶχεν ἀφορμὰς κατὰ τοῦ παθόντος; ὁ Τάκης ἢ ὁ ἄλλος;

§60ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ ἄλλος.

§61ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶχεν εἰδικότητα, βλέπετε, δι’ αὐτὸ προσελήφθη.

§62ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἔχετε τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐνωμοτάρχου, ἣν δὲν ἀναγινώσκω, χάριν συντομίας, ἀλλ’ ἐν ᾗ διὰ μελανῶν χρωμάτων ὁ ἐνωμοτάρχης ζωγραφίζει τὸ ἀποτρόπαιον καὶ φοβερὸν τῆς πράξεως, ἧς ἔλαβε γνῶσιν.

§63ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς κατεδικάσθη εἰς θάνατον, ὁ κατηγορούμενος. Μήπως ἔχετε τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τιμωρηθῇ βαρύτερον ἀκόμη; Ἐκτὸς ἐὰν θέλετε νὰ παρέλθῃ ἡ ὥρα.

§64ΛΕΒΙΔΗΣ. Νὰ παρέλθῃ ἡ ὥρα, λέγετε, ἀφοῦ νομίζω, ὅτι ἠκούσατε, ὅτι παραλείπω τὴν ἀνάγνωσιν τοσούτων σπουδαίων ἐγγράφων! Λοιπὸν δὲν ἀναγινώσκω καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐνωμοτάρχου. Ἀλλ’ ἔχω, Κύριοι, καὶ δύο ἰατροδικαστικὰς ἐκθέσεις, περιγραφούσας τὸν ἄγριον τρόπον, καθ’ ὃν ὁ ἀτυχὴς Χαρδαλιᾶς κατεκερματίσθη ὑπὸ τοῦ ἀποφοίτου αὐτοῦ τῆς θεολογικῆς σχολῆς, ὡς παρίστα ἡμῖν τὸν Τάκην κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τὰς ἐκθέσεις ταύτας δὲν ἀναγινώσκω, ἐπίσης χάριν συντομίας. Αὐτὴ, Κύριοι, εἶναι ἡ πρᾶξις τοῦ Τάκη, ἣν εἶναι περιττὸν ἐγὼ νὰ χαρακτηρίσω, ἀφοῦ τὸ Δικαστήριον τῶν ἐνόρκων κατεδίκασεν αὐτὸν εἰς θάνατον, ἀλλ’ ἧς λεπτομερείας τινὰς ἠθέλησα νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἴδητε, ὅτι μικρὰ ἦτο, οὕτως εἰπεῖν, δι’ αὐτὸν ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου. Ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καθ’ ἣν ὡμίλει περὶ μιᾶς καὶ μεμονωμένης πράξεως, γενομένης ἐν νεαρᾷ ἡλικίᾳ, καὶ μεθ’ ἣν, ὡς ἔλεγεν, ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἔμενεν ἤρεμος καὶ μετανοῶν ὁ Ἀλέξιος Τάκης. Καὶ τί ἀποδεικνύεται, Κύριοι; Ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐβεβαίου τὰ ἀκριβῆ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καίτοι διετέλει ἐν γνώσει αὐτῶν. Ἡ πρᾶξις, ἣν ἠκούσατε, ἔλαβε χώραν τῇ 7 Φεβρουαρίου 1875, καὶ παρακαλῶ σημειώσατε καλῶς τὴν χρονολογίαν ταύτην. Ἑβδόμῃ Φεβρουαρίου 1875, ὅτε λέγει, ὅτι εἶχε τὴν ἡλικίαν μόλις 14 ἐτῶν. Ἀλλ’ ἰδοὺ ἔχομεν αὐτὸν, ἀκριβῶς μετὰ ἓν ἔτος μόλις, ἀποδεικνυόμενον δι’ ἑτέρας ἐγκληματικῆς δικογραφίας ἐνεργήσαντα ἐπίσης φοβερωτάτην πρᾶξιν, ἀπόπειραν φόνου, καὶ ὑπὸ περιστάσεις ἐπιβαρυντικωτάτας. Ἰδοὺ τὰ πρακτικὰ τοῦ Κακουργιοδικείου. Κατηγορεῖται ὁ Ἀλέξιος Τάκης ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου, γενομένῃ τῇ 23 Φεβρουαρίου 1876!...

§65ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐγκλητήριον τὸ ἔχετε;

§66ΛΕΒΙΔΗΣ. Βεβαίως τὸ ἔχω. Ὅλα τὰ ἔχω, καὶ ὅλα θέλω τὰ ἀναγνώσει, διότι νομίζω, ὅτι δὲν καταναλίσκω χρόνον ματαίως. Διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην κατεδικάσθη τῇ 11 Νοεμβρίου ἐ.ἔ., δηλ. πρὸ ὀλίγων μόλις ἡμερῶν, ἐνώπιον τῶν ἐν Ζακύνθῳ Συνέδρων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁμιλῶν περὶ τῆς πράξεως ταύτης ἐν προγενεστέρᾳ συνεδριάσει, ἔλεγε τῇ 28 Νοεμβρίου ἐ. ἔ., ὅτι διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην ὁ Τάκης κατεδικάσθη ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως εἰς δέκα ἐτῶν καὶ μιᾶς ἡμέρας φυλάκισιν! Δὲν ὑποθέτω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν γνωρίζει τὰς διακρίσεις μεταξὺ φυλακίσεως καὶ προσκαίρων δεσμῶν, διότι εὐθὺς, ὡς κατεδικάσθη εἰς δέκα ἔτη καὶ μίαν ἡμέραν, κατεδικάσθη εἰς πρόσκαιρα δεσμά. Βεβαίως δὲν ἦτο ἡ λέξις φυλάκισις ἐκείνη, ἣν ἔπρεπε νὰ μεταχειρισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἀλλ’ εἶπε καὶ ταύτην ἐντέχνως, ἵνα ἐλαττώσῃ τὴν ἐντύπωσιν τοῦ πράγματος. Εἶπον, ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη ἁμιλλᾶται πρὸς τὴν πρώτην, τὴν πρὸ ἔτους ἀπὸ τότε γενομένην, καὶ θέλω ἀποδείξει τοῦτο δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων. Διατὶ ἁμιλλᾶται; Διότι εἰς τὴν πρώτην πρᾶξιν ἐδύνατο τοὐλάχιστον νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγένετο ἔνοχος τοῦ φόνου, θέλων νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν φιλοτιμίαν φίλου, ἀλλ’ ἐνταῦθα, Κύριοι, ἐγένετο ἔνοχος ἀποπείρας δολοφονίας, μισθωθεὶς ἐπὶ χρήμασιν! (ἀναγινώσκει): «Ὁ ῥηθεὶς Ἀλέξιος Μαχᾶς....», καὶ πρώτην ταύτην φορὰν φαίνεται, ὅτι οὗτος ὁ Μαχᾶς εἶναι ὁ Ἀλέξιος Τάκης· διότι θέλετε μάθει, ὅτι ὅσα ἐγκλήματα ἔπραξε, τόσα περίπου ἐπίθετα ἤλλαξεν. Εἶναι ὁ πρώτιστος κανὼν τῶν ἀνθρώπων τῆς ποιότητος τῆς ἐγκληματικῆς τοῦ Ἀλεξίου Τάκη, νὰ λαμβάνωσι τόσα ἐπίθετα, ὅσα μελετῶσι νὰ διαπράξωσιν ἐγκλήματα. Ἀκούσατε λοιπὸν τὸ ἐγκλητήριον τοῦ Εἰσαγγελέως, οὗτινος δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν ὑπογραφήν.

§67ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἴδω (βλέπει τὸ χειρόγραφον). Εἶναι ἡ ὑπογραφή μου.

§68ΛΕΒΙΔΗΣ. Χαίρω.—Ἀναγινώσκω τὸ ἐγκλητήριον: «Ὅτι ἀνέκαθεν ἕνεκεν ἁμίλλης τοῦ ἐμπορίου, ὅ τε ὁ παθὼν Κ. Κέντρος καὶ ὁ κατηγορούμενος Νικόλ. Δρίβας διέκειντο εἰς ἐχθρικὰς σχέσεις, ἃς οὐδέποτε ἠδυνήθησαν νὰ περιστείλωσι, καίτοι πολλαὶ πρὸς τοῦτο κατεβλήθησαν προσπάθειαι ἐκ μέρους συγγενῶν καὶ φίλων. Ἰδίως δὲ ἡ ἔχθρα αὕτη ἐσχάτως εἶχεν ἐπιταθῆ ἕνεκα λαθρεμπορίου τινὸς, διαπραχθέντος ὑπὸ τῆς οἰκογενείας Δρίβα καὶ καταγγελθέντος, ἡ δὲ οἰκογένεια Δρίβα ἀπέδιδε τὴν καταγγελίαν τῆς πράξεως εἰς τὸν παθόντα Κ. Κέντρον. Ὅτι ἡμέρας τινὰς πρὸ τῆς πράξεως παρετηρήθη ἐνδιαιτώμενος καὶ εἰς στενὰς σχέσεις μετ’ αὐτῆς εὑρισκόμενος ὁ ἕτερος κατηγορούμενος Ἀλέξιος Μαχᾶς, οὗτινος τὴν ἐπωνυμίαν ὁ κατηγορούμενος Δρίβας ὑπέκρυπτε πάντοτε εἰς τοὺς κατοίκους, ἀποκαλῶν αὐτὸν διὰ τοῦ ψευδωνύμου Δ. Φρεμεντίνου, πολλάκις δὲ εὑρεθεὶς μετ’ αὐτοῦ καὶ σπανίως διαχωριζόμενος, ἐξέφρασεν ἀπειλητικὰς κατὰ τῆς οἰκογενείας Κέντρου φράσεις. Ὅτι κατὰ τὴν 11ην Φεβρουαρίου 1876 ὁ ῥηθεὶς Ἀλέξιος Μαχᾶς ἐθεάθη περιφερόμενος καὶ ἀποκρυπτόμενος εἰς τὴν αὐλὴν τῆς οἰκίας Κέντρου, κατὰ δὲ τὴν 23 Φεβρουαρίου ἰδίου ἔτους, ἤτοι τὴν ἡμέραν τῆς πράξεως περὶ τὴν δείλην, ἐθεάθη συνδιαλεγόμενος εἰς τὸν ἐξώστην τῆς οἰκίας τοῦ Ν. Δρίβα μετ’ αὐτοῦ, μεθ’ οὗ πρὸς τὸ ἑσπέρας ἐξῆλθεν εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ διεχωρίσθησαν. Ὅτι μετὰ τὸ περιστατικὸν τοῦτο περὶ τὴν ὥραν 7½ τῆς ἑσπέρας, ἐνῷ ὁ Κωνστ. Κέντρος περιεπάτει εἰς τὴν παραλίαν Βονίτσης, ἄγνωστος, ὑποκρυπτόμενος εἰς τὸ σκότος, ἐξεπυρσοκρότησε κατ’ αὐτοῦ εἰς ἀπόστασιν τεσσάρων βημάτων πιστόλιον πλῆρες πυρίτιδος καὶ σφαιρῶν, πληγώσας αὐτὸν εἰς τὴν ἀριστερὰν χεῖρα, ἀλλ’ εὐτυχῶς εἰς τὸ φῶς τῆς ἐκπυρσοκροτήσεως ἠδυνήθη ὁ παθὼν νὰ διακρίνῃ τὰ χαρακτηριστικὰ τοῦ δολοφόνου, ὃν καὶ ἄλλοι πρὸ τῆς πράξεως εἶχον ἰδεῖ περιφερόμενον πρὸς τὸ μέρος ἐκεῖνο. Ὅτι εὐθὺς μετὰ τὴν πρᾶξιν γενικὴ ἐσχηματίσθη πεποίθησις ἐν Βονίτσῃ, ὅτι αὐτουργοὶ αὐτῆς ἦσαν ὁ Νικόλαος Κ. Δρίβας μετὰ τοῦ ἑτέρου Ἀλεξ. Μαχᾶ, ὅστις ἀναχωρήσας εὐθὺς ἐκ Βονίτσης, συνελήφθη ἐν Πρεβέζῃ ὑπὸ τῶν Τουρκικῶν ἀρχῶν, ἔνθα μεταβάντες πολλοὶ ἐκ τῶν μαρτύρων, οὐ μόνον ἀνεγνώρισαν αὐτὸν ὡς αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν ἄγνωστον τῶν ἀνωτέρω ἐκτεθέντων περιστατικῶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν εἰς τοὺς πλείστους, ὅτι ὑπῆρξεν ὁ αὐτουργὸς τῆς κατὰ τοῦ Κέντρου ἀποπείρας δολοφονίας, παρακινηθεὶς πρὸς τοῦτο ὑπὸ τοῦ Νικολάου Δρίβα, ἐπὶ ὑποσχέσει ἀμοιβῆς»! Εἶναι τώρα, Κύριοι, ἀληθῆ ἐκεῖνα, ἅτινα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξέφερεν, ὅτι δῆθεν ὁ Τάκης μετὰ τὴν πρώτην πρᾶξιν τοῦ φόνου τοῦ ποιμένος Χαρδαλιᾶ καὶ τῆς ἀποπείρας φόνου ἀμφοτέρων τῶν σὺν αὐτῷ, γενομένην τῇ 7 Φεβρουαρίου 1875, διῆγε τὸν ἤρεμον καὶ μοναστικὸν καὶ σώφρονα ἐκεῖνον βίον, δι’ ὃν, ἂν ἦτο ἀληθὲς, καὶ ἐγὼ ἤθελον εἶσθαι ἐπιεικὴς ὑπὲρ τοῦ τέρατος τούτου; Ἰδοὺ, ὅτι μετὰ ἓν ἀκριβῶς ἔτος τῇ 23 Φεβρουαρίου 1876, ἔχομεν αὐτὸν ἀποπειρώμενον νὰ δολοφονήσῃ ἀθῶον πολίτην ἐπὶ χρήμασιν! Ἀλλὰ, Κύριοι, εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων γεννῶνται ἀμφιβολίαι, ἢ μᾶλλον τεκμαίρονται πεποιθήσεις, ὅτι οἱ περὶ τὸν Ἀλέξιον Τάκην ἐφιλοτέχνησαν τὸ νεαρὸν τῆς ἡλικίας αὐτοῦ. Διατί; Διότι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 329 τοῦ 1876 τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Λευκάδι Πλημμελειοδικῶν βούλευμα ἐπὶ τῆς πράξεως ταύτης λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ πυροβολήσας... ἔχων τὰ ἑξῆς χαρακτηριστικὰ, ἀνάστημα κοντὸν, μελαγχρινὸς, ἔχων μικρὸν μυστάκι.» Καὶ δὲν ἠξεύρω, ἂν ἦναι ἐνταῦθα ὁ ἐκ Κεφαλληνίας κ. Κοζάκης Τυπάλδος, ὅστις ἐβεβαίωσεν ἡμᾶς χθὲς, ὅτι ἔχει πολλὰς γνώσεις φυσιολογικὰς, (ἀκούω μάλιστα, ὅτι φοιτᾷ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον εἰς τὸ μάθημα τοῦτο,) ἵνα βεβαιώσῃ, καὶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος, περὶ οὗ τὰ βουλεύματα δέχονται, ὅτι εἶχε μύστακα μικρὸν, εἶναι τῆς νεαρᾶς ἡλικίας τῶν 14 ἢ 15 ἐτῶν, ἂν ἔμπειρος διαχειριστὴς τοῦ χαντζαρίου καὶ τῶν πυροβόλων ὤν, δὲν ἤθελεν εἶσθαι καὶ ἐμπειρότερος δικηγόρος, ἵνα καταβιβάσῃ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, καὶ νὰ χρησιμεύσῃ τοῦτο ὡς ἐπιχείρημα σήμερον, μετὰ δέκα ἔτη, εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης....

§69ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐγκλητήρια ποίαν ἡλικίαν τοῦ ἀποδίδουν;

§70ΛΕΒΙΔΗΣ. Δυστυχῶς τὰ ἐγκλητήρια δὲν ὁμιλοῦσι περὶ τῆς ἡλικίας, διότι ἦτο φυγόδικος τότε.— Ἦτο λοιπὸν ἡ πρᾶξις αὕτη καθαρὰ ἀπόπειρα δολοφονίας καὶ κατὰ τὸ ἐγκλητήριον καὶ κατὰ τὰ βουλεύματα. Καὶ ἐπὶ τίνι ἐλατηρίῳ; Ἐῤῥήθη, ἐπὶ τῷ ἐλατηρίῳ, τῷ εὐτελεστάτῳ, τῆς χρηματικῆς ἀμοιβῆς, ἄνευ ἰδίου τοὐλάχιστον ἠθικοῦ συμφέροντος, ἢ ἄνευ συμφέροντος, ἔστω ἠθικοῦ, τρίτου, ὅπως ἰσχυρίζονται, ὅτε ἐγένετο ἔνοχος τῆς πρώτης πράξεως. Καὶ ἤδη, Κύριοι, εἰσερχόμεθα εἰς ἄλλην ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, ἐπίσης φοβερὰν, ἂν μὴ καὶ φοβερωτέραν ταύτης, ἐξ ἧς καὶ μόνης ἠδύνατο νὰ ἀποδειχθῇ τὸ προσωπικὸν συμφέρον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ καὶ τῶν φίλων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ. Καὶ διὰ τοῦτο θέλω προβῆ, ἀναλύων ὅσας λεπτομερείας ἠδυνάμην νὰ ἔχω, διότι δυστυχῶς δὲν κατωρθώθη, ἀδικαιολογήτως, νὰ κομισθῇ ἐνταῦθα ἡ ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐκκρεμὴς δικογραφία, αἰτήσαντος τοῦ καταδίκου ἀναίρεσιν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι συντομώτερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλύσω τοιαύτας πράξεις. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἑτέρας λῃστρικῆς πράξεως αὐτοῦ τούτου τοῦ Ἀλεξίου Τάκη καὶ τῶν ἀδελφῶν καὶ συγγενῶν αὐτοῦ· διότι, ὡς θέλετε παρατηρήσει κατόπιν, οἱ Τάκηδες ἦσαν πολυάριθμοι, καὶ πανταχοῦ, ἔνθα ἐγκλημάτησαν, ἐνήργουν ἐν οἰκογενειακῷ, οὕτως εἰπεῖν, συνδυασμῷ. Ἔχω, Κύριοι, ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν τοῦ Κακουργιοδικείου Τρικκάλων, ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν σύντονον προσοχὴν ὑμῶν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν τούτων (ἀναγινώσκει): «Κατηγορούμενοι Ἀνδρέας Τάκης, Γρηγόριος Τάκης παρόντες, Εὐάγγελος Τάκης, Ἀλέξιος Τάκης, ἀπόντες. Λῃστεία. Πρακτικὰ τῆς 16 Ἰουνίου 1888. Κατάθεσις Ἀναστασίου Καναβοῦ, κατοίκου Μπουκουβίτσας: Ἐνεδρεύοντες οἱ Βαγγέλης καὶ Ἀλέξιος Τάκης καὶ ὁ Γυφτάκης εἰς θέσιν Κατοῦνι Μπουκουβίτσης, μὲ συνέλαβον τῇ 20 Σεπτεμβρίου 1880. Δέσαντές με, μετέφερον εἰς κονάκια Ἀνδρέα καὶ Γρηγορίου Τάκη! Μοῦ ἔδεσαν μάτια καὶ αὐτιά, μὲ ἔῤῥιψαν χαμαί, μὲ ἐβασάνιζον, καλύπτοντές με διὰ κλάδων καὶ καθήμενοι ἐπ’ ἐμοῦ. Ταῦτα, ἵνα πληρώσω λύτρα. (Ἐνταῦθα ὁ μάρτυς ἐσήκωσε τὰ μανίκια τοῦ ὑποκαμίσου του, καὶ ἀντελήφθη τὸ Δικαστήριον ἴχνη πληγῶν). Ἀπὸ τὰ βασανιστήρια ὀλίγον ἔλειψε νὰ πληρώσω τὸ κοινὸν χρέος. Πετσὶ καὶ κόκκαλα εἶχον μείνει. Ὁ πατήρ μου, ἀπελπισθείς, ἐπλήρωσεν 130 λίρας. Τεσσαράκοντα ἡμέρας μὲ εἶχον δεμένον χέρια καὶ ποδάρια. Μοὶ ἔδιδον κοντακιαῖς! (Ἐνταῦθα διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διότι ὁ παθὼν κατελήφθη ὑπὸ λειποθυμίας).» Λοιπόν: «Ἐνεδρεύοντες οἱ Εὐάγγελος καὶ Ἀλέξιος Τάκης κλπ.» Αὐτὰ λέγουσι τὰ πρακτικὰ τοῦ Κακουργιοδικείου Τρικκάλων. Καὶ ἐν ᾧ, ὡς ἠκούσατε, κατατίθησιν ὁ παθὼν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διότι κατελήφθη ὑπὸ λειποθυμίας. Ἐν ᾧ ἡ πρᾶξις εἶχε διαπραχθῆ πρὸ πολλοῦ χρόνου, ὁ παθών, ἀναπολῶν ὅσα φρικώδη μαρτύρια ὑπέστη, λειποθυμεῖ. Ἰδού, Κύριοι ἄλλη πρᾶξις τοῦ κακούργου τούτου, εἰς ὃν δὲν ἀπηξίωσεν ὁ κ. Ὑπουργός, εἴτε διότι ἦτο συμπολίτης αὐτοῦ, εἴτε δι’ οἵους δήποτε ἄλλους λόγους, νὰ ἀπονείμῃ χάριν, περὶ ἧς λεπτομερῶς μετ’ ὀλίγον θέλω ποιήσει λόγον. Ἀλλά, Κύριοι, ἐπὶ τῇ πράξει ταύτῃ δὲν ἔδιδε λόγον ὁ Ἀλέξιος Τάκης ἐνώπιον τῶν ἐν Τρικκάλοις Κακουργιοδικῶν, διότι ἐφυγοδίκει. Ἔδιδε λόγον μόνον ὁ Ἀνδρέας Τάκης. Καὶ ἐνταῦθα γεννᾶται ἑτέρα, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐγκληματικὴ πρᾶξις, ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης, περὶ ἧς θέλω ὁμιλήσει, ἵνα πιστοποιηθῇ ἐκεῖνο, ὅπερ χθὲς ἔλεγον, ὅτι ἓν ἔγκλημα προσπαθεῖτε νὰ εὕρητε τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως, καὶ πεντήκοντα ἄλλα ὡς κεράσια διὰ τοῦ πρώτου ἐγκλήματος περιπλέκονται πρὸς ἄλληλα. Ἐμφανίζεται, Κύριοι, μάρτυς ὑπερασπίσεως ἐνώπιον τῶν ἐν Τρικκάλοις Κακουργιοδικῶν, τίς νομίζετε; Οἰκονομικὸς Ἔφορος τοῦ Κράτους! Καὶ τί λέγει; Ὅτι συκοφαντίαι εἶναι πάντα τὰ περὶ τοῦ Ἀνδρέου Τάκη κατατιθέμενα. Καὶ κατωρθώθη νὰ καταδικασθῇ ὡς λησταποδόχος μόνον ὁ Ἀνδρέας Τάκης. Ὡς δὲ μοὶ λέγουσιν, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δύναμαι ἐξ ἰδίας γνώμης νὰ βεβαιώσω τοῦτο, ὁ Οἰκονομικὸς οὗτος Ἔφορος τυγχάνει ἀπώτερος συγγενὴς τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Εἶναι ὁ Ἀθανάσιος Γιαννόπουλος, ὅστις ἔχει καὶ ἄλλο τι ἐπώνυμον, ὅπερ ὅμως δὲν ἐνθυμοῦμαι. Οὗτος τυγχάνει στενὸς συγγενὴς τοῦ δημάρχου Γρανίτσα, συγγενοῦς ἐπίσης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ περὶ οὗ θέλω φέρει κατόπιν τὸν λόγον, διότι καὶ οὗτος εἶχε καταδιωχθῆ ἐπὶ ὑποθάλψει λῃστῶν. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὕτη ἡ ἐγκληματικὴ πρᾶξις, ἥτις ἀναφαίνεται καὶ ἀναπηδᾷ, δυσειδής, οὕτως εἰπεῖν, καὶ ἀπελπίζουσα περὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς ἐκ τῆς δικογραφίας ταύτης. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλη, περὶ ἧς ποιοῦμαι λόγον. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν Λαμίας ἐπὶ τοῦ κ. Τρικούπη κατὰ τὸ 1884 πρὸς τὸ 1885 ἔτος, ὁ κ. Μεσθενεύς, πιστεύω νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἔχει κατηγορηθῆ ἐπὶ ὑποθάλψει λῃστρικῆς συμμορίας καὶ ὡς λαβὼν δῶρον πρὸς τοῦτο τριακοσίας πεντήκοντα λίρας. Ἡ κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τούτου καταγγελία δὲν ἐγένετο παρ’ ἁπλοῦ τινος πολίτου, ἀλλ’ ἠξεύρετε παρὰ τίνος; Παρὰ τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Δ. Λυμπεροπούλου. Ὁ παρ’ Ἐφέταις τότε ἐν Ἀθήναις Εἰσαγγελεὺς κ. Μπέσσης, ἐνεργήσας προανάκρισιν, ὑπέβαλεν ἔκθεσιν περὶ τούτου, καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ ἡγέτου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὁ κ. Μεσθενεὺς ἀπελύθη τῆς θέσεως αὐτοῦ...

§71ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Δὲν λέγετε ἀλήθειαν, κύριε Ῥουλευτά. Συκοφαντεῖτε τὸν ὑπάλληλον αὐτόν, ὁ ὁποῖος μάλιστα παρέδωκε τὸν λῃστὴν τοῦτον.

§72ΛΕΒΙΔΗΣ. Ποῖον; Ἐγὼ δὲν συκοφαντῶ. Ἀκούσατε τί λέγω. Ὁ ἀνακριτὴς κ. Δ. Λυμπερόπουλος κατήγγειλε τὸν Εἰσαγγελέα ἐκεῖνον ἐνώπιον τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν ἐπὶ δωροληψίᾳ καὶ λῃσταποδοχῇ, ἤτοι, ὅτι, Εἰσαγγελεὺς ὤν, ἐδέχθη καὶ ἔκρυψεν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ λῃστάς, καὶ ἔλαβε παρ’ αὐτῶν τὰς λίρας ἐκείνας. Ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ ταύτῃ ὁ παρὰ τοῖς ἐν Ἀθήναις Ἐφέταις Εἰσαγγελεὺς κ. Μπένσης ἐνήργησε προανάκρισιν, καὶ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1514 τῆς 15 Μαρτίου 1885 ἔτους ἐγγράφου αὐτοῦ ἀπέστειλε τὴν σχηματισθεῖσαν δικογραφίαν πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν, πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀνακρίσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἔλθῃ ἐδῶ ἡ δικογραφία αὐτή, ἵνα ἴδωμεν, ἂν ἐγὼ ἔχω κακὰς πληροφορίας. Τὸ Ὑπουργεῖον Δηλιγιάννη, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Μπένση, ἀπέλυσε τὸν ῥηθέντα Εἰσαγγελέα, ὅστις ὅμως, καίπερ οὑτωσεὶ κατηγορηθείς, ἀγνοῶ πῶς, διωρίσθη πάλιν ὑπὸ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ παρέστη ἐν Τρικκάλοις κατὰ τὴν δίκην τοῦ λῃστάρχου Εὐαγγέλη Τάκη καὶ τοῦ Ἀνδρέου Τάκη, Γεωργίου Τάκη καὶ Ἀλεξίου Τάκη....

§73ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἐγένετο κατηγορία κατὰ τοῦ εἰσαγγελέως Μεσθενέως.

§74ΛΕΒΙΔΗΣ. Καλὲ δά! 1514 ἔγγραφον Μπένση νὰ ἔλθῃ, καὶ τότε ἐνθυμηθῆτε νὰ συζητήσωμεν.

§75ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κατηγορία κατὰ τοῦ εἰσαγγελέως Μεσθενέως δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ δύσκολον πρᾶγμα νὰ ὑπάρξῃ μία κατηγορία.

§76ΛΕΒΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐλησμονήσατε μέχρι τοῦδε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐγκληματικῶν πράξεων τοῦ Ἀλεξίου Τάκη καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, διότι ἠκούσατε τὸν φόνον τοῦ Χαρδαλιᾶ, καὶ τὴν ἀπόπειραν φόνου κατὰ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ὑπηρέτου αὐτῶν, καὶ τὴν ἀπόπειραν φόνου κατὰ τοῦ Κέντρου, τὴν λῃστείαν, δι’ ἣν δικάζεται ἐν Τρικκάλοις, καὶ ἧς τὴν δικογραφίαν δὲν κατωρθώσαμεν εἰσέτι νὰ ἔχωμεν ἐνταῦθα. Καὶ ἰδοὺ ἀμέσως ἄλλη αἴφνης πρᾶξις’ ἕνωσις, λῃστεία, ἁρπαγή, παράνομος κατακράτησις καὶ ἐκβίασις, γενόμεναι τῇ 1 Δεκεμβρίου 1888 ἔτους παρ’ αὐτοῦ τούτου, παρ’ αὐτῆς τῆς συμπαθοῦς ὑπάρξεως, ὡς ὠνόμαζεν ἐν ἀρχῇ τὸν Τάκην ὁ ὑπουργικὸς τύπος. Ἰδού, Κύριοι, τὰ πρακτικὰ τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Κερκύρᾳ Συνέδρων τῆς 4 Δεκεμβρίου τοῦ 1887 ἔτους, ὅτε κατεδικάσθη ὁ Ἀλέξιος Τάκης εἰς πρόσκαιρα εἴκοσιν ἐτῶν δεσμά. Ἀλλ’ ἀκούσατε παρακαλῶ καὶ ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως τὸ ἐγκλητήριον (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως προέκυψαν τὰ ἑξῆς περιστατικά. Ὅτι κατὰ τὴν 1 Δεκεμβρίου 1880, ἐν ᾧ ὁ Βασίλειος Ἰω. Τσούνης ἐφύλαττε τὸ ποίμνιόν του ἐν θέσει Βελανιδιᾷ τῆς περιφερείας τοῦ χωρίου του Σουμεροῦ, ἦλθον ἐκεῖ, δύο ὥρας μετὰ τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου, πέντε λῃσταὶ ἔνοπλοι, οἵτινες ἐπέπεσον κατ’ αὐτοῦ βιαίως, καὶ ἄνευ δικαιώματος συλλαβόντες αὐτὸν τὸν ἔδεσαν, τοῦ ἔσφαξαν μίαν προβατίναν, ἀκολούθως δὲ τὸν ἀπήγαγον ἄκοντα, ὡς καὶ τοὺς ἐκεῖ παρευρισκομένους Γεώργιον Τσούνην καὶ Γεώργιον Σπ. Κοντοχρῆστον, καὶ τοὺς μετήγαγον εἰς θέσιν Γλήνα, μίαν ὡς ἔγγιστα ὥραν ἀπέχουσαν τῆς θέσεως Βελανιδιὰ, αἰτοῦντες παρὰ τοῦ ἁρπαγέντος Βασιλείου Τσούνη ὡς λύτρα πρὸς ἀπελευθέρωσίν του 300 λίρας ὀθωμανικάς! Ὅτι μετὰ τοῦτο ἀπέλυσαν τοὺς Γεώργιον Τσούνην καὶ Γεώργιον Κοντοχρῆστον, μεταβάντας πρὸς τοὺς συγγενεῖς τοῦ Βασιλείου Τσούνη καὶ ἀνενεγκόντας αὐτοῖς τὴν αἰχμαλωσίαν των καὶ τὰ παρὰ τῶν λῃστῶν αἰτούμενα λύτρα πρὸς ἀπελευθέρωσίν του. Ὅτι οἱ λῃσταὶ οὗτοι μετὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν Γεωργίου Τσούνη καὶ Γεωργίου Κοντοχρήστου, ἀπήγαγον τὸν ἁρπαγέντα Βασίλειον Τσούνην, ἄκοντα, εἰς τὰ χωρία Ἀργύρη καὶ Σιλπιανὰ τῶν Ἀγράφων, ἔνθα, ἀφαιρέσαντες αὐτὸν τῆς προστασίας τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κατεκράτησαν παρανόμως, στερήσαντες τῆς χρήσεως τῆς προσωπικῆς του ἐλευθερίας, ἐπὶ 18 ἡμέρας, καθ’ ἃς μεταχειρισθέντες κατ’ αὐτοῦ βιαιοπραγίας καὶ ἀπειλὰς, ἐπὶ σκοπῷ νὰ περιποιήσωσιν εἰς ἑαυτοὺς παράνομον ὄφελος, ἐξεβίασαν τοὺς συγγενεῖς αὐτοῦ, εἰς τρόπον, ὥστε ὁ ἀδελφός του Ἀθανάσιος Τσούνης, μετὰ προηγουμένην συμφωνίαν τῶν λῃστῶν, ἔδωκε πρὸς τοὺς Κολλὸν Σπαῆν, Βασίλειον Χρυσαφογεῶργον καὶ Τσέλιον Κοσιφάκην (ἤδη ἀποβιώσαντα) 30 λίρας ὀθωμανικὰς, ἃς μετέφερον εἰς τὸ ἐν τῇ θέσει Ῥόγκια τῆς περιφερείας τοῦ χωρίου Βραγγιανὰ τοῦ δήμου Ἀργιθέας δάσος καὶ παρέδωκαν αὐτὰς εἰς χεῖρας τοῦ Εὐαγγέλου Τάκη, ὡς ἀρχηγοῦ τῆς συμμορίας, οὕτω δὲ οἱ λῃσταὶ ἀπέλυσαν τὸν ἁρπαγέντα. Ὅτι μεταξὺ τῶν πέντε λῃστῶν, τῶν διαπραξάντων τὴν ὡς εἴρηται λῃστείαν, ἀνεγνωρίσθη, ὅτι ἦτο καὶ ὁ κατηγορούμενος Ἀλέξιος Τάκης». Τὸ ἠκούσατε; «Τριακοσίας ὀθωμανικὰς λίρας!» ἐζήτουν. Αὐτὸ, Κύριοι, εἶναι τὸ ἐγκλητήριον τῆς ἐν λόγῳ πράξεως. Καὶ ἵνα ἴδητε, ὅτι τὸ ἐγκλητήριον εἶναι ἐπιεικὲς, παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσω ὑμῖν μίαν ἢ δύο μαρτυρίας, ἵνα ἔχητε εἰκόνα ἀκριβῆ ὅλου αὐτοῦ τοῦ πανοράματος, εἰς ὃ ἡ Κυβέρνησις ἠνάγκασε νὰ καταναλώσῃ τὸν χρόνον αὐτῆς ἡ πλειονοψηφία καὶ ἡ μειονοψηφία τῆς Βουλῆς. Ἰδοὺ, Κύριοι, τί λέγει ὁ Βασίλειος Χρυσαφογεώργης ἐνώπιον τῆς ἀνακριτικῆς ἀρχῆς, παρ’ ᾗ κατέθηκε τὰ πράγματα, βεβαίως ἐν πάσῃ ἀμεροληψίᾳ καὶ ἐν πάσῃ ἀληθείᾳ (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1880 ἔτους ὁ ἀδελφὸς τοῦ Βασιλείου Τσούνη, Ἀθανάσιος Τσούνης, ἐλθὼν εἰς τὴν ἐν Ζελενίτσῃ κατοικίαν μου, μοὶ εἶπεν, ὅτι λῃσταὶ ᾐχμαλώτισαν τὸν ἀδελφόν του Βασίλειον Τσούνην, καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ μεταβῶ καὶ ἐρευνήσω πρὸς ἀνεύρεσίν του. Ἀμέσως ἐρευνήσας, ἀνεκάλυψα, ὅτι τὸν εἶχον αἰχμάλωτον λῃσταὶ εἰς ἓν δάσος τῆς περιφερείας Παλαιοῦ Ἀργυρίου τοῦ δήμου Ἀργιθέας, καὶ μεταβὰς ἐκεῖσε, μὲ ἀντάμωσεν ὁ Εὐάγγελος Τάκης καὶ εἷς ἄλλος, ἄγνωστός μου, καὶ μοὶ εἶπον νὰ τοῖς δώσω 300 λίρας καὶ οὕτω ν’ ἀπολύσουν τὸν αἰχμάλωτον Βασίλειον Τσούνην, ἄλλως θὰ τὸν κόψουν! Τότε ἔφυγα, ἀφοῦ μοῦ ἔδωσαν προθεσμίαν ὀκτὼ ἡμερῶν, καὶ ἐπῆγα νὰ οἰκονομήσω τριάκοντα λίρας, τὰς ὁποίας συνεφωνήσαμεν νὰ τοῖς δώσω πρὸς ἀπελευθέρωσιν τοῦ ἀνωτέρω Τσούνη. Μετὰ ὀκτὼ ἡμέρας ᾠκονόμησα τὰς τριάκοντα λίρας, τὰς ὁποίας παρέλαβον, καὶ μεταβὰς μετὰ τοῦ Κολιοῦ Σπανῆ καὶ Τσέλλου Κοσιβάκη εἰς ἓν δάσος τῆς περιφερείας τοῦ χωρίου Βραγγιανὰ τοῦ δήμου Ἀργιθέας, ὅπου εὕρομεν ἐκεῖσε τοὺς λῃστὰς, ὧν ἡ συμμορία ἀπετελεῖτο ἀπὸ τοὺς Εὐάγγελον Τάκην, Ἀλέξιον Τάκην καὶ τρεῖς ἑτέρους, ἀγνώστους πρὸς ἐμὲ, καὶ ἀφοῦ παρέδωκα εἰς χεῖρας τοῦ Εὐαγγέλου Τάκη τὰς τριάκοντα λίρας, ἔφερον ἀμέσως τὸν αἰχμάλωτον Βασίλειον Τσούνην, μᾶς τὸν παρέδωκαν καὶ ἀνεχώρησαν, καὶ οὕτως ἀπηλευθερώθη οὗτος». Ἄλλος μάρτυς, ὁ Θεόδωρος Καράλης, τί λέγει; Καὶ ἔχω λόγον ἀναγινώσκων τὴν κατάθεσιν ταύτην. Καὶ ἡ κατάθεσις αὕτη ἐγένετο ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ (ἀναγινώσκει): «Ἐπανῆλθεν εἰς τὸ χωρίον ὁ Τσούνης τετραυματισμένος δεινῶς! ὡμολόγησε δὲ πρὸς ἡμᾶς, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς αἰχμαλωσίας του οἱ λῃσταὶ καὶ κατ’ ἐξοχὴν ὁ Ἀλέξιος Τάκης τὸν ἐβασάνιζον ἀνηλεῶς!» Καὶ ἐνταῦθα, Κύριοι, θέλω ἀναγνώσει ὑμῖν ἄλλην κατάθεσιν μάρτυρος, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι οἱ λησταὶ, περὶ ὧν πρόκειται, δὲν περιορίζονται ἐγκληματοῦντες ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ, ὅπερ δὲ ἐθεώρησε καὶ τόσον ἐλαφρυντικὴν περίστασιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μετὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ αὐτοῦ, καίτοι ἐγὼ, ἀντιστρέφων τὰ πράγματα, θέλω ἀποδείξει, ὅτι αὕτη τυγχάνει ἡ ἐπιβαρυντικωτάτη κατὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περίστασις. Ἀκούσατε λοιπὸν τί λέγει ὁ ληστευθεὶς ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ (ἀναγινώσκει): «Μετὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἀνωτέρω οἱ λησταὶ μὲ μετέφερον εἰς τὰ χωρία Ἀργύρη καὶ Σιλπιανὰ τοῦ δήμου Ἀπεραντίων τῆς Εὐρυτανίας, φρονῶ, ἔνθα μὲ κατεκράτησαν ἐπὶ 18 ἡμέρας, ὅτε καὶ μὲ ἀπέλυσαν, ἀφοῦ προηγουμένως ἔλαβον τὰς 30 λίρας ὀθωμανικάς. Ἐκ τῶν αἰχμαλωτισάντων με ληστῶν δύο μόνον ἐπαρουσιάζοντο, καὶ οὗτοι ἦσαν οἱ Εὐάγγελος καὶ Ἀλέξιος Τάκης». Εἰς τὰ χωρία λοιπὸν Ἀργύρη καὶ Σιλπιανὰ τῆς Εὐρυτανίας! Αὐτοὶ εἰσήρχοντο εἰς τὰ χωρία τῆς πατρίδος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης! Καὶ ὠνόμαζον αὐτοὺς δημοσίᾳ: «ὁ Εὐάγγελος καὶ ὁ Ἀλέξιος!». «Δὲν ἐγνώριζον δὲ, ἐξακολουθεῖ ὁ παθών, αὐτοὺς προηγουμένως, ἤκουσα ὅμως νὰ τοὺς ὀνομάζωσιν οὕτως εἰς τὰ χωρία Ἀργύρη καὶ Σιλπιανά». Καὶ κατωτέρω (ἀναγινώσκει): «Ἐπειδὴ ἐβράδυνεν ἡ ἀποστολὴ τῶν λύτρων, ὁ Ἀλέξιος Τάκης μὲ ἐκτύπησε διὰ τοῦ κοντακίου τοῦ ὅπλου κατὰ τὸ ὄπισθεν μέρος τῆς κεφαλῆς, ἐπενεγκών μοι τραῦμα». Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν κ. Χατζοπούλου εἰς ποῖον δῆμον τάχα ἦτο δήμαρχος ὁ Γρανίτσας;

