1888.11.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 25.

Τῆς 26 Νοεμβρίου 1888

(Σάββατον)

Ὥρα 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς τοῦ νομοῦ Λαρίσσης κ. Ἰωάννης Καρτάλης ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς ἀναφορὰν, δι’ ἧς παραιτεῖται τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος (ἀναγινώσκει). «Πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Κύριε Πρόεδρε. Μὴ δυνάμενος νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ ἀνατεθέντα μοι παρὰ τῶν ἐκλογέων μου καθήκοντα, παραιτοῦμαι τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, καὶ παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε ταύτην τῇ Βουλῇ.

Ὁ βουλευτὴς τοῦ νομοῦ Λαρίσσης

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΤΑΛΗΣ.

Ἐν Καφρ Γουνεμίᾳ τῆς Αἰγύπτου, 20 Νοεμβρίου 1888.» Τί ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§2ΜΠΑΣΙΑΣ. Νὰ ἐκφράσῃ ἡ πλειοψηφία τὴν γνώμην της.

§3ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διαλαμβάνει λόγον τινὰ, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντά του;

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἁπλῶς λέγει, «μὴ δυνάμενος νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ παρὰ τῶν ἐκλογέων μου ἀνατεθέντα μοι καθήκοντα» (θόρυβος). Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὴν παραίτησιν;

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Μοὶ ἐδόθη ἀναφορὰ τοῦ Ἀθανασίου Λάμπρου ἐξ Ἠπείρου, αἰτουμένου μηνιαῖον βοήθημα, διότι, ὡς ἐπαναστάτης, δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν πατρίδα του. Θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Δημητριάδης ὑποβάλλει τὰς ἑπομένας ἐγγράφους ἐπερωτήσεις, αἵτινες θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.

§7ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, ἵνα εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: 1) Ἂν ἀληθῶς ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος Κορινθίας ἐξεποίησεν ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν, ἢ καὶ πρότερον, κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου, ἢ καὶ ἄνευ τοιαύτης, οἰκόπεδα, κατεχόμενα ὑπὸ τῶν συνοικισθέντων κατὰ τὰ περὶ συνοικισμοῦ τῶν Κορινθίων εἰς Σχοινιᾶ νενομισμένα, ἐπί τινων τῶν ὁποίων εἶχον ἀνεγερθῆ οἰκοδομαί. 2) Ἂν ἀληθῶς κατεκυρώθησαν τοιαῦτα, ἐκτάσεως 500 μέτρων ἕκαστον, ἀντὶ λεπτῶν 40 κατὰ μέτρον, πληρωτέων, καὶ τούτων ἀτόκως, ἐντὸς δεκαετίας, κατὰ τὸν περὶ φθαρτῶν κτημάτων νόμον, καὶ εἰς τίνας κατεκυρώθησαν ταῦτα. 3) Ἂν δὲν ἦτο συμφερώτερον διὰ τὸ Δημόσιον καὶ λυσιτελὲς διὰ τὸν συνοικισμὸν τῶν Κορινθίων νὰ παραχωρηθῶσι τὰ οἰκόπεδα ταῦτα κατ’ ἐκτίμησιν εἰς τοὺς κατόχους, ὑποχρεωμένους, ἵνα ἐντὸς πενταετίας οἰκοδομήσωσιν οἰκοδομὴν ἀνάλογον. Οἱ δηλώσαντες ἐθνικὰς γαίας καὶ φυτείας καὶ ἐμπροθέσμως καταβαλόντες τὰς δόσεις, κατὰ τοὺς σχετικοὺς νόμους περὶ φυτειῶν καὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, κάτοικοι τῶν δήμων Κορίνθου, Κλεωνῶν, Σικυῶνος, Πελλήνης καὶ Στυμφαλίας, ματαίως πολιορκοῦσι τὸ Γραφεῖον τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Κορινθίας, ἀπὸ διετίας ἤδη, καθικετεύοντες αὐτὸν, ἵνα παραδώσῃ τὰ ἐκδοθέντα παραχωρητήρια· ὁ κ. Ἔφορος, ἐπικαλούμενος ἀνεπάρκειαν, ἀποπέμπει αὐτοὺς, ἀδιαφορῶν περὶ τῶν ἐκ τῆς καθυστερήσεως τῶν παραχωρητηρίων προσγιγνομένων ζημιῶν πρὸς τοὺς ἐμφυτευτὰς καὶ γεωργούς. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα εὐαρεστούμενος δικαιώσῃ τοὺς ἀναξιοπαθοῦντας φορολογουμένους τούτους, ἀφοπλίζων αὐτοὺς τῶν κατὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Κορινθίας εὐλόγων παραπόνων.»

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Παχὺς καλεῖται εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον Κερκύρας ὡς μάρτυς, καὶ ζητεῖ ἄδειαν ἀπουσίας. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ παραχωρήσῃ τὴν ἄδειαν;

§9Γ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ κακῶς θὰ πράξῃ, ἂν ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ν’ ἀπέλθῃ εἰς Κέρκυραν, διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον τοῦ μάρτυρος, διότι τὸ καθῆκον τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι ἀνώτερον παντὸς ἄλλου. Καλοῦνται καὶ Βουλευταὶ πολλάκις ὡς ἔνορκοι, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι οὐδὲν ἄλλο ἔργον ἔχει νὰ ἐκτελέσῃ ὁ Βουλευτὴς, καὶ δὲν δύναται ν’ ἀπουσιάσῃ τῶν Ἀθηνῶν, τῆς Βουλῆς.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν αἴτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§13ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τῆς ὁδοποιίας τῶν ἐτῶν 1882–1886, ἐδαπανήθησαν πέντε χιλιάδες δραχμῶν περίπου διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδοῦ τοῦ δήμου Ἐξανθείας τῆς Λευκάδος, ἥτις ἐν τούτοις ἔμεινεν ἀτελής, οἱ δὲ κάτοικοι τοῦ δήμου ὑποβάλλονται, ἐλλείψει ὁδοῦ, οὐ μόνον εἰς μεγάλας δαπάνας διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων των, ἀλλὰ καὶ κατατρίβουσι τὸν χρόνον αὑτῶν, παρεμποδιζόμενοι ἀπὸ τὰς γεωργικὰς αὑτῶν ἐργασίας. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Προστασίας κατεσκευάσθη ὁδὸς ἀπὸ τὴν πόλιν μέχρι τοῦ χωρίου Ἐγκλουδῆς, ἥτις διὰ μικρῶν ἐπισκευῶν κατὰ τὴν περιφέρειαν Σφακιωτῶν καὶ τελειοποιήσεως τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Καρυᾶς εἰς Ἐγκλουδῆν θὰ καταστήσῃ ἁμαξιτὴν τὴν συγκοινωνίαν τεσσάρων δήμων, ἐχόντων πληθυσμὸν δεκατριῶν χιλιάδων περίπου κατοίκων. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ Ἐξανθείας μέχρις Ἐγκλουδῆς καὶ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ἀναγκαίων ἐπισκευῶν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σφακιωτῶν. Κατ’ ἔτος, συνεπείᾳ νόμου, διανέμεται εἰς τοὺς δήμους Λευκάδος ὡρισμένον ποσὸν ἅλατος, ἀλλὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν ἐγένετο τοιαύτη διανομὴ, ἑπομένως οἱ κάτοικοι Λευκάδος στεροῦνται τοῦ ἀναγκαίου διὰ τὸν ἐλαιόκαρπον ἅλατος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους διανομὴν ἅλατος.

§14ΚΟΡΠΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς μισθοδοσίας τῶν διδασκάλων καὶ ὑπαλλήλων τῆς Ἱερατικῆς Σχολῆς Σύρου. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἰς τοὺς διδασκάλους καὶ ὑπαλλήλους τῶν ἄλλων Σχολῶν, τῆς Χαλκίδος δηλαδὴ καὶ τῆς Κερκύρας, καθυστερῶνται πολλαὶ μισθοδοσίαι, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου παρελθόντος ἔτους καθυστεροῦνται μισθοὶ εἰς πάντας τοὺς διδασκάλους καὶ ὑπαλλήλους τῆς Σχολῆς Σύρου. Ἐὰν θεωρῆτε τὰς Σχολὰς ταύτας χρησίμους, ὀφείλετε νὰ πληρόνητε τὰς μισθοδοσίας. Καὶ εἶναι τῷ ὄντι χρήσιμοι, ἰδίως ἡ Σχολὴ τῆς Σύρου, διότι, ὡς γινώσκετε, εἰς τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου πελάγους ὑπάρχουσι λειτουργοὶ ἄλλων θρησκειῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι λίαν μεμορφωμένοι, καὶ πρέπει καὶ οἱ ἰδικοί μας νὰ ἦναι τοιοῦτοι, καὶ εἶναι τοιοῦτοι οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς Ἱερατικῆς Σχολῆς τῆς Σύρου. Ἐπειδὴ δὲ εὑρίσκομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ ἐφέδρων, συνεστήθη καὶ Προπαρασκευαστικὸν Σχολεῖον ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον κατετάχθησαν ἐθελονταὶ ὑπὸ ὅρον, κληρωτοὶ τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς, καὶ κληρωτοὶ τῆς παρελθούσης ἀπογραφῆς· καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰς δύο κατηγορίας, δὲν ἔχω νὰ ἐπερωτήσω τι, ὡς πρὸς τοὺς κληρωτοὺς ὅμως τῆς παρελθούσης ἀπογραφῆς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παράσχῃ τὴν πληροφορίαν, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐξομαλισθῇ τὸ συμβαῖνον ἐπὶ τῆς κατατάξεως αὐτῶν ἄτοπον. Οἱ κληρωτοὶ οὗτοι ὑπηρέτησαν εἰς τὸν στρατὸν πρότερον ἐπὶ δέκα ὁλοκλήρους μῆνας· εἰσερχόμενοι εἰς τὸ σχολεῖον, εἰσὶν ὑπόχρεοι νὰ διαμείνωσιν ἐν αὐτῷ ἐπὶ 16 ὅλους μῆνας, συμφώνως τῷ ὀργανισμῷ τοῦ σχολείου, καὶ ἐξερχόμενοι μάλιστα ὑποχρεοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐξ ἔτι μῆνας ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοί. Ἐνῷ λοιπὸν ὤφειλον νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ δύο ἔτη μόνον, καὶ οὐχὶ πλήρη δύο ἔτη, ἀλλὰ 20 μῆνας, ὑποχρεοῦνται νῦν νὰ ὑπηρετήσωσι 10 μῆνας, τοὺς ὁποίους ὑπηρέτησαν, 16 μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους θὰ διαμείνωσιν ἐν τῷ σχολείῳ, καὶ 6 ἀκόμη, τοὺς ὁποίους θὰ διανύσωσιν ἐν τῷ στρατῷ ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοί, ἤτοι ἐν ὅλῳ τριάκοντα δύο μῆνας, ἀντὶ τῆς εἰκοσαμήνου ὑποχρεώσεώς των. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κανονίσῃ τοῦτο, τὸ ὁποῖον εὑρίσκω, ὅτι ἀντιβαίνει εἰς τὸν περὶ στρατολογίας νόμον.

§15ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἐκ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος βουλευτὴς κ. Ῥικάκης ἐπηρώτησε περὶ τῆς διανομῆς τῶν εἰσπραχθέντων ἐράνων ὑπὲρ τῶν ἐν Αἰγίῳ ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων ἀπόρων. Ἀπαντῶ, ὅτι, ἐπειδὴ ὑπῆρχε προσδοκία, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν ἐράνων ἤθελε καταστῆ σπουδαιότερον παρερχομένου τοῦ χρόνου, δὲν ἐγένετο μέχρι τοῦδε διανομή· ἐπειδὴ ὅμως ἔπαυσαν, ὡς φαίνεται, πλέον αἱ καταβολαί, καὶ τὸ συναχθὲν ποσὸν εἶναι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα σήμερον νὰ διανείμωμεν, παρεκλήθη ἡ Κεντρικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ προβῇ ἄνευ ἀναβολῆς εἰς τὴν διανομὴν τῶν μέχρι τοῦδε εἰσπραχθέντων, εἴτε διὰ τῶν ἰδίων μελῶν, εἴτε διὰ τῆς ἐν Αἰγίῳ συστηθείσης εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀποτελεῖται ἐκ τῶν ἑξῆς μελῶν: ἐκ τοῦ δημάρχου κ. Κ. Κανελλοπούλου, ἐκ τοῦ προέδρου τοῦ Δημοτ. Συμβουλίου κ. Δ. Πολυχρονιάδου, ἐκ τοῦ πρώην δημάρχου κ. Ἀθ. Φαραζουλῆ, ἐκ τοῦ πρώην βουλευτοῦ κ. Ἀνδρ. Παναγιωτοπούλου, ἐκ τῶν ἐμπόρων κ. κ. Α. Δημοπούλου καὶ Κίμωνος Χρυσανθοπούλου καὶ ἐκ τοῦ ἰατροῦ κ. Βασ. Χριστοδουλοπούλου. Εἶναι δὲ πιθανὸν, ὅτι εἰς ταύτην τὴν εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν θὰ προτιμήσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ἐνταῦθα, ἡ Κεντρικὴ, νὰ ἀναθέσῃ τὴν διανομήν· ἐπειδὴ δὲ τὰ πρόσωπα, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα ἠκούσατε, εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων ἐν τῇ πόλει τοῦ Αἰγίου, ἀνήκουσι δὲ καὶ εἰς πάσας τὰς ἀποχρώσεις τὰς τοπικὰς, εἶναι πιθανὸν, ὅτι δὲν θὰ διαφύγῃ τις τῶν ἐχόντων δικαιώματα πρὸς περίθαλψιν τὴν πρόνοιαν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§16ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ποσὸν εἰσεπράχθη;

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὡρισμένως δὲν δύναμαι νῦν νὰ εἴπω, ἀλλὰ νομίζω περίπου 60 χιλιάδες δραχμῶν. Ἕτερος βουλευτὴς, ὁ κ. Τυπάλδος, ἐπηρώτησε περὶ τῆς καταστάσεως τῆς δημοσίας ὑγείας ἐν Ἰθάκῃ καὶ περὶ τοῦ ἂν ἐπέτρεπεν ἡ κατάστασις αὕτη τὴν γενομένην τελευταῖον ἀπόλυσιν τοῦ ἰατροῦ κ. Ζερβοῦ, ἰατροῦ τοῦ Νοσοκομείου τῶν εὐλογιώντων. Καίτοι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἶχον καὶ τὰς ὁποίας μετέδωκα ἀμέσως, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει, εἰς τὴν Βουλὴν, ἐδικαιολόγουν τὰ γενόμενα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, δηλ. τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἰατροῦ κ. Ζερβοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον, ἕνεκα τῆς εὐλογίας, ἐδαπανῶντο 300 δραχμαὶ μηνιαίως εἰς ἀποζημίωσιν, οὐχ ἧττον ἔσπευσα, λόγῳ τῶν γενομένων παραστάσεων, νὰ ἐρωτήσω ἐκ νέου εἰς Ἰθάκην περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας τοῦ τόπου, αἱ πληροφορίαι δὲ, τὰς ὁποίας ἔχω, εἶναι, ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον δεκαήμερον ἐγένοντο τρία μόνον κρούσματα εὐλογίας ἐν Ἰθάκῃ, ὅτι ἐν γένει ἡ κατάστασις προβαίνει βελτιουμένη καὶ ὅτι οἱ θεραπευόμενοι εἶναι εἰς τελείαν ἀνάῤῥωσιν. Ἐκτὸς τούτου ὅμως, ἐκτὸς τῆς βελτιώσεως ταύτης τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας ἐν Ἰθάκῃ, οἱ δύο ἐκεῖ ἰατροὶ, ὁ δήμαρχος κ. Μαράτος καὶ ὁ ἕτερος ἰατρὸς κ. Κοκκίνης, προσηνέχθησαν νὰ ἀναλάβωσιν αὐτοὶ ἀμισθεὶ τὴν περιποίησιν τῶν εὐλογιώντων, ὁ δὲ δήμαρχος καὶ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Θεραπευτηρίου ἀμισθεὶ, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη τῆς δαπάνης, ἥτις ἐγίνετο μέχρι τοῦδε. Ἔχω δὲ ἐνταῦθα περὶ τούτου τηλεγράφημα τοῦ Δημάρχου (ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Ἔχω δὲ καὶ τηλεγράφημα τοῦ ἰατροῦ κ. Κοκκίνη, προσφέροντος καὶ τούτου τὴν ὑπηρεσίαν ἀμισθεί.

§18ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μᾶς δίδει. Ἀφοῦ ὁ κ. Μαράτος ἀναλαμβάνει τὴν διεύθυνσιν τοῦ Νοσοκομείου, ἀντικαθιστᾷ βεβαίως τὸν παυθέντα ἰατρόν. Δὲν ἔχω λοιπὸν νὰ ἀντιλέξω. Προσθέτω μόνον εἰς τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι, κατὰ τὰς εἰδήσεις, ἃς ἔχει τὸ Συμβούλιον τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, δὲν ἐγένετο μέχρι τοῦδε τοιαύτη τροπὴ τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας ἐν Ἰθάκῃ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς εὐλογίας, ὥστε ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς νὰ ἀνακαλέσῃ τοὺς δύο νοσοκόμους, τοὺς ὁποίους πρὸ τεσσάρων μηνῶν ἔχει ἐκεῖ, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσῃ διατηρῶν αὐτοὺς ἐπί τινα ἀκόμη καιρὸν, διότι ὑπάρχει ἀνάγκη αὐτῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Μαράτος ἀναλαμβάνει ἀντὶ τοῦ κ. Ζερβοῦ νὰ διευθύνῃ τὸ Νοσοκομεῖον, τοῦτο, ἐνῷ δὲν φέρει ζημίαν εἰς τοὺς ἀῤῥώστους, φέρει εὐκολίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ θὰ ἐξοικονομήσῃ τὴν ἀντιμισθίαν τοῦ ἰατροῦ τῶν εὐλογιώντων.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ φέρω καὶ πάλιν τὸν λόγον περὶ τῆς ὥρας τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς. Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐγένετο πολλάκις λόγος, ἀλλὰ παρατηρῶ μετὰ λύπης μου, ὅτι, ἀντὶ ἐκ τῶν λεχθέντων νὰ διορθωθῇ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον γίνεται, συμβαίνει ἀκριβῶς τὸ ἐναντίον. Ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἀρχίζομεν τὰς ἐργασίας μας βραδύτερον, καὶ σήμερον, ὡς παρετηρήσατε, κατηντήσαμεν νὰ φθάσωμεν σχεδὸν εἰς τὴν 5ην ὥραν. Καὶ διὰ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς εἶναι προσδιωρισμένη διὰ τὴν ἔναρξιν ἡ 3η ὥρα μ. μ., ἡ ὥρα αὕτη εἶναι καταλληλοτάτη, διότι ἀπὸ τῆς 3ης μέχρι τῆς 8ης, μέχρι τῆς ὁποίας δύναταί τις νὰ μείνῃ εἰς τὸ Βουλευτήριον, μεσολαβοῦσι πέντε ὧραι, καὶ εἰς τὸ διάστημα τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ πᾶσα ἡ ἀπαιτουμένη ἐργασία, ἀλλὰ, ἀντὶ νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὰς τρεῖς, καταντᾷ νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὰς τέσσαρας καὶ πολλάκις εἰς τὰς πέντε. Τὸ ἄτοπον τοῦτο ἠδύνατο νὰ ἐκλείψῃ, ἐὰν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἀπεφάσιζον νὰ ἔρχωνται εἰς τὸ Βουλευτήριον ἀκριβῶς κατὰ τὴν προσδιωρισμένην ὥραν, διότι τότε ἤθελον τοὺς παρακολουθεῖ καὶ ὅλοι οἱ φίλοι των, ἤθελε δὲ παρευρίσκεσθαι καὶ ὅλη ἡ Ἀντιπολίτευσις, διότι βεβαίως δὲν ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ γίνωνται ἐν ἀπουσίᾳ της αἱ συζητήσεις· ἀλλά, ἀντὶ νὰ κάμωσι τοῦτο οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, βλέπετε καὶ ὁ ἴδιος, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἔρχονται εἰς τὰς 4½· τὸ δὲ παράδειγμα αὐτῶν μιμεῖσθε καὶ ὑμεῖς, διότι, ἀντὶ νὰ ἀναβαίνητε ἐπὶ τῆς ἕδρας σας ἀπὸ τὰς 3, ἀναβαίνετε εἰς τὰς 4½.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἔρχομαι ἀπὸ τὰς 3, σεῖς ἔρχεσθε εἰς τὰς 4½.

