1888.12.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29.

Τῆς 2 Δεκεμβρίου 1888

(Παρασκευὴ)

Ὥρᾳ 3 μ.μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἐκφρασθεῖσαν ἐπιθυμίαν πλείστων Βουλευτῶν, ἐθεωρήθη καλὸν νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸ ἀεριόφως, πρὸς φωτισμὸν τοῦ Βουλευτηρίου, διὰ τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτός.

§2ΠΛΕΙΣΤΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεκάλεσα τοὺς συναδέλφους κ. κ. Νέγρην καὶ Κωνσταντόπουλον καὶ συνελθόντες συνεννοήθημεν μετὰ τῆς Ἑταιρίας καὶ ἐκλείσαμεν συμφωνίαν, ὡς πρὸς τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς καὶ τὴν πρὸς τοῦτο δαπάνην. Ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς συνέταξε καὶ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της περὶ τῆς δαπάνης ταύτης, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ αὐτήν.

§4ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλήφθη πρόνοια περὶ τοποθετήσεως τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς καὶ εἰς τὴν Βιβλιοθήκην καὶ τὰ ἀναγνωστήρια;

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς ὅλα τὰ μέρη θὰ τεθῇ. Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς.

§6ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπὴ «Συνελθοῦσα σήμερον περὶ ὥραν 4 μ. μ. καὶ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψει τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἀναπτύξαντος τὴν ἀνάγκην τοῦ δι’ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς φωτισμοῦ τοῦ Βουλευτηρίου, ἐγκρίνει νὰ χορηγηθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ αἰτηθεῖσα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου πίστωσις ἐκ δραχμῶν ἑπτὰ χιλιάδων, ἐξ ὧν δραχμαὶ 5,400 θέλουσι δαπανηθῆ διὰ τὴν ἐγκατάστασιν, καὶ δραχμαὶ χίλιαι ἑξακόσιαι, κατ’ ἀνώτατον ὑπολογισμὸν, διὰ τὴν δαπάνην τοῦ φωτισμοῦ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παρούσης Συνόδου». Ἐν Ἀθήναις, τῇ 2 Δεκεμβρίου 1888.

Ὁ Πρόεδρος

Ξ. ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ

Τὰ μέλη Κωνστ. Μαρκίδης, Δ. Κουτσομπλῆς, Χ. Στεφανόπουλος, Δ. Ζ. Πλακᾶς, Χρ. Χριστόπουλος».

§7ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς σημερινῆς δαπάνης τοῦ δι’ ἀεριόφωτος φωτισμοῦ καὶ τῆς ζητουμένης διὰ τὸν φωτισμὸν δι’ ἠλεκτρικοῦ φωτός;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐπληρώσαμεν χιλίας δραχμὰς διὰ τὸν φωτισμὸν, καὶ βλέπετε ποῖον φῶς ἔχομεν, ἐνῷ ὁμολογουμένως ἡ ἀντικατάστασις διὰ τοῦ ἠλεκτρικοῦ θὰ ἦναι πολλῷ κρείσσων, ἡ δὲ δαπάνη πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ ἦναι ἀνωτέρα. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὴν πίστωσιν, συμφώνως τῇ ἐκθέσει τῆς Ἐπιτροπῆς;

§9ΠΛΕΙΣΤΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ Κωνσταντῖνος Θεοδωρακόπουλος, ἐκ Διακοφτοῦ, παραπονεῖται, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης τοῦ δήμου Βουρῶν ζητεῖ νὰ τὸν φορολογήσῃ παρανόμως. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν;

§11ΠΛΕΙΣΤΟΙ. Μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κανονισμοῦ τῶν προσωρινῶν δανείων μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 94). Ὁ υἱὸς τοῦ ναυάρχου Ἀνδρούτσου, ἐν ἐσχάτῳ γήρατι εὑρισκόμενος καὶ καθόλου στερούμενος τῶν πρὸς τὸ ζῆν, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τῷ χορηγήσῃ βοήθημά τι, ὅπως συντηρηθῇ κατὰ τὰς ὑπολειπομένας ὀλίγας ἡμέρας τοῦ βίου του.

§13ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§15ΡΙΚΑΚΗΣ. Μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Ἑλληνογαλλικὴ σύμβασις, ἡ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῆς Γαλλίας συζητηθεῖσα, βεβαίως τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος θέλει ἀπασχολήσει ἔτι σπουδαιότερον καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἰδίως θέλει προξενήσει σπουδαίαν ἐντύπωσιν εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐνόμισεν, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ἐκείνης δύναται σπουδαίως νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ μέλον τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅπως πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπεν, ἠδύνατο δεδικαιολογημένως νὰ στηρίζηται ἐπὶ τῆς ἐλπίδος ταύτης, ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ πιστεύσῃ, ὅτι τὸ μέσον ἐκεῖνο ἦτο τὸ μᾶλλον ἀποτελεσματικῶς δυνάμενον νὰ σώσῃ τὸ προϊὸν τοῦτο ἀπὸ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διατρέχει. Ἐνόμισεν, ὅτι, ἐξασφαλίσαντες τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Γαλλίαν, δυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ μέλλον τοῦ σταφιδοκάρπου, ἐνῷ εἶναι πασίγνωστον, ὅτι ἡ πραγματικὴ κατανάλωσις ἐν Ἀγγλίᾳ ἰδίως γίνεται, καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἔπρεπε νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας, ὅπως ζητήσωμεν νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἐξάπλωσιν τῆς καταναλώσεως καὶ τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν συμφερωτέραν ἐξαγωγὴν τοῦ προϊόντος τούτου, τοῦ ὁποίου, ἐπαναλαμβάνω, μόνον ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ δύναται σπουδαίως ν’ αὐξήσῃ ἡ κατανάλωσις. Εἶναι πασίγνωστον ἀνέκαθεν, ὅτι ἡ Ἀγγλία εἶναι ὁ τόπος, ὅπου ἰδίως τοῦ σταφιδοκάρπου γίνεται μεγάλη χρῆσις πρὸς γεῦσιν, ὅταν δὲ ἡ τιμὴ δὲν ἦναι μεγάλη, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ, ὅπως ἀπεδείχθη ἐκ προηγουμένης πείρας, καὶ εἰς κατασκευὴν οἰνοπνεύματος λίαν ἀποτελεσματικῶς. Ἔχομεν λοιπὸν τὸ συμφέρον, καὶ εἰς αὐτὸ πρέπει πρὸ πάντων νὰ προσέξωμεν, νὰ κατορθώσωμεν, ὅπως ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἐν τῇ Ἀγγλίᾳ ἦναι τοιαύτη, ὥστε ὄχι μόνον νὰ πολλαπλασιασθῇ ἡ συνήθης κατανάλωσις, ἀλλὰ καὶ ἡ μεταποίησις αὐτῆς εἰς οἰνόπνευμα· ἀλλ’ ἵνα κατορθώσωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς, καὶ ἐὰν κατορθώσωμεν τοῦτο, ἢ τοὐλάχιστον ἐν ἀρχῇ ἐὰν ἐπιτύχωμεν τὴν ἐλάττωσιν, νομίζω, ἀποκτῶμεν μέγα κέρδος, ἐξασφαλίζομεν σπουδαίως τὴν τύχην τοῦ προϊόντος αὐτοῦ· τὰ δὲ μέτρα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχομεν καταφύγει, καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν Γαλλίαν, τῆς ὁποίας αἱ ἀνάγκαι εἰσὶ προσωριναὶ, ἀποβαίνουσιν ὅλως διόλου περιττά. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ὁ προτελευταῖος εἰσαγωγικὸς δασμὸς τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ ἦτο 14 σελλίνια, ἐθεωρεῖτο δὲ βαρὺς ὁ δασμὸς ἐκεῖνος καὶ ὑπὸ τῶν Ἄγγλων καὶ ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων, ὥστε ἐπεζητήθη ἡ ἐλάττωσίς του διὰ παντὸς μέσου, καὶ κατωρθώθη πρό τινων ἐτῶν νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ, ὅπερ ηὔξησε τὴν κατανάλωσιν, διότι καὶ ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ ἡ πώλησις τοῦ σταφιδοκάρπου ἦτο εὐθηνοτέρα, καθόσον ὁ δασμὸς τῶν 14 ἢ τῶν 7 σελλινίων ἐπηρεάζει σπουδαίως τὴν ἀρχικὴν αὐτοῦ τιμήν. Μετὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἐγένετο βραδύτερον προσπάθεια, ὅπως ἐπιτευχθῇ, εἰ δυνατόν, ἡ ἐντελὴς κατάργησίς του, καὶ γνωρίζω πολὺ καλὰ, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἀπέκρουσεν ἀπολύτως τὰς γενομένας παραστάσεις, ἀλλὰ συγχρόνως ὑπεδείχθη, ὅτι ἤθελε πολὺ συντελέσει καὶ ἡ ἐν Ἑλλάδι κατάργησις τοῦ φόρου τῆς ἐξαγωγῆς, συντρεχούσης οὕτω τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν εὐθηνὴν κατανάλωσιν τοῦ προϊόντος. Ἔκτοτε διεκόπη πᾶσα διαπραγμάτευσις, καὶ μένουσι τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσι. Καὶ ἐνόσῳ μὲν ἠδυνάμεθα νὰ καταναλώσωμεν εἰς τιμὰς συμφερούσας τὸ προϊόν, ὁ βαρὺς ἐκεῖνος δασμὸς δὲν μᾶς ἦτο τόσον ἐπαισθητὸς, ἀλλὰ σήμερον, ὅτε ἐγένετο ἐπαισθητὴ ἡ εὐτελὴς τιμὴ, εἰς τὴν ὁποίαν κατήντησε τὸ προϊόν τοῦτο, ἕνεκα δυσαναλογίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, ὁ κίνδυνος ἔχει αὐξήσει καὶ μᾶς ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην περισσότερον νὰ σκεφθῶμεν, πῶς δυνάμεθα, λαμβάνοντες τὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἐρχόμενοι εἰς συνεννόησιν μετὰ τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ, νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν κατάργησιν ἢ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐκεῖ δασμοῦ. Τὸ ἰδικόν μας ἐξαγωγικὸν τέλος ἀπέναντι τοῦ δασμοῦ ἐκείνου εἶναι εὐτελέστατον, ἡ θυσία μηδαμινὴ, ἐνῷ, ἐὰν ἐπιτύχωμεν τὴν κατάργησιν τοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, τὸ κέρδος θὰ ἦναι μέγιστον. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν παρακαλῶ νὰ σκεφθῇ σπουδαίως περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὅλα τὰ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε προὐτάθησαν, τὰ θεωρῶ ἄνευ ἀποτελέσματος, καὶ ἄλλα μὲν θεωρῶ ἀδύνατα, ἄλλα δὲ ἐντελῶς ἀνεπαρκῆ. Ἐπροτάθη νὰ περιορισθῇ νομοθετικῶς ἡ ἐμφύτευσις, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ γίνῃ, διότι, ὄχι μόνον προσβάλλει δικαιώματα, ἀλλὰ καὶ πρακτικῶς δὲν εἶναι ἐφαρμόσιμον· ἐπροτάθη νὰ ἐπιβληθῇ νομοθετικῶς ἡ ἀπαγόρευσις τοῦ χαράγματος, νὰ ὁρισθῇ ἡ ἐποχὴ τοῦ τρυγητοῦ. Ὅλα αὐτὰ δὲν συντελοῦσιν, οὔτε εἶναι πρακτικά· τὸ μόνον πρακτικὸν εἶναι τοῦτο, τὸ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως· ἐπειδὴ δὲ εἶναι τὸ κυριώτερον προϊόν τῆς Ἑλλάδος, ὄχι μόνον δὲν συμφέρει νὰ τὸ περιορίσωμεν, ἀλλὰ τοὐναντίον πρέπει νὰ τὸ αὐξήσωμεν, ἀφοῦ ἐξασφαλίσωμεν τὴν κατανάλωσιν. Νομίζω δὲ, ὅτι ἀπέναντι τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσπράττομεν ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπερβαίνει τὰ 4,000,000, καὶ τῆς μεγάλης ὠφελείας, τὴν ὁποίαν θέλει ἀπολαύσει ὁ τόπος ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ δυσκολίαν, ἀλλὰ μάλιστα θέλει δείξει προθυμίαν, νὰ συντελέσῃ εἰς τοῦτο, ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διεβεβαίωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι ἕτοιμος διὰ παντὸς τρόπου νὰ συντρέξῃ εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους, δυνάμεθα καὶ δι’ ἄλλων παραχωρήσεων πρὸς τὴν Ἀγγλίαν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν κατάργησιν ἢ ἐλάττωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ. Ὅπως προσεχωρήσαμεν εἰς πᾶσαν παραχώρησιν πρὸς τὴν Γαλλίαν, διὰ νὰ μὴ αὐξήσῃ ὁ δασμὸς τῆς σταφίδος, δὲν δυνάμεθα οὕτω νὰ διαπραγματευθῶμεν καὶ πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, ἡ ὁποία δύναται νὰ θυσιάσῃ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, ἐξασφαλίζουσα ἄλλα ἐμπορικὰ συμφέροντα ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος; Νομίζω ναὶ, διότι ὅλοι γνωρίζομεν τὰς ἐμπορικὰς σχέσεις, αἵτινες ὑπάρχουσι μεταξὺ τῶν δύο Ἐπικρατειῶν· ἑπομένως καὶ ἑτέρα σπουδαία σκέψις πρέπει νὰ γίνῃ, ὅπως ἐπιτευχθῇ συνεννόησις περὶ ἐμπορικῆς συνθήκης, διὰ τῆς ὁποίας ἀπέναντι παραχωρήσεων, τὰς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς θέλει κάμει εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς Ἀγγλίας, ν’ ἀπαιτήσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ. Ἐκτὸς τῶν μέτρων τούτων, νομίζω, ὅτι καὶ ἄλλο μέσον δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς σπουδαίαν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἐν Ῥωσσίᾳ, ὡς γνωρίζετε, δὲν ἀπαγορεύεται ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, οὔτε ἐπιβαρύνεται μὲ τέλος βαρὺ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένετο ἄλλοτε εἰσαγωγὴ καὶ ἀπεπειράθησαν νὰ μεταβάλωσι τὸ προϊὸν τοῦτο εἰς οἰνοπνεύματα, ἡ Ῥωσσικὴ Κυβέρνησις, θέλουσα νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν, ἀπηγόρευσεν, ὄχι τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος, ἀλλὰ τὴν ἐκ τῆς σταφίδος ἀποστάλαξιν. Ἀπέναντι τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης βεβαίως ἡμεῖς οὐδεμίαν δυνάμεθα ν’ ἀπαιτήσωμεν παραχώρησιν, διότι τὰ συμφέροντα εἶναι τόσον μεγάλα, ὥστε νομίζω, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ ἀνταλλάγματι ἤθελεν ἡ Ῥωσσία συγκατατεθῆ εἰς τὸ νὰ ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἐν Ῥωσσίᾳ, ὅπου οἶνοι δὲν ὑπάρχουσιν, ἐν Ῥωσσίᾳ, ὅπου γίνεται μεγάλη εἰσαγωγὴ οἴνων, δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ συγκατάθεσις τῆς Ῥωσσικῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐκ τῆς σταφίδος κατασκευὴ οἴνων, ἡ ὁποία δὲν προσβάλλει τοπικὰ συμφέροντα; Ἡ Ῥωσσία δὲν κατασκευάζει οἴνους ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἔχει, ἐβεβαιώθη δὲ, ὅτι ἐκ τῆς σταφίδος δύναται νὰ κατασκευασθῇ οἶνος πολὺ καλός· δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν καὶ λυσιτελὲς νὰ ἐπιληφθῶμεν καταλλήλου διαπραγματεύσεως, ὅπως ἀρθῇ τὸ ὑπάρχον κώλυμα διὰ τὴν οἰνοποιΐαν; Ἐπὶ τούτων ἐπίσης ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τὴν Κυβερνήσεως. Ἑτέρα νομίζω μέριμνα δύναται νὰ γίνῃ περὶ τοῦ προϊόντος τούτου. Ὁ σταφιδόκαρπος, ἐὰν δὲν κατορθωθῇ νὰ εὕρῃ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κατανάλωσιν μεγάλην, δύναται ὅμως, μεταποιούμενος εἰς οἰνόπνευμα, νὰ ἐπιτύχῃ τοιαύτην, καὶ ἰδίως ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅπου σήμερον δὲν εἶναι συμφέρουσα ἡ μεταποίησις τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς οἰνόπνευμα, διότι ὁ σταφιδόκαρπος, μέχρις οὗ φθάσῃ ἐκεῖ, ἐπιβαρύνεται μὲ πολλὰ ἔξοδα καὶ τέλη, ἐνῷ εἰς οἰνόπνευμα μεταβαλλόμενος ἐνταῦθα, δύναται νὰ ἀποσταλῇ ἐκεῖ καὶ νὰ εὕρῃ μεγάλην καὶ συμφέρουσαν κατανάλωσιν. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις οὐδένα ἔχει λόγον ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν οἰνοπνευμάτων, καὶ ἑπομένως δύναται νὰ γίνῃ σκέψις πρὸς τοῦτο, χωρὶς νὰ παραβιασθῶσι τὰ περὶ οἰνοπνευμάτων ἰσχύοντα, καθόσον πρόκειται περὶ ἐξωτερικῆς καταναλώσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ, ὅτι δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θέλει δυσκολευθῆ νὰ μεριμνήσῃ ἰδιαιτέρως καὶ νὰ προστατεύσῃ καὶ τὴν ἐν Ἑλλάδι ἐκ τῆς σταφίδος ἀποστάλαξιν, μολονότι φρονῶ, ὅτι σπουδαιότατα ἀποτελέσματα ἰδίως θέλει ἀποφέρει ἡ διὰ τὸ ἐξωτερικὸν κατασκευὴ τῶν οἰνοπνευμάτων. Αὐτὰς τὰς σκέψεις εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι μόνον, ὅπως δώσω ἀφορμὴν σκέψεως, ἀλλὰ καὶ ὅπως παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν προκαλέσω κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, καθ’ ἣν ἡ διάδοσις τῆς ἀφιχθείσης εἰδήσεως θέλει σπουδαίαν προξενήσει ἐντύπωσιν εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, νὰ ἐξηγηθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἐκθέσῃ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας δύναται ἐπὶ τῆς νέας καταστάσεως τῶν πραγμάτων νὰ ἔχῃ, καὶ αἵτινες δύνανται νὰ διατηρήσωσι τὰς ἐλπίδας ἐκείνων, οἵτινες τὸ πᾶν ἐξαρτῶσιν ἐκ τῆς τύχης τῆς σταφίδος.