§77ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν δῆμον Ἀπεραντίων.

§78ΛΕΒΙΔΗΣ. Δηλαδὴ εἰς τὸν δῆμον, εἰς ὃν ἔμειναν ἐπὶ 18 ἡμέρας ἐμφωλεύοντες ὁ Εὐαγγέλης Τάκης καὶ ὁ Ἀλέξιος Τάκης καὶ Συντροφία. Ὡραιότατα! Καὶ ἐνταῦθα, Κύριοι, θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ἀναγνωρίζῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ἀλεξίου Τάκη, διότι ἠρώτησα τὸν κ. Χατζόπουλον, ὅτε ἐμελέτων τὰ ἔγγραφα καὶ εὗρον τὴν ἀπολογίαν ταύτην τοῦ Τάκη, ὑπογεγραμμένην παρ’ αὐτοῦ τούτου, καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι ἀγνοεῖ τὴν ὑπογραφὴν αὐτήν. (Ὁ ἀγορεύων δεικνύει τὴν ὑπογραφὴν τῷ κ. Ὑπουργῷ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀλλά, Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προβῶ καὶ εἰς ἄλλας ἀκόμη ἐγκληματικὰς πράξεις, ἐπίσης σοβαρὰς, ὁποία ἡ προκειμένη, (λαμβάνει ὁ ἀγορεύων ἄλλην ὀγκώδη δικογραφίαν) ἥτις ἐστὶν ὁ κρίκος, ὁ συνδέων πάσας τὰς πράξεις πρὸς ἀλλήλας, καὶ ἥτις, συντομώτατα ἄλλως τε ἀναλυομένη παρ’ ἐμοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, θέλει ἀποδείξει ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον τῆς οἰκογενείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τὴν συμμορίαν τοῦ Ἀλεξίου Τάκη. Ἡ δικογραφία εἶναι σκανδαλωδεστάστη ὡς πρὸς τὴν εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Κατεδικάσθη ὁ Ἀλέξιος Τάκης τῇ 30 Ἀπριλίου 1887 ἔτους ὑπὸ τῶν ἐν Κερκύρᾳ Κακουργιοδικῶν ἐπὶ ἀναιρέσει (προσέξατε παρακαλῶ εἰς τὴν λέξιν) εἰς 18 ἐτῶν δεσμά. Ἀριθμὸς ἀποφάσεως 7· καὶ ἀναφέρω τὸν ἀριθμὸν, διότι εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνος, ὃν δι’ ἐπιστολῶν κατήγγελλον ἡμῖν πρό τινων ἡμερῶν ἔντιμοι ἡμῶν φίλοι ἐκ Κερκύρας. Καὶ περὶ τῶν ἐπιστολῶν τούτων ἀκριβῶς ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἦσαν λιβελλογραφήματα ἀνώνυμα, βεβαιοῦντα ψεύδη καὶ ἀνύπαρκτα γεγονότα, πρὸς συκοφαντίαν. Ἀλλὰ δὲν κατηγορεῖτο ἐπὶ ἀναιρέσει ὁ Τάκης, ὡς κατεδίκασεν αὐτὸν τὸ ἐν Κερκύρᾳ Κακουργιοδικεῖον. Κατηγορεῖτο ἐπὶ φόνῳ ἐσκεμμένῳ καὶ ἐκ προμελέτης! Ἀλλὰ τίς παρίσταται, Κύριοι,—προσέξατε καλῶς,—ὁ ἥρως αὐτῆς τῆς μεταβολῆς τῆς κατηγορίας, καὶ ἑπομένως καὶ τῆς μεταβολῆς τῆς ποινῆς; Ὁ ἐν Κερκύρᾳ ἀντεισαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν κ. Ἰωάννης Βουλπιώτης, ἀδελφὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης! Καὶ διατὶ ἐγένετο ἡ ἐγκληματικὴ αὕτη πρᾶξις; Δι’ ἐκεῖνο, ὅπερ εἶπον καὶ χθὲς, καὶ σήμερον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι πρόκειται περὶ πληθώρας ἐγκλημάτων, ἄλλων μὲν, βεβαιωθέντων, ἄλλων δὲ μήπω βεβαιωθέντων, καὶ ἄλλων οὐδέποτε ἀνακαλυφθησομένων, διότι τίς οἶδεν εἰς ὁποῖα σκότη καὶ τίσι κρυφίαις ἐνεργείαις ἐτάφησαν διὰ παντός! Ἀλλοίμονον εἰς τοὺς ἀδικηθέντας, τοὺς λῃστευθέντας, ἀκρωτηριασθέντας καὶ δολοφονηθέντας! Ἐνταῦθα, λέγω, ἀνακαλύπτεται καὶ ἄλλη ἐγκληματικὴ πρᾶξις, ἔκτοκος ἐκ τῆς δικογραφίας ταύτης. Οἱ Εὐάγγελος καὶ Ἀλέξιος Τάκης μετὰ τῶν συναδέλφων αὐτῶν καὶ τῶν συγγενῶν εἶχον φονεύσει δεκατιστήν τινα Τοῦρκον· ἦτο δεκατιστής, βεβαίως εἶχε πολλὰς λίρας εἰς τὰ θυλάκια αὐτοῦ....

§79ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐξ αὐτῶν τῶν Τάκηδων ὑπάρχει τις εἰς τὰς φυλακάς;

§80ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶπον ὑμῖν, ὁ Ἀνδρέας Τάκης κατεδικάσθη ἐνώπιον τῶν ἐν Τρικκάλοις Κακουργιοδικῶν. Ὑποθέτω, ὅτι, ἂν δὲν τῷ ἐδόθη χάρις, εἶναι ἐντὸς τῶν φυλακῶν. Ἐπειδὴ δὲ μὲ διακόπτετε, λέγω καὶ τοῦτο πρὸς ποικιλίαν. Διεδόθη, ὅτι ὁ Εὐάγγελος Τάκης, ὁ ἀρχηγὸς τῆς συμμορίας καὶ τῆς οἰκογενείας, διεδόθη, λέγω, καὶ ἐβεβαιώθη δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, ὅτι ἐφονεύθη ἐν τῷ ὀθωμανικῷ ἐν συμπλοκῇ τινι. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω τὴν βεβαίωσιν ταύτην τῆς Ἀρχῆς, διότι, μελετῶν τὰς δικογραφίας ταύτας, εὗρον, ὅτι καὶ ἄλλοτε ὁ Εὐάγγελος Τάκης εἶχε φονευθῆ, καὶ ὅμως κατόπιν εὑρέθη πλησίον τῶν Ἰωαννίνων, ὅπου ἐλῄστευσε τὴν οἰκογένειαν τοῦ ὁμογενοῦς Ἀβέρωφ. Καὶ πάλιν χθὲς ἀνέγνων που, ὅτι μὲ εὐρωπαϊκὴν ἐνδυμασίαν περιεφέρετο ἐν τῇ Εὐρυτανίᾳ, ἢ τῷ Μεσολογγίῳ, ἀδιάφορον. Καὶ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐπεθύμουν νὰ ἔφθανεν ἡ φωνή μου μέχρι τῆς ἐπαρχίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα εἴπω πρὸς τοὺς πολιτικοὺς αὐτοῦ ἀντιπάλους: «προσέχετε, διότι δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ Εὐάγγελος Τάκης ἐφονεύθη, ἀλλὰ τίς οἶδεν εἰς ποῖα κρησφύγετα κρύπτεται τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας». Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ προκείμενον ἔγκλημα, καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ ἐκτόκου ἐγκλήματος, ὡς εἶπον. Ὁ δεκατιστὴς Ὀθωμανὸς εἶχε λίρας, παρεμόνευσαν λοιπὸν αὐτὸν οἱ Τάκαι εἰς ἀπόκεντρον μέρος, καὶ ἐφόνευσαν αὐτὸν καὶ ἐλῄστευσαν. Αἱ Τουρκικαὶ ἀρχαὶ ἐξεμάνησαν, ὡς εἰκός· εἰς πιστὸς τοῦ Κορανίου ἐδολοφονήθη παρὰ λῃστῶν Ἑλλήνων· πῦρ καὶ ὄλεθρος εἰς τὰ χωρία, ἵνα εὕρωσι, ποία εἶναι ἡ λῃστρικὴ συμμορία, ἡ διαπράξασα τὸν φόνον! Βάσανοι ἀνήκουστοι κατὰ τῶν ἐκεῖ χωρικῶν ὑπὸ τῶν τουρκικῶν ἀποσπασμάτων. Εἷς, ὁ ἀτυχὴς, μὴ δυνάμενος νὰ ὑποφέρῃ τὰς μυρίας βασάνους, προσέρχεται εἰς τὴν Ἀρχὴν, καὶ βεβαιοῖ, ὅτι ἡ λῃστοσυμμορία Τάκη εἶναι ἡ φονεύσασα τὸν Τοῦρκον δεκατιστήν. Καταδιώκεται λοιπὸν ἡ λῃστοσυμμορία δραστηρίως, ἥτις, ἐρευνῶσα καὶ ἐξετάζουσα τὴν αἰτίαν τῆς καταδιώξεως τῆς τοιαύτης, μανθάνει, ὅτι προεδόθη παρά τινος χωρικοῦ. Αὐτὸς ἄρα ὁ χωρικὸς, ὁ προδοὺς τοὺς λῃστὰς, εἶναι ἐκεῖνος, ὃν ἐδολοφόνησεν ὁ Ἀλέξιος Τάκης. Πρόκειται, Κύριοι, ὡς παρατηρεῖτε, περὶ καθαρᾶς καὶ στυγερᾶς δολοφονίας. Ἡ πρᾶξις ἐγένετο τῇ 6 Μαρτίου 1881, καὶ ταύτης μετεῖχεν ἀποφώλιόν τι τέρας, οὗτινος τὴν εἰκόνα θέλω προσπαθήσει νὰ δώσω ὑμῖν, καὶ οὐ ὅμοιον οὐδὲν ἐγέννησεν οὐδὲ ἡ ἐλευθέρα, οὐδὲ ἡ δούλη Ἑλλάς. Εἶναι ὁ Δημήτριος Ῥοκόφυλλος! Γνωρίζει καὶ αὐτὸν ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ εἰς αὐτὸν ἔδωκε χάριν, καταδικασθέντα εἰς θάνατον. Εἰς τὸν Ῥοκόφυλλον χάριν! Διατί; Θέλετε ἰδεῖ τὸ ἐλατήριον, καὶ θέλετε πεισθῆ, ἂν ἐγὼ συκοφαντῶ, ὡς εἶχον ἀποτολμήσει μίσθιοί τινες νὰ εἴπωσιν, ἢ ἂν δὲν λέγω τὴν ἀλήθειαν, προκύπτουσαν ἄλλως τε ἐξ ἐπισημοτάτων ἐγγράφων. Ἀλλὰ περὶ τούτου ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ ποιήσωμαι ἐνταῦθα λόγον, ἵνα μὴ διασπάσω τὴν διήγησιν, ἥτις, παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι τόσον δυσάρεστος, διότι προκαλεῖ τὸ ἐνδιαφέρον. Τὸ δὲ ἐνδιαφέρον δὲν προκαλεῖται ἐκ τῆς ῥητορικῆς δυνάμεως τοῦ ἀγορεύοντος, ἥτις βεβαίως δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ ἀναπτύξῃ τοιοῦτον ζήτημα ἐν ὅλῃ αὐτοῦ τῇ μεγαλοπρεπείᾳ, ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς τῆς σειρᾶς ἀποτροπαιοτάτων κακουργημάτων, ἅτινα δὲν ἐγένοντο ἱκανὰ νὰ συγκινήσωσι τὴν εὐαίσθητον, ὡς ἔλεγεν ἡμῖν ὁ ἴδιος ἄλλοτε, ψυχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, διαπραττόμενα κατὰ ἀθώων καὶ ἀπονηρεύτων χωρικῶν, δούλων Ἑλλήνων ἔστω, ἂν οὐχὶ καὶ ἐλευθέρων. Ἰδοὺ τί λέγουσι τὰ ἐγκλητήρια τοῦ εἰσαγγελέως κ. Γεωργίου Μπένση (ἀναγινώσκει): «Τὸ Συμβούλιον τῶν ἐν Ἄρτῃ Πλημμελειοδικῶν, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9 τῆς 30 Ἰανουαρίου 1883 βουλεύματός του, παρέπεμψεν εἰς τὸ κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Κερκύρᾳ Ἐφετῶν Κακουργιοδικεῖον τοὺς Δημ. Ῥοκόφυλλον καὶ Ἀλέξιον Τάκην, ἵνα δικασθῶσιν ὡς ὑπαίτιοι ἑνώσεως καὶ φόνου, κατὰ παράβασιν τῶν ἄρθρων 66, 56, 57 καὶ 288 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου καὶ 169 καὶ 170 τοῦ Ὀθωμανικοῦ Ποινικοῦ Κώδικος. Ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως προέκυψαν τὰ ἑξῆς περιστατικά. Ὅτι οἱ κατηγορούμενοι, ὀργανώσαντες λῃστρικὴν συμμορίαν, ἧς ἀρχηγὸς ἦν ὁ Δημήτριος Ῥοκόφυλλος, διέπραττον διαφόρους λῃστείας κατὰ τὴν Ἤπειρον καὶ Θεσσαλίαν. Ὅτι, ἔχοντες ἀφορμὰς ἔχθρας καὶ ἀντιπαθειῶν κατὰ τοῦ παθόντος Β. Ἀλεξίου, τὴν 6 Μαρτίου 1881 ἐνήδρευσαν ἔξωθεν τοῦ χωρίου Σουμεροῦ τοῦ Ῥαδοβιζίου. Ὅτι, ἐνῷ διήρχετο οὗτος, προσεκλήθη ὑπὸ τῶν κατηγορουμένων νὰ σταθῇ, μὴ ὑπακούσας δέ, ἀλλὰ τραπεὶς εἰς φυγήν, ἐπυροβολήθη ὑπὸ τῶν ἄνω κατηγορουμένων καὶ ἐτραυματίσθη καιρίως εἰς διάφορα τοῦ σώματός του μέρη. Ὅτι οἱ συγχώριοί του, ἀκούσαντες τοὺς πυροβολισμούς, ἔσπευσαν ἐπὶ τοῦ τόπου καὶ εὗρον τὸν Β. Ἀλεξίου, ζῶντα ἔτι, ὅστις ἐδήλωσεν αὐτοῖς, ὅτι ἐπυροβολήθη ὑπὸ τῶν κατηγορουμένων, ἤτοι, τοῦ Δ. Ῥοκοφύλλου, τῶν ἀδελφῶν Εὐαγγέλου καὶ Ἀλεξίου Τάκη καὶ τοῦ Ἰω. Χαρμπῆ· ἐβεβαιώθη δὲ ἡ ταυτότης αὐτῶν, καθ’ ὅσον ἡ τῶν κατηγορουμένων λῃστοσυμμορία, λυμαινομένη ἰδίως τὰ περὶ τὸ Σουμερὸν χωρία, ἦν γνωστὴ εἰς τοὺς μάρτυρας, ὧν τινες εἶδον τοὺς κατηγορουμένους ἀμέσως μετὰ τὴν πρᾶξιν, διερχομένους τὸν ποταμόν, καὶ διέκριναν καὶ ἀνεγνώρισαν αὐτούς, καὶ ὅτι συνεπείᾳ τῶν τραυμάτων ὁ Β. Ἀλεξίου ἀπεβίωσε μετ’ ὀλίγην ὥραν». Ἀρχηγὸς ἄρα τῆς συμμορίας ὁ Ῥοκόφυλλος! Φαντάσθητε τίς ὁ Ῥοκόφυλλος, ἵνα ἀναγνωρίζωσιν αὐτὸν ἀρχηγὸν αὐτῶν τέσσαρες Τάκαι! Ὅσοι γνωρίζετε τὰ ἔθιμα τὰ λῃστρικά, μὲ ἐννοεῖτε καλῶς τὶ λέγω. Ὅταν μία οἰκογένεια δίδῃ τέσσαρας ὅλους λῃστὰς εἰς τὴν συμμορίαν, βεβαίως ἔχει τίτλῳ πλέον τὴν ἀρχηγίαν· καὶ τὴν ἀρχηγίαν παρῄτησαν οἱ Τάκαι πρὸ τοῦ Ῥοκοφύλλου, αὐτοῦ τοῦ χαριτωθέντος παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. «Ἧς ἀρχηγὸς ἦν ὁ Δημ. Ῥοκόφυλλος», ῥητῶς λέγει τὸ ἐγκλητήριον. Καὶ κατωτέρω: «διέπραττον διαφόρους λῃστείας κατὰ τὴν Ἤπειρον καὶ Θεσσαλίαν.» Ἀλλ’ ἠκούσατε ποίας ἰδέας ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης περὶ Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου. Πλὴν περὶ τῶν ἰδεῶν τούτων θέλω ποιήσει λόγον κατόπιν. «Ὅτι ἔχοντες ἀφορμὰς ἔχθρας καὶ ἀντιπαθειῶν, ἐνήδρευσαν ἔξωθεν τοῦ χωρίου.» Πρόκειται ἄρα περὶ ἀναμφισβητήτου δολοφονίας. Καὶ ἂν αὕτη ἡ πρᾶξις δὲν ἦναι δολοφονία, ἂς διαγραφῶσιν αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρᾶξις, ἡ βεβαιουμένη δι’ ἐπισημοτάτου ἐγκλητηρίου τοῦ εἰσαγγελέως κ. Μπένση, σχηματισθέντος οὐχὶ κατὰ τὴν ἰδιότροπον καὶ αὐθέκαστον θέλησιν αὐτοῦ, ἀλλὰ ἐκ μελέτης τῆς δικογραφίας καὶ τοῦ βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν. Λοιπὸν παραπέμπονται ὁ Ἀλέξιος Τάκης, Ῥοκόφυλλος κλπ. ἐπὶ ἑνώσει καὶ ἐπὶ φόνῳ, ὁ δὲ ἀντεισαγγελεὺς κ. Βουλπιώτης, ὁ μὴ φίλος τῶν Τάκηδων, περὶ ὧν ποσῶς δὲν ἐνδιαφέρεται, οὐδὲ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ Ὑπουργὸς, τί νομίζετε, ὅτι πράττει; Προτείνει εἰς τοὺς ἐνόρκους, οὓς, σημειώσατε καλῶς, ὅτι, ἵνα καταρτίσωσιν, εἰργάσθησαν ἀδελφικώτατα ἀφ’ ἑνὸς ἡ ὑπεράσπισις καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ Εἰσαγγελία, καὶ ἐννοεῖται ἐπὶ τίνι σκοπῷ, λοιπὸν λέγω εἰς τοὺς ἐνόρκους, τοὺς φιλοτεχνηθέντας τῇ συμπαιγνίᾳ ὑπερασπίσεως καὶ κατηγορίας, προτείνει ὁ ἀδελφὸς τοῦ ὑπερτάτου ἄρχοντος καὶ διανομέως τῆς δικαιοσύνης, τί; Νὰ μὴ τύχῃ καὶ καταδικασθῇ ὁ Ἀλέξιος Τάκης ἐπὶ φόνῳ, ἀλλ’ ἐπὶ ἁπλῆ ἀναιρέσει! Ἵνα δὲ πεισθῆτε, ὅτι ὁ καταρτισμὸς τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων ἐφιλοτεχνήθη ἐκ συμπαιγνίας, δὲν ἔχετε ἢ νὰ παρατηρήσητε, ὅτι ἡ μὲν ὑπεράσπισις ἕνα μόνον ἔνορκον ἐξῄρεσεν, ἡ δὲ κατηγορία οὐδὲ ἕνα! Ἀλλ’ ἠκούσατε τὸ εὔγλωττον ἐγκλητήριον τῆς Εἰσαγγελίας. Σημειώσατε δὲ, Κύριοι, ὅτι δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν πρᾶξιν εἶχε παραπεμφθῆ καὶ ὁ Δημήτριος Ῥοκόφυλλος ἐπὶ ἑνώσει καὶ ἐπὶ φόνῳ. Ἔχομεν λοιπὸν, Κύριοι, τὸν Ἀντεισαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, τὸν ὑπέρτατον ἔφορον τοῦ νόμου, τὸν προστάτην τῆς ἀδικουμένης Κοινωνίας, ἔχοντα ἐνώπιον αὐτοῦ τὸ ἐγκλητήριον τοῦ εἰσαγγελέως Μπένση, προϊσταμένου αὐτοῦ, καὶ προτείνοντα τί; Τὴν μεταβολὴν τῆς κατηγορίας, μὴ τυχὸν, πρὸς Θεοῦ! καὶ καταδικασθῇ ὁ Τάκης εἰς θάνατον. Διατί; Διότι εἷς ὑπῆρχε σκοπὸς καὶ μία ἱερὰ ἐντολὴ, νὰ σώσῃ ὁ ἀδελφὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τὴν κεφαλὴν τῶν Τάκηδων καὶ ἵνα σώσῃ ταύτην, σώζει καὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ Ῥοκοφύλλου· καὶ περὶ τούτου εἰδικῶς εὐθὺς ἀμέσως θέλω ὁμιλήσει. Διὰ τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν εἰσάγεται κατόπιν ὁ Δημήτριος Ῥοκόφυλλος ἐνώπιον τῶν Κακουργιοδικῶν Κερκύρας, καὶ καταδικάζεται ἐπὶ ἑνώσει καὶ ἐπὶ φόνῳ εἰς θάνατον! Καὶ τίς, παρακαλῶ, νομίζετε, ὅτι ἦτο ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου τῶν Συνέδρων, ὅτε ἐδικάζετο ὁ Ῥοκόφυλλος ἐν Κερκύρᾳ, ὡς ἐῤῥήθη, καὶ καταδικάζετο εἰς θάνατον; Ὡς ἀπὸ μηχανῆς Θεὸς, πάλιν ὁ πρώην ἀντεισαγγελεὺς κ. Βουλπιώτης, γενόμενος διὰ τῆς σκανδαλωδεστάτης μεταβολῆς τῶν νόμων ἀπὸ Ἀντεισαγγελέως Ἐφέτης. Διατὶ ἡ μεταβολὴ τῶν νόμων σκανδαλώδης; Διότι ἐπιστεύετο, καὶ δικαίως, ὅτι οὐδέποτε ἤθελεν εὑρεθῆ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ γνωμοδοτήσῃ ὑπὲρ τοῦ κ. Ἰωάννου Βουλπιώτου, ὡς ἱκανοῦ νὰ γένηται Ἐφέτης, αὐτὸς, ὅστις οὐδέποτε διεκρίθη ὡς δικαστικὸς ἀνὴρ, οὐδέποτε διεκρίθη ἐπὶ νομικῇ ἱκανότητι. Ἀλλ’ ἦλθον αὐτοὶ οἱ ἱεροὶ ἄνθρωποι, οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, ὧν ὁμοίους οὐδέποτε εἶχεν ἰδεῖ οὔτε ἡ ἀρχαία οὔτε ἡ νέα Ἑλλὰς, ἀφ’ ὅτου εἶχον ἀποθάνει οἱ Φωκίωνες καὶ οἱ Ἀριστεῖδαι, καὶ μετέβαλον τοὺς νόμους, καὶ εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γνωμοδοτῇ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ ἐξυπνήσαμεν πρωΐαν τινὰ, καὶ εἴδομεν καὶ τὸν κ. Ἰωάννην Βουλπιώτην ἐφέτην! Καὶ ἐνῷ πάλιν πρωΐαν τινὰ βλέπομεν αὐτόν, ὡς εἰσαγγελεύοντα, προτείνοντα ὑπὲρ τοῦ Ἀλεξίου Τάκη τὴν χάριν, τὴν καταδίκην τουτέστιν ἐπὶ ἀναιρέσει, οὐχὶ δὲ ἐπὶ φόνῳ, ἑτέραν πρωΐαν ἐγειρόμεθα, καὶ βλέπομεν αὐτὸν προεδρεύοντα τῶν Συνέδρων, ἵνα σώσῃ τὸν Ῥοκόφυλλον. Καὶ θέλετε μοὶ εἴπει, καὶ δικαίως, πῶς ἔσωσε τὸν Ῥοκόφυλλον, ἀφοῦ προήδρευε τῶν Συνέδρων, ὅτε ὁ Ῥοκόφυλλος κατεδικάσθη εἰς θάνατον; Τὴν ἀπορίαν ταύτην κρατήσατε ἐπ’ ὀλίγας στιγμὰς, καὶ ἀμέσως θέλω λύσει ὑμῖν αὐτήν. Ἔχω τὰ πρακτικὰ, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν Ἀλέξιον Τάκην. Ἕνωσις καὶ φόνος, λέγουσιν. Ἀντεισαγγελεὺς Ἰω. Βουλπιώτης, ἐν Κερκύρᾳ. Ἀκούσατε τώρα, Κύριοι, τὰς προτάσεις τοῦ κ. Ἀντεισαγγελέως ἐκ τῶν πρακτικῶν τούτων τῶν ἐπισήμων. «Λαβὼν τὸν λόγον ὁ κ. Ἀντεισαγγελεὺς, καὶ ἀναπτύξας τοὺς λόγους τῆς κατηγορίας, ἐζήτησε τὴν ἐνοχὴν τοῦ κατηγορουμένου (Ἀλεξίου Τάκη) ἐπὶ ἀναιρέσει». Εἶναι ἢ δὲν εἶναι τοῦτο ἐπίσημον ἔγγραφον, ὑπογεγραμμένον; Ἦτο λοιπὸν ἀνώνυμος καὶ λιβελλογραφικὴ ἡ ἐπιστολὴ, ἡ πρὸς ἡμᾶς ἐλθοῦσα ἐκ Κερκύρας καὶ βεβαιοῦσα τὴν τοιαύτην πρᾶξιν τοῦ κ. Ἀντεισαγγελέως; Λοιπὸν ἔχομεν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν, καθ’ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ παθόντος, τὴν πρᾶξιν τῆς συμμορίας Ῥοκοφύλλου–Τάκη κατὰ τοῦ ἀτυχοῦς ἐκείνου, ὃν ἐδολοφόνησαν ἐν τῇ ὁμόρῳ χώρᾳ, καὶ παρίσταται ὁ ἀντεισαγγελεὺς κ. Βουλπιώτης, καὶ ζητεῖ τὴν ἐπὶ ἔλαττον μεταβολὴν τοῦ κατηγορητηρίου ὑπὲρ τοῦ ἑτέρου τῶν συγκατηγορουμένων διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν, τὴν ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ καὶ χρόνῳ καὶ κατὰ τοῦ αὐτοῦ ἀνθρώπου ἐκτελεσθεῖσαν. Τώρα, Κύριοι, θέλω ἀναφέρει γεγονὸς, δι’ ὃ, ἂν δὲν πράξητε ἄλλο, θέλετε σταυροκοπηθῆ. Τί νομίζετε ἐπιχείρημα εὑρίσκει ὁ Πρόεδρος τῶν Συνέδρων κ. Ἰωάννης Βουλπιώτης, ἵνα προτείνῃ τὴν μεταβολὴν τῆς θανατικῆς ποινῆς τοῦ Ῥοκοφύλλου εἰς ἰσόβια δεσμά; Εὑρίσκει ἐπιχείρημα τὸν ἑαυτόν του, εἰς ὃν παραπέμπει, τὸν ἀντεισαγγελέα δηλ. Ἰωάννην Βουλπιώτην. Καὶ λέγει: Κατεδικάσθη ὁ Ῥοκόφυλλος παρὰ τῶν ἐνόρκων εἰς θάνατον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ βουλεύματος καὶ τοῦ ἐγκλητηρίου, ἀλλ’ ὁ Τάκης κατεδικάσθη ἐπὶ ἀναιρέσει διὰ τὴν αὐτὴν ἀκριβῶς πρᾶξιν. Διὰ τοῦτο προτείνω, λέγει, νὰ δοθῇ καὶ εἰς τὸν Ῥοκόφυλλον χάρις, μεταβαλλομένης ὑπὲρ αὐτοῦ τῆς ποινῆς. Δηλαδὴ, ἵνα εἴπω οὕτω, ἀφοῦ ἐσιγύρισε τὴν ὑπόθεσιν τοῦ φίλου Τάκη, ἔπρεπε νὰ σιγυρίσῃ κατὰ τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ τὴν τοῦ Ῥοκοφύλλου, χάριν πάλιν τοῦ Τάκη. Διότι ἄλλως ἠθέλομεν παραστῆ θεαταὶ ἀπαισίου θεάματος, ἠθέλομεν ἰδεῖ τὸν μὲν Ῥοκόφυλλον ἀποκεφαλιζόμενον διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν, τὸν δὲ Τάκην καπνίζοντα ἐντὸς τῶν φυλακῶν, τίς οἶδε τίνων φυλακῶν ἐκ τῶν ἀνετωτέρων τοῦ Κράτους. Καὶ ἰδοὺ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ἰωάννου Βουλπιώτου, ὡς Προέδρου τῶν Συνέδρων, ὑπὲρ τοῦ Δημητρίου Ῥοκοφύλλου! (ἀναγινώσκει): «Ὅτι δέον ἡ ποινὴ τοῦ ἀνωτέρω καταδικασθέντος νὰ μεταβληθῇ εἰς ἰσόβια δεσμὰ, διότι ἡ πρᾶξις, δι’ ἣν κατεδικάσθη, ἐξετελέσθη κατὰ τὸ ἔτος 1881, ἤτοι πρὸ ἑπταετίας καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲν εἶχε τελεσθῆ ἡ ἕνωσις τοῦ τμήματος τῆς Ἠπείρου μετὰ τοῦ λοιποῦ Βασιλείου, καὶ διότι διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν, δικασθεὶς, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7 ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1887 ἀποφάσεως τῶν ἐν Κερκύρᾳ Συνέδρων, ὁ συστασιώτης Ἀλέξιος Τάκης, κατεδικάσθη εἰς δεσμὰ 18

ἐτῶν. Ὁ Πρόεδρος τῶν Συνέδρων

ΙΩ. ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ»

Εὑρίσκει ὡς ἐλαφρυντικὴν περίστασιν, ὅτι διέπραξεν ἐγκλήματα καὶ δολοφονίας κατ’ ἐκείνων, οὓς θέλομεν νὰ πείσωμεν, ὅτι ἔχομεν ἀδελφοὺς ὁμαίμονας, ὁμογλώσσους καὶ ὁμοθρήσκους, κατ’ ἐκείνων, οὓς θέλομεν νὰ πείσωμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀκούωσι τὰς Ῥουμανικὰς, τὰς Ἀλβανικὰς καὶ τὰς Βουλγαρικὰς καὶ Πανσλαυϊστικὰς καὶ Αὐστριακὰς προπαγάνδας· καὶ εὑρίσκονται οἱ προστάται τοῦ νόμου, οἱ Εἰσαγγελεῖς τῆς Ἑλλάδος, οἱ ἀδελφοὶ τῶν μεγαλοϊδεατῶν Ὑπουργῶν, οἵτινες ὡς ἐπιχείρημα τῆς μεταβολῆς τῆς ποινῆς ἀθλίου τινὸς καὶ ἀχρειστάτου καταδίκου εὑρίσκουσι τί; Ὅτι οὗτος δὲν ἐγκλημάτησε καθ’ ἡμῶν, τῶν ἐλευθέρων Ἑλλήνων, ἀλλὰ κατὰ τῶν προστύχων καὶ ἀποῤῥίψεως ἀξίων Θεσσαλῶν καὶ Ἠπειρωτῶν. Εἶναι περὶ τούτου σύμφωνος καὶ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, τοῦ συμπράκτορος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὃν ἠκούσατε πρό τινων ὡρῶν διὰ τίνος στόμφου παρίστα ἑαυτὸν ὡς τὸν μόνον δεινότατον ὑπέρμαχον τοῦ δούλου Ἑλληνισμοῦ. «Καὶ διότι διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν (ἐξηκολούθει ὁ πρόεδρος κ. Βουλπιώτης) δικασθεὶς ὁ συστασιώτης Ἀλέξιος Τάκης, κατεδικάσθη εἰς δεσμὰ 18 ἐτῶν». Φέρει δηλαδὴ εἰς ἀπόδειξιν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ χάρις εἰς τὸν Ῥοκόφυλλον, τὴν ἰδίαν αὑτοῦ ἐνοχὴν ὁ πρόεδρος κ. Βουλπιώτης, τὴν ἐγκληματικὴν....

