1888.12.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28.

Τῆς 1 Δεκεμβρίου 1888

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Λεβίδης κατέθεσε τὰς ἑπομένας ἐγγράφους ἐπερωτήσεις: «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα, ἀφοῦ ζητήσῃ ταῦτα τηλεγραφικῶς. αʹ) Ἐκ τῆς δικογραφίας κατὰ Ἀλεξίου Τάκη περὶ τῆς λῃστείας παρὰ τὰ Ἰωάννινα κατὰ τῆς θυγατρὸς Ἀβέρωφ, τῆς δικογραφίας ταύτης εὑρισκομένης παρὰ τῷ ἀνακριτῇ Ἄρτης ἤδη ἀπὸ τῆς 10 Μαρτίου 1888 ἔτους, πάντα τὰ περιττὰ τῇ ἀνακρίσει ἔγγραφα, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει 1) ἀντίγραφον τοῦ ἐγκλητηρίου, 2) ἀντίγραφον τῆς ἀποφάσεως τῶν Κακουργιοδικῶν ὑπ’ ἀριθ. 39 τοῦ 1888 ἐν Κερκύρᾳ, 3) ἀντίγραφον τῶν βουλευμάτων ἀμφοτέρων τῶν Συμβουλίων, καὶ 4) ἀντίγραφον τῶν ἐν ἐν τῇ προανακρίσει καταθέσεων τῶν παθουσῶν κυριῶν, ὡς καὶ τῆς ἐν τῇ προανακρίσει καταθέσεως τοῦ μάρτυρος Θεμελῆ Μήτσα. βʹ) Νὰ προσαχθῶσιν ἐκ τῆς δικογραφίας κατὰ Ἀλεξίου Τάκη, τῆς ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, πάντα τὰ ἔγγραφα, ὧν ἀνάγκην δὲν ἔχει τὸ Δικαστήριον τοῦτο, καὶ ἰδίᾳ τὰ βουλεύματα, τὸ ἐγκλητήριον, αἱ μαρτυρίαι, αἱ ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ, ἢ ἐνώπιον πάσης ἄλλης ἀνακριτικῆς ἀρχῆς, ὡς καὶ ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν τοῦ Κακουργιοδικείου Τρικκάλων. γʹ) Νὰ προσαχθῇ ἐκ τῆς ἐνώπιον τῶν ἐν Ζακύνθῳ Κακουργιοδικῶν ἐκδικασθείσης κατὰ Ἀλεξίου Τάκη δικογραφίας, περὶ ἧς ἐζητήθη ἀναίρεσις, 1) ἀντίγραφον βουλευμάτων, ἐγκλητηρίου καὶ πρακτικῶν, καὶ 2) ἀντίγραφον καταθέσεων παθόντων. δʹ) Νὰ προσαχθῇ ἡ δικογραφία, ἡ κατὰ Ῥοκοφύλλου ἐν Ζακύνθῳ ἐκδικασθεῖσα τὴν 30 Μαΐου 1888 ἐνώπιον τῶν ἐκεῖ Κακουργιοδικῶν, ἤ, ἐν ἀδυναμίᾳ τούτου, ἀντίγραφα βουλευμάτων, ἐγκλητηρίου, πρακτικῶν καὶ καταθέσεων παθόντων». Ὁ Παναγιώτης Παπαθανασίου ἀναφέρει, ὅτι ἐφεῦρε μηχάνημά τι, δυνάμενον νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς ἀνεμομύλους καὶ ἀρτεσιανὰ φρέατα, καὶ ζητεῖ τὴν παραχώρησιν προνομίου. Ὁ κ. Κατσικόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§2ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἔλαβον ἐπιστολὴν συνδημότου μου, κρατουμένου εἰς τὰς ἐνταῦθα πολιτικὰς φυλακὰς διὰ τὴν πληρωμὴν ποινικῶν ἐξόδων. Μετέβην εἰς τὰς φυλακὰς, ὅπου εὗρον καὶ αὐτὸν καί τινας ἄλλους δυστυχεῖς, στερουμένους ἄρτου ἐπὶ ἕνα ἢ δύο ἤδη μῆνας. Μοὶ εἶπον, ὅτι ἀπηύθυνον πολλὰς αἰτήσεις εἰς τὴν Νομαρχίαν, ζητοῦντες ἄρτον, διότι εἶναι ξένοι ἄνθρωποι καὶ δὲν ἔχουν νὰ πληρώσουν ἄλλος 40 καὶ ἄλλος 50 δραχμὰς ποινικὰ ἔξοδα. Αὐτὸς δὲ ὁ δυστυχὴς συνδημότης μου ἔχει 14 ἡμέρας νῆστις! ζῇ ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης τῶν συναδέλφων του· διέκρινα τοὺς ὀφθαλμούς του ὡς ἀστέρας ἐκ τῆς πείνης! Σήμερον μετέβην εἰς τὴν Νομαρχίαν, καὶ εὗρον τὸν διευθύνοντα, ὁ ὁποῖος μοὶ ἐπέδειξε φάκελλον ἀναφορῶν τοιούτων κρατουμένων, καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι πολλοὶ προσωποκρατούμενοι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ἄρτον. Παρουσιάσθη, μοὶ εἶπε, δὶς καὶ τρὶς εἰς τὸν κ. Νικολόπουλον, ὅστις εἶναι ὁ ἁρμόδιος, ἀλλ’ αὐτὸς σηκόνει τοὺς ὤμους καὶ μοὶ λέγει, νὰ ἀποταθῶ εἰς τοὺς οἰκείους Ταμίας. Σοὶ ἀναφέρω, μοὶ εἶπεν, εἰδικῶς ἕνα Κυριαζῆν, ἐκ Λακεδαίμονος, ἔχοντα ἀναφορὰν ἀπὸ τὸν Ὀκτώβριον, δι’ ἧς ζητεῖ ἄρτον· ἐστείλαμεν τὴν ἀναφοράν του εἰς τὸν Ταμίαν Λακεδαίμονος, ἀλλὰ μᾶς τὴν ἐπέστρεψε, διὰ νὰ τὴν στείλωμεν εἰς τὸν Ταμίαν Καλαμῶν, οὗτος δὲ μᾶς ἐπιστρέφει αὐτὴν, ἵνα τὴν στείλωμεν πάλιν εἰς τὸν τῆς Λακεδαίμονος! Βλέπω, λέγει, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ οὐδένα εὑρίσκω τρόπον νὰ ἱκανοποιήσω τοὺς ἀναφερομένους.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἅμα ὡς ζητήσῃ τι, θὰ τὸ λάβῃ.

§4ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου ζητεῖ.

§5ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ βεβαιῶ τὰ λεχθέντα.

§6ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ταμίας, φαίνεται, ζητεῖ διαταγὰς ἀπὸ τὸν κ. Νικολόπουλον.

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη.

§8ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ διατάξῃ τέλος πάντων τὸν κ. Ταμίαν, νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Καὶ ἑτέραν παράκλησιν θ’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὁ Δήμαρχος Σελινοῦντος ἐξέθηκεν εἰς πενταετῆ ἐνοικίασιν μαγαζεῖα τινὰ τοῦ χωρίου Κοσμᾶ τοῦ δήμου Σελινοῦντος, ἀφιερωμένα εἰς τὸν ἱερὸν ναὸν τοῦ χωρίου τούτου. Ἐγένετο δημοπρασία καὶ ὑπεβλήθησαν τὰ πρακτικὰ μετὰ γνωμοδοτήσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου εἰς τὸν Νομάρχην, ὁ ὁποῖος ἐνόμισε καλὸν νὰ τὴν ἀκυρώσῃ· τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐθεώρησε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομάρχου παράνομον, καὶ τὴν ἐξεκάλεσε, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δικαίως φερόμενον, ἠκύρωσε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομάρχου, καὶ ἔδωκε πλῆρες δίκαιον εἰς τὸν Δήμαρχον καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, τὰ ἔγγραφα αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως νὰ παρακαταθέσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§9ΡΙΚΑΚΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἔχω νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἀντικείμενον, ἐὰν πρέπῃ νὰ δοθῇ ἄρτος εἰς τοὺς φυλακισμένους, ἢ ὄχι, ἀλλὰ πρέπει, νομίζω, νὰ λάβωμεν ἀφορμὴν ἐκ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ τοιοῦτοι ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου εὑρίσκονται, καὶ ἐκ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ ἐνεργεῖται ἡ εἴσπραξις τῆς ὀφειλῆς αὐτῶν, καὶ νὰ εὕρωμεν μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου, χωρὶς νὰ πάθωσι τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου, νὰ μὴ παραβιάζωνται καὶ οἱ κανόνες τῆς φιλανθρωπίας. Ἐὰν ἐπισκεφθῆτε τὰς φυλακὰς, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι οἱ περισσότεροι προσωποκρατοῦνται διὰ δικαστικὰ ἔξοδα εὐτελῆ, ἀπὸ 40 ἢ 50 ἕως 100 δραχμῶν. Ὅτι ἄνθρωποι, δυνάμενοι νὰ πληρώσωσι, μένουσιν ἐν ταῖς φυλακαῖς, δυστροποῦντες, αὐτὸ δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἰσχυρισθῆτε· ἀλλὰ τί συμβαίνει; ἄλλος μὲν εἶναι πράγματι, ἄπορος, ἄλλος δὲ δὲν ἔχει πρόχειρα τὰ μέσα νὰ πληρώσῃ, διότι συμπίπτει νὰ κρατῆται ἐν ἐπαρχίᾳ, ὅπου οὐδένα γνωρίζει καὶ ἑπομένως ἀδυνατεῖ νὰ προμηθευθῇ τὸ πιστοποιητικὸν περὶ τῆς ἀπορίας του. Τὸν μεταφέρουσιν εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ ἐκεῖ λησμονεῖται, τὸ δὲ Δημόσιον, ἐὰν τὸν τρέφῃ, ἐπιβαρύνεται μὲ δαπάνην, ἐὰν δὲν τὸν τρέφῃ, λαμβάνει τὸν χαρακτηρισμὸν, τὸν ὁποῖον ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι κρατεῖ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἀποθνήσκουσιν ἀπὸ τὴν πεῖναν. Πρέπει λοιπὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος θεραπείας, καὶ οὗτος, κατ’ ἐμὲ, εἶναι ὁ ἑξῆς· ἐὰν μετὰ τὴν ἀπότισιν τῆς ποινῆς ἀφίνηται ἐλεύθερος ὁ κατάδικος ἐπὶ ἕνα ἢ δύο μῆνας καὶ ἔπειτα ἐπιζητῆται ἡ εἴσπραξις τῶν ὀφειλομένων, ἔχει καιρὸν, ἐὰν μὲν ἦναι εὔπορος, νὰ εὕρῃ τὰ μέσα νὰ πληρώσῃ, ἐὰν δὲ ἄπορος, νὰ προμηθευθῇ τὰ ἀναγκαῖα πιστοποιητικὰ, ὅπως ἀπαλλαγῇ. Τὸ μέτρον εἶναι διοικητικὸν, καὶ νομίζω, ὅτι οὕτω δύναται νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία· διότι ἡ κυρία αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς τῶν κρατουμένων, εἶναι, ὅτι δὲν τοῖς δίδεται καιρὸς νὰ φροντίσωσι περὶ τῆς ἀποτίσεως τοῦ χρέους των.

§10ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ αἱ δημοδιδασκάλισσαι τῆς πόλεως Ληξουρίου λαμβάνουσι μηνιαῖον ἐνοίκιον δραχμὰς δέκα, τόσον δηλαδὴ, ὅσον καὶ εἰς τὰς κώμας, ἐνῷ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ ἀναλυτικῷ πίνακι, δημοσιευθέντι ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 63 καὶ ἀπὸ 1 Μαρτίου ἐ. ἔ. φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ὁρίζει ἐν τῷ Βʹ κεφαλαίῳ καὶ βʹ ἐδαφίῳ ἀποζημίωσιν τριακοσίων δραχμῶν κατ’ ἔτος δι’ ἐνοίκια εἰς τοὺς ἐν ταῖς πρώην πρωτευούσαις ἐπαρχιῶν δημοδιδασκάλους, ἤτοι εἰκοσιπέντε δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἑπομένως συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, νὰ διορθώσῃ τὸ ἀδίκημα, ἀναβιβάζων τὴν μηνιαίαν ἀποζημίωσιν τῶν δημοδιδασκάλων καὶ δημοδιδασκαλισσῶν Ληξουρίου ἀπὸ δέκα εἰς εἰκοσιπέντε δραχμὰς τὸν μῆνα δι’ ἐνοίκιον. Ἐπειδὴ δὲ ὁ λόγος περὶ δημοσίας ἐκπαιδεύσεως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Πάλλης, διατελούσης ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις ἠμελημένης, συνιστῶ ὑμῖν κύριε Ὑπουργὲ, καὶ τὸ Γυμνάσιον Ληξουρίου, ὅπως καταρτισθῇ τελειώτερον. Ὑπάρχει ὑπὲρ αὐτοῦ κληροδότημα, ὥστε ὀλίγην δαπάνην ἔχει νὰ προσθέσῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τελειοποίησιν αὐτοῦ. Ἐν Ληξουρίῳ κατοικοῦσιν οἱ ἐπίγονοι τινῶν ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων καὶ ἐπιφανεστέρων οἰκογενειῶν τῶν εὐπατριδῶν τῆς Κεφαλληνίας. Εἶναι ἑπομένως δίκαιον, εἰς τὴν τόσον ἀμεληθεῖσαν ταύτην πόλιν νὰ ὑπάρχῃ τοὐλάχιστον τέλειον Γυμνάσιον μετὰ τῆς προσθήκης ἐμπορικῶν καὶ ναυτικῶν τινων μαθημάτων.

§11ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐξ ὅσων ἐξέθηκεν ὁ κ. Βουλευτὴς προκύπτει, ὅτι δὲν ἀπόκειται εἰς ἐμὲ νὰ ἐνεργήσω τι περὶ τῶν δικαιωμάτων, λόγῳ ἐνοικίου, τῶν δημοδιδασκάλων τοῦ Ληξουρίου, καθόσον ὁ ἴδιος κ. Βουλευτὴς ἀνέγνωσε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ δημοδιδάσκαλοι, οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν πρώην ἐπαρχιῶν, λαμβάνουσιν ἀποζημίωσιν λόγῳ ἐνοικίου ἀνωτέραν ἐκείνης, ἥτις ἀδίκως ἐχορηγήθη εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους τοῦ Ληξουρίου. Εἰς αὐτοὺς ἀπόκειται, ἐὰν συνέβη λᾶθός τι, νὰ τὸ ἀναφέρωσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ ἀναντιῤῥήτως θὰ λάβωσι τὸ δίκαιόν των.

§12ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἔχω καὶ ἐγὼ ἐπιστολὴν, τὰ αὐτὰ παράπονα ἐκφράζουσαν. Εἶναι μικρότεραι ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας οἱ δημοδιδάσκαλοι λαμβάνουσιν 25 δραχμὰς λόγῳ ἐνοικίου, καὶ ἕνεκα τούτου οἱ ἐπιστέλλοντες παραπονοῦνται, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Πάλλης δὲν λαμβάνουσιν, εἰμὴ 10 δραχμάς.

§13ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἐὰν συμβαίνῃ τι διάφορον, παρὰ τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῆς Ἐπιτροπῆς, τοῦτο συμβαίνει ἐκ λάθους, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ διορθωθῇ. Κυρίως ἐναπόκειται εἰς τοὺς ἀδικουμένους, νὰ φέρωσι τοῦτο εἰς γνῶσιν τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ Γυμνάσιον τοῦ Ληξουρίου, τοῦτο εἶναι κατηρτισμένον τελείως, ὅπως καὶ τὰ ἄλλα· δὲν ἔχω δὲ μέχρι τοῦδε κἀνὲν παράπονον, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψίς τις. Καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν προσθήκην διδασκάλου ἐμπορικῶν μαθημάτων καὶ λοιπῶν, βεβαίως περὶ τούτου δὲν ἐλήφθη πρόνοια, διότι εἰς οὐδὲν ἄλλο Γυμνάσιον ὑπάρχουσι τοιοῦτοι διδάσκαλοι, διότι οἱ κείμενοι ὀργανισμοὶ δὲν ἐπιτρέπουσι τοῦτο. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόσπασμα τῆς διαθήκης τοῦ ἀοιδίμου Βαρβάκη, τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 85).

§15ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἐκτὸς αὐτοῦ, ἐζήτησα καὶ ἀπολογισμὸν τῆς χρήσεως τῶν εἰσοδημάτων τοῦ κληροδοτήματος Βαρβάκη, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς λειτουργεῖ τοῦτο. Τὸ εἰσόδημα ἀνέρχεται εἰς ποσὸν, νομίζω, 150,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ὅθεν ἐπιθυμοῦμεν νὰ γνωρίζωμεν λεπτομερῶς, ὁποία ἐγένετο χρῆσις τῶν εἰσοδημάτων ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης.

§16ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καὶ ἐφέτος ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καταστάσεις περὶ τῶν κληροδοτημάτων ἐν γένει, εἰδικῶς δὲ περὶ τοῦ κληροδοτήματος Βαρβάκη. Ἐκ τῶν καταστάσεων αὐτῶν καὶ τοῦ γράμματος τῆς διαθήκης προκύπτει, ὅτι ἀνέκαθεν τοῦ κληροδοτήματος αὐτοῦ γίνεται χρῆσις πρὸς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ὥρισεν ὁ διαθέτης. Ὁ διαθέτης ὥρισεν, ἵνα ἐκ τῶν τόκων τοῦ κληροδοτήματος συντηρῆται ἓν Λύκειον ἐν Ἀθήναις, ὅμοιον πρὸς τὰ Γυμνάσια, τὰ ὑπὸ τοῦ Κράτους συντηρούμενα, μέρος δὲ τῶν χρημάτων νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς οἰκοδομὴν καταστήματος, καὶ ἂν ὑπάρχῃ περίσσευμα, νὰ διατεθῇ πρὸς ἀγορὰν βιβλίων. Πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν λοιπὸν γίνεται χρῆσις τῶν τόκων τοῦ κληροδοτήματος ἀνέκαθεν καὶ ἤδη.

§17ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητῶ, εἶναι ἡ κατάστασις αὐτῆς τῆς χρήσεως, ἔτος πρὸς ἔτος. Ἀκούω εὐχαρίστως, ὅτι δὲν ὑπῆρξε διαστροφὴ τοῦ σκοποῦ τοῦ κληροδότου, ὅπως διεδόθη καὶ ἐδημοσιεύθη. Δυστυχῶς οὐδέποτε διεψεύσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ Βαρβάκης ὥρισε τὸ κληροδότημα τοῦτο διὰ Ναυτικὴν Σχολήν.

§18ΜΑΝΕΤΑΣ. Οὐδαμοῦ εἶναι ἀναγεγραμμένον τοῦτο.

§19ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις —ὄχι μόνον ἡ παροῦσα, ἀλλὰ καὶ πᾶσα Κυβέρνησις προηγουμένη,—δὲν ἐφρόντισε νὰ διαψεύσῃ τὴν διάδοσιν ταύτην· διότι, ἡ μὴ διάψευσις γνωρίζω, ὅτι ἐγένετο ἀφορμὴ ζημίας, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν κληροδοτημάτων, καὶ χαίρω, ὅτι δίδεται ἀφορμὴ νὰ διασκεδασθῇ μία πλάνη. Ἐζήτησα ἐν τούτοις ἀπολογισμὸν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς χρήσεως. Ἴσως δαπανῶνται 40,000 δραχμῶν διὰ τὸ Γυμνάσιον· τί γίνονται αἱ ἄλλαι 100,000; ποῦ δαπανῶνται; Διὰ τὴν οἰκοδομὴν τοῦ Βαρβακείου ἐδαπανήθησαν, νομίζω, 150,000. Ἀπὸ τριάκοντα ἐτῶν καὶ ἐπέκεινα λειτουργεῖ τὸ κληροδότημα τοῦτο. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι 50,000 δαπανῶνται κατ’ ἔτος εἰς συντήρησιν Γυμνασίου, μένουσιν 100,000, περὶ τῶν ὁποίων ζητεῖται λεπτομερὴς ἀπολογισμός.

§20ΤΖΑΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, πάντες ἔχομεν παράπονα νὰ κάμωμεν. Οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ αἱ δημοδιδάσκαλοι, διὰ τῆς ἀτόπου προνοίας τοῦ νόμου, ἐθεωρήθησαν σκηνῖται. Καὶ ἀληθῶς εἰπεῖν, κύριε Πρόεδρε, ὁ νόμος δὲν εἶναι ἄσοφος· τὸ κλίμα τῆς Πατρίδος ἡμῶν εἶναι εὐκραές· ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἀνοίξεως μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας τοῦ φθινοπώρου δυνάμεθα, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ σωτήριος οἰκονομία ἐν τοῖς γλίσχροις χρήμασι πρὸς ἐνοικίασιν κατοικιῶν ἰδιαιτέρων τῶν δημοδιδασκάλων καὶ δημοδιδασκαλισσῶν, νὰ στήσωμεν σκηνὰς ἐν ὑπαίθρῳ, καὶ οὗτοι νὰ διδάσκωσιν ἐν αὐταῖς. Καὶ βεβαίως τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι προτιμότερον τῆς προνοίας τοῦ νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ 8/10 τῶν πτωχῶν τούτων λειτουργῶν τῆς παιδείας εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἀνεύρωσι κατοικίας ἐντὸς καλυβῶν, διότι βεβαίως ἀντὶ δεκαδράχμου τοιαύτην κατοικίαν δὲν δύναται νὰ μισθώσῃ τις, ἀφοῦ οἱ διδάσκαλοι καὶ αἱ διδασκάλισσαι ἐν τοῖς χωρίοις, καὶ λόγῳ ἀσφαλείας καὶ λόγῳ ὑγείας, πρέπει νὰ ἐπιζητῶσι τὰς καλλιτέρας οἰκίας πρὸς ἐνοικίασιν. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς δέον νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τούτου. Ἐπειδὴ ἔλαβον τὸν λόγον, θὰ παρακαλέσω νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἡ πρότασίς μου περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως.