§16ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶχε βεβαίως μέγα δίκαιον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ἀναβὰς τὸ βῆμα καὶ ὁμιλήσας περὶ σταφιδοκάρπου, μετὰ τὴν λυπηρὰν εἴδησιν τῆς καταψηφίσεως τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας. Ἀλλ’ αἱ σκέψεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν, ὅσον εἶναι ἄξιαι προσοχῆς καὶ ἐκτιμήσεως, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι καὶ τελεσφόροι, καὶ δὴ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ στάδιον τῶν περαιτέρω ἐνεργειῶν ἐν Γαλλίᾳ.

§17ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον αὐτὸ ἐγώ.

§18ΦΩΤΗΛΑΣ. Κυρίως εἴπετε, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν προσοχήν της εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ἡ Ἀγγλία βεβαίως εἶναι ἡ πρώτη ἀγορὰ τῆς καταναλώσεως τοῦ σταφιδοκάρπου. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1880 καὶ πρὸ πάντων ἀπὸ τοῦ 1884 καὶ ἐντεῦθεν, ἀπεδείχθη δευτέρα ἀγορὰ καὶ ἐφάμιλλος πρὸς τὴν τῆς Ἀγγλίας ἡ Γαλλία. Ἡ Γαλλία κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καταναλίσκει τοσοῦτον ποσὸν, ὅσον καὶ ἡ Ἀγγλία, ἐὰν δὲ ἐπεψηφίζετο ἡ σύμβασις, καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ φόβος κυρίως τῶν διαπυλίων τελῶν, τὰ ὁποῖα σκοποῦσιν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις καὶ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τὴν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ κατανάλωσιν τοῦ σταφιδοκάρπου, τὸ μέλλον τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν Γαλλίᾳ ἤθελεν εἶσθαι ἄξιον λόγου. Δὲν εἶναι τοσοῦτον λυπηρὸν τὸ γεγονὸς τῆς καταψηφίσεως τῆς συμβάσεως· ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς νέας διαπραγματεύσεις, δύναται ν’ ἀποδεχθῇ καὶ ὕψωσίν τινα τοῦ ἐν Γαλλίᾳ εἰσαγωγικοῦ τέλους τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ ὅλην αὑτῆς τὴν προσοχὴν, νὰ συγκεντρώσῃ ὅλας τὰς δυνάμεις, εἶναι ἡ ἐπίτευξις τῆς καταργήσεως καὶ ἡ μὴ προσθήκη νέων διαπυλίων τελῶν, ἅτινα ἐπιβάλλονται εἰς τὴν μεταφορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου ἀπὸ τοῦ ἑνὸς γαλλικοῦ δήμου εἰς ἕτερον. Ἡ Γαλλία καταναλίσκει, κύριοι Βουλευταὶ, 70 μέχρις 100 ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου, καὶ τὸ ποσὸν θέλει αὐξηθῆ σπουδαίως καὶ οὐσιωδῶς· διότι, ὡς ἔγραφε τελευταῖον κατασκευαστής τις οἴνων ἐκ σταφίδος ἐν Γαλλικῇ τινι ἐφημερίδι, τὸ ποσὸν, ὅπερ μεταχειρίζεται ἡ Γαλλία δι’ ἰδίαν κατανάλωσιν καὶ ἀποστολὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἶναι 60 ἑκατομμύρια ἑκατολίτρων οἴνου. Ἡ Γαλλία παράγει 40 ἑκατομ. ἑκατόλιτρα καὶ λείπονται αὐτῇ 20 ἑκατομ. ἑκατόλιτρα οἴνου, τὸ δὲ ποσὸν, τὸ ἐξ ὅλων τῶν σταφίδων τῆς τε Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας παραγόμενον, μόλις ἀνέρχεται εἰς 3 καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια, ὥστε ἔχει ἀνάγκην 17 καὶ πλέον ἑκατομμυρίων, καὶ πρὸς τοῦτο ξένων ὑλῶν, καὶ προτιμοτέρα εἶναι ἡ τῆς σταφίδος. Καὶ εἶναι μὲν βέβαιον, ὅτι ἐξηγέρθησαν οἱ ἀμπελουργοὶ ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἐγένοντο συλλαλητήρια, ἀλλ’ ἔχομεν ὑπὲρ ἡμῶν τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πεφωτισμένην κοινὴν γνώμην, ἀφοῦ μάλιστα δι’ ὀλίγων ψήφων ἀπεῤῥίφθη ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις. Πρὸς τὴν Γαλλίαν λοιπὸν καὶ πάλιν πρέπει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις, ἀποδεχομένη καὶ μεγαλείτερον εἰσαγωγικὸν τέλος, ποιοῦσα καὶ μεγαλειτέρας παραχωρήσεις. Τὸ σπουδαιότερον ὅμως πάντων εἶναι ἡ μὴ αὔξησις τῶν διαπυλίων τελῶν καὶ τῶν δημοτικῶν φόρων· διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, καὶ ἐπιψηφιζομένης τῆς συμβάσεως, αὕτη εἰς οὐδὲν θέλει μᾶς χρησιμεύσει. Ἡ ἄλλη ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, εἶναι ἀρίστη, καὶ ὅλοι ηὐχήθημεν καὶ ὅλοι ἐζητήσαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ἐλαττωθῇ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐν Ἀγγλίᾳ, ἢ καὶ νὰ καταργηθῇ. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Ἀγγλία θέλει λάβει ὑπ’ ὄψει, διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ, ἢ διὰ τὴν παντελῆ κατάργησιν αὐτοῦ, τὴν ἐλάττωσιν ἢ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν Ἑλλάδι· διότι, ὡς εἶπεν αὐτὸς ὁ προλαλήσας, τοῦτο εἶναι ἐλάχιστον. Ἐν Ἀγγλίᾳ, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ βιομηχανία τῆς παραγωγῆς οἰνοπνεύματος ἐκ σταφίδος, τοῦτο εἶναι ζήτημα ἄξιον προσοχῆς. Τελευταῖον ἐγένοντο διαπραγματεύσεις, δι’ ἐμπόρων ἐκ Πατρῶν, ἐν Ἀγγλίᾳ περὶ παραγωγῆς οἰνοπνεύματος ἐκ σταφιδοκάρπου, ἀλλὰ τοῦτο ἀπέκρουσαν οἱ ἐν Ἀγγλίᾳ βιομήχανοι, διότι ὁ σταφιδόκαρπος, καὶ ἐὰν πωληθῇ ἐν Ἑλλάδι 180 φράγκα τὴν χιλιάδα, ἐν Ἀγγλίᾳ θέλει στοιχίσει 300 ἕως 350, ὡς ἐκ τῶν ἐπιβαλλομένων δασμῶν, τῶν δαπανῶν τῆς μεταφορᾶς, τῆς ἀποθηκεύσεως ἐν Ἀγγλίᾳ κλπ., εἰς οὐδένα δὲ παραγωγὸν οἰνοπνεύματος ἐν Ἀγγλίᾳ συμφέρει νὰ παραγάγῃ οἰνοπνεύματα ἐκ προϊόντος, τοῦ ὁποίου ἑκάστη χιλιὰς ἑνετικῶν λιτρῶν στοιχίζει 300–350 φράγκα, διότι ἔχουν ἄλλους καρποὺς ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐκ τῶν ὁποίων παράγουσιν οἰνοπνεύματα, καὶ οἱ ὁποῖοι στοιχίζουν εὐθηνότερον· τότε μόνον συμφέρει ἡ διὰ τῆς σταφίδος παραγωγὴ οἰνοπνεύματος, ὅταν, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅστις εἶναι βαρύτατος, καταργηθῇ, ὅτε καὶ θὰ διπλασιασθῇ ἡ κατανάλωσις ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἀλλὰ πῶς θὰ καταργηθῇ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἐν Ἀγγλίᾳ; Τοῦτο θὰ ἐπιτευχθῇ δι’ ἄλλων διπλωματικῶν μέσων καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ποιήσηται παραχωρήσεις τινὰς διὰ τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τῆς Ἀγγλίας ἐν Ἑλλάδι· καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Παρόμοιαι ἐνέργειαι πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ τῆς καταναλώσεως δύνανται νὰ γίνωσιν ἐν Ῥωσσίᾳ, ὅπου δὲν νομίζομεν, ὅτι θὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ Ῥωσσικὴ τὴν ἐκ σταφιδοκάρπου παραγωγὴν πνευματωδῶν ποτῶν, χάριν προστασίας τῶν ἰδίων αὐτῆς προϊόντων, ἐξ ὧν παράγεται τοιοῦτον, δύναται ὅμως νὰ ἐπιτρέψῃ διὰ συμβάσεως ἐμπορικῆς τὴν εἰσαγωγὴν σταφιδοκάρπου πρὸς παραγωγὴν οἴνου, καὶ τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι ἡ Ῥωσσία, μὴ οὖσα οἰνοφόρος, καταναλίσκει μεγάλας ποσότητας οἴνου. Τὰ αὐτὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν περὶ Αἰγύπτου, ὅπου, ἐπιτυγχανομένης ἀτελείας δι’ ἐμπορικῆς συμβάσεως, δύνανται νὰ συστηθῶσι καταστήματα οἰνοποιΐας καὶ οἰνοπνευματοποιΐας ἐκ σταφίδος, καὶ ἔνθα ἐλπίζεται μεγίστη κατανάλωσις. Τὰ αὐτὰ ἀναλόγως δύναταί τις νὰ εἴπῃ καὶ περὶ τῆς ἐν Ἀμερικῇ, Αὐστρίᾳ, Γερμανίᾳ καὶ Ἑλβετίᾳ καταναλώσεως, ἐὰν ἐπιτύχωμεν ἐμπορικὰς συμβάσεις. Αὗται εἶναι αἱ σκέψεις, εἰς ἃς ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπικαλούμεθα σύντονον καὶ ἀποτελεσματικὴν τὴν ἐνέργειάν της.

§19ΤΖΑΝΕΣ. Ἐπὶ τοιούτων σπουδαίων ζητημάτων, ἀφορώντων εἰς σπουδαῖα καὶ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, νομίζω, ὅτι τὰ θὰ καὶ νὰ δὲν ἔχουσι τὸν τόπον των. Ἐὰν ἐμπιστευώμεθα εἰς τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, δέον νὰ ἀφήσωμεν αὐτὴν ἄνευ τῶν θὰ καὶ νὰ, νὰ ἐργασθῇ. Ἐὰν δὲν τὴν ἐμπιστευώμεθα, τὸ ζήτημα εἶναι λίαν σπουδαῖον, δύναται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἢ θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν μεριμνᾷ τοσούτῳ σπουδαίως περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ τότε αὕτη δὲν δύναται νὰ ἦναι Κυβέρνησις τῆς Πατρίδος, ἢ ἂν ἀποδειχθῇ τὸ ἐναντίον, τότε δέον νὰ ὑποστηριχθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἰς τὰς ἐνεργείας της. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα δι’ ἑνὸς θὰ ἢ νὰ, νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προστατεύσῃ τὴν παραγωγὴν, ὅσον εἶναι δυνατὸν, τοῦ σταφιδοκάρπου δι’ ἀσυδοσίας τελείας. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ οἰνοπνεύματος τῆς πρώτης ἀποστάξεως, ἔχομεν νόμον, ὅστις ἔθετο αὐστηρὸν ὅριον, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὴν προκοπὴν τῆς βιομηχανίας ταύτης, καὶ τὸ ὅριον τοῦτο, μετὰ τὴν ἀτυχῆ ταύτην περίπτωσιν τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, νομίζω, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ἄρῃ ἐκ τοῦ μέσου. Δὲν κοιμῶνται ἐν ταῖς ἐπαρχίαις· μὴ ὑποθέτωμεν, ὅτι ὁ νοῦς καὶ ἡ διορατικότης κατοικεῖ ἐν τῇ πρωτευούσῃ· γνωρίζουσιν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τὴν θέσιν μας, μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς συμβάσεως, εἶναι ἐν γνώσει τελείᾳ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ὁποῖαι θέλουσιν εἶσθαι αἱ συνέπειαι. Ἐγὼ ἀπευθύνω τὴν παράκλησιν ταύτην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὅ,τι ἐκείνη ἐκ τῆς θέσεώς της γνωρίζει, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει σπουδαίως τὸ ζήτημα, διότι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς ὅλην τὴν ὕπαρξιν τοῦ τόπου καὶ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀντίκεινται ἴσως εἰς τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, διὰ τὸ ὁποῖον μοχθεῖ ἢ ἐνεργεῖ ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν ἠξεύρομεν καλῶς ποῖα μέτρα ἔλαβε, εἴτε νὰ ἐλαττώσῃ ἐκ τῶν βαρῶν τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματός της, εἴτε νὰ προσθέσῃ ἄλλα, δὲν δυνάμεθα λέγω ἄλλο νὰ πράξωμεν, ἢ νὰ παρακαλέσωμεν αὐτήν, νὰ μεριμνήσῃ, ὅσον δύναται, ὅπως εἰσαγάγῃ νόμον περὶ τῆς ταχείας προαγωγῆς ὅσῳ τὸ δυνατὸν εὐρύτερον τῆς βιομηχανίας τῶν οἰνοπνευμάτων.

§20ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, διὰ νὰ ἡσυχάσω, τὸν ἀξιότιμον προαγορεύσαντα, διότι ἐγὼ δὲν ἐνόουν νὰ γεννήσω ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ὅπως ὁ προλαλήσας ἐνόμισεν, ὅτι ἔρχομαι νὰ ἀμφισβητήσω τὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, καὶ μᾶς ἐπροκάλεσε νὰ δώσωμεν πλήρη ἐμπιστοσύνην πρὸς αὐτήν. Ἐγὼ ἐπροκάλεσα τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ προφέρω τὸν ἐλάχιστον λόγον περὶ μὴ ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἔχει λοιπὸν τὸ δικαίωμα εἷς Βουλευτής, ἀντιπροσωπεύων ἐπαρχίαν σταφιδοφόρον καὶ ὑποτιθέμενος, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ γνῶσιν τῶν καταλλήλων μέτρων, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ ὀλίγας λέξεις θεωρητικῶς, χωρὶς νὰ θεωρηθῇ, ὅτι δυσπιστεῖ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ μὴ ἀνησυχῇ ὁ συνάδελφος, διότι ἐγὼ ἁπλῶς καὶ ἐπιμόνως ζητῶ τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἀλλ’ ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας ἐπρόβαλεν, ὅτι πρὸ παντὸς ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ στραφῇ εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ ἐκεῖ πρέπει νὰ ἀνατεθῶσιν αἱ μεγαλείτεραι ἐλπίδες μας, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι εἶναι λίαν ἐσφαλμένη. Ἐκ πείρας ἀπεδείχθη, ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ Γαλλία εἶναι τόπος οἰνοπαραγωγῆς, ἡ δὲ εἰσαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου προσβάλλει τοπικὰ συμφέροντα, διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἐν γένει ἡ Γαλλία ἔχει συμφέρον νὰ ἔχῃ περισσότερον ὑλικὸν πρὸς οἰνοποιΐαν, ἀλλὰ οἱ ἀμπελοκτήμονες, οἱ ὁποῖοι παράγουν τοὺς οἴνους ἐν Γαλλίᾳ, ἔχουν τὸ συμφέρον ἡ ξένη εἰσαγωγὴ νὰ ἦναι ὅσῳ τὸ δυνατὸν περιωρισμένη, καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἐπίμονος ἀπόκρουσις τῆς συμβάσεως ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ, μεθ’ ὅλας τὰς ὀρθὰς παρατηρήσεις καὶ προτροπὰς τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ζητοῦμεν νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν σταφιδόκαρπον εἰς τόπον, ὅπου εὑρίσκομεν τοπικὴν ἀντίδρασιν καὶ τοπικὰ συμφέροντα ἀντίθετα, ὅτι κατὰ συνέπειαν θὰ εὕρωμεν πόλεμον ἐσωτερικὸν, ἐνῷ ἐν Ἀγγλίᾳ οὐδεμία ἀντίδρασις ὑπάρχει· ἀπ’ ἐναντίας μετὰ μεγίστης εὐχαριστήσεως καὶ ἐπιθυμίας τὸ κοινὸν δέχεται τὸ προϊόν τοῦτο, τὸ ὁποῖον κατέστη ἀπαραίτητος τροφή. Ὅλαι αἱ τάξεις ἐν Ἀγγλίᾳ τὸν ἐπιθυμοῦσι καὶ θέλουσιν ὅσῳ τὸ δυνατὸν νὰ ἦναι εὐθηνότερος, διὰ νὰ δύναται πᾶς τις νὰ γεύηται τοῦ προϊόντος τούτου. Ἐκεῖ λοιπὸν νὰ προσπαθήσωμεν νὰ καταργήσωμεν τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν διὰ θυσιῶν. Διατὶ νὰ κάμωμεν θυσίας ἐκεῖ, ὅπου εἶναι μάταιαι; νὰ κάμωμεν ἐκεῖ, ὅπου δύνανται νὰ ἦναι ἀποτελεσματικαί. Ὁ δημοτικὸς δασμὸς, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἐν Γαλλίᾳ καὶ τὸν ὁποῖον φοβεῖται ὁ συνάδελφός μου μὴ ψηφισθῇ, δὲν δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν σταφιδόκαρπον, διότι ὁ σταφιδόκαρπος δὲν ταξειδεύει ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, ὁ σταφιδόκαρπος μεταβάλλεται εἰς οἶνον καὶ αὐτὸς καταναλίσκεται. Ἐκτὸς δὲ τοῦ ὅτι μάτην θὰ κάμωμεν θυσίας εἰς μέρος, ὅπου ἔχει τοπικὴν ἀντίδρασιν τὸ προϊόν μας, ἐκτὸς λέγω τούτου, ἡ ἀνάγκη τῆς Γαλλίας εἶναι μικρά. Εἴδετε, ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ οἴνου ἐν Γαλλίᾳ ηὔξησεν ἐφέτος, τὸ ἐρχόμενον δὲ ἔτος θὰ ἦναι ἔτι μεγαλειτέρα, καὶ μετὰ 4 ἢ 5 ἔτη ἡ Γαλλία δὲν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην σταφιδοκάρπου· καὶ ἡμεῖς σήμερον σκεπτόμεθα περὶ τοῦ μέλλοντος, χωρὶς νὰ ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν τὰ 2 ἢ 3 ἔτη, ἀλλὰ τὸ μακρὸν μέλλον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἀνάγκην μεγαλειτέρας καταναλώσεως τὸ προϊόν ἡμῶν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν, νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς περιστάσεις καὶ νὰ ἐργασθῇ ἀποτελεσματικῶς, διότι πραγματικῶς ἡ ἐξάπλωσις τοῦ προϊόντος ἡμῶν τούτου εἶναι ἀξία πάσης ἄλλης θυσίας ἐκ μέρους ἡμῶν.