§21ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε, κύριε Πρόεδρε, ὅτε τὸ Προεδρεῖον ἐνόμιζεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀκολουθῇ τὰ νεύματα τῆς Κυβερνήσεως, ζήτημα τοιοῦτον δὲν ἐγεννᾶτο, διότι τὸ ἔλυεν οἴκοθεν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Οἱ κατὰ καιροὺς Πρόεδροι ἀνέβαινον εἰς τὴν ἕδραν των κατὰ τὴν προσδιωρισμένην ὥραν, ἀνεγίνωσκον τὸν κατάλογον, περιέμενον ἓν τέταρτον καὶ ἡμίσειαν ὥραν, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ δὲν εὑρίσκετο ἐν ἀπαρτίᾳ, διέλυον τὴν συνεδρίασιν. Ὑμεῖς δὲν θέλετε νὰ ἀκολουθήσητε τοῦτο, διότι νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ συμμορφῶσθε μὲ τὰς ἀπαιτήσεις καὶ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἕνεκα τούτου ἀναφέρομαι εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς θέσιν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ φροντίσῃ, ὥστε αἱ συνεδριάσεις νὰ ἀρχίζωσιν ἀπὸ τῆς τρίτης ὥρας, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ καθήμεθα πλέον τῆς ὀγδόης, νὰ μὴ δυσαρεστῆται δὲ, ἐὰν ἕνεκα τούτου ἀναχωρῶσι πολλοὶ τῶν ἀντιπολιτευομένων καὶ ὕστερον δὲν γίνεται ἀπαρτία, διότι πρῶτος ἐγὼ, ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας μου, δὲν δύναμαι νὰ κάθημαι ἐδῶ πλέον τῆς ὀγδόης, ἴσως δὲ καὶ πολλοὶ ἄλλοι εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν εὑρίσκονται. Διὰ τοῦτο, ἐὰν θέλητε σπουδαίως νὰ ἐργασθῶμεν, πρέπει νὰ ἀρχίζωμεν κατὰ τὴν ὡρισμένην ὥραν.

§22ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀνεξαρτήτως τούτων, ὅταν ἔρχηται ἡ 8η ὥρα, ὅλοι εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ δειπνήσωμεν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Μεσσηνίας, ὅτι εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω ἐπὶ πέντε ἢ ἕξ Συνόδους τὴν Βουλὴν ὡς Πρόεδρος. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅτι ἐλάμβανε χώραν τακτικῶς, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἦτο λίαν ἔκτακτον. Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς Συνόδους ἅπαξ ἢ δὶς ἔλαβε χώραν. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἔλαβε χώραν ἅπαξ καὶ ἐπὶ τῆς προεδρείας τοῦ κ. Σωτηροπούλου. Εἶναί τινες ἐκ τῶν ἀρχαίων Βουλευτῶν ἐνταῦθα, καὶ τοὺς παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῶσιν, ἂν οὕτως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα. Βεβαίως συμφωνῶ μεθ’ ὑμῶν, ὅτι πρέπει νὰ ἐρχώμεθα ὡρισμένως τὴν 3ην ὥραν.

§24ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθέστατον, ὅτι κατὰ δύο Συνόδους, καθ’ ἃς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύσω τῆς Βουλῆς, ἅπαξ μόνον προέβην εἰς τὸ μέτρον αὐτό. Ἀλλὰ τοῦτο ἦτο ἀρκετὸν, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβῶ καὶ δευτέραν φοράν. Ἀποφασίσατε νὰ τὸ κάμητε ἅπαξ καὶ ὑμεῖς.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτό. Σᾶς εἰδοποιῶ, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἔλθητε αὔριον κατὰ τὴν 3ην ὥραν μ. μ.

§26ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως.) Κατὰ προγενεστέραν τινὰ συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, εἷς τῶν ἀξιοτίμων ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτῶν ἐπηρώτησεν, ἐὰν εἷς ἐκ τῶν διωρισμένων ὡς ὑποτρόφων τοῦ κληροδοτήματος Κρήτσκη διωρίσθη τακτικῶς καὶ νομίμως, καὶ ἐὰν ἦναι Ζαγοραῖος. Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ διορισθεὶς ἦτο πράγματι Ζαγοραῖος, καὶ ὀρθῶς διωρίσθη ὑπότροφος, ἐπιτυχὼν καὶ εἰς τὸν ἐνεργηθέντα διαγωνισμόν. Κατὰ τὴν αὐτὴν συνεδρίασιν ἕτερος συνάδελφος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς, ἀνευλαβῶς φερόμενος καὶ παρανόμως, ἀπέλυσε διδάσκαλόν τινα ἐξ ἑνὸς Δημοτικοῦ Σχολείου τῆς ἰδίας κωμοπόλεως Ζαγορᾶς, ὅστις τάχα διορίζεται κατὰ πρότασιν τοῦ συντηροῦντος τὸ Σχολεῖον κ. Ἀντωνιάδου. Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν διάφορα ἔγγραφα, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι παντάπασιν ἀληθὲς, καθόσον οὐδαμοῦ τῶν κατατιθεμένων ἐγγράφων εὕρηται ὅρος, ὅτι ὁ διορισμὸς πρέπει νὰ γίνηται προτάσει τοῦ συντηροῦντος τὸ Σχολεῖον, ἢ οἱουδήποτε ἀντιπροσώπου αὐτοῦ.

§27Γ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, —διότι γνωρίζω, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἁρμόδιος,—νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας ἀκριβεῖς καὶ κατάστασιν τῆς χρήσεως, ἥτις γίνεται, τοῦ κληροδοτήματος Βαρβάκη. Ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα νὰ μάθῃ, ποία χρῆσις γίνεται τοῦ κληροδοτήματος τούτου, δηλαδὴ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ κληροδοτήματος τούτου, τὰ ὁποῖα, καθόσον γνωρίζω, ἀνέρχονται εἰς 150,000 χιλιάδων δραχμῶν περίπου κατ’ ἔτος. Ἡ διαθήκη Βαρβάκη εἶναι ῥητὴ ὡς πρὸς τὴν χρῆσιν, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμνῃ, τῶν εἰσοδημάτων τούτων. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου ἦναι ἐντελῶς ἀσφαλεῖς. Τοῦτο θὰ τὸ μάθωμεν ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θὰ μᾶς δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλά, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἐκ τῶν 150,000 τούτων δραχμῶν, τὰς ὁποίας εἰσπράττει ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ δεκάδων ἐτῶν, οὐδεμία ποτὲ ἐγένετο χρῆσις, ἀνταποκρινομένη εἰς τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου. Ὁ διαθέτης ὥρισε τὸ κληροδότημά του διὰ Ναυτικὴν Σχολὴν, ἢ διὰ Ναυτικὰς Σχολάς....

§28ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὄχι.

§29ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Θὰ δώσητε ἀπάντησιν. Ἐγὼ λέγω ὅ,τι γνωρίζω.—Ἐκ τῶν 150,000 λοιπὸν τούτων δραχμῶν ἡ Κυβέρνησις διαθέτει μικρὸν ποσὸν, νομίζω 30,000 δραχμῶν, διὰ τὴν συντήρησιν ἑνὸς τῶν Γυμνασίων τῆς Πρωτευούσης. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο γίνεται, τὸ ὁποῖον θὰ μάθωμεν ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ Κυβέρνησις κάμνει τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ κάμνῃ, διότι τὸ κληροδότημα δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν συντήρησιν Γυμνασίου. Εἰς ποίαν δὲ ἄλλην χρῆσιν καταναλίσκονται τὰ ἄλλα χρήματα, δηλαδὴ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ εἰσοδήματος τούτου; Ἐὰν ῥητῶς περὶ ναυτικῶν διαθέτῃ ταῦτα ὁ μακαρίτης Βαρβάκης, τότε μόνον διὰ ναυτικὴν ἐκπαίδευσιν δύναται νὰ γίνῃ χρῆσις. Ἐὰν ἄλλως ἔχῃ ἡ διαθήκη, ἂς μᾶς δώσῃ πληροφορίας ἀκριβεῖς ὁ κ. Ὑπουργός. Εἰς τὰς πληροφορίας ταύτας ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσῃ καὶ κατάστασιν λεπτομερῆ τῆς χρήσεως, νὰ μᾶς δώσῃ ἀπολογισμὸν τῶν χρημάτων τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ, εἰς τί διατίθενται ταῦτα κατ’ ἔτος καὶ ἀπὸ πόσων ἐτῶν διατίθενται. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ καταθέσῃ τὴν διαθήκην Βαρβάκη εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ λάβῃ αὕτη ἀκριβῆ γνῶσιν τῆς διαθήκης ταύτης.

§30ΤΖΑΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν, ποῦ κεῖται τὸ κληροδότημα τοῦ ἀειμνήστου Δημάκη. Ὁ ἀείμνηστος Δημάκης, ἐλθὼν ἐκ τῶν Ἡγεμονιῶν καὶ ἀποθανὼν ἐν Ἀθήναις, ἐγκατέλιπε τὸ μέγα ἐκεῖνο μέγαρον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἤδη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἀντ’ αὐτοῦ ἐδέχθη νὰ δίδῃ τὸ Δημόσιον 5,000 δραχμῶν πρὸς συντήρησιν τῶν Σχολείων ἐν τῷ δήμῳ Ἀλαγωνείας, τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὐτοῦ πατρίδι, ὅπου εἶχε ἀνοικοδομήσει Σχολεῖα λαμπρά. Θέλω νὰ μάθω λοιπὸν, ποία διαχείρισις γίνεται τοῦ κληροδοτήματος, ἐὰν αἱ 5,000 δραχμῶν δίδωνται λόγῳ τῶν μισθῶν τῶν διδασκάλων, ἐὰν τὰ καταστήματα ἐκεῖνα εἶναι εἰς κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε νὰ δύνανται νὰ εἰσέρχωνται οἱ μαθηταὶ ἄνευ κινδύνου, ἐὰν ἐκ τῶν χρημάτων αὐτῶν πληρόνεται καὶ ὁ ἱερεὺς, τὸν ὁποῖον εἶχε προορίσει, ὅτι πρέπει νὰ πληρόνηται, καὶ ὁ ὑπηρέτης, καὶ τέλος πάντων, ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν συνέστησεν, ὄχι ὁ διαθέτης, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τότε, ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον αὐτῆς, διότι ἐκ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος τούτου ἐξαρτᾶται ἡ καλὴ διαχείρισις τοῦ κληροδοτήματος. Μανθάνω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ κατάστημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου καὶ τοῦ Δημοτικοῦ ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ εἶναι ἤδη ἕτοιμον νὰ καταπέσῃ, καὶ θὰ ἦναι λυπηρὸν νὰ καταστραφῇ ἡ περιουσία ἐκείνη, ἕνεκα τῆς ἀβελτηρίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ παρακαλέσω μάλιστα τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ μεριμνήσῃ, ὥστε ν’ ἀφαιρεθῇ, εἰ δυνατὸν, ἡ διαχείρισις ἐκ τῶν χειρῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης, καὶ ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§31ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐζητήθησαν προχθὲς πληροφορίαι, ἂν ἐγένετο ἐνέργεια, καὶ τίς, ἐπὶ σειρᾶς τινος μηνύσεων, ἀπευθυνθεισῶν κατὰ Ὑπομοιράρχου, ἐνωμοτάρχου καὶ ὑπενωμοτάρχου τινός. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐνταῦθα Πλημμελειοδικῶν, προκληθεὶς, μοὶ ὑπέβαλε τοιαύτας διὰ σημερινῆς του ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν καταθέτω. Ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ βεβαιοῦται, ὅτι μήνυσις Ἐπιστήμης Μαργέτου καὶ ἑτέρα μήνυσις Σοφίας Ἰωάννου Κομπόλη δὲν ἐπεδόθη εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Ὡς πρὸς τὰς ἄλλας μηνύσεις, ὁ Εἰσαγγελεὺς δίδει πληροφορίας περὶ τῆς ἐνεργείας του. Προσθέτει δὲ, ὅτι, ἐπιδιώκων τὴν ταχεῖαν περάτωσιν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν, παρήγγειλε τὸν Πταισματοδίκην, νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως πρὸς ἐξέτασιν. Καταθέτω τὴν δικογραφίαν κατὰ Ζαχαρίου Μαγὴρ, τοῦ Ἰσραηλίτου ἐκείνου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπενεμήθη χάρις. Ἐν τῇ δικογραφίᾳ περιέχονται ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν καὶ αἱ γνωμοδοτήσεις τῶν Εἰσαγγελέων τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ τῶν Ἐφετῶν Λαρίσσης.

§32ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, σχετικῶς μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κωπαΐδος, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐμπειροτεχνῶν, οἱ ὁποῖοι ὥρισαν τὰς δύο περιμέτρους, καὶ τὸ σχετικὸν διάγραμμα.

§33ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἤκουσα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰπόντος, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς διεβίβασε τὰς καταγγελίας Δημητρίου καὶ Ἰωάννου Μαργέτου εἰς τὸν Πταισματοδίκην, ὅπως ἐνεργηθῶσι λυσιτελέστερον αἱ ἀνακρίσεις. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἔχω ἐντελῶς διάφορον γνώμην περὶ τῆς ἐνεργείας τῶν ἀνακρίσεων, ὅταν αὗται γίνωνται παρὰ τῶν Πταισματοδικῶν. Ἀλλὰ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν θέλω παντάπασι νὰ ποιήσωμαι λόγον, διότι πλήρη πεποίθησιν ἔχω ἐπὶ τὸν Πταισματοδίκην Ἀθηνῶν. Βεβαίως θέλω ἀναμείνει τὸ πέρας τῶν ἀνακρίσεων, ἵνα βεβαιωθῶσιν αἱ ἀξιόποινοι πράξεις τῶν ἐνωμοταρχῶν, ὡς ἐπίσης θέλομεν ἀναμείνει καὶ τὸ πέρας τῆς ὑποθέσεως κατὰ τοῦ Ἀνθυπομοιράρχου, οὗτινος φαίνεται αἱ παραβάσεις τῶν νόμων ἐν τῷ χωρίῳ Χασιᾶς ἐβεβαιώθησαν, καὶ διὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν χθὲς ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔστειλε τὴν δικογραφίαν μετὰ τῶν ἀνακρίσεων πρὸς τὸν παρὰ τοῖς ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδίκαις Εἰσαγγελέα. Ἤκουσα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καταθέτοντος δικογραφίαν τινὰ κατά τινος νομίζω Μαγείρου, εἶπεν· ἀλλὰ δὲν λέγεται Μάγειρος, ἀλλὰ Μαγὰρ, κατὰ τὸ Βασ. Διάταγμα τῆς πρὸς αὐτὸν ἀπονομῆς χάριτος. Ἐὰν ἦναι δ’ ὁ αὐτὸς, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι. Θέλω μελετήσει τὰ ἔγγραφα, καὶ θέλομεν ἐν καιρῷ συζητήσει. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὴν ἀλληλογραφίαν τοῦ Προξενείου Ἰωαννίνων μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπὸ τοῦ 1879 ἔτους μέχρι τοῦ 1887, τὴν ἀφορῶσαν εἰς διαφόρους ληστρικὰς πράξεις, ἐνεργηθείσας ἐκεῖ παρὰ τῆς συμμορίας Ἀλεξίου Τάκη. Ἐπειδὴ δὲ γίνεται λόγος περὶ τούτου, ἐπεθύμουν νὰ ἐπισπεύσῃ, ὅσον τὸ δυνατὸν, ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργὸς τὴν ὑποβολὴν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἐρχομένων ἑκάστοτε πληροφοριῶν καὶ δικογραφιῶν περὶ τῆς ῥηθείσης ὑποθέσεως, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναμένωμεν ἐπὶ ἕνα ἢ δύο μῆνας, μέχρις ὅτου ἀποσταλῶσι πᾶσαι αὗται αἱ πληροφορίαι. Ἐφ’ ὅσον ἔρχονται, πρέπει νὰ κατατίθηνται εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν τὸ πρῶτον ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἐν τῇ Βουλῇ, οὔσης τῆς 11ης φθίνοντος μηνὸς, παρῆλθον ἤδη 16 ἡμέραι, ἐνῷ πιστεύω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἤδη τὰς δικογραφίας ἐκ Κερκύρας καὶ ἐκ Τρικκάλων, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἔσπευσε καὶ τηλεγραφικῶς νὰ ζητήσῃ τὰς ῥηθείσας πληροφορίας, ὡς καὶ τὰς δικογραφίας. Τὴν δικογραφίαν Τρικκάλων τοσούτῳ μᾶλλον θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅσῳ σήμερον ἐγενόμην κομιστὴς ἐπιστολῆς, δι’ ἧς μοὶ πέμπεται ἡ κατάθεσις τοῦ παθόντος κατοίκου Μπουκουβίτσας Ἀναστασίου Καναβοῦ, ἡ ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου Τρικκάλων γενομένη, ὅστις τοσοῦτον ἐβασανίσθη παρὰ τοῦ Ἀλεξίου Τάκη, τοῦ Ἀνδρέου Τάκη, τοῦ Γρηγορίου Τάκη καὶ τοῦ Εὐαγγέλου Τάκη, (διότι, βλέπετε, ἦσαν πολυάριθμοι,) ὥστε μετὰ πολλοῦ χρόνου πάροδον, καταθέτων ὡς παθὼν ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου Τρικκάλων, καὶ ἀναμιμνησκόμενος τῶν βασάνων, αἵτινες ἐγένοντο κατ’ αὐτοῦ, ἐλιποθύμησεν ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ Κακουργιοδικείου! Ῥητῶς λέγουσι τοῦτο τὰ πρακτικὰ, ὧν ἀντίγραφον ἀναγινώσκω: «Ἐνταῦθα διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διότι ὁ παθὼν κατελήφθη ὑπὸ λιποθυμίας». Ἐπιθυμῶ, ἐπειδὴ ἡ μελέτη τῆς ὑποθέσεως ταύτης βεβαίως ἀπαιτεῖ πολὺν χρόνον, καὶ ἐπειδὴ εὐρυτάτη θέλει γίνει συζήτησις καὶ πάλιν περὶ τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦ ἀπονείμαντος χάριν εἰς τοιοῦτον κατάδικον, νὰ ἔλθωσι ταχέως πᾶσαι αἱ δικογραφίαι, καθ’ ὅσον δὲ φθάνουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ κατατίθηνται εἰς τὴν Βουλὴν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερον ἔγγραφον, ὅπερ ἐζήτησα, τοῦτο δὲ δὲν εὑρίσκεται οὔτε εἰς τὰ Τρίκκαλα, οὔτε εἰς τὴν Κέρκυραν, ἀλλ’ εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης· εἶναι ἡ πρὸς τὸν Βασιλέα ἔκθεσις περὶ ἀπονομῆς τῆς χάριτος εἰς τὸν Τάκην. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως, δύναται νὰ φέρῃ τὸ ἔγγραφον τοῦτο.