§21ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως παρεκλήθη ἀπὸ τῆς 19 λήξαντος χθὲς μηνὸς Νοεμβρίου, νὰ καταθέσῃ τινὰς πληροφορίας, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠμέλησε νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον τοῦτο. Εὐτυχῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, ὑποβαλὼν νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγγείλῃ, ὅτι ἐν αὐτῷ περιέχονται καί τινες τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐζήτησα· ἀλλὰ σήμερον διενεμήθη μόνον τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῶν ἐκθέσεων, αἱ καταστάσεις ὅμως, τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε, δὲν ὑπάρχουν· ἴσως ἡ ὑπηρεσία ἠμέλησε ν’ ἀποστείλῃ καὶ ταύτας πρὸς διανομήν.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο δὲν προέρχεται ἐκ σφάλματος τοῦ Προεδρείου, ἀλλὰ διότι ἀπαιτεῖ πολὺν χρόνον ἡ δημοσίευσις τῶν καταστάσεων. Ἐγένετο μάλιστα συνεννόησις μετὰ τῆς Διευθύνσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου περὶ ἐνεργείας πρὸς ἔγκαιρον δημοσίευσιν, καὶ ἀπεφασίσθη, ὅπως ἡ ἑτέρα τῶν καταστάσεων δημοσιευθῇ λιθογραφικῶς, ἡ δ’ ἄλλη τυπογραφικῶς. Πρὸ τῆς παρελεύσεως ἑβδομάδος δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ ἡ κατάστασις, ἡ δὲ τυπουμένη ἴσως καὶ βραδύτερον.

§23ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ ἄνευ τῆς καταστάσεως.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς γινώσκετε, εἶναι εὐεργετικὸν ὑπὲρ τῶν δήμων. Εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ὑποβάλωμεν, ἀφοῦ τὰς διατάξεις αὐτοῦ ἐκτελοῦμεν πρὸ τῆς ψηφίσεως, ὡς μὴ ἐπιδεχομένης τῆς ἐκτελέσεως ἀναβολήν. Νομίζω, ὅτι ἡ ταχίστη ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου συμφέρει ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, ἀλλ’ ἐὰν θεωρῆτε ἀναγκαίας τὰς πληροφορίας πρὸ τῆς ψηφίσεως, δὲν ἐπιμένομεν εἰς τὴν πρόταξιν.

§25ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ εὐεργετικόν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μὴ ἔχω τὴν γνώμην αὐτοῦ, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ λαοῦ πρέπει νὰ γίνηται δημοσίᾳ δαπάνῃ· τὸ δὲ εὐεργετικὸν τοῦτο νομοσχέδιον, ἂν ἐπιψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θέλει συντελέσει νὰ ἀπογυμνώσωμεν τοὺς δήμους· οὐχ ἧττον ὅμως, ἐπειδὴ ἡ κειμένη νομοθεσία εἶναι τοιαύτη, ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν, θὰ ἀποδείξω τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τὴν ὀρθότητα. Πρὸ πάντων μὲ ἐνδιαφέρει νὰ μάθω, τίνες ὑπότροφοι συντηροῦνται ἐν τοῖς Διδασκαλείοις ὑπὸ τῶν δήμων, καὶ πόσους ἕκαστος δῆμος συντηρεῖ. Ἐκ τῆς πληροφορίας ταύτης ἐξαρτᾶται τὸ θέμα σπουδαίας συζητήσεως, ἡ ὁποία πρόκειται καὶ πρέπει νὰ γίνῃ ἐν τῇ Βουλῇ.

§26ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ἀπέστειλα ὅλας τὰς πληροφορίας, ἃς ἐζητήσατε.

§27ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αὗται ἀφορῶσιν εἰς τοὺς ὑποτρόφους τῶν διαφόρων κληροδοτημάτων.

§28ΜΑΝΕΤΑΣ. Καὶ εἰς τοὺς ἐν τοῖς Διδασκαλείοις.

§29ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Φαίνεται, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι παρημέλησαν νὰ τὰς διανείμωσι. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐκτὸς τούτων, νὰ ὑποβάλῃ καὶ πίνακα τῶν ἀπὸ τῶν Διδασκαλείων ἀπολυθέντων διὰ πτυχίου δημοδιδασκάλων, καὶ τῶν ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ διατελούντων τοιούτων. Ὡσαύτως ὑποβάλλω ἔγγραφον ἐπερώτησιν, δι’ ἧς ζητῶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὰς ἑπομένας πληροφορίας. 1) Πόσα ὅπλα Μαρτίνη ἐπωλήθησαν, καὶ ἀντὶ πόσου τιμήματος ἕκαστον. 2) Πόσα ὅπλα Σασεπὼ ἐπωλήθησαν, καὶ ἀντὶ πόσου τιμήματος ἕκαστον. 3) Πόσα ὅπλα ἄλλης κατασκευῆς ἢ συστήματος ἐπωλήθησαν, καὶ ἀντὶ πόσου τιμήματος ἕκαστον. 4) Πόσα φυσίγγια ἐξ ἑκάστου εἴδους τῶν ἀνωτέρω ὅπλων ἐπωλήθησαν, καὶ ἀντὶ πόσου τιμήματος. 5) Πόσα τηλεβόλα ἐπωλήθησαν, καὶ ἀντὶ πόσου τιμήματος. 6) Ἂν ἐπωλήθη πλὴν τούτων καὶ ἄλλου τινὸς εἴδους ὑλικὸν πολέμου, καὶ ἀντὶ πόσου τιμήματος.

§30ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ νοθείας σταφιδοκάρπου, καὶ ἐξεφράσθη ἡ εὐχὴ νὰ γίνῃ νομοσχέδιον, κατήρτησα τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 86).

§31ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Ὑποβάλλω, Κύριοι, τρεῖς ἐπερωτήσεις. Διὰ τῆς πρώτης παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, νὰ ζητήσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις παρὰ τοῦ ἐν Ἐλασσῶνι ἡμετέρου Προξένου, διατὶ οὗτος κατακρατεῖ 140 λίρας τοῦ ἐκ Τρικκάλων Τέγου Σκανδάλη. Κατ’ Αὔγουστον ἐ. ἔ. εἶχε μεταβῆ οὗτος εἰς Ἐλασσῶνα δι’ ἐμπορικάς του ἐργασίας, ἐκεῖ δὲ ἔτυχε νὰ πέσῃ ἐκ τοῦ ἐξώστου τοῦ ξενοδοχείου καὶ νὰ κτυπήσῃ δεινῶς εἰς τὴν κεφαλήν· ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως δὲ, εἰς ἣν περιῆλθεν, ἠναγκάσθη νὰ καταθέσῃ τὰς 140 λίρας, ἃς ἔφερε μεθ’ ἑαυτοῦ, εἰς τὸν κ. Πρόξενον, πρὸς ἀσφάλειαν. Ἐπανελθὼν εἰς Τρίκκαλα καὶ ἀναῤῥώσας, ἀπέστειλε μετ’ οὐ πολὺ συγγενῆ τού τινα μὲ εἰδικὸν πληρεξούσιον, ἵνα παραλάβῃ τὰ χρήματα, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόξενος ἠρνήθη νὰ τῷ τὰ ἐγχειρίσῃ, ἰσχυριζόμενος, ὅτι τὸ πληρεξούσιον δὲν ἦτο γνήσιον. Ἐπέστρεψεν εἰς Τρίκκαλα ὁ ἀποσταλεὶς, καὶ ὁ δικαιοῦχος ἀνηνέχθη εἰς τὰς Ἀρχὰς καὶ προὐκάλεσεν ἐπίσημον βεβαίωσιν τοῦ τε γνησίου τοῦ πληρεξουσίου καὶ τοῦ πιστοποιητικοῦ τῶν ἰατρῶν, ὅτι διατελεῖ ἔχων σώας τὰς φρένας. Ἀλλὰ, καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα, ὁ κ. Πρόξενος ἀρνεῖται νὰ τὰ ἐπιστρέψῃ διὰ τοῦ ἐκ δευτέρου ἀποσταλέντος καὶ ἐκεῖσε εἰσέτι διαμένοντος συγγενοῦς, πράττει δὲ τοῦτο, ὡς λέγεται, διότι ζητεῖ νὰ τῷ ἀφήσωσιν 20 λίρας διὰ τὸν κόπον του. Εἰς τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν πίστιν βεβαίως, ὡς ἐκ τῆς ἄνευ λόγου ὅμως ἄχρι τοῦδε καθυστερήσεως μᾶς παρέχεται τὸ ἐνδόσιμον νὰ λάβωμεν ὑπονοίας. Διὰ τῆς δευτέρας ἐπερωτήσεώς μου παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλήν, διατὶ ὁ Νομάρχης Τρικκάλων ἐκήρυξεν ἔκπτωτον τῆς θέσεώς του τὸν πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Τρικκαίων κ. Ἀργυρόπουλον, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι οὗτος δὲν ἐκάλεσε τὸ Συμβούλιον κατὰ τὸ ἔγγραφον τοῦ Δημάρχου. Τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1836 Β. Διατάγματος λέγει, ὅτι «ὁ Πρόεδρος συγκαλεῖ τὸ Συμβούλιον καὶ διευθύνει τὰς συνεδριάσεις, ὀφείλει δὲ ἐπὶ τούτῳ νὰ προειδοποιήσῃ τὰ μέλη πρὸ τριῶν τοὐλάχιστον ἡμερῶν». Ὁ κ. Νομάρχης ἤθελεν, αὐθημερὸν, ἅμα τῇ λήψει τοῦ ἐγγράφου, νὰ καλέσῃ τὸ Συμβούλιον ὁ Πρόεδρος, καὶ ἐπειδὴ τοῦτο δὲν ἔπραξε, τὸν ἐκήρυξεν ἔκπτωτον τῆς θέσεως, καταχρώμενος τοῦ δικαιώματος, ὅπερ ὑπὸ ἄλλας συνθήκας τὸ ἄρθρον 6 τοῦ προμνησθέντος Διατάγματος τῷ παρέχει. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἐποιήσατο ἔφεσιν ὁ ἀδικηθεὶς, ἀλλὰ δὲν γινώσκω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξέδοτο ἤδη τὴν ἀπόφασίν του, ἢ οὔ. Ὁ λόγος τῆς τοιαύτης συμπεριφορᾶς τοῦ Νομάρχου δὲν ἔγκειται εἰς αὐστηρότητα διοικητικὴν, ἧς δείγματα ἐναντία ἔχομεν ἄχρι τοῦδε, ἀλλ’ εἰς τὸ ὅτι ὁ κ. Ἀργυρόπουλος καὶ οἱ φίλοι του σύμβουλοι ἀνθίστανται εἰς τὴν ἐπιψήφισιν δανείου ἐκ 500,000 δραχμῶν, ὅπερ ἐπιδιώκει μόνον καὶ μόνον νὰ κατορθώσῃ ὁ κ. Νομάρχης μετὰ τοῦ Δημάρχου ὑπὸ οἱουσδήποτε ὅρους. Διὰ τῆς τρίτης ἐπερωτήσεώς μου παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπὶ τίνος ἀποφάσεως στηριζόμενος ὁ Εἰσαγγελεὺς Τρικκάλων, διέταξε τὸ θέρος ἐφέτος καὶ ἔθραυσαν τὰς θύρας τῶν οἰκιῶν τινῶν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κριτσινίου, διατελούντων ἀπὸ Τουρκοκρατίας ἔτι εἰς δικαστικὰς διαφορὰς πρὸς τοὺς ἐκεῖ Ὀθωμανοὺς, καὶ ἀφῄρεσαν ἐξ αὐτῶν τοὺς συλλεγέντας καρπούς; Ποῦ δὲ στηριζόμενος ἐπίσης, διέταξε καὶ ἀφῄρεσαν ἐκ τῶν οἰκιῶν καὶ τῶν ἁλωνίων τὸ τρίτον τῶν καρπῶν τῶν λοιπῶν κατοίκων καὶ ἐξεποίησαν αὐτό; Διατὶ κρατοῦνται ὑπόδικοι ἐπὶ πέντε ἤδη μῆνας οἱ πρόκριτοι τοῦ χωρίου τούτου, καὶ διατὶ, ἐνῷ ὁ ἀνακριτὴς, ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου ἔτι, θεωρήσας περατωμένην τὴν ἀνάκρισιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἐπρόκειτο νὰ ὑποβάλῃ αὐτὴν εἰς τὸ Συμβούλιον, ὁ Εἰσαγγελεὺς ἀντέτεινεν, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι ἔχει νὰ προτείνῃ καὶ ἄλλους μάρτυρας, ὅπερ ὅμως ἄχρι τοῦδε δὲν ἔπραξε; Παρακαλῶ προσέτι νὰ προσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πάντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ἐπὶ τῆς διαφορᾶς ταύτης, ἐξ ὧν θέλει καταδειχθῆ, ὅτι τὰ διοικητικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξαν ἐντελῶς παράνομα καὶ καταστρεπτικὰ εἰς μίαν δεινοπαθοῦσαν Κοινότητα. Ὑπομιμνήσκω δὲ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν τὴν πρὸ 20 ἡμερῶν ὑποβληθεῖσαν ἐπερώτησίν μου, διατὶ κρατεῖται εἰσέτι πρὸς ἀπότισιν προστίμου ἐκ λαθρεμπορίας εἷς, καλούμενος Βῆκος, καὶ διατὶ ὁ Νομάρχης κατακρατεῖ ἀπὸ 8 μηνῶν τὸ πιστοποιητικὸν ἀκτημοσύνης τοῦ ἐν Τρικκάλοις Τουρκικοῦ Προξενείου καὶ δὲν διαβιβάζει αὐτὸ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ταμίαν, ὅπως σωθῇ ὁ ματαίως ταλαιπωρούμενος ἐκεῖνος πολίτης, καθ’ ὃ δικαίωμα ἔχει παρὰ τοῦ νόμου. Ἐπίσης ὑπενθυμίζω καὶ τὴν ἑτέραν, πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπευθυνθεῖσαν, ἐπερώτησίν μου πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, δι’ ἧς ἐζήτουν νὰ προσαγάγῃ ἀντίγραφα τῶν προϋπολογισμῶν ἐ. ἔ. πάντων τῶν δήμων τοῦ νομοῦ Τρικκάλων, ἐξ ὧν θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι ὁ Νομάρχης διὰ τῶν ἀποφάσεών του καὶ τῆς μεροληπτικῆς ἐν γένει ἐνεργείας του ἐπέδρασεν ὀλεθρίως εἰς τὰ συμφέροντα τῶν δήμων. Ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἀρχιληστοῦ Τάκη, καὶ συμπάσης τῆς Κυβερνήσεως, υἱοθετησάσης τὴν διαγωγὴν ταύτην, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τοσοῦτον, καθόσον αὕτη ἀποτέλεσμα ἔσχε νὰ μεταβάλῃ τὴν ἠθικὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς κοινωνίας καὶ τῶν ὑψηλοτέρων σφαιρῶν δι’ ἴδιον λογαριασμόν. Καὶ μετέβαλε τὴν ἠθικὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, οὐχὶ διὰ τὸ ὅτι ἀπένειμε τὴν χάριν, καθόσον ἡ πρᾶξις αὕτη τυγχάνει θεάρεστος, ἀλλὰ διὰ τὸ μέγα ἐνδιαφέρον, ὅπερ ἔδειξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν γένει εἰς τὴν οἰκογένειαν Τάκη. Καὶ δὲν δύναται κἀνεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ, οὐδ’ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο, ἀφοῦ κατὰ τὸν Μάϊον ἐ. ἔ. προκειμένου νὰ δικασθῇ ὁ ἀδελφὸς τοῦ Ἀλεξίου Τάκη μεθ’ ἑτέρου τινὸς συγγενοῦς του ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου Τρικκάλων, πάντες οἱ φίλοι ὑπάλληλοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἄλλοι συγγενεῖς ἐπέδραμον εἰς τὴν πόλιν, πυρετωδῶς ἐνεργοῦντες πρὸς σωτηρίαν των, κατηγορουμένων ἐπὶ λῃστρικαῖς πράξεσιν. Ἀλλ’ εἶπον διατὶ ταῦτα πάντα δὲν μὲ ἐνδιαφέρουσι τόσον πολύ. Ἐκεῖνο, ὅπερ μὲ ἐνδιαφέρει καὶ μὲ πονεῖ καὶ ὅπερ δύναται νὰ ἐξωθήσῃ τοὺς φορολογουμένους πολίτας, ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ τῆς κατισχύσεως τοῦ νομίμου καὶ τοῦ δικαίου, καὶ εἰς βίαια μέτρα, ὧν τὴν εὐθύνην ὑπέχει βεβαίως ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ὅταν βλέπω, ὅτι ὁλόκληροι νομοὶ παρεδόθησαν ἕρμαιον κομματικῶν παθῶν, πολιτικῶν συμφερόντων καὶ ἀτομικῶν ἰδιοτροπιῶν. Καὶ αἱ οἰκονομικαὶ δὲ ἐπαγγελίαι τῆς Κυβερνήσεως δὲν μοὶ κάμνουσι κἀμμίαν ἐντύπωσιν πρὸ μιᾶς τοιαύτης οἰκτρᾶς διοικήσεως. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς στηρίζεται ἐπὶ βάσεων ἑδραίων, ἐπὶ πηγῶν φορολογικῶν, ἀναλόγων πρὸς τὰς δυνάμεις τῆς χώρας, εἰς ὅπερ δὲν μοὶ φαίνεται νὰ προσέσχεν πολὺ ἡ Κυβέρνησις, πάλιν δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι δὲν θὰ ναυαγήσωσι καὶ αὗται, θᾶττον ἢ βράδιον, ὑπὸ τὸ ἅρμα τῆς ἐγκαινισθείσης διοικήσεως. Ἔχομεν πρόσφατα παραδείγματα γειτόνων Ἐπικρατειῶν, τῶν ὁποίων τὰ οἰκονομικὰ ἦσαν εἰς ἀνθηροτάτην κατάστασιν, ἀλλὰ τῶν ὁποίων τὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν ὀλέθρια, ἕνεκα τῆς κακῆς διοικήσεως. Δὲν ἐμπρέπει δὲ εἰς μίαν Κυβέρνησιν, παρὰ τὰς ἐνδομύχους αὐτῆς πεποιθήσεις, νὰ παριστᾷ ὡς ἐχέγγυον καλῆς διοικήσεως καὶ προόδου τοῦ τόπου τὴν ἀριθμητικὴν αὐτῆς δύναμιν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Αἱ συνταγματικαὶ Κυβερνήσεις, Κύριοι, βεβαίως ἐρείδονται ἐπὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως, καὶ πᾶσαν ἀντίθετον γνώμην ἢ καὶ μορφήν, ἐπιῤῥιπτομένην αὐταῖς, ἀποκρούουσι διὰ τῆς γνώμης τῆς πλειοψηφίας, ἥτις ἐκφερομένη θεωρεῖται, ὅτι οὐδ’ ἴχνος τῶν ἐπιῤῥιπτομένων ἀφίησιν· ἀλλ’ ἡ ἔκφρασις αὕτη, ὅσον φαίνεται τυπική, τόσον εἶναι οὐσιαστική. Καὶ εἶναι οὐσιαστική, καθόσον ὑποτίθεται πάντοτε, ὅτι ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας, ἐκφερομένη μετὰ συζήτησιν, εἶναι ἡ ἀληθὴς γνώμη, ἡ δικαία, ἡ φρουροῦσα τά τε ἠθικὰ καὶ ὑλικὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας. Τί συμβαίνει ὅμως παρ’ ἡμῖν; Κινδυνεύομεν νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἡ ἔκφρασις αὕτη κατήντησε τυπική, ἀποβαλοῦσα τὸν οὐσιαστικὸν αὐτῆς χαρακτῆρα. Καὶ δικαιούμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην ταύτην, ὅταν καὶ μακρόθεν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διαμαρτυρόμενοι δι’ ὡρισμένα γεγονότα, δι’ ὡρισμένας παρανομίας, ἐπιδρώσας σπουδαίως εἰς βλάβην τῶν συμφερόντων ὁλοκλήρων κοινοτήτων, ὁλοκλήρων δήμων, ὁλοκλήρων νομῶν, οὐ μόνον δὲν τυγχάνομεν τῆς ἐπανορθώσεως τῶν ἀδικημάτων, ἀλλ’ οὐδ’ ἁπλῆς κἂν ἀπαντήσεως ἀξιούμεθα. Καὶ διατὶ πάντα ταῦτα; Διότι μέχρι μέν τινος ἀνήκοντες εἰς τὴν μερίδα ἐκείνην (δεικνύει τὴν δεξιὰν), δὲν ηὐτυχήσαμεν νὰ καταλεχθῶμεν μεταξὺ τῶν πιστῶν, ὅπερ καὶ δὲν ἐπεδιώξαμεν τῇ ἀληθείᾳ· ἤδη δὲ, μεταστάντες εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), ἀποτελοῦμεν μέρος τῆς μειοψηφίας, ἧς πᾶν παράπονον, ἀδιαφόρως δίκαιον ἢ ἄδικον, ὀφείλει, κατὰ καθιερωθεῖσαν ἀρχὴν, νὰ καταπνίγηται διὰ τοῦ ἀριθμητικοῦ ὄγκου τῆς πλειοψηφίας.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἷς τῶν Βουλευτῶν ἐκ Κερκύρας ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν περὶ τῆς χορηγήσεως ἅλατος εἰς τὴν νῆσον Λευκάδα. Καθ’ ὅ ἔχει ἡ νῆσος ἐκείνη δικαίωμα διὰ τοῦ νόμου τῆς 26ης Ἰανουαρίου 1887, τὸ ἅλας ἐχορηγήθη εἰς αὐτήν· καὶ ἰδοὺ τηλεγράφημα, ἀπαντῶν εἰς ἐρώτησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ βεβαιοῦν, ὅτι ἐχορηγήθη τὸ ἅλας εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λευκάδος. Ὥστε δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ παράπονον περὶ μὴ ἐκτελέσεως τῆς ὑποχρεώσεως, ἣν ἀνέλαβεν ἡ Πολιτεία. Ἴσως ἡ παρατήρησις προεκλήθη ἐξ ἀπαιτήσεως, ὅπως τὸ νενομισμένον ποσὸν, οὗτινος δὲν ἐγένετο χρῆσις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, δοθῇ κατὰ τὸ ἐνεστώς. Τοῦτο ἐθεωρήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ὡς ἐναντίον τοῦ νόμου, διότι κατὰ τὸν νόμον χορηγεῖται εἰς τὴν κοινότητα τῆς Λευκάδος τὸ ποσὸν τοῦ ἅλατος, τὸ ὁποῖον τῇ εἶναι ἀναγκαῖον, πρὸς 5 λεπτὰ, ἀντὶ τῶν 15, ἅτινα ἀποτελοῦσι τὴν σημερινὴν τιμὴν, μέχρι ποσοῦ ἀνωτάτου 11,000 κοιλῶν. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ἀναγκαῖος εἰς τὴν ἐτησίαν τῆς κοινότητος κατανάλωσιν ὁ ἀνώτατος ὅρος, ὑποχρέωσις χορηγήσεως ἅλατος δὲν ὑφίσταται, διότι, ἂν κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος χορηγηθῇ τὸ ποσὸν, οὗτινος δὲν ἐγένετο χρῆσις ὑπὸ τῆς κοινότητος κατὰ τὸ παρελθὸν, τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν θὰ διετίθετο εἰς ἀνάγκας τῆς κοινότητος, ἱκανοποιουμένας ἐκ τοῦ χορηγητέου κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ποσοῦ, ἀλλὰ θὰ ἐξεποιεῖτο, ὅπως εἰσπράξῃ ἡ κοινότης τὸ ἀντίτιμον, εἰς ὃ οὐδὲν ἔχει δικαίωμα.