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίς ἦτο Εἰσαγγελεύς;

§82ΛΕΒΙΔΗΣ. Γεώργιος Μπένσης. Δύσκολον πρᾶγμα ἐν τοιαύτῃ διεφθαρμένῃ πολιτικῇ ἐποχῇ!

§83ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε συνεζητήθη ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐνώπιον τῶν Κακουργιοδικῶν ὡς πρὸς τὸν Τάκην;

§84ΛΕΒΙΔΗΣ. 30 Ἀπριλίου 1887 ἔτους. Ἡ πρότασις χάριτος πρὸς τὸν Ῥοκόφυλλον εἶναι τῆς 16 Μαΐου 1888.

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶχε δημοσιευθῇ εἰς τὸν «Χρόνον» ἡ καταγγελία τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης;

§86ΛΕΒΙΔΗΣ. Τί λέγετε! Βεβαίως. Ἀπὸ τοῦ προηγουμένου ἔτους. Καὶ ὅμως αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς συνηλλάσσετο. Ἐπὶ τίσιν ὅροις; Ἂς ἀποφανθῇ ἡ Δικαιοσύνη τῆς πατρίδος, ἂν ἔχῃ τὴν φιλοτιμίαν καὶ τὸ θάῤῥος νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν Δικαιοσύνην τῆς πατρίδος αὑτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Εἶπε λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἄξιος χάριτος ὁ Ῥοκόφυλλος, διὰ τί; Διότι δὲν ἔπραξέ τι κατὰ Ἑλλήνων ὑπηκόων, ἀλλὰ μόνον κατὰ δούλων Θεσσαλῶν καὶ Ἠπειρωτῶν. Ἀλλὰ μήπως, Κύριοι, οἱ ἀδελφοὶ καὶ οἱ προστάται τοῦ τοτὲ μὲν Εἰσαγγελέως, τοτὲ δὲ Προέδρου κ. Ἰωάννου Βουλπιώτου δὲν ἦναι αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες κατὰ τὸ 1881 ἔτος, ὅτε προέκειτο νὰ εἰσέλθῃ ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς τὴν Ἄρταν, ἵνα καταλάβῃ τὰς παραχωρηθείσας χώρας, ἔλεγον εἰς τοὺς Θεσσαλοὺς καὶ Ἠπειρώτας: «Θεσσαλοὶ καὶ Ἠπειρῶται, λάβετε τὰ ὅπλα καὶ ἀποκρούσατε τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν, ὅστις ἔρχεται νὰ καταλάβῃ τὴν πρὸ τεσσάρων ὅλων αἰώνων τυραννουμένην παρὰ τῶν Τούρκων χώραν, ἄνευ νόμου!» Εἶναι, βλέπετε, Κάτωνες, καὶ ἤθελον νόμον, ἵνα εἰσέλθῃ ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς τὴν Ἄρταν καὶ καταλάβῃ τὸ μέρος τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Θεσσαλίας. Καὶ ἵνα μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι λέγω πράγματα ἀνύπαρκτα, ἀναγινώσκω ὑμῖν τὴν «Ὥραν» τῆς 21 Ἰουνίου 1881 ἔτους, ὑπ’ ἀριθ. 232 (σελ. αʹ καὶ βʹ), ἥτις ἔγραφεν (ἀναγινώσκει): «Καὶ δι’ ἐνυπογράφων δημοσιευμάτων καὶ δι’ ἰδιωτικῶν ἐπιστολῶν διαμαρτύρονται οἱ Θεσσαλοὶ κατὰ τῆς μεταβιβάσεως αὑτῶν ἀπὸ τοῦ τουρκικοῦ εἰς τὸν ζυγὸν ἄλλης, οὐχ ἧττον ἐπαχθοῦς, αὐθαιρεσίας. Λέγουσιν: Ἡμεῖς οἱ Ἠπειρῶται καὶ οἱ Θεσσαλοὶ δὲν θ’ ἀναγνωρίσωμεν τὸ δίκαιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, πρὶν ἢ διὰ νόμου εἰσαχθῇ εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, οὐδὲ θὰ ὑποταχθῶμεν εἰς τοὺς Νομάρχας καὶ τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους, τοὺς διορισθησομένους εἰς μὴ νενομοθετημένας θέσεις». Εἶναι, Κύριοι, τὸ κείμενον ἐπισήμου φύλλου, ὑπηρετοῦντος τὰ βουλεύματα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· καὶ προεκάλουν, οὐδὲν πλέον οὐδὲν ἔλαττον, ἐμφύλιον πόλεμον μεταξὺ ἐλευθέρων καὶ δούλων Ἑλλήνων οἱ Κάτωνες αὐτοὶ πολιτικοί. Διατί; Διότι ὁ ἀείμνηστος Κουμουνδοῦρος δὲν προνόησε διὰ νόμου νὰ εἰσάξῃ ἐκεῖ τὴν νέαν νομοθεσίαν. Καὶ ἐνῷ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν στρατευμάτων ἐκείνων ἐτηλεγράφουν ἀληθῶς διὰ λέξεων, προκαλουσῶν τὴν βαθυτάτην ἡμῶν συγκίνησιν, ὡς καὶ οἱουδήποτε Ἕλληνος, οὗτοι ἔλεγον εἰς τοὺς στρατηγούς: «Προσέξατε μὴ τυχὸν καὶ γίνητε αἴτιοι ἐμφυλίου πολέμου. Ἀποσύρατε τὰ στρατεύματα τῆς καταλήψεως, διότι καταλαμβάνετε τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Θεσσαλίαν ἄνευ νόμου». Ἰδοὺ δὲ καὶ ἡ προκήρυξις τοῦ ἑτέρου τῶν στρατηγῶν ἐκείνων (ἀναγινώσκει): «Ἐν ὀνόματι τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων καὶ τῆς Κυβερνήσεως Αὐτοῦ, καταλαμβάνω, καθ’ ὑψηλὴν Βασιλικὴν διαταγήν, πρῶτος ἐγώ, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, τὴν Ἑλληνικὴν ταύτην χώραν, καὶ δέχομαι ἐν τοῖς κόλποις τῆς μητρὸς Πατρίδος ὑμᾶς, τοὺς κατοίκους τοῦ διαμερίσματος τούτου, συμπολίτας ἴσους ἐνώπιον τοῦ νόμου καὶ ἀπολαύοντας τοῦ λοιποῦ ἁπάντων τῶν ἀγαθῶν τῆς εὐνομίας καὶ τῆς Βασιλικῆς προστασίας, ἀνεξαρτήτως φυλῆς καὶ θρησκεύματος». Ταῦτα, Κύριοι, ἔγραφεν ὁ Γενικὸς Ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ τῆς καταλήψεως, καὶ τὴν ἡμερησίαν ταύτην διαταγὴν ἐξέδιδεν εἰσερχόμενος εἰς Ἄρταν. Καὶ ὅταν ὑπὸ τοιούτων ἰδεῶν οἱ κύριοι οὗτοι ἐμφορῶνται, εἶναι παράδοξον, ἐὰν βλέπωμεν τοὺς συγγενεῖς καὶ φίλους αὐτῶν, τὸν Πρόεδρον τῶν Συνέδρων, ὑποστηρίζοντα τὴν παραχώρησιν χάριτος εἰς τὸν Ῥοκόφυλλον, διότι δῆθεν δὲν διέπραξεν ἐγκλήματα καθ’ ὑπηκόων Ἑλλήνων, ἐνῷ καὶ τοῦτο ἀκόμη δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένον; Ἡ πρᾶξις ἄρα εἶναι στυγερωτάτη δολοφονία. Ἀλλ’ ἔλεγεν ἡμέραν τινὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐντεῦθεν: «Τί με κατηγορεῖτε, ἀφοῦ ὁ ἀδελφός μου δὲν προέτεινε νὰ δοθῇ χάρις εἰς τὸν Τάκην;» Ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, Κύριοι, πίπτει αὐτὸ ἀφ’ ἑαυτοῦ. Τί νὰ ἔκαμνε τὴν χάριν ταύτην ὁ Τάκης, ἀφοῦ μετ’ ὀλίγον πρόκειτο νὰ δικασθῇ διὰ πρᾶξιν, σύρουσαν καθ’ ἑαυτῆς τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου; Κατεδικάσθη οὐχὶ ἐπὶ ἑνώσει καὶ φόνῳ, ἐνῷ ἔδει νὰ καταδικασθῇ ἐπὶ ἑνώσει καὶ φόνῳ, οὐχὶ δὲ ἐπὶ ἀναιρέσει. Τίνα ἀνάγκην εἶχε προστασίας διὰ χάριτος πρὸς μεταβολὴν τῆς τοιαύτης μικρᾶς ἀναλόγως τῆς πράξεως ποινῆς, ἀφοῦ ἔμελλε νὰ δώσῃ λόγον κατόπιν δι’ ἄλλην, ἐπίσης ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, τιμωρουμένην ἐπίσης μὲ τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου; Αὐτὸς εἶχε μυρίας ἐναντίον αὐτοῦ ἐκκρεμεῖς φανερὰς καὶ ἀγνώστους κατηγορίας! Ἔγεμεν ἐγκλημάτων ἡ ψυχὴ αὐτοῦ, ἂν ἔχῃ ψυχὴν τοιοῦτος κακοῦργος! Καὶ ἀνάγκην εἶχε νὰ γνωμοδοτήσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ πρὸς χάριν ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης; Καὶ σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι διὰ τὸν Ῥοκόφυλλον, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πρακτικῶν, ἐτέθη ῥητῶς εἰς τοὺς ἐνόρκους τὸ ζήτημα τῆς ἀναιρέσεως· οἱ δὲ ἔνορκοι εἶπον: «Ὄχι δὲν εἶναι ἔνοχος ἀναιρέσεως· ναί, εἶναι ἔνοχος φόνου καὶ ἑνώσεως». Ἐδύναντο οἱ ἔνορκοι, τιθεμένου ἐνώπιον αὐτῶν τοῦ ζητήματος τῆς ἀναιρέσεως, ἐὰν τῳόντι ἦτο ἔνοχος τοιαύτης, νὰ δεχθῶσιν αὐτήν, ἀφοῦ μάλιστα ἐγνώριζον, ὅτι ἄλλοι ἔνορκοι εἶχον δεχθῆ ἀναίρεσιν ὑπὲρ τοῦ Τάκη....

§87ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ φόνου δὲν ἐτέθη ὡς πρὸς τὸν Τάκην.

§88ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐτέθη καὶ ἀπεῤῥίφθη, διότι τὸ Δικαστήριον των ἐνόρκων τὸ κατήρτισεν ἡ ὑπεράσπισις, συνεννοουμένη μετὰ τῆς Εἰσαγγελίας.

§89ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Πῶς τὸ γνωρίζετε;

§90ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων καὶ ἐκ τῆς λογικῆς.

§91ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Ἐξῄρεσέ τινα τῶν ἐνόρκων ὁ Εἰσαγγελεύς;

§92ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι, διότι συνεχῶς ὁ ἀξιότιμος φίλος μὲ διέκοψεν ἐκεῖθεν, ἐρωτῶν: «Τὰ πραγματικὰ γεγονότα ἦσαν ἆρά γε ἀποδεικτικὰ ἑνώσεως καὶ φόνου;», ἐπιτρέψατέ μοι, λέγω, νὰ καταφύγω εἰς τὰς ἀνακρίσεις, τὰς κατὰ τὴν προανάκρισιν δοθείσας, ἃς ἀναγινώσκω, οὐχὶ πάσας, ἀλλὰ τινὰς ἐξ αὐτῶν, δι’ ὧν θέλω ἀποδείξει, ὅτι ἡ πρᾶξις ἦν καθαρὰ δολοφονία....

§93ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ βασίζησθε εἰς αὐτὰ τὰ χαρτιὰ, διότι ἄλλα λέγονται εἰς τὴν προανάκρισιν, καὶ ἄλλα ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου.

§94ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα· δώσατέ με τὰ ὑμέτερα, ἵνα βασισθῶ ἐπ’ αὐτῶν. Ποῦ θέλετε νὰ βασισθῶ; Περίεργος ἄνθρωπος!

§95ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, συμμορία ληστρικὴ κατηρτίσθη καὶ φονεύει ἀνθρώπους, καὶ κάμνετε λόγον περὶ ἀναιρέσεως;

§96ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐὰν ἀπευθύνητε εἰς ἐμὲ ἐρωτήσεις δεομένας ἀπαντήσεως, εἴδετε, ὅτι ἀπαντῶ. Ἀλλ’ ὅταν κάμνητε ἐρωτήσεις, δὲν ἠξεύρω πρὸς ποῖον σκοπὸν, νομίζω, ὅτι θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ μὴ ἀπαντήσω. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ὅτι τὰ πραγματικὰ γεγονότα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι προέκειτο περὶ φόνου καὶ ἑνώσεως, καὶ ὅτι κακῶς ὁ ἀντεισαγγελεὺς κ. Βουλπιώτης προέτεινε τὴν μεταβολὴν τῆς κατηγορίας· καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου τί ἄλλο δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ, εἰμὴ τὰς ἐπισήμους μαρτυρίας, τὰς ἐν τῇ ἀνακρίσει ληφθείσας; Λοιπὸν ὁ Σωτήριος Βιλαέτης, ἰδοὺ τί λέγει περὶ τῆς πράξεως (ἀναγινώσκει): «Τὸν Βασίλειον Ἀλεξίου ἐφόνευσαν οἱ ἄνω κατηγορούμενοι Δ. Ν. Ῥοκόφυλλος, Ι. Χαρμπῆς, Εὐάγγελος καὶ Ἀλέξιος Τάκης καὶ Γ. Δάσκαλος. Αἰτία δὲ ἦτο, διότι ὁ Γεώργιος εἶχε μαλώσει μὲ τὸν φονευθέντα δι’ ἓν χωράφιον, καὶ διότι ὁ Βασίλειος Ἀλεξίου εἶχε προδώσει εἰς τὴν Τουρκικὴν ἀρχὴν, ὅτι ὁ Γεώργιος Δάσκαλος μετὰ τῶν ἄλλων ληστῶν ἐλῄστευσε καὶ ἐφόνευσεν Ὀθωμανόν τινα δεκατιστήν. Οἱ λησταὶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην παρεμόνευον ἔξωθεν τοῦ χωρίου, διὰ νὰ συλλάβωσι τὸν φονευθέντα Β. Ἀλεξίου· ἐνῷ οὗτος διήρχετο, τὸν περιεκύκλωσαν καὶ τῷ εἶπον νὰ παραδοθῇ, ἀλλ’ αὐτὸς ἐζήτησε νὰ φύγῃ, καὶ τότε οἱ ἄνω κατηγορούμενοι τὸν ἐπυροβόλησαν. Ὅτε, ἀκούσαντες τοὺς πυροβολισμοὺς ἐν τῷ χωρίῳ, ἐτρέξαμεν εἰς τὸν τόπον τῆς πράξεως, εὕρομεν αὐτὸν ζῶντα ἀκόμη, τὸν ἠρωτήσαμεν ποῖοι τὸν ἐπυροβόλησαν, καὶ μᾶς εἶπεν, ὁ Ῥοκόφυλλος, Ἰωάννης Χαρμπῆς, Τακαῖοι καὶ Γεώργιος Δάσκαλος. Μετὰ μίαν δὲ περίπου ὥραν ἐξέπνευσεν». Εἶναι ἀναίρεσις; Ἄλλος μάρτυς. Ὁ Χρῆστος Ἀλεξίου. Καὶ βλέπω μάλιστα ἐπ’ αὐτῶν τῶν καταθέσεων μηδενικά τινα. Βλέπετε αὐτὰ τὰ μηδενικά; (ἐπιδεικνύει τὸ ἔγγραφον). Ἐννοοῦσιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἢ οἱ περὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐμελέτησαν τὴν δικογραφίαν, καὶ εὗρον, ὅτι εἶναι μηδενικὰ αἱ τοιαῦται καταθέσεις. Ἔθεσαν λοιπὸν τὰ μηδενικὰ αὐτὰ, ἵνα ὑποδείξωσι τοῖς ἄλλοις, τοῖς μέλλουσι νὰ μελετήσωσι, καὶ εἴπωσιν αὐτοῖς: μὴ καταγίνητε περὶ τὰ μηδενικά. Ἀλλὰ ἂς ἴδωμεν ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Ἐνήδρευσαν τὴν 6ην Μαρτίου τοῦ 1880 πλησίον τοῦ χωρίου μας Σουμεροῦ, καὶ ἐνῷ ὁ ἀδελφός μου ἀπήρχετο ἐκ τοῦ χωρίου μας πρὸς ἀγορὰν ζώων, περὶ τὴν μεσημβρίαν τῆς ἡμέρας ἐκείνης, οἱ λῃσταὶ, ἐξελθόντες αἰφνιδίως, τῷ ἐφώναξαν νὰ σταθῇ, ἀλλ’ ὁ φονευθεὶς ἀδελφός μου, ὅστις εἶχε χρήματα μαζῇ του, δὲν ἐσταμάτησεν, ἀλλ’ ἐτράπη εἰς φυγὴν καὶ οἱ λῃσταὶ ἐπυροβόλησαν κατ’ αὐτοῦ καὶ τὸν ἐπλήγωσαν καιρίως εἰς διάφορα τοῦ σώματός του μέρη, μεθ’ ὃ τῷ ἀφῄρεσαν τὰς πεντακοσίας δραχμὰς, ἃς ἔφερε μεθ’ ἑαυτοῦ, καὶ τὰ ἀσήμιά του (γαντζούδια καὶ πιστόλια), καὶ ἀνεχώρησαν, πιστεύσαντες πιθανῶς, ὅτι ὁ ἀδελφός μου ἦτο νεκρός». Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάθεσις, ἡ δευτέρα. Ἀναγινώσκω ἄλλην κατάθεσιν, ἥτις εἶναι σπουδαιοτάτη, εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα πασῶν, διότι ἀναφέρει, ὅσα λέγει ὁ μάρτυς, ὡς ἀκούσας παρὰ τοῦ ἰδίου φονευθέντος, ὀλίγῳ πρὶν παραδώσῃ τὴν ψυχήν. Ἰδοὺ τί ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «Καὶ φοβηθεὶς ἐτράπη εἰς φυγὴν, διότι ἔβγαλαν τὰ γιαταγάνια των νὰ μὲ φονεύσωσι, καὶ φεύγων ἔπεσα ἐπάνω εἰς τὸν ἀδελφόν μου Βασίλειον, τὸν ὁποῖον εὗρον κατὰ γῆς, φέροντα τρία τραύματα θανατηφόρα διὰ σφαιρῶν ὅπλου, καὶ τὸ μὲν ἓν κατὰ τὴν δεξιὰν ὠμοπλάτην, τὸ δὲ ἄλλο κατὰ τὴν δεξιὰν ὀστεακὴν χώραν, καὶ τὸ τρίτον διαμπερὲς κατὰ τοὺς μηροὺς, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν, ὅτι ἐκ Σουμεροῦ μετέβαινεν εἰς Αὐλάκι, διὰ νὰ ἀγοράσῃ τράγους, καὶ καθ’ ὁδὸν τὴν ὥραν ἐκείνην οἱ Εὐάγγελος Τάκης, Δημ. Ῥοκόφυλλος, Ἀλέξιος Τάκης, Ἰωάν. Χαρμπῆς, Δημ. Χαρμπῆς, Γεώργιος Ἀλεξίου ἢ Δάσκαλος, Ἀναστ. Ἀλεξίου ἢ Δάσκαλος καὶ Ἀθανάσιος Βιλαέτης τὸν ἐπυροβόλησαν καὶ τὸν ἐτραυμάτισαν, ὡς εἶχε.» Παρατηρεῖτε, Κύριοι, τοιαύτας καταθέσεις ἔχομεν, καὶ ὁ κ. Βουλπιώτης, ἀντεισαγγελεὺς, θεωρεῖ τὴν πρᾶξιν ταύτην ἀναίρεσιν, δηλ. ὅτι αὐτοὶ οἱ λῃσταὶ συνεπλάκησαν εἰς ἔριδα μετὰ τοῦ ἀτυχοῦς φονευθέντος, ὅτι ἠρεθίσθησαν αἱ ψυχαὶ αὐτῶν, καὶ συνέλαβον τὸν ἐγκληματικὸν σκοπὸν νὰ ἀποκτείνωσιν! Αὐτὸ εἶναι ἡ ἀναίρεσις. Ἀλλ’ αὐτοὶ ἠρεθίσθησαν, καὶ συνεπλάκησαν εἰς ἔριδα καὶ εἰς χεῖρας; Αὐτοὶ ἦσαν λῃστοσυμμορία, καὶ ἐφόνευσαν τὸν ἄνθρωπον, διότι αὐτὸς ἦν ὁ καταδώσας τὴν λῃστοσυμμορίαν αὐτῶν εἰς τὴν Τουρκικὴν ἀρχὴν, ἥτις λῃστοσυμμορία εἶχε φονεύσει τὸν Τοῦρκον δεκατιστήν. Καθαρωτέρα δολοφονία οὐδέποτε συνεζητήθη ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων οἱουδήποτε Κράτους τοῦ κόσμου....

§97ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προκύπτει ἐκ τῶν πρακτικῶν, ἐὰν ἐξητάσθησαν μάρτυρες ὑπερασπίσεως καὶ τί κατέθεσαν;

§98ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτοὶ οἱ μάρτυρες τῆς κατηγορίας τί κατέθεσαν; Διότι πολλάκις σπανίως καταθέτουν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ὅ,τι εἰς τὴν ἀνάκρισιν.

§99ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὰ ἴδια κατέθεσαν. Ἰδοὺ τὰ πρακτικά. (ἀναγινώσκει). «Ὁ «Βασίλειος Παπαδογιάννης, ὁρκισθείς, κατέθεσεν ὅ,τι καὶ εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Ὁ Χρῆστος Ἀλεξίου ἐπίσης κατέθηκεν ὅ,τι καὶ εἰς τὴν ἀνάκρισιν». Παρατηρεῖτε, ὅτι, καὶ ἐνόρκως ἐξεταζόμενοι, βεβαιοῦσι τὴν δολοφόνον πρᾶξιν τῆς λῃστοσυμμορίας. Καὶ ἦτο ἀναγκαία ἡ διακοπὴ αὕτη, καὶ εὐχαριστῶ διότι μὲ διεκόψατε. Ὁ Νικόλαος Καράλης, ἄλλος δηλ. μάρτυς (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1880 ἐφονεύθη ἔξωθεν τοῦ χωρίου μας εἷς Τοῦρκος δεκατιστής. Ἀμέσως μετὰ τοῦτο ἦλθον εἰς τὸ χωρίον μας Τοῦρκοι στρατιῶται, διέπραξαν πολλὰς ὠμότητας καὶ μᾶς ἠπείλησαν, ὅτι θὰ μᾶς φονεύσωσιν, ἂν δὲν παραδώσωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς φονεῖς τοῦ Τούρκου τούτου, ἔκλεισαν ἐντὸς καλύβης πλέον τῶν πεντήκοντα χωρικῶν τοῦ χωρίου, ἐν οἷς ἤμην καὶ ἐγώ· τότε ἠρωτῶμεν ἀλλήλους ἐντὸς τῆς καλύβης, ποῖος ἐφόνευσε τὸν Τοῦρκον, διὰ νὰ τὸν παραδώσωμεν, καὶ οὕτως ἀπαλλαγῶμεν, ὁ δὲ Βασίλειος Ἀλεξίου, ὁ φονευθεὶς, εἶπεν, ὅτι ἡ λῃστοσυμμορία τοῦ Ῥοκοφύλλου ἐφόνευσε καὶ ἐλήστευσε τὸν Ὀθωμανόν, καὶ ὅτι ὁ κατηγορούμενος Γεώργιος Δάσκαλος εἶχε φέρει τοὺς λῃστὰς, οἱ ὁποῖοι ἐλήστευσαν καὶ ἐφόνευσαν τὸν ἀνωτέρω Ὀθωμανόν, διότι οὗτος ἐγνώριζεν, ὅτι εἶχε χρήματα μεθ’ ἑαυτοῦ, καθ’ ὃ δεκατιστής. Ἀνεφέραμεν τοῦτο εἰς τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Τούρκων στρατιωτῶν, καὶ τοιουτοτρόπως ἀπελύθημεν. Μετὰ τοῦτο οἱ Τοῦρκοι στρατιῶται μᾶς ἐζήτησαν νὰ παραδώσωμεν τοὺς λῃστὰς, καὶ τότε ὁ Γεώργιος Δάσκαλος, φοβούμενος τὴν καταδίωξιν, ἡνώθη μετὰ τῶν λῃστῶν, ἠπείλησε δὲ, ὅτι θὰ καταστρέψῃ τὸ χωρίον, διότι τὸν ἐπροδώσαμεν’ καὶ κατὰ πρῶτον μὲν συνέλαβεν ἡ λῃστοσυμμορία αὕτη τὸν ἐκ τοῦ χωρίου μας Ἀθανάσιον Τσούσην, δι’ ἐξαγορὰν δὲ ἐπλήρωσε διακόσια τάλληρα, καὶ κατὰ τὴν 6ην Μαρτίου 1881 ἐφόνευσαν ἔξωθεν τοῦ χωρίου τὸν ἀδελφὸν τοῦ μηνυτοῦ Βασίλειον Ἀλεξίου. Εὕρομεν δὲ τὸν Βασίλειον Ἀλεξίου ζῶντα ἀκόμη, ὅστις μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ λῃστοσυμμορία Ῥοκοφύλλου, μεθ’ ἧς ἦτο καὶ ὁ Γεώργιος Δάσκαλος, τὸν ἐπυροβόλησαν, διότι ἀπεπειράθη νὰ διαφύγῃ τὴν σύλληψίν του ὑπὸ τῶν λῃστῶν». Ὁ Βασίλειος Παπαδογιάννης (ἀναγινώσκει): «Καὶ κατὰ τὴν 6ην Μαρτίου εὑρόντες τὸν παθόντα οἱ λῃσταὶ ἔξωθεν τοῦ χωρίου, ἐζήτησαν νὰ τὸν συλλάβωσι, καὶ ἐπειδὴ οὗτος ἐτράπη εἰς φυγὴν, διὰ νὰ σωθῇ, ἐπυροβόλησαν κατ’ αὐτοῦ καὶ τὸν ἐτραυμάτισαν καιρίως. Ὅτε ἐφθάσαμεν εἰς τὸν τόπον τῆς πράξεως, εὕρομεν τὸν Βασίλειον Ἀλεξίου ζῶντα ἀκόμη, μᾶς εἶπε δὲ, ὅτι τὸν ἐπυροβόλησαν οἱ κατηγορούμενοι Δημ. Ῥοκόφυλλος, Ἰωάννης Χαρμπῆς, Εὐάγγελος καὶ Ἀλέξιος Τάκης καὶ Γεώργιος Δάσκαλος, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ σταθῇ νὰ τὸν συλλάβωσι. Μετὰ μίαν δὲ περίπου ὥραν ἐξέπνευσε»....

§100ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε μάρτυρες ὑπερασπίσεως δὲν ὑπάρχουσιν.

§101ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὄχι.— Αὐτὴ, Κύριοι, εἶναι ἡ πρᾶξις, δι’ ἣν ὁ ἀντεισαγγελεὺς κ. Βουλπιώτης προέτεινε τὴν μεταβολὴν τοῦ κατηγορητηρίου....

§102ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ μία μικρὰ διακοπή.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὴν δίδομεν.

§104ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε, κύριε Λεβίδη, καθήσατε ὀλίγον εἰς τὸ βῆμα, χωρὶς νὰ ὁμιλῆτε, διὰ νὰ ξεκουρασθῶμεν ὀλίγον.

§105ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν τὸ κάμνητε δι’ ἐμὲ, δὲν ἐκουράσθην. Ἂς δειχθῶμεν ὀλίγον ἐπιεικεῖς πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς, τοιαῦτα ἀκούοντας καὶ πάσχοντας.

§106ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τοὺς ὠφελοῦσι.