§34ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐὰν ὁ ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς δὲν ᾐσθάνετο τὴν ἀνάγκην προχθὲς νὰ ζητήσῃ κεκυρωμένον ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν τῶν δικῶν, αἵτινες ἐδικάσθησαν ἐν Κερκύρᾳ, ἤδη τὰ ἔγγραφα θὰ ἦσαν κατατεθειμένα. Τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ὑπεβλήθη ἡ ἀνωτέρω αἴτησις, ἐτηλεγράφησα νὰ μοὶ σταλῶσι τὰ ζητηθέντα ἀντίγραφα, ὁ δὲ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν Κερκύρας μοὶ ἐτηλεγράφησεν, ὅτι ταῦτα ἐστάλησαν προχθὲς διὰ τοῦ ἰταλικοῦ ἀτμοπλοίου, ὅπερ ὅμως μέχρι τῆς μεσημβρίας τῆς σήμερον δὲν κατέπλευσεν εἰς Πειραιᾶ. Ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς τῆς ἡμέρας, ἢ τὸ πολὺ αὔριον, θὰ φθάσῃ, ὥστε τὴν Δευτέραν θὰ ἦναι ἀφεύκτως κατατεθειμένα εἰς τὴν Βουλὴν. Καλὸν θὰ ἦναι, νὰ ἀναμείνῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅπως μελετήσῃ τὰ ἔγγραφα, καὶ τότε νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν.

§35ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ζητηθῇ καὶ ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ζακύνθῳ Πλημμελειοδικῶν ἡ σχετικὴ δικογραφία.

§36ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὅλαι αἱ δικογραφίαι ἐζητήθησαν.

§37ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως ἀνεγνώσατε παραίτησιν Βουλευτοῦ. Τί ἐγένετο ἐπ’ αὐτῆς;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεῤῥίφθη.

§39ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω ἐνδιαφέρον, οὔτε γνώμην περὶ τῆς παραιτήσεως· ἓν ἐνδιαφέρον ἔχω μόνον, νὰ τηρῆται ἡ ἀξιοπρέπεια καὶ ὁ Κανονισμὸς τοῦ σώματος. Ἐὰν πρόκηται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, πρέπει νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν, νὰ γίνῃ καταφανὴς ἡ ἀπόφασις αὐτῆς· πρὸ ὀλίγου δὲν ἤκουσα, εἰμὴ φωνὰς μόνον.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ πάλιν σᾶς λέγω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν παραίτησιν· διὰ πολλῆς μάλιστα βοῆς ἐξεδήλωσε τὴν γνώμην της.

§41ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς δὲν λέγει, ὅτι γίνεται ἡ ψηφοφορία, δι’ ἀλλαλαγμῶν, ἀλλὰ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἢ δι’ ἀναστάσεως.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐκ δραχ. 1,447,981 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1887.

§43ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζητήσαμεν διὰ τὴν πίστωσιν αὐτὴν τὴν κατάθεσιν τοῦ ὅλου τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων. Παρακαλῶ, πρὸ τῆς τρίτης συζητήσεως νὰ κατατεθῶσι.

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς ἐζήτησε διασαφήσεις χθὲς ἐπὶ διαφόρων ποσῶν, ἀναγομένων εἰς τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Ἀπαντῶ εἰς μίαν ἑκάστην τῶν αἰτηθεισῶν πληροφοριῶν, πλὴν τῆς ἀναγομένης εἰς τὰ τῆς συντηρήσεως τῶν καταδίκων, περὶ ἧς, ἂν καὶ ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὴ οὔσης τότε μεταβιβασμένης τῆς διοικήσεως τῶν φυλακῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, θέλει σᾶς δώσει πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον Δʹ ἄρθρον 1 τοῦ Προϋπολογισμοῦ «σύνταξις καὶ ἐκτύπωσις ἐκλογικῶν καταλόγων» ἡ ὑπηρεσία μοὶ ἔδωκε τὰς ἑξῆς πληροφορίας: «Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887 ἀνεγράφη πίστωσις ὑπὸ τὸ κεφάλαιον Δʹ, ἄρθρον 1, δραχμῶν 25,000, διὰ Βασιλοῦ δὲ Διατάγματος τῆς 24 Μαρτίου 1888 ἐχορηγήθη ἀναπληρωματικὴ ἐκ δραχμῶν 11,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχμαὶ 36,000. Ἐκ τοῦ ἀνωτέρω ποσοῦ κατεβλήθησαν διὰ τὴν ἀνατύπωσιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων εἰς διαφόρους τυπογράφους, κατὰ τοὺς ὅρους τῶν μετ’ αὐτῶν συμφωνιῶν, δραχμαὶ 13,775:02.

§45ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ἐσημειώθησαν οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι εἰς τὸ 1888;

§46ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἴσως εἶναι σφάλμα τῆς σημειώσεως. Θὰ ἐξετάσω, καὶ αὔριον θὰ σᾶς δώσω πληροφορίας. (Ἀναγινώσκει): Ἐπληρώθησαν δι’ ἀντίτιμον χάρτου ἐκλογικῶν βιβλίων δραχμαὶ 543:25, ἐπίσης διὰ τὴν βιβλιοδέτησιν καὶ γραμμογράφησιν ἐκλογικῶν βιβλίων δραχμαὶ 623, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχμαὶ 32,741:27, τὸ ὑπόλοιπον δὲ, ἐκ δραχμῶν 3,258, διετέθη εἰς ἀποζημίωσιν τῶν ἐργασθέντων ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. Ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου τούτου ἠλαττώθη κατὰ δραχμὰς 5,000 ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887, λόγος δὲ τῆς ἐλαττώσεως ἦν ἡ κατάργησις τοῦ ἐκτάκτου προσωπικοῦ καὶ ἡ ἀντικατάστασις αὐτοῦ διὰ τακτικοῦ, καθ’ ἃ εἴρηται ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκθέσει, ἀλλ’ ὁ περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν γραφέων ΑΦΞΒʹ Νόμος ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν τὴν 7 Αὐγούστου 1887, καὶ ἕνεκα τούτου ἐγένετο ἡ ἄνω ῥηθεῖσα δαπάνη. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου Ζʹ ἄρθρου 2. Ὡς ἐκ τῆς ἑνώσεως τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας ηὔξησεν ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπὸ φωταερίου φωτιζομένων δωματίων. Πρὸ τῆς ἑνώσεως ἐφωτίζοντο πέντε δωμάτια τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως, ἤδη φωτίζονται ἐννέα. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἶχε σημειωθῆ τὸ αὐτὸ ποσὸν τοῦ 1886. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου Ζʹ ἄρθρου 3. Ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἐπιταγῶν, ὅστις ἤρξατο λειτουργῶν τῇ 1 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ., ἡ ἀνάγκη πλειόνων ἐντύπων τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἡ ἀπαραίτητος πρόσθετος προμήθεια ταχυδρομικῶν σάκκων προὐκάλεσε τὴν ἐπὶ πλέον δαπάνην. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου Ζʹ ἄρθρου 9. Ἡ αὔξησις προῆλθε, διότι τὰ γραφικὰ ἔξοδα τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας ἐσημειώθησαν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, μέχρι μὲν τῆς 1 Ἰουλίου συμφώνως τῷ ΑΚΓʹ Νόμῳ, μέχρι δὲ τοῦ τέλους Δεκεμβρίου συμφώνως τῷ Νόμῳ ΑΦΚΘʹ, καθ’ ὃν ἠλαττοῦντο, ἀλλ’ ἡ ἕνωσις ἐγένετο τῇ 15 Αὐγούστου, ὥστε ἐπὶ 1½ μῆνα ἐπληρώθησαν γραφικὰ ἀνωτέρου ποσοῦ. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου Ζʹ ἄρθρου 12. Ἡ αὔξησις προῆλθεν ὡς ἐκ τῆς πληρωμῆς τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν χωροφυλάκων, τῶν ἀντικαταστησάντων τοὺς ἀπολυθέντας, δυνάμει τοῦ ΑΡΛΘʹ Νόμου, ἐφίππους καὶ πεζούς φύλακας, μὴ καταβληθέντων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς πιστώσεως περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων καὶ ἀποζημιώσεων τῶν ἐπιθεωρητῶν. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου Ζʹ ἄρθρου 10. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐσημειώθη πίστωσις πρὸς πληρωμὴν τῆς μισθοδοσίας τῶν ἐφίππων καὶ πεζῶν φυλάκων μέχρι τέλους Ἰουνίου, ἀλλ’ ὁ νόμος ἐφηρμόσθη εἰς τὸ τέλος Δεκεμβρίου π. ἔ.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται καὶ διανεμηθῶσι πρὸ τῆς τρίτης συζητήσεως.

§48ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας εἶχε ζητήσει πληροφορίας διά τινα ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν ἐκ δραχ. 121,000 πρὸς συντήρησιν καταδίκων. Ἡ πίστωσις αὕτη δὲν ἐζητήθη ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Εἶναι πίστωσις, ἥτις κανονικῶς ἐπὶ πολλὰ ἔτη ζητεῖται. Τὴν διοίκησιν τῶν φυλακῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀνέλαβεν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ., ὁ δὲ Προϋπολογισμὸς συνετάχθη κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ λήξαντος ἔτους, καὶ περιέλαβε τὴν πίστωσιν, ἣν ἀναγράφει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν· ἀλλ’ ἡ πίστωσις δὲν ἐξήρκεσε, καὶ διὰ τοῦτο ἐζητήθη καὶ διὰ τὸ 1887 παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ αὐτὴ ἐξ 121,000 δρ. πίστωσις. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ 1886 ἐζητήθη πίστωσις τοιαύτη, καὶ κατὰ τὸ 1885, καίτοι κατ’ ἐκεῖνο τὸ ἔτος, λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὀλίγον εἰργάσθησαν τὰ ποινικὰ Δικαστήρια, διότι αἱ ἡλικίαι ἐκεῖναι, ἐξ ὧν καλοῦνται οἱ πλείονες καὶ ὡς κατηγορούμενοι καὶ ὡς μάρτυρες, ἦσαν ὑπὸ τὰ ὅπλα, καὶ δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ πρόσκλησις καὶ προσέλευσις αὐτῶν. Αὐτὴ ἡ κανονικὴ καὶ παγία πλέον ἀνάγκη τοιαύτης ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἔπρεπε τέλος πάντων νὰ λάβῃ ἓν τέρμα, καὶ διὰ τοῦτο, τὸ ποσὸν αὐτό, ὃ δι’ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐπὶ τέσσαρα ἔτη ἐζητεῖτο ἀπὸ τὴν Βουλήν, τὸ περιέλαβον εἰς τὴν πίστωσιν, τὴν ἀναγεγραμμένην εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ τὸ μέλλον, ἀμφιβάλλω ὅμως, ἂν καὶ θὰ ἐπαρκέσῃ διά τε τὴν δραστηρίαν ἐργασίαν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης καὶ διὰ τὴν ἀκατάπαυστον καταδίωξιν καὶ σύλληψιν παλαιῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια. Περὶ ἐγκρίσεως ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 1,447,901 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1887. Περὶ ἐγκρίσεως ἐκτάκτων πιστώσεων ἐκ δραχ. 252,776 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1887. Περὶ χορηγίας καὶ ἀκυρώσεως πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1887. Περὶ ἐγκρίσεως ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 357,751:30 τῆς χρήσεως 1888. Περὶ ἐγκρίσεως ἐκτάκτων πιστώσεων ἐκ δραχ. 239,030 τῆς χρήσεως 1888).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κανονισμοῦ πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τῆς χρήσεως 1888.

§51ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅπως πρὸ τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταθέσῃ πίνακα καταστατικὸν τῶν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰσκομισθέντων πόρων καὶ τῶν δαπανῶν αὐτοῦ, διότι καὶ ἄλλοτε ἐζητήσαμεν τὸν πίνακα τοῦτον, καὶ ὅμως εἰσέτι δὲν εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ τοῦτον. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως). (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 29,723:02 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξαγορᾶς καὶ τροπῆς τοῦ δανείου τῶν 26,000,000.

§53ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς τοὺς ἄλλους νόμους παρετήρησα, ὅτι ὑπάρχει ἐπιφύλαξις, ὅτι τὸ Δημόσιον δικαιοῦται νὰ ἐξοφλῇ τὸ χρέος αὐτό. Εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν εἶδον τὴν ἐπιφύλαξιν ταύτην.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι περιττὸν νὰ τεθῇ, διότι ὑπάρχει ἐν τῷ πρώτῳ νόμῳ περὶ ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως τοῦ δανείου τῶν 26,000,000, δὲν δύναται δὲ νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ ἐνταῦθα, ἀφοῦ ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ.

§55ΜΠΑΣΙΑΣ. Νὰ σημειωθῇ τουλάχιστον εἰς τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω τοὺς πίνακας, τοὺς ζητηθέντας ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, περὶ ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, χορηγηθεισῶν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1887, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ φροντὶς περὶ ταχίστης ἐκτυπώσεως αὐτῶν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 73–74). (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ μετατροπῆς δανείων χρεωλυτικῶν εἰς πάγια. Περὶ ἐξοφλήσεως τῶν δανείων τῶν 6,000,000 καὶ 10,000,000.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διὰ τῶν νόμων ΣΞΓʹ τῆς 16 Δεκεμβρίου 1867 καὶ ΣΟϚʹ τῆς 6 Νοεμβρίου 1868 ἐπιβεβλημένων ἐπὶ ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν διοδίων καὶ ἐπιβολῆς προσθέτου ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας φόρου.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπηυθύνθησαν πολλαὶ παρατηρήσεις πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῶν ἐν αὐτῷ, ἐλήφθησαν δὲ ὑπ’ ὄψει καὶ ἐβασανίσθησαν, καὶ ἐθεωρήθη πρέπον νὰ δεχθῶμεν τροπολογίαν τινὰ, ἀνταποκρινομένην πρός τινας τῶν παρατηρήσεων τούτων. Ἡ τροπολογία σκοπεῖ, ὅπως ἐν ταῖς νήσοις, ἔνθα οὐδεμία ὑπάρχει λειτουργοῦσα ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς, μὴ ἐφαρμόζηται ὁ νόμος, ἄρχηται δὲ ἡ λειτουργία τοῦ νόμου ἀφ’ ἧς ἐποχῆς τίθεται εἰς ἐνέργειαν ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδός· ἐπίσης, ὅπως ἐν τοῖς δήμοις τῆς Στερεᾶς ἢ τῆς Πελοποννήσου, ἔνθα δὲν ὑπάρχει λειτουργοῦσα ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς, μὴ ἐφαρμόζωνται τὰ περὶ φόρων ἐπιτηδεύματος ἐν τῷ νόμῳ ἀναγεγραμμένα. Ἔχει δὲ ἡ τροπολογία ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ 2ον ἄρθρον προστίθενται ὡς τελευταία παράγραφος τὰ ἑξῆς: «Τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν ἰσχύουσιν ἅπασαι μὲν αἱ διατάξεις ἐν ταῖς νήσοις, ἐν αἷς καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν λειτουργεῖ ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς, μόναι δὲ αἱ περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐν τοῖς δήμοις ἐν οἷς καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν λειτουργεῖ ἐθνικὴ ἢ ἐπαρχιακὴ ὁδός».

§59ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μίαν πληροφορίαν, σᾶς παρακαλῶ. Διὰ τῆς προσθήκης, τῆς γενομένης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, νομίζω ὅτι παρίσταται ἡ ἀνάγκη διασαφήσεώς τινος. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν εἰς τὴν λέξιν «νῆσος» τῆς τροπολογίας περιλαμβάνωνται ὅλαι αἱ νῆσοι τοῦ Κράτους, ἑπομένως καὶ αἱ Ἰόνιοι νῆσοι.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, πᾶσα νῆσος.

