1887.12.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41

Τῆς 17 Δεκεμβρίου 1887.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐξ Εὐβοίας βουλευτὴς κ. Πεζᾶς ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς. Θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν συζήτησιν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως μετὰ τῆς Αἰγύπτου.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ βοσκῆς τῶν ζώων. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§3ΨΥΛΛΑΣ. Προκειμένης σήμερον τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ βοσκῆς, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω τινὰ σχετικῶς πρὸς αὐτὸ, ὡς σήμερον ἐκ νέου παρουσιάζεται καὶ μετὰ τὰς ἐπανειλημμένας τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη· διότι ἴσως ἤθελεν οὕτω γενῆ δεκτὸν παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ εἰς ἄλλην Σύνοδον, ἂν ὄχι εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἀφοῦ ἄλλη τοιαύτη δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ, ὅπως μελετηθῇ καλλίτερον. Ἐγὼ ἐζήτησα, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτε πρό τινος καιροῦ ἀπεφασίσθη, ἵνα ὁ κ. Πρόεδρος συστήσῃ πολυμελῆ Ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ συνέλθῃ καὶ μελετήσῃ τὸν ὑπάρχοντα περὶ ποιμνιοβοσκῆς Νόμον, νὰ φέρῃ δὲ εἰς αὐτὸν εἴτε τροπολογίας, εἴτε παρασκευάσῃ ἄλλο νομοσχέδιον πλῆρες ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐζήτησα, λέγω, ἐγὼ αὐτὸς νὰ συμπεριληφθῶ ὡς μέλος τῆς εἰρημένης Ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τῷ σκοπῷ κυρίως, ἵνα συντελέσω, ὅπως προφυλαχθῇ εἰς τὸ μέλλον καὶ διὰ παντός, εἰ δυνατόν, τὸ λεκανοπέδιον Ἀθηνῶν ἐκ τῆς καταστροφῆς, τὴν ὁποίαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπέστη καὶ τὴν ὁποίαν δυστυχῶς ἀπό τινος καιροῦ ὑφίσταται καὶ πάλιν, καθόσον ὁ εἰδικὸς Νόμος, ὅστις εἶχε ψηφισθῆ δὶς ἀνὰ πενταετίαν ὑπὸ παρελθουσῶν Βουλῶν, ἔπαυσεν ἰσχύων πρὸ διετίας ἤδη, μοὶ φαίνεται, ὑπήχθη δὲ ἡ ποιμνιοβοσκὴ καὶ ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ τῶν Ἀθηνῶν εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, τοῦ πέρυσι ψηφισθέντος. Ἐπειδὴ καὶ εἰς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, ὅπερ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, δὲν εἶδόν τι ὅμοιον πρὸς τὴν διάταξιν τὴν περιληφθεῖσαν σήμερον ἐν τῇ παραγράφῳ βʹ τοῦ ἄρθρου 20, ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπεδείχθη ἢ ἀπεφασίσθη ὡς ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ τοιοῦτόν τι μέτρον, καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ δὲ νομοσχεδίῳ, τῷ ὑποβληθέντι πρό τινος ἐπίσης, ὡς τροποποίησις τρόπον τινὰ τοῦ πρώτου, δὲν ἀνεγράφη τι περὶ ἐξαιρέσεως συνεχῶν ἐκτάσεων, εἰμὴ διὰ τὰς ἄνω τῶν 2,000 στρεμμάτων τοιαύτας, ἐπεφυλασσόμην νὰ ἀντιταχθῶ κατὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως, ὁπόταν ἤθελεν ἔλθει ὑπὸ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, καὶ δὲν ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν τινὰ ἔγγραφον κατὰ τὰς προηγουμένας δύο συζητήσεις. Ἀλλ’ ἐνῷ οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, σήμερον βλέπω, κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐκ νέου ἐτροπολογήθη τοῦτο, διάταξιν νέαν περὶ ἐξαιρέσεως ἐκ τῶν ἀπαγορευτικῶν διατάξεων τοῦ Νόμου γαιῶν συνεχοῦς ἐκτάσεως, οὐχὶ πλέον δισχιλίων στρεμμάτων, ἀλλὰ 500 μόνον στρεμμάτων, ἀνηκόντων εἰς τὸν αὐτὸν ἰδιοκτήτην. Τοῦτο δηλαδὴ εἶναι ἀκριβῶς ἡ καταστροφὴ τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν, ἐκ τῆς ὁποίας ἐπεθύμουν νὰ ἀγωνισθῶ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ὅπως τὸ προφυλάξω. Χθὲς ἀκόμη, Κύριοι, ἐν συνεδριάσει τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν, προκληθείσῃ ἐπειγόντως, συνεπείᾳ προσκλήσεως τοῦ Νομάρχου, ὅπως ὁρισθῶσι τὰ μέρη τὰ ἐξαιρετέα ἐν τῷ δήμῳ Ἀθηνῶν ἀπὸ τῆς βοσκῆς τῶν ποιμνίων, ἀπεφασίσθη διὰ παμψηφίας σχεδόν, ἵνα μὴ ἐπιτραπῇ οὐδόλως ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν ἡ βόσκησις ποιμνίων.