§33ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Δὲν ἐνόουν αὐτό. Παραπονοῦνται διὰ τὴν βραδύτητα μόνον.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ ἀρχαὶ παρατηροῦσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει βραδύτης, διότι εὐθὺς, ὡς ἐζητήθη τὸ ἅλας, ἐχορηγήθη. Ἐζητήθη παρά τινος τῶν Βουλευτῶν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἥλιδος πληροφορία περὶ τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γυθείου καὶ Οἰτύλου ἐκ φόρου ἐπιτηδευμάτων οἰκοδομῶν καὶ ζώων. Καὶ περὶ μὲν τοῦ φόρου τῶν ζώων ἐζητήθη πληροφορία, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἔχω πλήρεις πίνακας περὶ δὲ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν φέρω πίνακα, ἀναγόμενον εἰς μόνην τὴν ἐπαρχίαν Γυθείου, ὡς μηδέποτε πληρωθέντος τοιούτου φόρου ἐν τῇ τοῦ Οἰτύλου, οὐχὶ διότι ὡς πρὸς τοῦτο ἡ ἐπαρχία Οἰτύλου δὲν ὑπάγεται εἰς τὸν κοινὸν νόμον, ἀλλὰ διότι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Οἰτύλου δὲν ὑπάρχουσιν οἰκοδομαὶ, ὧν ἡ μισθωτικὴ ἀξία νὰ δικαιολογῇ ἐνέργειαν τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν εἰς βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν φόρου. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γυθείου καὶ οἱ δύο νόμοι λειτουργοῦσι, καὶ ἐκεῖ αἱ εἰσπράξεις εἶναι ἐλάχισται, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ὑπάρχουσιν. Ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ζώων, ὑπάρχει εἰδικὴ νομοθεσία διὰ τὰς ἐπαρχίας Οἰτύλου καὶ Γυθείου, καθ’ ἣν πληρόνουσι τὰ ζῷα ἅπαξ μόνον, κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν μεταφορὰν ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν, ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀνήκοντα εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας, ὅσα περιλαμβάνονται ἐν τῷ σημειώματι τῆς Ἐφορείας Γυθείου, διότι ἡ Ἐφορεία Γυθείου σημειοῖ ποσόν τι ζώων, ἀλλὰ τοῦτο ἀνήκει οὐχὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γυθείου, ἀλλ’ εἰς τὴν τῆς Λακεδαίμονος. Καταθέτω τὸν πίνακα τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ἐκ φόρου οἰκοδομῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γυθείου.

§35ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πρόσθετος φόρος θὰ εἰσπράττηται κατὰ τὴν μεταφορὰν εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν;

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως. Εἷς τῶν Βουλευτῶν ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἐζήτησε πληροφορίας ὡς πρὸς τὴν ἐκποίησιν γαιῶν ἐν Κορινθίᾳ, καὶ ὡς πρὸς τὴν διανομὴν τῶν παραχωρητηρίων. Ὑποβάλλω περὶ τούτου πίνακα. Εἷς τῶν Βουλευτῶν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἥλιδος ὑπέβαλεν ἐρωτήσεις περὶ τῆς διαγωγῆς ἀποσπάσματός τινος ἔν τινι δήμῳ. Καταθέτω τὰς ζητηθείσας πληροφορίας. Μοὶ ἐζητήθησαν καὶ πληροφορίαι περὶ τῆς διαγωγῆς τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς ἐν τῷ νομῷ Ἀρκαδίας ὑπό τινος τῶν Βουλευτῶν ἐξ αὐτοῦ. Ὑποβάλλω περὶ τούτου ἀπάντησιν τηλεγραφικὴν τοῦ Ταμίου καὶ τοῦ Μοιράρχου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 87–89).

§37ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ταύτην τὴν στιγμὴν κατατεθέντες παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πίνακες δὲν μοὶ παρέχουσι δυσκολίαν νὰ ἐξαγάγω ἀμέσως τὰ πορίσματα, ὧν ἔχω ἀνάγκην. Παρατηρῶ, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Οἰτύλου ἐκ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων οὐδὲν ἐβεβαιώθη, οὔτε εἰσεπράχθη, κατὰ τὰ ἔτη 1886 καὶ 1887, ἐκ τοῦ αὐτοῦ δὲ φόρου ἐπίσης ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γυθείου, σημειοῦται μὲν ποσόν τι ὡς βεβαιωθὲν, ἀλλ’ οὐδὲν ὡς εἰσπραχθέν.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν· λάθός τι θὰ ὑπάρχῃ.

§39ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πίναξ, ὃν προσηγάγετε καὶ ὃν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, τοῦτο δεικνύει.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἰδοὺ, ἔχω σημείωσιν ἄλλην· κατὰ τὸ 1887 διὰ τὸ Γύθειον ἐβεβαιώθησαν 7,887, εἰσεπράχθησαν 6,207. Ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν ἐβεβαιώθησαν 7,206 καὶ εἰσεπράχθησαν 4,687.

§41ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ οἱ πίνακες δεικνύουσι μηδέν.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει τι σφάλμα, καὶ πρέπει νὰ διορθωθῇ· ἐν τῷ πίνακι, φαίνεται, δὲν ἐθεώρησαν οἱ συντάξαντες ἀναγκαῖον νὰ σημειώσωσι τὰς εἰσπράξεις.

§43ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ πίνακι, τῷ προσηρτημένῳ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως διοδίων, παρατηρῶ, ὅτι ἐν ταῖς ἐπαρχίαις Γυθείου καὶ Οἰτύλου, οὐδὲν φαίνεται εἰσπραχθὲν ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν ἁμαξηλατῶν, ἀγωγέων καὶ καραγωγέων.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν ἐκεῖ τοιοῦτοι.

§45ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἅμαξαι ὑπάρχουν εἰς τὸ Γύθειον, ἐκτελοῦσαι τὴν μεταξὺ Γυθείου καὶ Σπάρτης συγκοινωνίαν, ἀλλὰ πληρόνουσι τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος εἰς τὴν Σπάρτην.

§46ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν ἀγωγεῖς;

§47ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν· ἕκαστος χωρικὸς ἔχει τὸ ἴδιον αὑτοῦ ζῶον, ἕκαστος χωρικὸς εἶναι καὶ ἀγωγιάτης.

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ περάσῃς ἀπὸ τὸ Οἴτυλον, διὰ νὰ τὰ ἰδῇς, καὶ τότε θὰ πιστεύσῃς.

§49ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης παρατηρῶ, ὅτι δὲν λειτουργεῖ καὶ ὁ νόμος περὶ φόρου τῶν ζῴων, ἐνῷ ἐξάγονται ἀρκετὰ ζῷα καὶ διὰ θαλάσσης καὶ διὰ ξηρᾶς.

§50ΑΡ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Φορολογοῦνται.

§51ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὰς πληροφορίας ταύτας, ὅπως δυνηθῶ καὶ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου ἐπὶ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, διότι μοὶ ἔχει γεννηθῆ ἀπορία, ἂν οἱ νόμοι περὶ φόρου τῶν ζῴων καὶ ἐπιτηδευμάτων ἐφαρμόζωνται εἰς τὰς δύο αὐτὰς ἐπαρχίας, ἢ ἐξαιρῶνται αὗται, ἐξ εὐμενείας τῶν ἐπιφορτισμένων τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν. Ἐπειδὴ εἰσέτι δὲν μοὶ ἐδόθησαν αἱ πληροφορίαι, ὧν ἔχω ἀνάγκην, ἀναβάλλω τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος τούτου, μέχρις ὅτου κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Μοὶ ἀπεστάλησαν ταχυδρομικῶς παρὰ τῆς κοινότητος Βαρθολομιοῦ δύο ἀναφοραὶ, ὅπως διαβιβάσω, τὴν μὲν μίαν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, τὴν δὲ ἑτέραν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τῶν ἀναφορῶν τούτων οἱ ἀναφερόμενοι ὑποβάλλουσι παράπονα κατὰ τῆς δημοδιδασκάλου τοῦ χωρίου των, ἣν θεωροῦσιν ἀκατάλληλον, καὶ διότι ἔχει πολλὰς ἐλλείψεις καὶ διότι οἱ τρόποι αὐτῆς καθόλου καὶ ἡ ἐν γένει δίαιτά της εἰσὶν ἀσυμβίβαστοι πρὸς τὸ ἐπάγγελμά της. Προσθέτουσι δὲ, ὅτι πολλάκις ἀνεφέρθησαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀλλ’ αἱ ἀναφοραί των περιῆλθον εἰς χεῖρας αὐτῆς τῆς κατηγορουμένης δημοδιδασκαλίσσης, καὶ ἀπορῶσι, πῶς τοῦτο συνέβη. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ φροντίσῃ καὶ ἐξετάσῃ περὶ τῶν παραπόνων τούτων καὶ προβῇ εἰς τὴν θεραπείαν αὐτῶν.

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐνισχύω τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ, πρὸς δὲ παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον, μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς καταστάσεως ταύτης, νὰ δεχθῇ νὰ κάμωμεν περιοδείαν εἰς Λακωνίαν, διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα πληρόνει ἡ ἐπαρχία του, δὲν χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἐν Λακωνίᾳ.

§53ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν γνωρίζω ποῖος λόγος ὑπηγόρευσεν εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος νὰ ἐρωτήσῃ περὶ τῆς εἰδικῆς φορολογίας, ἥτις ἰσχύει ἐν ταῖς Λακωνικαῖς ἐπαρχίαις, καὶ ἐν τῇ ἐρωτήσει ταύτῃ νὰ φέρῃ σύγχυσιν εἰς τὰ πράγματα, ἥτις δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἄνδρα, ὅστις ἀναμιγνύεται εἰς τὴν πολιτικὴν, καὶ ὅστις ἀξιοῖ νὰ συζητῇ τὰ δημόσια πράγματα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἐπιτηδευματίαι ἁμαξηλάται, ἐπιτηδευματίαι παραγωγεῖς ἐν Λακωνίᾳ δὲν ὑπάρχουσι, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι οὔτε κάρα, οὔτε ἅμαξαι ὑπάρχουσι. Τὰ κάρα καὶ αἱ ἅμαξαι, αἱ ὁποῖαι κινοῦνται ἐπὶ τῆς ὁδοῦ τῆς μεταξὺ Γυθείου καὶ Σπάρτης, ἀνήκουσιν εἰς ἰδιοκτήτας, κατοικοῦντας ἐν Σπάρτῃ, ἢ εἰς τὰ μεταξὺ Γυθείου καὶ Σπάρτης χωρία. Οἱ ἁμαξηλάται καὶ καραγωγεῖς οὗτοι εἶναι κάτοικοι Σπάρτης, κάτοικοι Φάριδος, κάτοικοι Μελιτίνης, κάτοικοι Φουρκιῶν, καὶ οἱ τοιοῦτοι ἐπιτηδευματίαι βεβαίως ἀποτίουσι τὸν φόρον τοῦτον, ὅπως καὶ πάντες οἱ λοιποὶ ἐπιτηδευματίαι καὶ πᾶς τυχὸν ἐπιτηδευματίας τῆς ἐπαρχίας Γυθείου. Τὰ ποίμνια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὰς δύο Λακωνικὰς ἐπαρχίας, δὲν πληρόνουσι φόρον, ὑπαγόμενα καὶ αὐτὰ εἰς τὴν λοιπὴν εἰδικὴν φορολογίαν, ἡ ὁποία διέπει καὶ κανονίζει τὰ Λακωνικὰ προϊόντα. Ὁσάκις δὲ τὰ ποίμνια ταῦτα ἐξέρχωνται τῶν ὁρίων τῶν δύο ἐπαρχιῶν, εἴτε ἐκ Γυθείου πρὸς τὴν Σπάρτην, εἴτε ἐξ Οἰτύλου πρὸς τὰς Καλάμας, ἀποτίουσι κανονικῶς τὸν κεκανονισμένον φόρον εἰς τὸν σταθμὸν Γυθείου καὶ τὴν Ἐφορίαν Γυθείου καὶ τὴν Ἐφορίαν Ἁλμυροῦ, ἔνθα ὑπάρχει τελωνειακὴ ζώνη, εἰς τὴν ὁποίαν μάλιστα ἐξασκεῖται μεγάλη ἐπιτήρησις. Τοιούτους φόρους ἀποτίουσιν, ἀξιότιμε συνάδελφε, τὰ ποίμνια καὶ λοιπὰ κτήνη τῶν δύο Λακωνικῶν ἐπαρχιῶν, καὶ δὲν μένουσιν ἀφορολόγητα, ὡς ἐνομίσατε. Ὁ κατάλογος, τὸν ὁποῖον σᾶς ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως φέρει καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν πληρωθέντων ποσῶν, ὅπως καὶ τῶν βεβαιωθέντων, καὶ ἠκούσατε, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων εἶναι ἐγγύς. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐξήγησις αὕτη σᾶς εἶναι ἐπαρκής.

§54ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔνθερμος μέριμνα καὶ στοργὴ, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξαντο ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν των οἱ ἀξιότιμοι ἐκ Λακωνίας συνάδελφοι ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων, τιμᾷ αὐτοὺς καὶ τοὺς συνιστᾷ ἰδιαζόντως εἰς τὴν εὐμένειαν τῶν ἐκλογέων των, ἀλλὰ δὲν πρέπει ὁ ζῆλός των οὗτος, ὁ τόσον ἀξιέπαινος, νὰ τοὺς ὠθῇ μέχρις ἀνακριβειῶν, ἐὰν πιστεύσωμεν τοὺς πίνακας. Ἐγὼ, Κύριοι, οὐδένα ἰδιαίτερον λόγον ἔχω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τοῦ ὁποίου ἐπελήφθην ἐκ τυχαίας ἀφορμῆς, ἣν οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ ὁμολογήσω, καὶ εἶναι αὕτη. Συνεζητεῖτο προχθὲς τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διοδίων καὶ περὶ ἐπιβολῆς νέων φόρων εἰς τοὺς ἀγωγεῖς, καραγωγεῖς καὶ ἁμαξηλάτας, ὁπότε εἷς φίλος μου ἐκ Λακωνίας μοὶ εἶπεν, ὅτι «ἡμεῖς ἀδιαφοροῦμεν περὶ τῶν ἐπιβαλλομένων τούτων φόρων, διότι ἐν τῇ πατρίδι μας δὲν πληρόνομεν τοιούτους». Ἠνέῳξα τὰς σελίδας τοῦ φορολογικοῦ κώδικος, διὰ νὰ ἴδω, ἐὰν τῷ ὄντι ἐξαιρῶνται τῆς φορολογίας αἱ Λακωνικαὶ ἐπαρχίαι, καὶ εἶδον, ὅτι τοιαύτη ἐξαίρεσις δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ μόνον καθιεροῦται ἰδιαίτερος τρόπος βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων τούτων. Ἑπομένως ἐζήτησα, πρὸς ἐπίσημον πιστοποίησιν καὶ λύσιν τῆς ἀπορίας μου, νὰ βεβαιωθῇ, ἐὰν τῷ ὄντι οἱ ὑπάρχοντες νόμοι ἐφαρμόζωνται καὶ ἐκτελῶνται ἐν ταῖς ἐπαρχίαις Γυθείου καὶ Οἰτύλου. Εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην ἐνισχύθην καὶ ἐκ τοῦ προσαχθέντος ἐπισήμου πίνακος, καθ’ ὃν ἐν ταῖς εἰρημέναις ἐπαρχίαις οὐδὲν εἰσεπράχθη ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀγωγέων, ἁμαξηλατῶν καὶ καραγωγέων. Ἠρώτησα λοιπὸν, ἂν δὲν ὑπάρχῃ οὔτε εἷς ἐκεῖ τοιοῦτος ἐπαγγελματίας καὶ μοὶ ἀπήντησαν, ὡς ἠκούσατε, οἱ ἐκ Λακωνίας συνάδελφοι, ἐν τρομακτικῇ συναυλίᾳ ἑνώσαντες τὰς φωνάς των, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε εἷς. Ἀρκοῦμαι ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὴν βεβαίωσιν ταύτην, ἀλλ’ ἀναμένω καὶ τὴν ἐπίσημον πληροφορίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅπως ἐπανέλθω.

§55ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος λέγω, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ καραγωγεῖς καὶ ἀγωγεῖς ἐκ τῶν Λακωνικῶν ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ οὗτοι διαμένουσι καὶ ἔχουσι τὴν κατοικίαν των ἐν Καλάμαις, ἔνθα εὑρίσκονται 200 περίπου ἐπιτηδευματίαι ἐκ Λακωνίας, πληρόνοντες τακτικῶς τοὺς φόρους των.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἐξήγησα, ὅτι τὰ τῶν φόρων Οἰτύλου καὶ Γυθείου, τῶν λεγομένων Λακωνικῶν ἐπαρχιῶν, ἔχουσιν ὅλως ἰδιοῤῥύθμως κατὰ τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν. Ἡ νομοθεσία ἡμῶν ἔκπαλαι ἀνεγνώρισεν, ὅτι αἱ δύο ἐκεῖναι ἐπαρχίαι, ὡς ἐκ τῆς μικρᾶς αὐτῶν παραγωγῆς, δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὸν γενικὸν κανόνα, τούτου δ’ ἕνεκα ἐν ἅπασι τοῖς νόμοις ὑπάρχουσι περὶ αὐτῶν ἀναγεγραμμέναι ἐξαιρετικαὶ διατάξεις. Οὕτως ἐν τῷ νόμῳ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς εὑρίσκομεν πάντοτε τὴν ἐξαιρετικὴν ταύτην διάταξιν: «Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν δύο ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου προσδιορίζεται ὡς ἑξῆς...» Ἐπίσης καὶ ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ζώων ἅπαντες οἱ νόμοι, καὶ ὁ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ψηφισθεὶς, ὁρίζουσιν: «Ἐπὶ τῶν διὰ θαλάσσης ἢ ξηρᾶς ἐξαγομένων ἢ μεταφερομένων ζώων τῶν ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου καὶ τοῦ χωρίου Καστάνιας τοῦ δήμου Μελιτίνης τῆς Λακεδαίμονος πληρόνεται ἅπαξ ὁ φόρος, μετὰ προηγουμένην ἀπαρίθμησιν, ἐνεργουμένην παρὰ τῆς ἁρμοδίας τελωνειακῆς ἀρχῆς ἢ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου. Ὁ φόρος τῶν ἀνωτέρω ζώων προσδιορίζεται κατὰ κεφαλὴν διὰ τὰς αἶγας καὶ τὰ πρόβατα κτλ.» Αὗται εἶναι αἱ ἐξαιρετικαὶ διατάξεις, αἱ ἰσχύουσαι ἔκπαλαι ὡς πρὸς τὰς Λακωνικὰς ἐπαρχίας, λόγον βεβαίως ἔχουσαι τὸ ἀσήμαντον τῆς παραγωγῆς τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων. Ἐν τοῖς φόροις, τοῖς ὑπαγομένοις εἰς τὰς ἐξαιρετικὰς διατάξεις, δὲν περιλαμβάνονται οἱ φόροι οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων, καὶ οὗτοι ἐφαρμόζονται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γυθείου, ἀλλ’ ἀνέκαθεν δὲν ἐφαρμόσθησαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Οἰτύλου, πιθανώτατα δ’ ὁ λόγος τῆς μὴ ἐφαρμογῆς εἶναι, ὅτι οὐδεμία οἰκοδομὴ ὑπάρχει αὐτόθι, ἀνήκουσα εἰς τὴν κατηγορίαν, τὴν κατὰ τὸν νόμον περὶ φόρου οἰκοδομῶν ὑπαγομένην εἰς φορολογίαν. Ὡς πρὸς τὸν φόρον δὲ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, αὐτὰ τὰ λεχθέντα περὶ καραγωγέων καὶ ἀγωγέων δεικνύουσι, διατὶ δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων, διότι οἱ ἐπιτηδευματίαι δὲν παρουσιάζουσιν ἐκεῖ ἀρκοῦσαν παραγωγὴν, ὥστε νὰ θεωρηθῶσιν ὡς πράγματι ὑπαγόμενοι εἰς τὸν νόμον. Δὲν εἶναι δὲ ἀκριβές, ὅτι πᾶς ὁ ἔχων κάρον εἶναι καὶ καραγωγεύς· ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων δὲν ὑποβάλλει εἰς φορολογίαν πάντα ἔχοντα κάρον ἢ κτῆνος, ἀλλὰ τὸν ἔχοντα ταῦτα πρὸς ἐξάσκησιν ἐπαγγέλματος ἀγωγέως ἢ καραγωγέως. Ταὐτὰ καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἄλλους ἐπιτηδευματίας. Ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν ὅμως τῶν διατεταγμένων περὶ τοῦ φόρου τῶν ζῴων, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ταῦτα ἐκτελοῦνται κατὰ γράμμα, διότι ὁ φόρος τῶν ζῴων, ἐφ’ ὅσον ἴσχυεν ὁ προηγούμενος νόμος, παρεῖχεν εὐκαιρίαν εἰς ὑπεκφυγὰς ὡς πρὸς τὰ ζῷα τὰ δηλούμενα, ἀλλ’ ὑπεκφυγὴ δὲν χωρεῖ ὡς πρὸς τὰ Λακωνικὰ ζῷα, τὰ ἀπαριθμούμενα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν μεταφορὰν εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν. Ὑποβάλλω δύο νομοσχέδια, ἀφορῶντα, τὸ μὲν εἰς τὸ Ζάππειον, τὸ δὲ εἰς τὴν Ἔκθεσιν, τὴν ἐν τῷ Ζαππείῳ. Ἐπεκράτησεν ἐν ταῖς ἐκθέσεσι ταύταις νὰ συνιστᾶται καὶ λαχεῖον, ὅπως δι’ αὐτοῦ διατίθηνται τὰ εἴδη, τὰ μᾶλλον διακριθέντα κατὰ τὸν διαγωνισμόν. Ἤδη, κατὰ τὸν νόμον, δὲν ἐπιτρέπεται σύστασις λαχείου, εἰμὴ διὰ νόμου, ἑπομένως ὑποβάλλω νομοσχέδιον, ἐπιτρέπον, ὅπως γένηται καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν Ἔκθεσιν ὅ,τι ἐγένετο καὶ κατὰ τὰς παρελθούσας, ἤτοι ἡ διὰ λαχείου διάθεσις τῶν εἰδῶν, τῶν κριθησομένων ὡς μᾶλλον ἀξίων τῆς τοιαύτης ἐμψυχώσεως. Διὰ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Ζάππειον νὰ δανεισθῇ χρήματα, ὅπως οἰκοδομήσῃ ἐν τῷ χώρῳ τοῦ Ζαππείου καφφενεῖον, θέατρον καὶ ἄλλα τοιαῦτα κτίρια, παρέχον ὡς ἐγγύησιν τὰς ἐκ τούτων προσόδους. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 90–91).