§61ΑΛ. ΤΟΜΑΝ. Ὅτε, Κύριοι, πρό τινων ἡμερῶν ἤκουον πολλοὺς τῶν συναδέλφων μου ἐνταῦθα φιλοτιμουμένους νὰ ζητήσωσιν, οἱ μὲν τὴν κατασκευὴν ὁδοῦ τινος ἐν τῇ ἑαυτῶν ἐπαρχίᾳ, ὡς ἀναγκαιούσης εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, ἑτέρους δὲ, τοὺς καὶ εὐτυχεστέρους, ζητοῦντας τὴν ἐπισκευὴν ἑτέρας ὁδοῦ, ἣν ηὐτύχησαν νὰ ἔχωσιν ἐν τῇ ἰδίᾳ πατρίδι, ἠσθάνθην μεγίστην θλίψιν, διότι δὲν ἠδυνάμην νὰ συγκαταριθμηθῶ κἀγὼ, ἐκπροσωπῶν τὸν νομὸν τῶν Κυκλάδων, μετ’ ἐκείνων, οἵτινες κέκτηνται ὁδοὺς εἰς τὰ μέρη των, ζητοῦσι δὲ τὴν ἐπισκευὴν μόνον αὐτῶν. Ἀνέμενον συνεπῶς κατάλληλον περίστασιν, ὅπως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μετὰ προηγουμένην παραβολὴν τῶν ἐκτελεσθεισῶν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος ὁδῶν ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας πρὸς τὰς εἰσφορὰς, ἃς ὁ νομὸς Κυκλάδων εἰς τὸ ταμεῖον ταύτης συνεισήνεγκε, νὰ ἐκφράσω τὴν θλίψιν μου ἐπὶ τούτῳ, καὶ τὴν ἀπόφασιν, ἣν ἔλαβον, νὰ καταψηφίσω πάντα φόρον, μέλλοντα νὰ συντελέσῃ εἰς αὔξησιν τῶν πόρων τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Καὶ ἀνελογίσθην μὲν πρὸ τούτου, ὅτι ὀφείλει πᾶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ μὴ ποιῆται σκέψεις ἰδίας, ὠφελίμους ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς ἐπαρχίας, ἢ τοῦ νομοῦ, ἐξ οὗ ἐξελέχθη, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἐνόμισα, ὅτι ἔχω τὸ καθῆκον νὰ βαδίσω οὕτω, ἀφ’ ἧς τὰ ἐψηφισμένα ἢ ὑπὸ ἐπιψήφισιν ἀποβαίνουσιν ἄδικα διὰ τὸν νομὸν, ὃν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ. Ἵνα δὲ ἐξηγηθῶ σαφέστερον, ἐνόμισα καὶ νομίζω, ὅτι δέν μοι ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ δεχθῶ τὴν φορολογίαν ταύτην, διότι ἐν τῷ νομῷ Κυκλάδων ἐγένετο τὸ μέγα ἄδικον, τοῦ νὰ μὴ κατασκευασθῇ οὐδεμία ὁδὸς ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Ἀπὸ τοῦ 1882, Κύριοι, ὁ νομὸς οὗτος συνεισήνεγκεν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας τὸ ποσὸν 1,300,000 δραχμῶν, ἀπέναντι δὲ αὐτοῦ οὐδὲν ἔλαβεν. Ἐνόμισα, ὅτι μοὶ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ καταψηφίσω τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τοῦ νῦν ὑποβαλλομένου πρὸς ψήφισιν, διότι, ἐνῷ δὲν ὑπάρχει ὁδὸς παρ’ ἡμῖν, ζητεῖται νὰ ἐπιβληθῇ φόρος, ἐπιβαρύνων καὶ τὸν νομὸν Κυκλάδων, πρὸς ἀντικατάστασιν ἐπιβεβλημένων διοδίων, ἅπερ ἡμεῖς οὐδαμῶς πληρόνομεν. Τοῦτο μὲ ἠνάγκασε νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ καταπολεμήσω δ’ αὐτὸ, ὡς στερούμενον βάσεως δικαίας. Καὶ ἐγένετο μὲν τροπολογία τις σήμερον ὡς πρὸς τὰς νήσους, διὰ τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑπόχρεως νὰ εὐχαριστήσω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀνεγνώρισε καὶ ἐθεράπευσεν ἐν μέρει τὸ ἄδικον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν μ’ ἐμποδίζει εἰς τὸ νὰ ἐμμείνω καὶ πάλιν, θεωρῶν τὸ νομοσχέδιον ἄδικον, διότι ἠδύνατο, συμφώνως μὲ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ, νὰ λάβῃ δικαιοτέραν τροπήν. Ὁμιλῶν περὶ τῶν ἀδικημάτων, ἅτινα ἐγένοντο ἐν τῷ νομῷ τῶν Κυκλάδων ἐπὶ τῆς διανομῆς τῶν δικαιωμάτων τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, νομίζω, ὅτι ἤκουσά τινος, λέγοντος, ὅτι δὲν δικαιούμεθα νὰ παραπονώμεθα, διότι ἔχομεν ἀτμοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν. Ἐλέχθη πολλάκις τὸ τοιοῦτον, καὶ ἐπιστεύθη ἴσως, εἰς ἐκείνους δὲ, πρὸς οὓς ἐλέχθη, ἔσχεν ἐνίοτε ὡς ἀποτέλεσμα νὰ καταστήσῃ αὐτοὺς ἀναπολογήτους ἐν τῇ ἐκθέσει τῶν παραπόνων, ἅπερ ὑπέβαλον. Ἀλλὰ νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ πρᾶγμα δεῖται λεπτομερεστέρας ἐξετάσεως, καὶ εὐχαριστοῦμαι, διότι μοὶ δίδεται ἀφορμὴ νὰ πράξω τοῦτο. Πῶς θεωρεῖτε τὴν χορηγίαν, ἥτις καταβάλλεται εἰς τὴν Ἑταιρίαν τὴν Ἀτμοπλοϊκήν; Ὡς διδομένην χάριν τοῦ νομοῦ Κυκλάδων; καὶ μόλον τοῦτο ἡ σχετικὴ σύμβασις οὐδένα λόγον ποιεῖται περὶ τούτου. Τὸ βοήθημα, τὸ ὁποῖον δίδει τὸ Κράτος πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν, δίδεται πρὸς πάσας τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, κατ’ ἀρχὴν γενικὴν, ὑποχρεοῦσαν τὰς Κυβερνήσεις νὰ ἔρχωνται ἀρωγοὶ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν αὐτῶν ἑταιριῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ πληρώσῃ τὸ ταμεῖον διὰ τὴν συγκοινωνίαν αὐτὴν τῶν Κυκλάδων καὶ μόνον, τὸ πρᾶγμα θὰ εἶχε λόγον τινὰ, ἀλλὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται εἰς τὴν Ἑταιρίαν, δίδεται διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν Κυκλάδων πρὸς ἅπαν τὸ Κράτος, ἔχει δὲ λόγον τὸ Κράτος νὰ συγκοινωνῇ μετὰ τῶν Κυκλάδων, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιβλέπῃ αὐτὰς διοικητικῶς, ἔχει συμφέρον νὰ συγκοινωνῇ μετ’ αὐτῶν ἐμπορικῶς, ἔχουσι καθῆκον αἱ Ἀρχαὶ νὰ διαβιβάζωσι τὴν ἀλληλογραφίαν των. Πληρόνομεν τοὺς φόρους, ὡς πᾶς Ἕλλην, ὡς πᾶς νομὸς, ἔχομεν ἑπομένως τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιῶμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρέχῃ εἰς ἡμᾶς διὰ τῆς συγκοινωνίας τὴν δικαιοσύνην καὶ διοίκησιν, ἀδύνατον ἄνευ συγκοινωνίας. Δὲν ἔχομεν δὲ οὐδόλως βεβαιωμένον, ὅτι ἡ Ἑταιρία λαμβάνει τὴν χορηγίαν διὰ τὴν συγκοινωνίαν τοῦ νομοῦ Κυκλάδων μόνον. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία ἐκ τῆς γραμμῆς τῶν Κυκλάδων ζημιοῦται. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι, ἐὰν ἐζημιοῦτο ἐκ τῆς γραμμῆς ταύτης, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἑτέρα Ἑταιρία, διατηροῦσα τὴν αὐτὴν γραμμὴν ἄνευ οὐδεμιᾶς χορηγίας. Ἐνῷ δὲ ταῦτα λέγονται καὶ προβάλλονται πρὸς δικαιολογίαν, αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις ἐκώφευσαν πάντοτε εἰς τὰ παράπονα τριῶν νήσων, αἵτινες στεροῦνται πάσης συγκοινωνίας. Ὑπάρχουσι νῆσοι, ἡ Σίκυνος, ἡ Φολέγανδρος καὶ ἡ Ἀνάφη, αἵτινες, δύναταί τις εἰπεῖν, συγκοινωνοῦσι μετὰ τοῦ Κράτους καθ’ ἑξαμηνίαν καὶ αἵτινες οὐδεμίαν ἐνίοτε λαμβάνουσι γνῶσιν τῶν τελουμένων ἐν τῷ Κράτει, πολλάκις δὲ συνέβη ἐν τούτῳ νὰ ἐνεργηθῶσι Δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, αὗται δὲ νὰ ἐξακολουθῶσιν ὑπὸ τὸν παλαιὸν Δήμαρχον. Οἱ κάτοικοι τούτων ἀνηνέχθησαν πολλάκις εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐζήτησαν νὰ προσεγγίζῃ τοὐλάχιστον ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος ἀτμόπλοιόν τι, ὅπως λαμβάνωσι γνῶσιν τῶν ἐν τῷ λοιπῷ Κράτει γινομένων μεταβολῶν, ἀλλ’ εἰς μάτην. Φρονῶ λοιπὸν, μετὰ τὰ ἀνωτέρω, ὅτι καὶ μετὰ τὰς ὑποβληθείσας ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τροποποιήσεις, καὶ πάλιν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν εἶναι δίκαιον, διότι ἐπιβαρύνει πάντας διὰ τὴν ὠφέλειαν ὀλίγων, ὅπως καὶ ὁ νόμος αὐτὸς περὶ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Εὐχῆς δ’ ἔργον θὰ ἦτο, ἂν ἐπεφέροντο τροποποιήσεις καὶ εἰς τὸν νόμον τοῦτον, ἐπὶ βάσεων διανομῆς δικαιοτέρας στηριζόμεναι. Ῥίπτω εἰς ὑμᾶς τὴν ἰδέαν μόνον, ἀφίνω δὲ ὑμῖν νὰ ἐξετάσητε τὰ καθέκαστα, φρονῶ δὲ, ὅτι, ἂν οἱ πόροι τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας διενέμοντο δικαιότερον, οὕτως, ὥστε τὸ ἓν τρίτον ὅλων τῶν πόρων νὰ λαμβάνῃ τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, τὸ ἕτερον τρίτον οἱ δῆμοι, καὶ τὸ τελευταῖον τρίτον αἱ ἐπαρχίαι, ἐὰν ἐγίνοντο αἱ ἐργασίαι κατ’ ἐπαρχίας καὶ δήμους, ἀφινομένης τῆς φροντίδος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ διαθέτῃ κατὰ τὰς ἀνάγκας τὸ ποσὸν, τὸ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας κατατιθέμενον, τὸ πρᾶγμα ἤθελεν εἶσθαι πολὺ δικαιότερον καὶ νομιμώτερον. Ὅπως νῦν ἔχουσιν, ἐγὼ, ὡς ἀντιπρόσωπος τῶν Κυκλάδων, οὐδένα πρὸς αὔξησιν αὐτῶν φόρον θέλω ψηφίσει.

§62ΣΑΚΚΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων δικαίως ἐζήτησε νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ νομὸς αὐτοῦ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις αὕτη δέον νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν ἐπαρχιῶν τῶν ἄλλων μερῶν τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται ἐντελῶς ὁδῶν. Εἶμαι ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας, ἡ ὁποία, καίπερ πλουσιωτάτη, καίπερ συνεισφέρουσα ἓν ὁλόκληρον ἑκατομμύριον εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, στερεῖται ἐντελῶς ὁδῶν· μία ὁδὸς κατεσκευάσθη πρό τινων ἐτῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἡμῶν, ἀλλ’ ἡ ὁδὸς αὕτη ἐχρησίμευσεν εἰς τὸ νὰ καταστρέψῃ καὶ τὴν προϋπάρχουσαν, διότι τὰ δημόσια ἔργα, ἐκτελούμενα, ὅπως ἐκτελοῦνται, δὲν ἐκπληροῦσι τὸν σκοπὸν τῆς συγκοινωνίας. Διατί λοιπὸν ἡ ἡμετέρα ἐπαρχία νὰ ὑποβληθῇ εἰς διατάξεις τοῦ νόμου τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐπιβαρύνωσιν ἔτι αὐτήν, ἐνῷ δὲν ἀπολαμβάνει τῶν ἀγαθῶν τῆς συγκοινωνίας; καὶ διατὶ αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι νὰ στερῶνται ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐξυπηρετῶσι τὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας πληρέστατα; καὶ διατὶ νὰ κατασκευασθῶσιν εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ὁδοί, αἱ ὁποῖαι οὐδένα σκοπὸν νὰ ἐξυπηρετήσωσιν εἶχον, ἀλλ’ εἶχον μόνον σκοπὸν ἐκλογικόν; Ὅταν λοιπὸν ἔχητε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐπιβαρύνητε τὸ Κράτος διὰ βαρυτάτων φόρων, ὀφείλετε νὰ ἐξασφαλίζητε τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ νὰ καθιστᾶτε τὴν συγκοινωνίαν εὔκολον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλονται εἰς θυσίας μεγάλας. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δέον νὰ περιλαμβάνωνται ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται ὁδῶν.

§63ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἐξηγήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, διατὶ δὲν συνεξομοιοῦνται ἐντελῶς μὲ τὰς νήσους οἱ δῆμοι τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου, οἱ μὴ ἔχοντες ἐθνικὰς καὶ ἐπαρχιακὰς ὁδούς. Μήπως διότι αἱ νῆσοι ἔχουσι τοὐλάχιστον τὸ πλεονέκτημα, ὅτι συγκοινωνοῦσι διὰ θαλάσσης, ἐνῷ οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου οὐδεμίαν ἔχουσι συγκοινωνίαν;

§64ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου προτείνεται ἡ κατάργησις τῶν διοδίων, τῶν διὰ νόμων παλαιοτέρων ἐπιβεβλημένων, ὡς καὶ ἡ ἐπιβολὴ προσθέτου φόρου ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων κηρύττομαι ἀμέσως ἐξ ὑπαρχῆς. Πρέπει δὲ νὰ καταργηθῶσι ταῦτα, πρῶτον μὲν διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀναφέρει εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἔκθεσιν, καὶ οἵτινες ἐν περιλήψει εἰσίν: ἡ καταβολὴ μείζονος ποσοῦ ὑπὸ τῶν φορολογουμένων ἢ ὅσον εἰσέρχεται εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας· τοῦτο δὲ ἕνεκα τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ ἐνοικιασταὶ, πρὸς συντήρησιν μεγάλου ποσοῦ διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν διοδίων εἰς πολλοὺς σταθμοὺς κτλ.· δεύτερος λόγος εἶναι ἡ δυσκολία τῆς τηρήσεως ἀναλογίας περὶ τὴν πληρωμὴν διοδίων ἐπὶ τῶν διανυθέντων σταδίων, καὶ τρίτος λόγος εἶναι ἡ σύγκρουσις, ἡ ὁποία πολλάκις ἐπέρχεται μεταξὺ τῶν διερχομένων καὶ τῶν ἐνοικιαστῶν, καὶ τῆς ὁποίας ἐνίοτε τὰ ἀποτελέσματα εἶναι αἱματηρά. Πλὴν αὐτῶν τῶν λόγων, λέγω, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀναφέρει εἰς τὴν ἔκθεσίν του, ὑπάρχουσι, κατ’ ἐμέ, καὶ ἕτεροι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσι τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου. Εἷς λόγος εἶναι ἡ ἀπέχθεια, τὴν ὁποίαν ἀείποτε καὶ πανταχοῦ ᾐσθάνθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τοῦ φόρου τούτου. Δὲν ἠξεύρω διατὶ, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν τοὐλάχιστον, ὁ φόρος οὗτος ἔχει τι τὸ τουρκικὸν, τὸ βαρβαρικόν· χαρακτηρίζεται ὡς φόρος τις κεφαλικὸς, ὡς χαράτσι, διότι δὲν πληρόνεται παρ’ ὅλου τοῦ κόσμου, ἀλλὰ παρ’ ὡρισμένων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ποιοῦνται χρῆσιν τῆς ὁδοῦ· καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, διότι νομίζουσιν, ὅτι δικαιοῦνται νὰ ποιήσωνται χρῆσιν τῆς ὁδοῦ, δὲν θέλουσι νὰ πληρώσωσιν, ὑποβαλλόμενοι δὲ διὰ τῆς βίας εἰς τὴν πληρωμὴν, αἰσθάνονται ἀπέχθειαν κατὰ τοῦ φόρου τούτου. Πλὴν ὅμως τοῦ λόγου τούτου, εἶναι καὶ ἡ κατάργησις φόρου αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν. Ἂς ἴδῃ ἐπὶ τέλους καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καταργούμενον ἕνα φόρον! Ἐσυνείθισεν ἤδη νὰ βλέπῃ ἐπιτιθεμένους ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἐπὶ τῆς ῥάχεώς του νέους φόρους· ἂς ἀκούσῃ μίαν φορὰν, ὅτι κατηργήθη εἷς φόρος! Διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ, χωρὶς νὰ γίνῃ οὐδεμία ἄλλη σκέψις περὶ ἀντισηκώματος, κατὰ τὴν νεωστὶ πολιτικογραφηθεῖσαν ἐν τοῖς οἰκονομικοῖς μέτροις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ λέξιν. Καὶ λέγω ταῦτα, Κύριοι, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἐγένοντο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θεωρίαι πολλαὶ, καὶ ἀριθμοὶ δὲ πολλοὶ ἐπὶ ἀριθμῶν ἐπεσωρεύθησαν, ἵνα ἀποδειχθῇ, ἂν ἐπῆλθεν ὁ κάματος εἰς τὴν παραγωγὴν, ἂν κατεπονήθη ὁ τόπος ἐκ τῶν πολλῶν φόρων, ἢ ὄχι. Ἐγὼ δὲν θέλω προσφύγει οὔτε εἰς τὰς θεωρίας ταύτας, οὔτε εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, ἵνα πείσω ἐμαυτὸν καὶ ἴσως ἴσως ἵνα πείσω καὶ ὑμᾶς, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν ἀντίληψίν μου, εἰς τὴν ὅρασίν μου καὶ τὴν ἀκοήν μου. Εἶμαι σχεδὸν ὁ τελευταῖον παρακαθήσας μεταξὺ ὑμῶν, εἶναι μόλις ἡ τεσσαρακοστὴ ἡμέρα σήμερον ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς μου, πολὺ δὲ ὀλιγώτεραι ἡμέραι ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι μεταξὺ ὑμῶν. Ἔχω λοιπὸν ἐναύλους εἰς τὰς ἀκοάς μου τὰς οἰμωγὰς τῶν φορολογουμένων κατὰ τῶν φόρων. Δὲν ἀντέχει πλέον ὁ λαός. Ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν ἰδικήν σας τὴν ἀπόφασιν, κατὰ τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν, προχθὲς ἐρχόμενοι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν σας, φέρετε, καὶ ἀμφιβάλλω, ἐάν τις ἐξ ὑμῶν δύναται, ἐγειρόμενος καὶ διακόπτων με αὐτὴν τὴν στιγμὴν, νὰ μοὶ εἴπῃ: «Ὄχι, Κύριε, εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ὁ λαὸς εἶναι εὐχαριστημένος διὰ τοὺς φόρους». Καὶ θὰ περιέμενον ν’ ἀκούσω τὴν διακοπὴν ταύτην.

§65ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν δύναται ποτὲ νὰ εἴπῃ τοιοῦτόν τι ὁ λαός.

§66ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ διακόπτετε τὸν ἀγορεύοντα.

§67ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε, δέχομαι πᾶσαν διακοπὴν, καὶ προκαλῶ μάλιστα αὐτήν. Θὰ ἠδύνατο, Κύριοι, νὰ εἴπῃ τοῦτο ὁ λαὸς, ἐὰν οἱ φόροι δὲν ἦσαν τόσον βαρεῖς, ὅσον τώρα, ὅπως ὅλοι ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀπό τινος οἱ φόροι κατέστησαν ἀφόρητοι. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος οὗτος, χωρὶς νὰ τεθῇ ἄλλος τις ὡς ἀντισήκωμα. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μανθάνομεν, ὅτι ἐκ τοῦ ἐπιβαλλομένου ἀντὶ τοῦ καταργουμένου φόρου θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον 240,522 δρ. καὶ 95/00.