§107ΛΕΒΙΔΗΣ. Λοιπὸν ὁ Δημήτριος Ῥοκόφυλος εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναβιβασθῇ ἐπὶ τῆς σκηνῆς, ἵνα ἴδωμεν τίς εἶναι, ἢ τί διέπραξε, καὶ ἂν ἐδικαιολογεῖτο, ἐφ’ οἱῳδήποτε λόγῳ, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, παρέχων εἰς αὐτὸν τὴν Βασιλικὴν χάριν. Τῇ 10ῃ Μαΐου 1888 ἔτους — καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς τὰς χρονολογίας—κατεδικάσθη ὁ Ῥοκόφυλλος ἐνώπιον τῶν ἐν Κερκύρᾳ Κακουργιοδικῶν εἰς θάνατον. Τῇ 16ῃ Μαΐου ἰδίου ἔτους ὁ Πρόεδρος τότε Βουλπιώτης, ὁ ἐν τῇ προκειμένῃ δίκῃ ὡς Σύνεδρος προεδρεύων, προτείνει χάριν ὑπὲρ τοῦ Ῥοκοφύλλου, δι’ οὓς λόγους εἴδομεν. Εἶπον νὰ προσέξητε εἰς τὰς χρονολογίας, διότι, ἐνῷ τῇ 10ῃ Μαΐου 1888 ἔτους κατεδικάζετο ἐπὶ φόνῳ εἰς θάνατον, τῇ 9ῃ Μαΐου, δηλ. μίαν ἡμέραν πρότερον, εἶχε καταδικασθῆ ἐν Κερκύρᾳ δι’ ἀποφάσεως ὑπ’ ἀριθ. 3 εἰς εἰκοσαετῆ δεσμὰ δι’ ἐκβίασιν καὶ ἁρπαγήν’ λόγος πρόσθετος, δι’ ὃν οὐδὲν δικαίωμα εἶχεν ὁ Πρόεδρος τότε τῶν Συνέδρων κ. Βουλπιώτης νὰ προτείνῃ τὴν χάριν, διότι 24 ὥρας πρὸ τῆς καταδίκης διὰ τὴν στυγερωτάτην ἐκείνην πρᾶξιν εἰς θάνατον εἶχε καταδικασθῆ, ὡς πρὸ μικροῦ ἠκούσατε, δι’ ἁρπαγὴν ἀνθρώπων καὶ δι’ ἐκβίασιν, εἰς εἰκοσαετῆ πρόσκαιρα δεσμά. Καὶ τῇ 30 Μαΐου ἐ. ἔ. κατεδικάζετο ἐν Ζακύνθῳ εἰς ἰσόβια δεσμά, ἐπὶ τίνι νομίζετε ἐγκλήματι; ἐπὶ ἐμπρησμῷ! Καὶ περὶ τοῦ ἐγκλήματος τούτου ἀμέσως θέλω ὁμιλήσει. Πρωτάκουστα, Κύριοι, καὶ πρωτοφανῆ εἰς τὰ δικαστικὰ καὶ τὰ κοινωνικὰ χρονικὰ τῆς Ἑλλάδος τυγχάνουσι τοιαῦτα συῤῥέοντα κακουργήματα, ἀπέχοντα ἐλάχιστον χρόνου διάστημα τὸ ἓν ἀπὸ τοῦ ἄλλου, καὶ ὅμως παρέχουσι τὴν εὐκολίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ δίδῃ εἰς τοιαῦτα τέρατα τὸ ἱερώτατον τῶν προνομίων τῆς Βασιλείας, τὴν χάριν, ἣν οἱ περὶ αὐτῆς συγγράψαντες χαρακτηρίζουσιν ὡς τὸν πολυτιμότατον ἀδάμαντα τοῦ βασιλείου στέμματος. Αὐτὸν τὸν ἀδάμαντα ἐποδοκύλισε καὶ ἐποδοπάτησε, χάριν ἰδίως χρηματικῶν ὠφελημάτων, ὡς λέγει ὁ Συντάκτης τοῦ «Χρόνου», ὃν εἰσέτι δὲν ἐτόλμησαν νὰ ἀφήσωσι νὰ δικασθῇ ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, ἢ χάριν ἐκλογικῶν ὠφελημάτων, ὡς μετὰ παντὸς θάῤῥους δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Καὶ διατὶ ἔσπευσεν ὁ κ. Βουλπιώτης, ὁ πρώην Ἀντεισαγγελεὺς καὶ τότε Πρόεδρος, νὰ συστήσῃ αὐτὸν ἀμέσως εἰς τὴν Βασιλικὴν χάριν; Διότι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ὁ Ῥοκόφυλλος ὤφειλε νὰ δώσῃ λόγον δι’ ἄλλην ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, καὶ ἤθελεν εἶσθαι ἀδικαιολόγητος ὁ Πρόεδρος κ. Βουλπιώτης, ἐὰν, καὶ τοιαύτης ἐγκληματικῆς καταδίκης ὑπαρχούσης, αὐτὸς ἀνίστατο, προτείνων ὑπὲρ τοῦ πελάτου αὐτοῦ χάριν. Καὶ ἵνα σώσωμεν λοιπὸν τὸν Τάκην, σώζομεν τὸν Ῥοκόφυλλον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλληλουχία τῆς ὑποθέσεως. Ποῖος δήμιος ἤθελε τολμήσει νὰ ἀφήσῃ τὴν μάχαιραν νὰ πέσῃ ἐπὶ τοῦ τραχήλου τοῦ Ῥοκοφύλλου, καθ’ ἣν στιγμὴν ἤθελε κραυγάσει πρὸς αὐτόν: «Δήμιε, μὲ ἀποκεφαλίζεις, ἀλλὰ διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν, ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ καὶ χρόνῳ, κατὰ τοῦ αὐτοῦ παθόντος, ὁ Ἀλέξιος Τάκης, τῇ προτάσει τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὡς Ἀντεισαγγελέως, κατεδικάσθη ἐπὶ ἁπλῇ ἀναιρέσει εἰς ἰσόβια δεσμά». Καὶ ἡ χεὶρ τοῦ δημίου, δὲν ἀμφιβάλω, ὅτι ἤθελε σταθῆ πρὸ τοιούτου εὐγλώττου ἐπιχειρήματος τοῦ πνέοντος τὰ λοίσθια καταδίκου. Καὶ πῶς συνελήφθη ὁ Ῥοκόφυλλος; Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ μάθητε τοῦτο, ἵνα συλλάβητε ἀμυδράν τινα ἰδέαν περὶ τοῦ ἐπικινδύνου τούτου τέρατος, περὶ οὗ μετ’ ὀλίγον θέλω ὁμιλήσει, ἐπικαλούμενος ἐπίσημα ἔγγραφα, χαρακτηρίζοντα τὸ μέγεθος καὶ τὴν συῤῥοὴν τῶν ἐγκλημάτων αὐτοῦ. Ποιοῦμαι χρῆσιν ἐπιστολῆς ἰδιωτικῆς ἀνδρός, ὑπερτέρου πάσης ὑπονοίας ἐπὶ ψευδολογίᾳ, σταλείσης μοι ἐξ Ἄρτης τῇ 25 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. (ἀναγινώσκει): «Συνελήφθη λοιπὸν ἐν Ῥαδοβιζίῳ τῆς Ἄρτης, ἐν καιρῷ ἀγρίου χειμῶνος καὶ ἐν ὥρᾳ μεσονυκτίου, πολιορκηθεὶς παρ’ ἀποσπάσματος ἐκλεκτῶν ὑπαξιωματικῶν εὐζώνων, πλέον τῶν εἴκοσιν, ἀποσταλέντος ἐντεῦθεν. Ἐπεχείρησεν ἀντίστασιν, ἀλλ’ ἐμποδίσθη ἐκ τῶν ὀδυρμῶν τῶν πολιορκουμένων σὺν αὐτῷ γυναικῶν καὶ τῶν τέκνων του, μὴ ἡ ἔκβασις τῆς πολιορκίας ἐπιφέρῃ εὐλόγως καὶ τὴν καταστροφὴν αὐτῶν.» Ἐδέησεν ἄρα ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ νὰ καταρτίσῃ ἐπὶ τούτῳ ἐξ ἐπιλέκτων ὑπαξιωματικῶν εὐζώνων ἀπόσπασμα, νὰ εὕρῃ νύκτα θυελλώδη, καὶ χειμερινὴν καὶ σκοτεινήν, νὰ πολιορκήσῃ τὸ οἴκημα, νὰ μὴ ἀρκέσῃ δὲ αὐτό, ἀλλὰ νὰ συντελέσωσι καὶ οἱ βαθεῖς γόοι καὶ οἱ ὀδυρμοὶ τῶν γυναικῶν καὶ τῶν τέκνων τοῦ Ῥοκοφύλλου, ἵνα δυνηθῇ τοιοῦτον ἀπόσπασμα νὰ συλλάβῃ τὸν ἄνθρωπον τοῦτον, ὃν χαρακτηρίζουσιν ὁ ἀντεισαγγελεὺς κ. Βουλπιώτης καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Βουλπιώτης, ὡς θέλετε πεισθῆ ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων μετ’ ὀλίγον, οὐχὶ ἐπικίνδυνον ἄνθρωπον εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν. Μὰ θὰ πιστεύσητε, Κύριοι, ὅτι εἶναι μῦθος ὁ τοιοῦτος παρὰ τῶν κυρίων αὐτῶν χαρακτηρισμός· καὶ ἐν τούτοις θέλω ἀναγνώσει πρὸς ὑμᾶς μετ’ ὀλίγον ἐπισημότατον ἔγγραφον Ἑλληνικῆς ἀρχῆς, ἐν ᾧ ῥητῶς λέγεται, ὅτι ὁ Τάκης καὶ ὁ Ῥοκόφυλλος δὲν εἶναι ἀνεπανορθώτου ἐπικινδύνου χαρακτῆρος, οὐδὲ εἶναι ἐπικίνδυνοι εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν.» Καὶ ἀλλάσσω ἀμέσως τὴν σκηνογραφίαν, καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ἔλθητε εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον Ζακύνθου, ἵνα ἴδητε ἄλλην ἐκεῖ φοβερωτέραν ἐγκληματικὴν πρᾶξιν τοῦ Ῥοκοφύλλου. Ἡ δίκη γίνεται τῇ 30 Μαΐου ἐ. ἔ., κατηγορεῖται δὲ, ἐπὶ τίνι νομίζετε πράξει; Ἐπὶ ἐμπρησμῷ! Ἀλλὰ τίνι ἐμπρησμῷ; Κατῳκημένου κτιρίου! καὶ εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν οἱ ἔνοικοι ἐκοιμῶντο! Πρᾶξις ἐπισύρουσα, κατὰ τὸν Ποινικὸν Νόμον, τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Καὶ εἰς τί καταδικάζεται; τίς γνωρίζει τίσι μέσοις καὶ τίσιν ἐπιστολαῖς. Εἰς πρόσκαιρα δεσμὰ 10 ἐτῶν μόνον καὶ μιᾶς ἡμέρας! Καὶ ὅταν ἀκούσητε τὰς μαρτυρίας τῶν πυρποληθέντων, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὄπισθεν τῶν ἐνόρκων ἵσταται ὁ ἀντεισαγγελεὺς κ. Βουλπιώτης, ἢ ὁ Ὑπουργὸς κ. Βουλπιώτης, ἢ ὁ φίλος ἐν Ζακύνθῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλ’ ὁ κ. Κωνσταντόπουλος μὲ ἐδίδαξε νὰ ἀναγινώσκω τὰ ἐγκλητήρια τῶν Εἰσαγγελέων, ἵνα μὴ φανῇ, ὅτι λέγω δῆθεν ἰδέας ἐκ τῆς ἐμῆς ἀντιλήψεως, ἢ τῶν πραγμάτων ὑπερβολικωτέρας. Καὶ ἔχω, Κύριοι, εἰς χεῖράς μου τὸ ἐπίσημον ἐγκλητήριον τοῦ Εἰσαγγελέως (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως προκύπτουσι τὰ ἑξῆς. Ὅτι οἱ ἀνωτέρω κατηγορούμενοι Γεώργιος Τζούμας, Δημήτριος Ῥοκόφυλλος, κατὰ τὴν νύκτα τῆς 7–8 Ὀκτωβρίου 1885, μεταβάντες ἐν τῷ χωρίῳ Ἀρειάδα τοῦ δήμου Ἀμβρακίας τοῦ Βάλτου, ἐκ προθέσεως ἔθεσαν πῦρ εἰς τὰς ἐκεῖ κατῳκημένας οἰκίας τῶν Ἀθαν. Διαμαντῆ καὶ Δ. Διαμαντῆ, καὶ τὸ πῦρ ἐξεῤῥάγη, καθ’ ὃν χρόνον ὕπνωττον οἱ ἐν αὐταῖς κατοικοῦντες». Πρᾶξις τουτέστιν, ἐπισύρουσα τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. (Ἀναγινώσκει): «Χθὲς, λέγει μάρτυς τις, ὁ Δημήτριος Διαμάντης, μετὰ τὸ μεσονύκτιον, (ἤτοι τὴν ἀναφερομένην ἐποχὴν) μετέβησαν οἱ μνησθέντες λῃστοφυγόδικοι εἰς τὸ ἐνταῦθα χωρίον μας καὶ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἀδελφοῦ μου Ἀθανασίου, καὶ λαβόντες ἐκ τῶν συσσωρευμένων ἔξωθεν τῆς οἰκίας του καυσοξύλων, ἔθηκαν πῦρ εἰς αὐτὴν, ἀλλὰ παρεμβάντες μερικοὶ ἄνδρες καὶ πλεῖσται γυναῖκες, ἔσβυσαν τὸ πῦρ, καὶ οὕτω διεσώθη ἡ οἰκία, καὶ ἐφόνευσαν καὶ ἕνα χοῖρον τοῦ ἀδελφοῦ μου, καθὼς καὶ ἕνα ὄνον καὶ ἕνα κύνα τοῦ συγχωρίου μας Μαυρομμάτη Νικολάου, καὶ μετὰ τοῦτο, συνεχίζοντες τοὺς ἀλλεπαλλήλους πυροβολισμοὺς κατὰ τῶν κατοίκων, ἵνα μὴ τοὺς πλησιάσωσι, (μὲ τὰ ὁποῖα ἔφερον ὀπισθογεμῆ ὅπλα) ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν μου ἔξωθεν, καὶ λαβόντες καυσόξυλα, ἐσώρευσαν αὐτὰ εἰς τὴν πόρταν τοῦ ἰσωγείου δωματίου, ἔθεσαν πῦρ καὶ κατέκαυσαν τὸ ἥμισυ τοῦ δωματίου, ὅπως μὲ καύσωσι μετὰ τῆς οἰκίας μου, ἀλλ’ ἐγὼ προέλαβον ἀμέσως μετὰ τῆς οἰκογενείας μου, ἤτοι μετὰ τῶν θυγατέρων μου Μαρίας, Αἰκατερίνης καὶ Εὐφροσύνης, καὶ μετέβημεν εἰς τὴν παρακειμένην οἰκίαν τοῦ Μήλη Χρήστου, καὶ οὕτω διεσώθημεν ἀπὸ τὴν πυρκαϊὰν καὶ ἀπὸ τὸ σκότωμα, καθὼς μᾶς ἠπείλει νὰ μᾶς πελεκήσῃ.» Αὕτη, Κύριοι, εἶναι ἡ ἑτέρα πρᾶξις τοῦ Ῥοκοφύλλου. Οἱ ἔνορκοι, δὲν γνωρίζω, πῶς παρεσκευάσθησαν, ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐσκέφθησαν, ὅτι δὲν ἐκοιμῶντο ἐντὸς τῆς οἰκίας ἄνθρωποι, καὶ δι’ αὐτὸ κατεδικάσθησαν οἱ κατηγορούμενοι οὐχὶ ὡς ἔνοχοι ἐμπρησμοῦ κατῳκημένου κτιρίου, ἀλλ’ ὡς ἔνοχοι ἁπλοῦ ἐμπρησμοῦ. Καὶ τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων ἐπέβαλεν εἰς αὐτοὺς τὴν ποινὴν τῶν 10 ἐτῶν καὶ μιᾶς ἡμέρας προσκαίρων δεσμῶν. Ὁ Πρόεδρος τῶν Συνέδρων, ὁ κ. Τσαούσης, ἐγνωμοδότησε, μὴ τυχὸν μεταβληθῇ ἡ ποινὴ τοῦ Ῥοκοφύλλου, μὴ τυχὸν καὶ χαρισθῇ, ἔστω καὶ κατὰ μίαν ἡμέραν, διότι, λέγει, ἐξ ἄκρας ἐπιεικείας δὲν ἐδέχθησαν οἱ ἔνορκοι, ὅτι τὸ κτίριον δὲν ἦτο κατῳκημένον, καὶ δὲν ἐπεβλήθη, τούτου ἕνεκα, τῷ κατηγορουμένῳ ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου. Καὶ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ταῦτα μόνα εἶναι τὰ ἐγκλήματα τοῦ Ῥοκοφύλλου, περὶ οὗ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τῷ Βασιλεῖ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπικίνδυνος τῇ δημοσίᾳ τάξει καὶ ἀσφαλείᾳ; Εἶχε γραῖάν τινα θείαν, πλουσίαν. Ἐμφανίζεται νύκτα τινὰ εἰς τὴν οἰκίαν αὐτῆς καὶ λέγει: «ἢ τὴν περιουσίαν σου, ἢ τὴν ῥῖνά σου!» Καὶ ἡ γραῖα, δυσειδὴς πιθανὸν καὶ γραῖα, παραχωρεῖ τὴν ῥῖνα ἀντὶ τῆς περιουσίας, καὶ ὁ Ῥοκόφυλλος, ὡς ἐπιδέξιος χειροῦργος, ἀποκόπτει τὴν ῥῖνα τῆς θείας! «Ἢ τὸ οὖς, ἢ τὴν περιουσίαν σου!» Καὶ ἡ ταλαίπωρος θεία παραχωρεῖ καὶ τὸ οὖς! «Ἢ τὴν περιουσίαν σου, ἢ καὶ τὸ ἕτερον οὖς!» Καὶ παραχωρεῖ καὶ τὸ ἕτερον οὖς ἡ θεία, καὶ δὲν προδίδει τὴν κεκρυμμένην αὐτῆς περιουσίαν! Καὶ ἵνα μὴ θεωρηθῶ ἐπικὸς, ἀποκόπτει ὁ Ῥοκόφυλλος τῆς γραίας θείας καὶ τοὺς δύο μαστοὺς, καὶ κατόπιν φονεύει αὐτὴν, ἀσπαίρουσαν καὶ δυσειδεστέραν, ὡς εἶχε καταστήσει αὐτήν! Καὶ εἰσέρχεται ὁ ὑπηρέτης εἰς τὸ δωμάτιον, ἵνα σώσῃ τὴν ὀλολύζουσαν γραῖαν, καὶ ἡ μάχαιρα τοῦ δημίου ἐμπήγεται εἰς τὴν κοιλίαν καὶ τούτου, καὶ ἔχομεν δύο θύματα ἀντὶ ἑνός! Αὐτὸς, Κύριοι, εἶναι ὁ Ῥοκόφυλλος, ὁ ἀδελφὸς τῶν Τάκηδων, εἰς ὃν ἔδωκε χάριν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης διότι δὲν εὕρισκεν, ὅτι εἶναι χαρακτῆρος κακούργου, ἀνεπανορθώτου, ἢ ἐπικίνδυνος εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν! Καὶ ἂν δὲν ἐσχηματίσατε ἐκ τούτων πεποίθησιν, θέλω ἀναγνώσει ὑμῖν ἐπισημότατον ἔγγραφον (ἀναγινώσκει): «Βρεστενίτσα, τῇ 5 Φεβρουαρίου 1882. Ὁ πρῶτος λόχος πρὸς τὴν Διοίκησιν τοῦ Κάτω Πέτα. Περὶ ἐνδιαιτωμένων λῃστῶν. Ὁ μὲν Δημ. Ῥοκόφυλλος, καταγόμενος ἐκ Σακαρέτσι τοῦ Βάλτου, κατὰ τὸ ἔτος 1873 ἐφόνευσεν ἕτερον συγχωριανόν του, μεταβὰς ἐνταῦθα, ἔνθα καὶ ἐνυμφεύθη. Ὁ αὐτὸς κατὰ τὸ ἔτος 1875, ἀνοίξας δι’ ἀντίκλειδος κασσέλαν τοῦ ἐνταῦθα κατοίκου Νικολάου Φώτη, τῷ ἀφήρεσεν 60 ῥεγγίνας. Ἐπίσης δι’ ἀντίκλειδος ἐκ κασσέλας τοῦ Ἀθαν. Βλαχοδήμου ἀφήρεσε δραχμὰς 200, μετ’ ὀλίγον δὲ καιρὸν μεταβὰς εἰς Γλογοβίτσαν τῆς Θεσσαλίας, εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Χρήστου Κουτίνα ἢ Μπαρέλα, φονεύσας δι’ ἐγχειριδίου τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὸν ὑπηρέτην του, εἶτα δὲ θέσας πῦρ, ἀπεπειράθη νὰ πυρπολήσῃ τὴν οἰκίαν, ὅπερ προελήφθη παρὰ τῶν χωρικῶν, οὗτος δὲ ἀπῆλθεν. Ἐκεῖθεν δὲ μεταβὰς εἰς Σκουλικαρυὰν, καθ’ ὁδὸν συνέλαβεν ἱερέα ἐκ Θεσσαλίας, τὸν ὁποῖον ἐγύμνωσεν ἀφαιρέσας αὐτοῦ 7 τάλληρα καὶ διάφορα εἴδη ἱματισμοῦ. Ὁ αὐτὸς κατὰ τὸ ἔτος 1878, ἑνωθεὶς μὲ συμμορίαν ἑτέρων λῃστῶν, ἠχμαλώτισαν δύο κατοίκους τοῦ χωρίου Τσερκίστας τοῦ Κάτω Ῥοδοβιζίου, ἐν ᾗ καὶ ἕτερος ὀπαδὸς Ἰωάννης Χαρμπῆς, ἀπολύσαντες αὐτοὺς ἀντὶ λύτρων. Μετ’ ὀλίγον καιρὸν μεταβὰς εἰς Σουμεροῦ, ἐφόνευσε Τοῦρκον ἐνοικιαστὴν τῶν δημοσίων προσόδων. Κατὰ τὸ αὐτὸ δὲ ἔτος ἠχμαλώτισε τὸν ἐκ Σουμεροῦ Τσούνην, λαβὼν 40 λίρας ἀντὶ λύτρων, μετ’ ὀλίγον δὲ καιρὸν μετὰ τοῦ Ἰωάν. Χαρμπῆ ἐκ Σουμεροῦ ἐφόνευσαν τὸν ἐκ Σουμεροῦς Κουκουμπέλλαν. «Συνεπείᾳ ὅθεν τῶν ἀνωτέρω πράξεων, καὶ ἐπειδὴ, ὡς ἀνωτέρω ἐῤῥήθη, οὗτοι ἐνδιαιτῶνται κατὰ τὴν δικαιοδοσίαν μας, ἔχοντες ἐνταῦθα ὁ μὲν πρῶτος τὴν γυναῖκά του καὶ πολλοὺς συγγενεῖς, ὁ δὲ ἕτερος ἐπίσης πολλοὺς συγγενεῖς, ἐνδέχεται καὶ ἤδη νὰ προβῶσιν εἰς ὁμοίας φύσεως πράξεις. «Διὸ παρακαλοῦμεν τὴν Διοίκησίν μας, ὅπως εὐαρεστουμένη ἐνηργήσῃ καὶ μᾶς δοθῶσιν αἱ δέουσαι πληροφορίαι, ὅπως εἰς τυχοῦσαν ἀνακάλυψιν αὐτῶν καὶ εἰς ἐνδεχομένην ἀντίστασιν κατὰ τῶν τὴν σύλληψιν αὐτῶν διαταχθησομένων ὁπλιτῶν, ἢ εἰς ἀπόπειραν δραπετεύσεως, γίνῃ χρῆσις τοῦ πυρὸς κατ’ αὐτῶν, ἢ οὔ, ἐπειδὴ οὐδεμίαν περὶ τούτων εἴδησιν ἔχομεν.» Καὶ ἐν τέλει ὁ ἀξιωματικὸς ἐρωτᾷ, ἐὰν πρέπῃ, ἅμα συναντήσῃ τὸν λῃστὴν τοῦτον, νὰ ποιήσηται χρῆσιν τοῦ πυρὸς, ἄνευ τῆς πολυτελοῦς διαδικασίας τοῦ Κακουργιοδικείου, καὶ δίδεται εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας ἡ ἐντολὴ νὰ ποιήσωνται χρῆσιν τοῦ πυρὸς κατὰ τοιούτων ἀνθρώπων, ἔστω καὶ ἀδικάστων. Περὶ τοιούτου ἄρα ἀνθρώπου ἐφρόντισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ προκαλέσῃ Βασιλικὴν χάριν, ἐνῷ ἔχει ἀπόφασιν τῶν Κακουργιοδικῶν, καταδικάζουσαν αὐτὸ τὸ ἀποφώλιον τέρας εἰς θάνατον. Καὶ λέγει κατόπιν πρὸς ἡμᾶς: «Τί ἤλθετε ἐνταῦθα, καὶ ταράσσετε ἡμᾶς μὲ ὑποβολὰς ἐπερωτήσεων;» Καὶ λέγουσι: «Καθήσατε νὰ συζητήσωμεν ἐνταῦθα, ὅπως πληρώσωμεν 400,000 δραχμῶν εἰς ἕνα Ἑβραῖον, προδώσαντα διὰ τοῦ γαμβροῦ αὑτοῦ, τοῦ ἀπαισίου Στῆλμαν, τὴν πατρίδα. Καὶ ἀφήσατε ἀνεξελέγκτους τοιαύτας πράξεις τῆς Διοικήσεως, ἀξίας ὁμολογουμένως Εἰδικοῦ Δικαστηρίου!» Ὁμιλῶ δι’ ἐγγράφων, οὐδένα ὑβρίζω, οὐδὲ τολμῶ νὰ προπηλακίσω οὐδένα, διότι οὐδὲ τῆς ἀνατροφῆς μου, οὐδὲ τῶν ἐμῶν ἐπιτηδευμάτων τυγχάνει τοῦτο ἴδιον. Ἀλλ’ ὁμιλῶν ἐπὶ τῶν ἐγγράφων, ἀνακοινῶ πράξεις Ὑπουργῶν, αἵτινες οὐχὶ ἐνταῦθα, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ Τουρκίᾳ, ἐν τῇ Τουρκιᾷ, ὡς μοὶ ἔγραφεν ὁ Κωνσταντινουπολίτης ἐκεῖνος, ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κράτει ἂν ἐλάμβανον χώραν, (καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ συναδέλφου ἡμῶν ἐνταῦθα, ὅστις ἐχρημάτισε μέλος τοῦ Ὀθωμανικοῦ ἐκείνου Κοινοβουλίου,) ἤθελεν ἔχει τὴν φιλοτιμίαν ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὑπόλογος (ὡς ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ὁ συγγενὴς τοῦ Σουλτάνου, περὶ οὗ ὡμίλησα ἐν ἀρχῇ τῇ ἀγορεύσεώς μου,) νὰ εἴπῃ πρὸς ἡμᾶς: «Μοὶ εἶναι ἀδύνατον, κατόπιν τοιούτων ἀποκαλύψεων καὶ τοιούτων σκηνογραφιῶν, νὰ παραμείνω μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλὸν, ὡς ὀφείλει νὰ ἔχῃ αὐτὸ πᾶς Ὑπουργὸς ἐλευθέρου Κράτους, πρὶν ἢ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ Δικαιοσύνη νὰ ἐνεργήσῃ τὸ καθῆκον αὑτῆς, καὶ νὰ ἀνορθώσῃ τὸν πεπτωκότα νόμον, καὶ ν’ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον!» Τὸ δίκαιον ἢ εἰς ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, ἢ εἰς τὸν Συντάκτην τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν», ὅστις κατήγγειλεν ὑμᾶς καὶ τοὺς ὑμετέρους ἀδελφοὺς, ὅτι χάριν ἰδίως χρηματικῶν ὠφελημάτων ἐπροστατεύετε τὴν συμμορίαν τοῦ Τάκη καὶ τοῦ Ῥοκοφύλλου. Ἔχω εἰσέτι ἐνταῦθα θησαυρὸν ἀκένωτον, (δεικνύει τὰ ἔγγραφα) ὃν ὅμως θέλω ἐξαντλήσει, αἰτοῦμαι δὲ τὴν ἐπιείκειαν ὑμῶν, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ κάμητε τὴν χάριν, ὅπως μὴ διακοπῇ ἡ συζήτησις αὕτη, ἵνα ἔχωμεν πλήρη τὴν σκηνογραφίαν καὶ τὸ πανόραμα αὐτό. Πανόραμα! δι’ ὅπερ ἀκριβὰ, εἰμὶ βέβαιος, ἤθελον πληρώσει οἱοιδήποτε πολῖται οἱουδήποτε πεπολιτισμένου ἢ βαρβάρου Κράτους, ἵνα ἀπολαύσωσιν αὐτοῦ, οὗπερ ὑμεῖς δωρεὰν, κύριοι συνάδελφοι, ἀπολαμβάνετε, ὡς καὶ ἐκεῖνοι ἐκεῖ ἐπάνω (δεικνύει τὰ ἀκροατήρια). Ἀλέξιος Τάκης! Σκηνογραφία δεκάτη πέμπτη, ἢ εἰκοστὴ, ἀριθμήσατε. Κακουργιοδικεῖον Κερκύρας. Ἐκβίασις καὶ ἁρπαγὴ δύο νέων. Ἔγκλημα ἰσάξιον πρὸς τὰ ἄλλα. Ἀριθ. ἀποφάσεως 68 τοῦ 1886 ἔτους. Καταδίκη εἰς δεσμὰ πρόσκαιρα 16 ἐτῶν. Ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι καὶ πάλιν τὸν πεπειραμένον φίλον μου, τὸν πρώην παρ’ Ἐφέταις εἰσαγγελέα κ. Κωνσταντόπουλον (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως προέκυψαν τὰ ἑξῆς περιστατικά. Ὅτι οἱ κατηγορούμενοι ἅπαντες (8 τὸν ἀριθμὸν), ἑνωθέντες πρὸς ἐκτέλεσιν πολλῶν, μὴ ὡρισμένων, πράξεων γένους ἢ εἴδους, τὴν 10 Ἀπριλίου 1881 συνέλαβον βιαίως τοὺς Δημήτριον Ι. Λάμπρου καὶ Εὐθύμιον Κ. Λάμπρου καὶ κρατοῦντες αὐτοὺς μακρὰν τῶν γονέων των δεδεμένους, τοὺς ἠνάγκασαν, μεταχειρισθέντες βιαιοπραγίας κατὰ τῶν συλληφθέντων, ἀπειλήσαντες τὸ σῶμα καὶ τὴν ζωὴν, νὰ δώσωσιν αὐτοῖς ἐν εἴδει λύτρων, πρὸς ἐξαγορὰν τῆς ἐλευθερίας των, ἀνὰ 100 λίρας ἕκαστος, ἀπέλυσαν δὲ αὐτοὺς, τὸν μὲν μετὰ εἴκοσι, τὸν δὲ μετὰ τριάκοντα ἑπτὰ ἀπὸ τῆς συλλήψεως ἡμέρας οἱ κατηγορούμενοι, ἀφοῦ ἔλαβον τὰς διακοσίας ταύτας λίρας». Καὶ τίς παρίσταται Εἰσαγγελεὺς ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ, ὡς Θεὸς ἀπὸ μηχανῆς; Πάντοτε ὁ Ἰωάννης Βουλπιώτης! Φαντάζεσθε, Κύριοι, πρόκειται περὶ ἐγκλητηρίου σπουδαιοτάτου, περὶ καταρτισμοῦ Δικαστηρίου ἐνόρκων, συμφωνούσης ἀναμφιβόλως τῆς ὑπερασπίσεως μετὰ τῆς κατηγορίας! Ἀναγνώστης Ντοῦρος, μάρτυς, τί καταθέτει; (ἀναγινώσκει): «Οἱ πατέρες τῶν κατηγορουμένων (τῶν συλληφθέντων θέλει νὰ εἴπῃ) συνήθροισαν ἐννενήκοντα λίρας, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐγὼ καὶ ἔφερον πρὸς τοὺς λῃστάς· πρὸς δὲ τοῖς ἔδωκα καὶ δύο ὡρολόγια, 2 σιλάχια χρυσᾶ, 3 σταυρωτὰ τσόχινα, ἅτινα ἔλαβον οἱ λῃσταὶ καὶ ἀφῆκαν ἐλεύθερον τὸν Δημήτριον Ι. Λάμπρου, ἐκράτησαν δὲ τὸν Εὐθύμιον Κ. Λάμπρου, καὶ ἐζήτουν ἄλλας 100 λίρας! — Διὰ τὸν ἄλλον αἰχμάλωτον ἔλαβον ἑτέρας ἑκατὸν λίρας χρυσᾶς ὀθωμανικὰς, τὰς ὁποίας ἔφερε πρὸς αὐτοὺς ὁ Κωστούλας Ἀλακούτσης, καὶ ἀπέλυσαν τὸν αἰχμάλωτον». «Ἐρ.—Πόσα χρήματα ἐν συνόλῳ ἔλαβον οἱ λῃσταί; «Ἀπ.—Εἰς μετρητὰ καὶ εἰς διάφορα ἄλλα πράγματα περὶ τὰς 250 λίρας Ὀθωμανικάς. «Ἐρ.—Οἱ λῃσταὶ ἐκακοποίησαν τοὺς αἰχμαλώτους; «Ἀπ.—Ὅταν ἐγὼ ἐπῆγα τὰ πρῶτα λύτρα, ἔμπροσθέν μου ἐκακοποίησαν τὸν Εὐθύμιον Κ. Λάμπρου». Ἕτερος μάρτυς, Κωνσταντῖνος Λάμπρου (ἀναγινώσκει): «Καὶ κατόπιν ἐστείλαμεν 50 λίρας, ἃς δὲν ἐδέχθησαν, καὶ ἠθέλησαν νὰ κόψωσι τοὺς αἰχμαλώτους». Κωστούλας Ἀλακούτσης (ἀναγινώσκει): «Κατόπιν ἐγὼ ἐπῆγα ἑτέρας ἑκατὸν λίρας, ἃς δὲν ἐδέχθησαν, καὶ ἐζήτουν νὰ κόψουν τὰ παιδιά». Καὶ ἀκούσατε, Κύριοι, τὴν κατάθεσιν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου συλληφθέντος αἰχμαλώτου (ἀναγινώσκει): «Μᾶς ἔπιασαν, μᾶς ἔδεσαν ἀπὸ τὰ χέρια καὶ τὸν λαιμὸν καὶ μᾶς μετέφερον εἰς τὴν θέσιν Μελίσσια.—Ἐρ. Σᾶς ἐκακοποίησαν; —Ἀπ. Μᾶς ἔδερναν ἀδιακόπως καὶ μᾶς εἶχον δεμένους εἰς τὸν λαιμὸν, τρεῖς φορὰς δὲ ἠθέλησαν νὰ μᾶς φονεύσουν μὲ τὸ γιαταγάνι καὶ μὲ τὸ τουφέκι.» Ἄλλος, ὁ πατὴρ τοῦ παθόντος (ἀναγινώσκει): «Τότε ἐγὼ ἔφυγα, καὶ ἦλθον εἰς τὸ χωρίον μου, ὅπου ἐπωλήσαμεν ὅλα μας τὰ πράγματα καὶ οἰκονομήσαμεν ἑκατὸν λίρας, καὶ τρία σταυρωτὰ, 4 ζεύγη τσαρουχίων, 2 σελλάχια χρυσᾶ καὶ 2 ὡρολόγια». Καὶ ἤδη θέλω εἰσέλθει εἰς τὴν λῃστείαν, ἣν ἐνήργησε κατὰ τῆς οἰκογενείας Ἀβέρωφ. Κατηγορούμενοι ὁ Ἀλέξιος Τάκης καὶ ὁ Δημήτριος Ῥοκόφυλλος· διότι περὶ τούτων πάντοτε πρόκειται. Τὰ πρακτικὰ εἶναι τῆς 1 Ἰουνίου 1887 ἔτους’ καταδικάζονται δὲ οὗτοι μόνον εἰς 20 ἐτῶν δεσμά. Ἀκούσατε δὲ, παρακαλῶ, τὸ ἐγκλητήριον τοῦ Εἰσαγγελέως (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως προέκυψαν τὰ ἑξῆς. Ὅτι περὶ ὥραν 4 μ. μ. τῆς 26 ἢ 27 Ἰουλίου 1885 ἡ αἰχμαλωτισθεῖσα Ἑλένη Γ. Καραγιαννοπούλου μετὰ τῆς ἐν Μετσόβῳ διδασκαλίσσης Βασιλικῆς Μπιάζη καὶ τῆς μητρός της Πολυξένης, μετέβησαν χάριν περιπάτου ἔξωθεν τοῦ Μετσόβου, εἰς θέσιν Ἅγιος Γεώργιος, ἔνθα γίνεται ὁ συνήθης περίπατος, μετὰ μίαν δὲ περίπου ὥραν συναντήσασαι εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην τὴν Εὐδοκίαν Ἀβέρωφ μετὰ τοῦ συζύγου της Στεργίου Τζουανοπούλου καί τινος ἄλλης συγγενοῦς των, παρέμενον χάριν περιπάτου μέχρι τῆς 6ης ὥρας, ὁπότε ἐνεφανίσθησαν ἐνώπιον αὐτῶν τέσσαρες ἄγνωστοι, φέροντες λερὴν φουστανέλαν καὶ μανδύας στρατιωτικούς, ἄνευ καλύμματος ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, καὶ ὡπλισμένοι δι’ ὅπλων, μαχαιρῶν καὶ πολυκρότων, οἵτινες ἀμέσως ἐσταμάτησαν αὐτοὺς, δύο δὲ ἐκ τούτων συνέλαβον ἐκ τῶν βραχιόνων τὴν Ἑλένην Καραγιανοπούλου, μὴ ἀντιστᾶσαν». Δηλαδὴ ἡ ληστεία ὑπὸ τὰς ἐπιβαρυντικωτάτας περιστάσεις, προβλεπομένη καὶ τιμωρουμένη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 364 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τοῦ τιμωροῦντος μὲ θάνατον τοὺς λῃστὰς, τοὺς ἐνεργήσαντας λῃστοπραξίαν εἴτε ἐν δημοσίᾳ ὁδῷ, εἴτε ἐν μὴ δημοσίᾳ ὁδῷ, ἀλλὰ βαρέως τραυματίσαντας τὸν λῃστευθέντα (ἀναγινώσκει): «Οἱ δὲ ἕτεροι δύο, ἐξακολουθεῖ τὸ ἐγκλητήριον, ἀπεπειράθησαν νὰ ἀπαγάγωσι τὴν Εὐδοκίαν Ἀβέρωφ, ἀλλ’ αὕτη ἀντέστη, ὑποβοηθουμένη καὶ ὑπὸ τοῦ συζύγου της Τζουανοπούλου, ὑπέκυψεν ὅμως κατόπιν καὶ αὕτη εἰς τὴν θέλησιν τῶν λῃστῶν, ἀφοῦ οὗτοι ἐπιτεθέντες ἐτραυμάτισαν κατὰ τὴν κεφαλὴν τὸν ἀνθιστάμενον τῆς Εὐδοκίας σύζυγον. Ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον ἐγίνοντο ταῦτα, ἐνεφανίσθησαν ὀκτὼ ἄλλοι λῃσταὶ, οἵτινες, ἑνωθέντες μετὰ τῶν λοιπῶν, παρέλαβον τὰς ὡς εἴρηται δύο γυναῖκας καὶ ἀπῆλθον εἰς τὰ ὄρη, βαδίζοντες δι’ ὅλης τῆς νυκτὸς, μέχρι τῆς μεσημβρίας τῆς ἐπιούσης, ὅτε ἔφθασαν εἰς πυκνόν τι δάσος ἐκ πεύκων, ἐκεῖ δ’ ἀναπαυθέντες μέχρι τῆς πρωΐας, ἠγέρθησαν καὶ βαδίσαντες ἐπὶ ἀποκρήμνων ὀρέων καὶ δυσβάτων ὁδῶν, ἀνῆλθον εἰς τι ὄρος, ἔνθα παρέμενον φυλάττοντες ἐπὶ ἕνδεκα ἡμέρας τὰς αἰχμαλώτους. Ὅτι μετὰ ταῦτα οἱ λῃσταὶ μετέφερον τὰς αἰχμαλώτους εἰς ἄλλην θέσιν δασώδη, ἔνθα κρατήσαντες αὐτὰς μέχρι τῆς 12 Αὐγούστου, ἡμέρας, καθ’ ἣν ἀπηλευθερώθησαν, διεπραγματεύοντο τὴν ἀπολύτρωσιν μετὰ τοῦ ἀπεσταλμένου ὑπὸ τοῦ Ἀβέρωφ ἐπιστάτου τῶν κτημάτων αὐτοῦ Ν. Μήτσα, ὅστις παρέδωκεν εἰς τοὺς λῃστὰς τὰ συμπεφωνηθέντα λύτρα, ἤτοι 7,400 λίρας ὀθωμανικάς». Δηλαδὴ 200 χιλιάδας δραχμῶν! Βλέπω, ὅτι ἐκπλήττεσθε, κύριοι συνάδελφοι. Ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε ἔν τινι προηγουμένῃ συνεδριάσει, ὅτε ἔλεγον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἀξιοῦντες, ὅτι οἱ φίλοι αὐτῶν ἔχουσιν οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς, ἐσκέφθησαν καὶ αὐτοὶ νὰ ποιήσωνται τοὺς οἰκονομικοὺς αὐτῶν συνδυασμοὺς, καὶ ἀφθόνως εἰσέῤῥευσεν ὁ χρυσὸς εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργοῦ. Λοιπὸν 7,400 λίρας! Ἀλλὰ μόνον ταῦτα; Ἀκούσατε (ἀναγινώσκει): «Καὶ διάφορα ἄλλα πολύτιμα εἴδη, ἤτοι τέσσαρα ὡρολόγια χρυσᾶ μὲ τὰς ἁλύσους, μίαν ὁμοίαν χρυσῆν, ἑτέραν ἀργυρὰν τοῦ λαιμοῦ, ἓν δακτυλίδιον χρυσοῦν μὲ ἀδάμαντα, ἀξίας ἑκατὸν λιρῶν, ἓν μενταλιὸν μὲ πολλοὺς ἀδάμαντας, δύο τάσια ἀργυρᾶ κλπ. παρέλαβε καὶ ἀπηλευθέρωσε τοὺς αἰχμαλώτους, ὧν ἡ ζωὴ ἐτέθη εἰς προφανῆ κίνδυνον ἐκ τῶν κακουχιῶν καὶ στερήσεων, ἃς ὑπέστησαν, καὶ τῶν βιαιοπραγιῶν καὶ ἀπειλῶν τῶν λῃστῶν, οἵτινες ἐπὶ δεκαεπτὰ ὅλας ἡμέρας κατεκράτησαν παρανόμως τὰς αἰχμαλώτους, ἀπαγαγόντες αὐτὰς ἀκουσίως εἰς δασώδη καὶ ἀπόκρημνα μέρη, εἰς τρόπον ὥστε αἱ ἁρπαγεῖσαι ἀφῃρέθησαν τῆς προστασίας τῆς Κυβερνήσεως». Καὶ κατηγορεῖ αὐτοὺς ὡς παραβάντας τὸ ἄρθρον 364 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ὅπερ τοιαύτην λῃστείαν, ἐν δημοσίᾳ ὁδῷ γενομένην, (διότι ἠκούσατε, ὅτι ἐγένετο ἐν τῷ δημοσίῳ περιπάτῳ,) καὶ καθ’ ἣν ἐξετελέσθησαν βιαιοπραγίαι καὶ τραυματισμοὶ ἐπικίνδυνοι κατὰ τοῦ ἀτυχοῦς συζύγου, ὅστις ὥρμησεν ἀμυνόμενος ὑπὲρ τῆς ἰδίας γυναικὸς, ὅπερ λέγω τοιαύτην λῃστείαν τιμωρεῖ, καὶ δικαίως, μὲ τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Καὶ ἐπὶ τῇ ποινῇ τοῦ θανάτου ἐγκαλεῖ αὐτὸν ὁ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελεύς. Σημειώσατε δὲ, ὅτι λέγω ταῦτα, μὴ ἔχων πλήρη τὴν δικογραφίαν τῆς λῃστείας Ἀβέρωφ, διότι ἤδη, κατ’ ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως Κερκύρας, ἀπὸ τῆς 10ης Μαρτίου 1888 ἔτους ἔχει σταλῆ αὕτη εἰς τὸν Ἀνακριτὴν Ἄρτης. Ἐννέα ὅλους μῆνας εὑρίσκεται ἡ δικογραφία εἰς τὴν Ἄρταν χάριν ἀνακρίσεων, ἀλλὰ τίς οἶδε, μήπως ἐξ ὀπισθοβουλίας καὶ φιλοτεχνηθείσης ἀμύνης, ἵνα μὴ ἔχωμεν ἐνταῦθα ὁλόκληρον αὐτὴν, καὶ μὴ ὦμεν κύριοι ἐν δικαιώματι νὰ ἐρευνήσωμεν αὐτὴν, ὡς ἐμπρέπει εἰς δικανικοὺς ἄνδρας. Τὰ βουλεύματα εἶναι σύμφωνα πρὸς τὰ ἐγκλητήρια τῆς Εἰσαγγελίας, πλὴν οἱ ἔνορκοι δὲν δέχονται τὴν λῃστείαν ἐν δημοσίᾳ ὁδῷ καὶ ὅτι ἐβλήθη τινὸς εἰς κίνδυνον ἡ ζωή, καὶ δὲν δέχονται, ὅτι ἐτέθη εἰς κίνδυνον ἡ ζωὴ τοῦ συζύγου, διότι πάντοτε ὄπισθεν τῶν δικογραφιῶν Τάκη καὶ Ῥοκοφύλλου ἵσταται ὑψηλός τις καὶ παχὺς καὶ ἀόρατος προστάτης, ὅστις, ὁτὲ μὲν διὰ τοῦ Ἀντεισαγγελέως, ὁτὲ διὰ τοῦ Προέδρου, ἄλλοτε μὲν διὰ τῶν ἐνόρκων, ἄλλοτε δὲ τίς οἶδε διὰ τίνων μέσων, ἅτινα δυστυχῶς ἡμεῖς ἐδῶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποδείξωμεν, φροντίζει νὰ ἀσφαλίζῃ τὴν ζωὴν τηλικούτων ἀποτροπαίων τεράτων. Ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν μαρτυρικῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι καὶ δημοσίᾳ ἡ ὁδὸς καὶ εἰς κίνδυνον ὑπεβλήθη ἡ ζωὴ τοῦ συζύγου τῆς ἑτέρας αὐτῶν. Τὰ βουλεύματα, εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω, ὅτι δέχονται τὴν δημοσίαν ὁδὸν, καὶ τὰ τραύματα καὶ τὴν λῃστείαν, διότι ἄλλως δὲν ἐδύνατο ὁ Εἰσαγγελεὺς τοιαύτην κατηγορίαν νὰ ὑποστηρίξῃ ἐν τῷ δημοσίῳ αὐτοῦ ἐγκλητηρίῳ. Ἀλλ’ ἀκούσατε καὶ τὰ πρακτικὰ ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου, ἤτοι τὴν ἔνορκον βεβαίωσιν τῶν πραγμάτων (ἀναγινώσκει): «Προσῆλθεν ἕτερος μάρτυς,.... ὅστις ἐρωτηθεὶς εἶπεν, ὅτι ὀνομάζεται Νικόλαος Θεμελῆς. Μῆτσος καὶ ἐξετασθεὶς κατέθεσεν ὅ,τι καὶ ἐν τῇ ἀνακρίσει προσθεὶς, ὅτι κατὰ τὴν αἰχμαλωσίαν ἐπῆγεν, ὅπως διαπραγματευθῇ μετὰ τῶν λῃστῶν, καὶ ἐκάθησε πέντε ὥρας μαζῇ των, κατόπιν ἐξαναπῆγε 5 ἢ 6 φορὰς, τὴν τελευταίαν τῶν ὁποίων ἤθελε νὰ ἴδῃ τὴν θυγατέρα τοῦ Ἀβέρωφ, ἥτις, ἅμα ἰδοῦσα αὐτὸν, ἐνηγκαλίσθη κλαίουσα, ἔμεινε δὲ κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν 6 ἢ 7 ὥρας μετὰ τῶν λῃστῶν, ὅτι, ὅτε τοῖς προσεκόμισε τὰ λύτρα, 7400 λίρας ὀθωμανικὰς, 4 ὡρολόγια χρυσᾶ καὶ πλεῖστα ἄλλα κοσμήματα, ἦσαν παρόντες ὅλοι οἱ κατηγορούμενοι καὶ τὰ ἐμετροῦσαν, τὰ ἐκτυποῦσαν δὲ εἰς λίθον, ὅπως ἴδωσιν, ἂν ἦναι νόθα ἢ γνήσια, καὶ ἀναγνωρίζει καὶ τοὺς τέσσαρας κατηγορουμένους, οἵτινες τότε ἦσαν εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, καλλίτερον ἀπὸ τὸν ἀδελφόν του. Ὅτι ὁ δρόμος, ὅπου διεπράχθη ἡ λῃστεία, εἶναι δημόσιος καὶ ἁμαξωτός». Οὐδεμία λοιπὸν ἀμφιβολία ὑπάρχει, καὶ ἂς φέρωσιν ὅσας δήποτε ἐνταῦθα ἐτυμηγορίας, ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη ἐπιεικῶς καὶ διὰ μέσων παρανόμων δὲν ἐχαρακτηρίσθη ὑπὸ τοῦ Κακουργιοδικείου οἵαν ἐχαρακτήρισαν αὐτὴν τὰ βουλεύματα καὶ ἐγκλητήρια τοῦ Εἰσαγγελέως. Διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην ὁ Τάκης κατεδικάσθη τῇ 1ῃ Ἰουνίου 1887 ἔτους, ὡς εἶπον, εἰσελθὼν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προκειμένου ἐγκλήματος. Δικαιολογεῖται τώρα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀφοῦ ἠκούσατε σειρὰν τοιούτων ἐγκληματικῶν πράξεων τοῦ Τάκη καὶ τοῦ Ῥοκκοφύλλου, λέγων, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν κεφαλικὴν ποινὴν κατὰ τοῦ Τάκη διὰ πρᾶξιν, ἣν εἶχεν ἐνεργήσει κατὰ τὸ 1875 ἔτος, ὡς ἐκ τοῦ νεαροῦ δῆθεν τῆς ἡλικίας; καὶ διότι δῆθεν μιᾶς καὶ μόνης πράξεως ἐγένετο τότε ἔνοχος, ἀφοῦ ἀπεδείχθη, ὅτι ἀκριβῶς μετὰ ἓν ἔτος ἀπὸ τοῦ 1875 ἐγένετο ἔνοχος φοβερᾶς ἀποπείρας δολοφονίας, μισθωθεὶς ἐπὶ χρήμασι; καὶ ἀφοῦ ἀποδεικνύεται, ὅτι, ἂν δὲν ἐτίθεντο εἰς ἐνέργειαν μέσα καὶ ἰσχυραὶ προστασίαι διὰ πάσας τὰς πράξεις, ἅστινας ἐντεῦθεν ἀπηρίθμησα, ἔπρεπε νὰ καταδικασθῶσιν εἰς θάνατον καὶ ὁ Ῥοκόφυλλος καὶ ὁ Τάκης; Ἐν τίνι συγγράμματι περὶ ποινῆς, καὶ εἰδικῶς περὶ τῆς τοῦ θανάτου, εὗρε παρομοίας θεωρίας ἡ ἔξοχος νομικὴ ἱκανότης τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ; Ἡμεῖς γνωρίζομεν ἐκ τῶν νόμων, οὕς ἐσπουδάσαμεν, καὶ ἐκ τῶν συγγραφέων, οὓς ἀνέγνωμεν, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως θανατικῆς ποινῆς, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ὅλος ὁ βίος καὶ ὅλος ὁ χαρακτὴρ τοῦ καταδικασθέντος, καὶ ἐξετάζονται πᾶσαι αἱ προγενέστεραι καὶ μεταγενέστεραι πράξεις ἐκείνης, δι’ ἣν κατεδικάσθη εἰς θάνατον, ἥτις ἄλλως, προκειμένου περὶ Τάκη, ἤθελεν εἶσθαι ἱκανὴ νὰ σύρῃ κατ’ αὐτοῦ τὸν πέλεκυν τοῦ δημίου. Καὶ μετὰ τοιαύτην φιλοσοφικὴν καὶ πλήρη καὶ ἀμερόληπτον ἐξέτασιν, ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος καὶ νὰ ζητήσῃ τὸν πολυτιμότερον ἀδάμαντα τοῦ Στέμματος, ὅστις εἶναι ἡ προνομία τῆς χάριτος, καὶ νὰ ποιήσηται χρῆσιν αὐτοῦ, ὅπως σώσῃ τὴν κεφαλὴν καταδίκου! Ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἀπηντήσαμεν οὐδ’ ἐν τοῖς νόμοις τῶν ἀρχαίων καὶ τῶν νεωτέρων πολιτειῶν, οὐδ’ ἐν τοῖς συγγραφεῦσι, τοῖς περὶ θανατικῆς ποινῆς συγγράψασιν, οὐδ’ ἐν τοῖς ποινικολόγοις καὶ τοῖς φιλοσόφοις, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἔχῃ μίαν μηχανὴν ἣν νὰ κορδίζῃ, καὶ ἐκ τῆς μηχανῆς ταύτης, ἀνοιγομένης, νὰ ἐμφανίζηται ὁ ἀδελφὸς τοῦ Ὑπουργοῦ ἐξαίφνης, ὁτὲ μὲν χειρονομῶν ὡς Εἰσαγγελεύς, ὁτὲ δὲ ὡς Πρόεδρος, διευθύνων τὰς συνεδριάσεις τῶν Κακουργιοδικείων, καὶ νὰ ὑπεραμύνηται, ὅπως σώσῃ τοὺς πολιτικοὺς αὑτοῦ φίλους, ἐκείνους, οὓς ὁ συντάκτης τοῦ «Χρόνου Ἀθηνῶν» δημοσίᾳ ἔγραψε, καὶ ἐδέχθη τὴν εὐθύνην τῶν γραφέντων, ὅτι ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἐφιλοξένουν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὑτῶν οἱ ἀδελφοὶ Βουλπιῶται ἐν Μεσολογγίῳ, «χάριν ἰδίως χρηματικῶν ὠφελημάτων», ὡς εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ γράψῃ ὁ «Χρόνος τῶν Ἀθηνῶν», περὶ ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἔχουσι τὴν τόλμην νὰ ἐμφανισθῶσιν ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ δύο ἔτη, καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν προστασίαν καὶ τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ πεπτωκότος αὑτῶν δικαίου. Καὶ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες χαρίζουσι τοιουτοτρόπως τὰς κεφαλὰς τοιούτων δημίων; Ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ὤκνησαν, εὐθὺς μετὰ τὴν Βουλευτικὴν ἐκλογὴν τῆς 4ης Ἰανουαρίου, εἴκοσι καταδίκους νὰ στείλωσιν εἰς τὸν Ἅδην· καὶ ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι καθ’ ἡμέραν ἀνεγινώσκετε εἰς μεγαλοσχήμους ἐφημερίδας τοὺς πλόας τῆς λαιμητόμου, καὶ ἐβλέπετε ποικιλομόρφους μορφὰς, δημοσιευομένας ἐν ταῖς πρώταις σελίσι μεγαλοσχήμων ἐφημερίδων, μορφὰς τεράτων, ἅτινα ἀπεκεφάλισεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν φείδονται ἄρα τοῦ αἵματος ἐκείνων, οἵτινες δὲν εἶναι φίλοι αὑτῶν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐφείσθησαν τοῦ αἵματος τοῦ Μπογιάτη, συμπολίτου τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἀντιπάλου πολιτικοῦ, ὅστις κατεδικάσθη εἰς θάνατον, καὶ ἐνῷ οἱ μάρτυρες κατηγγέλθησαν ἐπὶ ψευδορκίᾳ καὶ ἐνῷ διεξήγοντο ἀνακρίσεις πρὸς βεβαίωσιν ἢ οὐ τῆς ψευδορκίας, ἧς συνεπείᾳ κατεδικάσθη εἰς θάνατον ὁ Μπονάτης, καὶ ἐνῷ ἐκκρεμεῖς οὕτως ἵσταντο αἱ ἀνακρίσεις κατὰ τῶν ψευδομαρτύρων, — τῶν πραγματικῶν ἢ οὔ, δὲν ἐξετάζω σήμερον, — ὁ πέλεκυς τοῦ δημίου ἀπεχώρησε τὴν κεφαλὴν τοῦ Μπονάτη ἐκ τοῦ σώματος, διότι, ὡς λέγουσι, δὲν ἦτο πολιτικὸς φίλος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν...