§21ΤΖΑΝΕΣ. Εὐγνωμονῶ τὸν κ. συνάδελφον, διότι κήδεται τόσον πολὺ περὶ τῆς τύχης τοῦ σταφιδοκάρπου. Τὸν βεβαιῶ δὲ, ὅτι δὲν ἀνησύχησα ποσῶς περὶ τῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Ἡ γνώμη ἡ ἐμὴ εἶναι, καὶ αὐτὸ εἶπον, ὅτι Κυβέρνησις, ἥτις δὲν δύναται νὰ διαχειρισθῇ τὴν ἐξουσίαν πρὸς ὄφελος τῆς πατρίδος, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ δὲν εἶναι ἀξία νὰ κάθηται ἐπὶ τῶν ἐδωλίων ἐκείνων. Αὐτὸ εἶπον γενικῶς· δὲν ἐπροκάλεσα ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἄν μετὰ συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ ἀποδειχθῇ, ὅτι Κυβέρνησίς τις δὲν διαχειρίζεται τὸ ζήτημα κατὰ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, βεβαίως θὰ ἔλθῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, χωρὶς νὰ τὸ θέλω οὔτε ἐγὼ, οὔτε ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκούων τις τοῦ κ. ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτοῦ, ἤθελεν ὑποθέσει, ὅτι αἱ θυσίαι, αἱ γενόμεναι ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους παρὰ τῇ Γαλλίᾳ, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ μὴ ἐπιβάρυνσις τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, ἐμποδίζουσι τὰς ἐνεργείας παρ’ ἄλλαις Ἐπικρατείαις, ὅπως παρ’ ἐκείναις ἐπιτευχθῶσι μέτρα εὐνοϊκώτερα ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Εὐτυχῶς δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν καὶ ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ἐν Ἀμερικῇ, καὶ ἐν Ῥωσσίᾳ, καὶ Ἑλβετίᾳ, ὅπως καὶ εἰργάσθημεν, χωρὶς αἱ ἐνέργειαι ἐν ταύτῃ τῇ Ἐπικρατείᾳ νὰ βλάπτωσι τὰς ἐνεργείας τὰς ἐν ἐκείνῃ τῇ Ἐπικρατείᾳ. Μέγιστον ἐνδιαφέρον ἔχει ἡ Ἑλλὰς ἐν ταῖς ἐνεργείαις ταῖς ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀλλὰ καὶ μέγιστον ἐνδιαφέρον ἔχει ἡ Ἑλλὰς ἐν ταῖς ἐνεργείαις ταῖς ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἤδη μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς συμβάσεως, διότι ἡ ἀπόῤῥιψις τῆς συμβάσεως δὲν μεταβάλλει τὸ καθεστώς. Μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς συμβάσεως διατελοῦσι τὰ τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ, ἐν ᾗ ἀκριβῶς θέσει διετέλουν πρὸ τῆς ἀποῤῥίψεως αὐτῆς. Ἑπομένως, ἄν ὠφείλομεν νὰ ἐργασθῶμεν πρὸ τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς συνθήκης, ὅπως ἀποσοβηθῇ ὁ κίνδυνος, ὁ ἐκ τῆς ἀποῤῥίψεως, ἐπίσης πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν ἤδη, μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν, ὅπως προλάβωμεν ἐκεῖνα, εἰς πρόληψιν τῶν ὁποίων εἶχεν ὑπογραφῆ ἡ συνθήκη. Ἡ συνθήκη ὡς πρὸς τὰ τῆς σταφίδος ἀπέβλεπεν εἰς τοῦτο, εἰς τὸ νὰ προλάβῃ τὴν ἐπιβάρυνσιν τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ. Ἠξεύρετε δὲ, ὅτι πολλοὶ ὑπάρχουσιν ἐν Γαλλίᾳ, οἱ ἐπιδιώκοντες τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ εἴδους τούτου. Ἄλλοι ἐπιδιώκουσι τὴν ἐπιβάρυνσιν δι’ αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν εἰς τὸ Κράτος, ἄλλοι ἐπιδιώκουσι τὴν ἐπιβάρυνσιν οὐχὶ κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ δι’ εἰσαγωγικῶν τελῶν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου εἰς τὰς πόλεις, ἄλλοι τὴν ἐπιδιώκουσι διὰ διαπυλίων τελῶν, καὶ ἄλλοι τὴν ἐπιδιώκουσι διὰ μέτρων, ἀφορώντων εἰς τὴν κυκλοφορίαν τῆς σταφίδος, ἢ διὰ διακρίσεως τοῦ οἴνου, τοῦ παραγομένου ἐκ σταφίδος, ἀπὸ τοῦ οἴνου, τοῦ παραγομένου ἐκ νωπῆς σταφυλῆς. Ἑνὶ λόγῳ, διὰ πάντων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἐπινοήσῃ ὁ θέλων νὰ παραβλάψῃ τὴν χρησιμοποίησιν εἴδους τινὸς ἐν ξένῃ χώρᾳ, ἐπιδιώκεται ἐν Γαλλίᾳ ἡ παρεμπόδισις τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως τοῦ εἴδους τούτου. Κατὰ πάντων τούτων ὀφείλομεν νὰ παλαίσωμεν. Τὸ ἄριστον τῶν μέτρων ἐν τῷ ἀγῶνι τούτῳ ἦτο ἡ συνθήκη, διότι ἡ συνθήκη ἐξησφάλιζεν ἡμᾶς ὡς πρός τινα, οὐχὶ ὡς πρὸς ὅλα, μέχρι τοῦ 1892. Ἀλλὰ καὶ ἡ σύμβασις ἐὰν ἐπεψηφίζετο, πάλιν ἔπρεπε νὰ ἐργασθῶμεν, ὅπως ἀποσοβήσωμεν ἄλλους κινδύνους, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ ἕτερος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτής. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος παρετήρησεν, ὅτι οἱ νόμοι, οἱ ἀφορῶντες εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς κυκλοφορίας τοῦ ἐκ τῆς σταφίδος οἴνου, καὶ οἱ νόμοι, οἱ ἀφορῶντες εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ οἴνου, τοῦ παραγομένου ἐκ τῆς σταφίδος, ἀπὸ τοῦ ἐκ νωπῶν σταφυλῶν παραγομένου, ἠδύναντο σπουδαίως νὰ βλάψωσι τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος, καὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων ἡ ψήφισις δὲν προελαμβάνετο ἐκ τῆς συμβάσεως τῆς Ἑλληνογαλλικῆς, καὶ ἂν αὕτη ἐκυροῦτο· ἀλλ’ ἡ μὴ κύρωσις τῆς συμβάσεως μᾶς ἐκθέτει εἰς ἕτερον κίνδυνον, μᾶς ἐκθέτει εἰς τὸν κίνδυνον τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἄνευ ὁμοίας ἐπιβαρύνσεως τῆς σταφίδος ἄλλων χωρῶν μέχρι τοῦ 1892. Κατὰ πάντων τῶν κινδύνων τούτων πρέπει νὰ παλαίσωμεν. Εἴδομεν, ὅτι ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦδε μετεχειρίσθημεν, δὲν εἶναι ἐπαρκής. Προσεπαθήσαμεν νὰ παλαίσωμεν κατὰ τῶν κινδύνων τούτων, προσφέροντες εἰς τὴν Γαλλίαν δασμολογικὰ ἀνταλλάγματα, καὶ κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν, ὁμιλήσας πρὸς τὴν Βουλὴν, εἶπον τίνα ἀνταλλάγματα προσηνέγκομεν. Εἴχομεν προσενέγκει πάντα, ὅσα μᾶς ἐζητήθησαν· μετὰ τὴν συνεδρίασιν δ’ ἐκείνην ἐδώσαμεν καὶ ὅσα δὲν μᾶς ἐζητήθησαν, ἐδώσαμεν ὑποσχέσεις περὶ ἀνταλλαγμάτων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐγένετο λόγος πρὸς ἡμᾶς, ἀλλ’ ἐξ ἡμετέρας πρωτοβουλίας, διότι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐξ ἑνὸς μόνου ἀνταλλάγματος ἤλπιζεν, ὅτι θὰ ἐβάρυνεν ἡ πλάστιγξ, ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ οἴνου, ταύτην δὲ τὴν ἐλάττωσιν ἐδέχθημεν μέχρι τοῦ ἐσχάτου ὁρίου. Πάντα ταῦτα τὰ ἀνταλλάγματα οὐδὲν ἴσχυσαν, ἵνα ἐνέγκωσιν ἀποτέλεσμα. Οὐ μόνον δὲ τῶν ἀνταλλαγμάτων τούτων τὴν σπουδαιότητα ἐξῆρεν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, ἵνα πείσῃ τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ἐξῆρε καὶ τὰς σκέψεις, τὰς ἐκ τῆς γενικῆς πολιτικῆς. Καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐκφράσωμεν εὐγνωμοσύνην εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διεχειρίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ διὰ τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἐπεδείξατο πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ ζητήματος, διότι τῷ ὄντι ἀκραιφνῶς φιλελληνικὰ αἰσθήματα διετράνωσεν, ἐπιδιώξασα τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως ταύτης, καὶ λίαν τιμητικῶς ἐξεφράσθη περὶ τῶν σχέσεων τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Γαλλίαν καὶ περὶ τῆς ἀξίας, ἣν ἔχουσι πρὸς τὴν Γαλλίαν αἱ σχέσεις αὐτῆς πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ καὶ ταῦτα δὲν ἴσχυσαν ν’ ἀποσοβήσωσι τὸν κίνδυνον, τὸν ἐκ τῶν συμφερόντων τῆς παραγωγῆς ἐν Γαλλίᾳ. Δὲν ἔκλεισεν ὅμως τὸ στάδιον τῆς ἐνεργείας ἐν Γαλλίᾳ, ὡς εἶχον προαναγγείλει καὶ κατά τινα προηγουμένην συνεδρίασιν, καὶ ἤδη, μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς συμβάσεως, δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν, καὶ ἤδη θέλομεν ἐργασθῆ. Ἡ ἐργασία δὲ ἡ ἐν Γαλλίᾳ κατ’ οὐδὲν παραβλάπτει τὴν ἐργασίαν τὴν ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ δὲν ἐννοῶ διατὶ ἐγένετο τοσαύτη συζήτησις περὶ τούτου. Ἡ ἐργασία ἐν Ἀγγλίᾳ δύναται νὰ ἔχῃ τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν παρέστησάν τινες τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἀλλὰ κατ’ οὐδὲν ἡ ἐνέργεια ἡμῶν ἡ ἐν Ἀγγλίᾳ θέλει ἀποβῆ ὀλιγώτερον τελεσφόρος ἐκ τῆς συγχρόνου ἐργασίας καὶ ἐν Γαλλίᾳ. Δὲν ἔχουσιν ὅμως τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ ὅπως παρεστήθησαν ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀγορεύσαντος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτοῦ. Ὁ κ. ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἄλλοτε ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως καταργήσῃ τὸν δασμὸν ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις κατήργει τὸν φόρον τὸν ἔγγειον, τὸν ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττόμενον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος, καὶ ὅτι, ἐπὶ τῇ ἀρνήσει τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀποδεχθῇ τοιαύτην θυσίαν, δὲν ἐγένετο ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ. Οὐδεμία Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑπῆρξεν, ἢ θὰ ὑπάρξῃ, μὴ δεχομένη τοιοῦτον ὅρον, προτεινόμενον παρὰ τῆς Ἀγγλίας. Δὲν γνωρίζω περὶ ποίας Κυβερνήσεως ὡμίλει ὁ κ. Βουλευτής, βεβαίως οὐχὶ περὶ ἡμῶν, διότι εἰς ἡμᾶς τοιαύτη πρότασις οὐδέποτε ἐγένετο, οὐδὲ ὑπελάβομεν ἡμεῖς ποτὲ, ὅτι ἐγένετο πρὸς ἡμᾶς τοιαύτη πρότασις, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν βεβαίως δὲν ἐγένετο τοιαύτη πρότασις. Ἄν τις ὑπέλαβεν, ὅτι ἐγένετο τοιαύτη πρότασις, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω πάντα, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις οὐδέποτε τοιαύτην πρότασιν προέτεινεν εἰς τὴν Ἑλληνικήν. Εἶμαι δὲ πληρέστατα πεπεισμένος, ὅτι, ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν ἦν ὁ κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὸν ὁποῖον ἐγίνετο τοιαύτη πρότασις, ἤθελε τὴν ἀποδεχθῆ ἀμέσως. Ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν συνόλῳ εἰσπράττομεν 4 ἑκατομμύρια καί τινας ἑκατοστύας χιλιάδων ἀλλὰ τότε, ὅτε ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζει, ὅτι ἐγένετο ἡ πρότασις, βεβαίως εἰσεπράττοντο ὀλιγώτερα. Τῆς δὲ σταφίδος τὸ ὁλικὸν ποσὸν δὲν εἰσήγετο εἰς τὴν Ἀγγλίαν· ἴσως ὅμως θὰ συνεπήγετο ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ τὴν περίληψιν ὅλου τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ, θὰ ἦτο ἑπομένως θυσία τριῶν περίπου ἑκατομμυρίων. Τί εἶναι θυσία τριῶν ἑκατομμυρίων τοῦ Δημοσίου, οὐχὶ τῆς Πολιτείας, πρὸς ἀπόκτησιν θυσίας παρὰ τῆς Ἀγγλίας, ἐπὶ τῇ εἰσαγωγῇ τῆς σταφίδος, 350 χιλιάδων λιρῶν, τουτέστιν 9 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἀπεδίδοντο μὲν ὅλα εἰς τὴν παραγωγὴν, ἀλλὰ θὰ ἀπέδιδον εἰς τὴν Ἑλλάδα πολὺ πλειότερα τῶν 9 ἑκατομμυρίων, διότι θὰ ἤνοιγον ἀγορὰν ἱκανὴν, ἂν κατηργεῖτο ὁ δασμὸς τῶν 7 σελλινίων, ὄχι μόνον νὰ καταναλώσῃ πᾶσαν τὴν σημερινὴν παραγωγὴν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ διπλασίαν καὶ τριπλασίαν ταύτης παραγωγήν; Διότι, ἂν ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου ἐν Ἀγγλίᾳ ἀπὸ 16 σελλινίων εἰς 7 σελλίνια ἐπήνεγκε τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα γινώσκομεν, τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, ἡ κατάργησις τῶν 7 σελλινίων θέλει φέρει ἀποτελέσματα πολλῷ μείζονα, ἀνοίγουσα τὴν ἀγορὰν εἰς νέας κατηγορίας καταναλώσεις. Παρεπονούμεθά τινες διὰ τὸν φόρον τὸν ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἐζητοῦμεν ἄλλοτε μάλιστα καὶ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τούτου, ὡς λίαν ἐπαχθοῦς· ἤδη ἀρκούμεθα εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ φόρου τούτου, ἀλλ’ οὐ ὁ φόρος ὁ ἐν Ἀγγλίᾳ, παραβαλλόμενος πρὸς τὸν ἐν Γαλλίᾳ, εἶναι τριπλάσιος σχεδὸν ἀκριβῶς, διότι ὁ ἐν Γαλλίᾳ φόρος εἶναι 6 φράγκων κατὰ 100 χιλιόγραμμα, ὁ δὲ ἐν Ἀγγλίᾳ φόρος εἶναι 17½ φράγκων καὶ τι πλέον κατὰ 100 χιλιόγραμμα. Ἂν ὁ τριπλάσιος οὗτος φόρος καταργηθῇ ὁλοσχερῶς, θέλει ἀνοίξει στάδιον καταναλώσεως, ὅπερ πρότερον ἦτο ἐντελῶς κεκλεισμένον; θέλει ἀνοίξει στάδιον καταναλώσεως πρὸς ἄμεσον βρῶσιν τοῦ εἴδους, θέλει ἀνοίξει στάδιον καταναλώσεως διὰ τῆς μετατροπῆς τοῦ εἴδους εἰς οἰνόπνευμα καὶ εἰς οἶνον. Πρὸς μεταποίησιν εἰς οἶνον γίνεται χρῆσις καὶ ἤδη ποσοῦ τινος σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀλλὰ πρὸς οἰνοπνευματοποιίαν εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ γένηται αὐτόθι χρῆσις τῆς σταφίδος. Τὰ οἰνοπνεύματα ἐν ὅλαις ταῖς χώραις παράγονται ἐκ τῶν ὑλῶν τῶν μᾶλλον εὐθηνῶν· δὲν ἔχει μὲν ἡ Ἀγγλία τὴν εὐθηνοτάτην τῶν ὑλῶν, τὰ στέμφυλα, ἀλλ’ ἔχει καὶ αὐτὴ ἄλλας ὕλας, λίαν εὐθηνὰς, ἐκ τῶν ὁποίων δύναται νὰ παραγάγῃ οἰνόπνευμα. Ἂν ἡ σταφὶς εἰσήγετο εἰς Ἀγγλίαν ὅλως ἀφορολόγητος, θὰ ἠδύνατο ἐξ αὐτῆς νὰ παραχθῇ ἐπωφελῶς οἰνόπνευμα καλλιτέρου εἴδους· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον φορολογεῖται ἡ σταφὶς ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅπως φορολογεῖται, εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ γένηται αὐτόθι κατανάλωσις τῆς σταφίδος πρὸς οἰνοπνευματοποιίαν. Οὐδεμία ἄρα Κυβέρνησις Ἑλληνικὴ θὰ ἠρνεῖτο εἰς τὴν Ἀγγλικὴν τὴν θυσίαν τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὡς ἀντάλλαγμα τῆς ἀτελοῦς εἰς Ἀγγλίαν εἰσαγωγῆς τοῦ προϊόντος· ἀλλ’ ἡ ἀναλογία τοῦ φόρου τοῦ ἀγγλικοῦ πρὸς τὸν φόρον τὸν ἑλληνικόν, αὐτὴ καὶ μόνη θὰ ἦτο ἀρκετὴ, ἵνα δείξῃ εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γένηται ποτὲ τοιαύτη πρότασις παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν, διότι ὁ φόρος ὁ ἐν Ἀγγλίᾳ εἶναι περίπου κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν 88 δραχμαὶ, ἐνῷ ὁ φόρος ὁ ἐν Ἑλλάδι εἶναι, ὡς ἠξεύρομεν, 18 δραχμαὶ, καὶ 15 καὶ 60)00 ὁ τῆς ὀλιγώτερον φορολογουμένης σταφίδος· ἑπομένως ἔλαττον τοῦ πεμπτημορίου τῆς ἀγγλικῆς φορολογίας φορολογοῦμεν ἡμεῖς. Ἀνεπαρκὲς ἄρα τὸ ἀντάλλαγμα, ἵνα ἐπιδιωχθῇ παρὰ τῆς Ἀγγλίας. Ἐὰν δὲ πάλιν προέκειτο ἡ Ἀγγλία ν’ ἀποδεχθῇ ἐξαιρετικῶς τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπέναντι ἀνταλλάγματος δασμολογικοῦ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὅταν ὁ φόρος οὗτος, ὡς παρετήρησα πρὸ ὀλίγου, ἀποφέρῃ ὑπὲρ τοῦ Ἀγγλικοῦ δημοσίου 9 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ὅταν συναφὴς πρὸς τὸν δασμὸν τοῦτον ὑπάρχῃ καὶ ἕτερος, τὸν ὁποῖον λίαν δυσκόλως θέλει δυνηθῆ νὰ ἀποχωρίσῃ, ὁ ἐπὶ τῶν ἄλλων σταφίδων, οὐχὶ τῆς κορινθιακῆς, ἀλλὰ τῆς σουλτανίνας, τῆς Malaga καὶ λοιπῶν, ἀποφέρων ποσὸν ἐπίσης σπουδαῖον, εἶναι πιθανὸν, ὅτι ἡ Ἀγγλία θὰ διεπραγματεύετο πρὸς τὴν Ἑλλάδα, σπουδαίως προτείνουσα, αὐτὴ μὲν νὰ καταργήσῃ 18 ἑκατομμυρίων φόρους, καὶ ζητοῦσα, ὅπως ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ ὁλικῇ φορολογίᾳ κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν 27 ἑκατομμυρίων καταργήσῃ φόρους, δυναμένους ν’ ἀντισταθμίσωσι τοὺς φόρους, τοὺς ἐν Ἀγγλίᾳ καταργουμένους; Ἀλλὰ, καὶ ἂν ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο νὰ καταργήσῃ φόρους 18 ἑκατομμυρίων, καὶ ἂν τὰ 18 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἤθελε καταργήσει, ἦσαν φόροι ἐπιπίπτοντες ἐπὶ τὸν Ἄγγλον ἀποστολέα καὶ οὐχὶ ἐπὶ τὸν ἀποστολέα πάσης Ἐπικρατείας, πάλιν ἡ Ἀγγλία δὲν θὰ ἐδέχετο τοῦτο· δὲν θὰ ἐδέχετο δὲ τοῦτο συνεπείᾳ γενικῶν ἀρχῶν, παρ’ αὐτῇ κρατουσῶν, γενικῶν ἀρχῶν, αἵτινες ὑπέστησαν ἐξαιρέσεις μόνον ἐν τῇ γνωστῇ συμβάσει τῇ Ἀγγλογαλλικῇ καὶ ἐν συμβάσει μετὰ τῆς Ἰσπανίας. Δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ παράσχωμεν τὸ ἔδαφος ἐμπορικῶν διαπραγματεύσεων πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, ὁποῖον παρέσχεν ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἰσπανία, ὥστε νὰ ἀποφασίσῃ ἐκείνη καὶ χάριν ἡμῶν νὰ ποιήσηται ἐξαίρεσιν εἰς ἀρχὰς θεμελιώδεις τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς νομοθεσίας. Ἐκ τούτου πρέπει νὰ συμπεράνωμεν, ὅτι δὲν θέλει καταργηθῆ ὁ φόρος τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ; Τοὐναντίον, ἡμεῖς γινώσκομεν καλῶς, ὅτι ἡ Ἀγγλία πολλάκις ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ καταργήσῃ τὸν δασμὸν ἐπὶ τῆς σταφίδος, καὶ τοῦτο οὐχὶ ἐπ’ ἐσχάτων μόνον, ἀλλὰ σχεδὸν ἀπὸ εἰκοσιπενταετίας. Κατὰ τὸ 1864 ἐδόθη τοιαύτη ὑπόσχεσις παρὰ τοῦ Γλάδστωνος· ὁ Γλάδστων τότε ῥητῶς εἶπεν, ὅτι θὰ καταργήσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος, εὐθὺς ὡς καταργηθῆ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ζακχάρεως. Ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ζακχάρεως ἀπέδιδεν εἰς τὸ Ἀγγλικὸν δημόσιον ἑκατομμύρια λιρῶν στερλινῶν, ἡ δὲ σταφὶς εἶναι ζακχαρώδης ὕλη, ἡ ὁποία θὰ ἀνεπλήρου κατανάλωσιν ζακχάρεως, ὅπερ, ὑφισταμένου φόρου ἐπὶ τῆς ζακχάρεως, θὰ ἐζημίου τὸ ταμεῖον· μόνον ἄρα μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ζακχάρεως θὰ ἠδύνατο νὰ καταργηθῇ καὶ ὁ φόρος ζακχαρώδους ὕλης, οἵα ἡ σταφίς. Ἤδη κατηργήθη ἐν Ἀγγλίᾳ ὁ φόρος τῆς ζακχάρεως, ἀλλ’ εὐθὺς κατόπιν ἐπῆλθεν ἡ τροπὴ εἰς τὰ οἰκονομικὰ πράγματα τῆς Ἀγγλίας, ἡ ὁποία δὲν ἐπέτρεπεν αὐτῇ νὰ σκεφθῇ περὶ καταργήσεως ἢ ἐλαττώσεως ἄλλων φόρων. Καὶ αὐτὸς ὁ Γλάδστων, ἀναμιμνησκόμενος τῶν ὑποσχέσεων, τὰς ὁποίας εἶχε δώσει πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, εἶπε ῥητῶς, ὅτι περιμένει τὴν εὐκαιρίαν, ἵνα δυνηθῇ νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος, καὶ ὑπόσχεται, ὅτι θέλει καταργήσει πρῶτον τὸν φόρον τῆς σταφίδος, εὐθὺς ὡς ἐπιτρέψωσι τὰ οἰκονομικὰ πράγματα τῆς Ἀγγλίας νὰ εἰσέλθῃ ἐκ νέου εἰς τροχιὰν καταργήσεως ἢ ἐλαττώσεως φόρων. Περὶ τούτου ἔχομεν ὑποσχέσεις ῥητὰς, ὑποσχέσεις ἐγγράφους. Δὲν εἶναι δὲ μόνος ὁ Γλάδστων, ὁ δοὺς τοιαύτας ὑποσχέσεις. Τοιαύτας ὑποσχέσεις ἔδωκαν καὶ ἄλλαι Ἀγγλικαὶ Κυβερνήσεις. Γνωστὸν δὲ, ὅτι, καίτοι ὁ Γλάδστων σήμερον δὲν πλειονοψηφεῖ ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ καὶ ἴσως καὶ ἐν τῇ Ἀγγλικῇ κοινωνίᾳ ὡς πρὸς τὰ τῆς γενικωτέρας πολιτικῆς, εἰς τὰ οἰκονομικὰ ὅμως πράγματα εἶναι ὁ κυριώτερος ὁδηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς πολιτικῆς, καίπερ μειονοψηφῶν ἐν τοῖς ἄλλοις ζητήμασι. Ἔχομεν ἄρα βάσιμον ἐλπίδα, ὅτι, εὐθὺς ὡς τὰ πράγματα ἐπιτρέψωσιν ἐλάττωσιν ἢ κατάργησιν δασμῶν, ἡ σταφὶς θὰ ἔλθῃ εἰς ἀπόλαυσιν τοῦ πλεονεκτήματος τούτου ἐν τοῖς πρώτοις. Πρὸς τοῦτο ἔχει τι νὰ πράξῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις; Ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς ἐπίσπευσιν τοῦ μέτρου τούτου ἐν Ἀγγλίᾳ, ὑποσχομένη τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ἐν Ἑλλάδι, βεβαίως ἤθελε τὸ πράξει Βεβαίως, ἂν καὶ ἐλπίδα μόνον ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος παρ’ ἡμῖν θὰ παρεκίνει τὴν Ἀγγλίαν εἰς κατάργησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, θὰ προετείνομεν αὐτὴν αὐθωρεί· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμέν τι ἐκ τῆς θυσίας, διότι ἡ ἐλπὶς τῆς καταργήσεως τοῦ ἀγγλικοῦ δασμοῦ στηρίζεται ἐπὶ μόνων τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῆς Ἀγγλίας, ταῦτα δὲ εἰσέτι δὲν εἶναι εὐνοϊκά. Ὁ κ. Βουλευτὴς, πλὴν τῶν τῆς Ἀγγλίας, εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ γένηται ἐνέργεια καὶ ἐν Ῥωσσίᾳ, διότι ἐν Ῥωσσίᾳ ἡ σταφὶς δύναται νὰ εἰσαχθῇ πρὸς οἰνοποιΐαν, τοῦτο δὲ οὐδόλως βλάπτει τὴν Ῥωσσικὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν θὰ συναγωνίζηται ἄλλη παραγωγὴ ἐγχώριος πρὸς τὴν οἰνοποιΐαν, τὴν ὁποίαν οὕτω θὰ διατρέφῃ ἡ σταφίς. Ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἄλλοι λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Ῥωσσικὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ εὐκόλως τοῦτο, οἱ λόγοι δὲ εἶναι, ὅτι οἱ οἶνοι φορολογοῦνται βαρέως ἐν Ῥωσσίᾳ κατὰ τὴν εἰσαγωγήν. Ἐὰν δὲ ἡ σταφὶς, εἰσαγομένη, ὡς εἰσάγεται νῦν ἐν Ῥωσσίᾳ ἀτελῶς, ἠδύνατο νὰ μεταποιῆται εἰς οἶνον, θὰ ἐστερεῖτο τὸ Ῥωσσικὸν δημόσιον τοῦ ἀναλόγου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ οἴνου. Ἀλλὰ τὰ περὶ τούτου εἶναι σήμερον ὑπὸ διαπραγμάτευσιν μετὰ τῆς Ῥωσσικῆς Κυβερνήσεως, καὶ νομίζω, ὅτι εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ ἡ πρόωρος καὶ δημοσία συζήτησις. Περὶ ἐνεργειῶν δὲ ἄλλων, περὶ ἐμψυχώσεως τοῦ εἴδους διὰ μέτρων νομοθετικῶν παρ’ ἡμῖν, προὐτάθη ἰδίως τὸ μέτρον τῆς παραχωρήσεως εἰς τὴν σταφίδα εὐκολιῶν εἰς τὰ τῆς οἰνοπνευματοποιΐας. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο δὲν κατενοήθη καλῶς, καὶ ἐκ τούτου ἐπικρατεῖ πλάνη, ἥτις εἶναι πρέπον νὰ διαλυθῇ, διὰ νὰ μὴ στηρίζωμεν ἐλπίδας ἐπὶ ἐνεργείας, ἡ ὁποία οὐδὲν ὑπόσχεται. Ἐὰν κατηργεῖτο σήμερον ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ ἑπομένως ἡ σταφὶς ἠδύνατο ἀφορολογήτως νὰ μεταποιηθῇ εἰς οἰνόπνευμα, νομίζετε, ὅτι θὰ μετεποιεῖτο εἰς οἰνόπνευμα ἔστω καὶ μία ὀκᾶ σταφίδος; Βεβαίως ὄχι. Ὑφισταμένου τοῦ φόρου, δύναται νὰ μεταποιηθῇ σταφὶς εἰς οἰνόπνευμα ἐπικερδῶς, ἂν ἡ ἀπόσταξις αὐτῆς ἦναι προνομιακῶς ἀφορολόγητος. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο παραγωγὴ τῆς σταφίδος; Οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἡ διάθεσις τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, τοῦ ἐξ ἄλλων ὑλῶν παραγομένου, εἰς βράβευσιν τοῦ παραγωγοῦ τῆς σταφίδος, μηδένα μὲν ἀποτίνοντος φόρον, ἀπολαμβάνοντος δὲ τὸν εἰς τὸ Δημόσιον ἀνήκοντα καὶ παρ’ ἄλλων παραγωγῶν ἀποτινόμενον φόρον. Δὲν ἀρκεῖ ἡ κατάργησις τοῦ φόρου, ἀπαιτεῖται, ὅπως, ἀντὶ ἑκάστης ὀκᾶς οἰνοπνεύματος, παραγομένης ἐκ σταφίδος, χορηγῆται ἀνὰ μία δραχμὴ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, τουτέστι παρὰ τῶν φορολογουμένων. Πιστεύω, ὅτι τοῦτο δὲν προτείνεται σπουδαίως. Αἱ προτάσεις, αἱ γενόμεναι περὶ ἐλαττώσεως ἢ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, τῶν ἐκ τῆς σταφίδος, γίνονται ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ, ὅτι σήμερον ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος παρεμποδίζει τὴν χρησιμοποίησιν τῆς σταφίδος πρὸς οἰνοπνευματοποιΐαν, ἀλλὰ τοῦτο οὐδόλως συμβαίνει. Ἐγένετο μάλιστα λόγος καὶ περὶ μέτρου, ληφθέντος ἄλλοτε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε τὰ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος ἐκανονίζοντο διὰ τρόπου ἄλλου· τότε εἶχε ληφθῇ τὸ μέτρον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ σταφὶς, ὡς πρώτη ὕλη οἰνοπνευματοποιΐας, ἐκτιμηθῇ εὐνοϊκώτερον. Τουτέστιν ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ὀκάδων σταφίδος, τοῦ κατὰ μέσον ὅρον παράγοντος μίαν ὀκᾶν οἰνοπνεύματος, παρεστήθησαν ἐν τῇ ἐκτιμήσει ὡς παράγουσαι μίαν ὀκᾶν οἰνοπνεύματος περισσότεραι ὀκάδες σταφίδος καὶ ἑπομένως αἱ ὀκάδες, αἱ ὑπὲρ τὸν μέσον ὅρον, ἔμειναν πράγματι ἀφορολόγητοι. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου χιλιάδες τινὲς λιτρῶν σταφίδος μετεποιήθησαν εἰς οἰνόπνευμα, καὶ εὗρον συμφέρον εἰς τοῦτο οἱ ἀποστάξαντες, διότι ἐδόθη εἰς αὐτοὺς ὡς βραβεῖον μία δραχμὴ ἀνὰ ἑκάστην ὀκᾶν οἰνοπνεύματος, παραχθέντος ἐκ τοῦ περισσεύματος. Ἀλλ’ ἄνευ βραβείου ἐκ τῆς οἰνοπνευματοποιΐας, ἔστω καὶ ἀφορολογήτου, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπεκδεχώμεθα κατανάλωσιν ἐπικερδῆ τῆς σταφίδος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ σταφὶς νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὰ στέμφυλα. Τὸ στέμφυλον εἶναι τὸ ἀποῤῥιπτόμενον κατάλοιπον τῆς παραγωγῆς τῶν οἴνων, καὶ θέλετε νὰ συναγωνισθῇ ἡ σταφὶς πρὸς τὰ στέμφυλα, ὡς πρώτη ὕλη οἰνοπνευματοποιΐας, καὶ θεωρεῖτε, ὅτι ἐπιβλαβὴς πρὸς τὴν σταφίδα ὑπῆρξεν ὁ νόμος, ὁ φορολογήσας τὴν ἀπόσταξιν, εἰς ἣν δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ σταφὶς ἐπικερδῶς, καὶ ἂν οὐδεμία βαρύνῃ αὐτὴν φορολογία; Μὴ ἐλπίζωμεν ἄρα ἐντεῦθεν ὠφέλειάν τινα. Ὠφέλεια δὲ ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ ἐγγείου φόρου τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος δὲν εἶναι σπουδαία, διότι σπουδαίαν ὠφέλειαν ἐννοῶ τὴν διευκολύνουσαν τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος. Ἐὰν ἡ κατάργησις τοῦ ἐγγείου φόρου διευκόλυνε τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ἡμετέρας σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ, ἢ ἐν Ἀγγλίᾳ, ἤτοι ἐν ταῖς δυσὶ κυριωτέραις ἀγοραῖς, ἤθελον προτείνει, ὅπως καταργήσωμεν τὸν φόρον τοῦτον. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ὁ ἔγγειος φόρος ὁ ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὁ παρ’ ἡμῖν, παρεμποδίζει μίαν χιλιάδα κἂν σταφίδος νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Γαλλίαν ἢ τὴν Ἀγγλίαν, ὅτι τὸ κακὸν, ὅπερ πάσχει ἡ εἰσαγωγὴ τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ, εἶναι, ὅτι παρ’ ἡμῖν φορολογεῖται διὰ 18 δραχμῶν ἢ 15 δραχμῶν καὶ 60 λεπτῶν κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν; Τοῦτο κατ’ οὐδὲν ἐπηρεάζει τὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ ἢ ἐν Γαλλίᾳ. Ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου, ὅπως ἐπιτύχωμεν τὴν μὴ αὔξησιν τοῦ δασμοῦ ἐν Γαλλίᾳ, ἢ τὴν κατάργησιν αὐτοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ, βεβαίως ἠθέλομεν τὸ πράξει· ἀλλὰ δὲν ζητεῖται τοῦτο, διότι θὰ ἦτο ἄσκοπον. Εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι καταργοῦμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἀλλ’ ἀντὶ ὠφελείας ἠθέλομεν προκαλέσει ἀπάντησιν, ὅτι «δι’ αὐτὸν τοῦτον τὸν λόγον ἡμεῖς θέλομεν ψηφίσει κατὰ τῆς συμβάσεως, διότι, ὅσον εὐθηνοτέρα καθίσταται ἡ σταφὶς, τόσον περισσότερον εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς ἡμᾶς». Ὥστε ἡ κατάργησις τοῦ φόρου, ἐνῷ ἤθελε ζημιώσει τὸ Δημόσιον, ἤθελε ζημιώσει καὶ τὰ τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ. Πάντα ταῦτα δεικνύουσιν, ὅτι ὑπάρχει στάδιον ἐνεργείας, ὅτι τὰ ἐν τῇ Βουλῇ λεγόμενα οὐδὲν βλάπτουσι, δύνανται καὶ νὰ ὠφελήσωσιν, ἐὰν τυχὸν ῥηθῇ τι πρακτικόν· ὅτι ὅμως περὶ νομοθεσίας σήμερον δὲν πρόκειται, ἐκ νομοθεσίας σήμερον οὐδὲν ἐλπίζομεν· σήμερον ἐλπίζομεν ἐξ ἐνεργειῶν ἄλλων, αὗται δ’ εἶναι διττῆς φύσεως· εἶναι ἐνέργειαι κυβερνητικαὶ καὶ εἶναι ἐνέργειαι τῆς πρωτοβουλίας τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐμπόρων. Δὲν πρέπει τὰ πάντα νὰ συγκεντρῶνται ἐν τῇ Κυβερνήσει, διότι ἡ ἰσχὺς τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ἐνεργείᾳ αὑτῆς πολλαπλασιάζεται, ὅταν ἔχῃ πρωτοβουλίαν καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ παραγωγή. Ἡ Κυβέρνησις πανταχοῦ δύναται νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς, πρέπει δὲ μόνον ὡς ἀρωγὸς νὰ παρίσταται ἐκεῖ, ὅπου ἡ πρωτοβουλία δὲν ἀνήκει εἰς αὐτήν. Ὡς πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ εἴδους εἰς χώρας, αἱ ὁποῖαι εἰσέτι δὲν συνείθισαν εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ εἴδους, εἴτε ὡς βρωσίμου καρποῦ, εἴτε ὡς ὕλης χρησίμου πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, ἐκεῖ πρωτίστως δύνανται νὰ ἐνεργήσωσιν οἱ παραγωγοὶ καὶ οἱ ἔμποροι. Ἐκεῖ δύνανται νὰ ποιήσωνται τὰς θυσίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι, ὅπως ἀνοιχθῶσι νέαι ἀγοραί. Ἡ Κυβέρνησις θὰ προσέλθῃ ἀρωγὸς καὶ ὁδηγὸς, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνάγκη. Ἀλλὰ δὲν πρέπει αὐτὴ νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν ἐν πάσῃ ἐνεργείᾳ, δὲν πρέπει αὐτὴ νὰ συγκεντρώνῃ ἐν ἑαυτῇ ὁλόκληρον τὴν ἐνέργειαν. Πολλὰ δύνανται νὰ γίνωσιν ὡς πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, τὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ εἴδους ὑπὸ μορφὰς διαφόρους, ὑπὸ μορφὴν οἰνοπνεύματος, ὑπὸ μορφὴν οἴνου, ἢ καὶ ὑπὸ τὴν φυσικὴν αὐτοῦ μορφὴν, ἐν διαφόροις χώραις, πολλὰ δύνανται νὰ γίνωσι διὰ συνεννοήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ πολλὰ δύνανται νὰ γίνωσι διὰ ἐνεργείας αὐτοτελοῦς τῶν ἐμπορευομένων, ὅπως καταστήσωσι γνωστὰ εἰς τὰ μέρη, ὅπου δὲν εἶναι γνωστὰ σήμερον, τὰ ἐκ τῆς σταφίδος προϊόντα, εἰσάγοντες καὶ παράγοντες ἐπιτοπίως τὰ προϊόντα ταῦτα. Ἵνα εἰσαγάγωμεν οἶνον ἐκ σταφίδος, ἢ πνευματώδη ποτὰ, ἢ οἰνόπνευμα ἐκ σταφίδος, πρέπει νὰ τὰ παραγάγωμεν, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος παραγωγὸς οἰνοπνευμάτων καὶ οἴνου, μετὰ δὲ τὴν παραγωγὴν δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος, ὅπως περιφέρῃ τὸ παραχθὲν ἀπὸ ἀγορᾶς εἰς ἀγορὰν, ἵνα τὸ προσφέρῃ εἰς τιμὴν, ἔστω καὶ κατωτέραν ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀπῃτήθη πρὸς παραγωγήν. Συνιστῶ ἄρα εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸ θέμα τοῦτο καταγίνονται, νὰ μὴ καταγίνωνται εἰς αὐτὸ μόνον ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ νὰ καταγίνωνται εἰς αὐτὸ καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, παρακινοῦντες τοὺς παράγοντας καὶ τοὺς ἐμπορευομένους, νὰ μὴ περιμένωσι τὰ πάντα ἐκ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συνενοῶνται μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ λαμβάνωσι τὴν συνδρομὴν αὐτῆς, ἀλλὰ νὰ ἐργάζωνται, ἐννοοῦντες, ὅτι εἰς αὐτοὺς δὲν προσήκει ν’ ἀπεκδέχωνται ὡς νήπια τὴν κηδεμονίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν οἱ παραγωγοὶ καὶ οἱ ἐμπορευόμενοι ἐργασθῶσιν, ὅπως εἰς αὐτοὺς ἀνήκει, τυγχάνοντες τῆς ἀνεπιφυλάκτου ἀρωγῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθήσῃ ἐργαζομένη, ὅπου εἰς αὐτὴν ἀνήκει, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, καὶ μεθ’ ὅλα τὰ παθήματα καὶ ἰδίως μετὰ τὸ τελευταῖον πάθημα τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς συμβάσεως ἐν Γαλλίᾳ, ἡ σταφὶς θὰ ἀνακύψῃ, καὶ θέλομεν πάλιν μετὰ παρέλευσιν χρόνου τινὸς ἀποβλέπει εἰς τὸ παρελθὸν καὶ εἰς τὴν παραγωγὴν τὴν σημερινὴν, ὅπως σήμερον ἀποβλέπομεν εἰς τὴν πρὸ δεκαετίας παραγωγήν. Ὅπως πρὸ δεκαετίας ἐθεωροῦμεν, ὅτι ἡ παραγωγὴ τότε ἦτο ὑπερβολικὴ, καὶ ἐσκεπτόμεθα πῶς νὰ καταστραφῇ τὸ περισσεῦον, ἵνα ἀνακύψῃ τὸ προϊὸν, σήμερον δὲ ἔχομεν πολλαπλασίαν ἐκείνης καὶ πάλιν περὶ μικροῦ περισσεύματος πρόκειται, οὕτω καὶ μετὰ δεκαετίαν θὰ ἔχωμεν πολλαπλάσιον τοῦ σημερινοῦ προϊὸν διαθετόμενον, καὶ μικρὸν περίσσευμα· διότι ἐν ἐλευθέρᾳ παραγωγῇ τοῦτο συνήθως συμβαίνει. Ἡ παραγωγὴ δὲν παρακολουθεῖ μόνον τὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ καὶ ἐκβιάζει αὐτὴν, ἀνευρίσκει δὲ τὴν γραμμὴν, πέραν τῆς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ ἐπωφελῶς, καὶ, ὑφισταμένη ζημίαν ἐκ τῆς ὑπερβάσεως, περιορίζεται ἐντὸς τῆς καθοριζούσης τὴν συμφέρουσαν ἐνέργειαν. Ἰδίως ὅμως ἤδη, ἐπειδὴ περὶ τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς συμβάσεως πρόκειται, ἰδίως εἰς τὴν Γαλλίαν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν, χωρὶς τοῦτο νὰ ἀποκλείῃ τὰς ἐνεργείας τὰς ἀλλαχοῦ, εἴτε τὰς τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τὰς τοῦ ἐμπορίου, εἰς τὴν Γαλλίαν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν, ἔχοντες, ὡς προεῖπον, μέσα ἐργασίας τελεσφόρου. Ἐμνήσθην ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει, ὅτι χάριν τῆς Γαλλίας ἀνεβάλομεν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ νόμου περὶ δασμολογίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλονται διαφορικὰ τέλη 30% εἰς τὰς προελεύσεις τῶν Κρατῶν, τῶν μὴ παρεχόντων εἰς τὴν Ἑλλάδα ἰσοτέλειαν πρὸς τὰ ἄλλα Κράτη, καὶ εἶπον, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐποιήσατο χρῆσιν τῆς ἐπαγγελίας ταύτης, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὴν ψήφισιν τῆς συνθήκης. Δὲν ἤρκεσε τοῦτο τότε. Ἆρα θέλει ἀρκέσει ἤδη, ὅτε, ὡς ἐκ τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς συμβάσεως, εὑρισκόμεθα ἐν τῇ ἀνάγκῃ νὰ παρασκευαζώμεθα εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου; Τὸ μέτρον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμώσωμεν, ἐν ὅσῳ δὲν ἐπέλθῃ γεγονὸς, δεικνῦον ἐμπράκτως, ὅτι ἡ ἀπόῤῥιψις τῆς συμβάσεως ἐγένετο, ὅπως ἐπιβαρυνθῇ ἡ σταφίς. Ἐν ὅσῳ δὲν ἔχομεν ἐπιβάρυνσιν τῆς σταφίδος, δὲν πρέπει νὰ ἐκτελέσωμεν τὰ τοῦ νόμου τοῦ δασμολογίου περὶ διαφορικῶν τελῶν. Δὲν πρέπει νὰ ἐκτελέσωμεν αὐτὰ, καίτοι ἔχομεν δικαιολογίαν πλέον ἢ ἐπαρκῆ, ἵνα μὴ ἀναβάλωμεν, διότι διαφορικὰ τέλη ὑφιστάμεθα ἡμεῖς σήμερον ἐν Γαλλίᾳ. Ὡς πρὸς τὴν σταφίδα δὲν ὑφιστάμεθα διαφορικὰ τέλη, ὑφιστάμεθα ὅμως αὐτὰ ὡς πρὸς τοὺς οἴνους, διότι μόνον οἱ Ἑλληνικοὶ οἶνοι πληρόνουσιν εἰσαγωγικὸν τέλος ἐν Γαλλίᾳ 4½ φράγκα τὸ χιλιόλιτρον, ἐνῷ οἱ οἶνοι πάσης ἄλλης Ἐπικρατείας πληρόνουσι δύο μόνον φράγκα· τὰ σῦκα τὰ Ἑλληνικὰ πληρόνουσιν, εἰσαγόμενα εἰς Γαλλίαν, ἓξ φράγκα, ἐνῷ ἄλλοθεν εἰσαγόμενα οὐδὲν πληρόνουσιν. Ἀλλὰ, καίτοι τοιαύτη ὑπάρχει διαφορὰ δασμῶν ὡς πρὸς τὴν Ἑλλάδα, καὶ μόνον ὡς πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἡμεῖς πρέπει πρὸς τὴν σταφίδα μόνον ν’ ἀποβλέψωμεν. Μόνον ὅταν ἡ Γαλλία αὐξήσῃ τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη ἐπὶ τῆς σταφίδος, μόνον τότε ἡμεῖς πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον τῶν διαφορικῶν τελῶν. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον δυνάμεθα ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ἐφαρμογὴν, ὅσον ὁ τρόπος, καθ’ ὃν προσηνέχθη πρὸς ἡμᾶς ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, κατὰ πολὺ ἐλαττοῖ τὰς ἐντυπώσεις, τὰς ἐκ τῆς ἀποφάσεως τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς. Ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ προέβη εἰς τὴν ἀπόφασιν αὑτῆς, καθοδηγηθεῖσα ἐκ τῶν συμφερόντων τῆς παραγωγῆς, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύει ἡ Γαλλικὴ ὅμως Κυβέρνησις καθωδηγήθη ὑπὸ τῶν ἠθικῶν συμφερόντων τῆς Γαλλίας καὶ ὑπὸ τῶν αἰσθημάτων τῆς Γαλλίας, διετράνωσε δὲ, ὅτι καὶ τὰ ἠθικὰ συμφέροντα τῆς Γαλλίας συνταυτίζονται πρὸς τὰ ἠθικὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅτι τὰ αἰσθήματα τῆς Γαλλίας διατηροῦνται πάντοτε ζωηρὰ ὑπὲρ τῆς χώρας ἡμῶν.