§57ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτὴς κ. Κουμουνδοῦρος ἐπηρώτησε τελευταῖον, διὰ τίνα λόγον ἡ διάβασις τοῦ σιδηροδρόμου διὰ τῶν δήμων Θουρίας καὶ Ἄριος δὲν προὐτιμήθη τῆς γραμμῆς, ἥτις ἠκολουθήθη διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου μεταξὺ Μύλων καὶ Καλαμῶν. Ἡ ἀπάντησις τῆς ὑπηρεσίας εἶναι, ὅτι ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δὲν ἠδύνατο νὰ προτιμηθῇ, ἕνεκα τῆς διευθύνσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀπῄτει μείζονα ἀνάπτυξιν. Διὰ τοῦτο προὐτιμήθη ἡ ἄλλη γραμμή, ἥτις καὶ μείζονας ὠφελείας ὑπόσχεται, καθ’ ὅσον διέρχεται τόπους μᾶλλον κατῳκημένους καὶ καλλιεργημένους. Ἕτερος ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτής, ὁ κ. Μισυρλῆς, ἐπηρώτησε περὶ μελετῶν, γενομένων ἢ παραγγελθεισῶν, ἐπὶ τῶν ἑλῶν Πυλίας, καὶ ἐζήτησε νὰ κατατεθῇ πᾶν τὸ γενόμενον περὶ τοιούτων μελετῶν. Τοιαύτη μελέτη διετάχθη, ἀλλὰ πέραν τοῦ ἐγγράφου τῆς διαταγῆς οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο. Καταθέτω τὴν σχετικὴν πληροφορίαν τῆς ὑπηρεσίας. Ἐγένετο καὶ ἑτέρα ἐπερώτησις περὶ ἀνευρέσεως ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναφορῶν ἢ ἐκθέσεων τοῦ Γενικοῦ Προξένου Ἰωαννίνων περὶ τῆς ληστρικῆς συμμορίας Τάκη. Ἐγένετο ἔρευνα ἀπὸ τοῦ ἔτους 1879 μέχρι σήμερον, καὶ διὰ σημειώσεως, ἣν καταθέτω, ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1879 μέχρι σήμερον ὁ Γενικὸς Πρόξενος Ἰωαννίνων οὐδὲν περὶ ληστρικῆς συμμορίας ἢ ληστοῦ Τάκη ἀνέφερεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐγένοντο καὶ ἄλλαι ἐπερωτήσεις, ἀφορῶσαι εἰς τὴν ὁδοποιΐαν· ἀλλά, καίπερ ἔχων ἑτοίμους πληροφορίας περὶ αὐτῶν, νομίζω προτιμότερον νὰ ἀναμείνωμεν μέχρι τῆς ἄλλης ἑβδομάδος, ὅτε θὰ κατατεθῶσιν ἅπασαι αἱ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ζητηθεῖσαι πληροφορίαι. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐπιστατῶν δημοσίων ἔργων καὶ κλητήρων τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζεται ἡ κατάστασις τῶν δημοσίων τούτων ὑπηρετῶν, περιορίζεται δὲ καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἀπὸ 80, ὅσοι τέως ἦσαν, εἰς 50. Ὡσαύτως καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κατακώλου, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζεται ἡ διαφορὰ, ἡ ὑφισταμένη μεταξὺ τοῦ δήμου Λετρίνων καὶ τῆς Ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου, καὶ καταργοῦνται ἄρθρα τινὰ τοῦ νόμου, δι’ ὧν παρενεβάλλετο ὁ δῆμος εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ σιδηροδρόμου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 92–93).

§58ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἐγένετο καὶ ἐργασία πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν, ὥστε σᾶς παρακαλῶ νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ἀκριβεστέρας πληροφορίας, ἀλλ’ ἀφοῦ πρῶτον λάβητε ὑπ’ ὄψει τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον κατέθηκα σήμερον.

§59ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Καὶ ἐγὼ ὑπενθυμίζω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα, περὶ τῶν ὁδῶν καὶ τῶν φυλακῶν Κεφαλληνίας.

§60ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§61ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Πρὸ πάντων σᾶς παρακαλῶ νὰ καταθέσητε τὸν πίνακα, ἐξ οὗ ἐμφαίνονται αἱ εἰσπράξεις τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας.

§62ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοιοῦτος πίναξ καταρτίζεται, καὶ διὰ τοῦτο ἐβραδύναμεν· πρὸς τοῖς ἄλλοις ὅμως προὐνόησα, ὥστε νὰ δυνηθῶ νὰ σᾶς πληροφορήσω περὶ τῶν πρὸ τοῦ 1867 γενομένων, διότι τότε δὲν ὑπῆρχε μὲν τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας, ἐγένετο ὅμως ὁδοποιητικὴ ἐργασία, ἡ ὁποία εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, πρὸς ἐκτίμησιν τῶν πραγμάτων ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§63ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τοῦ λιμένος Ληξουρίου.

§64ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§65ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ ἄλλη ἐπερώτησις ἐγένετο.

§66ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπαιτεῖ τηλεγραφικὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἀναμένομεν ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν.

§67ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ δὲν παραπονοῦμαι, διότι τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει συμφέρον νὰ ἀπαντᾷ εἰς ἐπερωτήσεις, ὅταν δύνανται νὰ καλύπτωνται τὰ πράγματα, ἤδη ὅμως τὸ ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπηρώτησα, εἶναι τόσον σαφὲς, ὥστε βεβαίως κάμνει καλὰ νὰ σιωπήσῃ.

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε περιηγηθῆ ποτὲ τὴν Μεσσηνίαν, δὲν ἤθελε δεχθῆ τοιαύτην ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου Τμήματος, διότι ἤθελε γνωρίζει, ὅτι ἡ Μεσσηνία, καὶ μάλιστα εἰς τὰ μέρη, διὰ τῶν ὁποίων εἶπον, ὅτι ἔπρεπε νὰ διέλθῃ ἡ γραμμὴ, εἶναι ἐπίπεδος. Ἐπειδὴ λοιπὸν τὸ ἁρμόδιον Τμῆμα, ἀσεβῶς φερόμενον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐτόλμησε νὰ ὑποβάλῃ τοιαύτας παραστάσεις, τὸν παρακαλῶ θερμῶς νὰ προσδιορίσῃ ὥραν, καθ’ ἣν νὰ προσκαλέσῃ τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον εἰς τὸ γραφεῖόν του, καὶ λαμβάνω τὸν κόπον νὰ προσέλθω καὶ ἐγὼ ἐκεῖ, ὅπως συζητήσωμεν καὶ ἀποφασίσῃ ἐν ἐπιγνώσει τῶν πραγμάτων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ὄχι νὰ μεταβληθῇ ἡ ὅλη γραμμὴ, τοὐλάχιστον νὰ τροποποιηθῇ ἐν μέρει, διότι τοιουτοτρόπως θὰ δυνηθῇ νὰ ὑπηρετηθῇ ἡ ἐμπορικὴ συγκοινωνία τῶν δύο ἐπαρχιῶν Μεσσηνίας, καὶ ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ κατασκευάσῃ τὸν σιδηρόδρομον, θὰ ἐκπληρωθῇ, ἐνῷ, ὅπως ἤρχισε, δὲν ὑπηρετεῖται οὗτος· παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν ἔντιμον συνάδελφον κ. Κάρτσωναν νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο.

§69ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ διέλθῃ τοῦ Ὑπουργείου, ὅπου θέλω καλέσει τοὺς ἁρμοδίους Μηχανικοὺς καὶ θέλομεν ἰδεῖ τὰ πράγματα ἐπὶ τοῦ χάρτου. Βεβαίως, ἂν δύναται νὰ γίνῃ τροποποίησίς τις εἰς τὴν ὁδὸν, ἢ διακλάδωσις, ἥτις νὰ καλύπτῃ τὰς δαπάνας τῆς κατασκευῆς, βεβαίως θέλομεν δειχθῆ πρόθυμοι νὰ ἐνεργήσωμεν.

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ὑπηρετεῖται· ἡ Ἑταιρία ἴσως ζημιωθῇ.

§71ΤΖΑΝΕΣ. Κατὰ τὴν πρώτην μελέτην, τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ, ἡ γραμμὴ διήρχετο καὶ διὰ τῆς Μεσσήνης εἰς Μελιγαλᾶ· κατὰ τὴν τελευταίαν μελέτην δὲν διέρχεται. Ἀληθῶς δύναται νὰ ᾖναι δαπανηρὰ, ὄχι ὅμως καὶ δύσκολος, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ ἡ Ἑταιρία, ἡ κατασκευάζουσα τὸν σιδηρόδρομον, θὰ τὴν ἀναπληρώσῃ, ἢ μᾶλλον θὰ τὴν ἀποδώσῃ, τετραπλασίως ἴσως, διὰ τῶν εἰσοδημάτων της ἡ γραμμὴ αὕτη, διότι κατὰ τοὺς μῆνας, καθ’ οὓς γίνεται ἡ συγκομιδὴ καὶ μετακομιδὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, ἡ Ἑταιρία ἐξασφαλίζει τὸ ποσὸν 380,000 δραχμῶν, διότι θὰ μετακομίσῃ τὰ προϊόντα τῆς Μεσσήνης καὶ τῶν Καλαμῶν εἰς τὸν λιμένα τῶν Καλαμῶν, καὶ διὰ νὰ μετακομίσῃ τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα τῶν ὀκάδων τοῦ σταφιδοκάρπου, βεβαίως θὰ πληρωθῇ 2 λεπτὰ δι’ ἑκάστην ὀκᾶν καὶ θὰ ἐσοδεύσῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα. Ἄλλως δὲν ἔχει ἡ Ἑταιρία νὰ ἀπολέσῃ τίποτε, ἐὰν κάμῃ αὐτὴν τὴν διακλάδωσιν, ἡ ὁποία θὰ ἀναχωρῇ ἀπὸ τὸ χωρίον Μικρομάνη, θὰ διέλθῃ διὰ τῆς Μεσσήνης καὶ τοῦ Μελιγαλᾶ καὶ θὰ συναντᾷ τὴν γραμμὴν εἰς τὸ χωρίον Τσεφερεμίνι. Ὄχι δὲ μόνον ἐκ τῆς μεταφορᾶς τῶν προϊόντων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς κινήσεως τῶν ἀτόμων δύναται νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ Ἑταιρία, διότι νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν γένει γνωρίζουσι καλλίτερον ἐμοῦ, ὅτι ἡ Μεσσηνία κατὰ τὸν πληθυσμὸν ὑπερτερεῖ ἁπάσας τὰς ἐπαρχίας, καὶ κατὰ τετραγωνικὸν μίλιον ἁμιλλᾶται πρὸς ἄλλα Ἔθνη, ἐν οἷς ὁ πληθυσμὸς εἶναι λίαν διακεκριμένος, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζονται τὰ ἔργα ταῦτα. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἐπερώτησιν τοῦ προλαλήσαντος ἐντίμου συναδέλφου κ. Κουμουνδούρου καὶ νὰ ἀποφασίσῃ τὴν γραμμὴν αὐτήν. Λέγεται ὅτι μελετᾶται ἢ ἐμελετήθη ἡ γραμμὴ, ἡ ὁποία ὠνομάσθη Πύργου–Καλαμῶν....

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πύργου–Πύλου.

§73ΤΖΑΝΕΣ. Καὶ Πύργου–Πύλου. Ἐὰν ἡ γραμμὴ ἐμελετήθη, καὶ ᾖναι ἀληθὲς τοῦτο, ἡ Μεσσήνη θὰ γίνῃ κέντρον σιδηροδρόμων, διότι ἡ Μεσσήνη δὲν μένει ἐκτὸς τῶν ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἀπολαύσῃ ὡς μέρος τῆς Μεσσηνίας, ἀλλὰ δύναται καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Ἑταιρίαν μεγάλας παροχάς.

§74ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Ὅπως λέγει ὁ κ. συνάδελφος, διὰ νὰ ὑπηρετηθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν δύο ἐπαρχιῶν, ἀπαιτεῖται νὰ γίνωσι δύο γραμμαὶ, καὶ ἡ μὲν μία νὰ διασχίσῃ τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν, ἡ δὲ ἑτέρα τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης, ἄλλως διὰ τῆς μιᾶς γραμμῆς δὲν ὑπηρετοῦνται τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ νομοῦ τούτου.

§75ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνήγγειλε πρό τινος εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι συνεπείᾳ ἐρεύνης ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐβεβαιώθη, ὅτι οὐδὲν ἔγγραφον ἀπεστάλη ἐκ τοῦ Προξενείου τῶν Ἰωαννίνων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀφορῶν εἰδικῶς εἰς τὴν συμμορίαν Τάκη. Πιθανὸν τοῦτο νὰ ᾖναι ἀκριβὲς, διότι ἡ συμμορία αὕτη εἶχεν ἑκάστοτε διαφόρους ἀρχηγούς· πρὶν ἢ λάβῃ τὴν ἀρχηγίαν ὁ Εὐάγγελος Τάκης εἶχεν αὐτὴν Δημήτριός τις Ῥοκόφυλλος, περὶ οὗ μακρὸς θέλει γίνει λόγος, ὅταν συζητηθῇ προσεχῶς ἡ ἐπερώτησίς μου. Ἐπειδὴ ὅμως γινώσκω ἀκριβῶς, ὅτι ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπάρχουσι πολλαὶ ἐκθέσεις τοῦ Προξένου τῶν Ἰωαννίνων, ἐκθέτουσαι λεπτομερῶς τὰ τῶν λῃστρικῶν συμμοριῶν, τῶν ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καταρτιζομένων ἐν Ἑλλάδι, εἰσβαλλουσῶν δὲ κατὰ διαφόρους ἐποχὰς εἰς τὸ Τουρκικὸν ἔδαφος, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ φέρῃ πάσας ταύτας τὰς ἐκθέσεις, ἀδιαφόρως ἐὰν αὗται ὁμιλῶσι περὶ Τάκη, ἢ περὶ Ροκοφύλλου, ἢ περὶ ἄλλου τινὸς, διότι ἐκ τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἔχομεν, θέλομεν καταγίνει εἰς τὴν μελέτην τῶν ἐκθέσεων τούτων, καὶ θέλομεν ἐκφέρει γνώμην, ὅταν συζητηθῇ ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἐπερώτησίς μου.

§76ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μίαν μόνην παρατήρησιν θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἀνεξέλεγκτος ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μοὶ φαίνεται, ὅτι οὔτε πρὸς τὰ πράγματα συμφωνεῖ, οὔτε καὶ συμφέρει εἰς τὸ Κράτος. Ἐν Ἑλλάδι δὲν καταρτίζονται λῃστρικαὶ συμμορίαι, εἰσβάλλουσαι εἰς τὸ Ὀθωμανικόν· τὸ ἀντίθετον εἶναι δυνατὸν νὰ συμβαίνῃ, ἐν Ἑλλάδι ὅμως οὐχί. Κίνδυνον τρέχομεν μόνον ἔξωθεν νὰ προσβληθῇ ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐν Ἑλλάδι, ἥτις ἄλλως ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν, ἀπὸ τοῦ 1869, εἶναι ἐντελῶς ἐξησφαλισμένη.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς ά. συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ παρατάσεως τῆς ἀναβολῆς τῶν κατὰ τοὺς νόμους περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας ὑποχρεώσεων ὡς πρὸς τοὺς ἐν τοῖς νομοῖς Λαρίσης, Τρικκάλων καὶ Ἄρτης Ὀθωμανούς. 2) Περὶ παραχωρήσεως καὶ χρήσεως γηπέδου εἰς τὴν ἐν Πὸρτ–Σαΐδ Ἑλληνικὴν κοινότητα).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς τῶν ὀφειλομένων τῷ Δημοσίῳ ἐκ προκαταβολῶν μισθῶν δημοδιδασκάλων κλπ.

§79ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἴπομεν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔστερξεν.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, δὲν ἔστερξα’ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον.

§81ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐλλείπουσιν ἐντελῶς τὰ στοιχεῖα, περὶ τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς ψηφισθῇ εἰς ά. ἀνάγνωσιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διὰ τῶν νόμων ΣΞΓʹ τῆς 16 Δεκεμβρίου 1867 καὶ ΣΟϚʹ τῆς 6 Νοεμβρίου 1868 ἐπιβεβλημένων ἐπὶ ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν διοδίων καὶ ἐπιβολῆς προσθέτου ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας φόρου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ὡς καὶ τὸ 1ον ἄρθρον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁ κ. Ῥικάκης ὑπέβαλε τροπολογίαν, ἥτις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη· ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὰ διὰ τοῦ ἄρθρου 1 καταργούμενα διόδια ἀντικαθίστανται διὰ προσθέτου φόρου, βεβαιουμένου καὶ εἰσπραττομένου συνάμα μετὰ τῶν κυρίων Αʹ) Ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων (κατὰ τὸ νομοσχέδιον). Βʹ) Ἐπὶ τῶν εἰς τοὺς μὴ ὑπαγομένους εἰς τὰς ἀνωτέρω κατηγορίας ἀνηκόντων ζῴων: αʹ) Τῶν ἵππων λεπτῶν 30 κατὰ κεφαλήν. βʹ) Τῶν ἡμιόνων λεπτῶν 30 κατὰ κεφαλήν. γʹ) Τῶν ὄνων λεπτῶν 15 κατὰ κεφαλήν. δʹ) Τῶν καμήλων λεπτῶν 30 κατὰ κεφαλήν. Τοῦ ἄρθρου τούτου αἱ διατάξεις δὲν ἰσχύουσιν ἐν τοῖς δήμοις, ἐν οἷς καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν λειτουργεῖ ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδός.»