§108ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν κατ’ ἐμοῦ ἀπευθύνετε, εἶναι τοσοῦτον βαρεῖα, ὥστε ἐνόμιζον, ὅτι, πρὶν ἀπευθύνητε αὐτὴν, ἠθέλετε ζητήσει νὰ ἐξετάσητε τὰ πράγματα, διότι ὑποθέτω, ὅτι τίμιος ἄνθρωπος, ἀπευθύνων τοιαύτην κατηγορίαν, ἔχει καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ καλῶς τὰ πράγματα πρὶν τὰ ἐκθέσῃ. Χρεωστῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, χωρὶς νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα, ἂν ὁ Μπονάτης ἦναι ἀντίπαλος ἢ ὄχι, ἐγὼ ἐπεθύμουν, ἵνα ἐν Κερκύρᾳ, ὅπου πρὸ πολλῶν ἐτῶν θανατικὴ ποινὴ δὲν ἐξετελέσθη, ἐπεθύμουν νὰ ἀποφύγω τὸ ἀποτρόπαιον τῆς ἐκτελέσεως ταύτης, παρεκάλεσα δ’ ἐπιμόνως καὶ πολὺ τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, καὶ ἐζήτησα καὶ τὴν ἀρωγὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, τοῦ μακαρίτου Λομβάρδου, ἵνα ὑπὲρ τῆς χάριτος συνηγορήσῃ, ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔμεινεν ἄκαμπτος, καὶ δὲν ἐδέχθη τὴν παράκλησιν ἡμῶν ταύτην.

§109ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρώτη φράσις, ἐξ ὅσων εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τοῦ Μπονάτη, εἶναι, ὅτι ἐδήλωσα ῥητῶς, ὅτι οὐδεμίαν ἀναδέχομαι εὐθύνην περὶ τῆς ἀληθείας τούτων. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ μάρτυρες τῆς κατηγορίας Μπονάτη κατηγγέλθησαν ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ; Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσητε. Βεβαίως δὲν ἀπαντᾶτε, διότι διατάσσει ὑμᾶς οὕτως ὁ Πρωθυπουργὸς,.... ὅστις ἀπεκώλυσε καὶ προχθὲς τὸν κύριον....

§110ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅταν βλέπετε, ὅτι ἔχω τὴν πρόθεσιν νὰ ἀπαντήσω....

§111ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι ἡμέραν τινὰ, ὅτι τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐτράβηξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκ τοῦ ἐπενδύτου, καὶ ἀμέσως οὗτος ἐκάθησε.

§112ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι ἀπαντῶ.

§113ΛΕΒΙΔΗΣ. Σᾶς ἀκούω.

§114ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κατηγορία ἐγένετο κατά τινων τῶν μαρτύρων ἐπὶ ψευδορκίᾳ· δὲν ἠξεύρω, ἂν ἐκ τῶν ἀνακρίσεων ἀπεδείχθη, ὅτι οἱ μάρτυρες οὗτοι πράγματι ἐψευδομαρτύρησαν· ἠξεύρω μόνον, ὅτι ἀνακρίσεις διεξάγονται.

§115ΛΕΒΙΔΗΣ. Λοιπὸν βεβαιοῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι, ἐνῷ κατηγγέλθησαν μάρτυρες ἐπὶ ψευδορκίᾳ, συνεπείᾳ τῶν μαρτυριῶν τῶν ὁποίων ὁ Μπονάτης κατεδικάσθη εἰς θάνατον, καὶ ἐνῷ αἱ ἀνακρίσεις κατὰ τῆς κατηγορίας ταύτης τῶν μαρτύρων δὲν ἐπερατώθησαν, ὁ πέλεκυς τοῦ δημίου ἀπέκοψε τὴν κεφαλὴν τοῦ ἀτυχοῦς Μπονάτη. Καὶ λέγω ταῦτα ἐν γνώσει πασῶν τῶν λεπτομερειῶν τῆς δίκης ταύτης. Διότι ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἔχω ἐν τῇ μικρᾷ βιβλιοθήκῃ μου, (διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω, ὅτι ἔχομεν καὶ μικρὰν βιβλιοθήκην, ἐπειδὴ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι πρὸ τινων ἡμερῶν ἀνέγνων ἔν τινι μεγαλοσχήμῳ ἐφημερίδι, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῶμεν, ὡς μὴ ἔχοντες δῆθεν οὔτε βιβλία ἐν ταῖς ἡμετέραις οἰκίαις,) ἐνθυμοῦμαι λοιπὸν, ὅτι ἔχω ἐν τῇ βιβλιοθήκῃ μου ὁλόκληρον φυλλάδιον, πραγματευόμενον ἐν ἄκρᾳ λεπτομερείᾳ τὰ τῆς δίκης Μπονάτη, καὶ ἐκθέτον τὴν εὐθύνην ἐκείνου, ὅστις, οὑτωσεὶ ἐκκρεμοῦς ἱσταμένου τοῦ ζητήματος διὰ τῆς ὑποβληθείσης κατὰ τῶν μαρτύρων κατηγορίας ἐπὶ ψευδορκίᾳ, ἀφῆκε τὸν πέλεκυν τοῦ δημίου νὰ πέσῃ καὶ νὰ ἀποχωρίσῃ τὴν κεφαλὴν τοῦ πολιτικοῦ ὑμῶν ἀντιπάλου, διότι τοῦτο δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε. Δὲν λέγω, ὅτι ἐδώσατε τοιαύτην ἐντολὴν, ἀλλὰ συμπίπτει μία σύμπτωσις ἀρκετὰ δυνατή.

§116ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιμονή σας, μετὰ τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ἀποτελεῖ ἀτιμίαν.

§117ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὴν λέξιν ταύτην στρέφω ἐναντίον σου. Καὶ βεβαίως τοιαύτας λέξεις θέλουσιν εἰπεῖ περὶ ἐκείνου, ὅστις ἔχει τὸ θάῤῥος ἐντεῦθεν ἐπὶ τέσσαρας ἤδη ὁλοκλήρους ὥρας νὰ καταγγέλλῃ τὰ ἐγκλήματα αὐτῶν. Τὴν ἀτιμίαν λοιπὸν τὴν ἀποδίδω εἰς τὸ πρόσωπόν σου.

§118ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὰ εἶναι λέξεις καὶ τίποτε ἄλλο.

§119Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ὑβρίζουσι τοὺς ἀγορεύοντας.

§120ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν φθάνει ἡ ὕβρις του μέχρις ἐμοῦ. Σᾶς ἐκαυτηρίασεν ἡ ἀγόρευσίς μου, καὶ τρέμετε, καὶ διὰ τοῦτο ὑβρίζετε καὶ προπηλακίζετε. Λοιπὸν αὐτὰς τὰς ὕβρεις τὰς στρέφω ἐναντίον σου, διότι εἶσαι ἄξιος τοιαύτης ὕβρεως, μοχθηρὲ καὶ αὐθάδη Ὑπουργέ!

§121ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπὸ σημείωσιν τὰς λέξεις, τὰς ὁποίας ἠναγκάσθην ν’ ἀπευθύνω ὑμῖν. Αὐτὸ καὶ μόνον (εὖγε!).

§122ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ προχωρήσω, ἀδιαφορῶν πρὸς τὸ ἐπεισόδιον, ὅπερ προεκάλεσεν ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, δὲν γνωρίζω τί σκεπτόμενος, ὅτι δύναται νὰ κερδίσῃ. Ἠκούσατε ἐπανειλημμένως τὸ ὄνομα Γρανίτσα τινὸς δημάρχου. Καὶ οὗτος, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἔχει ὑπὲρ ἑαυτοῦ βούλευμά τι ἀπαλλακτικὸν ὡς Δήμαρχος καὶ ὡς μὴ μετασχὼν δῆθεν εἰς προστασίαν ληστοσυμμοριῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ, ὡς τὰ πράγματα τοῦ τόπου περιῆλθον, οὐδεμίαν πλέον ἔχω οὔτε ἐκ βουλευμάτων, οὔτε ἐκ δικαστικῶν ἀποφάσεων πεποίθησιν. Τί βουλεύματα καὶ τί δικαστικαὶ ἀποφάσεις, ὅταν, Κύριοι, ἐπὶ τοσαύτας ὥρας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀμερολήπτως ἐκθέτωμεν δυνάμει τίνων ἀποκρύφων ἐνεργειῶν τὰ βουλεύματα καὶ αἱ ἀποφάσεις, καταρτίζονται; Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, Κύριοι, ἔγγραφα τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ Παπαμιχαλοπούλου, ῥητῶς καταγγέλλοντα τὸν Γρανίτσαν, ὡς διατρέφοντα λῃστὰς ἐν τῷ δήμῳ αὐτοῦ. Καὶ ποίους, Κύριοι, λῃστάς; Τὸν Τάκην καὶ τὴν συμμορίαν αὐτοῦ. Εἶναι τὸ ἔγγραφον ὑπ’ ἀριθ. 18,410 τοῦ ἔτους 1885 (ἀναγινώσκει): «Βασίμους ἔχομεν πληροφορίας, ὅτι καὶ ἐπ’ ἐσχάτων ἔτι ὁ λήσταρχος Ἀποστολάκης μετὰ τοῦ ὀπαδοῦ αὐτοῦ διῆλθεν ἐκ τῆς δικαιοδοσίας ὑμῶν καὶ διέτριψε μάλιστα παρὰ τοῖς συγγενέσι καὶ τοῖς φίλοις αὐτοῦ, ἤτοι ἐν Σκυλίστᾳ μὲν παρὰ τῷ ἐπ’ ἀδελφῇ γαμβρῷ αὐτοῦ Γεωργίῳ Καραγκούνη, ἐν Εὐρυτανίᾳ δὲ παρὰ συγγενέσιν αὐτοῦ καὶ παρὰ τῷ Δημάρχῳ Ἀπεραντίων, μεθ’ οὗ, ὡς μανθάνομεν, εἰς στενὰς διατελεῖ σχέσεις καὶ συναιτερισμοὺς συμφερόντων». Καὶ ὁ δήμαρχος Ἀπεραντίων εἶναι ὁ Γρανίτσας, ὁ συγγενὴς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὁ συγγενὴς τοῦ Ἐφόρου, τοῦ μεταβάντος ὡς μάρτυρος ὑπερασπίσεως εἰς τὰ Τρίκκαλα. Ἕτερον ἔγγραφον τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς ἐπισημοτάτης δηλ. ἀρχῆς τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους, ὑπ’ ἀριθ. 20,097 τῆς 29 Ἰουλίου 1885 ἔτους (ἀναγινώσκει): «Μετὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ ληστάρχου Ἀποστολάκη Κωστάκη καὶ τοῦ ὀπαδοῦ αὐτοῦ Τάση Τζουμάκη ἀπομένουσιν ἐκ τῶν γνωστῶν λῃστρικῶν καὶ ἐπίσης ἐπιφόβων συμμοριῶν αἱ τοῦ Τάκη καὶ Δράκου, αἵτινες, ἐγκληματοῦσαι ἐν τῷ Τουρκικῷ, εἰσέρχονται καὶ εὑρίσκουσιν ἀσυλίαν ἐν τῷ Ἑλληνικῷ, ἡ μὲν τοῦ Τάκη καθὼς καὶ τοῦ φονευθέντος Ἀποστολάκη ἐν Καλλαῤῥύταις παρὰ τοῦ γνωστοῦ λησταποδόχου Γιαχνῆ, ἐν Εὐρυτανίᾳ δὲ κατὰ τὸν δῆμον Ἀπεραντίων παρὰ τοῦ Δημάρχου. Ἐν τῷ δήμῳ λοιπὸν Ἀπεραντίων τῆς Εὐρυτανίας εὑρίσκουσιν ἄσυλον οἱ λησταὶ παρὰ τῷ Δημάρχῳ. Ἕτερον ἔγγραφον: «Νομάρχας Ἄρτης καὶ Αἰτωλίας καὶ ἔπαρχον Τζουμέρκων». (Εἶναι τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπ’ ἀριθ. 22,283, ἐν ᾧ καταγγέλλονται οἱ Δήμαρχοι). Καὶ κατάθεσις μάρτυρος σπουδαιοτάτου, τοῦ Κωνσταντίνου Βοτσαΐτου (ἀναγινώσκει): «Ἐγεννήθην καὶ κατοικῶ εἰς Μεσολόγγιον, διαμένω ἐνταῦθα, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς μου, Ἀνθυπομοίραρχος τῆς Χωροφυλακῆς καὶ χριστιανός. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὸν δήμαρχον Ἀνδρέαν Γρανίτσαν, παρὰ τῶν αὐτῶν ποιμένων ἐπληροφορήθημεν, ὅτι ὁ Γλάγκος, τῇ συστάσει τοῦ εἰρημένου Δημάρχου, ὑπέθαλπε τὸν ληστὴν Τάκην καὶ τὴν συμμορίαν του». Καὶ τοιουτοτρόπως, Κύριοι, ἔχομεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν γινώσκοντα τὰ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ῥητῶς καταγγέλλοντα καὶ κατονομάζοντα τὸν δήμαρχον Γρανίτσαν, ὡς προστατεύοντα τὴν ληστρικὴν συμμορίαν Τάκη, ἔτι δὲ ἔχομεν καὶ τὴν χωροφυλακήν. Ἴσως, Κύριοι, ἠνώχλησα ὑμᾶς, διὰ μακρῶν ἐπὶ τοσαύτας ὥρας ἀγορεύσας. Ἴσως περισσότερον ὑμῶν (δεικνύων τοὺς συμπολιτευομένους) ἠνώχλησά τινας ἐκ τῶν ἀξιοτίμων ἐντεῦθεν κυρίων, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι οὐδὲν περισσότερον ἐξετέλεσα, ἢ τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς πάντα Βουλευτὴν καθῆκον καὶ δικαίωμα. Ὅταν ἔρχωνται ἐνταῦθα καὶ παριστῶσιν, ἡμᾶς μὲν ὡς μὴ ἐννοοῦντας δῆθεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν ὑψίστην ἐντολήν, ἣν διὰ χιλιάδων ψήφων ἐλευθέρων συμπολιτῶν ἡμῶν ἐλάβομεν, παρίστανται δὲ οἱ Ὑπουργοὶ αὐτοὶ μόνοι ὡς σωτῆρες τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὃν εἴδομεν πόσον ἠγάπησαν, ὅτε παρώτρυνον τοὺς Ἠπειρώτας καὶ τοὺς Θεσσαλοὺς νὰ ἀντιστῶσιν εἰς τὴν κατάληψιν τῶν χωρῶν αὐτῶν παρὰ τῶν Ἑλλήνων στρατιωτῶν. Ὅταν ἔλεγον ὁ Ἀντεισαγγελεύς, ἀδελφὸς τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ὁ Ὑπουργὸς αὐτός, ὅτι ἐλαφρυντικὴ περίστασις εἶναι, τὸ ὅτι οἱ λησταὶ ἐγκλημάτησαν καθ’ ὑπηκόων Τούρκων, ἀλλὰ Χριστιανῶν τὸ θρήσκευμα καὶ ὁμοφύλων ἡμῶν. Ὅταν, λέγω, οὕτω πως πολιτεύωνται, οὐδαμῶς δικαιοῦνται νὰ λέγωσι περὶ ἡμῶν μὲν, ὅτι δὲν γινώσκομεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκον, ὅτι παρεμβάλλομεν προσκόμματα εἰς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου, αὐτοὶ δὲ ἦλθον δῆθεν ἐδῶ, ἵνα σώσωσι καὶ Ἑλληνισμὸν καὶ Ἑλλάδα, καὶ πεπτωκότας νόμους καὶ ἀδικουμένους πολίτας. Καὶ εἶναι, Κύριοι, ἡ κατάλληλος στιγμή, μετὰ τὴν λεπτομερῆ ἐξέτασιν πάντων τούτων τῶν ἐγκλημάτων, ὧν ὅμοια βεβαίως δὲν ἠκούσατε μέχρι τοῦδε ἐκτελεσθέντα, νὰ ἴδωμεν, ὁποία τις τυγχάνει ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ, ὡς ἐνασκήσαντος τὴν προνομίαν τῆς χάριτος ὑπὲρ τοῦ Τάκη καὶ τοῦ Ροκοφύλλου. Καὶ τί λέγω ὁποία τις εἶναι ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν, ὁποία τις ἡ εὐθύνη ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Διατί; Διότι δὲν εἶχον παρέλθει πολλαὶ ἡμέραι καὶ ἐνθυμεῖσθε βεβαίως, ὅτι ἐπὶ τῇ πράξει τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ ἔθηκε ζήτημα ἐμπιστοσύνης ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐναντίον τῆς γνώμης τῶν φίλων αὐτῷ ἐφημερίδων, καὶ ἐζήτησε νὰ θέσῃ ὑπὸ τὴν σκέπην τῆς πλειονοψηφίας τὸν συνάδελφον αὐτοῦ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐνταῦθα, Κύριοι, ἔχω τὸν φάκελλον, τὸν περιέχοντα τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα, δι’ οὗ μετεβλήθη ἡ ποινὴ τοῦ Τάκη καὶ Ῥοκοφύλλου· ἔχω τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν Βασιλέα, ἔχω ἐπίσης καὶ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τῶν χαρίτων, ἣν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπέβαλεν εἰς τὸν Ἄνακτα, συνυποβαλὼν αὐτῷ τὸ πρὸς ἀπονομὴν χάριτος εἰς τὸν Τάκην καὶ Ῥοκόφυλλον καὶ ἄλλους Βασιλικὸν Διάταγμα. Λέγει δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς τὸν Βασιλέα, ὅτι «εὑρίσκει ὀρθὴν καὶ δεδικαιολογημένην τὴν πρότασιν τῆς ἐπὶ τῶν χαρίτων Ἐπιτροπῆς». Εὑρίσκει, λέγει, ὀρθὴν καὶ δεδικαιολογημένην τὴν πρότασιν τῆς ἐπὶ τῶν χαρίτων Ἐπιτροπῆς. Καὶ τώρα, Κύριοι, θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ ἀναγνώσω ὑμῖν αὐτὴν τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν τῆς γνωμοδοτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν χαρίτων, ἵνα ἴδητε, τί λέγει περὶ Τάκη καὶ Ῥοκοφύλλου καὶ ἄλλων τινῶν, κατωτέρας, ἢ καὶ ἴσης περιωπῆς, κακούργων. Σημειώσατε δὲ, Κύριοι, ὅτι ἡ γνωμοδοτικὴ τῶν χαρίτων Ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται ἐξ ἀνδρῶν, περὶ ὧν καὶ ὑμεῖς καὶ ἐγὼ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης καθῆκον εἴχομεν νὰ φρονῶμεν, ὅτι πιστῶς ἐκτελοῦσι τὸ ἱερώτατον τοῦτο τῶν καθηκόντων· διότι ἴσα πρὸς τὸν Βασιλέα, τὸν δίδοντα καὶ ἀπονέμοντα τὴν χάριν, ἵστανται αἱ Ἐπιτροπαὶ ἐκεῖναι, αἵτινες προμελετῶσι καὶ προεξετάζουσι τὰς δικογραφίας ἐμβριθῶς καὶ δικαίως καὶ ἐπισταμένως, καὶ ἐκφέρουσι τὴν γνώμην αὐτῶν, ἐν συνειδήσει ἀποφαινόμεναι. Καὶ τίνες νομίζετε, Κύριοι, ὅτι εἶναι οἱ ἄνδρες οὗτοι, περὶ ὧν ὁμολογουμένως μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης εἶχον τὴν ἀρίστην ἰδέαν; Ὁ κ. Καρατζᾶς, Εἰσαγγελεὺς παρ’ Ἐφέταις ἐνταῦθα, ὁ κ. Γαλιάτσας, Εἰσαγγελεὺς Πλημμελειοδικῶν ἐνταῦθα, ὁ κ. Πετσάλης, Τμηματάρχης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ κ. Μαντζούφας, Εἰσαγγελεὺς παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ, καὶ ὁ κ. Παππαφράγκος, Γενικὸς Γραμματεὺς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης καὶ συγγενὴς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.... Παρακαλῶ μίαν στιγμὴν, ἵνα συσχετίσωμεν.