§68ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πιστεύω πλέον νὰ ἦναι τὸ ποσὸν τοῦτο, μετὰ τὴν τροποποίησιν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§69ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ θίξω μετ’ ὀλίγον καὶ τὴν τροπολογίαν, κύριε συνάδελφε, διότι ἡ ἐκ τῆς τροπολογίας διαφορὰ εἶναι ἐλαχίστη. Θὰ εἰσπράξῃ δὲ τὸ Δημόσιον τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 240, 522:95 ἐκ φόρου προσθέτου, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται ὡς ἑξῆς. Ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν ἁμαξηλατῶν δραχ. 17,974, ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν ἀγωγέων δραχ. 29,686, ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν καραγωγέων 48,288, καὶ ἐκ φόρου, προσθέτου ἐννοεῖται, ἐπὶ τῶν προβάτων δρ. 33,892:79, ἐπὶ τῶν αἰγῶν δρ. 26,789:65, ἐπὶ τῶν βοῶν 1,949:44, ἐπὶ τῶν βουβάλων 334:52, ἐπὶ τῶν ἀγελάδων 4,797:80, ἐπὶ τῶν ἵππων 40,971:90, ἐπὶ τῶν ἡμιόνων 17,286:60, ἐπὶ τῶν ὄνων 18,546:15 καὶ ἐπὶ τῶν καμήλων 6:10. Θέλει ἐπιβληθῆ δὲ ὁ νέος φόρος οὗτος, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τὸ μερικώτερον, ὡς ἑξῆς. Ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν ἁμαξηλατῶν πάσης τάξεως ἐπιβάλλεται φόρος δραχ. 20 ἐπὶ πλέον τοῦ νῦν πληρονομένου δι’ ἑκάστην ἅμαξαν· ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν ἀγωγέων ἐπὶ πλέον δραχ. 10· ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν καραγωγέων φόρος ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸν ὑπ’ αὐτῶν πληρονόμενον φόρον ἐπιτηδεύματος, δηλαδὴ διπλάσιος· ἐπὶ δὲ τῶν ζώων (προβάτων, αἰγῶν, βοῶν, βουβάλων, ἀγελάδων, ἵππων, ἡμιόνων, ὄνων καὶ καμήλων) ἐπὶ πλέον φόρος ἑνὸς μέχρι τριάκοντα λεπτῶν κατὰ κεφαλήν. Εὑρίσκω τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου λίαν ἄδικον. Νὰ πληρόνωσι τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἐπλήρονον μέχρι τοῦδε οἱ ποιούμενοι χρῆσιν τῶν ὁδῶν, νὰ πληρόνωσι τὸν φόρον τοῦτον τὰ πρόβατα, τὰ οὐδέποτε, ὡς ἐκ τῆς κατασκευῆς, τῆς διαίτης καὶ τοῦ προορισμοῦ των, ἔχοντα ἀνάγκην δημοσίων ὁδῶν! νὰ πληρόνωσι τὸν φόρον τοῦτον οἱ βόες! καὶ, τὸ κωμικώτερον, νὰ πληρόνωσι τὸν φόρον τοῦτον αἱ αἶγες! Θὰ φέρω ὡς παράδειγμα ἕνα ἐκ τῶν δήμων τοῦ νομοῦ μου, καὶ δὴ τὸν ἰδιαίτερον δῆμον τῆς καταγωγῆς μου, τὸν δῆμον Ζάρακος. Καὶ ἐπεθύμουν νὰ παρίστατο ἐνταῦθα ὁ συνάδελφός μου κ. Κοσσονάκος, ὁ ὁποῖος προχθές, θελήσας νὰ μὲ ἐλέγξῃ ἐντεῦθεν, δι’ ὅσα εἶπον περὶ ὁδοποιΐας ἐν τῷ νομῷ Λακωνίας, ἐνόμισεν, ὅτι μὲ ἀντικρούει, λέγων, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ μακαρίτου πατρός μου δὲν ἐγένετο εἰς τὸ ἀποκεντρώτατον χωρίον τῆς ἐπαρχίας μου Κυπαρίσσιον τηλεγραφεῖον, εἰς τὸ Κυπαρίσσιον, τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι, καθ’ ὁλοκληρίαν ὀρεσίβιοι, ποιμένες καὶ γεωργοὶ ἀποκλειστικῶς ὄντες, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τηλεγραφείου. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου ἐκείνου ἔχουσιν ἀνάγκην ἐλαφρύνσεως τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον πληρόνουσι, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἀρκετὰ βαρὺς μέχρι τοῦδε, ἢ ὥστε νὰ αὐξηθῇ διὰ προσθήκης καὶ νέου, ἔστω καὶ ἑνὸς λεπτοῦ κατὰ κεφαλὴν ἐπὶ τῶν προβάτων καὶ τῶν αἰγῶν. Ἐὰν ἦτο ὁ συνάδελφός μου ἐκεῖνος παρὼν ἐνταῦθα, θὰ τῷ ἔλεγον—διότι πρώτην φορὰν λαμβάνω τὸν λόγον, ἀφ’ ἧς ἐκεῖνος, θελήσας νὰ μὲ ἐλέγξῃ, εἶπε πράγματα, ὄχι μόνον ἀνακριβῆ, ἀλλ’ οὔτε προσήκοντα νὰ λεχθῶσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δι’ ἀρχαῖον μέρος τοῦ Κοινοβουλίου, ἐπὶ 32 ἔτη παρακαθῆσαν ἐν αὐτῷ, τὸ ὁποῖον ἐξέλιπεν, ὅπως ἐξέλιπε!.... καὶ τὸ ὁποῖον μέλος, ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, καὶ ἐν τῇ Κυβερνήσει ὡς Ὑπουργὸς, οὐδὲν παρέλιπεν ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ πράξῃ καὶ ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας, χορηγήσας εἰς τὴν ἐπαρχίαν του ὅσας ἦτο δυνατὸν ὁδοὺς ἁμαξιτὰς καὶ τηλεγραφεῖα, καὶ ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως, ἱδρύσας Σχολαρχεῖα, σχολεῖα ἑλληνικὰ καὶ δημοτικά, γραμματοδιδασκαλεῖα καὶ σχολεῖα θηλέων, τὰ ὁποῖα σήμερον μόνον μένουσι κενὰ, ἐπὶ τῆς νῦν Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ συνάδελφός μου κ. Κοσσονάκος. Οὐδὲν λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, παρέλιπεν ἐκεῖνος, διότι ἐγνώριζε τίνος εἶχεν ἀνάγκην ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντεπροσώπευε, καὶ τὰ παρέσχε, πρὸ πάντων δὲ πάντοτε ἐβοήθησε τὴν γεωργικὴν τάξιν, πάντοτε συνηγόρησεν ὑπὲρ αὐτῆς καὶ οὐδὲν παρέλιπεν ἐξ ὅσων ὤφειλε καὶ ἠδύνατο νὰ πράξῃ—ἐὰν, λέγω, ἦτο παρὼν καὶ ἐὰν ἔμελλον νὰ ὁμιλήσω πάλιν ἐπὶ τοῦ θέματος ἐκείνου, περὶ τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας καὶ τῆς παροχῆς εὐκολιῶν, ἤθελον παρακαλέσει αὐτὸν νὰ ἑνώσῃ τὴν φωνήν του μετὰ τῆς φωνῆς τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. Ἀριστείδου Πετροπουλάκη καὶ νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς συντελέσεως τῶν ἡμιτελῶν ἀπομεινάντων ἔργων ἐν τῷ νομῷ τῆς Λακωνίας, περὶ τῆς συντελέσεως ἰδίᾳ τοῦ λιμένος Γυθείου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τόσων ἐπαρχιῶν, θὰ ἐξυπηρετήσῃ συμφέροντα σοβαρώτατα καὶ σπουδαιότατα. Ταῦτα ὤφειλε νὰ πράξῃ, ἀντὶ νὰ ὑπόσχηται καθ’ ἑκάστην παραμονὴν ἐκλογῶν ἀνὰ τρεῖς λιμένας εἰς τὴν παραλίαν τοῦ Μαλέα, ἀγνοῶ δὲ πόσους ἄλλους ἀλλοῦ, καὶ πόσα κτίρια φυλακῶν κλπ. Ἀλλὰ ταῦτα ἐν παρενθέσει. Ἔλεγον κυρίως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτεθῶσι νέοι φόροι εἰς τὴν γεωργικὴν καὶ ποιμενικὴν τάξιν, διότι αὕτη δὲν ἀντέχει πλέον. Ὁ νόμος περὶ ὁδοποιΐας ΣΞΓʹ, τοῦ ὁποίου τὰ ἄρθρα 27–33 καταργοῦνται διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, εἶχε λάβει ἰδιαιτέραν πρόνοιαν περὶ τῆς τάξεως ταύτης τῶν γεωργῶν καὶ τῶν ποιμένων, διότι ἦτο νόμος ἐπιεικὴς καὶ δίκαιος εἰς τὴν μεγίστην τάξιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὰ ἄρθρα 28 καὶ 30 τοῦ νόμου ἐκείνου ἀναγράφουσι τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 28. Αἱ εἰς τοὺς γεωργοὺς ἀνήκουσαι καὶ χάριν συγκομιδῆς τῶν προϊόντων αὐτῶν τὰς ὁδοὺς διερχόμεναι ἅμαξαι, ἵπποι, ἡμίονοι, ὄνοι καὶ ἐζευγμένοι βόες, ὑπόκεινται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἡμίσεως τῶν ἀνωτέρω ὁριζομένων διοδίων. «Ἄρθρον 30. Ἐξαιροῦνται τῆς πληρωμῆς τῶν διοδίων τὰ αὐτὰ ζῷα καὶ ἅμαξαι, αἱ διερχόμεναι τὰς ὁδοὺς πρὸς καλλιέργειαν τῶν γαιῶν κλπ.» Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον, νομίζει τις, ὅτι τρόπον τινὰ ὀῤῥωδεῖ καὶ δειλιᾷ ἀπέναντι τοῦ νέου κακοῦ, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ προσθέσῃ εἰς τὰς δύο ταύτας τάξεις. Ἀμέσως ἐξ ὑπαρχῆς ἐπὶ τῆς ἐπιγραφῆς του δὲν ἀνέγραψε τὸ ἀντικείμενον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλει τὸν πρόσθετον νέον φόρον, διότι φέρει τίτλον: «περὶ καταργήσεως... τῶν διοδίων καὶ ἐπιβολῆς προσθέτου ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας φόρου», ἐνῷ ἔπρεπε νὰ τεθῇ: «προσθέτου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν ζῴων». Ἐκ τούτου ἀμέσως, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, φαίνεται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον βλέπει, ὅτι πράττει κακόν, καὶ προσπαθεῖ νὰ συγκαλύψῃ αὐτό. Καὶ εἶναι, Κύριοι, κακὸν, διότι ἡ ἐπιβολὴ φόρου καὶ ἑνὸς λεπτοῦ εἰς τὴν γεωργικὴν καὶ ποιμενικὴν τάξιν εἶναι φόρος ἀνυπόφορος πλέον. Ἤθελον λοιπὸν συστήσει εἰς τὴν Βουλὴν, ἤθελον μάλιστα παρακαλέσει αὐτὴν, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὸν φόρον τοῦτον. Πρόκειται περὶ ποσοῦ 240,522 καὶ 95|00 ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 10,000,000, καὶ πλέον ἴσως, τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ἐτησίως. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1888 τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, καθ’ ὅν ἔσοδα αὐτοῦ εἶναι 9,668,203. Ὑποθέτω, ὅτι ἔκτοτε ἐπῆλθε μικρά τις αὔξησις, καὶ τὸ ποσὸν ἀνεβιβάσθη εἰς 10,000,000. Οἱ μέχρι τοῦδε ὑπὲρ τῆς ὁδοποιΐας πληρονόμενοι ὑπὸ τῶν ζῴων φόροι εἶναι δραχ. 524,660, οἱ δὲ προστιθέμενοι διὰ τοῦ νομοσχεδίου νέοι φόροι (μόνον οἱ ἐπὶ τῶν ζῴων, διότι ἐξαιρῶ πρὸς στιγμὴν τὰ ἐπιτηδεύματα,) εἶναι 144,574 καὶ 95|00, δηλαδὴ πλέον τοῦ ἑνὸς τετάρτου, τὸ ἓν τρίτον σχεδὸν τῶν νῦν ὑπαρχόντων προστίθεται πάλιν ὑπὲρ τῆς ὁδοποιΐας. Ἀλλ’ ἤθελον ἐρωτήσει: διατὶ τὸν καταργηθέντα φόρον θέλομεν νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς κτηνοτρόφους καὶ εἰς τὴν ποιμενικὴν τάξιν; Ὁ φόρος οὗτος δὲν ἀφορᾷ ποσῶς εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῶν πολυπαθῶν τάξεων τούτων· διατὶ λοιπὸν ἔγεινε σκέψις νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος οὗτος ἐπὶ τῶν προβάτων, αἰγῶν, βοῶν κτλ.; Ἐὰν αὔριον φόρος τις κριθῇ ἀκατάλληλος, ἢ βαρὺς καὶ ὁπωσδήποτε καταργητέος, ἀντὶ τοῦ φόρου ἐκείνου πρέπει πάλιν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν γεωργικὴν καὶ τὴν ποιμενικὴν τάξιν; Ἐὰν, καθ’ ὑπόθεσιν, ἐγίνετο σκέψις περὶ ἐλαττώσεως τῶν τηλεγραφικῶν τελῶν, θὰ ἐλέγομεν, ἀντὶ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης, νὰ ἐπιβάλωμεν πρόσθετον φόρον εἰς τὴν γεωργικὴν καὶ ποιμενικὴν τάξιν; ἢ ἐὰν ἐσκεπτόμεθα περὶ ἐλαττώσεως τῶν ταχυδρομικῶν τελῶν, ἢ ὁποιουδήποτε ἄλλου φόρου, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις ἐκεῖ ἀμέσως νὰ στρέψῃ τὸ βλέμμα της εἰς τὴν τάξιν αὐτήν;

§70ΠΑΧΥΣ. Εἶναι ἡ μόνη τάξις, ἡ ὁποία δὲν πληρόνει πολλά.

§71ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ μόνη τάξις, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδέποτε, ὑφ’ οἱασδήποτε Κυβερνήσεως (δὲν κατακρίνω τὸν κ. Τρικούπην) ἐλήφθη φροντίς. Ποῦ εἶναι αἱ Γεωργικαὶ Τράπεζαι; Ποῦ τὰ μέσα τῆς βελτιώσεως τῆς γεωργικῆς τάξεως; Ποῦ εἶναι τὰ μέσα τῆς ἀναπτύξεως τῆς κτηνοτροφίας; Ἤθελον μάλιστα προσθέσει καὶ τὸ ἑξῆς: Κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἕνεκα τῆς ἀτμοσφαιρικῆς καταστάσεως, προμηνύεται, ὅτι τὰ ποίμνια θὰ διανύσωσιν ἔτος δυστυχέστατον. Ὁ χειμὼν, ὁ ἐπικρατήσας πρὸ ἑνὸς περίπου μηνὸς, ὑπῆρξε δριμύτατος, καὶ τὰ ποίμνια ἐβλάβησαν σπουδαιότατα. Θὰ ἐπιβληθῇ λοιπὸν ὁ νέος φόρος, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὰ ποίμνια θὰ εἶχον ἀνάγκην καὶ συνδρομῆς τινος, τολμῶ εἰπεῖν. Καταργήσατε λοιπὸν τὸν φόρον τῶν διοδίων, καὶ μὴ θελήσητε νὰ ἐπιβάλητε ἄλλον. Ἐπέρχεται ζημία εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας; 220,000 δραχ. εἶναι αἱ νῦν εἰσπραττόμεναι ἐκ τῶν διοδίων. Ἄφετε εἰς τὴν ἡσυχίαν τῶν τὰς δυστυχεῖς ταύτας τάξεις. Ἐὰν δὲ ἦναι ἀνάγκη νὰ οἰκονομηθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο διὰ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἐγὼ θὰ προέτεινον μᾶλλον νὰ γίνῃ οἰκονομία ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον δαπανᾶται εἰς προσωπικὸν καὶ εἰς συντήρησιν τῶν διαφόρων ὁδῶν κατὰ σπατάλην. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Πετρίδης ἀνέφερε προχθὲς τὸ ποσὸν 30,000,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδαπανήθησαν εἰς διάστημα ἐτῶν τινων, δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσων....

§72ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πέντε.

§73ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. ..... καὶ ὑπελόγιζεν, ὅτι τὸ ⅕ τοῦ ποσοῦ τούτου, σχεδὸν τὸ ¼, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐδαπανήθη μόνον εἰς μισθολόγια καὶ συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Καὶ ὅταν ὁμιλῶμεν, Κύριοι, περὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, ὅλοι γνωρίζομεν πῶς συντηροῦνται εἰς τὰς ἐπαρχίας αἱ ὁδοί. Ἐὰν δ’ ἔπρεπε νὰ φέρω ἓν παράδειγμα, καὶ ἀναφέρω τὴν ἀπὸ Σπάρτης μέχρι Γυθείου ὁδὸν, δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ εἰκὼν αὐτῆς εἶναι αὕτη, ἐν δυσὶ λέξεσι: τὸ μὲν θέρος κονιορτὸς σχεδὸν ἀπύθμενος, καὶ λίθοι προέχοντες, καὶ λάκκοι χαίνοντες, τὸν δὲ χειμῶνα πηλὸς, εἰς τὸν ὁποῖον αἱ ἅμαξαι βυθίζονται μέχρι τοῦ ἄξωνος. Αὐτὴ εἶναι ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν! Ἐὰν λοιπὸν θελήσητε νὰ κάμητε οἰκονομίαν εἰς τὰ ποσὰ, τὰ δαπανώμενα εἰς μισθοὺς ὅλων τῶν.... δὲν ἠξεύρω πῶς ὀνομάζεται ὁλόκληρον τὸ στράτευμα, τὸ ὁποῖον μισθοδοτεῖται ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, θὰ οἰκονομήσητε τὸ ποσὸν αὐτὸ, χωρὶς νὰ προσφύγητε εἰς προσθήκην νέου φόρου. Ἐπίσης ἄλλη οἰκονομία, οὐχ ἧττον σπουδαία, ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἐὰν διετάσσετο ἡ διακοπὴ τῆς κατασκευῆς ὁδῶν τινων ἀχρήστων, αἱ ὁποῖαι οὐδόλως ἐξυπηρετοῦσι τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Ἀγνοῶ εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ ἡ ὁδὸς τοῦ Κιθαιρῶνος, ἢ ἡ ὁδὸς ἀπὸ Βιτρινίτσης εἰς Ἀνάθεμα καὶ ἀπὸ Ἀναθέματος εἰς Λοιδωρίκιον. Εἰς οὐδὲν χρησιμεύουσιν. Ἰδοὺ λοιπὸν οἰκονομία δυνατὴ, καὶ δικαία, καὶ ἐπιβαλλομένη. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ ὀλίγης ὥρας ὑπέβαλε, καὶ ἡ ὁποία, ἂν καλῶς ἀντελήφθην, ἔχει οὕτως: «ἐν ταῖς νήσοις, ταῖς μὴ ἐχούσαις ὁδοὺς, δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος», οὐδὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἄλλην τροπολογίαν: «Εἰς τοὺς δήμους τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου, τοὺς μὴ κεκτημένους ἐθνικὰς ἢ ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς, δὲν ἐφαρμόζονται τὰ περὶ ἐπιτηδευμάτων», ἐνόμιζον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε προσθέσει μᾶλλον τὰ ἑξῆς: «νὰ μὴ ἐπιβάλληται ὁ φόρος οὗτος εἰς τὰ ζῷα», δηλ. εἰς τὰ πρόβατα, τὰς αἶγας, τοὺς βόας κλπ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προτείνει τὴν μὴ ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος μόνον, ἐνῷ μένει ἐν ἰσχύει δι’ αὐτοὺς τοὺς δήμους ὁ φόρος τῶν ζῴων. Οὕτω δὲ μένει πάλιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀρχῆθεν εἶπον, ὅτι οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι, οἱ μὴ ἐπωφελούμενοι τῶν ἀγαθῶν τῆς ὁδοποιΐας, ἐπιβαρύνονται διὰ προσθέτου φόρου ἐπὶ τῶν ζῴων.

§74ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐπεκταθῇ ἡ τροπολογία καὶ εἰς τὰ ζῷα.

§75ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἐπιμείνει, καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἤθελε παραδεχθῆ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου, πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ τοὐλάχιστον ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Κατσικοπούλου καὶ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ μὴ πληρωμὴ τοῦ φόρου καὶ ἐπὶ τῶν ζῴων. Ἐγὼ δηλῶ, ὅτι θέλω καταψηφίσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ συγχρόνως, ὅτι, ἐπερχομένης τῆς στιγμῆς τῆς ψηφίσεώς του, θέλω προτείνει τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, διὰ νὰ μάθωσιν οἱ συμπολῖταί μου, ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσι τὴν ἀνακούφισίν των ἀπὸ τῶν βαρέων φόρων, καὶ ποῖοι ὄχι.

§76ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Νὰ καταψηφίσητε. Ἀλλ’ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κατσικοπούλου τί γίνεται;

§77ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν δυνηθῶ νὰ ἴδω πίπτον τὸ νομοσχέδιον καθ’ ὁλοκληρίαν, θὰ δεχθῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι τοὐλάχιστον ἠπιώτερον.

§78ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπαρχία Κυνουρίας δὲν ἔχει οὐδὲ σπιθαμὴν ὁδοῦ, καὶ τί ὀφείλουν οἱ ποιμένες τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης νὰ πληρόνωσι τὸν φόρον αὐτὸν, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς κατασκευὴν ἄλλων ὁδῶν; Καὶ δὲν ἀρκούμεθα εἰς τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐλάβετε καὶ τὰ ἐδαπανήσατε εἰς κατασκευὴν ἄλλων ὁδῶν, ἀλλὰ θέλομεν νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ ἄλλον φόρον!