§85ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ τρόπος, δι’ οὗ ζητεῖται ἡ ἀντικατάστασις τῶν διοδίων, εἶναι ἐντελῶς ἄδικος. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1867 συνεστήθη εἰδικὸν ταμεῖον ὁδοποιΐας, καὶ εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο συνεισέφερον ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ἐντεῦθεν, μολονότι διῆλθον ἀπὸ τὸ ταμεῖον τοῦτο 50,000,000, ὁδοὶ δὲν ἐγένοντο, εἰμὴ εἴς τινας μόνον ἐπαρχίας, ἐκεῖ δὲ, ὅπου ἐγένοντο αἱ ὁδοὶ, ἐπεβλήθησαν, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, καὶ διόδια, τὰ ὁποῖα πληρόνουσιν οἱ διερχόμενοι δι’ αὐτῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ εἴσπραξις τῶν διοδίων ἀπαντᾷ δυσκολίαν, καὶ προξενεῖ πολλὰς ἐνοχλήσεις εἰς τοὺς διερχομένους, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν ἐπέφερον ὡς πρὸς τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διὰ τοῦ ὁποίου καταργοῦνται τὰ διόδια. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, ἀφοῦ θὰ καταργηθῶσι τὰ διόδια καὶ θὰ ἐλαφρυνθῶσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔσχον τὸ εὐτύχημα νὰ ἴδωσι κατασκευαζομένας τὰς ὁδούς των, νὰ ἐπιβαρυνθῶσι μὲ τὸν πρόσθετον φόρον αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας δὲν κατεσκευάσθησαν ὁδοὶ, καὶ αἵτινες ἑπομένως δὲν ὑποβάλλονται σήμερον εἰς τὰ διόδια. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον ἐπαρουσίασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν διαλαμβάνοντα τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας ἐπιβάλλονται διόδια, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι αὗται ἀριθμοῦνται ἐν συνόλῳ εἰς 18, καὶ ἐκ τῶν 18 τούτων ἐπαρχιῶν εἰσπράττονται κατ’ ἔτος ὑπὲρ τὰς 200,000 δραχμῶν, πλὴν δὲ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει τὸ Δημόσιον, βεβαίως οἱ διερχόμενοι ἀπὸ τὰς ὁδοὺς ταύτας ἐπιβαρύνονται καὶ μὲ πολλὰ ἄλλα, διὰ τὰ κέρδη τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς εἰσπράξεως τῶν διοδίων. Ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι πρόκειται νὰ ὠφεληθῶσιν αὐταὶ αἱ 18 ἐπαρχίαι ἓν ποσὸν, ἀνώτερον ἴσως τῶν 300,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐπιβάλλεται εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι συνεισέφερον καὶ συνεισφέρουν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας καὶ ἀφοῦ ἔγεινε τὸ ἀδίκημα, νὰ μὴ κατασκευασθῶσιν ὁδοὶ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, τοὐλάχιστον ἀναλόγως τῶν εἰσφορῶν των, θὰ ἦναι μία χλεύη σήμερον, νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας καὶ πρόσθετος φόρος διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι κατεσκευάσθησαν εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Δὲν ἀρκεῖ, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας, κατεσκευάσθησαν κατὰ προτίμησιν ὁδοὶ, ἀλλὰ πρέπει νὰ φορολογήσωμεν καὶ μὲ πρόσθετον φόρον τὰς ἄλλας, εἰς τὰς ὁποίας οὐδεμία ὁδὸς κατεσκευάσθη, διὰ νὰ συντηρῶνται αἱ ὁδοὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ ἴδωσιν ὁδούς; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὰ ἄρθρα 2ον καὶ 3ον τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ ἀπαλειφθῶσι, νὰ σταματήσωμεν σήμερον εἰς τὴν κατάργησιν τῶν διοδίων, καὶ νὰ προβλέψωμεν περὶ τῆς διαλύσεως τῶν μισθώσεων, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται· καθόσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν, ἃς προνοήσῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ εὕρῃ τρόπον κατάλληλον, διότι οὗτος, τὸν ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προτείνει, εἶναι ἐντελῶς ἄδικος, εἶναι μία χλεύη διὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, τῶν ὁποίων ἀφῃρέθησαν τὰ χρήματα καὶ διετέθησαν, ὅπου οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἐνόμισαν κατάλληλον καὶ συμφέρον δι’ ἑαυτοὺς καὶ τοὺς φίλους των. Ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει.

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Βουλευτὴς, ὡς καὶ πάντες οἱ ἀγορεύσαντες ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, παραδέχεται, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν διοδίων, ἀλλὰ λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ εὕρῃ ἄλλην ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου τούτου τῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένης. Ἡ Κυβέρνησις ἠσχολήθη εἰς τὸ θέμα τοῦτο ἐπὶ ἔτη, δὲν ἐσκέφθη ἤδη πρῶτον περὶ ὑποβολῆς τοιούτου νομοσχεδίου, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρασκευάζει πρὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ δὲν εὗρεν τρόπον καταλληλότερον ἀντικαταστάσεως. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐθεώρησεν, ὅτι ὁ τρόπος τῆς ἀντικαταστάσεως εἶναι ἄδικος, ὡς ἐπιβάλλων φορολογίαν εἰς ἐπαρχίας μὴ τελούσας σήμερον φόρον διοδίων, ἀλλ’ ἐὰν ἐμελέτα τὸν πίνακα, ὃν ἐπεκαλέσθη εἰς ὑποστήριξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ του, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι πολλαὶ ἐπαρχίαι ἔχουσιν ὁδοὺς καὶ δὲν πληρόνουσι διόδια. Ποῖον θὰ ἦναι τὸ συμπέρασμα τῆς ἀποῤῥίψεως τοῦ νομοσχεδίου; — διότι περὶ ταύτης πρόκειται. — Ἂν δὲν συγκατατίθηται ἡ Βουλὴ εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου, τί θὰ γενῇ; ὅτι θὰ ὦμεν ἠναγκασμένοι νὰ ἐφαρμόσωμεν εἰς τὸ ἑξῆς αὐστηρῶς τὸν κείμενον νόμον, οὗτινος ἡ αὐστηρὰ ἐφαρμογὴ θὰ πολλαπλασιάσῃ τὸ ἔσοδον, ἀλλὰ ὀλιγίστας ἐπαρχίας θ’ ἀφήσῃ μὴ ἐπιβεβαρημένας ὑπὸ τοῦ φόρου τῶν διοδίων. Ἰδοὺ, ἡ Κορινθία δὲν καταλέγεται ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ταῖς πληρονούσαις διόδια, καὶ ὅμως δὲν ὑπάρχει ἐπαρχία πλείονας ἔχουσα ὁδοὺς τῆς Κορινθίας.

§87ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§88ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δῆμοί τινες δὲν ἔχουσιν.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Κορινθία ἔχει ὁδοὺς ἀγούσας εἰς Ἀθήνας, εἰς Ἄργος καὶ Ναύπλιον, καὶ πρὸς τὰς Πάτρας· ἀκτινοβολοῦσιν ὁδοὶ ἐκ Κορινθίας εἰς ὅλας τὰς διευθύνσεις, εἰς τὰ μεγαλείτερα κέντρα τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅμως δὲν τελεῖ διόδια· τοῦτο εἶναι ἄδικον, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι τὰ περὶ τούτου ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμα· δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν μεγαλειτέραν φορολογίαν εἰς τὰς ἐπαρχίας, τὰς ἐχούσας πολλὰς ὁδοὺς, ὡς ἡ Κορινθία, ἧς ἡ θέσις, ἂν μὴ καὶ ἄλλα προσόντα, παρέχει δικαίωμα πρὸς τὴν διάκρισιν· δὲν εἶναι δίκαιον διὰ τοῦτο ἡ Κορινθία νὰ φορολογηθῇ πλειότερον· διὰ τοῦ συστήματος τῶν διοδίων ἔπρεπε νὰ ἐφορολογεῖτο πλειότερον τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, δὲν φορολογεῖται ὅμως, διότι ὁ νόμος περὶ διοδίων δὲν ἐφηρμόσθη ἐν αὐστηρότητι, ἀλλ’ ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, καὶ βεβαίως θέλει ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐμπεδωθῇ ὁ ὑπάρχων νόμος, ἀποῤῥιπτομένου τοῦ νομοσχεδίου, ἡ Κορινθία θὰ τελῇ φόρον διοδίων δυσαναλόγως μὲν πρὸς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, ἀλλ’ ἀναλόγως πρὸς τὴν ὠφέλειαν, ἧς ἀπολαμβάνει ἐκ τῶν ὁδῶν. Δὲν νομίζω δίκαιον διὰ τοῦτο νὰ φορολογηθῇ ἡ ἐπαρχία, ἡ μᾶλλον ὠφελουμένη ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ τελῶν διοδίων, βαρύτερον τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν· τὸ δίκαιον εἶναι, τὰ τῆς ὁδοποιΐας νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ὠφελοῦντα τὸ ὅλον Κράτος, καὶ ἑπομένως ὡς ἐπαγόμενα γενικὴν ὑποχρέωσιν εἰσφορᾶς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τῆς ἀναλογικῆς ἰσότητος, πρὸς ἀντικατάστασιν τῆς φορολογίας, τῆς σήμερον ἐπιβαλλομένης. Ἡ φορολογία, ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένη, εἶναι βεβαίως κατωτέρα τοῦ ἡμίσεως τῆς φορολογίας, τῆς σήμερον ἀποτινομένης ὑπὸ τῶν αὐτῶν κατηγοριῶν, περὶ ὧν προνοεῖ καὶ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι κατωτέρα πλέον ἢ κατὰ τὸ ἥμισυ, διότι σήμερον διὰ τοῦ συστήματος τῶν διοδίων πληρόνεται φόρος πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ πρὸς τοὺς μισθωτὰς, πληρόνονται δὲ καὶ ἔξοδα, κατὰ τὸ σύστημα δὲ τῆς Κυβερνήσεως πληρόνεται μόνον φόρος πρὸς τὸ Δημόσιον, ἄνευ οὐδεμιᾶς δαπάνης εἰσπράξεως, διότι πάντες οἱ κατὰ τὸ νομοσχέδιον φόροι ἐπιβάλλονται διὰ προσθέτου ποσοστοῦ, ἀδαπάνως εἰσπραττομένου. Νομίζω, ὅτι σύστημα δικαιότερον τοῦ ἀναγραφομένου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, σύστημα παρέχον μεγαλειτέραν ἀνακούφισιν εἰς τοὺς φορολογουμένους, δὲν δύναται νὰ ἐπινοηθῇ, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι οἱ θέλοντες τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τουτέστι τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν διοδίων, πρέπει νὰ ψηφίσωσιν ἣν ἡμεῖς προτείνομεν ἀντικατάστασιν, ἄλλως, μὴ δεχόμενοι ταύτην τὴν ἀντικατάστασιν, μὴ προτείνοντες δὲ ἄλλην, οὐδὲν ἄλλο δεικνύουσιν ἢ ὅτι προτιμῶσι νὰ παγιωθῇ ὁ ὑπάρχων νόμος. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ προταθῇ ἄλλη ἀντικατάστασις, βεβαίως ὁ Βουλευτής, ὁ ἔχων τὴν μεγαλειτέραν ἐπὶ τοῦ θέματος πεῖραν καὶ δυνάμενος νὰ δείξῃ εἰς τὴν Βουλὴν τίς ἡ ἀντικατάστασις, ἡ προτιμοτέρα τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι ὁ ἄρτι ἀγορεύσας· ἀλλ’ ἀφοῦ καὶ αὐτὸς ὡμολόγησεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ προτείνῃ ἄλλον φόρον εἰς ἀντικατάστασιν, καὶ ἀφίεται ὡς πρὸς τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἣν θεωρεῖ, ὡς ἐξ ἄλλης ὁμιλίας αὐτοῦ γινώσκομεν, ἀνίκανον νὰ ἐπινοήσῃ τι καλὸν, καταδείκνυται θεωρῶν, ὅτι ἀντικατάστασις τοῦ φόρου δὲν δύναται νὰ προταθῇ καὶ ὅτι θέλει διὰ πλαγίου τρόπου νὰ καλύψῃ τὴν πρὸς ἀπόῤῥιψιν τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν διοδίων δεδομένην ψῆφον.

§90ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐφρόνουν, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐκινεῖτο ἐξ οἴκτου πλείονος καὶ ἐξ αἰσθημάτων μᾶλλον συμπαθῶν καὶ γενναίων πρὸς τὴν ἀτυχῆ Κόρινθον, τῆς ὁποίας οὐχὶ πλέον ἡ πρόοδος, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ὕπαρξις κατέστη προβληματικὴ, ἰδίως ἕνεκα τῶν νόμων, τῶν τελευταῖον εἰσηγήσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ψηφισθέντων, καὶ τῶν ὑπ’ αὐτοῦ ληφθέντων διοικητικῶν μέτρων. Πλὴν τῆς ἐκ τῶν σεισμῶν συμφορᾶς, τὰ μέτρα ταῦτα ἐπήνεγκον τὸ τελευταῖον θανάσιμον τραῦμα κατὰ τῆς μεγαλωνύμου πόλεως. Ἡ κατάργησις τοῦ Ἐπαρχείου καὶ ἡ ἐκδίωξις ἐκ Κορίνθου καὶ τῆς ἐλαχίστης μονάδος στρατιωτικοῦ σώματος, ἐνῷ ἦτο κέντρον στρατιωτικὸν ἡ Κόρινθος, καὶ ὡς ἐκ τῆς τοπογραφικῆς θέσεως αὐτῆς καὶ ἐξ ἄλλων λόγων, ἐπήνεγκον τὴν νέκρωσιν εἰς πᾶσαν ἐμπορικὴν κίνησιν. Ὁμολογουμένως ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἡ Κόρινθος ἠρημώθη, ἐνῷ διηνεκῶς ἦτο ἕδρα τάγματος ὁλοκλήρου, αἱ δὲ παρῳχημέναι Κυβερνήσεις εἶχον ἀνοικοδομήσει πρὸς τοῦτο μεγαλοπρεπῆ στρατῶνα. Καὶ τοῦτο διότι κατέχει θέσιν ἐπίκαιρον, καὶ διότι ἡ δημόσιος ἀσφάλεια καὶ ἄλλοι στρατιωτικοὶ λόγοι ἐνεδείκνυον ἐπιτακτικῶς τὴν ἐν Κορίνθῳ τήρησιν στρατιωτικῆς τινος δυνάμεως. Οὐδέποτε δὲ Κυβέρνησις σωφρονοῦσα ἐπετρέπετο νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καταστροφὴν ἑνὸς τοιούτου κοινωνικοῦ κέντρου, ἀπειλουμένου καὶ ἐξ ἄλλων αἰτίων. Διότι ἐκτὸς τούτων, τὰ ὁποῖα ἐπήνεγκον τὴν καταστροφὴν τῆς Κορίνθου, καὶ ἐκτὸς τῆς ἀπορίας, ἥτις κατατρύχει πάσας τὰς κοινωνικὰς τάξεις τῆς Κορίνθου σήμερον, ἀλλὰ καὶ ἡ τομὴ τοῦ Ἰσθμοῦ ἀπειλεῖ νὰ ἀσκήσῃ ὀλεθρίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τὴν ἀτυχῆ πόλιν, ἐνῷ τοσαύτην εὐεργετικὴν ἐπιῤῥοὴν θὰ ἀσκήσῃ ἐπὶ τὴν ναυτιλίαν καὶ τὸ διεθνὲς ἐμπόριον, εἰδικῶς ὅμως τὴν Κόρινθον καιρίως θέλει πλήξει, διότι, μόλις ὁ Ἰσθμὸς τμηθῇ, θὰ παύσῃ πᾶσα συγκοινωνία καὶ πᾶς σταθμὸς ἐν Κορίνθῳ, ἥτις εἰς τὸν Ἰσθμὸν τοῦτον ὤφειλε τὴν ὕπαρξίν της. Οἱ Κορίνθιοι θὰ ἔχουν μόνον τὴν διασκέδασιν νὰ βλέπωσι τὸν ἀτμὸν τῶν διερχομένων ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων. Δύναμαι δὲ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, —καὶ ἦτο εὔκολον νὰ προΐδῃ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, —ὅτι ἡ Κόρινθος κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ ὡς πόλις, καὶ νὰ μὴ σημειῶται ἄλλως ἢ ὡς πενιχρά τις κώμη, μετὰ τὴν δυσμένειαν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε πρὸς αὐτὴν ἡ φύσις, μετὰ τὴν δυσμένειαν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε πρὸς αὐτὴν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ μετὰ τὴν δυσμένειαν τῆς τύχης, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέπεσεν ἐκ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ εὐεργετηθῇ τὸ γενικὸν τοῦ κόσμου ἐμπόριον ἐκ τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ. Οὕτω πόλις προαιώνιος, ἐνδόξου παρελθόντος, συνδεομένη τόσον στενῶς πρὸς τὴν ἱστορίαν καὶ τὰς περιπετείας τοῦ ἡμετέρου Ἔθνους, ἕνεκεν ἀφροσύνης κυβερνητικῆς, κινδυνεύει νὰ διαγραφῇ. Ἐν τοιαύτῃ δυστυχίᾳ διατελοῦσα, δὲν ἀπέμεινεν ἄλλο, παρὰ νὰ χλευασθῇ σήμερον παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δηλαδὴ νὰ ῥηθῇ περὶ αὐτῆς, ὅτι εἶναι κέντρον ἀκτινοβολίας ὁδῶν πρὸς ὅλα τὰ σημεῖα τοῦ ὁρίζοντος. Ἀλλὰ τίς εἶναι ἡ ἀκτινοβολία αὕτη; Τὸ Κράτος, Κύριοι, εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἑνώσῃ δι’ ὁδῶν διάφορα σημεῖα τῆς χώρας ἀπώτατα πρὸς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου· κατ’ ἀνάγκην ἡ ὁδὸς ἔπρεπε νὰ διέλθῃ δι’ ἑνὸς λαιμοῦ γῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἡ Κόρινθος· ἄλλην ὁδὸν δὲν ἔχει, ἐκτὸς ἐὰν ἔμελλε νὰ γίνῃ ὁδὸς ἐναέριος ἢ ὑποβρύχιος. Ἂν δὲ δύναται νὰ θεωρηθῇ μία ἐθνικὴ ὁδὸς ὡς ἀκτινοβολία ὁδῶν, εἶμαι ἕτοιμος νὰ παραδεχθῶ τὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐγένετο βεβαίως ἀπόπειρα νὰ γίνῃ καὶ ἑτέρα ὁδὸς πρὸς τὰς Πάτρας, καὶ ἐξετάθη μέχρι Σικυῶνος, ἀλλ’ ἐσταμάτησεν ἐκεῖ, καὶ κατεστράφη ἡ ὁδὸς ἡ γενομένη. Οὐδὲν δὲ ἄλλο μέσον συγκοινωνίας ὑπάρχει, ἐκτὸς τοῦ σιδηροδρόμου, βεβαιωθῆτε δὲ, ὅτι διὰ τοῦ σιδηροδρόμου δὲν ἐξυπηρετοῦνται αἱ ἀνάγκαι τῆς κοινωνίας τῆς Κορινθίας. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἀτυχὴς Κόρινθος εἶναι κατεστραμμένη, καὶ κατεστράφη ἐκ συῤῥοῆς περιστάσεων, τῆς ὁποίας τὴν ὑπαιτιότητα ἀποδίδω κατὰ πολὺ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐφόσον ἀνήκει εἰς αὐτὴν, συντελέσασαν εἰς τὴν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τῆς Κορίνθου τοῦ κέντρου τῆς διοικήσεως καὶ τοῦ κέντρου τοῦ στρατιωτικοῦ, ἅτινα ἐπήνεγκον τὴν τελείαν καταστροφὴν αὐτῆς. Καὶ εἶμαι βέβαιος, Κύριοι, ὅτι μετά τινα καιρὸν θὰ διέλθητε ἐκεῖθεν καὶ δὲν θὰ εὕρητε ἢ ἓν χωρίον κοινότατον. Νομίζω λοιπόν, ὅτι τὰ παθήματα ταῦτα καὶ αἱ φυσικαὶ καταστροφαὶ ἔπρεπε νὰ κινήσωσι περισσότερον τὸν οἶκτον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τὴν ὑπὲρ αὐτῆς μέριμναν, οὐδέποτε δὲ τὴν χλεύην. Τώρα ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν διοδίων εἶναι τῳόντι μέτρον ἄξιον ἀποδοχῆς μετὰ πάσης προθυμίας, διότι ὁμολογουμένως, ἐκτὸς τῆς κοινωνικῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν θεωρῶ μηδαμινὴν, ὡς θεσμὸς, ἔχει πάντα τὰ γνωρίσματα καὶ τὰ στοιχεῖα τῆς βαρβαρότητος· ὁ διερχόμενος πολίτης, Κύριοι, κωλύεται αἴφνης ὑπὸ ἑνὸς αἰωρουμένου ξύλου καὶ ἑνὸς δίκην γενιτσάρου βοῶντος: στάσου νὰ πληρώσῃς! Ἀπορῶ δὲ, πῶς μέχρι τοῦδε ἔμεινε τοῦτο τὸ στίγμα, αὐτὴ ἡ κηλὶς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν, σκοτίων χρόνων βαρβάρου τυραννίας αἰσχρὸν λείψανον. Τέλος πάντων εἰσήγαγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομοσχέδιον, δι’ οὗ καταργοῦντα τὰ διόδια. Ἰσχυρίζεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι κατὰ τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας πρεσβεύει, καὶ κατὰ τὰς ἀνάγκας τὰς σημερινὰς, δὲν πρέπει νὰ προτείνηται κατάργησις φόρου, ἂν δὲν προτείνηται καὶ ἡ ἀντικατάστασις αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἰς τὴν γνώμην αὐτὴν ἔχω νὰ ἀντιτάξω τὰ ἑξῆς. Πρῶτον ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τέλη διόδια τόσῳ βαρβάρως εἰς τοὺς διαβάτας, δὲν ἐκρίθη ἀπολύτως ἀναγκαία, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἀνεγράφη καὶ εἰς τὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐθεσπίσθη καὶ τὸ τέλος, ἀλλ’ ἀφέθη εἰς Διάταγμα, ἂν παραστῇ ἀνάγκη, νὰ κανονισθῇ. Ἀλλ’ ἀφοῦ οἱ πολῖται πληρόνουσι πρὸς κατασκευὴν ἐθνικῶν ὁδῶν καὶ ἀνακαίνισιν αὐτῶν, ὡς καὶ ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν, ἱκανὰ ποσοστὰ ἐκ πάντων τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων αὐτῶν, δὲν βλέπω διατί ἡ Πολιτεία, πρὸς τῷ φόρῳ τούτῳ, τὸν ὁποῖον καταβάλλουσιν οἱ πολῖται ἐν τοῖς ταμείοις καὶ ἐν τοῖς τελωνείοις, νὰ ἀξιοῖ προσθέτως ἀπὸ τὸν πολίτην, ὅτι ὀφείλει νὰ πληρώσῃ φόρον, διότι πρόκειται νὰ διέλθῃ διὰ τῆς ὁδοῦ. Ἀλλὰ πρὸς τι ἄλλο εἰσέφερε τόσα ποσοστὰ ἐκ τῶν ἐσόδων αὐτοῦ, παρὰ ὅπως ἔχῃ κατεσκευασμένην ὁδὸν, ἵνα δι’ αὐτῆς διέλθῃ; Ἀλλ’ ὅλα τὰ τέλη, τὰ πρὸς ὁδοποιΐαν εἰσπραττόμενα, διὰ ποῖον ἄλλον λόγον εἰσπράττονται, παρὰ διὰ νὰ κατασκευάζωνται ὁδοί; Ἀφοῦ δὲ 5,500,000 εἰσπράττονται διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, δὲν βλέπω κατὰ τί θὰ ζημιωθῇ σπουδαίως ἡ ἐθνικὴ ὁδοποιΐα, ἂν λείψωσιν αἱ 150,000 δραχμαὶ ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων τελῶν. Μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι τὸ ἀδικώτερον μέρος τοῦ νόμου πλὴν τῶν ἄλλων εἶναι τὸ ἑξῆς. Εἰς τοὺς καραγωγεῖς καὶ τοὺς ἔχοντας ἁμάξας ἡ ἐπιβολὴ φόρου δύναται νὰ ἔχῃ λόγον τινὰ, διότι ἐπὶ τέλους οὗτοι καὶ ὠφελοῦνται ἀπὸ τὴν καλὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν, καὶ δικαίως ἴσως διὰ τοῦτο θὰ ὑφίσταντο τὸν πρόσθετον τοῦτον φόρον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ πάντας ὑμᾶς, τίνα λογικὴν βάσιν ἔχει τὸ ὅτι, ἐπειδὴ κατασκευάζονται ὁδοὶ καὶ ἦτο ἀναγεγραμμένον εἰς τὸν νόμον νὰ τελῶνται παρὰ τῶν διερχομένων διόδια τέλη, καὶ ἐπειδὴ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία πολὺ ἀργὰ ἀπεφάσισε νὰ καταργήσῃ τὰ διόδια, διὰ τοῦτο εἶσθε ὑποχρεωμένοι σεῖς, οἱ κάτοικοι τῶν ὀρεινῶν διαμερισμάτων, τῶν ὁποίων τὰς χώρας οὐδέποτε διέσχισεν ὁδὸς, εἶσθε λέγω ὑποχρεωμένοι ἐκ τοῦ νόμου τούτου, νὰ πληρώσητε φόρον, ἔστω καὶ τὸν ἐλάχιστον, διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἐπὶ ἄλλων διαμερισμάτων τοῦ Κράτους; Δὲν εἶναι καὶ χλευαστικὸν τοῦτο, νὰ πληρώνωσιν οἱ μὴ ἔχοντες ἴχνος ὁδοῦ φόρον πρὸς συντήρησιν καὶ κατασκευὴν ὁδῶν ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις; Φέρω παράδειγμα τὴν Κορινθίαν, καὶ ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ἐκ τῶν ἕνδεκα δήμων τῆς Κορινθίας, ἐὰν ἐξαιρέσῃ τοὺς τρεῖς δήμους, τοὺς παρακτίους, δι’ ὧν διέρχεται ἡ μεγάλη ὁδὸς, πάντες οἱ λοιποὶ ὀρεινοὶ δῆμοι στεροῦνται παντελῶς ὁδῶν· οὐδεὶς δῆμος τῆς Κορινθίας διασχίζεται ἀπολύτως ὑπὸ ὁδοῦ, ἐν τούτοις οἱ ὀρεινοὶ αὐτοὶ δῆμοι εἶναι καὶ οἱ κτηνοτροφικοί. Οἱ δῆμοι Σολυγείας, Στυμφαλίας, Φενεοῦ, Πελλήνης, Τρικκάλων καὶ Ζαχόλης οὐδεμίαν ὁδὸν ἔχουσι. Παρατηρεῖτε δὲ πόσον ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου ἀδικοῦνται· διότι οἱ ποιμένες, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται ἐντελῶς ὁδοῦ, δυνάμει τοῦ νόμου τούτου, εἶναι ὑπόχρεοι νὰ πληρόνωσι τέλος δι’ ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, ἔνθα ὑπάρχουσιν ὁδοί. Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι ἡ τυφλὴ ἀνάγκη τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου δὲν πρέπει νὰ ὁδηγῇ τὴν Πολιτείαν εἰς τὸ νὰ θέτῃ τὸν φόρον ἄνευ βάσεως, ἄνευ δικαιοσύνης, ὁπουδήποτε. Ἐνθυμήθητε, ὅτι φορολογεῖτε τὰς αἶγας καὶ τὰ ἄλλα ζῷα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε θὰ πατήσωσι τὰς ὁδούς· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι παραλογώτατον. Ἐπιτείνατε, Κύριοι, —τοῦτο εἶναι προτιμότερον, — ἐπιτείνατε κατά τι τὸν ἄλλον φόρον διὰ τὴν ὁδοποιΐαν· ἂν δὲν σᾶς ἀρκοῦσι τὰ 5,500,000, ἀναβιβάσατε ταῦτα εἰς 6,000,000. Τοῦτο θὰ τὸ ἐνόουν. Ἀλλὰ φόρον, τὸν ὁποῖον θὰ πληρόνῃ ἰδιαιτέρως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ διέρχηται ποτὲ ἀπὸ τὰς ὁδούς, ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, τοῦτο εἶναι παραλογώτατον. Δὲν πρόκειται δὲ καὶ περὶ τοῦ ὅλου τοῦ φόρου τῶν διοδίων, διότι τὸ ἥμισυ ἐπιβαρύνει τὰ ζῷα, τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ τοὺς καραγωγεῖς, τοὺς ἁμαξηλάτας. Τὸ ἥμισυ τοῦτο, 80–90 χιλιάδες, εἶναι τόσῳ μικρὸν, ὥστε ἡ παντελὴς κατάργησίς του οὐδόλως θὰ ἐπηρεάσῃ τὴν τύχην τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Δὲν βλέπω, διὰ τόσον εὐτελὲς ποσὸν εἰς τί χρησιμεύει ἡ τόσον μακρὰ αὕτη συζήτησις, διότι αἱ 80,000 δραχμαὶ ὁμολογουμένως εἶναι ἐλάχιστόν τι τῶν εἰσαγομένων εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Ἑπομένως φρονῶ καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν νὰ ἀπαλλάξῃ τὰς τάξεις ἐκείνας τῆς κοινωνίας τῆς ἀδίκου φορολογίας, καὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν φορολογίαν τοὐλάχιστον, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευματιῶν, τῶν ἀμέσως ὠφελουμένων.