§123ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§124ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἔχομεν τὸν Ῥοκόφυλλον καὶ τὸν Τάκην. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μνήμην ὑμῶν περὶ τῶν ποικίλων καὶ τερατωδῶν αὐτῶν ἐγκλημάτων. Δὲν ἐκράτησα τὸν ἀριθμὸν, διότι εἶναι ἀτελεύτητος, ἀλλ’ ὑμεῖς ἴσως ἐκρατήσατε αὐτὸν, καὶ ἐμείνατε ἔκπληκτοι ἀπέναντι τῶν φοβερῶν κακουργημάτων, ἅτινα πάντα εἰσὶ ληστεῖαι ἐν δημοσίαις ὁδοῖς, καὶ μετὰ πληγῶν καὶ βασάνων, φόνοι ἐκ προμελέτης καὶ ἐσκεμμένως, ἑνώσεις, ἁρπαγαὶ ἀνθρώπων, ἐκβιάσεις, ἀφαιρέσεις χιλιάδων λιρῶν, αὐτὰ εἶναι, Κύριοι, τὰ κακουργήματα, ἀποκοπαὶ ῥινῶν καὶ ὤτων καὶ μαστῶν τῆς γραίας θείας τοῦ Ῥοκοφύλλου. Ἔγγραφα ἀξιωματικῶν ἀριθμοῦσι μυρία ἐγκλήματα, γνωστὰ καὶ ἄγνωστα, τοῦ Ῥοκοφύλλου. Ἔγγραφα πασῶν τῶν Διοικητικῶν ἀρχῶν, καὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἀκόμη, χαρακτηρίζουσιν αὐτὸν ὡς τὸν ἐπιφοβώτατον τῶν κακούργων, τὸν ἀρχηγὸν κατόπιν τῆς ληστοσυμμορίας Τάκη. Ὅμοιος δ’ αὐτῷ ἀναμφιβόλως καὶ οὗτος. Καὶ περὶ αὐτῶν, Κύριοι, τῶν ἀνθρώπων ἰδοὺ τί γνωμοδοτοῦσιν οἱ ἀξιότιμοι αὐτοὶ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους: «Ἐπειδὴ πολλαὶ καὶ ἐλαφρυντικαὶ (!) περιστάσεις προκύπτουσιν, ἐκ τῆς μελέτης ἐξαγόμεναι, δικαιολογοῦσαι τὴν μεταβολὴν τῆς ποινῆς, καθότι καὶ τὸ εἶδος (!) τοῦ ἐκτελεσθέντος ἐγκλήματος...» Τὸ εἶδος τοῦ ἐκτελεσθέντος ἐγκλήματος; Ληστεῖαι! Φόνοι! Τὰ ἠκούσατε: «καὶ αἱ περιστάσεις, ὑφ’ ἃς ἐξετελέσθησαν!» Περιστάσεις! Τί περιστάσεις; Ἐμπρησμοὶ κατῳκημένων κτιρίων νύκτωρ, τῶν ἀνθρώπων κοιμωμένων! Ἀναιρέσεις διὰ πελέκεως κοιμωμένων ἀνθρώπων, οἵτινες ἐφιλοξένησαν αὐτοὺς! Ἀποκοπαὶ ῥινῶν καὶ ὤτων! Ληστεῖαι καὶ τυραννίαι τῶν ληστευθέντων, καὶ τὰ παρόμοια! Καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ ἔκθεσις: «Καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν». Ποῖος τρόπος; Ὁ ἐπιφοβώτατος τῶν τρόπων: δολοφονίαι νύκτωρ, δολοφονίαι ἐπὶ μισθῷ χρηματικῷ! ληστοπραξίαι τερατώδεις! Τί κάμνουσι τέλος πάντων ταῦτα; (ἀναγινώσκει). «Ἐπειδὴ πάντα ταῦτα δὲν προδίδουν τοὺς δράστας ἀνθρώπους κακούργου ἀνεπανορθώτου χαρακτῆρος, ἐπικινδύνους δὲ τῇ κοινωνικῇ τάξει καὶ τῇ δημοσίᾳ ἀσφαλείᾳ (!), διὰ τοῦτο γνωμοδοτοῦμεν νὰ μεταβληθῇ ἡ ποινὴ αὐτῶν»! Λοιπὸν δὲν εἶναι ἄνθρωποι ἀνεπανορθώτου κακούργου χαρακτῆρος ὁ Τάκης καὶ ὁ Ῥοκόφυλλος! δὲν εἶναι ἐπικίνδυνοι εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν! Καὶ εἴπετέ μοι, παρακαλῶ, ἕνα ἐπικινδυνωδέστερον εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις, ἂν δὲν ἐφοβεῖτο τὸν ἔλεγχον, βεβαίως ἤθελεν ἐκτελέσει τὴν συνταγὴν ἐφημερίδος, ἥτις ἐμέμφθη αὐτοῦ, καὶ τὸν ἐπετίμησε μάλιστα, διότι δὲν ἔδωκε πλήρη χάριν εἰς τὸν Τάκην. Καὶ ποῖοι, παρακαλῶ, εἶναι ἐπικινδυνωδέστεροι ἄνθρωποι εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν; Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, ὧν τὰς πράξεις μίαν πρὸς μίαν ἠκούσατε, καὶ ὧν αἱ πράξεις πολλοὺς ἔστειλαν εἰς τὸν Ἅδην, καὶ πολλὰς οἰκογενείας ἀπωρφάνισαν καὶ περιουσίας πτωχῶν χωρικῶν κατέστρεψαν, οἱ ἄνθρωποι οὗτοι βεβαίως δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἔχωσιν ὁμοίους αὐτοῖς ὡς πρὸς τὴν κακουργίαν. Ἀλλ’ ὅμως εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δι’ οἰκονομικῶν συνδυασμῶν συνετέλεσαν, ὥστε πολὺς χρυσὸς ἐκ τῆς ὁμόρου νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ εἶναι ταῦτα ἆρά γε, Κύριοι, ὅσα ἀνέγνων ἐν τῇ ἐκθέσει ψεύδη; Καὶ εἶναι ἀνύπαρκτα γεγονότα; Ἰδοὺ, Κύριοι, ἡ ἐπίσημος ἔκθεσις τῶν ἀνωτέρων αὐτῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, περὶ ὧν γίνεται καὶ σκέψις, ὅτι δὲν μισθοδοτοῦνται ἁδρῶς, ἵνα ἐκπληρῶσι τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἡ ἔκθεσις αὐτῶν, καὶ αἱ ὑπογραφαὶ αὐτῶν. (Δεικνύει τὴν ἔκθεσιν). Καὶ τί πλέον νὰ ἀναμένῃ ὁ τόπος, ὅταν Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὑπέρτατος τοῦ νόμου προστάτης, καὶ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, οἷς ἐδόθη ἡ ἄσκησις τῆς δημοσίας ἀγωγῆς, καὶ πάντες οἱ Τμηματάρχαι καὶ οἱ Γενικοὶ Γραμματεῖς διέρχωνται οὕτω πως τὰς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐλεγχθείσας, ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλεγχθῶσι, δικογραφίας, καὶ δὲν ἐκπλήσσωνται πρὸ τοιούτων στυγερῶν καὶ ἀπανθρωποτάτων ἐγκλημάτων, καὶ φιλοτεχνῶσι καὶ γνωμοδοτῶσιν, ὅτι καὶ τὸ εἶδος τῶν ἐγκλημάτων καὶ αἱ περιστάσεις, ὑφ’ ἃς ἐξετελέσθησαν, καὶ ὁ τρόπος αὐτῶν δὲν πείθουσιν αὐτοὺς, ὅτι πρόκειται περὶ κακούργων, ἐπικινδύνων τῇ δημοσίᾳ τάξει καὶ τῇ δημοσίᾳ ἀσφαλείᾳ; Τί, λέγω, περιμένει πλέον ὁ τόπος οὗτος, ὅταν ἀνεξάρτητοι καὶ πεπαιδευμένοι ἄνδρες, διότι παρήγγειλεν αὐτοῖς ἡ φατρία νὰ περιφρονήσωσι τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ποιῶσι τὸν ἀτυχῆ Ὑπουργὸν νὰ ἵσταται κατηγορούμενος πλέον, καὶ οὐχὶ ὑπόδικος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ; Κινήσατε τὸν μηχανισμὸν, ἂν τολμᾶτε, τῆς ἀνακριτικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, παύσετε ὀχυρούμενοι ὄπισθεν πλειονοψηφίας ἄλλων μὲν πλανωμένων, ἄλλων δὲ ἐξ ἐπιεικείας κρινόντων, καὶ ἔλθετε τότε νὰ λογαριασθῶμεν, ὑμεῖς μὲν ὡς κατηγορούμενοι, ἐγὼ δὲ ὡς δημόσιος κατήγορος. Καὶ τότε θέλω ἀποδείξει, ἂν ἦναι ἐπιτετραμμένον, εἰς Ὑπουργὸς νὰ ἐκφέρῃ κατ’ ἐμοῦ ὕβριν, ἣν ἀμέσως ἀπέδωκα εἰς αὐτόν. Διότι νομίζω, ὅτι αἱ ὕβρεις τῶν Ὑπουργῶν, ἐκφερόμεναι μάλιστα ἐν τοιαύταις στιγμαῖς τοιούτου ἐλέγχου, δὲν προδίδουσιν ἄλλο; εἰμὴ, ὅτι ἐταράχθησαν, εἰμὴ, ὅτι ἄνθρακες πεπυρακτωμένοι εἶναι ἐπὶ τῶν ἑδωλίων αὐτῶν, καὶ ὅτι σκέπτονται, μελετῶντες τὸ βάθος τοῦ μέλλοντος, ὅτι δὲν θέλουσι διαφύγει νὰ δώσωσι λόγον ἐπὶ τοιαύταις (ἂς εἴπω τὴν λέξιν, ἣν εἶπε χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης περὶ ἐμοῦ,) «ἀκατονομάστοις πράξεσι!» Καὶ ἐν τῷ Διατάγματι τῷ Βασιλικῷ, τῷ περιλαμβάνοντι τὸν Τάκην καὶ τὸν Ῥοκόφυλλον, περιλαμβάνονται καὶ ἄλλοι, ἥσσονες μὲν πιθανὸν τὴν ἐγκληματικότητα, ὅμοιοι δὲ τὸν χαρακτῆρα κακοῦργοι ἄνδρες. Ἔχω, Κύριοι, δικογραφίαν τινὰ κατὰ Καπαρέλλη τινὸς, περὶ ἧς θέλω ποιήσει λόγον· καὶ δὲν δύναμαι ἢ νὰ λύσω ἀπορίαν τινὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, ὅστις, διαπορῶν ἡμέραν τινὰ, εἶπε: «Τέλος πάντων αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖ ἐπάνω θὰ κουβαλήσῃ ἐδῶ πάσας τὰς δικογραφίας τῶν Εἰσαγγελιῶν τοῦ Κράτους;» Λέγω λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι ἤθελον τὰς δικογραφίας ταύτας, τὰς περὶ χαρίτων, δοθεισῶν διὰ τοῦ αὐτοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἵνα ἴδω, μήπως καὶ εἰς παρομοίους τῷ Ῥοκοφύλλῳ καὶ τῷ Τάκῃ ἐδώσατε χάριν, τίς οἶδε ποίους ἐκλογικοὺς συνδυασμοὺς τρέφοντες, καὶ ποίας συμφωνίας, πολιτικὰς ἢ ἐπαρχιακάς. Ἰδοὺ, Κύριοι, τί γνωμοδοτεῖ ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Δικαστηρίου τῶν Συνέδρων περὶ τοῦ Καπαρέλλη, οὗτινος τὴν θανατικὴν ποινὴν μετέβαλον εἰς ἰσόβια δεσμὰ (ἀναγινώσκει): «Ἀποφαινόμεθα, ὅτι εἶναι ἀνάξιος χάριτος, καὶ δέον νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἐπιβληθεῖσα αὐτῷ ποινὴ, καθόσον σπανίως τόσον ἀγρία πρᾶξις διεπράχθη!» Ὑποθέτω, ὅτι ποιοῦμαι κατάχρησιν τῆς ἀνοχῆς ὑμῶν, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὴ διακόψωμεν, διότι ἐνταῦθα δὲν δύναται νὰ διακοπῇ ἡ ἀγόρευσις. Ἀναγινώσκω ὑμῖν περὶ τῆς προκειμένης πράξεως τὸ ἐγκλητήριον τοῦ Εἰσαγγελέως (ἀναγινώσκει): «Καιροφυλακτήσας δὲ ὁ κατηγορούμενος, μέχρις ὅτου ἐκοιμήθη ὁ παθὼν, μετέβη καὶ ἔσφαξεν αὐτὸν, ἐμπήξας τὴν μάχαιραν εἰς τὸν λαιμόν του!» Μετέβη καὶ ἔσφαξεν αὐτὸν, ἐμπήξας τὴν μάχαιραν εἰς τὸν λαιμόν! Καὶ δίκαιον εἶχεν ὁ Εἰσαγγελεὺς, γνωμοδοτῶν, ὅτι σπανίως τοιαύτη ἐγκληματικὴ πρᾶξις ἔλαβε χώραν. Καὶ περὶ τοιαύτης πράξεως γνωμοδοτοῦσιν οἱ δικαστικοὶ ἄνθρωποι, ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς, ὅτι ὁ Καπαρέλλης εἶναι ἀνάξιος Βασιλικῆς χάριτος. Ἄλλος, ὁ Παναγιώτης Ἀναπλιώτης, ἀδελφοκτόνος! Καὶ εἶναι ἆρά γε ὁ μόνος ἀδελφοκτόνος, ὅστις ἔλαβε παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὴν Βασιλικὴν χάριν; Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτε πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ ἡμίσεως, ἀγορεύων ἐντεῦθεν περὶ ὁμοίου θέματος, ἔφερον ἐνώπιον ὑμῶν χιλιάδας δικογραφιῶν, ἃς εἶχον καταγίνει νὰ μελετήσω, ὅτι τότε ἀπέδειξα, ὅτι καὶ εἰς ἀδελφοκτόνους, καὶ εἰς πατροκτόνους καὶ εἰς πάντας τοὺς φοβερωτάτους ἐγκληματίας τῆς Ἑλλάδος οἱ κύριοι οὗτοι ἔδωκαν χάριν, ἕνεκα ἐκλογικῶν συναλλαγῶν, οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, οἱ καυχώμενοι, ὅτι μόνον αὐτοὶ εἶναι γνωστοὶ εἰς τὸν εὐρωπαϊκὸν κόσμον καὶ εἰς τὸν δοῦλον Ἑλληνισμὸν ἐπὶ μεγάλαις ἰδέαις, ἐπὶ σεβασμῷ πρὸς τοὺς νόμους, ἐπὶ προαγωγῇ τοῦ Ἔθνους. Καὶ περὶ τοῦ κακούργου τούτου τί λέγει Εἰσαγγελεὺς, πράγματι σπάνιος ἐν τῇ κακῇ ἐποχῇ, ἐν ᾗ σήμερον εὑρισκόμεθα; Διότι ἀληθῶς ἐκπλήσσομαι, καὶ θέλετε καὶ ὑμεῖς ἐκπλαγῆ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκωνται ἀκόμη ἀκέραιοι Εἰσαγγελικοὶ ἄνδρες. Ψυχολογήσατε ἐπ’ αὐτῶν, λάβετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἔχουσι πολλοὶ μακρὸν παρελθὸν δημοσίας ὑπηρεσίας ἐν πενίᾳ, ψυχολογήσατε, καὶ τεθῆτε ὑμεῖς, οἰκογενειάρχαι, εἰς τὴν θέσιν αὐτῶν, καὶ εἴπετε, ἂν δὲν θέλετε κλίνει τὴν κεφαλὴν, ὅταν εὑρίσκωνται Ὑπουργοὶ, οἵτινες λέγουσιν: «ἢ τὴν γνωμοδότησίν σου, ἢ ἡ παῦσίς σου! Ἢ ἡ γνωμοδότησίς σου, ἢ ἡ ἐξολόθρευσις καὶ σοῦ καὶ τῶν τετάρτων ἐξαδέλφων σου ἀκόμη!» Διότι ἐκεῖ περιάγονται τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας· δὲν εὑρίσκει πλέον δίκαιον, δὲν εὑρίσκει ἐπιείκειαν, οὐχὶ ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀντιπολιτευομένου, οὐχὶ ὁ πατὴρ, ἀλλ’ οὐδὲ ὁ τρίτος, οὐδὲ ὁ τέταρτος ἐξάδελφος. Καὶ ἔπλασαν Ἑλλάδα, διῃρημένην εἰς δύο ἀντιμαχόμενα στρατόπεδα! Καὶ περιήγαγον τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε μεταξὺ ἡμῶν καὶ αὐτῶν, δὲν λέγω τῶν κυρίων συναδέλφων Βουλευτῶν, ἀλλὰ τῶν Ὑπουργῶν, ὑπάρχει ἄσπονδον μῖσος, ἐξ οὗ πολλὰ κακὰ προοιωνίζομαι τῇ Πολιτείᾳ. Εἶναι σπάνιον, λέγω, ἵνα ἐπαναφέρω τὸν λόγον, ὅτι ὑπάρχει Εἰσαγγελεὺς, ὅστις εἶπεν: «Εἰς τοιαύτην στυγερὰν δολοφονίαν, εἶναι αἶσχος νὰ δοθῇ Βασιλικὴ χάρις!»....

§125ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§126ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ Μπράτιμος.

§127ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Ἀραμπῆς ἔχει καὶ αὐτὴν τὴν προσωνυμίαν.

§128ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἴθε νὰ ἦσαν Ἀραμπῆδες οἱ ἀδελφοὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐν τούτοις καὶ εἰς αὐτὸν ἐδόθη χάρις, τῇ προτάσει τῆς ῥηθείσης Ἐπιτροπῆς. Μὰ εἶναι μικρὸν πρᾶγμα τοῦτο; Πρὸς Θεοῦ, ποῦ κατηντήσαμεν! Ἀδελφοκτόνοι ἀπειλοῦσι τὴν κοινωνίαν, καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχωμεν; Αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου τῶν Συνέδρων ἀπεφήνατο, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ χάρις εἰς αὐτὸ τὸ τέρας. Ἀλλ’ εὗρον ἕνα δειμαλέον Ἀντεισαγγελέα Πρωτοδικῶν, νὰ γνωμοδοτήσῃ, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ χάρις, καὶ βασιζόμενοι εἰς τὴν διαφωνίαν ταύτην, ἀπονέμουσιν αὐτὴν εἰς κακοῦργον, οὕτινος ὅταν ἀναγνώσησε τὴν δικογραφίαν, θέλετε πεισθῆ, ὅτι οὐδένα λόγον εἶχε ν’ ἀποκτείνῃ οὗτος τὸν ἴδιον ἀδελφόν. Ἰδοὺ οἱ φάκελλοι, αἱ δικογραφίαι κατὰ σειρὰν τῶν κυρίων αὐτῶν κακούργων, διότι κυρίους πρέπει πλέον νὰ ὀνομάζῃ τις τοὺς λῃστὰς, εἰς οὓς ηὐδόκησεν ἡ Αὐτοῦ Ἐξοχότης νὰ ἀπονείμῃ τὴν Βασιλικὴν χάριν. Ἀληθῶς (διότι ὀφείλω νὰ ἦμαι δίκαιος) ἐν τῷ Βασιλικῷ Διατάγματι τούτῳ εὑρίσκω καὶ γυναῖκας, καταδικασθείσας εἰς θάνατον, ὧν τὴν ποινὴν δικαίως μετέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ λέγω τοῦτο πρὸς τιμὴν αὐτοῦ, χάριν τοῦ δικαίου. Εἶναι ἀληθῶς ἀπάνθρωπον νὰ ἴδῃ τις τὴν γυναῖκα, συρομένην εἰς τὴν λαιμητόμον, καὶ οὐχὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς, οὗ τὰς ἀρχὰς εἴδομεν ὁποῖαι τινές εἰσιν, ἀλλ’ ὁ αὐστηρότατος ἀρχαῖος Ῥωμαῖος, νομίζω, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ ἐπρόκειτο νὰ ὑπογράψῃ ἐκτέλεσιν θανατικῆς ποινῆς κατὰ γυναικὸς, ἤθελε τρέμει καὶ συγκινηθῆ· καὶ διὰ τοῦτο εἰλικρινῶς συγχαίρω αὐτόν· ἀλλ’ ἐπιτιμῶ συγχρόνως καὶ ἐλέγχω, διότι, ἀπατῶν τὸν Βασιλέα, παρέστησε, θέλων ν’ ἀποφύγῃ δῆθεν τὴν εὐθύνην, διὰ τῶν ἀξιοτίμων αὐτῶν μελῶν τῆς ἐπὶ τῶν χαρίτων Ἐπιτροπῆς, παρέστησε, λέγω, εἰς τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα, ὅτι προέκειτο περὶ ἀθλίων τινῶν καὶ ἀσημάντων κακούργων, οὐχὶ δ’ ἐπικινδύνων εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν. Ὑφῄρεσε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως, καὶ λέγω ὑφῄρεσε, διότι αὕτη εἶναι ἡ νομικὴ λέξις, ἡ τὸ πρᾶγμα ἐκφράζουσα· ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Βασιλέως εἶναι ἱερώτατόν τι, ἐμπεπιστευμένον εἰς χεῖρας τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀξιώσῃ παρὰ τοῦ Ἄνακτος, ὅστις ἔχει περὶ τοσούτων νὰ μεριμνᾷ, νὰ καταγίνηται καὶ εἰς τὴν μελέτην πασῶν τῶν δικογραφιῶν, ὅταν μάλιστα ἦναι τοσαῦται, καὶ εἰς τὴν ἀλληλουχίαν αὐτῶν, ἵνα εὕρῃ, ἂν ὁ δεῖνα κατάδικος ἦναι ἢ δὲν ἦναι ἄξιος χάριτος. Εἶναι λοιπὸν ὑφαίρεσις τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Βασιλέως ἡ τοιαύτη χρῆσις τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν ἤδη, Κύριοι, μετὰ τὴν ἐξέτασιν πάντων αὐτῶν, τῶν ποικίλων καὶ δυσωνύμων καὶ τραγικῶν ἐγκλημάτων, εἰς ἀστείαν τινὰ πρᾶξιν, ἀστείαν οὐχὶ καθ’ ἑαυτὴν, διότι εἶναι σοβαρωτάτη, ἀλλ’ ἐν σχέσει πρὸς τὰ φρικώδη κακουργήματα, ἅπερ ἠκούσατε, ἵνα ποικίλωμεν τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ἵνα ἀποδειχθῇ, ὅτι πραγματικῶς ἐνώπιον ἡμῶν, βουληφόροι τοῦ Ἔθνους, παρίσταται τραγῳδία, εἰς ἣν οἱ τραγικοὶ παρεμβάλλουσι κωμικά τινα πρόσωπα, ἵνα ποικίλωσι τὴν ὑπόθεσιν καὶ προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν καὶ τὴν ἄνεσιν τῶν ἀκροωμένων. Δὲν ἔχει οὕτω, κύριε πρώην Καθηγητὰ τῆς Φιλολογίας; (Ἀποτείνεται πρὸς τὸν κ. Πετρίδην). Ἔρχομαι εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Ἑβραίου, τοῦ ἐν Λαρίσσῃ, ἐν ᾗ ἐπίσης ἐξηπάτησε τὸν Βασιλέα, καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἐξέτασις τῶν πράξεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ φέρει ἡμᾶς εἰς τὸ νὰ καταδεικνύωμεν τὴν ἀλληλουχίαν τῶν ἀπρεπῶν τούτων ἐνεργειῶν, συνδεομένων πρὸς ἀλλήλας, ἐν εἴδει ἁλύσεως, διὰ διαφόρων ἀμφιβόλου φύσεως καὶ ὑπόπτων κρίκων. Ὁ Μαγὰρ εἶναι Ἑβραῖος, ὅστις, ὀργισθεὶς, δὲν γνωρίζω κατὰ τίνος ὑπαλλήλου ἐν Λαρίσσῃ, ἐπικειμένης τῆς ἐπαναληπτικῆς Βουλευτικῆς ἐκλογῆς, ἐξέφερεν ὕβριν ἀπρεπεστάτην καὶ ἀσεβεστάτην κατὰ τοῦ Βασιλέως. Εἰσάγεται ἐνώπιον τῶν Πλημμελειοδικῶν, καὶ καταδικάζεται εἰς ἑξάμηνον φυλάκισιν. Τὸ θέμα εἶναι, Κύριοι, ἐπίσης ἄξιον προσοχῆς. Ἀλλ’ ἐν Λαρίσσῃ ἔμελλε νὰ διεξαχθῇ, ὡς εἶπον, ἡ ἐπαναληπτικὴ Βουλευτικὴ ἐκλογή. Ὁ ἐκεῖ Ἀρχιῤῥαβῖνος καὶ οἱ προϊστάμενοι τῆς Ἰσραηλιτικῆς κοινότητος μαίνονται διὰ τὴν καταδίκην, γνωρίζετε δὲ ποῖον φανατισμὸν ἔχουσιν ὑπὲρ τῶν ὁμοφύλων αὑτῶν οἱ Ἑβραῖοι· τηλεγραφοῦσι λοιπὸν πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν κ. Τρικούπην καὶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης κ. Βουλπιώτην, καὶ αἰτοῦσι νὰ δοθῇ χάρις εἰς τὸν Ἑβραῖον. Ἡ χάρις, δὲν γνωρίζω πῶς, ἀναβάλλεται, οἱ Ἑβραῖοι δυσαρεστοῦνται, καὶ τρέπονται πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐν Λαρίσσῃ. Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τί ἔχει νὰ ἀπολέσῃ; Ἐδῶ ἐδόθησαν χάριτες, λέγει καθ’ ἑαυτὸν, εἰς Ῥοκοφύλλους καὶ Τάκηδες, καὶ δι’ ἕνα ψωραλέον Ἑβραῖον ἤθελε καταστραφῆ ὁ κόσμος; Εὑρίσκει λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς δίκης, ὅτι ὁ Ἑβραῖος ὕβρισε τὸν Βασιλέα, ὅτι ἀμφιβολίαι τέλος πάντων γεννῶνται, ἐὰν ὕβρισε τὸν Βασιλέα, ἢ τὸν μεθ’ οὗ ἦλθεν εἰς ἔριδα. Ἐν τῇ πρὸς τὸν Βασιλέα ἄρα ἐκθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς γράφει, ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν σχετικῶν πρακτικῶν, ἐνδοιασμοὶ προέκυψαν, ἂν αἱ ἐξενεχθεῖσαι ὕβρεις ἀπηυθύνοντο εἰς τὸ πρόσωπον τῆς Ὑμετέρας Μεγαλειότητος, ἢ κατὰ τοῦ μηνυτοῦ τοῦ κατηγορουμένου». Λέγει λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἐκ τῶν σχετικῶν πρακτικῶν προκύπτουσιν ἀμφιβολίαι. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἂν ἀναγνώσητε τὰ πρακτικὰ, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι οὐ μόνον ἀμφιβολία τις δὲν γεννᾶται, ἀλλὰ καὶ πλήρης βεβαιότης, ὅτι ὁ ἄθλιος ἐκεῖνος Ἑβραῖος ὕβρισε δι’ ἀσέμνου φράσεως τὸν ὑπέρτατον ἡμῶν Ἄρχοντα. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τὰ πρακτικὰ, ἅτινα βεβαιοῦσι τοῦτο, ἀλλ’ ὁλόκληροι καταθέσεις ἐν τῇ προανακρίσει, ῥητῶς λέγουσαι, ὅτι ἡ φράσις ἀπηυθύνετο ἐναντίον τοῦ Βασιλέως. Τίθεται μάλιστα ῥητὸν ἐρώτημα εἰς τοὺς μάρτυρας, τέσσαρας τὸν ἀριθμόν. Πρὸς τὸν παθόντα (ἀναγινώσκει): «Μήπως ἀπέτεινεν εἰς σὲ τὴν ὕβριν ταύτην, καὶ σὺ ἐνόμισες, ὅτι τὴν ἀπέτεινε πρὸς τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα τὸν Βασιλέα; — Ἀπ. Ἂν τὴν ἀπέτεινεν εἰς ἐμὲ, θὰ ὡμίλει εἰς δεύτερον πρόσωπον, ἤτοι θὰ ἔλεγε κτλ.» Τοῦτο πιστοποιοῦσι ἄλλοι τρεῖς μάρτυρες, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, πάντες δὲ καὶ ἐνόρκως. Ἐν τούτοις πάντα ταῦτα εἶναι διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἀμφίβολα, διότι ἔπρεπε νὰ δοθῇ χάρις, ἀφοῦ ὁ Ἀρχιῤῥαβῖνος καὶ ἡ ἐκεῖ Ἰσραηλιτικὴ παροικία ἐπέμενον, ἀπειλοῦντες πολιτικὴν μετάστασιν κατὰ τὴν ἐκλογήν. Καὶ ποῖον εἶναι τώρα, κύριοι συνάδελφοι, τέλος πάντων τὸ συμπέρασμα ὅλης αὐτῆς τῆς μακρᾶς ἀγορεύσεως; Ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠδίκησε πρῶτον τὸν Νόμον, καὶ δεύτερον τὴν Κοινωνίαν. Ἠπάτησε καὶ Βασιλέα καὶ Βουλὴν καὶ Ἔθνος. Ὅτι ἠδίκησε, μαρτυροῦσιν αἱ πολλαπλαῖ δικογραφίαι καὶ αἱ μομφαί, ἃς ἤκουσεν ἐκ φιλικῶς πρὸς αὐτὸν διακειμένων δημοσιογραφικῶν ὀργάνων. Ἐδείχθη, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ἀναπηδῶντος ὡς ἀπὸ μηχανῆς, ὁτὲ μὲν ὡς Εἰσαγγελέως ὑπὲρ Τάκη, ὁτὲ δὲ ὡς Προέδρου ὑπὲρ Τάκη, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς ἐνασκηθείσης προνομίας τῆς Βασιλικῆς χάριτος προστάτης τῶν λῃστῶν, ποῖος; Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης! Προστάτης τῶν λῃστῶν καὶ ἐναντίον τῆς χώρας ἡμῶν καὶ ἐναντίον τῆς ὁμόρου, διότι καὶ καθ’ ὑπηκόων Ἑλλήνων καὶ καθ’ ὑπηκόων Ὀθωμανῶν, ἀλλ’ ἀδελφῶν ἡμῶν χριστιανῶν, Ἠπειρωτῶν τε καὶ Θεσσαλῶν, ἐκακούργησαν τὰ τέρατα ἐκεῖνα. Εἶναι δὲ φοβερωτέρα ἡ κατὰ τῶν ὁμοφύλων, ὑποδούλων τότε ἀδελφῶν, κακουργία, καὶ ἀντιπολιτικωτέρα ἡ ἰδέα, ἡ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐντεῦθεν λεχθεῖσα, παρὰ τοῦ ἀντεισαγγελέως δὲ κ. Βουλπιώτου ὑποστηριχθεῖσα ἐν τῇ γνωμοδοτικῇ προτάσει, ὅτι ἄξιοι τουτέστι χάριτος εἰσὶν ὁ Ῥοκόφυλλος καὶ ὁ Τάκης, διότι δὲν ἐκακούργησαν κατ’ ἐλευθέρων ἀνθρώπων, ἀλλὰ κατ’ ἐκείνων, οἵτινες ἔζων ὑπὸ τὴν τουρκικὴν κυριαρχίαν! Ὠφελοῦμεν λοιπὸν τὸ Ἔθνος, λέγοντες πρὸς τοὺς ὑποδούλους Ἕλληνας: «Οὐδαμῶς ἐστὲ ἄξιοι ἴσης πρὸς ἡμᾶς προστασίας!» καὶ λέγοντες ταῦτα καθ’ ἣν ἐποχὴν Ἀλβανικαὶ καὶ Ῥουμανικαὶ καὶ Αὐστριακαὶ καὶ Ἰταλικαὶ καὶ Πανσλαυϊστικαὶ προπαγάνδαι ὀργώνουσι τὴν δούλην Ἑλλάδα ἰδίᾳ δὲ τὴν φίλην πατρίδα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ; Ἀλλὰ τέλος πάντων ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς, ἐὰν ἤθελε νὰ δώσῃ χάριν εἰς ἀνθρώπους, ἀδικήσαντας ὑποδούλους Ἕλληνας, δὲν ἠρώτα τὸν συνάδελφον αὐτοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα πεισθῇ, ὅτι αὕτη δὲν εἶναι ἡ καλλιτέρα ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν ηὐκαίρει ἴσως νὰ διαφωτίζῃ τὸν συνάδελφον αὐτοῦ, διότι ἀκριβῶς κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, καθ’ ἃς ἐδίδετο χάρις εἰς τὸν Ῥοκόφυλλον καὶ τὸν Τάκην, καὶ καθ’ ἃς ἔλεγεν ἡμῖν ἐντεῦθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δὲν ἔβλαψε, διότι οὗτοι ἐγκλημάτησαν κατὰ ὑπηκόων Τούρκων, ἔστω καὶ Χριστιανῶν, εἶναι λέγω ἀληθὲς, ὅτι κατ’ αὐτὰς ἐκείνας τὰς ἡμέρας δὲν ηὐκαίρει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διαφωτίσῃ ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τὸν συνάδελφον, διότι κατεγίνετο εἰς σπουδαιότατον θέμα, νὰ κάμῃ τὸν Κεμὰλ νὰ μεθυσθῇ καὶ ν’ ἀποθάνῃ ἐκ τῆς ἐπιτυχοῦς λύσεως τῶν ἐξωτερικῶν Ἑλληνικῶν ζητημάτων, ὡς ἔγραφεν ὁ ἐπίσημος ὑπουργικὸς τύπος. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατεγίνετο ἐπίσης καὶ εἰς ἐσωτερικὰ ζητήματα ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, διότι ἔχει τὴν τιμὴν νὰ προΐσταται καὶ νὰ διευθύνῃ δύο Ὑπουργεῖα. Κατεγίνετο λοιπὸν εἰς τὸ νὰ ἐκκοκκαλίσῃ 300,000 δραχμῶν τοῦ ἀειμνήστου Ζάππα, διανέμων αὐτὰς πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς αὐτοῦ, διότι ἐμυρίσθη ἴσως, ὅτι ἐπίκεινται Βουλευτικαὶ ἐκλογαί. Καὶ δὲν λέγω, Κύριοι, ὅτι ἐξεκοκκάλισεν ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰς δραχμὰς ταύτας, διότι ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι ἄμεμπτος διαχειριστὴς ξένων χρημάτων. Ἔχω μάλιστα ἐν τῇ μικρᾷ μου βιβλιοθήκῃ ἔκθεσίν τινα Ἐπιτροπῆς τινος ἐκστρατείας εἰς τὴν Μακεδονίαν, εἰς ἣν ἐκστρατείαν μεταξὺ τῶν ἀρχηγῶν ἦτο καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει ἐκείνῃ σημειοῦνται αἱ δαπάναι τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς μετάβασιν ἐκ Πειραιῶς εἰς τὴν Χαλκιδικὴν χερσόνησον. Εὑρίσκω δὲ ὑποσημείωσίν τινα ἐκεῖ, ἐν ᾗ λέγεται, ὅτι: «ἐνταῦθα σημειωθήτω, ὅτι ὁ κ. Στέφανος Δραγούμης κατέβαλεν ἐξ ἰδίων τὰ ἔξοδα τῶν προγευμάτων αὐτοῦ, συνιστάμενα εἰς δρ. 3 καὶ 60|00.» (Ἱλαρότης). Κύριοι, πρὸ τῆς μεγάλης Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως, ὑπῆρχε συνήθειά τις ἐν Γαλλίᾳ, ἐν τῇ πόλει Ὀρλεάνς. Ἐν τῇ πόλει ταύτῃ ὑπῆρχον φυλακαὶ καταδίκων· ὁσάκις δὲ ὁ Ἐπίσκοπος Ὀρλεάνς εἰσήρχετο ἐπισήμως εἰς τὴν πόλιν, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ χαρίζῃ τὰς ποινὰς πάντων τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς ταύταις καταδίκων. Οἱ Γάλλοι λοιπὸν ἐλευθέρως ἐδύναντο νὰ ἐγκληματῶσι, καὶ κατόπιν συνήπτετο ἀγὼν, ποῖος πρῶτος ἤθελε μετενεχθῆ εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Ὀρλεάνς, καραδοκῶν καὶ ἀναμένων τὴν ἐπίσημον εἴσοδον τοῦ Ἐπισκόπου, εἰς οὗ τὴν αὐθέκαστον ἐξουσίαν ἦν ἀνατεθειμένον νὰ δώσῃ χάριν, ἀνοίγων τὰς πύλας τῶν φυλακῶν, ὅπως ἐξέλθωσιν ἐν ἀνάγκῃ καὶ πάντες οἱ κατάδικοι. Ὅ,τι ἦτο ὁ Ἐπίσκοπος τῆς Ὀρλεάνς ἐν τῇ Γαλλίᾳ πρὸ τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως, αὐτὸ τοῦτο εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐν Ἑλλάδι μετὰ τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν. Πάντες ἐγκληματοῦσι. Διατί; Διότι πάντες εἶναι βέβαιοι, ὅτι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Δικαιοσύνης ἐν ἐπισήμοις ἡμέραις τοῦ Ἔθνους ἀνοίγει τὰς φυλακὰς καὶ ἀπονέμει ἀνεξέλεγκτον τὴν χάριν. Ἕκαστος σπεύδει νὰ ἐγκληματήσῃ, διότι εἶναι βέβαιος, ὅτι θέλει γλυτώσει, ἐπειδὴ αὐτὴ εἶναι ἡ κυριολεξία τοῦ πράγματος. Δὲν πρόκειται περὶ ἐνασκήσεως προνομίας, ἀλλὰ πρόκειται νὰ γλυτώσωμεν τοὺς ἡμετέρους πολιτικοὺς φίλους. Συγγραφεύς τις, σύγχρονος καὶ νεώτατος, πραγματευόμενος τὰ περὶ προνομίας τῆς Β. χάριτος, ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «Ὅσον οἰκτρὸν καὶ ἂν ᾖ, δὲν εἶναι σπάνιον τὸ θέαμα Κυβερνήσεως, ἀποσπώσης τὸν λαμπρότερον ἀδάμαντα τοῦ Βασιλικοῦ στέμματος, ὡς πάνυ εὐλόγως ἀπεκλήθη ἡ χάρις, ἵνα καταῤῥίψῃ καὶ ποδοκυλίσῃ αὐτὸν εἰς τὸν βόρβορον τῶν φατριαστικῶν παθῶν καὶ τῆς ἐκλογικῆς παλαίστρας. Δὲν ἀρκοῦσι πρὸς κορεσμὸν τῆς φατρίας αἱ ἀπειροπληθεῖς ἐν τῇ διοικήσει θέσεις καὶ τὰ ἐν τῇ Πολιτείᾳ ἀξιώματα, οὐδὲ τὰ λοιπὰ τῆς ἐξουσίας δῶρα, ἀλλ’ ἀνάγκη νὰ τεθῇ ὡς βορὰ εἰς τὸ παμφάγον αὐτῆς στόμα καὶ τὸ ὕψιστον καὶ ἱερώτατον τῶν δικαιωμάτων, ἡ χάρις, περὶ ἧς ὁ Dupin-ainé εἶπεν, ὅτι ἕλκει ἐξ οὐρανοῦ τὴν καταγωγήν! Τῆς καταχρήσεως δὲ ταύτης καταφανῆ εἰσι τὰ ἀναπόφευκτα ἀποτελέσματα. Ἕνεκεν αὐτῆς γενικὴ παρὰ τῷ λαῷ καθίσταται πεποίθησις, ἡ τοσοῦτον εὐφυῶς παρὰ τοῦ Balzak ἐκφρασθεῖσα ἰδέα, ὅτι: οἱ νόμοι εἰσὶν ἱστοὶ ἀράχνης, διὰ μέσου τῶν ὁποίων διαφεύγουσι μὲν αἱ μεγάλαι μυῖαι, συλλαμβάνονται δὲ μόνον αἱ μικραί. Οὕτω πᾶσα ἰσχὺς καὶ πᾶν γόητρον ἀφαιρεῖται ἀπὸ τοῦ νόμου, πᾶς σεβασμὸς πρὸς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην ἐκλείπει, καὶ τὸ ἔγκλημα ἐγείρει θρασεῖαν τὴν κεφαλὴν καὶ καταπληκτικῶς πολλαπλασιάζεται!» (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν του, ἡ ὁποία ἐστάλη εἰς τύπωσιν, ὅπως διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 151). Ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§130ΡΑΛΛΗΣ. Προτείνω πρὸ παντὸς τὴν διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως.