§23ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Πρόεδρε, νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, διότι παρενοήθην. Ἐγὼ δὲν εἶπον, οὔτε ἐνόησα νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐπρότεινέ ποτε εἰς τὴν Ἑλληνικὴν τὴν κατάργησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους. Εἶπον καὶ γνωρίζω, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέρον καὶ ἐργάζονται ἐν Ἀγγλίᾳ πάντοτε ὑπὲρ καταργήσεως τοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος, ἐπρότειναν ἄλλοτε καὶ ἐνήργησαν νὰ καταργηθῇ ἢ ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς αὐτὸς, ὅτι δὲν εὗρον ἀπόκρουσιν, καὶ ὅτι ὑπεδείχθη αὐτοῖς, ὅτι ἡ τοιαύτη προσπάθεια εἶναι καλὸν νὰ καταβληθῇ καὶ παρὰ τῇ Ἑλληνικῇ Κυβερνήσει, ὅπως καὶ αὕτη καταργήσῃ τὸν φόρον τῆς ἐξαγωγῆς. Αὐτὰ εἶπον, κύριε Πρόεδρε. Περὶ προτάσεων δὲν ὡμίλησα, οὔτε ἠδυνάμην νὰ εἴπω μίαν τόσῳ μεγάλην ἀνακρίβειαν, ὅπως παρενοήθην, καὶ ἐπὶ τῆς παρανοήσεως ταύτης ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐστήριξε μακρὰν ἀνασκευὴν, δοὺς διαβεβαιώσεις, περὶ τῶν ὁποίων οὐδεὶς ἀμφέβαλλεν, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἐὰν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐπρότεινέ ποτε τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ ἀνταλλάγμασιν, βεβαίως οὐδεμία Κυβέρνησις Ἑλληνικὴ ἤθελεν ἀρνηθῆ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τοιαύτην πρότασιν· ἑπομένως κακῶς ἐνοήθην, καὶ λυποῦμαι, ὅτι ἔδωκα ἀφορμὴν εἰς μίαν συζήτησιν ὅλως περιττὴν καὶ ἀκατάλληλον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἔλαβε χώραν καὶ μία ἄλλη ἀνακρίβεια. Ἐγὼ, συστήσας εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ ἰδίαν προσοχὴν εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ῥωσσίαν, δὲν προέτρεψα νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἐν Γαλλίᾳ ἐνέργειάν της, δὲν ὡμίλησα δὲ περὶ τῆς Γαλλίας, διότι εἶδον, ὅτι ἐξακολουθοῦσι πρὸ πολλοῦ συνεννοήσεις μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων, καὶ ὅτι συνήφθη σύμβασις, ἐξ ἧς πολλὰ καλὰ ἀνεμένοντο· ἑπομένως ἐνόμισα περιττὸν, ἐκεῖ, ὅπου εἶδον ἐστραμμένην τὴν προσοχὴν καὶ τὴν ἐνέργειαν, νὰ ἐπικαλεσθῶ κυβερνητικὴν μέριμναν, οὔτε ἐνόησα νὰ ἐγκαταλείψῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐνέργειάν της ἐν Γαλλίᾳ, ἀλλ’ ὑπέδειξα, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας καὶ νὰ δώσωμεν παροχὰς καὶ πρὸς ἄλλα Κράτη, ὅπου δύναται σπουδαίως νὰ αὐξήσῃ ἡ κατανάλωσις. Ὥστε καὶ εἰς τοῦτο ἠτύχησα νὰ παρανοηθῶ. Ἡ ἰδιαιτέρα προσοχὴ, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὴν Γαλλίαν, εὔχομαι νὰ ᾖναι ἀποτελεσματικὴ, διότι ὁ πόθος καὶ ἐμοῦ καὶ ὅλων ἡμῶν εἶναι, νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως καὶ νὰ ματαιώσωμεν τὴν ἀντίδρασιν, τὴν ὁποίαν τὸ προϊόν μας εὑρίσκει ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐκείναις, ἐν αἷς δύναται νὰ καταναλωθῇ. Ἀλλ’ ὅταν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγῃ, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ἰδίως εὑρίσκει πόλεμον ἰσχυρὸν, ὅτι ἐκεῖ τοπικὰ συμφέροντα συστηματικῶς ἀγωνίζονται κατὰ τοῦ προϊόντος τούτου, δὲν πρέπει νὰ ἐλαττώσω τὰς ἐλπίδας μου καὶ νὰ τὰς τρέψω πρὸς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὅπου δύναμαι τοὐλάχιστον νὰ ἐργασθῶ, ἂν ὄχι μετὰ βεβαιότητος, ἀλλὰ τοὐλάχιστον μετ’ ἐλπίδων ἐπιτυχίας; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὰ τῶν δασμῶν ἐν Ἀγγλίᾳ κανονίζονται ἐκ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, ἀλλὰ τὸ προϊόν αὐτὸ ἔχει ἐκεῖ συνήγορον τὴν κοινὴν γνώμην, ἥτις ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπιδρᾷ σπουδαίως ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ σταφὶς εἶναι προϊόν, τὸ ὁποῖον καταναλίσκει αὐτὸς ὁ λαός, ὅστις ἐπιζητεῖ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ καὶ φωνάζει ὑπὲρ αὐτῆς. Ἡ Ἑλληνικὴ λοιπὸν ἐνέργεια δύναται νὰ ἔχῃ ἀρωγὸν σπουδαῖον καὶ τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Ἀγγλίας, ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ ἡ κοινὴ γνώμη εἶναι κατὰ τοῦ προϊόντος. Τὰ αἰσθήματα δὲν ἀρκοῦσιν, ὅπως ἱκανοποιήσωσι τὰς ἀπαιτήσεις καὶ θεραπεύσωσι τὰς ἀνάγκας ἡμῶν· εὐγνωμονοῦμεν διὰ τὰ αἰσθήματα, ἀλλ’ ἂς μὴ ἀρκεσθῶμεν εἰς αὐτὰ καὶ μόνα, ἂς ἐργασθῶμεν, ὅπου νομίζομεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν ὅ,τι μετὰ ἐνδιαφέροντος ἐπιδιώκομεν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐν Ῥωσσίᾳ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν οἴνων εἶναι πολὺ βαρύ, ἀλλὰ δὲν πιστεύω ποτέ, ὅτι χάριν τοῦ εἰσοδήματος τούτου θέλει ἀποκρούσει ἡ Ῥωσσικὴ Κυβέρνησις τὴν ἐντόπιον οἰνοποιΐαν, ἐξ ἧς τοσοῦτον θέλει ὠφεληθῆ ὁ λαὸς τῆς μεγάλης ἐκείνης αὐτοκρατορίας.