§91ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὰ περὶ τρισευδαίμονος καταστάσεως τῆς Κορινθίας ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ λεχθέντα, σχετικῶς πρὸς τὰ τῆς ὁδοποιΐας, ἀποδέχομαι ὡς πικρὰν εἰρωνείαν, διότι δὲν ὑπάρχουσιν οὔτε ἐθνικαὶ οὔτε ἐπαρχιακαὶ ὁδοί, κατὰ λόγον τῆς ἀνάγκης καὶ τῆς ἐτησίας εἰσπράξεως τῶν ὁδικῶν φόρων. Ἂν κατεσκευάζετο ἡ ὁδὸς, ἥτις εἶχεν ἀνατεθῇ εἰς τὴν Ἑταιρίαν, τὴν ἀναλαβοῦσαν τὴν ἀποξήρανσιν τῶν λιμνῶν Φενεοῦ καὶ Στυμφαλίας, ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶχε καὶ ἡ Κορινθία μέσον συγκοινωνίας πρὸς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους. Δυστυχῶς δὲν ἐγένετο τοῦτο· ἄλλαι ὁδοὶ ὑπάρχουσιν, ἡ παραλιακὴ ὁδὸς, ὑπάρχει ἡ ὁδὸς ἀπὸ Κινέτας μέχρι Καλαμακίου, καὶ ἀπὸ Κορίνθου μέχρις Ἄργους· ὁδὸς δὲν ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δήμων Σολυγείας καὶ Κορινθίας, καίτοι ἡ ἀπόστασις εἶναι 8 ὡρῶν· δὲν ὑπάρχει ὁδὸς ἀπὸ Νεμέας μέχρι Φενεοῦ, εἰς ἀπόστασιν 18 ὡρῶν. Μία γέφυρα ὥρισε τὸ Τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων νὰ κατασκευασθῇ ἐν Στυμφαλίᾳ, καὶ πρὸ δύο ἐτῶν κατεσκεύασε τοὺς πόδας τῆς γεφύρας, ἀλλὰ λείπουν τώρα τὰ σίδηρα, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ στρωθῇ, μᾶς λέγουν δὲ, ὅτι περιμένωσι τὸ τιμολόγιον ἐκ Βελγίου. Βλέπετε δὲ, ὅτι τὰ ζῷα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον προέρχονται ἐκ Φενεοῦ, Στυμφαλίας καὶ ἐκ Σολυγείας, αὐτὰ δὲν πατοῦσι ποτὲ δημοσίαν ὁδὸν, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ αἱ αἶγες διὰ τῶν ποδῶν των ἐσχημάτισαν ὁδοὺς, δι’ ὧν διέρχονται οἱ ἄνθρωποι. Πῶς λοιπὸν θὰ δικαιολογηθῇ τις ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἐπιβάλλων φόρους, ἀφοῦ οὐδεμία ὁδὸς ὑπάρχει εἰς τὰ μέρη των; Ἐκτὸς ὅμως τούτου, ὁ νόμος τοῦ 1867, ὁ ὁποῖος ἐπέβαλε τὰ διόδια, τί λέγει; «Ἐπιβάλλεται φόρος διοδίων πρὸς ὄφελος τῆς ἐθνικῆς, τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ πρὸς ὄφελος τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας δι’ ἁπλᾶ ἔργα». Θέλετε νὰ διατηρήσητε αὐτά; τοὐλάχιστον δίδετε τὰ εἰσπραττόμενα διὰ τὰ ἁπλᾶ ἔργα. Ἀδιαφορῶ, ἂν ψηφισθῇ τὸ σχετικὸν ἄρθρον, ἢ ὄχι· τὴν κατάργησιν τοῦ ὑπάρχοντος ἤδη ἐν ἰσχύει νόμου θὰ ψηφίσω.

§92ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἰδέας μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐξήγησα γενικῶς, ὅτε κατὰ πρῶτον ἔλαβον τὸν λόγον. Νῦν ἔρχομαι νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, συζητουμένου εἰδικῶς τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ προχθὲς ἐπέμεινα. Ὡς πρὸς τὴν ὁλοσχερῆ κατάργησιν τῶν διοδίων, εὗρον συμφώνους ὅλους τοὺς μετ’ ἐμὲ ἀγορεύσαντας, μετ’ εὐχαριστήσεως δὲ εἶδον συμφωνοῦντα μετ’ ἐμοῦ καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἐχαρακτήρισε τὸν φόρον τοῦτον ὡς ἀκατάλληλον πλέον διὰ τὴν σημερινὴν ἐποχὴν, ἀλλὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιμένει ν’ ἀντικαταστήσῃ δι’ ἄλλου. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι μετὰ μακρὰν καὶ νομίζω πολυετῆ μελέτην κατέληξεν εἰς τοιοῦτο εἶδος ἀντικαταστάσεως. Φρονῶ, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξῃ εἰς δικαιοτέραν ἀντικατάστασιν τοῦ καταργουμένου φόρου. Ἂν δὲ, ἐπιστάσης τῆς ὥρας νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος οὗτος, δὲν εὑρεθῇ δικαιότερος, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, τρόπος ἀντικαταστάσεως, νομίζω ἀξίαν πάσης ὑποστηρίξεως τὴν γνώμην τοῦ σεβαστοῦ φίλου μου κ. Σωτηροπούλου, ὁ ὁποῖος λέγει, νὰ καταργηθῇ μὲν τώρα ὁ φόρος, ἀλλὰ νὰ μείνῃ ἄνευ ἀντικαταστάσεως, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ γίνῃ σκέψις περὶ τούτου, ἢ νὰ μείνῃ ἐντελῶς ἀναντικατάστατος. Τόσῳ δὲ μᾶλλον πρέπει νὰ μὴ ψηφισθῇ ὁ φόρος, ὁ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβαλλόμενος, καθόσον δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς ἐκεῖνον, ὅστις μέχρι τοῦδε ὑφίστατο. Καὶ ὁ κ. Πετρίδης εἶπεν, ὅτι ἐν μέρει μόνον ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος ἀντικαθιστᾷ τὸν καταργούμενον δικαίως, δηλ. ἐφ’ ὅσον ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας, ἁμαξηλάτας, καραγωγεῖς καὶ ἀγωγεῖς. Ἂν δὲ ὁ μέχρι τοῦδε πληρονόμενος ὑπὸ τῶν ἐπιτηδευματιῶν τούτων φόρος δὲν ἦναι ἀρκετὰ βαρὺς, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται πάντως νὰ ἐξευρεθῶσι πόροι διὰ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας, ἂς ἐπιβληθῇ πρόσθετός τις ἐλαφρὸς φόρος εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας τούτους. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου, ὅτι ἡ ἐπιβολὴ προσθέτου φόρου εἰς τὰ κτήνη εἶναι ἄδικος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε νὰ δικαιολογηθῇ κατὰ τὴν τότε ἀγόρευσίν του, εἰπὼν, ὅτι καὶ τὰ κτήνη ἐνίοτε ποιοῦνται χρῆσιν τῶν ὁδῶν, ἂν μὴ καθ’ ὁλοκληρίαν, εἰς τὰ μέρη τοὐλάχιστον, ὅπου ὑπάρχουσι γέφυραι, διότι διερχόμενα ἐκεῖθεν τὰ ποίμνια δὲν πνίγονται. Τοῦτο εἶναι τόσον σπανία περίπτωσις, ὥστε ἀμφιβάλλω, ἂν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς δικαιολογία τοῦ φόρου. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, προκειμένου περὶ ἐπιβολῆς φόρου, ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐπιψήφισιν ἢ καὶ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, μέχρις οὗ ἤθελεν ἐξεύρει ἄλλον τρόπον φορολογίας, πρὸς εἴσοδον ποσοῦ τινος χρηματικοῦ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας, ἢ νὰ προτείνῃ μὲν μόνον τὴν κατάργησιν τῶν διοδίων, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ δὲ εἰς τὴν πληρωμὴν ἄλλου φόρου. Ἐπὶ τέλους ἐπιμένω καὶ αὖθις, νὰ γίνωσι πᾶσαι αἱ δυναταὶ οἰκονομίαι εἰς τὰς δαπάνας τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας, καὶ ἐντεῦθεν νὰ εὑρεθῶσιν αἱ διακόσιαι χιλιάδες δραχμαί, τὰς ὁποίας θὰ στερηθῇ τοῦτο διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων.

§93ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγας μόνον λέξεις θὰ εἴπω, πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ψήφου μου. Ἐὰν ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἦναι ἡ κατάργησις τῶν διοδίων, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς ταύτης, καὶ ἐψήφισα μάλιστα ἤδη ὑπὲρ αὐτῆς. Ἐφ’ ὅσον ὅμως διὰ τοῦ ἄρθρου 2, τὸ ὁποῖον εἰδικῶς τὴν στιγμὴν ταύτην μᾶς ἀπασχολεῖ, πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ νέος φόρος, κηρύττομαι κατ’ αὐτοῦ, διότι ὁ ἐπιβαλλόμενος οὗτος νέος φόρος ἐπιβαρύνει ἀκριβῶς τὰς ἀπορωτέρας τάξεις τῆς κοινωνίας, τουτέστι τοὺς ἁμαξηλάτας, τοὺς καραγωγεῖς, τοὺς ἀγωγεῖς καὶ τοὺς ποιμένας. Ἐὰν ἐπρόκειτο μεταξὺ τῶν τάξεων τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας νὰ ἐκλέξωμεν τὰς ἀπορωτέρας, ἦτο ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν πτωχοτέρας· καὶ δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ μικρᾶς προσθήκης εἰς τὸν ὑπάρχοντα φόρον, ἀλλ’ ἀκριβῶς περὶ διπλασιασμοῦ αὐτοῦ. Οἱ ἁμαξηλάται πληρόνουν ἤδη ἐπιτήδευμα δραχ. 20· ἐὰν ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, θὰ πληρόνουν εἰς τὸ μέλλον 40. Οἱ ἀγωγεῖς πληρόνουν ἐπιτήδευμα 10 δραχμάς, διὰ τοῦ νομοσχεδίου προστίθενται ἐπ’ αὐτῶν ἕτεραι 10, ἐπίσης καὶ οἱ καραγωγεῖς ἐπιβαρύνονται διὰ νέου φόρου, ἴσου μὲ τὸν ἤδη παρ’ αὐτῶν πληρονόμενον. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν καραγωγέων παραλλάσσει ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ τῶν πόλεων, φθάνει δὲ καὶ μέχρι δραχμῶν 30, τοῦ λοιποῦ οἱ καραγωγεῖς τῶν πόλεων θὰ πληρόνουν τὸ διπλοῦν, ἤτοι 60 δραχμάς. Γνωρίζομεν ὅλοι, κύριε Πρόεδρε, τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου· αἱ ἐπαρχίαι γογγύζουν ἐκ τῆς ἀπηνοῦς φορολογίας καὶ ἐκ τῆς ἀπηνεστέρας εἰσπράξεως, πολλοὶ δὲ κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος θρηνοῦσιν ἐντὸς τῶν φυλακῶν. Ἂν λάβητε δὲ ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ προϊὸν τοῦ σταφιδοκάρπου, φαντάζεσθε τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ ὁ τόπος· καθ’ ἑκάστην βλέπομεν καὶ ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ὅτι ἡ ἀχρηματία μαστίζει δεινῶς τὰς ἐπαρχίας, ἀπελπισία δὲ κατέλαβε τοὺς κατοίκους, ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικήν. Θέλετε λοιπὸν, ἐνῷ ὁ κόσμος εἶναι πνιγμένος ἐξ οἰκονομικῶν στενοχωριῶν, νὰ ἀκούσῃ πάλιν, ὅτι διπλασιάζομεν τοὺς φόρους; Πανταχόθεν ἐκρήγνυνται ἀπελπιστικαὶ φωναὶ, καὶ θέλετε νὰ εἴπητε εἰς τοὺς δυστυχεῖς ἀγωγεῖς, καραγωγεῖς καὶ ἁμαξηλάτας, οἵτινες δὲν προφθάνουσι νὰ κερδίσωσι τὸν ἄρτον τῶν οἰκογενειῶν των, καὶ εἰς τοὺς ποιμένας, οἵτινες τρώγουσιν αὐτὸν ἐν μυρίαις ταλαιπωρίαις, θέλετε, λέγω, ἐν σκληρᾷ εἰρωνείᾳ νὰ εἴπητε, ὅτι σᾶς συμπονοῦμεν καὶ ἰδοὺ σᾶς διπλασιάζομεν τὸν φόρον!

§94ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὅλοι αὐτοὶ, τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε, ἐλαφρύνονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου· οἱ ἀγωγεῖς, οἱ καραγωγεῖς καὶ οἱ ἁμαξηλάται σήμερον πληρόνουν περισσότερα, ὑπαρχόντων τῶν διοδίων.