§79ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Σπεύδω, Κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπὸ τῆς πρώτης αὐτοῦ ἀναγνώσεως, διότι, ἂν καὶ πρότερον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἦτο ἄδικον καὶ κατὰ τὴν βάσιν αὐτοῦ σφαλερὸν, μετὰ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς ἀνήγγειλε κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατέστη ἀληθῶς ῥάκος, καὶ ἐπὶ ῥάκους πλέον προκαλούμεθα νὰ συζητήσωμεν, ἂν δὲν σπεύσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τὸ ἀποσύρῃ. Δὲν ἔχει ἴσως πολλὰ νὰ προσθέσῃ τις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ἄδικον καὶ τὸ παράλογον τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ καταργουμένου φόρου, μετὰ τὴν εὐγλώττως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου γενομένην ἀνάπτυξιν. Ἠπόρησα μόνον, διατὶ ὁ κύριος συνάδελφος παρετήρησεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ τὸ περὶ τοῦ νέου φόρου νομοσχέδιον, καὶ ὄχι τὸ περὶ καταργήσεως τῶν διοδίων, διότι ἡ ἐπιβολὴ τοῦ προσθέτου φόρου φαίνεται τῳόντι ὡς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων. Καὶ μὰ τὴν ἀλήθειαν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπήνεγκε τὸν πρόσθετον φόρον, πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ καταργουμένου, μετά τινος ἀγανακτήσεως, διότι, καταργῶν ἕνα φόρον, ἐσυλλογίσθη ἀμέσως, πῶς εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην νὰ μᾶς διαφύγωσιν ἀρκετοὶ πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἐφορολογοῦντο; Καὶ ἐπειδὴ ἐγνώριζε τὴν τάξιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουσιν οἱ πολῖται οὗτοι, ἂς περιλάβωμεν, εἶπεν, ὅλην αὐτὴν τὴν τάξιν, καὶ ἐν τῇ τάξει αὐτῇ θὰ ἔχωμεν καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς καταργήσεως ἑνὸς φόρου ἀδίκου παρ’ ὀλίγον νὰ ἀνακουφισθῶσι κατά τι. Ἀλλά, Κύριοι, ὑπάρχει τις σχέσις μεταξὺ τῆς βάσεως τῆς δικαιολογητικῆς τοῦ φόρου τῶν διοδίων καὶ τῆς βάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἐπιβαλλόμενος ἤδη φόρος; Ἀλλοία ἡ βάσις καὶ ὁ χαρακτὴρ τῆς φορολογίας τῶν διοδίων, καὶ ὅλως διαφορετικὴ ἡ βάσις τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν φόρον τῶν διοδίων. Ἡ ἀντικατάστασις γίνεται μόνον ὑπὸ ἐκεῖνο τὸ πνεῦμα, ὅτι μᾶς διαφεύγουσι μερικοὶ πολῖται, καὶ ἔπρεπε νὰ σχηματίσωμεν μίαν γενικωτέραν τάξιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ περιλαμβάνωνται μὲν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφορολογοῦντο, ἀλλὰ νὰ συμπεριλαμβάνωνται καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι οὐδόλως διὰ τῶν διοδίων ἐφορολογοῦντο. Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς φορολογίας τῶν διοδίων; Ὅτι ὁ πραγματικῶς ἀπολαμβάνων ἀγαθοῦ τινος καὶ ἄμεσον χρῆσιν ποιούμενος πρέπει κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀπολαύσεως νὰ πληρόνῃ πρόσθετόν τινα φόρον. Λοιπὸν δὲν ἐπλήρονέ τις διόδια, διότι εἶχεν ἵππον, ἢ ὄνον, ἢ πρόβατα, ἀλλὰ διότι κατά τινα στιγμὴν ἐποιεῖτο ἄμεσον χρῆσιν τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ. Ἢ μήπως εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν ὑπάρχουσιν οἱ πλουσιώτεροι ἄνθρωποι, ὥστε νὰ εἴπωμεν, ἂς φορολογήσωμεν προσθέτως μίαν τάξιν ἀνθρώπων, διότι πρόκειται περὶ ἀγαθοῦ τῆς ὁδοποιΐας, ἀγαθοῦ, τοῦ ὁποίου ἀπολαμβάνουσι πάντες οἱ πολῖται; Ὁ φόρος λοιπὸν τῶν διοδίων ὡς μόνην φορολογικὴν βάσιν ἔχει, ὅτι ὁ φορολογούμενος, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐλαφρῶς φορολογεῖται, ποιεῖται χρῆσιν τοῦ ἀγαθοῦ, οὕτω δὲ δύναται νὰ μὴ αἰσθάνηται τὴν φορολογίαν κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὁ πληρόνων αὐτὴν, διότι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἀπολαμβάνει ὁ ἁμαξηλάτης, ὁ ἀγωγεύς κτλ. Ἀλλὰ ποίαν ὑποχρέωσιν ἔχει ὁ ἔχων πρόβατα καὶ αἶγας, νὰ πληρώσῃ αὐτὸς πρόσθετον φόρον διὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν; Δὲν πιστεύω, Κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ παραλογώτερος φόρος. Ἐγὼ δὲ προβαίνω πέραν τῆς τάξεως τῶν ἐχόντων πρόβατα καὶ αἶγας. Ὁ ἔχων ὄνον, ἵππον, ἡμίονον, διατὶ αὐτὸς νὰ καταδικασθῇ νὰ πληρόνῃ πρόσθετον φόρον δι’ ἁμαξιτὰς ὁδούς; Καὶ δὲν ἐννοῶ, πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐφαντάσθη, ὅτι καθιστᾷ τὸ νομοσχέδιόν του ἠπιώτερον διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε, διὰ τῆς ὁποίας ἴσως καθίσταται τὸ ποσὸν τὸ εἰσπραχθησόμενον ἔτι μᾶλλον ἀνάξιον προσοχῆς. Εἰς τοὺς δήμους, ἔνθα δὲν ὑπάρχει ὁδὸς ἁμαξιτὴ, ἐκεῖ ἐξαιρεῖ τοὺς ἀγωγεῖς, δὲν ἐξαιρεῖ ὅμως τοὺς ἔχοντας ζῷα, πρόβατα καὶ αἶγας. Καὶ διατὶ οἱ ἁπλοῖ ἀγωγεῖς νὰ πληρόνουν, ὅπου ὑπάρχει ἁμαξιτὴ ὁδός; Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οἱ ἀγωγεῖς εἰς τοὺς δήμους, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάρχει ὁδός, ὄχι μόνον δὲν ὠφελοῦνται, ἀλλὰ καὶ βλάπτονται. Οἱ ἀγωγεῖς ἴσα ἴσα ποιοῦνται χρῆσιν ὅλων τῶν ἄλλων ὁδῶν, ἐκτὸς τῶν ἁμαξιτῶν, καὶ ἂν θελήσῃ τις νὰ σχετίσῃ τὸ συμφέρον αὐτῶν πρὸς τὴν ἁμαξιτὴν ὁδὸν, θὰ τὸ εὕρῃ εἰς ἀντίθεσιν. Ὑποθέσατε, ὅτι ὑπάρχει ἁμαξιτὴ ὁδὸς ἀπὸ Λαμίας μέχρι Καρπενησίου· διατὶ νὰ ὑποχρεώσητε τὸν ἀγωγέα τοῦ Καρπενησίου νὰ πληρώσῃ φόρον; Λοιπὸν λέγετε πρὸς τοῦτον: σὺ, ὁ ὁποῖος ἔχεις ἕνα ὄνον, σὺ, ὁ πλούσιος ἄνθρωπος, σὺ, ὁ ὁποῖος μετὰ κόπου καὶ μόχθου μετ’ ἐκείνου τοῦ χωλοῦ ἡμιόνου προσπαθεῖς νὰ προσπορισθῇς τὰ πρὸς ζωάρκειαν σοῦ καὶ τῆς οἰκογενείας σου, νὰ πληρόνῃς φόρον. Κύριοι, ἀναγνωρίζω, ὅτι ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ φόρου τῶν διοδίων ὑπάρχουσι τῷ ὄντι πολλὰ ἀτοπήματα, ἀλλὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ φόρος οὗτος ἔχει τι τὸ ἀνεκτὸν, ἀναγνωρίζω ὅμως, συμφώνως μὲ τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ἀλλ’ ἂν πρόκηται νὰ ἀναπληρώσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 100 χιλιάδων, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς λείψωσι, πρέπει νὰ ἐπινοήσωμεν φόρον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιβαρύνῃ τάξεις εὐπορούσας· τὸ νὰ ἐπινοήσωμεν ὅμως φόρον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιβαρύνῃ τάξεις πτωχοτάτας, τοῦτο εἶναι ἀνατροπὴ πάσης οἰκονομολογικῆς θεωρίας. Καταργοῦμεν ἕνα φόρον, ἀλλ’ ἐκ τῆς καταργήσεως αὐτοῦ τοῦ φόρου ἀπαλλάσσονται μερικοὶ πολῖται, θέλομεν νὰ τοὺς φορολογήσωμεν πάλιν κατ’ ἄλλον τρόπον, καὶ ἐπειδὴ δὲν τοὺς ἠξεύρομεν, ποῖοι εἶναι, συλλαμβάνομεν ὅλην τὴν τάξιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουσιν αὐτοί. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι μεταξὺ αὐτῶν καὶ πολλοὶ εἰς ἀντίθετον ἐντελῶς θέσιν πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὠφελοῦνται. Ἀδιάφορον. Καὶ μὴ νομίσητε, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς μικροῦ φόρου. Τίθεται ἄλλως τε ἡ ἀρχὴ σήμερον· καὶ τί θὰ ἐμποδίσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ αὐξήσῃ κατόπιν τὸν φόρον, ὁ ὁποῖος φόρος ἀναγνωρίζεται πλέον ὡς ἐπιβαλλόμενος εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ τοὺς ἀγωγεῖς; Αὐτοὶ πλέον πρέπει νὰ συντελῶσιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ὁδοποιΐας διὰ προσθέτων φόρων, ἂν τυχὸν καταντήσωσιν οὗτοι ἀπαραίτητοι. Τὸ πρᾶγμα καταντᾷ σκανδαλῶδες, μόλις τὸ ἐξετάσῃ τις, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον καταντᾷ σκανδαλῶδες, διότι δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν ἡ πραγματοποίησις τῆς ὁδοποιΐας παριστᾷ μέγιστον σκάνδαλον εἰς τὰς ἐπαρχίας, διὰ τὴν ἀνισότητα, μεθ’ ἧς ἐκτελεῖται τὸ τοιοῦτον ἔργον τῆς Πολιτείας, καὶ δὲν δύναμαι ἢ νὰ παραπονεθῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἐν γένει κατὰ τῆς ἀνισότητος ταύτης, καὶ ἰδίᾳ ὡς ἔχων ἀφορμὴν πρὸς τοιοῦτο παράπονον, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Εὐρυτανίας. Τί ἀπολαμβάνει ὁ κάτοικος τῆς Εὐρυτανίας ἐκ τῆς ὁδοποιΐας, δι’ ἣν καὶ μέχρι τοῦδε πληρόνει καὶ ἤδη καλεῖται νὰ πληρώσῃ καὶ πρόσθετον φόρον; Δὲν ἔχουν οὔτε δρόμον δι’ αἶγας, καὶ καλοῦνται οἱ κάτοικοι καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν αἰγῶν νὰ πληρώσουν πρόσθετον φόρον δι’ ἁμαξιτὰς ὁδοὺς, μόνον διότι ἔχουν τὴν ἀπόλαυσιν, μεταβαίνοντες μετὰ μόχθου καὶ κινδύνων δύο ἡμέρας μακρὰν, νὰ ἴδωσιν ἁπλῶς δρόμον ἁμαξιτὸν, ἢ καὶ σιδηρόδρομον! Μόνον διότι θὰ ἴδωσι τὸν δρόμον μακρόθεν, μεταβαίνοντες ἐν κινδύνῳ ζωῆς, μόνον δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ πληρώσωσι φόρον; Καὶ ἐγένετο μὲν ὁδός τις ἁμαξιτὴ ἄλλοτε, ἕνεκα στρατιωτικῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ βεβαίως χάριν τῆς ἀνάγκης ταύτης καὶ ὄχι τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπαρχίας, ὁδὸς ἀπὸ Λαμίας εἰς Καρπενήσιον. Ἀλλὰ τὸ Καρπενήσιον, ἡ πρωτεύουσα τῆς Εὐρυτανίας, συγκοινωνεῖ πρὸ πάντων μὲ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ. Ὑπάρχει ὁδὸς, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἀπὸ Καρπενησίου εἰς Μεσολόγγιον; Μόλις ἐγένετο ἓν τμῆμα βατῆς ὁδοῦ ἐπὶ τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου, διότι δὲν ἐπρόλαβε νὰ συμπληρώσῃ τὴν ὁδὸν ἐκείνην, ἀλλὰ τί τὸν ὠφελεῖ τὸν Εὐρυτᾶνα τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῆς ὁδοῦ; Δὲν ἀρέσκομαι, Κύριοι, νὰ μνημονεύω τυχὸν γενομένας ἀδικίας πρὸς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἀλλὰ τὸ ἀντικείμενον, ἡ ὕλη τοῦ νομοσχεδίου τούτου μὲ φέρει εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν, διότι εὑρίσκεται ἡ ἐπαρχία μου εἰς ἐξαιρετικὴν θέσιν, καὶ τοιαύτην, ὥστε νὰ καταδεικνύῃ αὐτὴ πρὸ πάντων τὸ σκανδαλῶδες τοῦ νέου τούτου φόρου, τὸν ὁποῖον ἐπενοήσατε. Δὲν ἔχομεν φαίνεται ἄλλο τι νὰ πράττωμεν, παρὰ ἐκ παντὸς τρόπου νὰ εὑρίσκωμεν τρόπους νὰ ἐπιβάλλωμεν φόρον. Δὲν ἠξεύρω, ἂν τοῦτο ἦναι σύστημα οἰκονομικὸν, ὥστε κατ’ αὐτοῦ τοῦ ὑποτιθεμένου οἰκονομικοῦ συστήματος νὰ ὀφείλῃ τις νὰ ἀντιτάξῃ ἕτερον σύστημα. Ἀλλὰ τοιοῦτον εἶναι ἴσως τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει, καὶ ἐπρόκειτο νὰ μᾶς δοθῇ μικρὸν δεῖγμα αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, μετὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἡ ὁποία κατέστησε τὸ νομοσχέδιον αὐτοῦ ῥάκος, ἤθελον τὸν παρακαλέσει νὰ τὸ ἀποσύρῃ, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον οὐδὲ τῶν τριῶν ἀναγνώσεων ἐν τῇ Βουλῇ.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν συνεζήτησαν οἱ ἀξιότιμο Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἤθελε πείσει τὸν πρῶτον ἤδη ἀντιλαμβανόμενον τῶν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι τοῦτο εἶναι φορολογικόν. Δὲν ἤθελέ τις νοήσει ἐκ τῶν λεχθέντων, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται περὶ ἄρσεως φόρου καὶ ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ. Ἄν ἐπετρέπετο σήμερον νὰ ἄρωμεν φόρον ἄνευ ἀντικαταστάσεως, βεβαίως τοῦτο ἔπρεπε νὰ πράξωμεν. Ἄν ὅμως τοιαύτη ἔτι ἦναι ἡ κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ κατάργησις φόρου ἄνευ ἀντικαταστάσεως, βεβαίως ὁ ἐπιθυμῶν τὴν κατάργησιν τοῦ νῦν κειμένου φόρου τῶν διοδίων πρέπει νὰ συναινέσῃ, ὅπως ψηφισθῇ ἀντικατάστασις. Θὰ ἐνόουν τοὺς ἀξιοτίμους Βουλευτὰς, ζητοῦντας, ὅπως ἀντὶ τῆς προτεινομένης ἀντικαταστάσεως ψηφισθῇ ἄλλη. Καὶ ὁ ἄρτι καταβὰς ἀπὸ τοῦ βήματος ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ ὁμιλία του θὰ ἐφαίνετο ὡς ὅλως ἐστερημένη ἐννοίας, ἂν δὲν παρεδέχετο τὴν ἀρχὴν ταύτην, ἀλλ’ ἐνῷ τὴν παρεδέχθη, οὐδὲν αὐτὸς εἶπε περὶ ἄλλης ἀντικαταστάσεως. Προτείνατε, λέγει, ὑμεῖς ἄλλην ἀντικατάστασιν. Μὴ προτείνων αὐτὸς ἄλλην ἀντικατάστασιν, οὐδὲν ἄλλο συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν, εἰμὴ τὴν διατήρησιν τοῦ φόρου τῶν διοδίων. Ἐπίσης καὶ ὁ ἕτερος ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ὁ πρὸ αὐτοῦ ἀγορεύσας, καίτοι εἶπεν, ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι φόρος ἐπαχθέστατος, φόρος βάρβαρος, οὗτινος πρέπει διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν κατάργησιν, κατόπιν, περὶ τῶν τρόπων πρὸς ἐπίτευξιν τῆς καταργήσεως, λέγει, ὅτι οὐδένα παραδέχεται τρόπον, διότι ἐννοεῖ κατάργησιν ἄνευ ἀντικαταστάσεως, γνώμην, ἣν οὐδεὶς σπουδαιολογῶν ἐν τῇ Βουλῇ θέλει ὑποστηρίξει, ἐν τῇ ἐνεστώσει καταστάσει τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ ἀντικαταστάσεως διὰ φόρου, ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰσπραττομένου, πρόκειται περὶ ἀντικαταστάσεως διὰ φόρου, ὑπὲρ τοῦ ὁδικοῦ ταμείου εἰσπραττομένου. Ἄν καταργήσωμεν τὸν φόρον τῶν διοδίων καὶ δὲν τὸν ἀντικαταστήσωμεν, τὸ ὁδικὸν ταμεῖον θέλει ἐκ τούτου ζημιωθῇ, διότι ὁ ἀντικατεστημένος φόρος δὲν ἀποδίδεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλ’ εἰς τὸ τῆς ὁδοποιΐας. Δὲν νομίζω ἄρα, ὅτι καλοῦμαι, ἵνα συζητήσω, ἂν πρέπῃ, ἢ μὴ, ν’ ἀντικατασταθῇ ὁ καταργούμενος φόρος· παραδέχομαι ὡς δεδομένον, ὅτι πᾶς, ὁ θέλων τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου, θέλει καὶ τὴν ἀντικατάστασιν, καὶ ἑπομένως, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐξελέξαμεν τὰ τῆς ἀντικαταστάσεως, ἀλλὰ προσέτι νὰ συζητήσωμεν καὶ πρὸς τὸν ἀξιοῦντα, ὅτι, ἀφοῦ πρόκειται ν’ ἀντικαταστηθῇ ὁ φόρος καὶ δὲν δύναται νὰ καταργηθῇ ἄνευ ἀντικαταστάσεως, εἶναι προτιμότερον νὰ διατηρήσωμεν τὸν ὑπάρχοντα, διότι οὗτος εἶναι ὁ φόρος, ὁ μᾶλλον συνᾴδων πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας. Τὴν δὲ μὴ ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου ὁ πρῶτος ἀγορεύσας ἐκ τῶν ἀντιπολιτευομένων Βουλευτῶν παρέστησε μάλιστα ὡς δικαιολογουμένην καὶ ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διεξάγονται τὰ τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. «Συντηρεῖτε, εἶπεν, ἄπειρον προσωπικὸν, εἰς ὃ δαπανᾶτε ματαίως». Ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ ἀντίθετον συμβαίνει, ὅτι, ἀφ’ ὅτου κατηργήθη τὸ προσωπικὸν τῶν ὁδοστατῶν, αἱ ὁδοὶ δὲν τυγχάνουσι τῆς συντηρήσεως τῆς δεούσης. Σήμερον οὐδεμία γίνεται δαπάνη εἰς προσωπικὸν συντηρήσεως τῶν ὁδῶν· ἀλλ’ ἐπεκράτησαν φράσεις, ἐπαναλαμβανόμεναι ἐν ὁμιλίαις ἐκτὸς τοῦ Βουλευτηρίου, ἐν μεμψιμοιρίαις τῶν ἀργολογούντων περὶ τῶν πραγμάτων τῆς χώρας, ὅταν μάλιστα οὗτοι τυγχάνωσιν ἀντιπολιτευόμενοι· ἄλλως τε τὸ ἐπικρίνειν εἶναι δελεαστικὸν καὶ εἰς τὸν μὴ ἀντιπολιτευόμενον. Ἀνήχθη οὕτω εἰς ἀξίωμα, ὅτι αἱ πρόσοδοι πᾶσαι τῆς ὁδοποιΐας δαπανῶνται ἐπὶ ματαίῳ, ὅτι προσωπικὸν ἄπειρον καταβροχθίζει τὸ εἰδικὸν ταμεῖον. Ἀλλὰ σήμερον δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν ὁδοποιΐας, τουτέστι δὲν ὑπάρχουσιν ὁδοστάται. Διότι, ἀφ’ ὅτου κατηργήθησαν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως οἱ ὁδοστάται, δὲν ἀντικατεστήθησαν, καὶ δὲν ἀντικατεστήθησαν καὶ ἕτερά τινα τῶν καταργηθέντων, καὶ τοῦτο ὡς ἐπιζητηθέντος ἄλλου συστήματος συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. Ἐγένετο ἐργασία πολλὴ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ συνεννοήσεις ἐγένοντο πρὸς Ἑταιρίαν, πρὸς καταρτισμὸν συστήματος συντηρήσεως τῶν ὁδῶν δι’ ἐργολαβίας, διὰ μισθώσεως. Μέχρι τοῦδε, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν παρήχθησαν ἀποτελέσματα, ἔχοντα πρακτικὴν ἀξίαν, ὅτι δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐπινοήσωμεν τύπον μισθωτικοῦ συμβολαίου, παρέχοντος ἐγγυήσεις, ὅτι τὰ τῆς μισθώσεως θέλουσιν ἐκτελεῖσθαι ὑπὸ ἔλεγχον ἀποχρῶντα. Τὴν ἐκτέλεσιν τῶν συμφωνιῶν περὶ κατασκευῆς ὁδοῦ δύναται νὰ ὑποβάλῃ ἡ ὑπηρεσία εἰς ἔλεγχον, ἀλλὰ τῆς συντηρήσεως τῆς ὁδοῦ εἶναι δυσχερέστατος ὁ ἔλεγχος. Αἱ προσπάθειαι πρὸς ἐπινόησιν συστήματος, κανονίζοντος τὰ τοῦ ἐλέγχου, δὲν ἀπέληξαν εἰς ἀποτελέσματα θετικὰ, καὶ φοβοῦμαι, ὅτι θέλομεν ἀναγκασθῆ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα τῶν ἐπιστατῶν καὶ ὁδοστατῶν, ὅπερ, καίπερ ἀποδειχθὲν πλημμελὲς, προλαμβάνει τοὐλάχιστον τῶν ὁδῶν τὴν ἀχρηστίαν καὶ τὴν καταστροφήν. Ὁπωσδήποτε ὅμως, σήμερον δὲν ἐπανήλθομεν ἔτι εἰς τὸ σύστημα τοῦτο, ὥστε πάντα τὰ λεχθέντα περὶ τοῦ προσωπικοῦ, τοῦ καταβροχθίζοντος τὰς προσόδους τῆς ὁδοποιΐας, ἦσαν ἕωλα. Ἐπιζητοῦντες τὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου τῶν διοδίων, ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπεν ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ φόρῳ, τῷ προηγουμένῳ, νὰ ἀνεύρωμεν τὰς κοινωνικὰς τάξεις, εἰς ἃς ὁ φόρος, ὁ ἀντικαταστήσων ἐκεῖνον, ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθῇ. Ὁ νόμος, ὁ διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων ἀπαλλάσσων βάρους ὡρισμένας κατηγορίας φορολογουμένων, ἐπὶ τὰς κατηγορίας ταύτας ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ῥίψῃ τὸ βάρος τῆς νέας φορολογίας, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ῥίψῃ αὐτὸ διὰ τρόπου ὀλιγώτερον βαρβάρου, διὰ τρόπου μᾶλλον συνᾴδοντος πρὸς τὰς παραδεδεγμένας οἰκονομολογικὰς ἀρχὰς, τουτέστι μὴ ἐνοχλοῦντος συνεχῶς τὸν φορολογούμενον καὶ μὴ ἀποῤῥοφῶντος τὸ μεγαλείτερον ἴσως μέρος τοῦ εἰσοδήματος εἰς ἔξοδα εἰσπράξεων καὶ κέρδη τοῦ εἰσπράττοντος. Τίνες οἱ κατὰ τὸν νόμον τὸν κείμενον σήμερον φορολογούμενοι, οἱ ὑποβαλλόμενοι εἰς τὸ βάρος τοῦ φόρου τῶν διοδίων; Αὐτοὶ ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους μνημονεύει τὸ νομοσχέδιον ἐν ταῖς διατάξεσι περὶ τοῦ φόρου τοῦ ἀντικαθιστῶντος τὸν κείμενον. Κατὰ τὸν κείμενον νόμον, ἐπιβάλλεται φόρος εἰς τοὺς ἵππους, εἰς τοὺς ἡμιόνους, εἰς τοὺς βόας, εἰς τὰς ἁμάξας, εἰς τὰ κάρα κλπ. εἰς πάντας, εἰς οὓς τὸ νομοσχέδιον ἐπιῤῥίπτει τὴν φορολογίαν. Ποῖος δὲ ὁ ὄρος τοῦ φόρου, ὁ ἐπιβαλλόμενος σήμερον καὶ ὁ καταργηθησόμενος διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Εἰς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς περὶ τούτου συνήψαμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον πίνακα, δεικνύοντα τὴν ἐπὶ ἑκάστης ὁδοῦ ἐπιβαλλομένην φορολογίαν εἰς τοὺς διερχομένους. Ἐν τῷ πίνακι τούτῳ βλέπομεν τὸν κατώτατον καὶ τὸν ἀνώτατον φόρον, εἰς ὃν ὑποβάλλονται τὰ πρόβατα, αἱ αἶγες, οἱ βόες, οἱ ἵπποι, αἱ ἅμαξαι, διερχόμεναι διὰ τῶν ὁδῶν. Τὰ ποσὰ δὲ ταῦτα εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖα, ὥστε ὁ παραβάλλων πρὸς ταῦτα τὴν ἐτησίαν φορολογίαν τοῦ νομοσχεδίου, τουτέστιν ἑνὸς λεπτοῦ ἐπὶ τῶν προβάτων καὶ τῶν αἰγῶν, καὶ δύο ἢ τριῶν λεπτῶν ἐπὶ τῶν ἄλλων ζῴων, δὲν θὰ ἐθεώρει ἐφικτὴν τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ καταργουμένου φόρου διὰ τῆς φορολογίας, τῆς νῦν προτεινομένης. Ἐξήγησις τῆς δυσαναλογίας εἶναι, ὅτι ὁ φόρος, ὁ σήμερον ἐπιβαλλόμενος, δὲν ἀποδίδει εἰς τὸ Δημόσιον πᾶν τὸ ὑπὸ τοῦ φορολογουμένου πληρονόμενον, ὅτι τὸ Δημόσιον ἀπολαμβάνει σήμερον 230,000 δραχμῶν, ἐνῷ ὁ φορολογούμενος πληρόνει 500,000, τῶν ὁποίων τὴν διαφορὰν πρὸς τὰς 230,000 ἀπολαμβάνει οὐχὶ τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ἀπολαμβάνουσιν οἱ μισθωταὶ καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῶν μισθωτῶν, οἱ εἰσπράττοντες τὰ διόδια.