§24ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν σκοπῶ νὰ ἀντικρούσω τὰ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος λεχθέντα. Ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ προσθέσω, ἀφορώσας εἰς τὴν ἑρμηνείαν γνώμης τινός, ἣν ἀκριβῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸ μικροῦ ἐξέφρασεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Λίαν ὀρθῶς εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀναμένωμεν ὡς νήπια οἱ Βουλευταὶ πάντα ἀπὸ τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι οἱ Βουλευταί, οἱ ἔμποροι καὶ οἱ παραγωγοί.

§26ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.—Νομίζω τῷ ὄντι, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ ἔχει τινὰ βάσιν, δηλαδὴ καὶ ἡ κοινωνία αὐτὴ πρέπει νὰ καταβάλῃ πᾶσαν δυνατὴν ἐνέργειαν, οἱ παραγωγοὶ καὶ τὸ ἐμπόριον, ὅπως καταστῇ δυνατὴ ἡ εἰσαγωγὴ τῆς σταφίδος εἰς νέας ἀγορὰς καὶ προαχθῇ ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος, οὐχ ἧττον καὶ διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς καταναλώσεως καὶ εἰς τὰς σημερινὰς ἀγορὰς καὶ διὰ μεταποιήσεως ἐν τῷ τόπῳ εἰς οἶνον καὶ οἰνοπνεύματα, τὰ ὁποῖα δύνανται, εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μεταφερόμενα, διὰ τῆς εὐθηνίας νὰ διαδοθῶσι καὶ οὕτω νὰ δοθῇ μία διέξοδος εἰς τὴν ἀφθονίαν τῆς παραγωγῆς, ἥτις αὐξάνει ἀδιαλείπτως. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ ἄλλη ἰδέα, ἣν ἐξέφρασεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ πρακτικόν τι μέτρον, ὅπως παρακωλυθῇ ἡ περαιτέρω ἀνάπτυξις τῆς σταφιδοφυτείας, ἀπολύτως δὲν εἶναι ὀρθή, διότι τοῦτο ἴσως φρονεῖ, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, καὶ ἴσως ἀμφιβάλλει, ἂν δύναται νὰ ψηφισθῇ τοιοῦτος νόμος, ἀπαγορευτικὸς τῆς ἐμφυτεύσεως σταφίδων, οὐδ’ ἂν συμφέρῃ τοῦτο. Δὲν θέλω νὰ συζητήσω ὑπὸ ἔποψιν ἐπιστημονικήν, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ὑπὸ ἔποψιν πρακτικὴν ἔχομεν καθῆκον, ὅπως ἀντικρούσωμεν τὴν γνώμην ταύτην. Οἱ συμπολῖται ἡμῶν, εὐφάνταστοι ὄντες, καὶ μάλιστα οἱ ἁπλούστεροι, ὁ πολὺς κόσμος, φρονοῦσιν, ὅτι τῆς σταφίδος ἡ τύχη πιθανώτατα θὰ βελτιωθῇ διὰ τῶν σχέσεων τῶν συγγενικῶν τῆς δυναστείας ἡμῶν πρὸς τὴν Ῥωσσίαν, ἔνθα ἐνδεχόμενον τάχιστα νὰ καταργηθῶσι τὰ δασμολογικὰ κωλύματα, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ σταφὶς δὲν εἰσάγεται, εἴτε εἰσαγομένη δὲν καταναλίσκεται, εἴτε δὲν δύναται νὰ μεταποιηθῇ καὶ καταναλωθῇ ὡς οἰνόπνευμα. Αἱ θερμαὶ δ’ αὗται ἐλπίδες ἐξεγείρουσι τὰ ὄνειρα τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο σπεύδουσι μὲ τὴν ἀξίνην ἐπὶ τὰ ὄρη καὶ τὰς κοιλάδας καὶ φυτεύουσι διαρκῶς σταφιδαμπελῶνας. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον ἀφεθῇ ἐντελῶς εἰς τὴν πλάνην ταύτην ὁ Ἑλληνικὸς λαός, βεβαίως ἡ δραστηριότης του θὰ ἦναι ἀκαταπόνητος καὶ οἱ σταφιδαμπελῶνες θὰ αὐξηθῶσι καταπληκτικῶς, ἐπὶ βλάβῃ αὐτῶν τῶν παραγωγῶν, οἵτινες καὶ νῦν τοσαῦτα ποσὰ σταφίδος διὰ τῆς ἐπιμελοῦς καλλιεργείας παράγουσιν, ὥστε καθίσταται ἀδύνατος ἡ κατανάλωσις αὐτῆς. Ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐκ τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς 140,000,000 ἀπομένουσιν ἀπώλητα εἰς τὸν τόπον, φαντασθῆτε εἰς ποῖον σημεῖον θὰ φθάσῃ ἡ τιμὴ καὶ ἡ τύχη τῆς σταφίδος, ἂν τὰ 140,000,000 αὐξηθῶσιν. Ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς, προλαλήσας, μᾶς ὑπέδειξεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν μεγάλας ἐλπίδας περὶ ἀνοίξεως νέων ἀγορῶν εἰς τὴν σταφίδα διὰ καταργήσεως τῶν δασμολογικῶν βαρῶν, ἅτινα ἐπιβαρύνουσι τὸ εἶδος τοῦτο. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν Γαλλίαν, αὐτὴ ἡ ὁμολογία του, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, ἐν θερμῷ καὶ ἀκραιφνεῖ ζήλῳ καὶ πράγματι ἀξίῳ τῆς εὐγνωμοσύνης τῆς Ἑλλάδος, ὑπεστήριξε τὴν σύμβασιν, καὶ ὅμως τοῦτο δὲν κατέστησε δυνατὴν τὴν ἐπιψήφισιν ταύτης, μαρτυρεῖ, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἀναμένωμεν ἀπὸ τὴν Γαλλίαν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ, ἢ τουλάχιστον δὲν ἔχομεν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι δὲν θὰ αὐξηθῇ ὁ δασμὸς, ἀφοῦ τόσον ἰσχυροὶ λόγοι, προστατευτικοὶ τῆς Γαλλικῆς παραγωγῆς, κατέστησαν ἀνωφελῆ τὴν εἰλικρινῆ καὶ ἀκραιφνῆ καὶ ὁμολογουμένως φιλελληνικὴν ἐνέργειαν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐπιψηφισθῇ μία τοιαύτη εὐτυχὴς διὰ τὸ προϊὸν σύμβασις, οἵα ἡ Ἑλληνογαλλική. Καὶ λοιπὸν δύσκολον εἶναι νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι, ἀφοῦ ἡ ἀμπελοφυτεία ἐν Γαλλίᾳ ἀνέλαβε τόσον σφρῖγος, εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀφήσωσιν ἀκωλύτους τὰ συμφέροντα τῆς Γαλλικῆς παραγωγῆς, ὅπως εἰσαγάγωμεν τὸν Ἑλληνικὸν σταφιδόκαρπον καὶ διατηρήσωμεν τὴν σημερινὴν κατανάλωσιν. Ὅπως φαίνεται ἐκ τῶν πραγμάτων, ἡ φυλλοξήρα, ἀποξηραίνουσα τοὺς ἀμπελῶνας τῆς Γαλλίας, κατέστησε τὸ προϊὸν τοῦτο ἀναγκαῖον ἐπί τινα χρόνον. Ἐπὶ τούτῳ δὲ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία θαῤῥοῦσα, ὁλόκληρον τὴν δραστηριότητα αὑτῆς ἔστρεψεν ἐπὶ τὴν σταφιδοφυτείαν, ὥστε ν’ αὐξηθῇ ἐπὶ τοσοῦτον ἡ παραγωγὴ καὶ νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὸ σημερινὸν ἀδιέξοδον. Ἀλλ’ ὁσημέραι αἱ τῆς φυλλοξήρας ὀλέθριαι συνέπειαι ἐν Γαλλίᾳ ἐκλείπουσιν. Ἐκ τῆς Γαλλίας λοιπὸν ὀλίγα δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν. Αἱ εὐχαί, ἃς ἐξήνεγκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ βελτιωθῶσι τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἀγγλίας, ὅπως πραγματοποιηθῶσιν αἱ ὑποσχέσεις τοῦ φιλέλληνος κ. Γλάδστωνος καὶ ἄλλων πολιτευτῶν, καὶ αὗται μένουσι πάντοτε εὐχαὶ, καὶ ἄδηλον ἄν ποτε πραγματοποιηθῶσιν, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ προτείνῃ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ βαρυτάτου δασμοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ, ὁ ὁποῖος, Κύριοι, εἶναι φοβερός, διότι, ἂν καὶ ἠλαττώθη κατὰ τὸ ἥμισυ, εἰς 7 σελλίνια τὸ καντάριον, ὅμως καταντᾷ νὰ πληρώνηται δασμὸς 92 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, δηλ. ὁ τῆς εἰσαγωγῆς φόρος εἶναι ἴσος πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ προϊόντος, εἰς ἣν ἀγοράζεται ἐν Ἑλλάδι· διότι, ἂν τὰς 92 δραχμὰς χρυσᾶς μετατρέψητε εἰς χαρτίνους, θὰ ἔχητε κατὰ χιλιάδα φόρον τὸ ποσὸν 130 δραχμῶν. Καὶ ὡς πρὸς τὴν Ῥωσσίαν, αἱ ἐκεῖθεν ἐλπίδες εἶναι μικραί. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, ὁ μεγαλείτερος φόβος εἶναι, ὅτι καὶ ἄλλαι χῶραι, ἐκτὸς τῆς Εὐρώπης, τῆς αὐτῆς κλιματικῆς ζώνης πρὸς τὴν τῆς ἡμετέρας χώρας, ἀπειλοῦσι νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς ἡμᾶς ὀλεθρίως, ὡς πρὸς τὴν παραγωγὴν τῆς σταφίδος, εὐδοκιμούσης ἐν αὐταῖς, διότι τὰ ἐδάφη ἐκεῖ εἶναι παραγωγικώτερα ἴσως, καὶ τὰ τῆς καλλιεργείας ἔξοδα εὐθηνότερα. Ἑπομένως παρατηρῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ κίνδυνοι τοῦ προϊόντος τούτου, ἀφ’ οὗ κρέμαται ὁμολογουμένως τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας καὶ τῆς Πολιτείας, εἶναι φοβεροὶ καὶ ἱκανοὶ νὰ ἐφελκύσωσι τὴν προσοχὴν πάντων μὲν τῶν Βουλευτῶν, ἀλλ’ ἰδίως ἐκείνων, οἵτινες ἀντιπροσωπεύουσιν ἐπαρχίας σταφιδοφόρους. Δὲν θέλω νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἂν παρελείφθη τι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ὅσων ὤφειλεν αὕτη νὰ μετέλθῃ ἐνεργειῶν κατὰ τὴν περυσινὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Γαλλικὴν Γερουσίαν τῆς Ἑλληνογαλλικῆς συμβάσεως, διότι μοί φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχει λόγον πλέον ἡ ἔρευνα αὕτη, ἀφοῦ ἡ σύμβασις ἀπεῤῥίφθη. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι παρελείφθησάν τινα, ἅτινα ἠδύναντο νὰ συντελέσωσιν, ὥστε ἡ εὐκαιρία ἐκείνη, καθ’ ἣν ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ ἔδειξε προθυμίαν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὴν Ἑλληνογαλλικὴν σύμβασιν, νὰ μὴ ἀπολεσθῇ· διότι ἐν τῇ Γερουσίᾳ δὲν ἐγένοντο αἱ προσήκουσαι ἐνέργειαι, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν δυναμένων νὰ γινώσκωσιν ἀκριβέστατα τὰ περὶ τούτου· καὶ δὲν ἐγένοντο, οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, κατὰ τὸ πλεῖστον, παρὰ διότι ἤλπισαν, ὅτι ἡ ἐπικράτησις τῶν δημοκρατικῶν στοιχείων ἐν τῇ Γερουσίᾳ εἶχεν ἐξασφαλίσει τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ τέλος πάντων καιρὸς ἀντεγκλήσεων ἐπὶ τοιούτου θέματος ζωτικωτάτου καὶ κοινωνικοῦ δὲν εἶναι. Καὶ λοιπὸν τί δέον γενέσθαι; Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰσι τοιαῦται περίπου, οἵας σᾶς ἀνέπτυξα· ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν συμπολίτας, ὧν ἡ τύχη εἶναι ἐν προδήλῳ κινδύνῳ καταστροφῆς οἰκονομικῆς. Προτείνω λοιπὸν πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὠθούμενος ἀπὸ τὸ μέγεθος τοῦ κινδύνου, τὸ ἑξῆς, καθόσον δὲν ἠξεύρω, ποίας θὰ ἔχῃ διαστάσεις κατόπιν καὶ τίνα ἐπήρειαν εἰς τὸ ὅλον Ἑλληνικὸν Κράτος, ἀλλὰ βεβαίως εἰς τὰς οἰκογενείας τὰς ἀπειροπληθεῖς, τὰς καλλιεργούσας τὰς σταφιδοφυτείας, ὁ κίνδυνος εἶναι μέγας καὶ ἐπικρέμαται, καὶ κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ οὐχ ἧττον ἐπείγοντές εἰσιν οἱ λόγοι ταχίστης ἐνεργείας καὶ πεφωτισμένης προνοίας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, καὶ προτείνω, νὰ συστηθῇ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς παρὰ τοῦ κ. Προέδρου, ἥτις νὰ συνέρχηται καθ’ ὡρισμένας ὥρας, ὅπως μελετήσῃ ἐμβριθῶς καὶ ἐξεύρῃ πρακτικώτερα καὶ χρησιμώτερα μέτρα, ἅτινα θὰ συνετέλουν, ὅπως ἀποσοβηθῇ ὅ τε ἀπώτερος κίνδυνος καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος ὁ ἐγγύτερον ἐπικείμενος. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ ἔλθῃ βεβαίως εἰς συνεννόησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ λάβῃ τὰς ἀναγκαίας παρ’ αὐτῆς πληροφορίας καὶ ὁδηγίας, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἐξευρεθῶσι τὰ μέσα τὰ πρακτικώτερα, ὅπως συστηθῶσι καταστήματα κατάλληλα, μεταβάλλοντα τὸν σταφιδόκαρπον ἀπὸ καρποῦ τροφῆς εἰς καρπὸν πόσεως, καὶ ἐξευρεθῶσι τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων οἱ οἶνοι καὶ τὰ οἰνοπνεύματα, τὰ ἐκ τῆς τοιαύτης τροπῆς παραγόμενα, θὰ δυνηθῶσι νὰ εὕρωσιν ἀγορὰς ἀνοικτὰς, καὶ διὰ τίνων προσφορωτέρων ἐνεργειῶν παρά τε τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν παραγωγῶν θὰ ἀνοιχθῶσιν αἱ ἀγοραὶ αὗται, ὅπως κρατύνωμεν ὀλίγον τὴν κατανάλωσιν καὶ σώσωμεν τὸν τόπον ἀπὸ τοῦ φοβεροῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος ἐπαπειλεῖ αὐτὴν τὴν κοινωνικὴν ὕπαρξιν.