§95ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησίς σας δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι ἐπὶ ὀλίγων μόνον ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν εἶναι ἐπιβεβλημένα διόδια. Ἂν ἀμφιβάλητε, ἀναγνώσατε παρακαλῶ τὸν πίνακα, καὶ θέλετε πεισθῆ περὶ τῆς ἀνακριβείας τῆς παρατηρήσεως, ἣν ἐκρίνατε προσῆκον διακόπτοντές με νὰ κάμητε, λησμονοῦντες μάλιστα, ὅτι τὰ διόδια κατά τινα τρόπον ἀποτελοῦσιν ἔμμεσον φόρον, διότι πληρόνονται καθ’ ἣν στιγμὴν κάμνει τις χρῆσιν τῆς ὁδοῦ, ἐπὶ τῆς ὁποίας εἶναι τοιαῦτα ἐπιβεβλημένα. Ἤδη τί κάμνετε; Ἤδη συλλαμβάνετε πάντα καραγωγέα, ἀγωγέα καὶ ἁμαξηλάτην, καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχουσιν ἐπαρχιακαὶ ἢ ἐθνικαὶ ὁδοὶ καὶ ὅπου δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένα διόδια, καὶ τοῖς λέγετε: «καταργῶ τὸν φόρον τῶν διοδίων, ἐξ οὗ εἰσέπραττον 150,000 δραχμῶν, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο πρέπει σεῖς νὰ πληρώσητε.» Αἱ πλεῖσται ἐπαρχίαι, ἡ ἐπαρχία Πατρῶν π. χ., ἢ τῶν Καλαβρύτων, ἡ τοῦ Αἰγίου, στεροῦνται ἐπαρχιακῶν ἢ ἐθνικῶν ὁδῶν, καὶ τὰ διόδια εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστα. Ἐν τούτοις διὰ τοῦ νομοσχεδίου διπλασιάζετε τὸ ἐπιτήδευμα τῶν Πατρέων, Καλαβρυτινῶν καὶ Αἰγιέων ἁμαξηλατῶν, καραγωγέων καὶ ἀγωγέων, λέγοντες εἰς αὐτοὺς, ὅτι τοῦτο πράττετε διότι κατηργήσατε τὰ διόδια, χωρὶς νὰ προσέχητε εἰς τὴν ἀπάντησίν των, δι’ ἧς θὰ σᾶς εἴπωσι· «διατί νὰ ἐπιβαρύνητε ἡμᾶς; μήπως ἔχωμεν ὠφέλειαν ἀπὸ τὴν κατάργησιν τῶν διοδίων; ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ὁδοὺς βεβαρημένας μὲ διόδια.» Θὰ ἦτο λογικώτερον τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ηὔξανε τὸ ἐπιτήδευμα τῶν ἀνωτέρω ἐπαγγελματιῶν εἰς ἐκείνας μόνον τὰς ἐπαρχίας, ἐν αἷς ὑπάρχουσιν ἐθνικαὶ ἢ ἐπαρχιακαὶ ὁδοὶ βεβαρημέναι μὲ διόδια. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὴν πλειονοψηφίαν, νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου διπλασιάζεται τὸ ἐπιτήδευμα, τῶν πτωχοτέρων ἐπαγγελματιῶν, εἰς στιγμὴν μάλιστα οἰκονομικῆς δυσχερείας. Κατέστη τόσον εὔθικτος, κύριοι Ὑπουργοί, ἡ καρδία τοῦ ἀτυχοῦς λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπεβαρύνατε ἀστόργως μὲ ὑπέρμετρα βάρη, ὥστε ἡ ἐλαχίστη φορολογικὴ προσθήκη θὰ ἦναι ὀδυνηρά. Πλὴν τῶν λόγων τούτων, προστίθημι, ὅτι τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας εἶναι ἀρκετὰ πλούσιον, ὥστε δύναται ἀνωδύνως νὰ ὑποστῇ τὴν μικρὰν στέρησιν, ἣν ὑφίσταται διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων. Προκειμένου περὶ ταμείου ἔχοντος ἐτήσιον εἰσόδημα 5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐὰν ἀφαιρεθῶσιν ἐξ αὐτοῦ 150 χιλιάδες δραχμαὶ, ἃς λαμβάνει κατὰ μέσον ὅρον ἐτησίως ἐκ τῶν καταργουμένων διοδίων, ἡ ἀφαίρεσις αὕτη δὲν δύναται νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς τύχης του. Ἡ εὐεξία τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, Κύριοι, τότε θέλει ἀσφαλισθῆ, ὅταν ὑπάρξῃ, ἂν ὄχι ἁγνὴ, διότι ὑποθέτω ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη, ἀλλ’ ἐπιμελὴς καὶ εὔτακτος διαχείρισις. Μεγαλειτέρα τις προσοχὴ περὶ τὴν παραχώρησιν τῶν δημοσίων ἔργων θέλει ἀρκέσει νὰ ἀντισηκώσῃ οὐχὶ τὴν ζημίαν τῶν 150 χιλ. δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ πολλῷ ταύτης μείζονα. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω τὰ περὶ ὁδοποιΐας λεχθέντα, λέγω μόνον, ὅτι ταῦτα κατέδειξαν τὴν μεγάλην ἀπονίαν, μεθ’ ἧς διετίθεται τὸ χρῆμα τοῦ ταμείου τούτου. Εἰς τὸ θέμα τοῦτο προκαλῶ τὴν σοβαρὰν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἄγρυπνον αὐτῆς ἐποπτείαν, διότι ὁμολογουμένως, καὶ ἂν ἐπ’ ἐλάχιστον ἀληθεύωσι τὰ περὶ καταχρήσεων λεχθέντα, πρέπει τις τελέως ν’ ἀπελπισθῇ περὶ ἡμῶν, καὶ ὡς κυβερνητῶν τῆς χώρας καὶ ὡς διαχειριστῶν τοῦ ἱδρῶτος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἰς τοῦτο σᾶς καλῶ νὰ προσέξητε, εἰς τὰ διατυμπανισθέντα περὶ διασπαθίσεως ἑκατομμυρίων τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, καὶ μὴ κλαίετε φαρισαϊκῶς τὰς 150 χιλιάδας δραχμάς, ὧν στερεῖται ἡ ὁδοποιΐα ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων, θέλοντες νὰ φορτώσητε ταύτας εἰς τὴν ῥάχιν τῶν πτωχῶν ἀγωγέων καὶ ἁμαξηλατῶν, οἱ ὁποῖοι ταλαιπωροῦνται ἡμέρας καὶ νυκτὸς χάριν τοῦ ἄρτου, καὶ εἶναι εὐτυχεῖς, ἂν τὸν κερδίζωσι. Συνέλθετε! περισσοτέραν προσοχὴν εἰς τὰ ἑκατομμύρια παρακαλῶ, καὶ περισσότερον πόνον ὑπὲρ τοῦ πτωχοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§96ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, ἐπεθύμουν ν’ ἀποταθῶ κατὰ πρῶτον πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ὑποβάλω πρὸς αὐτὸν τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν: Ἐὰν ἐκ τῶν 150,000 λ. χ. δραχμῶν, τὰς ὁποίας προσδοκᾷ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἤθελεν εὕρει, ὅτι αἱ ἑκατὸν χιλιάδες, ἢ αἱ ἡμίσεις, ἢ τὸ ἓν τρίτον ἤθελεν εἰσπραχθῆ ἀδικώτατα παρὰ πολιτῶν πενήτων, οἱ ὁποῖοι οὐδ’ ἀπαλλάσσονται πληρωμῆς τινος ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων, οὐδ’ ὠφελοῦνται ἐκ τῆς ὁδοποιΐας, τί ἤθελε προτιμήσει; ἤθελε προτιμήσει, νὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον τῆς Ἑλλάδος 200 ἢ 150 χιλιάδας μὲ ἀδικίαν τοιαύτην, ἢ τοὐναντίον νὰ θυσιάσῃ τὰς 150 χιλιάδας, ἵνα μὴ προξενήσῃ ἀδικίαν προφανῆ καὶ σκληράν; Ἐὰν τοὐλάχιστον ὑπῆρχε τὸ ἐνδεχόμενον ἁπλῶς τῆς ὠφελείας τινὸς τάξεως, τινῶν πολιτῶν, ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν διοδίων, ἢ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ὁδοποιΐας, ἃς ἀπεδεχόμεθα, κατὰ παράβασιν ὅλων τῶν φορολογικῶν κανόνων, τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ἐπειδὴ δηλαδὴ εἶναι τὰ τοιαῦτα ἐνδεχόμενα, ὀφείλουν νὰ πληρώσουν πρόσθετον φόρον! Τοῦτο βεβαίως εἶναι παράβασις πάσης φορολογικῆς ἀρχῆς, διότι ὁ φορολογούμενος πρέπει νὰ ὑποχρεῶται εἰς τὴν πληρωμὴν φόρου, οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐνδεχομένων, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπαρχόντων. Ἀλλ’ ἔστω! Ἐὰν ὅμως οὐδὲ τὰ ἐνδεχόμενα συντρέχωσι, διατὶ θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς μίαν τοιαύτην ἀδικίαν; καὶ διὰ τίνα λόγον πρέπει νὰ ἀδικήσωμεν πολυαρίθμους τάξεις πολιτῶν; Διὰ νὰ μὴ χάσωμεν λοιπὸν τὰς 100 χιλιάδας δραχμάς, τὰς ὁποίας δυνάμεθα, καθ’ ὑπόθεσιν καὶ τοῦτο, νὰ εἰσπράξωμεν δικαίως, πρέπει ἆρά γε νὰ εἰσπράξωμεν καὶ ἄλλας 100 χιλιάδας ἀδικώτατα καὶ σκληρότατα; Ἔχομεν τὴν τάξιν τῶν κτηνοτρόφων ἐν γένει· ἀληθῶς ἐν τῇ τάξει ταύτῃ ὑπάρχουσι πολλοί, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν διοδίων πρόκειται νὰ ὠφεληθῶσιν, ἢ πολλοί, οἱ ὁποῖοι ὠφελοῦνται ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ὁδοποιΐας· ἀλλ’ ἐὰν ἀνεύρωμεν, ὅτι πολυπληθέστεροι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι οὐδὲ ἀπὸ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν διοδίων ὠφελοῦνται, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ὠφεληθῶσιν, οὐδὲ ἀπὸ τῆς μέχρι τοῦδε ὁδοποιΐας, διὰ ποῖον λόγον θὰ τοὺς φορολογήσητε; πῶς θὰ τολμήσητε νὰ τὸ πράξητε; Ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψει διαφόρους ἐπαρχίας, ἃς λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἐπαρχίαν μου, οὐχὶ δι’ ἰδιαιτέραν τινὰ μέριμναν ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλὰ διότι γνωρίζω κάλλιον τὰ κατ’ αὐτήν. Ὑπάρχουσι ποιμένες καὶ κτηνοτρόφοι ἐν γένει, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῶν ὀρέων ἐκείνων δὲν μετακινοῦνται. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δύναται νὰ γνωρίζῃ, ὅτι τρέφουσι τὰ ποίμνιά των τὸν χειμῶνα ἐν τῷ μέσῳ τῶν χιόνων, οὐδόλως μετακινοῦντες ταῦτα, καὶ τὰ τρέφουσι πολλάκις διὰ κλάδων ἐλάτης. Ὀλίγιστα εἶναι τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα μεταφέρουσι τὰ ποίμνια εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Λοιπόν, σᾶς παρακαλῶ, διὰ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, τοὺς διατελοῦντας ἐν ἐσχάτῃ πενία καὶ δυστυχίᾳ καὶ ἀποζῶντας μόλις ἐκ τῶν ὀλίγων ζώων, τὰ ὁποῖα διατηροῦσι διαρκῶς μὲ μυρίους μόχθους ἐπὶ τῶν ὀρέων, διατὶ θὰ μεταβῆτε νὰ ζητήσητε παρ’ αὐτῶν πρόσθετον φόρον; διὰ ποῖον λόγον; Ὑπάρχει τις ἰδιαιτέρα δι’ αὐτοὺς ὠφέλεια ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων; Οὐχί· διότι οὐδαμοῦ μεταβαίνουσιν. Ὑπάρχει ὠφέλεια ἐκ τῆς ὑπάρξεως τῆς μέχρι τοῦδε ὁδοποιίας; Οὐδεμία· διότι δὲν ἔχουσιν ὁδούς· καὶ εἰς τὸ σκάνδαλον, ὅτι δὲν ἔχουσιν ὁδοὺς οὐδὲ βατὰς, προσθέτετε καὶ τὸ ἄλλο σκάνδαλον· λέγετε πρὸς αὐτοὺς «πληρώσατε, διότι δὲν ἔχετε μὲν σεῖς οὐδὲ βατὴν ὁδὸν, ἔχουσιν ὅμως ἄλλοι ὁδοὺς ἁμαξιτάς». Ἀλλὰ τοῦτο, Κύριοι, εἶναι τερατῶδες πλέον! Ἡ Ἀντιπολίτευσις σᾶς λέγει, νὰ ἀποφασίσητε νὰ θυσιάσητε ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον αὐτὰς τὰς 150 χιλιάδας δραχμὰς, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν πρέπῃ καὶ εἰς ποίους δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν αὐτὴν τὴν φορολογίαν· ἡ Ἀντιπολίτευσις σᾶς ἔρχεται ἐπίκουρος· διατὶ σεῖς σπεύδετε εἰς παράλογον φορολογίαν; Προτείνω λοιπὸν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· κατόπιν τῆς ἐξαιρέσεως τῶν νήσων νὰ προστεθῇ: «καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ἐν αἷς δὲν λειτουργεῖ ἁμαξιτὴ ὁδὸς ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας μέχρι τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ». Καὶ σπεύδω νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν προτείνω τὴν ἐξαίρεσιν, ὡς ἀποδεχόμενος τὴν πρόσθετον φορολογίαν διὰ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, οὐχὶ, οὐδαμῶς, ἀλλὰ μόνον διότι διὰ τὰς ἐπαρχίας, τὰς ὁποίας ἐξαιρῶ, εἶναι μᾶλλον καταφανὴς καὶ σκληρὰ ἡ ἀδικία. Εἰς αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας οὐδὲ τὸ δυνατὸν τῆς ὠφελείας τῶν κατοίκων ὑπάρχει σήμερον ἐκ τῆς ὁδοποιίας. Μόναι βεβαίως αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν, ὅτι μετέχουσι τοῦ ἀγαθοῦ τῆς ὁδοποιίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι συγκοινωνίαν δι’ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας μέχρι τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ· διότι ἐκεῖ θὰ μεταβῇ ὁ κάτοικος ὡς μάρτυς ἢ ὡς κατηγορούμενος, ἢ δι’ ἄλλας ὑποθέσεις του ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ μεταβαίνουσιν οἱ κάτοικοι τῶν ἐπαρχιῶν καὶ λόγῳ ἐμπορίου, καὶ ἐκεῖ συνήθως ὑπάρχει ὁ τόπος τῆς τῶν προϊόντων καταναλώσεως. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, δὲν λέγω, ὅτι δικαίως ἐπιβάλλεται ἡ φορολογία εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, ἀλλ’ ἡ μεγίστη ἀδικία εἶναι δι’ ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν οὐδ’ αὐτὴν τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας καὶ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ· δι’ αὐτὰς ἡ ἀδικία εἶναι ἔτι μᾶλλον σκανδαλώδης. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι συμφωνῶ μὲν διὰ τὴν κατάργησιν τῶν διοδίων, ἀλλ’ οὐδαμῶς δι’ οὐδεμίαν ἐπαρχίαν ἀποδέχομαι ὡς λογικὸν καὶ δίκαιον τὸν ἐπινοηθέντα νέον πρόσθετον φόρον.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ κατάργησις τῶν διοδίων ἐχορήγησε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιβάλῃ νέους φόρους. Ἡ μέχρι τοῦδε τουλάχιστον συζήτησις τὸ ἀπέδειξεν ἐναργέστατα· καὶ οἱ νέοι οὗτοι φόροι ἐπιβάλλονται ἀκριβῶς, ὡς εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Γεροκωστόπουλος, ἐπὶ τῶν ἀπορωτάτων τάξεων, καθ’ ὅσον δ’ ὑπάρχει εἴς τινα ἐπαρχίαν μεγαλείτερος ἀριθμὸς τοιούτων φορολογουμένων, ἡ ἐπαρχία θὰ ἐπιβαρυνθῇ περισσότερον. Ἐὰν λάβητε τὸν πίνακα, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἡ ἐπαρχία Ἀττικῆς, κυρίως δ’ ἡ πόλις Ἀθηνῶν, ὁ Πειραιεὺς καὶ αἱ Πάτραι θὰ πληρώνωσιν ἀκριβῶς τὸ διπλάσιον ποσὸν ἐκείνου, ὅπερ θὰ πληρόνῃ τὸ λοιπὸν Κράτος, καὶ τοῦτο πρέπει νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι δηλ. σήμερον διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ διπλάσιος φόρος ἐπιτηδεύματος εἰς τοὺς ἁμαξηλάτας, τοὺς ἀγωγεῖς καὶ τοὺς καραγωγεῖς τῶν τριῶν τούτων πόλεων. Τοῦτο εἶναι τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ διατὶ τοῦτο; διότι δῆθεν ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων πρόκειται νὰ ὠφεληθῶσιν αἱ τάξεις αὗται. Ἡ ἐκ τῶν διοδίων πρόσοδος εἶναι ἐντελῶς ἀσήμαντος ἀπέναντι τῶν πόρων τῆς ὁδοποιΐας, οἵτινες ἀνέρχονται εἰς 9,500,000 δραχμῶν. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐπανελήφθη τοσάκις, ὅτι αἱ τάξεις αὗται, αἵτινες σήμερον θὰ ἐπιβαρυνθῶσι διὰ τοῦ διπλασιασμοῦ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, θέλουσιν ὠφεληθῆ ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων, διότι ὁ φόρος ἐπὶ τῶν διοδίων καταβάλλεται ἐμμέσως καὶ παρὰ τῶν ποιουμένων χρῆσιν τοῦ μέσου τῆς μεταγωγῆς, ἐνῷ ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος εἶναι ἄμεσος, καὶ καταβάλλεται παρὰ τοῦ ἐπιτηδευματίου. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, καὶ προσκαλῶ πάντας, ὅσοι ἀνήκουσιν εἰς ἐπαρχίας, αἵτινες θέλουσιν ἐπιβαρυνθῆ διὰ τῆς νέας ταύτης φορολογίας, νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως, διότι πρέπει νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει των, ὅτι αἱ τρεῖς ἐπιβαρυνόμεναι προσθέτως τάξεις εἶναι ἀρκετὰ πολυπληθεῖς, ὥστε ἐν δεδομένῳ χρόνῳ νὰ βαρύνωσιν ἐπὶ τοῦ σταδίου των τοῦ πολιτικοῦ. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου.

§98ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλε τροπολογίαν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξαιροῦνται αἱ νῆσοι...

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ νῆσοι, αἱ μὴ ἔχουσαι ὁδόν.

§100ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς δήμους τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου, αἵτινες δὲν ἔχουν οὐδ’ ἐπαρχιακὴν οὐδ’ ἐθνικὴν ὁδόν, αἵτινες εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν μὲ τὰς νήσους κατηγορίαν, ἐκεῖ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς περιορίζεται νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς κατοίκους μόνον τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος, ὅλους δὲ τοὺς λοιποὺς φόρους ἐπὶ τῶν ζῴων τοὺς διατηρεῖ. Καὶ ἄλλοτε ἔκαμον τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, διατὶ ἡ διάκρισις αὕτη, καὶ, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι ἐν τῇ στερεᾷ τὰ ποίμνια καὶ τὰ ἄλλα ζῷα δύνανται νὰ διέλθωσι δι’ ὁδοῦ παρακειμένης, ἐνῷ ἐν ταῖς νήσοις, μὴ ὑπαρχούσης τοιαύτης, τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ συμβῇ· διὰ τὸ ἐνδεχόμενον δὲ τοῦτο ποιοῦμαι τὴν διάκρισιν. Δὲν ἠξεύρω τί συμβαίνει εἰς ἄλλα μέρη, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ὅμως Ἑρμιονίδος ὑπάρχουσι δῆμοι, τῶν ὁποίων τὰ ζῷα οὐδέποτε διῆλθον δι’ ὁδοῦ ἐπαρχιακῆς ἢ ἐθνικῆς. Οἱ δῆμοι οὗτοι δὲν ἔχουσι, Κύριοι, οὔτε ἐπαρχιακὴν ὁδὸν, οὔτε ἐθνικὴν, οὔτε σιδηροδρόμους, οὐχ ἧττον συνεισφέρουσιν ἐκ καθήκοντος, ἵνα κατασκευάζωνται καὶ συμπληρῶνται ὁδοὶ καὶ σιδηρόδρομοι, καὶ φαντάζομαι τὴν ἔκπληξιν, τὴν ὁποίαν θὰ αἰσθανθῶσιν, ὅταν ὑποχρεωθῶσι νὰ πληρώσωσι καὶ ἄλλους φόρους, χωρὶς ποτὲ νὰ διέλθωσι τὰ ζῷά των δι’ ἐθνικῆς ἢ ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ἡ ἀδικία αὕτη εἶναι ἔτι μείζων τῆς ἀδικίας πρὸς τὰς νήσους, ἣν ἐθεράπευσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς τροπολογίας του. Αἱ νῆσοι λαμβάνουσιν ὠφέλειαν ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, διότι τὸ ταμεῖον πληρόνει 200,000 δραχμῶν διὰ τὴν συντήρησιν τῆς διὰ θαλάσσης συγκοινωνίας. Ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς ὀρεσίβιοι, οἱ ὁποῖοι δὲν βλέπουσιν οὔτε ἀτμόπλοια, οὔτε σιδηροδρόμους, οὔτε ἁμάξας, οἱ ὁποῖοι ἀναγκάζονται διὰ τῶν ἵππων καὶ τῶν ὄνων των νὰ ἀναῤῥιχῶνται εἰς τὰ μονοπάτια, εἶναι δίκαιον, σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιβαρυνθῶσι μὲ νέον φόρον, διὰ νὰ μεταβαίνωσιν οἱ πλούσιοι, ἐποχούμενοι δι’ ἁμαξῶν καὶ διὰ σιδηροδρόμων, ὅπου θέλωσιν; Αὐτὸ δὲν εἶναι δίκαιον, δὲν εἶναι ὑποφερτόν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ ἐνδώσῃ εἰς τὴν τροπολογίαν μου, δι’ ἧς ἐξομοιῶ τοὺς δήμους τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου, τοὺς μὴ ἔχοντας ἐπαρχιακὴν ἢ ἐθνικὴν ὁδὸν, μὲ τὰς νήσους τῆς αὐτῆς κατηγορίας. Ἰδοὺ δὲ πῶς ἔχει ἡ τροπολογία μου.

§101ΤΙΝΕΣ. Δὲν δέχεσθε τὴν ἀπάλειψιν;

§102ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν μ’ ἀρέσκει ἡ ἀπάλειψις, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς τώρα νὰ καταργῶμεν φόρους. Ἀναγινώσκω τὴν τροπολογίαν: «Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν ἰσχύουσιν ἐν ταῖς νήσοις, ἐν αἷς καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν λειτουργεῖ ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς, ὡς καὶ ἐν τοῖς δήμοις τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου, ἐν οἷς δὲν λειτουργεῖ ὡσαύτως ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδός».

§103ΤΙΝΕΣ. Ἐμπρός.

§104ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (Ἐγείρονται πλείονες τῶν 15).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 2 λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κκ. Καλογεροπούλου καὶ Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

(Γίνεται ἡ διαλογή).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 112· ἐκ τούτων 68 εἶπον Ὄχι καὶ 44 εἶπον Ναί. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου 2 ἀπεῤῥίφθη. Ἤδη ἔρχεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ῥικάκη καὶ ἡ τοῦ κ. Μίληση.