§81ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὰ πρόβατα καὶ αἱ αἶγες δὲν πληρόνουσι;

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως πληρόνουσι, καὶ ἰδοὺ ἔχετε τὸν πίνακα, ἐν ᾧ εὕρηνται τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ κειμένου νόμου ἐν συνόλῳ καὶ διακεκριμένως κατὰ ὁδοὺς καὶ κατὰ φορολογικὰς κατηγορίας. Ἀλλὰ καὶ παντάπασιν ἂν στερῆται δῆμός τις ὁδῶν, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι τὰ ζῶα τοῦ δήμου ἐκείνου δὲν ἀποτίνουσι σήμερον φόρον διοδίων. Τουναντίον γινώσκομεν, ὅτι τὰ πρόβατα καὶ αἱ αἶγες παραχειμάζουσιν ἀλλοῦ, καὶ παραθερίζουσιν ἀλλοῦ,—ὑπάρχουσι καὶ ἐξαιρέσεις, ἀλλ’ οὗτος εἶναι ὁ κανὼν,—ἵνα μεταβῶσι δὲ ἀπὸ τῶν χειμαδίων εἰς τὰς θερινὰς βοσκὰς καὶ τἀνάπαλιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ διαφύγωσι τὰ διόδια, ἂν μὴ πάντοτε χάριν τῆς ὁδοῦ, βεβαίως ὅμως χάριν τῆς γεφύρας· γνωστὸν μάλιστα τυγχάνει, ὅτι οἱ ποιμένες ἔρχονται εἰς συμφωνίας ἰδιαιτέρας πρὸς τοὺς μισθωτὰς τῶν διοδίων. Τοσοῦτον εἶναι ἐπαχθὴς ὁ φόρος, καὶ τοσοῦτον ἀναγκαία εἰς τὰ ποίμνια ἡ διάβασις διὰ τῶν ὁδῶν, ὥστε ἐπιδιώκουσιν οἱ ποιμένες διὰ συνθηκολογιῶν ἐλάττωσιν τοῦ βάρους, ἐπιτυγχάνουσι δ’ αὐτὴν μόνον, ὅταν ὁ μισθωτὴς πείθηται, ὅτι δύναται τὸ ποίμνιον νὰ διαβῇ μὴ ποιούμενον χρῆσιν τῆς ὁδοῦ, ἢ τμήματος αὐτῆς. Καὶ τοῦτο λέγων ἀπαντῶ εἰς τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, τουτέστι διατὶ ἐν τῇ τροπολογίᾳ ἐγένετο διάκρισις μεταξὺ τῶν νήσων καὶ τῶν δήμων τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου. Ὁ λόγος τῆς διακρίσεως εἶναι, ὅτι ἐν ταῖς νήσοις, μὴ ὑπαρχούσης ὁδοῦ, εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ οἱ ἀγωγεῖς καὶ οἱ ἁμαξηλάται καὶ τὰ ποίμνια δὲν ὠφελοῦνται ἐκ τῶν ὑπὲρ τῆς ὁδοποιΐας δαπανωμένων, ἐνῷ ἐν τῇ Στερεᾷ καὶ τῇ Πελοποννήσῳ, καίτοι δὲν ὑπάρχει ὁδὸς ἐν τῷ δήμῳ, γίνεται ὅμως χρῆσις τῶν ἐν ἄλλοις δήμοις ὁδῶν κατὰ τὰς μεταβάσεις τῶν ποιμνίων ἀπὸ τῶν χειμαδίων εἰς τὰς θερινὰς βοσκὰς, καὶ κατὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ζῴων ἀπὸ τοῦ δήμου εἰς τὰς πόλεις πρὸς σφαγὴν ἢ πρὸς ἐμπορίαν. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς ὑποβαλλομένους εἰς πρόσθετον φόρον ἐπιτηδεύματος, μεταξὺ νήσων καὶ ἄλλου ἑλληνικοῦ ἐδάφους διάκρισις δὲν χωρεῖ, διότι ἐν ᾧ δήμῳ δὲν ὑπάρχει ὁδὸς, δὲν ὑπάρχουσιν ἁμαξηλάται καὶ καραγωγεῖς. Οἱ ἀγορεύσαντες ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠθέλησαν νὰ παραστήσωσιν, ὅτι ἐγένετο ἐκλογὴ παρὰ τῶν συνταξάντων τὸ νομοσχέδιον τῶν εἰς οὓς ἐπιβάλλεται ὁ νέος φόρος, καὶ ὅτι ἐστράφησαν τὰ βέλη ἡμῶν κατὰ τῶν ποιμένων. Ἐθεώρησαν, ἢ μᾶλλον ἠθέλησαν νὰ καταγγείλωσι τὴν Κυβέρνησιν, ὡς ἰδίως σκοποῦσαν τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν κτηνοτρόφων, ὡς μᾶλλον τῶν ἄλλων κατὰ τὴν κρίσιν της δεκτικῶν φορολογίας. Ἀλλ’ ἂν τοιαύτη τῷ ὄντι ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα τῆς Κυβερνήσεως, διατὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, τῇ εἰσηγήσει τῆς Κυβερνήσεως, ἐψηφίσθη νόμος, ὅστις σπουδαιότατα ἀνεκούφισε τὴν τάξιν τῶν κτηνοτρόφων; Τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου τῶν ζῴων, τὸ πέρυσι ψηφισθὲν, ἔσχεν ἀποτελέσματα ὑπὲρ τῶν κτηνοτρόφων σπουδαῖα, ὡς καταφαίνεται ἐκ τῶν νῦν δημοσιευομένων πινάκων. Οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ἠθέλησαν νὰ συγκινήσωσι τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ φορολογίᾳ ἑνὸς λεπτοῦ, τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὰ πρόβατα καὶ τὰς αἶγας, πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν τεσσάρων ἢ πέντε λεπτῶν, τῶν κατὰ μέσον ὅρον πληρονομένων ὑπὸ τῶν προβάτων καὶ τῶν αἰγῶν, κατὰ τὸν κείμενον περὶ διοδίων νόμον. Ἀλλ’ ἂν τὸ ἓν λεπτὸν ἔχῃ σημασίαν, ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ παρέστησαν, ἡ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νόμου περὶ φόρου τῶν ζῴων ἀποδεικνυομένη ἐλάττωσις τῆς ἐπιβαρύνσεως, ἀνερχομένη μέχρι 16 λεπτῶν ἔν τισι διαμερίσμασιν, ἐξαιρετικὴν ὅλως ἐπάγεται ἀνακούφισιν τῶν κτηνοτρόφων. Καὶ ὅμως εἰς ἐνέργειαν κυβερνητικὴν, εἰς τοιαῦτα ἀπολήγουσαν ἀποτελέσματα, ἐπιῤῥίπτεται ἡ μομφή, ὅτι ἰδίως τῆς κτηνοτροφικῆς τάξεως τὴν ἐπιβάρυνσιν σκοπεῖ. Ὁ πίναξ, ὁ δημοσιευθησόμενος μετ’ ὀλίγον, θέλει ἀποδείξει, ὅτι, ἐνῷ, κατὰ τὸν μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους ἰσχύοντα νόμον περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ζῴων, ἡ φορολογία ἦτο 36 λεπτῶν κατὰ κεφαλὴν, ἡ φορολογία αὕτη, κατὰ τὸ νέον διανεμητικὸν σύστημα, ἐν ὀλιγίστοις διαμερίσμασι κατέστη βαρυτέρα, μέχρι τῶν 40 λεπτῶν, (διότι ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει ἀνωτέραν ἐπιβάρυνσιν) ἐν τοῖς πλείστοις δὲ πολλῷ κατωτέρα. Ἀντὶ τῶν 36 λεπτῶν ἔχομεν τὰ πλεῖστα ζῷα σήμερον, κατὰ τὸν κείμενον τοῦτον νόμον, τὸν καθιεροῦντα τὸ διανεμητικὸν σύστημα, φορολογούμενα κατὰ κλίμακα, κατιοῦσαν μέχρις 20 λεπτῶν, ἐνῷ κατὰ ἀνιοῦσαν κλίμακα ἔχομεν φορολογούμενα ἐλάχιστα, καὶ ταῦτα μόνον μέχρι τῶν τεσσαράκοντα λεπτῶν.

§83ΣΑΚΚΗΣ. Μέχρις ἑξήκοντα.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. 36 λεπτὰ κατὰ κεφαλὴν θὰ ἦτο σήμερον ὁ φόρος, ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσηγάγομεν πέρυσιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀντὶ τῶν 36 λεπτῶν ὑπάρχουσι φέτος οἱ πληρόνοντες 20 λεπτὰ, ἢ ποσὰ ἀνώτερα μέχρι τῶν 36 λεπτῶν. Ὑπάρχουσι καὶ οἱ πληρόνοντες περισσότερα τῶν 36 λεπτῶν, ἀλλὰ μόνον μέχρι τῶν 40 λεπτῶν. Κατὰ 4 λεπτὰ ἠδυνήθη ν’ αὐξήσῃ ὁ φόρος, ἠδυνήθη ὅμως νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ 16 λεπτά. Ἀπέναντι φορολογικῆς μεταῤῥυθμίσεως, τοιαῦτα ἐπενεγκούσης ἀποτελέσματα, ὁ προτεινόμενος φόρος ἑνὸς λεπτοῦ θὰ ἦτο σχετικῶς μικροσκοπικὸς, καὶ ἂν ἀπετέλει προσθήκην εἰς τὴν κειμένην φορολογίαν, ἀλλὰ δὲν ἀποτελεῖ ἐπιβάρυνσιν τῆς κειμένης φορολογίας, ὡς ἐπιβαλλόμενος εἰς ἀντικατάστασιν ἄλλου φόρου τεσσάρων καὶ πέντε λεπτῶν κατὰ μέσον ὅρον. Τὸ ζήτημα ἄρα τίθεται: Θέλομεν τὴν κατάργησιν φόρου, κατὰ μέσον ὅρον ἐπιβαρύνοντος τὴν κτηνοτροφίαν διὰ τεσσάρων ἢ πέντε λεπτῶν κατὰ κεφαλὴν προβάτου ἢ αἰγὸς, ἀντικαθιστῶντες τὸν φόρον τοῦτον διὰ φόρου ἑνὸς λεπτοῦ; ἢ προτιμῶμεν νὰ ἐξακολουθῇ ἡ κτηνοτροφία ἐπιβαρυνομένη διὰ τῶν τεσσάρων ἢ πέντε λεπτῶν κατὰ κεφαλὴν ἐπὶ τῶν προβάτων ἢ τῶν αἰγῶν; Τοῦτο εἶναι τὸ θέμα, ἐφ’ οὗ καλεῖται, ἵνα ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§85ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα εἰς τὴν τροπολογίαν, δι’ ἧς ἐξαιροῦνται τῆς φορολογίας ταύτης αἱ νῆσοι, περιληφθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία Γυθείου.

§86ΤΙΝΕΣ. Δὲν πληρόνει ἡ Λακωνία.

§87ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θὰ γίνῃ ῥητὴ μνεία βεβαίως, ὅτι ἐξαιροῦνται τὸ Γύθειον καὶ τὸ Οἴτυλον.

§88ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τοσούτῳ μᾶλλον δικαιοῦται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καθόσον ἤδη συμβαίνει τὸ ἑξῆς παρ’ ἡμῖν, πρὸ πάντων εἰς τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ παντοῦ. Τὸ σύστημα τῶν κινητῶν ποιμένων ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐκλείπει, καὶ ἀρχίζει ἡ κτηνοτροφία, ἡ ὁποία διαμένει διαρκῶς ἐν τῷ τόπῳ. Λοιπὸν θὰ ἐπιβάλητε εἰς πάσης τάξεως ἀνθρώπους, διότι ἔχουσιν ὀλίγα πρόβατα, ἢ μίαν ἀγελάδα, ἢ ἕνα ἡμίονον, πρόσθετον φόρον διὰ τὴν ὁδοποιίαν, τῆς ὁποίας πλειότερον τὴν ἀπόλαυσιν ἔχει ἄλλη τάξις; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν, ὅτι ἐπαρκῶς ἀπαντᾷ, προκαλῶν τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ, ἢ ὁμολογῶν τὴν ἑαυτοῦ ἀνεπάρκειαν, ὅπως εἰσαγάγῃ νομοσχέδια πρακτικά. Διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν διοδίων δὲν φορολογεῖται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἓν ζῷον, ἀλλ’ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διαβαίνει τὴν ὁδόν. Νὰ λέγωμεν, φορολογοῦμεν τὴν τάξιν τῶν ποιμένων διὰ τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ, τοῦτο εἶναι τὸ τερατωδέστερον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ τις νὰ ἐπινοήσῃ.

§89ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τούτου οὐδεμίαν ἐπιδέχεται ἀμφισβήτησιν. Οὐδεὶς δ’ ἐξ ἡμῶν ἠμφισβήτησεν αὐτήν. Τὴν ὑποστηρίζομεν μάλιστα καὶ τὴν συνιστῶμεν ἀπολύτως εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν δὲ πράγματι αὕτη ἔχῃ πεποίθησιν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεώς της, ἅτινα βεβαιοῖ, ὀφείλει νὰ προτείνῃ αὐτὴν ἄνευ ἀντικαταστάσεως δι’ ἄλλου φόρου. Ἡμεῖς, ἔχοντες περὶ τῶν οἰκονομικῶν μας διάφορον ἰδέαν, ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν τοιαύτην ἀντικατάστασιν. Ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι αὕτη πρέπει νὰ γίνῃ διὰ φόρου, ὅστις νὰ μὴ βαρύνῃ τάξεις φορολογουμένων βεβαρυμένας ἤδη, οἵα εἶναι ἡ τάξις τῶν κτηνοτρόφων. Ὑπάρχει ἑτέρα τάξις, φορολογουμένη σήμερον διὰ τῶν διοδίων, ἥτις δύναται νὰ ὑποστῇ αὔξησιν φορολογίας, ἀρκοῦσαν, ὄχι ἵνα συμπληρώσῃ τὸ ὅλον ποσὸν τοῦ καταργουμένου φόρου, ἀλλ’ ἵνα δώσῃ ποσόν, πλησιάζον τὴν ἀπόδοσιν τοῦ νέου φόρου, ὃν ζητοῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς κτηνοτρόφους. Ἡ τάξις αὕτη εἶναι ἡ τῶν ἰδιωτῶν, τῶν ἐχόντων ἁμάξας πρὸς ἰδίαν αὐτῶν χρῆσιν, οἵτινες κυρίως ὠφελοῦνται ἐκ τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν. Διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἁμαξῶν καὶ ἐπὶ τῶν εὐγενῶν ἰδιωτικῶν ἵππων, τῶν χρησιμευόντων πρὸς ἱππασίαν, δύναται νὰ εἰσπραχθῇ ποσὸν μὴ ἀπομακρυνόμενον ἐκείνου, ὅπερ ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσπράξῃ ἐκ τῶν ποιμενικῶν τάξεων.