§27ΤΖΑΝΕΣ. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο, καὶ ὅπως δοθῇ εὐρυτέρα τις ἐνέργεια ἢ ἐργασία εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν οἰνοπνευμάτων, θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅπερ εἶναι καὶ εὔκολον καὶ συμφέρον εἰς τὸν τόπον. Ἡ βιομηχανία τῶν οἰνοπνευμάτων ἐδόθη εἰς τὰς χεῖρας μοναδικῆς δυνάμεως ὀλίγων βιομηχάνων, ἐσχάτως δὲ ἡ Κυβέρνησις εὐηρεστήθη νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς λεγομένης σούμας καὶ εἰς τοὺς χωρικούς· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ κάμῃ καὶ ἕτερόν τι, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν οἰνοπνεύματος καὶ εἰς τοὺς βιομηχάνους δευτέρας τάξεως· καὶ ἰδοὺ, ἐν Καλάμαις ὁ ἔχων τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγωγῆς ὅλων τῶν δυνάμεων τῶν οἰνοπνευμάτων εἶναι ὁ κύριος Σταματελάκης, πάντες δ’ οἱ ἄλλοι ἔπαυσαν, διότι δὲν ἔχουν τὰ μηχανήματα, περὶ τῶν ὁποίων προέβλεψεν ὁ νόμος· ἂν καὶ ἐκεῖνοι ἀφεθῶσιν ἐλεύθεροι, θὰ παραγάγωσιν οἰνόπνευμα τῆς πρώτης ἀποστάξεως. Ὀφείλω δὲ νὰ κάμω ἄλλως καὶ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ἀπόσταξις ἐκ τῶν στεμφύλων εἶναι ἐλευθέρα εἰς τὰ μεγάλα βιομηχανικὰ καταστήματα τῆς χώρας. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐξ 100 ὀκάδων στεμφύλων παράγεται οἰνόπνευμα μιᾶς ὀκᾶς, ἐνῷ ἐκ τριῶν ὀκάδων σταφίδος παράγεται πολὺ περισσότερον. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ παρατήρησίς μου αὕτη, ἀφοῦ τὸ ζήτημα εἶναι ὑπὸ μελέτην, ὡς μανθάνω, δηλαδὴ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ οἰνοπνεύματος καὶ εἰς βιομηχάνους δευτέρας τάξεως.

§28ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἀπόῤῥιψις τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς μὲ ἐξέπληξε πλειότερον ἴσως ἄλλων, διότι καὶ ἐκ πληροφοριῶν ἰδιαιτέρων ἐκ Γαλλίας καὶ ἐξ ὅσαν ἤκουσα ἐνταῦθα, εἶχον τὴν ἀντίθετον πεποίθησιν. Εἶχον δὲ τὴν πεποίθησιν ταύτην, διότι ἐγνώριζον, ὅτι οἱ ἀντιτιθέμενοι εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως οἰνοπαραγωγοὶ ἐν Γαλλίᾳ δὲν ἀντετίθεντο φοβούμενοι τὴν διὰ τοῦ σταφιδίτου συμπλήρωσιν τοῦ ἐλλείποντος οἴνου ἐν Γαλλίᾳ, ἀλλὰ τὴν παράστασιν αὐτοῦ ὡς οἴνου ἀνωτέρας ποιότητος. Ἡ Γαλλία καὶ ἐφέτος, ὅτε παρήχθη ἀνώτερον ποσὸν οἴνου, ἔχει ἀνάγκην ἀκόμη πολλῶν ἑκατομμυρίων ἑκατολίτρων, πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἡ ἰδία καταναλίσκει. Τὸ ἐλλεῖπον τοῦτο εἶναι κατωτέρας ποιότητος καὶ χρήσιμον διὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ λαοῦ. Οἱ δὲ οἰνοπαραγωγοὶ ἀδιαφοροῦσιν, ἐὰν τὸ κατώτερον τοῦτο εἶδος τοῦ οἴνου συμπληρῶται διὰ σταφιδίτου· ἐκεῖνο, ὅπερ ἐνδιαφέρει αὐτοὺς, εἶναι τὸ νὰ μὴ παρίσταται ὁ σταφιδίτης ὡς οἶνος καλλιτέρας ποιότητος. Τοῦτο ἐθεραπεύθη διὰ τοῦ τελευταῖον ἐν Γαλλίᾳ ψηφισθέντος νόμου Gritt, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὁ ἐκ σταφίδος παραγόμενος οἶνος τίθεται ἐντὸς δοχείων, φερόντων ἐπιγραφὴν, δεικνύουσαν τὴν τοιαύτην αὐτοῦ παραγωγήν. Φοβοῦμαι δὲ, μήπως ἄλλο τι συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς συμβάσεως. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ζήτημα εἶναι ὑψίστης σημασίας, νομίζω καλὸν νὰ μελετηθῇ πλειότερον. Πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίσωμεν τὰς λεπτομερείας τῶν διαπραγματεύσεων καὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐν Γαλλίᾳ. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀλληλογραφίαν, τὴν διαμειφθεῖσαν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἐν Παρισίοις, περὶ τοῦ ζωτικοῦ τούτου διὰ τὸν τόπον ζητήματος. Τὸ ζήτημα ἤδη ἔληξε, καὶ ἔληξε κατὰ τρόπον δυσάρεστον δι’ ἡμᾶς, ἐνῷ δὲν φαίνεται ὑπάρχον τι ἐν τῇ συμβάσει ἀντιτιθέμενον εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Γαλλίας. Ἂν δὲ τοιοῦτόν τι δὲν ὑπῆρχεν, ἐνδέχεται ἄλλος τις λόγος νὰ συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῆς.

§29ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τί ἄλλο νομίζετε, ὅτι συνετέλεσε;

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω· διὰ τοῦτο ζητῶ τὰ ἔγγραφα.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω συμφέρον, ὅπως αἱ διαπραγματεύσεις μεταξὺ Κυβερνήσεων εἰκῇ καὶ ἀλογίστως δημοσιεύωνται. Ὅταν ὑπάρχῃ εἰδικὸς λόγος ὑπὲρ τῆς δημοσιεύσεως, ἐπικρατέστερος τῶν ἐναντίων, ἡ προσαγωγὴ τῶν ἐγγράφων ἐνδείκνυται, ἀλλ’ ἡ προσαγωγὴ ἐγγράφων ἐν τῇ Βουλῇ ἀποτελεῖ πλήρη δημοσίευσιν, πρέπει δ’ αἱ ξέναι Κυβερνήσεις, διαπραγματευόμεναι ἐμπιστευτικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ γινώσκωσιν, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος παραβιάσεως τοῦ ἀποῤῥήτου. Ἐν τῷ προκειμένῳ ἄρα, ἐὰν ἰσχυρίζηταί τις, ὅτι ὑπάρχει ἐξαιρετικός τις λόγος, ὑπαγορεύων τὴν δημοσίευσιν τῶν ἐγγράφων, δυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τὰ κατ’ αὐτὸν, ἵνα ἐξακριβώσωμεν τὸ ὑποστατὸν τοῦ ἰσχυρισμοῦ καὶ τὸ ἀποχρῶν τοῦ λόγου πρὸς παραδοχὴν ἐξαιρέσεως ἀπὸ τοῦ γενικοῦ κανόνος, ἀλλ’ οὐδένα ἐγὼ γινώσκω τοιοῦτον λόγον· δέον ἄρα νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς τηρήσεως τοῦ ἀποῤῥήτου τῶν ἐμπιστευτικῶν διαπραγματεύσεων τῶν Κυβερνήσεων.

§32ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ ἐμπιστευτικῶν διπλωματικῶν ἀνακοινώσεων, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκβιάσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀνακοινώσῃ αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν. Αἱ διαπραγματεύσεις ὅμως περὶ συνομολογήσεως ἐμπορικῆς συνθήκης μεταξὺ δύο Κρατῶν δὲν δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ὅλως ἐμπιστευτικαὶ καὶ θέτουσαι εἰς κίνδυνον συμφέροντα πολιτικά...

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδεὶς κίνδυνος.

§34ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχῃ τι, τὸ ἔχον πολιτικὸν καὶ ἐμπιστευτικὸν χαρακτῆρα, ἂς μὴ κατατεθῇ τοῦτο. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἰδέας τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, τοὺς ἐμπορικοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτῆς τε καὶ τῆς Ἑλληνικῆς, δὲν πιστεύω, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἐν αὐτοῖς τι τὸ ἀπόῤῥητον. Ἐπ’ αὐτῶν δὲ δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ μελετήσωμεν καὶ ἐξετάσωμεν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα πρακτικώτερον καὶ λύσις ἐπωφελὴς δι’ ἡμᾶς τοῦ ζωτικοῦ τούτου ζητήματος. Δὲν νομίζω, ὅτι λόγος φιλοτιμίας ἢ ἄλλος δὲν πρέπει νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέσα, ἵνα μελετήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρύτερον καὶ συντελέσῃ, ἵνα φωτισθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ τόπος περὶ τοῦ τί δέον γενέσθαι, ὅπως ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐπέκτασιν τῆς εἰς τὴν Γαλλίαν εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος.

§35ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐνδιαφερόμενος ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔφερον, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω, χάριν τοῦ ζητήματος τοῦ ἰδίου, νὰ ἀναβάλῃ τὴν πρότασίν του εἰς ἑτέραν ἐποχὴν, διότι σήμερον ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ἔφερον τὴν πρότασιν, καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος, παρεκινήθημεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβοηθήσῃ, ὅπως γίνῃ ἐνέργειά τις, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν ἀπαίτησιν νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν διπλωματικῶν ἐνεργειῶν· ἡ συνομολόγησις τῆς ἀποῤῥιφθείσης συμβάσεως ἀποδεικνύει τὰ περὶ τούτου. Δὲν ἠξεύρω δὲ, αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις, μεθ’ ὧν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἔλθωμεν εἰς νέας διαπραγματεύσεις, μὲ ποῖον ὄμμα θὰ παρατηρήσωσιν ἓν τοιοῦτον μέτρον τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ βλάψῃ μᾶλλον, παρὰ νὰ φέρῃ ὠφέλειάν τινα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, νὰ ἀναβάλῃ τὴν πρότασίν του, χάριν τῆς ἰδίας ὑποθέσεως, διότι δὲν δύναται αὕτη νὰ συντελέσῃ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ἠρνούμην νὰ κάμω τὴν χάριν, ἣν ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἂν ἐπρόκειτο περὶ χάριτος. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται μήτε περὶ χάριτος, μήτε περὶ παρακλήσεως, ἀποτεινομένης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι δὲ σοβαρὰ ἡ σκέψις, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ τὴν παρακαλέσωμεν, διὰ νὰ ἐργασθῇ περὶ τόσον ζωτικοῦ ζητήματος. Πρόκειται ἕκαστος ἡμῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, μορφώσῃ δὲ καὶ φέρῃ γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ. Ἂν ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων ἔχῃ τι τὸ ἀντιτιθέμενον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν πρότασίν μου. Ἐξακολουθῶ ὅμως πιστεύων, ὅτι δὲν ὑπάρχει τι τὸ ἀντιτιθέμενον, καὶ ὅτι τὸ μέρος ἐκεῖνο τῶν διαπραγματεύσεων, ὅπερ ἔχει χαρακτῆρα ἐμπορικὸν καὶ οἰκονομικὸν καὶ ὅπερ περιλαμβάνει τὰς περὶ τοῦ ζητήματος ἰδέας καὶ σκέψεις τῶν ἐν Γαλλίᾳ, δύναται νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλήν.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς παραδέχεται, ὅτι ὡς πρὸς τὸ διπλωματικὸν μέρος τῆς ἀλληλογραφίας εἶναι ὀρθὴ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως περὶ τηρήσεως τοῦ ἀποῤῥήτου. Ἀλλ’ ἐν ᾧ ἐν τοῖς περὶ ὧν πρόκειται ἐγγράφοις εἶναι δύσκολος ἡ προτεινομένη διάκρισις, καὶ αὐτὰ τὰ μὴ διπλωματικὰ περιέχουσι πολλά, τὰ μὴ προωρισμένα εἰς τὴν δημοσιότητα. Ὁ κ. Βουλευτής, ἐνήμερος εἰς τὰ τῆς Γαλλίας, γινώσκει, ὅτι τὰ Ὑπουργεῖα ἐκεῖ δὲν εἶναι ὁμοιογενῆ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δύναται νὰ φρονῇ τὰ τῶν φιλελευθέρων περὶ τὰ τῆς ἐμπορίας, ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου τὰ τῶν προστατευτικῶν, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πρόσκηνται εἰς σύστημα ἰδεῶν μικτῶν, αἱ δὲ διαπραγματεύσεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διεξάγονται καὶ πρὸς τοὺς τρεῖς τούτους Ὑπουργούς. Πραγματεύεται δὲ ἡ ἀλληλογραφία καὶ περὶ τῶν πρὸς τούτους διαπραγματεύσεων καὶ περὶ ἐνεργειῶν παρὰ τῇ Βουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, εἰς ἣν παρεπέμφθη ἡ προεξέτασις τῆς συμβάσεως, καὶ παρὰ τῷ Προέδρῳ τῆς Βουλῆς καὶ παρὰ Βουλευταῖς σημαίνουσι. Πάντες οὗτοι ἐν ταῖς συνομιλίαις αὐτῶν περὶ θέματος, περὶ οὗ ἕκαστος ἔχει ἰδίαν γνώμην, πολλάκις ἐναντίαν τῆς τῶν ἄλλων, δύνανται νὰ ἐξεφράσθησαν περὶ προσώπων καὶ πραγμάτων ἀνεπιφυλάκτως, πεποιθότες ἐπὶ τὸ ἐμπιστευτικὸν τῆς συνομιλίας. Τοιαύτας ἀνακοινώσεις αἱ Κυβερνήσεις τηροῦσιν ἀποῤῥήτους, ὀφείλομεν δὲ καὶ ἡμεῖς νὰ πράξωμεν τὸ αὐτό, καὶ νὰ μὴ παραδώσωμεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ μὴ προωρισμένα εἰς αὐτήν.

§38ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωσιν τοῦ προβιβασμοῦ κατ’ ἐκλογὴν τοῦ μοιράρχου Ἰωάννου Ντάη, ὡς καὶ τὴν χρονολογίαν τῆς ἀποστρατεύσεως αὐτοῦ λόγου ὁρίου ἡλικίας, καὶ ἂν ὁ ῥηθεὶς Μοίραρχος ἐτέθη εἰς ἀποστρατείαν συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν. Ὡσαύτως παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν διετάχθη ἡ ἀποστολὴ τῶν χρημάτων διὰ τοὺς ὑπηρετοῦντας διαθεσίμους, διότι καθ’ ἑκάστην παραπονοῦνται, ὅτι ἀδικοῦνται, καὶ ἀληθῶς ἀδικοῦνται, καὶ πᾶσα ἀδικία, γινομένη ἐν τῷ στρατῷ, εἶναι ἀδίκημα κατὰ τοῦ Ἔθνους, διότι ὁ στρατὸς εἶναι ἡ ἠθικὴ τοῦ Κράτους δύναμις. Ἐπιθυμοῦμεν λοιπὸν νὰ μάθωμεν, ἐὰν ἐδόθησαν διαταγαὶ, ἢ ὄχι, νὰ πληρωθῶσιν οἱ διαθέσιμοι, διότι καθ’ ἑκάστην παρουσιάζονται εἰς τὴν ἀναφορὰν ἱεραρχικῶς, καὶ οὐδεμία δίδεται προσοχὴ εἰς τοὺς παραπονουμένους καὶ βεβαίως οὐδεμία δίδεται περὶ τούτου ἀπάντησις, διότι οὐδεμίαν περὶ τούτου ἔχουσι διαταγὴν τὰ διάφορα τοῦ στρατοῦ σώματα, ὡς μὴ ὤφειλε.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰδικὸν Διάταγμα δὲν ὑπάρχει. Ὡς παρετήρησα καὶ κατὰ τὴν πρώτην ὁμιλίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ περὶ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν χρημάτων, τῶν ὀφειλομένων εἰς τοὺς ἐπανερχομένους εἰς τὸν στρατὸν διαθεσίμους, αἱ καταβολαὶ αὗται κανονικῶς ἐπιστρέφονται, ὅταν κανονικῶς ζητῶνται. Εἶπον τότε, ὅτι ἡ κανονικὴ αἴτησις γίνεται δι’ ἀναφορᾶς, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνόμισε πρόσφορον τὴν εὐκαιρίαν εἰς ἐπίδειξιν στρατιωτικῶν γνώσεων περὶ ἐννοίας τῆς λέξεως ἀναφορᾶς· τῷ διέφυγεν ὅμως, ὅτι τὰ περὶ ἀναφορᾶς λεχθέντα δὲν ἀφεώρων εἰς διαθεσίμους διατηρουμένους ἐν ταῖς τάξεσιν, ἀλλ’ εἰς τοὺς ἀφεθέντας καὶ ἐπανερχομένους. Οὗτοι, καλούμενοι πάλιν εἰς τὰς τάξεις, δὲν διατελοῦσιν ἐν αὐταῖς, ὅτε πρὸ τῆς ἐπανόδου ζητοῦσι δι’ ἀναφορᾶς παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τὴν ἀπόδοσιν τοῦ χρηματικοῦ ποσοῦ, τοῦ παρ’ αὐτῶν ἐπὶ τῇ ἀποχωρήσει ἐκ τῶν τάξεων καταβληθέντος. Μόνον, ἐὰν τυχὸν δὲν ὑποβάλωσιν ἐγκαίρως, ἤτοι πρὸ τῆς ἐπανόδου εἰς τὸν στρατὸν, τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ἥτις δὲν εἶναι ἡ στρατιωτική, ἀλλ’ ἡ συνήθης παντὸς πολίτου, ζητοῦντες τὴν ἀπόδοσιν, μετὰ τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸν στρατὸν, ἀναφέρονται κατὰ τὰ περὶ στρατιωτῶν κεκανονισμένα καὶ εἰς ἃ ἀφορῶσιν αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ· πολλάκις ὅμως καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἡ αἴτησις γίνεται διὰ συνήθους ἀναφορᾶς ὑπὸ συγγενοῦς τοῦ διαθεσίμου. Ἀλλὰ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ ἂν ζητῆται ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ χρήματος, τὴν αἴτησιν λαμβάνει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ διαβιβάζει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἁρμόδιον, ἵνα ἐκδώσῃ τὴν διαταγὴν ἐπὶ ἐπιστροφῇ, ταύτην δὲ τὴν διαταγὴν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν παραχρῆμα ἐκδίδει. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐβράδυνεν ἡ ἀπόδοσις, ἂς μνημονεύσῃ ταύτην ὁ κ. Βουλευτὴς, ἵνα ἐξετάσωμεν ἐπισταμένως τὸν λόγον τῆς βραδυτῆτος, καὶ, βεβαιουμένης ἀδικαιολογήτου βραδυτῆτος, φροντίσωμεν, οὐ μόνον περὶ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ χρήματος, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς τιμωρίας τῶν παραλειψάντων τὸ καθῆκον, ὅπως συντελέσωσιν εἰς τὴν ταχυτέραν ἀπόδοσιν.