§131ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ ὀλίγα λεπτὰ τῆς ὥρας.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν πρότασιν τῆς διακοπῆς;

§134ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Μάλιστα, καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 10;

§136ΤΙΝΕΣ. Δὲν μᾶς βλέπετε;

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἔλθωσι δύο ψηφολέκται. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ γίνῃ διακοπὴ τῆς συνεδριάσεως λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Χ. Χριστοπούλου καὶ Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 121· ἐκ τούτων 42 εἶπον Ναὶ, καὶ 79 Ὄχι. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως ἀπεῤῥίφθη. Ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§139ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο κεφάλαια κατηγορίας περιέχει ἡ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἀπευθυνθεῖσα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐπερώτησις, ἐκ τούτων δὲ τὸ ἓν μὲν ἀφορᾷ εἰς κατάχρησιν τῆς Βασιλικῆς προνομίας τῆς χάριτος, τὸ ἄλλο δὲ εἰς ὕποπτον καὶ σκανδαλώδη πρὸς ὡρισμένον λῃστὴν ἐπίδειξιν ἀπεριορίστου εὐνοίας ἐκ μέρους τοῦ ἐν λόγῳ κ. Ὑπουργοῦ. Καὶ περὶ μὲν τοῦ πρώτου κεφαλαίου περιττὸν νομίζω νὰ κάμω λόγον αὐτοτελῶς. Θὰ ἦτο τῇ ἀληθείᾳ ματαιοπονία, ἐὰν ἐπεχείρουν ν’ ἀποδείξω τὸ ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως γεγονὸς, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐξηυτέλισε καὶ τὴν τῆς χάριτος προνομίαν, τὴν λαμπροτέραν τῶν Βασιλικῶν προνομιῶν, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθη καὶ ἐξακολουθεῖ ἀσεβῶς νὰ μεταχειρίζηται ὡς τὸ ἐπιτηδειότερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον τῶν ἀπείρων ἐν διηνεκεῖ ἐνεργείᾳ πρὸς κομματικὴν κερδοσκοπίαν ἀθεμίτων μέσων. Θὰ περιορισθῶ ἑπομένως εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ δευτέρου μόνον κεφαλαίου τῆς κατηγορίας, τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν συνδρομὴν, τὴν ὁποίαν κατὰ διαφόρους τρόπους παρέσχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς τὸν λῃστὴν Τάκην, ἐπὶ τοσοῦτον δὲ μόνον θὰ κάμω χρῆσιν τῆς ἀπονεμηθείσης τῷ λῃστῇ τούτῳ χάριτος, ἐφόσον αὕτη χρησιμεύει πρὸς ἀπόδειξιν τῆς περὶ ἧς πρόκειται κατηγορίας. Τίς εἶναι ἡ πρώτη ἀφορμὴ, ἥτις ἔδωκε χώραν εἰς τὴν ὑπὸ συζήτησιν ἐπερώτησιν; Τὴν γνωρίζετε πάντες. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, μετὰ σχετικὴν ἐναντίον του καταγγελίαν, δημοσιευθεῖσαν ἐν ἐφημερίδι, ἐνταῦθα ἐκδιδομένῃ καὶ μεγάλην διάδοσιν ἐχούσῃ, προέβη εἰς ἔγκλησιν κατὰ τοῦ ἐκδότου καὶ συντάκτου τῆς ἐφημερίδος ταύτης, παρήγγειλε δὲ τῷ Εἰσαγγελεῖ, ὅπως ἐν τάχει ἐνεργήσῃ τὰ πρὸς διεξαγωγὴν καὶ περαίωσιν τῆς ἐγερθείσης ἐπὶ συκοφαντίᾳ καὶ ἐξυβρίσει κατηγορίας. Καὶ ὅμως, καίτοι παρῆλθον ἔκτοτε δύο ἢ τρία ἔτη, οὐδὲν ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς κατηγορίας ταύτης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐλησμόνησε τὴν μήνυσίν του. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι, ἀπολογούμενος διὰ τοῦτο, εἶπεν, ὅτι δὲν ἐπεθύμει, ἐνόσῳ εἶναι Ὑπουργὸς, νὰ λάβῃ πέρας ἡ ἐπὶ συκοφαντίᾳ καὶ ἐξυβρίσει κατηγορία, ἀλλ’ ἀφίνω εἰς ὑμᾶς νὰ κρίνητε, ἂν τοιαύτη δικαιολογία ἦναι ἀξία προσοχῆς τινος καὶ σπουδαιότητος. Τίνα εἰσὶ τὰ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δημοσιευθέντα; Εἶναι τόσῳ γνωστὰ, ὥστε δὲν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Ἔσπευσε μὲν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ χαρακτηρίσῃ τὰ δημοσιεύματα ταῦτα ὡς μὴ ἀληθῆ, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω, ἂν ἠδυνήθη νὰ πείσῃ καὶ αὐτοὺς τοὺς εὐμενέστατα πρὸς αὐτὸν διακειμένους. Ὁ πρῶτος, ὅστις εἶπεν, ὅτι ὁ Τάκης ἐτύγχανεν ἀνεπιφυλάκτου συνδρομῆς ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῶν ἀδελφῶν του, εἶναι ὁ ταγματάρχης Μπαϊρακτάρης. Τοῦτο εἶπε πρὸς τὸν τότε εἰσαγγελέα Λευκάδος κ. Δημητριάδην, οὗτος δὲ τ’ ἀνεκοίνωσε δημοσίᾳ, ἐνώπιον πολλῶν ἐν Μεσολογγίῳ, μεθ’ ὃ ἐπηκολούθησεν ἡ ἐν τῷ «Χρόνῳ Ἀθηνῶν» δημοσίευσις. Πολλαὶ τότε κατεβλήθησαν, ὡς ἦν ἑπόμενον, προσπάθειαι, νὰ γίνῃ διάψευσις ἐκ μέρους τοῦ ἰδίου κ. Δημητριάδου, αἱ προσπάθειαι δὲ αὗται εὐκόλως ἐστέφθησαν δι’ ἐπιτυχίας, διότι ὁ καὶ τότε καὶ νῦν εἰσαγγελεὺς κ. Δημητριάδης ἐγνώριζε καλῶς, ὅτι θὰ ἐπαύετο, ἂν δὲν ἔστεργε νὰ προβῇ εἰς βεβιασμένην διάψευσιν. Πλὴν ποίαν ἀξίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις γενομένη διάψευσις τοῦ Δημητριάδου ἀπέναντι τῆς ἐνυπογράφου τῶν κ. κ. Δεσποταίου, Βάλβη, Βορύλλα καὶ Τσιμπουράκη δηλώσεως, ὅτι ἐγένοντο αὐτήκοοι τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Δημητριάδου δημοσίᾳ ἐν τῇ Λέσχῃ λεχθέντων; Σημειωτέον δὲ μάλιστα, ὅτι ὁ κ. Τσιμπουράκης εἶναι φίλος προσωπικὸς καὶ πολιτικὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλὰ μήπως ἦναι τοῦτο μόνον; Ἐδημοσιεύθη, ὅτι ὁ Τάκης περιήρχετο ἐλεύθερος ἐν Μεσολογγίῳ καὶ διέμενεν ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Τοῦτο θὰ ὑπερέβαινε βεβαίως τὰ ὅρια τῆς πιθανότητος, ἂν δὲν εἴχομεν τὴν ὁμολογίαν, τίνος νομίζετε; αὐτοῦ τοῦ ἐν Μεσολογγίῳ εἰσαγγελέως Μπράβου. Ὁ ἀγαθὸς αὐτὸς Εἰσαγγελεὺς, ὁ διατελῶν, ὡς ἕκαστος δύναται νὰ ἐννοήσῃ, ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπήρειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ ἐν Μεσολογγίῳ ἀδελφοῦ του Χαριδήμου Βουλπιώτου, ἠθέλησε νὰ διαψεύσῃ τὰ ἐν τῷ «Χρόνῳ» δημοσιευθέντα, ἀλλ’ εὑρέθη, ὁ ἀτυχής! τόσῳ στενοχωρημένος ἀπέναντι γεγονότος τοῖς πᾶσι γνωστοῦ ἐν Μεσολογγίῳ, ὥστε ἀντὶ διαψεύσεως ἔκαμεν ἀκουσίως ὁμολογίαν, πρὸ τῆς ὁποίας πᾶσα ἄλλη μαρτυρία περὶ τῆς ἐνοχῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἠδύνατο ν’ ἀποβῇ περιττή. Ἰδοὺ τί γράφει ὁ εἰσαγγελεὺς Μπράβος δι’ ἐγγράφου του, ἀπευθυνθέντος πρὸς τὸν «Χρόνον Ἀθηνῶν», τὴν «Παλιγγενεσίαν» καὶ τὴν «Ὥραν» (ἀναγινώσκει): «Τὰ περὶ φυγοδίκων γραφέντα εἰσὶν ἀνακριβῆ. Οἱ φυγόδικοι, περὶ ὧν πρόκειται, προσῆλθον αὐθορμήτως ἐνώπιόν μας. Ἀφέθησαν δὲ προσωρινῶς ἐλεύθεροι δι’ ἔλλειψιν χώρου ἐν ταῖς φυλακαῖς, καὶ διότι ἐπέκειτο μίσθωσις τοῦ καταστήματος. Εὐθὺς δὲ, ὡς ἐμισθώθη, προσῆλθον, εἰδοποιηθέντες παρ’ ἡμῶν, καὶ μόνοι των μετέβησαν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἐφυλακίσθησαν. Ὁ εἰσαγγελεὺς ΜΠΡΑΒΟΣ.» Καὶ τώρα νομίζω, Κύριοι, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ εἴπω τὸ γνωστὸν ἐκεῖνο: Τί ἔτι χρείαν ἔχομεν μαρτύρων; Θέλετε ἄλλην ἀπόδειξιν περὶ τοῦ ὅτι ὁ Τάκης, ὅστις περιλαμβάνεται μεταξὺ τῶν φυγοδίκων τοῦ Μπράβου, ἐξενίζετο ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐν Μεσολογγίῳ καὶ ἔμενεν ἐλεύθερος; Ὁ Τάκης, τὸ αἱμοχαρὲς αὐτὸ θηρίον, τοῦ ὁποίου τὴν εἰκόνα ἔδωκεν ὑμῖν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, ἀφέθη ἐλεύθερος ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως. Καὶ διὰ τί; διότι δὲν εἶχον χῶρον αἱ φυλακαὶ τοῦ Μεσολογγίου! Ἀκούετε; Αἱ φυλακαί, αἵτινες ἔχουν χῶρον διὰ τοὺς συμπολίτας σας, διότι ἔτυχε νὰ ὀφείλουν 30, 40 ἢ 50 δραχμὰς εἰς τὸ Δημόσιον, δὲν ἔχουν χῶρον διὰ τὸν Τάκην, διὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ μισθωθῇ εὐρύχωρον κατάστημα. Καὶ λέγετε ἔπειτα, ὅτι ἔχομεν δικαιοσύνην, ὅτι ἔχομεν διοίκησιν! Θέλετε τώρα νὰ σᾶς ἐξηγήσω, διὰ τί ὁ Τάκης προσῆλθεν αὐθόρμητος, καὶ διὰ τί ἀφέθη ἐλεύθερος ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως, καὶ διὰ τί δὲν ἔφυγεν, ἵνα μὴ ἐπανέλθῃ; Πέποιθα, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν εἶναι τόσον ἁπλοῦς, ὥστε νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τοιαύτης ἐξηγήσεως. Ὁ Τάκης κάλλιστα ἐγίνωσκεν, ὅτι ἡ κεφαλή του ἀνῆκεν εἰς τὸν δήμιον, δὲν θ’ ἀπεφάσιζε δὲ ποτὲ νὰ προσέλθῃ, ἂν δὲν ἐλάμβανεν ὑπόσχεσιν περὶ σωτηρίας ἀπὸ τοὺς ἀδελφοὺς Βουλπιώτου. Τὰ ἐν Μεσολογγίῳ κατὰ τὴν προσέλευσιν γενόμενα καὶ τὰ κατόπιν ἐπακολουθήσαντα σκάνδαλα οὐδὲ τὸν ἐλάχιστον ἀφίνουσιν ἐνδοιασμὸν περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου. Διὰ κριτὴν ἀπροκατάληπτον καὶ διὰ συζητητὴν καλῆς πίστεως θὰ ἤρκουν τὰ μέχρι τοῦ σημείου τούτου γνωστὰ περιστατικὰ, πρὸς μόρφωσιν πεποιθήσεως περὶ τοῦ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδείχθη ἔνοχος τῆς δεινῆς κατηγορίας, ἥτις τῷ ἀπεδόθη. Πλὴν ἔρχεται καὶ σειρὰ ἄλλων, λίαν ἐμφαντικῶν, γεγονότων, τὰ ὁποῖα δύναταί τις νὰ ἐπικαλεσθῇ ὄχι πρὸς πληρεστέραν ἀπόδειξιν τῆς ἐνοχῆς, ἀλλὰ καὶ πρὸς διατράνωσιν τῆς ἐν γένει ἀπελπιστικῆς καταστάσεως, εἰς ἣν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν διατελοῦμεν. Ἀφοῦ τέλος πάντων προσῆλθεν ὁπωσδήποτε εἰς τὰς ἀρχὰς ὁ συνεπαρχιώτης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Τάκης, ἤρξαντο εἰσαγόμεναι ἡ μία κατόπιν τῆς ἄλλης ἐνώπιον τῶν διαφόρων Κακουργιοδικείων τοῦ Κράτους πλεῖσται δίκαι, ἐπὶ φόνοις, ἀναιρέσεσι καὶ λῃστείαις, εἰς μίαν δὲ τῶν δικῶν τούτων, διεξαγομένην ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου Τρικκάλων, προσῆλθεν ὡς μάρτυς ὑπερασπίσεως Γιαννόπουλός τις, ἔφορος νῦν Καλαμπάκας, καὶ συγγενὴς τοῦ κ. Βουλπιώτου. Ὁ μάρτυς αὐτὸς, ἐξεταζόμενος ἐπ’ ἀκροατηρίου, ἐφωράθη, ὅτι εἶχε διαπραγματευθῆ ἄλλοτε τὴν πληρωμὴν λύτρων ἐκ μέρους ἀτυχῶν τινων αἰχμαλώτων πρὸς τὸν αἰχμαλωτίσαντα Τάκην. Εἶναι ἆρά γε τοῦτο ἁπλῆ σύμπτωσις; Ἀλλ’ ἂς προχωρήσωμεν. Δήμαρχος Ἀπεραντίων τῆς Εὐρυτανίας εἶναι Ἀνδρέας τις Γρανίτσας, πολιτικὸς φίλος καὶ συγγενὴς τοῦ κ. Βουλπιώτου. Εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Δημάρχου αὐτοῦ ἔμενεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὁ υἱὸς τοῦ ἀρχιληστοῦ Εὐαγγέλου Τάκη, ἀδελφοῦ τοῦ περὶ οὗ ἡ συζήτησις Ἀλεξίου Τάκη. Ἔκ τινων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εἶχον ζητήσει κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν, καὶ ἅτινα κατετέθησαν, προκύπτει, ὅτι καὶ ὁ πολιτικὸς οὗτος φίλος καὶ συγγενὴς τοῦ κ. Βουλπιώτου εἶχε κατηγορηθῆ ἐπὶ ὑποθάλψει τῆς ληστοσυμμορίας Τάκη, εἶχε δ’ ἐκδοθῆ κατ’ αὐτοῦ ἔνταλμα συλλήψεως. Μήπως ἦναι καὶ τοῦτο ἁπλῆ τις σύμπτωσις; Ὁποία διαβολικὴ ἀληθῶς συῤῥοὴ συμπτώσεων! Καὶ ἕως ἐδῶ μὲν εἴχομεν ἐμμέσους τρόπον τινὰ ἀποδείξεις, ἤδη δ’ ἔρχονται αἱ ἄμεσοι, αἱ πηγάζουσαι ἐξ ἐπισήμων Βουλπιωτικῶν ἐνεργειῶν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Δημ. Βουλπιώτης ἔχει ἀδελφὸν Ἰωάννην Βουλπιώτην, ὅστις πρό τινος μὲν χρόνου ἦτο Ἀντεισαγγελεὺς Ἐφετῶν, ἤδη δὲ εἶναι Ἐφέτης. Ἐπρόκειτο νὰ ἐκδικασθῶσι κατηγορίαι τινὲς κατὰ Τάκη ἐνώπιον τοῦ ἐν Κερκύρᾳ Κακουργιοδικείου, ἐκεῖ δὲ ἔτυχε τότε νὰ ἦναι Ἀντεισαγγελεὺς ὁ κ. Ἰωάννης Βουλπιώτης. Ὁ κύριος οὗτος ἐγνώριζε πολὺ καλῶς, ἐκ τῶν ἐν τῷ «Χρόνῳ» δημοσιευθέντων, ὅτι ὁ ἀδελφός του Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχε κατηγορηθῆ ἐπὶ ὑποθάλψει τοῦ Τάκη, ὅτι εἶχεν ἐγκαλέσει τὸν Συντάκτην τοῦ «Χρόνου», καὶ ὅτι εἶχε γίνει μέγας ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ θόρυβος καὶ πάταγος περὶ τῆς σκανδαλωδεστάτης ταύτης ὑποθέσεως. Ἐδικαιοῦτο λοιπὸν ἕκαστος νὰ πιστεύῃ, ὅτι ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ μέρος ὡς Εἰσαγγελεὺς εἰς τὰς ἐναντίον τοῦ Τάκη κατηγορίας, ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὴν θέσιν καὶ τὸ ἀξίωμά του. Καὶ ἐν τούτοις, ὡς ἠκούσατε, ὁ κ. Ἰωάννης Βουλπιώτης ὄχι μόνον ἔλαβε μέρος εἰς δίκας κατὰ τοῦ Τάκη, ἀλλὰ, φρικτὸν εἰπεῖν! ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ λῃστείας καὶ φόνου, ὃν ὁ Τάκης μετ’ ἄλλων συμμοριτῶν εἶχε διαπράξει, ὁ κ. Βουλπιώτης ὑπεστήριξεν ἀναίρεσιν, καὶ οἱ ἔνορκοι τὴν παρεδέχθησαν! Φαντασθῆτε. Ὁ κ. Ἰωάννης Βουλπιώτης δὲν αἰσθάνεται ἐν ἑαυτῷ λόγον ἐξαιρέσεως εἰς δίκην κατὰ λῃστοῦ συνεπαρχιώτου του, περὶ οὗ εἶχε ῥηθῆ καὶ δημοσιευθῆ, ὅτι ὑπεθάλπετο παρὰ τῆς Βουλπιωτικῆς οἰκογενείας! Ὅ,τι θεωρεῖται ἀδύνατον, ὄχι μόνον δι’ ἀνώτερον δικαστικὸν λειτουργὸν, ἀλλὰ διὰ πάντα εὖ ἠγμένον καὶ εὐσυνείδητον ὁπωσοῦν ἰδιώτην, ἐὰν ἐκαλεῖτο ὡς διαιτητὴς νὰ δικάσῃ διαφοράν τινα, θεωρεῖται δυνατὸν καὶ τελεῖται ὑπὸ τὰς σκανδαλωδεστέρας περιστάσεις ἀπὸ τὸν πρώην μὲν ἀντεισαγγελέα ἐφετῶν, νῦν δ’ ἐφέτην Ἰωάννην Βουλπιώτην, ἀδελφὸν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ἠκούσατε πρό τινων ἡμερῶν τοῦ κυρίου τούτου Ὑπουργοῦ λέγοντος: «Καὶ τί τάχα σημαίνει, ἂν ὁ ἀδελφός μου ἔλαβε μέρος εἰς τὴν δίκην τοῦ Τάκη;» Ἰδοὺ ποίας ἰδέας ἔχει περὶ δικαιοσύνης ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης! Ἀλλὰ δὲν ἐγνώριζεν ὁ ἀδελφός σας, κύριε Ὑπουργὲ, τὰ ἐν τῷ «Χρόνῳ» δημοσιευθέντα περὶ ὑμῶν καὶ περὶ τοῦ ἐν Μεσολογγίῳ ἀδελφοῦ ὑμῶν; Δὲν ἐγνώριζε τὰ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Δεσποτάτου, Τσιμπουράκη καὶ λοιπῶν συμπολιτῶν σας; Δὲν ἐγνώριζεν, ὅτι ὑμεῖς εἴχετε καταγγείλει τὸν Συντάκτην τοῦ «Χρόνου» ἐπὶ ἐξυβρίσει καὶ συκοφαντίᾳ, καὶ ὅτι ἡ κατηγορία αὕτη ἔμενεν ἐκκρεμής; Καὶ ἂν ἐγνώριζε, καὶ βεβαίως ἐγνώριζε, πάντα ταῦτα, πῶς τολμᾶτε νὰ ἰσχυρίζησθε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ἔχει κἀμμίαν σημασίαν, ἂν οὗτος ἔλαβε μέρος εἰς δίκας κατὰ τοῦ Τάκη; Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, δὲν δύναμαι ν’ ἀποκρύψω, ὅτι φρίττω πρὸ τοῦ μεγέθους τῆς ἀνευλαβείας σας κατὰ τῆς δημοσίας ἠθικῆς. Καὶ μήπως τὰ πράγματα περιορίζονται ἕως ἐδῶ; Ἰδοὺ, ἐπακολουθεῖ ἡ ἀπονομὴ τῆς πρὸς τὸν Τάκην χάριτος, ἥτις εἶναι ἡ κορύφωσις τοῦ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀποδεικτικοῦ οἰκοδομήματος. Τίς εἶναι ὁ Ἀλέξιος Τάκης; Τέρας ἀνθρωπόμορφον, θηρίον αἱμοχαρὲς, τοῦ ὁποίου ὅμοιον δυσκόλως δύναταί τις ν’ ἀπαντήσῃ εἰς μυθιστορήματα. Ἡ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἀπαρίθμησις τῶν φόνων, τῶν ἀναιρέσεων, τῶν ἀκρωτηριασμῶν, τῶν ἐμπρησμῶν, τῶν αἰχμαλωσιῶν, καὶ τῶν ἀποτροπαίων βασάνων, ὅσας οὗτος ὡς λῃστὴς διέπραξεν, ἐμποιοῦσι φρίκην εἰς πάντα, μὴ ἀποβαλόντα τὴν ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπισμοῦ. Καὶ ὅμως εἰς αὐτὸ τὸ ὂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔσπευσε νὰ δώσῃ χάριν μετὰ μικρὸν, ἀφ’ ἧς κατεδικάσθη εἰς θάνατον! Εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι δὲν θὰ ἐξετάσω τὴν ἀπονομὴν τῆς χάριτος ὡς αὐτοτελὲς γεγονὸς, ἀποδεικνῦον κατάχρησιν τῆς βασιλικῆς ταύτης προνομίας, ἀλλ’ ὡς πρόσθετον καὶ ἐπίσημον τρόπον τινὰ ἀπόδειξιν περὶ τοῦ ὅτι ὁ λῃστὴς Ἀλέξιος Τάκης, καὶ ὁ ἀρχιλῃστὴς ἀδελφός του Εὐάγγελος Τάκης, καὶ οἱ ἄλλοι ἀδελφοὶ αὐτῶν λῃσταὶ ἐτύγχανον ἀνέκαθεν καὶ τυγχάνουσιν ἀνεπιφυλάκτου συνδρομῆς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῶν ἀδελφῶν του. Καὶ πῶς ἄλλως δύναταί τις νὰ ἐξηγήσῃ τὴν ἀπονομὴν χάριτος πρὸς τὸν Τάκην; Συνδυάσατε τὸ γεγονὸς τοῦτο πρὸς τὰ προηγούμενα, καὶ εἴπετέ μοι, ἂν ᾖναι δυνατὸν ν’ ἀπομείνῃ εἰς καλῆς πίστεως συζητητὴν ὁ ἐλάχιστος ἐνδοιασμὸς περὶ τῆς πλήρους ἐνοχῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὅτε τὸ πρῶτον ἐγένετο λόγος περὶ τῆς χάριτος, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐδίστασε νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ μίαν καὶ μόνην ἐγκληματικὴν πρᾶξιν κατηγορήθη καὶ κατεδικάσθη ὁ Τάκης εἰς θάνατον, ἤτοι δι’ ἕνα φόνον, ὃν εἶχε διαπράξει εἰς νεαρὰν ἡλικίαν, διὰ λόγους οἰκογενειακῆς φιλοτιμίας! Καὶ δικαίως τότε ὁ κ. Ὑπουργός, μετὰ τοιαύτας διαβεβαιώσεις, ἔλεγε μετὰ κόμπου πρὸς τοὺς κατηγόρους του: «Καὶ πῶς! εἴχετε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀποκόψω τὴν κεφαλὴν τοῦ Τάκη διὰ τὴν μίαν καὶ μόνην ταύτην πρᾶξιν, ἣν διέπραξεν εἰς ἡλικίαν 14 ἐτῶν;» Ἡ ἀλήθεια ὅμως δὲν ἐβράδυνε νὰ ἀποκαλυφθῇ, καὶ ἀντὶ τοῦ νεαροῦ φονέως, τοῦ διαπράξαντος δῆθεν ἕνα φόνον ὑπὸ ἐλαῤῥυντικὰς περιπτώσεις, ἔχομεν διαβόητον λῃστήν, διαπράξαντα μετὰ τὸν πρῶτον φόνον, ἀπὸ τοῦ 1875 μέχρι τοῦ 1885, τὰ στυγερώτερα τῶν κακουργημάτων, περὶ ὧν πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ἔκαμον λόγον. Καὶ εἰς τοιοῦτον λῃστὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπονέμει χάριν! Καὶ ἐὰν μὲν ἐπρόκειτο περὶ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε διατάξει οὐδεμίαν ἄλλην ἐκτέλεσιν θανατικῆς ποινῆς, ἕνεκα γενικωτέρων σκέψεων καὶ πεποιθήσεων, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο ὁπωσοῦν εὐνόητον, ἀλλ’ ὅταν ἔχητε Ὑπουργὸν, ὅστις μετέβαλε τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας εἰς ἀπαίσιον θέατρον ἀποτομῆς ἀνθρωπίνων κεφαλῶν, πῶς δύνασθε νὰ τὸν δικαιόσητε ἐν τῇ συνειδήσει ὑμῶν, ἀφοῦ δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ ἴδιον καθῆκον καὶ ὡς πρὸς τὸν Τάκην; Ὡραία ἀληθῶς δικαιοσύνη! Ἐπιμένει ὁ κ. Βουλπιώτης νὰ ἐκτελεσθῇ καὶ ἐκτελεῖται ἡ θανατικὴ ποινὴ κατὰ τοῦ Μπονάτη, ὅστις διέπραξε μίαν ἀνθρωποκτονίαν ἐν καταστάσει μετρίας συγχύσεως, ἣν ἐκ πλάνης δὲν παρεδέχθησαν οἱ ἔνορκοι, δίδεται δὲ χάρις εἰς τὸν Τάκην, ὅστις, μεταξὺ τῶν ἄλλων, διέπραξε καί τινας δολοφονίας ἐπὶ μισθῷ! Δυστυχὴς προνομία τοῦ Βασιλέως, πῶς κατήντησας, καὶ πόσα αἴσχη διαπράττονται ἐν ὀνόματί σου! Αὕτη, Κύριοι, εἶναι ἡ σειρὰ τῶν γεγονότων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐρειδόμενος, ἐσχημάτισα πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπεδείξατο ἄμετρον εὔνοιαν καὶ στοργὴν εἰς τὸν λῃστὴν Ἀλέξιον Τάκην καὶ εἰς τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἆρά γε ἡ ἐπὶ τούτῳ εὐθύνη βαρύνει μόνον τὸν κ. Βουλπιώτην, ἢ ἐκτείνεται ἐφ’ ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως; Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἀδιστάκτως φρονῶ, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις μετέχει τῆς εὐθύνης ἐπὶ τῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου διαγωγῇ καὶ ἐνεργείᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Θὰ προσέκρουον κατ’ ἐπιτακτικῆς ὑπαγορεύσεως τῆς ἐμῆς συνειδήσεως, ἐὰν ἔλεγον τὸ ἐναντίον. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τις, ὅτι οὐδεμίαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου φέρει εὐθύνην ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅστις εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, ἡ ἐνσάρκωσις τοῦ ἠθικοῦ προσώπου τῆς Κυβερνήσεως; Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν ἤχθη εἰς τὸ μέσον τὸ ἀπασχολοῦν ἡμᾶς ζήτημα, ἔσπευσε νὰ χαρακτηρίσῃ τὰ ἐναντίον τοῦ κ. Βουλπιώτου δημοσιεύματα ὡς λιβελλογραφίας, καὶ νὰ προκαλέσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἐκ μέρους τῆς πλειονοψηφίας. Τὸ γεγονὸς τοῦτο μαρτυρεῖ, ὅτι δὲν ἐννοεῖ ὁ κ. Τρικούπης νὰ χωρίσῃ τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲ τῷ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ πράξῃ ἄλλως, ἀφοῦ δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ διατελῇ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλπιώτου διαπραχθέντων καὶ διαπραττομένων ἐν Εὐρυτανίᾳ, καὶ πρὸ πάντων ἐν Μεσολογγίῳ. Καὶ τίς δύναται νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἠξεύρει τί συμβαίνει ἐν Μεσολογγίῳ, τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὐτοῦ πατρίδι; Ἐκτὸς τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν, αἵτινες τῷ ἀναγγέλλουσιν, ἐξ ἐπιτακτικῆς ὑποχρεώσεως, τὰ συμβαίνοντα, ὑπάρχουν καὶ οἱ ἰδιαίτεροι φίλοι καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ κ. Τρικούπη εἰς ὁλόκληρον τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, καὶ πρὸ πάντων εἰς Εὐρυτανίαν καὶ εἰς Μεσολόγγιον, οἱ ὁποῖοι τὸν τηροῦσιν ἐνήμερον εἰς τὰ συμβαίνοντα, ἐν πάσῃ τῇ δυνατῇ λεπτομερείᾳ. Ἐκτὸς λοιπὸν πάσης εὐλόγου ἀμφισβητήσεως ἀποβαίνει, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διετέλει καὶ διατελεῖ ἐν πληρεστάτῃ γνώσει τῆς συνδρομῆς, ἧς ἐτύγχανον οἱ ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας ἐπαρχίας τοῦ κ. Βουλπιώτου καταγόμενοι ἀδελφοὶ Τάκη ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, τὸ ἀπολέμητον δὲ συμπέρασμα, ὅπερ ἐκ τούτου προκύπτει, εἶναι, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις ὑπέχει εὐθύνην διὰ τὰς ἐν γένει σκανδαλώδεις ἐνεργείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Καὶ αὕτη μὲν εἶναι ἡ ἐμὴ γνώμη, ἣν ἐκφράζω μετὰ τῆς παῤῥησίας ἐκείνης, ἥτις δέον νὰ χαρακτηρίζῃ πάντα τοῦ Ἔθνους ἀντιπρόσωπον, ἔχοντα συνείδησιν τῶν καθηκόντων του. Δυστυχῶς ὅμως βλέπω πολλοὺς ἐκ τῶν τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως, οἵτινες οὐ μόνον ἀντιφρονοῦσιν, ἀλλὰ καὶ δυσφοροῦσιν ἐπὶ τῷ ὅτι καταναλίσκομεν τὸν χρόνον εἰς τοιαύτας συζητήσεις. Καὶ ἐπὶ μὲν τῇ ἐναντιοφωνίᾳ οὐδένα δύναμαι νὰ μεμφθῶ, διότι αἱ πεποιθήσεις ἑκάστου εἶναι σεβασταί, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποκρύψω, ὅτι αἰσθάνομαι λύπης ἅμα καὶ ἀγανακτήσεως αἴσθημα, ὅταν ἀκούω τινὰς, λέγοντας, ὅτι πρέπει νὰ μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν μας εἰς μακρὰς συζητήσεις ἐπὶ οἱωνδήποτε ἐπερωτήσεων, ἀλλὰ νὰ εἰσέλθωμεν μίαν ὥραν ἀρχήτερα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νὰ ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ν’ ἀπέλθωμεν εἰς τὰς οἰκίας μας, ὅπως ἐπανέλθωμεν μετὰ ἓν ἔτος καὶ ἐπαναλάβωμεν τὴν αὐτὴν τακτικήν. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψουν οἱ ταῦτα λέγοντες καὶ ὑποστηρίζοντες νὰ τοὺς ἐρωτήσω: εἶναι τοῦτο καὶ λέγεται ἐκπλήρωσις καθήκοντος ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς; Ἐννοῶ τὰς διαθέσεις καὶ προαιρέσεις τῆς Κυβερνήσεως. Αὕτη ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ κυβερνᾷ ὑπὸ τὸ κράτος ἀληθοῦς κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἀποστρέφεται τὴν συζήτησιν, καὶ τρέμει πρὸ τοῦ ἐλέγχου. Ἀλλ’ ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι καὶ ἡ πλειονοψηφία εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἐξυπηρετῇ τυφλῶς τὰς τοιαύτας ἀπολυταρχικὰς καὶ ἐνόχους βλέψεις τοῦ ἡγέτου αὐτῆς; Καὶ τίς δύναται σήμερον, εἰ μὴ εἶναι πεπωρωμένος τὸν νοῦν καὶ τὴν καρδίαν, ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι ὑπὸ τὸν τύπον κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος διέπει τὸν τόπον ἀχαρακτήριστός τις καὶ ἀκατονόμαστος τυραννίς; Τί ἀφῆκαν ὄρθιον ἐν τῷ τόπῳ; Ἔχομεν διοίκησιν; ἔχομεν δικαιοσύνην; ἔχομεν στρατόν; Αὐτὰ τὰ ζητήματα θέλομεν ἡμεῖς νὰ συζητήσωμεν, σεῖς δὲ μᾶς λέγετε, ὅτι αἱ τοιαῦται συζητήσεις εἶναι ἀνωφελεῖς, καὶ τείνουσιν εἰς ματαίωσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐὰν αἱ συζητήσεις αὗται, αἵτινες περιστρέφονται εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν κυβερνητικῶν πράξεων καὶ παραλείψεων, ἦναι ἄσκοποι καὶ ἀνωφελεῖς, τότε δέν μοι λέγετε, παρακαλῶ, ποῖαι εἶναι αἱ σκόπιμοι καὶ ὠφέλιμοι; Ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγράφεται τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς πρὸς τὸν Σπάρταλην δωρεᾶς τῶν 350 χιλιάδων δραχμῶν, σεῖς δὲ δεικνύετε μεγάλην ἀδημονίαν καὶ στενοχωρίαν, διότι δὲν σπεύδομεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν ταύτην διάταξιν, διὰ νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Καὶ τίς δύναται νὰ σᾶς ἐμποδίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ τὸ ψηφίσητε; Ἀποτελεῖτε τὴν πλειονοψίαν, μεθ’ ὅλας δὲ τὰς ἰδικάς μας διαμαρτυρίας, θὰ ψηφίσητε, ὄχι μόνον αὐτὸ, ἀλλὰ καὶ ὅσα ἄλλα ὑπέβαλε καὶ θὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Τρικούπης. Αὐτὸ τὸ ἐννοοῦμεν πολὺ καλῶς, ἀλλὰ διὰ τί βιάζεσθε τόσον πολύ; Μήπως ἐπίκειται ἡ λῆξις τῆς Συνόδου; Μόλις παρῆλθον δύο μῆνες ἀπὸ τῆς ἐνάρξεώς της, ὑπολείπονται δὲ τέσσαρες ἀκόμη πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἑξαμήνου χρονικοῦ διαστήματος, κατὰ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διαρκῇ ἑκάστη Σύνοδος. Πρὸς τί λοιπὸν ἡ σπουδή, πρὸς τί ἡ στενοχωρία; Θέλετε νὰ εἰσέλθωμεν ταχέως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἵνα ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων. Ἡ πρόθεσις ὑμῶν αὕτη θὰ ἦτο εὐνόητος καὶ εὐεξήγητος, ἐὰν ἠδύνασθε νὰ ἔχητε γνώμην τινὰ ἐπὶ τῶν ψηφιζομένων νομοσχεδίων. Ἀλλὰ τίς δύναται ν’ ἀρνηθῇ σήμερον, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν μετεβιβάσθη ἀκέραιον καὶ σχεδὸν ἀνεξέλεγκτον ἐκ τῆς Νομοθετικῆς εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν; Πότε ἠθέλησεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ κατὰ κεραίαν μίαν οἱονδήποτε νομοσχέδιόν της; Συνέβη νὰ ἴδω πολλάκις Βουλευτάς τινας τῆς Συμπολιτεύσεως μετὰ δέους ὑποβάλλοντας τροπολογίας τινάς, καὶ μετὰ τῆς μεγαλειτέρας εὐκολίας παραιτοῦντας αὐτάς, διότι δὲν τὰς ἀποδέχεται ὁ Πρωθυπουργός. Καὶ ἀφοῦ ἦναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπηλλοτριώθη ἐντελῶς τοῦ δικαιώματος τοῦ νομοθετικοῦ, δὲν μᾶς ἀφίνετε τοὐλάχιστον νὰ ἐνασκήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου; Δὲν βλέπετε, ὅτι καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα ἡ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος εἶναι εἰκονική; Ἄν ἀπομένῃ τι ἀκόμη, τοῦτο εἶναι ὁ ἔλεγχος τῶν κυβερνητικῶν ἀτασθαλιῶν. Καὶ δὲν ἀποβαίνει μὲν καὶ οὗτος ἀποτελεσματικός, ἀλλ’ ὀπωσδήποτε χρησιμεύει ἐν μέρει μὲν ὡς ἀσθενὴς φραγμὸς εἰς τὰς παντοίας ἀκολασίας τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, ἐν μέρει δὲ ὡς ἀνακούφισις καὶ παρηγορία εἰς τοὺς ὑφισταμένους τὰ δεινὰ τῆς ἐξηχρειωμένης διοικήσεως. Πόσα δὲν ἠκούσαμεν καὶ πόσα δὲν θ’ ἀκούσωμεν ἴσως ἀκόμη, διότι παρατείνομεν τὴν ἀπασχολοῦσαν ἡμᾶς περὶ τοῦ Τάκη συζήτησιν! Καὶ ὅμως τίς ἀπαθὴς καὶ εὐσυνείδητος κριτὴς δὲν ἤθελε μᾶς δικαιώσει διὰ τοῦτο; Ἀδιαστάκτως φρονῶ, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη δύναται νὰ ὠφελήσῃ καὶ τὴν Πολιτείαν καὶ τὴν κοινωνίαν πολὺ περισσότερον, ἢ ὅσον ὠφέλησαν αὐτὴν οἱ τριακόσιοι περίπου νόμοι, οὓς ἀβασανίστως ἐψηφίσατε κατὰ τὰς δύο παρελθούσας Συνόδους. Εἶναι λυπηρὸν βεβαίως, διότι δὲν ἔχομεν σήμερον τὴν δύναμιν νὰ ζητήσωμεν ποινικὴν εὐθύνην ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι ἀποβαίνει ἀνωφελὴς ἡ ἁπλῆ συζήτησις. Ἐξ ἐναντίας πιστεύω, ὅτι αὕτη δύναται νὰ διδάξῃ ὁπωσοῦν τοὺς διαχειριζομένους τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὅτι δὲν τοῖς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ παραβιάζωσιν ἀσυστόλως τὸ καθῆκόν των, καὶ νὰ περιυβρίζωσι θρασέως τὴν δημοσίαν ἠθικήν. Εἶναι καιρὸς νὰ ἀνανήψωμεν! Δὲν τὸ βλέπετε; Ἔχομεν πρὸ ἡμῶν κυβερνητικὸν σύστημα, τεῖνον ὑπούλως καὶ δολίως εἰς τελείαν οὐδετέρωσιν τῆς ἀληθοῦς καὶ πραγματικῆς λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι τὸ πολίτευμα τοῦτο εἶναι ἐπιβλαβὲς εἰς τὸν τόπον καὶ πρέπει νὰ παύσῃ λειτουργοῦν, εἴπετέ το καθαρά. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἔχῃ τις τοὐλάχιστον τὸ δικαίωμα ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν εἰλικρίνειάν σας. Τὸ νὰ λέγητε ὅμως, ὅτι εἶσθε ὀπαδοὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν, ἐνῷ εἶναι βέβαιον ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ὑπείκετε τυφλῶς εἰς τὰ νεύματα αὐθάδους καὶ ἀπολυτόφρονος Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε εἰλικρινὲς, οὔτε γενναῖον, οὔτε συμφέρον εἰς τὸ Ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύετε. Καὶ τίνες εἶναι οἱ πρὸς οὓς παρέχετε ἀμέριστον καὶ ἀνεπιφύλακτον ὑποστήριξιν; Γνωρίζετε βεβαίως. Εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες, διὰ νὰ φθάσουν εἰς ὃ σημεῖον πολιτικῆς δυνάμεως ἔφθασαν, παρέστησαν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ὅτι πάντων τῶν ἐν τῷ τόπῳ κακῶν αἴτιοι ἦσαν καὶ εἶναι οἱ Βουλευταί. Ἐλησμονήσατε ἆρά γε τὴν κατὰ τῶν Βουλευτῶν ἀγρίαν καὶ λυσσώδη ἐκείνην σταυροφορίαν τῶν ἐνθέρμων ὑποστηρικτῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως; ἔλεγον οὗτοι καὶ ἔγραφον καὶ ἐδημοσίευον: Τίς εἶναι ἔνοχος διὰ τὰ παντὸς εἴδου ἐγκλήματα; Ὁ Βουλευτής, ὅστις ἀθωόνει τοὺς ἐγκληματίας, ἢ καταδικαζομένους τοὺς ἐξάγει ἐκ τῶν φυλακῶν διὰ χάριτος. Τίς εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὰς κλοπὰς καὶ καταχρήσεις τοῦ δημοσίου πλούτου; Ὁ Βουλευτής, ὅστις διορίζει τοὺς κλέπτας καὶ ἅρπαγας εἰς τὰς δημοσίας θέσεις οὐχὶ δὲ σπανίως συνεταιρίζεται μετ’ αὐτῶν πρὸς ἀθέμιτον κερδοσκοπίαν....