§90ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσαι εἶναι αὐταὶ αἱ ἅμαξαι;

§91ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν ὅλῃ τῇ Ἑλλάδι θὰ ἦναι βεβαίως 400 ἢ 500 ἅμαξαι ἰδιωτικαί.

§92ΠΑΧΥΣ. Οὔτε 80.

§93ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζομεν τοῦτο, εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι αὗται δύνανται δικαιότερον νὰ φορολογηθῶσι περισσότερον ἢ σήμερον. Ἐὰν δὲ ἡ τῶν τοιούτων ἁμαξῶν καὶ ἵππων φορολογία δὲν φθάσῃ εἰς τὸ ποσόν, ὅπερ ἀποδίδουσι τὰ καταργούμενα διόδια, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος, ἐμποδίζων τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως παραδεχθῇ τὴν ὑποστηριχθεῖσαν ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἰδέαν, τῆς μὴ ἐπιβολῆς νέου φόρου ἐπὶ τῶν κτηνοτρόφων, διότι αὐτὴ ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἐπρότεινε τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου, φέρουσαν εἰς τοιοῦτον ἀποτέλεσμα. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεδέχθη, ὅτι, μετὰ τὴν παρ’ αὐτοῦ ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν, ἡ προτεινομένη αὔξησις φόρων δὲν θ’ ἀποδώσῃ τὸ ποσόν, ὅπερ εἰσεπράττετο ἐκ τῶν διοδίων. Παραδεχθεὶς δὲ τὴν τοιαύτην ἐλάττωσιν, δύναται νὰ προβῇ καὶ ὀλίγον περαιτέρω, ὅπως μὴ ἐπιβαρύνῃ τὴν ποιμενικὴν τάξιν, ἥτις, κατὰ τὴν ὁμολογίαν καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, εἶναι σήμερον ἀρκούντως βεβαρημένη.

§94ΙΩ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, διότι ἀρκετὰ ἐξετέθησαν. Θὰ βασισθῶ μόνον εἰς τοὺς λόγους αὐτοῦ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅστις φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἐκ τῶν καταργουμένων διοδίων εἰσπραττομένου ἐσόδου. Σήμερον ἔχομεν γνωστὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐσόδων τῶν διοδίων μέχρι τοῦ 1887, ὅτε εἰσεπράχθησαν 182,000 δραχμῶν. Δὲν ἐννοῶ ἑπομένως διατὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅστις ἐπιδιώκει, ὡς λέγει, μόνην τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἐσόδου τούτου, ὑπερβαίνει καὶ τὰ μέχρι τοῦδε ἀποτελέσματα, καὶ ἐπιζητεῖ 60,000 δραχμῶν ἐπὶ πλέον, ζητεῖ τὴν εἴσπραξιν 240,000 δραχμῶν. Ἐὰν ἀφαιρεθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν, θὰ ἀπομείνῃ ποσὸν ἐξ 180,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον δύναται κάλλιστα νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν φόρον, ὅστις μέχρι τοῦδε εἰσεπράττετο. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, παραιτουμένου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τῆς ἐπὶ τῶν αἰγῶν καὶ προβάτων φορολογίας, καὶ δεχομένου μόνον νὰ εἰσπραχθῇ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν, ὅπερ ἀνέρχεται εἰς δραχ. 180,000, ὅσαι δηλαδὴ καὶ μέχρι τοῦδε εἰσεπράττοντο ἐκ τοῦ φόρου τῶν διοδίων.

§95ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θέλων νὰ πολεμήσῃ τὴν προταθεῖσαν κατάργησιν ἐν γένει τῶν διοδίων, προέτεινεν, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας δὲν ἐπέτρεπον τὴν κατάργησιν φόρου. Μετ’ ὀλίγον ὅμως, ἀναμνησθεὶς, ὅτι ὑπάρχει ὡς πρὸς τὴν ὁδοποιίαν εἰδικὸν ταμεῖον, ἐξετύλιξε τὰς σκέψεις του, ἀποβλέπων εἰς τὸ εἰδικὸν τοῦτο ταμεῖον. Ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν διοδίων, ὅπως σήμερον εἰσπράττεται, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας προέβαλεν, ὡς δικαιολογητικὸν λόγον τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν διοδίων, τὸν λόγον ἐκεῖνον, ὅστις ὑφίσταται ἐπὶ παντὸς φόρου. Ἀλλ’ ἐγὼ εὑρίσκω ἀκριβῶς, ὅτι λόγος τῆς καταργήσεως εἶναι τὸ μαρτύριον, τὸ ὁποῖον ὑφίστανται, καὶ αἱ βλασφημίαι, τὰς ὁποίας ἐκπέμπουσιν οἱ ὑφιστάμενοι τὸ μαρτύριον νὰ πληρώνωσι διόδια, διερχόμενοι διὰ τοιούτων ὁδῶν. Ὀρθῶς ἐσκέφθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὑποβαλὼν νομοσχέδιον, καταργοῦν τὰ διόδια καὶ τὰς κατ’ αὐτοῦ βλασφημίας, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ ὑπαίτιος τῆς καταστάσεως τῶν Ἑλληνικῶν ὁδῶν. Τὰ μέσα δὲν ἀπέλειψαν, ἄφθονα ἐψηφίσθησαν καὶ ἐχορηγήθησαν παρὰ τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲ θέλῃ τις νὰ πληροφορηθῇ, ὁποία ἡ κατάστασις τῆς ὁδοποιΐας, δὲν ἔχει ἢ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὅσα πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξήνεγκεν ἀπὸ τοῦ βήματος. Σᾶς εἶπεν, ὅτι ὑπῆρχεν ἀρχικῶς τὸ σύστημα τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν δι’ ἐργατῶν. Τὸ σύστημα τοῦτο, εἶπεν, ἀπέτυχε, καὶ τὸ ἀντικατέστησε διὰ τοῦ τῆς ἐργολαβίας. Ἀλλὰ πάλιν τοῦτο ἔφερε τοιαῦτα ἀποτελέσματα, ὥστε σκέπτεται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ πρῶτον σύστημα.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ἐργολαβίαν δὲν ἐδόθη.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Ἀκόμη χειρότερον. Μετὰ τὴν κατάργησιν ἑνὸς συστήματος ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ τοὐλάχιστον τὸ ἕτερον.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν τὸ κατηργήσαμεν ἡμεῖς.

§99ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἵτινες τὸ κατήργησαν, εἶχον σκοπὸν νὰ τὸ ἀντικαταστήσωσι, σεῖς ὅμως, διοικοῦντες 2½ ὅλα ἔτη, νομίζω, ὅτι εἴχετε καιρὸν νὰ ἀνεύρητε τὸν κατάλληλον τρόπον τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, διὰ τὴν ὁποίαν, τί νομίζετε, ὅτι δαπανᾷ τὸ Κράτος; Διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν εἰς ὑλικὸν καὶ ἐργασίαν 1,042,000, διὰ δὲ τὴν τῶν λοιπῶν ὁδῶν 358,000. Καὶ ὁποία τις ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν; Νομίζω, ὅτι καλλίτερος κριτὴς περὶ τοῦ ζητήματος, τοῦ μεταξὺ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἐμοῦ, ἢ μᾶλλον μεταξὺ ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, εἶσθε σεῖς, διότι γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἔχετε ἀληθῶς μήτε μίαν ὁδὸν, διὰ τῆς ὁποίας ἀνέτως νὰ δύναταί τις νὰ διέλθῃ. Λοιπὸν ἡ κατάστασις τῶν ὁδῶν ἀληθῶς συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν διοδίων, διὰ νὰ παύσωσι τοὐλάχιστον οἱ διερχόμενοι βλασφημοῦντες τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο νομίζω, ὅτι ὤφειλε νὰ πραγματευθῇ ἡ Βουλὴ ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν· νὰ ἐξετάσῃ, ποία ἡ ἐν γένει κατάστασις τῆς ὁδοποιΐας, κατὰ πόσον οἱ πόροι τοῦ ταμείου ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς ἀνάγκας της καὶ κατὰ πόσον ἡ διαχείρισις τοῦ ταμείου διεξάγεται ὀρθῶς. Ἔχομεν προϋπολογισμὸν 10,000,000. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀμφισβητήσῃ τις, ὅτι σήμερον ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος, οὐ μόνον εἶναι ἐπαρκής, ἀλλὰ καὶ ὅλως ὑπερβολικὸς διὰ τὰς ὁδοὺς, τὰς ὁποίας ἔχομεν, καὶ διὰ τὸν τρόπον τῆς συντηρήσεως αὐτῶν; Ἀναμφισβητήτως· διότι πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος δὲν ἐχρησίμευσε πρὸς τὴν κατασκευὴν ὁδῶν. Πρὸς τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐκεῖθεν μεγάλα ἐδανείσθη τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ποσὰ, κατὰ πόσον δὲ τὰ ποσὰ ταῦτα τελεσφόρως διετέθησαν, οὐδεὶς, ὡς εἶπον, δύναται νὰ γνωρίζῃ καλλίτερον ὑμῶν. Ἔχομεν ὁδοὺς κεχαραγμένας, ἔχομεν πλείστας μελέτας τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ ὁδὸν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ δύναταί τις νὰ διέλθῃ ἀνέτως, δὲν ἔχομεν. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας θίγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν διοδίων, ἔπρεπε κἄπως γενικώτερον νὰ τὸ ἐξετάσωμεν, νὰ τὸ ἐξετάσωμεν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διαθέτομεν, καὶ τὴν τοῦ τρόπου τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ μακροῦ χρόνου μὲ διαιρεῖ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν εἰσήχθη κατὰ πρῶτον εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ Διάταγμα περὶ τῶν κατὰ προτίμησιν κατασκευαστέων 72 ἐθνικῶν ὁδῶν. Ὅτε εἰσήχθη κατὰ πρῶτον εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, ἐγὼ ἀντέλεξα, διότι, ἔχοντες μίαν ὡρισμένην πίστωσιν, ἐφρόνουν, ὅτι δὲν εἴχομεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀναλάβωμεν ὑποχρεώσεις, αἵτινες θὰ φέρουν εἰς ὑπέρβασιν τῆς πιστώσεως· ἀντὶ λοιπὸν νὰ χαράξωμεν ἐπὶ τοῦ χάρτου 72 ὁδοὺς, ἦτο, κατ’ ἐμὲ, προτιμότερον νὰ ἐξετασθῇ, τίνας ἐκ τῶν ὁδῶν αὐτῶν ἠδυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν διὰ τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον εἶχε διατεθῆ, καὶ τίνες ἐξ αὐτῶν ἦσαν αἱ μᾶλλον ἐπείγουσαι. Τότε ἠναγκάσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ν’ ἀποσύρῃ τὸ Διάταγμα· μετ’ ὀλίγον ἐπῆλθεν ἡ παραίτησίς μου, μεθ’ ἣν ὑπεβλήθη ἐκ νέου τὸ ἀποσυρθὲν Διάταγμα, καὶ οὕτως ἐξεδόθη. Ποῖα τὰ ἀποτελέσματα; Τὰ γνωρίζετε. Ἔκτοτε κατεσκευάσθησαν αἱ ὁδοὶ, αἵτινες χρησιμεύουσι διὰ τὴν διάβασιν τῶν λύκων. Ἔκτοτε κατέστη τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ὄργανον πρὸς ἐξυπηρέτησιν φατριαστικῶν σκοπῶν. Ἀλλὰ τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐν συντόμῳ σκιαγραφῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπ’ ἄπειρον; εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῆτε ἐπὶ πλέον τὴν διαχείρισιν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον κάμνει τόσῳ κακὴν χρῆσιν αὐτοῦ; Δὲν πρέπει νὰ σκεφθῶμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς, ὅπως ἐξετάζῃ τοῦ λοιποῦ ὅλας τὰς λεπτομερείας τῆς κατασκευῆς ὁδῶν ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία καὶ κρίνῃ περὶ αὐτῶν; Εἰς τί ἐχρησίμευσεν αὐτὴ ἡ ταχύτης; Ἐχρησίμευσεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου, ἢ τὸ ὁποῖον ἠκούσατε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτι ὁδοὶ, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκόστιζαν 50% ὀλιγώτερον, ἐκόστισαν 50% περὶ πλέον, καὶ τόσον καλῶς κατεσκευάσθησαν, ὥστε μετ’ ὀλίγον θὰ ἦναι ἠναγκασμένη ἡ Διοίκησις νὰ δαπανήσῃ πρὸς ἀνακατασκευὴν αὐτῶν, διότι καὶ τοιοῦτον ποσὸν ἀναγράφεται ἐν τῷ πίνακι. Διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει, ἀντὶ νὰ προβῶμεν ἀμέσως, εἴτε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν, εἴτε εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ν’ ἀναβληθῇ ἡ περαιτέρω συζήτησις, ὅπως ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς ἐξετάσεως τῆς προτάσεώς μου περὶ ἀναδιοργανώσεως ἐντελοῦς τῆς ὑπηρεσίας τῆς ὁδοποιΐας. Ἐν ὅσῳ ὑφίσταται ἡ ὑπάρχουσα διοίκησις τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, δύνασθε νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι οὐδὲν θὰ ἔχητε σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον. Τὰ 9 ἢ 10 ἑκατομμύρια θὰ δαπανῶνται εἰς μάτην. Μετ’ ὀλίγον θὰ ἦσθε ἠναγκασμένοι νὰ ψηφίσητε νέον δάνειον, καὶ θὰ ἐξακολουθῆτε, εἴτε πληρόνοντες ἀμέσως, εἴτε πληρόνοντες ἐμμέσως τὸν φόρον τῆς ὁδοποιΐας, νὰ βλασφημῆτε τὴν διοίκησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ τὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν.

§100ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὀρθῶς ποιῶν, ἔκρινεν εὔλογον νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς περαιτέρω συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, μέχρις οὗ κατορθώσωμεν νὰ συζητήσωμεν εὐρύτερον τὴν καθ’ ὅλου νομοθεσίαν περὶ ὁδοποιΐας, διότι ὁμολογουμένως καὶ ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ νομοθεσία περὶ ὁδοποιΐας ἐγένετο, δὲν ἐπετεύχθη, ἄπειροι δὲ καταχρήσεις ἐξηλέγχθησαν γενόμεναι, καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ὁ νόμος ἐστρεβλώθη· ἀποτέλεσμα δὲ τούτου εἶναι, ὅτι, μετὰ πάροδον τόσων χρόνων καὶ μετὰ δαπάνην τόσων ἑκατομμυρίων, ἡ Ἑλλὰς στερεῖται ἐντελῶς ὁδῶν, καὶ αἱ ὑπάρχουσαι δὲ κατεστράφησαν. Ἔλαβον τὴν τιμὴν προχθὲς ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν πρόχειρον μελέτην, συγκριτικὴν τῶν δαπανηθέντων καὶ εἰσαχθέντων εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἐκ δύο νομῶν, τοῦ νομοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐκ τῆς προχείρου ἀντιπαραβολῆς, ἣν ἔκαμα, οἱ ἀριθμοὶ μονονουχὶ δὲν ἀφῆκαν φωνὴν περὶ τῆς ἀνισότητος τῆς κατανομῆς τῶν πόρων· διότι, ἐνῷ εἰς τὸν ἕνα νομὸν ἐδαπανήθησαν 400,000, εἰς τὸν ἕτερον ἐδαπανήθησαν 4,000,000. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, διὰ τῶν βραχέων ἐκείνων παρατηρήσεων ἀπέδειξα, ὅτι καὶ περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων δὲν ἐπρυτάνευσεν ἡ λελογισμένη φειδὼ, ἡ ὁποία ἔδει νὰ ἐφαρμοσθῇ, προκειμένου νὰ δαπανηθῶσι φόροι, ἀπὸ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ λαοῦ εἰσπραττόμενοι, ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολλάκις εἶπε, μετὰ στενοχωρίας τοῦ λαοῦ, τοῦ συνεισφέροντος τοὺς φόρους. Κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐνόμισα ἀναγκαῖον, πρὸς συμπλήρωσιν καὶ πρὸς φωτισμὸν τῆς Βουλῆς, νὰ προσαγάγῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πίνακας, δι’ ὧν νὰ δεικνύηται πόσα ἕκαστος τῶν νομῶν εἰσήνεγκεν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἀπὸ τοῦ 1882, καὶ πόσα ὑπὲρ τῶν ὁδῶν ἐδαπανήθησαν κατὰ νομὸν ἕκαστον. Ἐζήτησα δὲ τοὺς πίνακας, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ καταδειχθῇ καὶ ἡ ἄνισος καὶ ἄδικος χρῆσις τῶν πόρων τῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἡ σπατάλη, ἡ ὁποία ἐγένετο περὶ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν προσαγωγὴν τῶν ζητηθέντων πινάκων, καὶ ὑποστηρίζω καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ, προτείνων νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα, καθ’ ἣν νὰ συζητηθῶσι τὰ τῆς ὁδοποιΐας εὐρέως καὶ διαῤῥυθμισθῶσι κατὰ τρόπον, μέλλοντα νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν περαιτέρω χρῆσιν τῶν πόρων τῆς ὁδοποιΐας ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς κοινωνίας.

§101ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Οἱ πίνακες θὰ ἔλθωσι πλήρεις, ὥστε ἕκαστος νὰ ἐκτιμήσῃ ἀσφαλῶς τὰ τῆς ὁδοποιΐας ἑκάστου νομοῦ, ἔτι δὲ καὶ ἑκάστης ἐπαρχίας· ἐκ τούτων δὲ θέλει πεισθῆ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα ὡς τὸ ἐξήτασεν, ὅτε ἐζήτησε τοὺς πίνακας, διότι θέλει πεισθῆ, ὅτι κατ’ ἄλλα ἔτη, ὅτε ἄλλοι νομοὶ ἔλαβον διὰ τὴν ὁδοποιΐαν μόνον 100,000 δραχμῶν, ὁ νομὸς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἔλαβεν ἑκατομμύριον, καὶ εἰς τοῦτο ὀφείλεται ἡ ὁδὸς, ἣν καὶ ἐγὼ αὐτὸς διελθὼν ἐθαύμασα, ἀπὸ Κορίνθου εἰς Ἄργος. Αὕτη ἐγένετο βεβαίως εἰς ὄφελος τοῦ νομοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας· ὑπὲρ αὐτοῦ ὡσαύτως κατεσκευάσθη τελευταῖον καὶ ἡ ὁδὸς τῆς Νεμέας, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ἀσφαλῶς, ὅτι τὸ σύμπλεγμα τῶν ὁδῶν τῆς Ἀργολίδος, ἥτις ἀνήκει εἰς τὸν νομὸν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, εἶναι τετελεσμένον.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν ἀναβολήν;

§103ΡΑΛΛΗΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν, καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἐπανερχόμεθα. (Ἀναγινώσκεται τὸ συζητηθὲν νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 μ. μ.