§40Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν διαθεσίμων ἐκείνων, οἵτινες μετέβησαν εἰς τὰς ἑστίας των, ἀλλὰ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι καθ’ ἑκάστην ἀναφέρονται, καὶ οὐδεμία τοῖς δίδεται ἀπάντησις. Οἱ ἐν λόγῳ διαθέσιμοι ἐπλήρωσαν εἰς τὰ ταμεῖα τῶν σχετικῶν σωμάτων των, κατὰ τὸν νόμον, καὶ δὲν εἶναι νόμιμον νὰ λάβωσι τὸ παρ’ αὐτῶν κατατεθὲν χρηματικὸν ποσὸν ὡς ἀντισήκωμα, ὅταν μεταβῶσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Ὁ νόμος λέγει (ἄρθρ. 130), ὅτι, ἐν περιπτώσει προσκλήσεως διαθεσίμων πρὸς πλήρωσιν κενῶν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, ἐπιστρέφεται αὐτοῖς τὸ παρ’ αὐτῶν καταβληθὲν ποσόν· συνεπῶς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ διατάξῃ τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ ἀντισηκώματος ἅμα τῇ κατατάξει αὐτῶν ἐπὶ διετεῖ θητείᾳ.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν μοὶ δοθῇ σημείωσις τῶν ὀνομάτων, ἀπαντῶ ἐπὶ συγκεκριμένων.

§42Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Εἶναι 15 τοιοῦτοι.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἄτομα, εἰς ἃ ἐπεστράφη βραδύτερον τοῦ δέοντος ἡ καταβολή· πρέπει ὅμως νὰ γενῇ μνεία τῆς περιστάσεως, ἵνα ἠξεύρωμεν πόθεν προῆλθεν ἡ βραδύτης, διότι ἐνδέχεται νὰ μὴ ἐπεδόθη κανονικῶς ἡ ἀναφορά, ἢ καὶ νὰ μὴ ἐπεδόθη παντάπασιν, ἐνῷ οἱ παραπονούμενοι φρονοῦσιν, ὅτι ἐγένετο ἡ ἐπίδοσις καὶ ἦτο ἡ ἀναφορὰ κανονική.

§44Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Εἶναι οἱ διαθέσιμοι τοῦ νομοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἔλαβον εἰσέτι ἀπάντησιν.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θέλομεν φροντίσει, ὅπως διευκρινηθῶσι τὰ περὶ τούτου.

§46ΚΑΝΑΡΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὰς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Τυπάλδου Κοζάκη ἀπευθυνθείσας παρατηρήσεις περὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ Βαρβακείου κληροδοτήματος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν, κατὰ τὰ εἰωθότα, καταθέτω ἔγγραφον εἰς τὸ Προεδρεῖον. «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἰσχύωσιν αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 10 Μαρτίου 1843 Βασιλικοῦ Διατάγματος περὶ διαθέσεως τοῦ Βαρβακείου κληροδοτήματος, καὶ ἂν τὸ Διάταγμα τοῦτο ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διαθήκης τοῦ κληροδότου· ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἰσχύει μὲν, ἀλλὰ δὲν ἐφαρμόζεται, ἕνεκα τίνος λόγου συμβαίνει τοῦτο καὶ τίνα πρόνοιαν ἔλαβε πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτοῦ; Πρὸς δὲ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ καταθέσῃ ὁλόκληρον τὴν διαθήκην.»

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ φάκελλος τῶν ἐγγράφων, τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν πίστωσιν τῶν δραχ. 335,110, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως Σπάρταλη, ἐστάλη εἰς τὸ Γραφεῖον, ὅπου δύνανται οἱ βουλόμενοι τῶν κ.κ. Βουλευτῶν νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν.

§48ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐγένετο ἔρευνα ἀπὸ τοῦ ἔτους 1880 μέχρι τοῦ 1888, δὲν εὑρέθη δὲ κἀνὲν ἔγγραφον ἀνταλλαγὲν μεταξὺ τῆς ἐν Λονδίνῳ Πρεσβείας καὶ τοῦ Ὑπουργείου περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης· ὥστε ὅσα ἐλέχθησαν περὶ ἐκθέσεως τοῦ ἐκεῖ ἐπιτετραμμένου κ. Γενναδίου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀποδεικνύονται μὴ ἀκριβῆ. Οὐχ ἧττον ἐνόμισα καλὸν, νὰ διατάξω νὰ ἐρευνηθῶσι τὰ ἀρχεῖα ἐκ νέου, αὔριον δὲ θὰ ἔχω τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐξετάσεως. Ἐνταῦθα ἔχω τὸν φάκελλον τῶν ἐγγράφων, τῶν ἀνταλλαγέντων κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ τὸ ἐνεστὼς ἔτος. Μεταξὺ τούτων δὲν ὑπάρχει, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, κἀνὲν, ἄξιον νὰ προσαχθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ ἐπιθυμία, θέλω καταθέσει αὐτὸν ἐν πρωτοτύπῳ.

§49ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μᾶς εἴπῃ, διατὶ δὲν διετάχθη ἡ Δημοτικὴ ἐκλογὴ εἰς τὸν δῆμον Ἀποδοτίας, καὶ διατὶ δὲν ἐξεδόθη τὸ σχετικὸν πρόγραμμα ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, ἐνῷ πρὸ καιροῦ ἀπεβίωσεν ὁ Δήμαρχος.

§50ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω ἐξετάσει περὶ τούτου.

§51ΚΟΡΠΑΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν διενεμήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιστατῶν τῶν δημοσίων ἔργων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ κατάστασιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαρχόντων ἐπιστατῶν καὶ τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν.

§52ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μέχρι πρὸ ὀλίγου ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἀνήρχετο εἰς 80, τελευταῖον, πρὸ δύο περίπου μηνῶν, περιωρίσθη εἰς 40, διότι ἐνομίσθη, ὅτι ἦτο πολυτελὴς ὁ ἀριθμὸς 80. Δοθείσης ἀφορμῆς, ἐξητάσθησαν ἀκριβέστερον τὰ τῶν ἐπιστατῶν, καὶ ἕνεκα τούτου ἐθεωρήθη ἀπαραίτητον διὰ τὸ μέλλον νὰ γίνῃ νόμος καὶ περὶ αὐτῶν, ἀφοῦ ἤδη πάντα τὰ ἄλλα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων, ἐκανονίσθησαν διὰ νόμων. Ἐν δὲ τῷ νομοσχεδίῳ ὁρίζεται ὁ ἀριθμὸς, τὰ προσόντα καὶ ἡ μονιμότης, καὶ διαιροῦνται οἱ ἐπιστάται εἰς τάξεις, ὅσαι ἦσαν μέχρι τοῦδε δυνάμει Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια. 1) Περὶ παρατάσεως τῆς ἀναβολῆς τῶν κατὰ τοὺς νόμους περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας ὑποχρεώσεων ὡς πρὸς τοὺς ἐν τοῖς νομοῖς Λαρίσσης, Τρικκάλων καὶ Ἄρτης Ὀθωμανούς. 2) Περὶ παραχωρήσεως τῆς χρήσεως γηπέδου εἰς τὴν ἐν Πὸρτ–Σαΐδ Ἑλληνικὴν κοινότητα. 3) Περὶ πληρωμῆς τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν δήμων ἐκ προκαταβολῶν μισθῶν δημοδιδασκάλων κλπ.)

§54ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν ἀπότισιν τῶν ὀφειλομένων παρὰ τῶν δήμων εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, εἶχον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν νὰ ἀναβάλῃ αὐτὴν, μέχρις ὅτου τυπωθῇ ὁ εἷς τοὐλάχιστον ἐκ τῶν σχετικῶν πινάκων. Ἤδη ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, μέχρις οὗ τυπωθῇ ὁ πίναξ καὶ ἴδωμεν ἀκριβῶς τίνα ἀποτελέσματα θὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἡ αἴτησις τοῦ κ. Πετρίδου δύναται νὰ ἱκανοποιηθῇ διὰ τρόπου ἄλλου. Ἐπειδὴ ἡ τύπωσις, ὡς φαίνεται, βραδύνει, διότι ἀνήγγειλα μὲν, ὅτι ὁ ἕτερος τῶν πινάκων θὰ ᾖ τετυπωμένος ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀδύνατον τὸ Τυπογραφεῖον νὰ μὴ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἐπαγγελίαν, δυνάμεθα ν’ ἀναλάβωμεν ἐκ τοῦ Τυπογραφείου τὸ χειρόγραφον καὶ νὰ καταθέσωμεν αὐτὸ εἰς τὸ Γραφεῖον. Τοῦτο δὲ τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀπαιτεῖ εἰς κατανόησιν τὸν πίνακα τοῦτον. Τὸν φέρομεν ἐκ περισσοῦ, ἀλλ’ αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῶν ἐν αὐτῷ. Δὲν ἔχομεν ὡς βάσιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ ποσὸν τῶν ὀφειλῶν, περὶ ὧν ὁ πίναξ, ἀλλὰ τὴν εἰς ἀπότισιν τῶν ὀφειλῶν ἱκανότητα τῶν δήμων, καθοριζομένην ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου. Κατ’ αὐτὸ, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς εἰσφορᾶς τοῦ δήμου ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀποτίνει ὁ δῆμος, εἰς ἀπόσβεσιν τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλῶν αὐτοῦ, ποσὸν μὴ ὑπερβαῖνον τὰ δέκα ἑκατοστὰ τῶν ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων προσόδων τοῦ δήμου καὶ ἀφίνον ἀθίκτους 3,000 δραχμῶν ἐξ ὅλων τῶν πόρων. Ἐφ’ ὅσον ἡ ἀπότισις θὰ ἔθιγε τὰς τρισχιλίας δραχμὰς, ὁ δῆμος οὐδὲν λόγῳ τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον καθυστερήσεων ἀποτίνει. Ἐπίσης, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν θίγονται αἱ τρισχίλιαι δραχμαὶ, πάλιν οὐδὲν ἀποτίνει, ἐὰν ἡ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀπότισις ἐπάγεται πληρωμὴν θίγουσαν τὰ ἑξήκοντα ἑκατοστὰ τῶν ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων προσόδων. Ἔχει δῆμός τις ὑπολειπομένας τρεῖς χιλιάδας δραχμῶν, μετὰ τὴν ἀπότισιν τῶν δέκα ἑκατοστῶν τῶν ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων προσόδων, ἔχει ὅμως ἐκ τῶν φόρων τούτων προσόδους, ὧν τὰ ἑξήκοντα ἑκατοστὰ ἤθελον θιχθῆ ὑπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου, ὁ νόμος οὗτος ἐφαρμόζεται ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ τῷ ἀφήσῃ ἄθικτα τὰ ἑξήκοντα ταῦτα ἑκατοστὰ, μετὰ τὴν πληρωμὴν τῆς εἰσφορᾶς εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Εἰς διευκρίνησιν τούτων δὲν θὰ χρησιμεύσωσιν οἱ πίνακες, διότι οἱ πίνακες δὲν σχετίζονται πρὸς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Πρὸς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου σχετίζονται οἱ πόροι τοῦ δήμου καὶ ἡ εἰσφορὰ αὐτοῦ ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως.

§56ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήγησε προηγουμένως, τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς ζωτικὸν, περὶ ὑπάρξεως τῶν πτωχῶν ὀρεινῶν δήμων. Δὲν ἀφορᾷ ποσῶς εἰς τὴν τύχην τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι αὕτη ἐπεζητήθη νὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἤδη ἀπειλεῖται ἡ συντήρησις τῶν δημοτικῶν διοικήσεων, καὶ διὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν τοὺς πίνακας, ἵνα πληροφορηθῶμεν ἀκριβῶς εἰς τί ἀντιστοιχοῦσι τὰ 40%. Πρόκειται νὰ μάθωμεν, ἐπὶ πόσων δήμων ἀπειλεῖται ὁ κίνδυνος τῆς ἀποσυνθέσεως, διότι βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀποσύνθεσις, εὐθὺς, ὡς ἀπογυμνώσητε τὸν Δήμαρχον καὶ τοῦ τελευταίου πόρου, ὅστις ἀπέμειμεν εἰς αὐτὸν, ἤτοι τῶν ὀλίγων πόρων, τοὺς ὁποίους πρὸς συντήρησιν τῶν κοινοτικῶν αὐτοῦ ἀναγκῶν δύναται νὰ διαθέσῃ.

§57ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πρόκειται νὰ εὐεργετηθῶσιν οἱ δῆμοι.

§58ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ ἀποσυντεθῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ· φρονῶ ἐξ ἐναντίας, ὅτι πρέπει νὰ χαρισθῶσιν εἰς τοὺς δήμους τὰ 7 ἑκατομμύρια, τὰ παρ’ αὐτῶν ὀφειλόμενα ἐκ προκαταβολῶν εἰς μισθοὺς δημοδιδασκάλων, τὰ ὁποῖα δι’ αὐτοῦ ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσωσι, καὶ ἐὰν ἐπιμένητε νὰ εἰσπράξητε ταῦτα, ἂς εἰσπραχθῶσι τοὐλάχιστον εἰς μίαν μικροτέραν ἀναλογίαν, ὄχι 10 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἀλλὰ 2 ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Δι’ ἅπαντα ταῦτα νομίζω, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην, πρὶν ἢ φέρωμεν ψῆφον, τῶν πινάκων, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ὅπως ἐν γνώσει τῶν λεπτομερειῶν προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ πρὸς τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δεχθῇ, ὅπως ἀναβληθῇ ἐπί τινας ἡμέρας ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ καταθέσωμεν τὸν πίνακα.

§60ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ κατάθεσις τῶν πληροφοριῶν ἐν χειρογράφῳ, χωρὶς νὰ τυπωθῶσιν αὗται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς παρέξῃ τὴν εὐκολίαν, ὅπως μελετήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Γνωρίζομεν, ὅτι οἱ πλεῖστοι δῆμοι, οἱ ὀρεινοὶ ἰδίως, ἔχουσιν εἰσόδημα, ποικίλλον μεταξὺ τῶν 4–5 καὶ 6 χιλιάδων δραχμῶν. Ἐὰν ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τούτων ἀφαιρέσωμεν τὴν εἰσφορὰν εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ μετ’ αὐτὴν ἕτερα 10% κατ’ ἐλάχιστον καὶ 40% κατ’ ἀνώτατον ὅρον, ἐνδέχεται νὰ μὴ ἀπομείνῃ εἰς αὐτοὺς ποσὸν ἀρκετὸν πρὸς συντήρησίν των. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι εὐεργετικὸν ὑπὲρ τῶν δήμων. Ἂν οὕτως ἔχῃ ἂς ἀφήσῃ νὰ συζητηθῇ αὐτὸ ἐπισταμένως, καθόσον οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος, ἐὰν παραδεχθῶμεν ἀναβολὴν τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν, μέχρις ὅτου τυπωθῶσιν αἱ κατατεθεῖσαι πληροφορίαι.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐντὸς τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν δὲν θὰ ἦναι ἕτοιμος ὁ πίναξ.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς τῶν ὀφειλομένων τῷ Δημοσίῳ ὑπὸ τῶν δήμων ἐκ προκαταβολῶν μισθῶν δημοδιδασκάλων κλπ. παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὥστε τὸ νομοσχέδιον θὰ τεθῇ κατὰ τὴν τάξιν του ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὅπως συζητηθῇ αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 μ. μ.