§140ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν τὰ εἶπε κἀνεὶς αὐτά· εἶναι μῦθοι.

§141ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται, ὅτι εἶναι πολὺ ἐπιλήσμων ὁ διακόψας με κύριος Βουλευτὴς, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἐλησμόνει τόσον ἐνωρὶς τοὺς ἱστορικοὺς ἐκείνους κατὰ τῆς Βουλευτοκρατίας φιλιππικούς, οὓς ἐδημοσίευον ἐν χορῷ ὅλα τὰ δημοσιογραφικὰ ὄργανα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ τῆς εὐρείας περιφερείας νόμου, ὃν ἐθεώρουν, καὶ εὐλόγως, ὡς τὸ μόνον μέσον ὁριστικῆς μὲν ἐπικρατήσεως τοῦ κ. Τρικούπη, καταπτώσεως δὲ πάσης ἀντιῤῥόπου πολιτικῆς ἐν τῷ τόπῳ δυνάμεως. Καὶ ἡ ἐπιτυχία τοῦ σχεδίου ὑπῆρξεν ἀληθῶς πλήρης. Τίς, ἐὰν μὴ ἦναι τυφλὸς, δὲν βλέπει τὴν ἐπιτυχίαν ταύτην εἰς τὰ σήμερον συμβαίνοντα; Ποῦ εἶναι ἡ πολιτικὴ δύναμις, πρὸ τῆς ὁποίας ἔτρεμεν ἄλλοτε ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργός; Τὴν συνέτριψεν ἐν μέρει, ἐξακολουθεῖ δὲ συντρίβων αὐτὴν, χάρις εἰς τὴν συνδρομὴν, ἣν τῷ παρέσχετε καὶ τῷ παρέχετε διὰ τῆς ψήφου σας. Ὅσον σημαίνει σήμερον εἷς ἀφωσιωμένος πλησίον τοῦ κ. Τρικούπη, δὲν σημαίνετε τριάκοντα ἢ τεσσαράκοντα ἐξ ὑμῶν. Τὸ ἀρνεῖσθε αὐτό; Δὲν τὸ πιστεύω, ἐκτὸς ἐὰν ὡς μέτρον τῆς ὀφειλομένης ὑμῖν ἐκτιμήσεως λαμβάνετε τὴν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας φαινομενικὴν ἐκδήλωσιν ἐξηναγκασμένης ἀναγνωρίσεως τῆς ἐν τῇ Πολιτείᾳ καὶ τῇ κοινωνίᾳ ὑμετέρας θέσεως. Τοιοῦτος τοῦ ἀνδρὸς αὐτοῦ ὁ χαρακτήρ. Βλέπει, ὅτι σήμερον ἔχει τὴν ἀνάγκην ὑμῶν; Σᾶς θωπεύει, πλὴν αἱ θωπεῖαί του ἐνέχουν οὐ μόνον ὑστεροβουλίαν, ἀλλὰ καὶ μνησικακίαν. Ὅταν παρέλθῃ ἡ ἀνάγκη, εἰς ἣν τὸν ἔφερεν ἡ ἀνδρικὴ στάσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ στρέψῃ ὑμῖν καὶ πάλιν τὰ νῶτα, θὰ προσπαθήσῃ δὲ νὰ ἐκδικηθῇ πάντας ἐκείνους ἐξ ὑμῶν, οἵτινες ἠθέλησαν τυχὸν νὰ ἐπωφεληθῶσι τῆς δυσχερείας, εἰς ἣν εὑρίσκεται. Καὶ ἔχει δίκαιον, τοιαύτην μετερχόμενος τακτικὴν, διότι, ἐνῷ καταφωρᾶται διαπράττων πάντα ἐκεῖνα, ἅτινα ψευδῶς καὶ συκοφαντικῶς ἀπέδιδεν εἰς τοὺς Βουλευτὰς, ἔρχονται οὗτοι καὶ καλύπτουν διὰ τῆς ψήφου των οὐ μόνον τὴν ποινικὴν καὶ ἀστυκὴν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν εὐθύνην του. Ἀπένειμε τρισχιλίας χάριτας ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν. Κατὰ τί εὐθύνονται διὰ τοῦτο οἱ Βουλευταὶ, οἵτινες δὲν ὑπῆρχον τότε; Ἀπέλυσε σωρείαν καταδίκων ἐκ τῶν φυλακῶν. Χάριν τίνων Βουλευτῶν ἔπραξε τὸ ἀνοσιούργημα τοῦτο, ἀφοῦ Βουλευταὶ δὲν ὑπῆρχον; Οὐδὲ εἶναι εὔκολον ν’ ἀριθμήσῃ τις τὰ ἀναρίθμητα κυβερνητικὰ ὄργια, ἅτινα τὴν πηγήν των ἔχουν εἰς τὰ παντοῖα συμφέροντα τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ τῶν Βουλευτῶν. Καὶ ἐν τούτοις σύρεσθε τυφλῶς ὄπισθεν τοῦ ἅρματος τοιούτου κυβερνητικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ὁσημέραι ἀποκαλύπτεται ἀσύμφορον καὶ ἐπικίνδυνον εἰς τὸ Ἔθνος....

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οὐδεὶς σύρεται.

§143ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν οὐδεὶς σύρεται, ἢ ὄχι, τὸ ἀποδεικνύει, μεταξὺ ἄλλων, καὶ ἡ τακτικὴ ὑμῶν ἐπὶ τῆς ζητουμένης ὑπὲρ τοῦ Σπάρταλη πιστώσεως. Κατενοήσατε ὅλοι, ὅτι πρόκειται περὶ χαριστικῆς πράξεως ὑπὲρ ὡρισμένων προσώπων καὶ κατὰ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, πλὴν δὲν φαίνεσθε ἐμπεφορημένοι τοῦ ἀπαραιτήτου ψυχικοῦ σθένους, ὅπως τὸ ἀποκρούσητε. Τὸ περίεργον δὲ εἶναι, ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν λέγουσιν, ὅτι, ἀφοῦ τὸ ζήτημα ἐχαρακτηρίσθη ὡς πολιτικόν, εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ὑπερψηφίσωσι, πρὸς ἀποφυγὴν κυβερνητικῆς κρίσεως ἢ πτώσεως. Ἀλλὰ τίς ἡ ἀνάγκη νὰ ἀποδοθῇ πολιτικὴ ἔννοια εἰς καθαρῶς χρηματικὸν ἀντικείμενον; Ἐδῶ ἔπρεπε νὰ δείξῃ ἡ πλειονοψηφία, ὅτι ἔχει ποιάν τινα ἐλευθερίαν ἐν τῷ σκέπτεσθαι καὶ κρίνειν περὶ τῶν πραγμάτων τῆς Πολιτείας. Ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ εἴπῃ πρὸς τὸν κ. Τρικούπην, ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει, ὅπως μία ἁπλῆ πίστωσις ἀνυψωθῇ εἰς ζήτημα κυβερνητικόν, καὶ ὅτι ἑπομένως θὰ ψηφίσῃ κατὰ συνείδησιν. Ἀλλὰ δὲν τὸ λέγει δυστυχῶς, καὶ ἰδοὺ διατὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ἄγεται καὶ φέρεται εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, κατὰ τὰς ὁρμὰς καὶ ἐμπνεύσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, δὲν ἀπεδείχθη ἄξιος τοιαύτης ἀπολύτου καὶ τυφλῆς ἐμπιστοσύνης. Εἶναι ἀληθῶς ἀπελπιστικόν, καταντᾷ δὲ καὶ ἀνεξήγητον τὸ φαινόμενον τοῦτο. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν λέγετε, ὅτι ἀποκρούει ἡ συνείδησίς σας ἓν ἀχρεῖον νομοσχέδιον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἁμιλλᾶσθε, τίς τοῦ ἄλλου νὰ δείξῃ μείζονα προθυμίαν πρὸς ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Ἐγὼ αὐτὸς ἤκουσα συναδέλφων συμπολιτευομένων, λεγόντων, ὅτι ἀληθῶς ὁ Σπάρταλης δὲν δικαιοῦται νὰ λάβῃ τίποτε, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ τῷ δοθῶσιν αἱ 335 χιλιάδες δραχμῶν, εἴτε διότι μᾶς πιέζει ἡ Ἀγγλία, εἴτε διότι ὁ κ. Τρικούπης ἔχει προσωπικὰς πρὸς αὐτὸν ὑποχρεώσεις....

§144ΓΚΙΚΑΣ. Πρέπει νὰ εἴπητε τίνες τὰ λέγουν αὐτὰ, ἄλλως συκοφαντεῖτε.

§145ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὁμιλῆτε περὶ συκοφαντίας, δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι αὕτη εἶναι ἀποκλειστικὸν προνόμιον τῆς μερίδος, εἰς ἣν ἀνήκετε. Μὲ προκαλεῖτε νὰ ὀνομάσω πρόσωπα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν θὰ τὸ πράξω ποτὲ, διότι δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον. Τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι ἐγενόμην αὐτήκοος τῶν ὅσα εἶπον ἐκ προσωπικῆς καὶ ἰδιαιτέρας μετὰ συμπολιτευομένων Βουλευτῶν συζητήσεως....

§146ΡΑΛΛΗΣ. Μὰ ποῦ εὑρέθη ἐδῶ συκοφαντία;

§147ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλως δὲ, ὡς ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα, καὶ ἂν δὲν ἦσαν ἐντελῶς ἀκριβῆ, δὲν θ’ ἀπετέλουν συκοφαντίαν. Συκοφαντεῖ τις, ὅταν ἐν γνώσει τῆς ἀθωότητος ἄλλου τινὸς ἀποδίδῃ αὐτῷ ὡρισμένας πράξεις, αἵτινες, ἂν ἠλήθευον, θὰ τὸν ἐξέθετον εἰς ποινικὴν καταδίωξιν, ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ οὐδεμίαν τοιαύτην πρᾶξιν ἀπέδωκα ἐγὼ πρὸς οἱονδήποτε. Ἐξ ἐναντίας παρέστησα, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν τῆς πλειονοψηφίας κυρίων Βουλευτῶν σκέπτονται μὲν ὀρθῶς, δὲν ἔχουσιν ὅμως ἐπαρκῆ ψυχικὴν δύναμιν, ὅπως ἁρμόσωσι τὰς σκέψεις αὑτῶν πρὸς τὰ πράγματα. Εἶναι τοῦτο συκοφαντία;...

§148ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι πλέον μυστικά. Οἱ συμπολιτευόμενοι κατακρίνουσι καὶ ἀποδοκιμάζουσι δημοσίᾳ τὸ νομοσχέδιον τοῦ Σπάρταλη, ἀλλὰ λέγουσιν, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ ψηφίσουν.

§149ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας Βουλευτὴς βεβαιοῖ ὅσα ἐγὼ εἶπον, γνωρίζω δὲ μάλιστα, ὅτι τῷ ἀνεκοινώθησαν παρὰ Βουλευτοῦ τῆς πλειονοψηφίας καὶ περίεργοί τινες λεπτομέρειαι, ἀναφερόμεναι πρὸς τὰς ἰδιαιτέρας ὑποχρεώσεις, ἃς ἔχει ὁ κ. Τρικούπης πρὸς τὸν Σπάρταλην, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι μοὶ εἶναι συγκεχωρημένον νὰ ὀνομάσω πρόσωπα.

§150ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σᾶς τὰ λέγουν διὰ νὰ σᾶς ἐνθαῤῥύνουν.

§151ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πᾶς ἄλλος θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ μοὶ εἴπῃ τοῦτο, παρὰ ὁ κ. Βουδούρης.

§152ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διὰ τί;

§153ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι, ἐν ᾧ κυρίως ἡ συζήτησις ἀφορᾷ εἰς τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, φαίνεσθε καὶ σεῖς, ὅτι εἶσθε σύμφωνος πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν, ἐνῷ πλειστάκις ἐξεφράσθητε καὶ ἐξακολουθεῖτε ἐκφραζόμενος δυσμενέστατα κατὰ τοῦ κ. Βουλπιώτου. Ἐνθυμοῦμαι δὲ μάλιστα, ὅτι, ὅτε τὸ πρῶτον προεκλήθη ψηφοφορία ὑπὲρ τοῦ κυρίου αὐτοῦ, ὑμεῖς ῥητῶς ἐδηλώσατε, ὅτι ἐδίδετε λευκὴν ψῆφον, οὐχὶ χάριν αὐτοῦ, ἀλλὰ χάριν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις εἶχε χαρακτηρίσει τὸ ζήτημα ὡς κυβερνητικόν.

§154ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης οὔτε τότε ἐψήφισα, οὔτε τώρα θὰ ψηφίσω. Ὥστε βλέπετε, ὅτι εἶμαι συνεπής. Σᾶς εἶπον τότε, ὅτι δὲν ψηφίζω ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, πράγματι δὲ δὲν ἐψήφισα ὑπὲρ αὐτοῦ, οὔτε τώρα θὰ ψηφίσω (ἱλαρότης).

§155ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε εἶσθε σύμφωνοι.

§156ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως εἴμεθα σύμφωνοι.

§157ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ ἠθελήσατε νὰ μοὶ κάμητε παρατηρήσεις.

§158ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠθέλησα ἐγὼ νὰ σᾶς κάμω παρατηρήσεις. Ἀπέκρουσα ἰδικήν σας παρατήρησιν.

§159ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ, βλέπετε, εἶμαι περισσότερον ἐντὸς τῆς ἀληθείας.

§160ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς συγχαίρω, καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ σημεῖον, ὅπου μὲ διεκόψατε. Ἔλεγον, ὅτι ἡ πλειονοψηφία ὠθεῖ τὴν πρὸς τὸν κ. Τρικούπην ἀνεπιφύλακτον καὶ τυφλὴν ὑποταγὴν πέραν παντὸς μέτρου, πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τούτου, ἔκαμον μνείαν τοῦ ἀναμφισβητήτου γεγονότος, ὅτι αὕτη, ἐνῷ ἐνδομύχως ἀποδοκιμάζει τὸ περὶ Σπάρταλη νομοσχέδιον, δὲν ἔχει τὸ ψυχικὸν σθένος, ὅπως καταψηφίσῃ αὐτοῦ, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι τὴν ἐπιψήφισιν ἀπαιτεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Καὶ ταῦτα μὲν εἶπον ἐν παρενθέσει, συνεχίζων δὲ τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος, ἐκφράζω ἀνεπιφυλάκτως τὴν γνώμην, ὅτι πλεῖστοι ἐκ τῶν συμπολιτευομένων, ἂν ὄχι ὅλοι, ἐσχημάτισαν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐξέθηκε δυστυχῶς τὴν εὐθύνην αὐτοῦ μέχρις ἀπιστεύτου βαθμοῦ. Καὶ ὅμως, ἂν προκληθῇ ψηφοφορία, οὐδεὶς θὰ δώσῃ μέλαιναν κατ’ αὐτοῦ ψῆφον. Διὰ τί; Διότι εἶναι ἀπαίτησις τοῦ κ. Τρικούπη. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο λέγηται λειτουργία κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τότε δὲν ἠξεύρω ποῖον ποτὲ πολίτευμα ὑπῆρξε δεσποτικώτερον καὶ ἀχρειέστερον αὐτοῦ. Περὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐξεδήλωσα ἤδη τὸ ἐμὸν φρόνημα. Εἶπον, ὅτι συνευθύνεται μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὰς ἀποκαλυφθείσας ἀνηκούστους ῥυπαρότητας ἐν τῷ ἀπασχολοῦντι ἡμᾶς ζητήματι. Καὶ ἠδύνατο μὲν ἡ πλειονοψηφία νὰ μὴ συμφωνῇ πρὸς τὴν περὶ γενικῆς κυβερνητικῆς εὐθύνης γνώμην μου, διότι τοιαύτη ἀτυχῶς εἶναι τῶν πραγμάτων ἡ σημερινὴ κατάστασις, ἐπ’ οὐδενὶ ὅμως λόγῳ ἐπετρέπετο αὐτῇ νὰ δεικνύῃ δουλικὴν προθυμίαν πρὸς ἀθώωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀσχέτως πρὸς τὴν ὅλην κυβερνητικὴν εὐθύνην. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κ. Δημητρίου Βουλπιώτου ὡς ἀτόμου, ὁπότε θὰ εἶχον ἴσως θέσιν αἰσθήματα προσωπικῆς συμπαθείας καὶ ἐπιεικείας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, οὗτινος ἡ τιμὴ καὶ ἡ ὑπόληψις ταυτίζεται πρὸς τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑπόληψιν τοῦ Ἔθνους, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ἔδει νὰ κυριαρχῇ πάσης ἄλλης πλαγίας σκέψεως, εἴτε εἰς ἀτομικὰς συμπαθείας, εἴτε εἰς εἰσηγήσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὀφείλεται αὕτη. Καὶ ἐνῷ τοιαῦτα ἡμεῖς φρονοῦμεν καὶ περὶ τοιούτων συζητοῦμεν, σεῖς μᾶς λέγετε, ὅτι καταδαπανῶμεν ἐπὶ ματαίῳ πολύτιμον χρόνον, καθ’ ὃν θὰ εἶχον ἤδη ψηφισθῆ πολλὰ νομοσχέδια τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Παράδοξοι ἀληθῶς σκέψεις καὶ ἀλλόκοτοι ἀξιώσεις τῆς πλειονοψηφίας. Ποῦ στηρίζονται αἱ σκέψεις καὶ αἱ ἀξιώσεις αὗται; Τοῦτο δι’ ἡμᾶς καταντᾷ αἴνιγμα. Ἐῤῥήθη, ὅτι ἡ τῆς σημερινῆς πλειονοψηφίας στοργὴ καὶ τυφλὴ ἀφοσίωσις πρὸς τὸν κ. Τρικούπην ὀφείλεται εἰς τὸν πόθον τῆς κυβερνητικῆς μονιμότητος. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, ποῖα εἶναι τὰ ἐκ τῆς κυβερνητικῆς ταύτης μονιμότητος ἀγαθὰ, ὑπὲρ τῶν ὁποίων τοσαῦται γίνονται θυσίαι; Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, δὲν βλέπω ἀγαθόν τι, ἱκανὸν ν’ ἀντισηκώσῃ τὰ τόσα δεινὰ, ὧν πρόξενος ἀπέβη καὶ ἀποβαίνει ἡ ἑδραίωσις τοῦ κρατοῦντος κυβερνητικοῦ καθεστῶτος. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι εἰς παρῳχημένην ἐποχὴν αἱ Κυβερνήσεις ἔπιπτον σχεδὸν κατὰ νουμηνίαν, ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι, καθ’ οὓς χρόνους συνέβαινον αἱ συχναὶ κυβερνητικαὶ ἀλλαγαὶ, τὸ ἐθνικὸν φρόνημα ἐτηρεῖτο ἀκμαῖον, ἐν γένει δὲ ἡ τοῦ τόπου κατάστασις ἦτο ἀσυγκρίτως καλλιτέρα τῆς σημερινῆς. Πότε, ἐρωτῶ, καὶ ποία Βουλευτικὴ πλειονοψηφία παρέστησε κατὰ τὰ ἔτη, καθ’ ἃ δὲν ὑπῆρχε κυβερνητικὴ μονιμότης, τὸ οἰκτρὸν θέαμα, τὸ ὁποῖον παριστᾷ ἡ πλειονοψηφία τῆς παρούσης Βουλῆς; Πότε ἡ ὑπὸ ποικίλας μορφὰς ἁρπαγὴ καὶ σπατάλη τῆς δημοσίας περιουσίας ἔλαβε τὰς ἐπικινδύνους διαστάσεις, ἃς παρατηρεῖ τις σήμερον; Ἐν ἑκάστῳ οἰκονομικῷ συνδιασμῷ, ἐν ἑκάστῳ δανείῳ, ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ψηφίζετε ἀδιακόπως, ὑπολανθάνει ἡ ἀθέμιτος κερδοσκοπία τῶν γνωστῶν τραπεζιτῶν καὶ μεσιτῶν, μετὰ τῶν ὁποίων ὁ κ. Τρικούπης κυβερνᾷ τὴν Ἑλλάδα. Τίς θὰ ἐτόλμα νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον παραπλήσιον πρὸς τὸ περὶ Σπάρταλη κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν, ὡς ἐνασμενίζουν νὰ λέγωσιν οἱ ἀφιλοκερδεῖς θιασῶται τῆς κυβερνητικῆς μονιμότητος, τὰ Ὑπουργεῖα ἀνεβοκατέβαινον ἀνὰ 24 ὥρας; Θὰ ἐνομίζετο παράφρων ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ἀποτόλμα τότε τοιοῦτον τόλμημα, καὶ δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ σωθῇ, εἰ μὴ ἐτίθετο ὑπὸ τὴν σκέπην τοῦ ἀκαταλογίστου. Πότε ἐν τῇ δικαιοσύνῃ παρετηρήθησαν αἴσχη καὶ ὄργια, οἷα τὰ ἐν τῷ περὶ Τάκη ἀξιοθρηνήτῳ ἐπεισοδίῳ; Πότε ἡ δημοσία ἀσφάλεια περιῆλθεν εἰς τὸ θλιβερὸν σημεῖον, εἰς ὃ διατελεῖ σήμερον; Πότε ἐγένετο τοσαύτη θραῦσις εἰς τὴν ἀνθρωπίνην ζωὴν, ὅση γίνεται ὑπὸ τὸ κράτος τῆς κυβερνητικῆς σας μονιμότητος; Ἀγνοεῖτε ἆρά γε τὰ συμβαίνοντα, ἢ ὑποκρίνεσθε, ὅτι τὰ ἀγνοεῖτε; Πρὸ μικροῦ ἐτελέσθησαν ἐν Πάτραις, τῇ δευτέρᾳ πόλει τοῦ Βασιλείου, ἓξ ἀνθρωποκτονίαι ἐν διαστήματι δύο ἑβδομάδων! Οἱ φονευθέντες ἦσαν χρηστοὶ καὶ ἔντιμοι οἰκογενειάρχαι, ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν ἀποζῶντες καὶ οὐκ ὀλίγους πληρώνοντες φόρους, ἐφονεύθησαν δὲ ἐν πλήρει σχεδὸν μεσημβρίᾳ καὶ εἰς τὰ κεντρικώτερα μέρη τῆς πόλεως, χωρὶς νὰ συλληφθῶσιν κἂν οἱ ἀποκτείναντες αὐτούς. Περὶ δὲ τῆς Ἠλείας τί νὰ εἴπω; Ἡ ἐπαρχία αὕτη ἀφ’ ἑνὸς μὲν διατελεῖ ὑπὸ εἶδός τι καταστάσεως πολιορκίας διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δημοσία ἀσφάλεια ἢ δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ ἐντελῶς, ἢ τὰ περὶ ταύτης ἐνεργοῦνται μετὰ ἐγκληματικῆς χαλαρότητος. Ἡ αὐτὴ περίπου κατάστασις παρατηρεῖται εἰς τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ Κράτους. Καὶ ἔπειτα μᾶς λέγουν, ὅτι στέργουσι τὸ κρατοῦν σύστημα χάριν κυβερνητικῆς μονιμότητος! Κατέστημεν ἀληθῶς ἀγνώριστοι, ὅπως ἐν ἄλλῃ συζητήσει ἔλεγον. Σημαίνει, Κύριοι, μεσονύκτιον, καὶ πρέπει νὰ περάνω τὸν λόγον μου. Εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμω παρεκβάσεις τινάς, οὐχὶ ὅλως ἀσχέτους πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν κύριον θέμα. Ἠμφισβητήθη ἡ εἰλικρίνεια τῆς ἡμετέρας προθέσεως περὶ τοῦ ἐλέγχου τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, δὲν ἔπρεπε δὲ νὰ μείνῃ ἀπαρατήρητος ἡ ἄτοπος αὕτη ἀμφισβήτησις. Ἠθέλησα ν’ ἀποδείξω, καὶ ἀπέδειξα, νομίζω, ὅτι διὰ τῶν ἐπερωτήσεων καὶ τῆς εὐρείας ἐπ’ αὐτῶν συζητήσεως ἐννοοῦμεν νὰ ἐνασκήσωμεν ἐξ ὑπερτάτου καθήκοντος τὸ μόνον δικαίωμα, ὅπερ ἀπέμεινεν ἐν ἐνεργείᾳ ἐκ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου. Ἐν τῇ τοῦ δικαιώματος τούτου ἐνασκήσει οὐδενὸς ταπεινοῦ ἐλατηρίου, οὐδεμιᾶς πλαγίας σκέψεως ἐμφορούμεθα. Εἶναι τῳόντι δυσάρεστον διὰ τὴν ἐν γένει κατάστασιν τοῦ τόπου σύμπτωμα, τὸ νὰ φρονῇ ἡ πλειονοψηφία, ὅτι δὲν ἤξιζε τὸν κόπον νὰ γίνῃ τόσος λόγος διὰ τὸ ζήτημα τοῦ λῃστοῦ Τάκη, ἢ διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀπιστίας καὶ πλαστογραφίας τοῦ ἐν Σύρῳ γνωστοῦ ἐκείνου ταμιακοῦ ὑπαλλήλου, ἢ δι’ ἄλλας παραπλησίας ἀτασθαλίας καὶ ἀκολασίας τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι πρὸ μικροῦ εἶπον. Εἶναι δηλαδὴ καιρὸς ν’ ἀνανήψωμεν. Οἱ διαχειρισταὶ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, φρονοῦντες, ὅτι ὑπολογίζουσιν ἀσφαλῶς ἐπὶ τῆς ἐκ μέρους ὑμῶν ἀνεπιφυλάκτου καὶ τυφλῆς ὑποστηρίξεως, ὠθοῦσι τὸν τόπον εἰς δοκιμασίας. Ὑπολογίζετε ἴσως καὶ σεῖς ἐπὶ τῆς ἐπ’ ἄπειρον ἀνοχῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι πλανᾶσθε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαρκέσῃ ἐπὶ πολὺ ἡ δημιουργηθεῖσα ὑπὸ μυσαροῦ πολιτικοῦ συστήματος ἀφόρητος κατάστασις, πρὸς τὸ τέλος δὲ τοῦτο τείνει ὁ ἡμέτερος ἀγών. Ἀντιπολιτευόμεθα τὴν Κυβέρνησιν ἐκ πεποιθήσεως, ἂν δ’ ἐνίοτε ἀναγκαζώμεθα ν’ ἀνάγωμεν τὴν ἀντιπολίτευσιν μέχρι λελογισμένης καὶ δεδικαιολογημένης ἀντιδράσεως, τὸ πράττομεν ἀμυνόμενοι ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς τιμῆς καὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12 τοῦ μεσονυκτίου.