§107ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλαι αἱ τροπολογίαι δύνανται νὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν τὰς παραδεχόμεθα, διότι καὶ μιᾶς μόνης ἡ παραδοχὴ ἰσοδυναμεῖ πρὸς ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς ψηφοφορίαν πρέπει νὰ προβῶμεν ἐφ’ ὅσον ἐπιμένουσιν οἱ προτείναντες, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ οἱ προτείναντες δὲν ἔχουσι λόγον νὰ ἐπιμένωσιν, ἀφοῦ περὶ τούτων ἀπεφάνθη ἤδη ἡ Βουλή.

§108ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἄν πᾶσαι αἱ τροπολογίαι σκοποῦσιν ἐμμέσως τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου, τότε παρακαλῶ ν’ ἀποσύρῃ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν περὶ τῶν νήσων τροπολογίαν του. Πῶς! δὲν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐξαιροῦνται οἱ δῆμοι τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου, ὅσοι δὲν ἔχουν οὔτε ἐπαρχιακὰς ὁδούς, οὔτε ἐθνικάς, οὔτε σιδηροδρόμους, οὔτε τίποτε; Δὲν ἐννοῶ νὰ καθιερῶμεν εὐνοϊκὰς ἐξαιρέσεις ὑπὲρ τῶν νήσων, νὰ ἐπιβάλλωμεν δὲ φορολογίαν δυσβάστακτον εἰς τοὺς ὀρεσιβίους κτηνοτρόφους, οἵτινες οὐδὲν καλὸν ἀπολαμβάνουσιν ἐκ τῶν φόρων, οὓς εἰσφέρουσιν. Ἡ ἐξαίρεσις τῶν δήμων τοῦ Κράτους, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν αὐτὴν μὲ τὰς νήσους κατηγορίαν, δὲν ὑπηγορεύθη ἐκ πνεύματος καταπολεμήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἄν τοιοῦτον ἐσκόπουν, θὰ τὸ κατεψήφιζον, οὔτε εἶμαι συνειθισμένος εἰς τοιαῦτα πλάγια μέσα. Ἄν ἐνόμιζον, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἐν γένει σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται ὑπὸ τῶν περιστάσεων, ἤθελον τὸ καταψηφίσει ἀπ’ εὐθείας, ἐκ τοῦ συστάδην. Ἀλλὰ δὲν θέλω, δὲν ζητῶ τοῦτο. Ζητῶ νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τὸν αὐτὸν κανόνα τοῦ δικαίου, εἰς ὃν εὐηρεστήθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ὑπαγάγῃ τὰς νήσους. Διότι ὁ λόγος, ὃν ἔφερε, πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ὑπὲρ τῶν νήσων ἐξαιρέσεως, ὑπάρχει καὶ διὰ τοὺς κτηνοτρόφους τῶν λοιπῶν μερῶν τοῦ Κράτους, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς, καὶ οὗτος ἔπεισεν ἐμὲ τοὐλάχιστον, νὰ ὑποβάλω τὴν πρότασιν ταύτην, μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι αὐτὴν ὑπαγορεύει τὸ δίκαιον, ὡς ἐγὼ τὸ ἐννοῶ, καὶ τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ τόπου.

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν εἶχεν εὔλογον ἀφορμὴν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἵνα ὑποθέσῃ, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου ἐνεδείκνυε γνώμην, ὅτι δῆθεν εἶχεν αὐτὸς πλάγιον σκοπὸν, ὑποβαλὼν τὴν πρότασίν του. Ταύτην ὑπέβαλεν ἀναμφηρίστως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, καὶ εἶναι πρόδηλος ὁ σκοπός. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶχεν ὑπ’ ὄψει κτηνοτρόφους ὡρισμένων διαμερισμάτων, καὶ ὑπὲρ αὐτῶν ἐμερίμνησε, καθ’ ὃ ἔχει εἰδικώτερον καθῆκον, συντάξας τὴν πρότασιν, ἣν εἰσηγήσατο. Οὐδὲν τούτου εὐλογώτερον. Ἐξήγησα ὅμως, ὅτι, ἀφοῦ ὑπεβλήθη ἡ πρότασις αὕτη, μηδὲν προνοοῦσα περὶ ἀναπληρώσεως τῆς προσόδου, ἣν δι’ αὐτῆς θέλει στερηθῇ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου διαταράσσεται. Ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει, ὅτι, ἂν διαταράσσηται ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου ἐκ τῆς προτάσεως αὐτοῦ, διαταράσσεται ἐπίσης καὶ ἐκ τῆς παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθείσης τροπολογίας, καὶ ὅτι περὶ ἀναπληρώσεως καταργουμένης προσόδου δέον ἵνα ληφθῇ πρόνοια καὶ ἐν ταύτῃ, ὅπως καὶ ἐν ἐκείνῃ. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω, διότι ἡ πρότασις, ἣν ἐγὼ ὑπέβαλον, ἐπεκτείνουσα τὴν ὑπὲρ τῶν νήσων καθιερουμένην ἐξαίρεσιν εἰς τοὺς δήμους τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου, μόνον ὡς πρὸς τὸν πρόσθετον φόρον ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, δὲν μεταβάλλει τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἦναι ληπτέα ὑπ’ ὄψει, χάριν ἀναπληρώσεως τῆς περιοριζομένης προσόδου, ἡ μεταβολή. Οἱ δῆμοι τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοπονήσου, οἱ μὴ ἔχοντες ὁδοὺς ἐθνικὰς ἢ ἐπαρχιακὰς, δὲν ἔχουσιν ἁμαξηλάτας καὶ καραγωγεῖς· ἡ ἀναγραφὴ ἄρα ἐξαιρέσεως ὑπὲρ τῶν δήμων τούτων ὡς πρὸς τὸν πρόσθετον φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν ἁμαξηλατῶν καὶ καραγωγέων δὲν ἔχει οὐσιαστικὴν σημασίαν, γίνεται δὲ μόνον, ὅπως καταστῇ ψηλαφητὴ ὡς πρὸς τοῦτο ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου. Ἐν ταῖς νήσοις, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσιν ὁδοὶ ἐπαρχιακαὶ, δὲν ὑπάρχουσιν ἅμαξαι καὶ κάρα, ἐφ’ ὧν νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος, ἀλλὰ καὶ κτήνη διόλου ἢ ἐλάχιστα ὑπάρχουσιν, ἐνῷ ἐν τῇ Στερεᾷ καὶ τῇ Πελοποννήσῳ ὑπάρχουσι πλεῖστα κτήνη καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχουσιν ὁδοὶ ἐθνικαὶ καὶ ἐπαρχιακαί· ἡ ἀναγραφομένη ἄρα ἀτέλεια ὑπὲρ τῶν κτηνῶν ἐν ταῖς νήσοις δὲν δύναται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὴν Στερεὰν καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον ἄνευ σπουδαίων οἰκονομικῶν συνεπειῶν, ἀνατρεπουσῶν τὰς βάσεις νομοσχεδίου, εὐεργετικοῦ κυρίως εἰς τὴν κτηνοτροφίαν. Παρακαλῶ ἄρα τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ παύσῃ φρονῶν, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου εἶχεν ἔννοιαν προσωπικὴν, ἢ ὅτι ὑπέθεσα, ὅτι αὐτὸς ἐπεζήτησε διὰ περιστροφῶν νὰ συγκαλύψῃ ψῆφον ἐναντίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς εἶναι ὑπέρμαχος τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ συμπληρώσῃ αὐτὸ διὰ τῆς τροπολογίας του· ἐπειδὴ δ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, καίτοι δὲν ἐπιδιώκει τοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς, θὰ ἀναγκάσῃ ὅμως ἡ τροπολογία αὕτη ψηφιζομένη τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, ὡς μὴ δυναμένην νὰ συναινέσῃ εἰς κατάργησιν φόρου ἄνευ ἀντικαταστάσεως, ἐνόμισα πρέπον νὰ διατρανώσω ταῦτα.

§110ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει σχέσιν ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ πρὸς ἐμὲ, διότι ὑπέβαλα τροπολογίαν τῆς αὐτῆς φύσεως. Νομίζω, ὅτι ἤθελεν ἀπορήσει τις, εἰσερχόμενος εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ ἀκούων τὴν θεωρίαν, ἣν ἀνέπτυξεν ἐντεῦθεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, περὶ τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι καταστρέφουν ἓν νομοσχέδιον, καὶ τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν τὸ καταστρέφουν· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι εἰς τὰς δευτέρας κατατάσσει τὰς ἰδικάς του τροπολογίας· ἤθελεν ἀπορήσει ἔτι μᾶλλον, καθόσον ἤθελε παρατηρήσει καὶ ὅτι ὁ λογαριασμὸς, ὃν ἔκαμεν, ἦτο λογαριασμὸς ἁρμόζων μόνον εἰς ὑποθέσεις μικρεμπόρου. Τί σᾶς εἶπεν; ὅτι αἱ ἰδικαί του τροπολογίαι δὲν βλάπτουν, διότι περιέχουν ἐξαιρέσεις ἰδανικὰς, ἐξαιροῦσι τοὺς καραγωγεῖς καὶ ἁμαξηλάτας ἐκείνων τῶν μερῶν, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τοιούτους· «ἐπλανήθητε λοιπὸν, σᾶς λέγει, νομίζοντες, ὅτι ἐγὼ ἐπρότεινα κἄτι τι σπουδαῖον, καὶ κακῶς ἐνεθαῤῥύνθετε νὰ προτείνητε καὶ σεῖς ἐξαιρέσεις.» «Ἡ ἰδική σας τροπολογία, κύριε Μίληση, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀφαιρεῖ 50 χιλιάδας· ἡ ἰδική μου μόνον 2 χιλιάδας. Λοιπὸν ἡ ἰδική σας τροπολογία καταστρέφει τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ἰδική μου ὄχι»! Τοιαῦται σκέψεις, Κύριοι, ὡς βλέπετε, προεδρεύουσιν ἐν τῷ νέῳ ἐπιστημονικῷ συστήματι, τὸ ὁποῖον διέπει ἤδη τὰ τῆς φορολογίας παρ’ ἡμῖν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§112ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι συγχωνεύονται εἰς τὴν τοῦ κ. Μίληση, ἣν ἠκούσατε. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μίληση λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δ’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν κκ. Καλογεροπούλου καὶ Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

(Γίνεται ἡ διαλογή).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 112· ἐκ τούτων 68 εἶπον Ναὶ καὶ 44 εἶπον ὄχι. Ἑπομένως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μίληση ἀπεῤῥίφθη. Ἤδη ἔχομεν τὴν τροπολογίαν τοῦ Ὑπουργείου.

§115ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προχθὲς ἠρώτησα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τί ἐννοεῖ διὰ τῆς τροπολογίας τῆς παραγράφου Βʹ. Θὰ πληρώνωσι φόρον καὶ οἱ κάτοικοι τῶν δήμων ἐκείνων, δι’ ὧν διέρχεται ὁδός τις, τελειοποιηθεῖσα μὲν ἀπὸ σημείου εἰς σημεῖον, ἀλλ’ οὐχὶ καθ’ ὁλοκληρίαν;

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ πληρώνωσι μόνον, ἐφ’ ὅσον λειτουργεῖ ἡ ὁδὸς ἐν τῷ δήμῳ.

§117ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδή, ὡς γνωστόν, ὁ εἴσπλους πολεμικῶν πλοίων καὶ ἡ μεταφορὰ πολεμικοῦ ὑλικοῦ διὰ τοῦ στενοῦ τῆς Πρεβέζης δὲν ἦσαν ἐπιτετραμμένα μέχρι πρό τινων ἐτῶν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, εἶχε κατασκευάσει τὴν μεταξὺ Ζαβέρδας καὶ Βονίτσης ὁδὸν, πρὸς μεταφορὰν πολεμικοῦ ὑλικοῦ καὶ μικρῶν πολεμικῶν σκαφῶν ἀπὸ τοῦ Ἰονίου Πελάγους εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον. Ἡ ὁδὸς αὕτη, καίπερ δημοτικὴ οὖσα, ὡς ἑνοῦσα ἓν χωρίον τοῦ δήμου μὲ τὴν πρωτεύουσαν αὐτοῦ, ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἐθνικὴ, ἁπλῶς καὶ μόνον διότι κατεσκευάσθη ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ, πῶς νομίζει, ὅτι ἡ ὁδὸς αὕτη πρέπει νὰ θεωρῆται κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου νόμου· ἂν δὲ, ὡς εἶναι δίκαιον, συμφωνῇ, ὅτι ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι δημοτικὴ, νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς φορολογίας, ἢ τοὐλάχιστον νὰ σημειωθῇ ἡ δήλωσίς του ἐν τοῖς πρακτικοῖς.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ἐὰν ἡ ὁδὸς θεωρῆται τελεία καὶ λειτουργοῦσα, βεβαίως θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὡς πρὸς αὐτὴν ὁ νόμος, διότι εἶναι ὁδὸς Βονίτσης καὶ Ζαβέρδας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν θεωρεῖται τελεία καὶ λειτουργοῦσα, δὲν θὰ ἐπάγηται τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐπαρχίας εἰς φορολογίαν.

§119ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ....

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἁρμόζει, ψηφιζομένου νομοσχεδίου, νὰ δίδωμεν πληροφορίας περὶ διοικητικῆς ἐνεργείας, ὥστε νὰ φαίνηται ἡ πληροφορία ὡς συνημμένη εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§121ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς· πρόκειται περὶ ὁδοῦ, ἥτις εἶχε προορισμὸν καθαρῶς στρατιωτικὸν, πρόκειται περὶ ὁδοῦ, ἥτις δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ, οὔτε ὡς ἐπαρχιακὴ, οὔτε ὡς ἐθνικὴ, εἶναι καθαρῶς δημοτική. Ἐκ τοῦ ὅτι δὲ κατεβλήθησαν πρὸς κατασκευὴν αὐτῆς κεφάλαια ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποχρεωθῇ ὁλόκληρος ὁ δῆμος Βονίτσης εἰς τὴν καταβολὴν τῆς φορολογίας ταύτης, ἐνῷ δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς ὁδοῦ.

§122ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τοὺς προαγορεύσαντας, καὶ προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τῆς τροπολογίας, διότι αὕτη εἶναι εἰρωνεία πρὸς τὰς ἐπαρχίας, καθόσον ἀπαλλάσσει τοῦ φόρου τοὺς ἁμαξηλάτας ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπάρχει ὁδός.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ Ὑπουργείου.

§124ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν ἰσχύουσιν ἅπασαι μὲν αἱ διατάξεις ἐν ταῖς νήσοις, ἐν αἷς καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν λειτουργεῖ ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς, μόναι δὲ αἱ περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐν τοῖς δήμοις, ἐν οἷς καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν λειτουργεῖ ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδός».

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 μετὰ τῆς ἀνωτέρω τροπολογίας, ὡς τελευταίας παραγράφου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§126ΡΑΛΛΗΣ. Ἐζητήθησαν ἐπὶ τῆς πιστώσεως, τῆς ἀφορώσης εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Σπάρταλη, διάφορα ἔγγραφα, καὶ κυρίως τὰ ἔγγραφα, ἅτινα εὑρίσκονται εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Μέχρι σήμερον τὰ ἔγγραφα ταῦτα δὲν κατετέθησαν, καὶ ἐν τούτοις θὰ ζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἐκτὸς ὅμως τῶν ἐγγράφων ἐκείνων, πλεῖστα καὶ οὐσιωδέστατα ἐλλείπουσιν ἐκ τοῦ σχετικοῦ φακέλλου ἐλλείπουσιν ἰδίως καὶ αἱ ἐκθέσεις τῶν διοικητικῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες εἰργάσθησαν ἐπὶ τῆς προκειμένης ὀφειλῆς τοῦ Δημοσίου, καὶ αἵτινες συνέταξαν διαφόρους ἐκθέσεις. Αἱ ἐκθέσεις αὗται ἀναφέρονται μὲ τὰς χρονολογίας των εἰς τὴν τελευταίαν ἔκθεσιν, τὴν συνταχθεῖσαν ὑπὸ τριῶν Νομικῶν Συμβούλων, τῇ συνεργασίᾳ δύο ἀνωτέρων ὑπαλλήλων.

§127ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ὑπεβάλομεν ὅ,τι ἐνομίσαμεν ἀναγκαῖον καὶ ὅ,τι ἐζήτησεν ἡ Ἐπιτροπή, εἴμεθα δὲ πρόθυμοι νὰ ὑποβάλωμεν καὶ ὅ,τι ἄλλο ἤθελε ζητηθῆ.

§128ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω ἑτοίμην σημείωσιν τῶν ἐγγράφων, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην, δὲν πρέπει δὲ νὰ λέγηται, ὅτι ὑπεβλήθη πᾶν ὅ,τι ἦτο ἀναγκαῖον, διότι ὁ φάκελλος ἄρχεται ἀπὸ τοῦ 1874, ἐνῷ ἡ παραγγελία ἐγένετο κατὰ τὸ 1867, ἑπομένως ἐλλείπουσιν ἅπαντα τὰ μέχρι τοῦ 1874 ἔγγραφα. Καὶ ἐκ τοῦ ἔτους 1868 δὲν ὑπάρχει ἢ μία μόνη ἐπιστολὴ τοῦ Σπάρταλη, ἀπὸ δὲ τοῦ 1867 μέχρι τοῦ 1874 οὐδὲν ἔγγραφον ὑπάρχει. Κατὰ τὸ ἔτος 1874 εὑρίσκομεν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου προσκαλεῖται ὁ Πρέσβυς ἐν Λονδίνῳ, νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Σπάρταλην λογοδοσίαν διὰ ποσὸν λιρῶν 119,000 νομίζω. Ἐκτὸς τούτου, ἡ Ἐπιτροπὴ μνημονεύει πλείστας πράξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ ἡ πλειοψηφία καὶ τὸ Ὑπουργεῖον στηρίζονται, ὅπως ζητήσωσι τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς ἐνστάσεως τῆς παραγραφῆς. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς δεδικαιολογημένη ἡ αἴτησις ἡμῶν περὶ προσαγωγῆς τῶν ἐγγράφων τούτων. Ἀπὸ τοῦ 1874 ἀρχίζει ἡ τακτικὴ ἀλληλογραφία μεταξὺ Πρέσβεως ἐν Λονδίνῳ καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ μετὰ ταῦτα ὑποβάλλεται μία αἴτησις θεραπείας κατὰ τὸ 1877, ἥτις μνημονεύεται εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν Νομικῶν Συμβούλων, καὶ ἡ αἴτησις αὕτη θεραπείας ἐλλείπει.

§129ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ μειοψηφία ἀντεπροσωπεύετο ὑπὸ τεσσάρων ἢ πέντε ἐκ τῶν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ διακεκριμένων μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐγγράφων ἐζήτησαν τὴν προσαγωγὴν καὶ ἄλλων, ἅτινα καὶ προσήχθησαν ἀπὸ τὸν ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ φάκελλον. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι ἔδει νὰ γένηται πληρέστερος, πρὸς φωτισμὸν τῆς Βουλῆς, ὁ φάκελλος αὐτὸς, ἐζήτησα ν’ ἀποσταλῇ ὁ μέγας φάκελλος, ὁ ἀφορῶν εἰς τοὺς λογαριασμοὺς αὐτούς. Τὰ ὑπόλοιπα τῶν ἐγγράφων τούτων ἀποτελοῦσιν ὀγκωδέστατον φάκελλον, εὑρισκόμενον ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, τὸν ὁποῖον ἐνόμισα, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων θὰ εἶχε τὴν ὑπομονὴν νὰ μελετήσῃ. Ἐὰν ὁ ἔντιμος συνάδελφος νομίζῃ ἀναγκαίαν τὴν προσαγωγὴν αὐτοῦ, θὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ ζητήσῃ νὰ προσαχθῇ ὁ φάκελλος οὗτος εἰς ἓν ἐκ τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς.

§130ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁλόκληρος ὁ φάκελλος εἶναι ἕτοιμος, ὡς εἶχεν ἀποσταλῆ καὶ ἐπεστράφη.

§131ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως ἡ Ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὁλόκληρον τὸν φάκελλον, ἐπίσης καὶ ἡ Βουλή. Ἀφοῦ ἡ Ἐπιτροπὴ, ἥτις δὲν πρόκειται νὰ κάμῃ, εἰμὴ μίαν προεξέλεγξιν, ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὁλόκληρον τὸν φάκελλον, πολὺ περισσότερον πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἔχῃ μόνον τὰ ἐξώφυλλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εὐηρεστήθη ἡ Ἐπιτροπὴ ν’ ἀφήσῃ. Μόνον οὐσιῶδες ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀφῆκεν ἡ Ἐπιτροπὴ, εἶναι, φαίνεται, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, μία ἐμπιστευτικὴ ἐπιστολὴ τοῦ Πρέσβεως Ῥούμπωλδ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τοιαύτην ἰδέαν. Θεωροῦμεν τὴν ἐπιστολὴν ταύτην ἐξώφυλλον, οὔτε σκοποῦμεν νὰ κάμωμεν χρῆσιν τῆς ἐπιστολῆς ταύτης, ἥτις εἶναι ἰδιωτική. Θέλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθησαν αἱ δύο τελευταῖαι ἀποφάσεις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ ἡ γνωμοδότησις τῶν Νομικῶν Συμβούλων. Ἰδοὺ σημείωσις, ἐν ᾗ ἔχω ἀναγεγραμμένα ὅλα τὰ ἔγγραφα, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀνάγκην.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Καλλίτερον εἶναι, νὰ καταθέσωμεν ὁλόκληρον τὸν φάκελλον.

§133ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ παρακαλέσω νὰ ὁρισθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§134ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ κατατεθῶσιν ἔγγραφα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἐζήτησε νὰ κατατεθῶσι τὰ διαμειφθέντα μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ Πρέσβεως ἐν Λονδίνῳ.

§135ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἅπαντα εὑρίσκονται ἐν τῷ φακέλλῳ, ὁ ὁποῖος θὰ κατατεθῇ.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὧρα 8 μ. μ.