§4ΠΑΧΥΣ. Ὁ δῆμος ἀπεζημιώνει;....

§5ΨΥΛΛΑΣ. Δὲν ἔχει κἀμμίαν ὑποχρέωσιν ν’ ἀποζημιώσῃ· ἔχει τὸ καθῆκον ὁ δῆμος νὰ προφυλάττῃ τὸν κτηματίαν ἀπὸ τὰς καταστροφὰς τῶν ποιμένων, ἀπὸ τὰς ἐπιδρομὰς τῆς ἀγρίας κτηνοτροφίας, ἀπὸ τοὺς μετερχομένους αὐτήν, οἵτινες ἔρχονται κατ’ ἔτος εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῶν Ἀθηνῶν, καὶ οἱ ὁποῖοι, μὴ ἔχοντες αὐτοὶ ἰδιοκτησίας, ἀδιαφοροῦν περὶ τῶν κτημάτων τῶν συμπολιτῶν μας καὶ φροντίζουν μόνον, πῶς νὰ διαθρέψωσι τὰ κτήνη των, εἰς βάρος καὶ ἐπὶ ζημίᾳ ἡμῶν, ἐπιφέροντες οὕτω τὴν λεηλασίαν καὶ τὴν καταστροφήν. Τί δὲ πράττουσι πρὸς τοῦτο; Ὁπλίζονται ὄπισθεν τοιούτων τινῶν διατάξεων περὶ συνεχοῦς ἐκτάσεως 500 ἢ δισχιλίων στρεμμάτων γαιῶν, ἀνηκουσῶν δῆθεν εἰς τὸν αὐτὸν ἰδιοκτήτην, τῆς ὁποίας ἐκμισθώνουσιν, ἵνα τὰς μεταχειρίζωνται ἁπλῶς ὡς ὁρμητήριον, καὶ ἐκεῖθεν τὴν νύκτα κατέρχονται εἰς τὸ πεδίον πέριξ τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐφορμῶσι κατὰ τῶν κτημάτων. Αὕτη εἶναι ἡ ζῶσα ἱστορία τοῦ τόπου μας, Κύριοι βουλευταί. Συνέβη πρὸ 5 ἢ 6 ἐτῶν, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, ποιμήν τις, ἢ μᾶλλον κρεοπώλης τις, μετερχόμενος καὶ τὸν ποιμένα, νὰ ἐκμισθώσῃ ὡς λειβάδια, τί νομίζετε, Κύριοι; τὸ Πολύγωνον, τὸ παρακείμενον γνωστόν σας πεδίον τοῦ Ἄρεως, δηλαδὴ τὰ ξηρὰ χώματα τῆς πλατείας ταύτης, διότι βεβαίως αὐτόθι χόρτον δὲν ὑπάρχει, ἐκεῖθεν δὲ τὴν νύκτα ἔστρεφε τὰ κτήνη του πρὸς τὰ Πατήσια, πρὸς τὴν Κυψέλην, πρὸς τοὺς Ἀμπελοκήπους, πρὸς τὸν Ἐλαιῶνα, καὶ κατέστρεφε τὰς ἰδιοκτησίας τῶν πολιτῶν. Ὅμοιαι σκηναὶ καὶ εἰς ἄλλας θέσεις συνέβησαν πολλάκις, καὶ ταῦτα εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον, καλῶς γνωρίζον τὴν κατάστασιν τοῦ δήμου ἐν γένει καὶ τοῦ λεκανοπεδίου ἰδίᾳ καὶ τῶν ἐν αὐτῷ κειμένων κτημάτων, χθὲς διὰ πράξεώς του, ψηφισθείσης διὰ τοιαύτης πλειοψηφίας, οἵας σᾶς προεῖπον, ἀπεφάσισεν, ἵνα ἀπαγορευθῇ ἐντελῶς ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν ἡ βόσκησις ποιμνίων, ὥρισε δὲ ὡς σύνορα τοῦ λεκανοπεδίου τὰς ὑπωρείας τοῦ Ὑμηττοῦ, τοῦ Πεντελικοῦ τοῦ Αἰγάλεω....

§6ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ 2ον ἄρθρον, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἦσαν περιττὰ ὅσα εἴπετε.

§7ΨΥΛΛΑΣ. Ἀναγνώσατε καὶ ὑμεῖς, παρακαλῶ, τὸ 20ὸν ἄρθρον, ἵνα ἰδῆτε, ὅτι λέγει, ὅτι ἐξαιροῦνται ἐντελῶς τῶν ἀνωτέρω διατάξεων αἱ ἐκτάσεις, αἱ ἀποτελούμεναι ἐκ 500 στρεμμάτων τουλάχιστον συνεχῶν...

§8ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Θέλετε νὰ μὴ διαθέσωσι τὸ χόρτον ἐκεῖνοι;

§9ΨΥΛΛΑΣ. Βεβαίως τοῦτο ἐπιδιώκω. Διὰ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας ἂς ἀποφασισθῇ ὅ,τι θέλετε. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζετε τὴν κατάστασιν τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν βοσκὴν ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ, δὲν ὑπάρχει χλόη, χόρτον αὐτοφυές· τόποι δὲ, οἱ ὁποῖοι νὰ καλλιεργῶνται χάριν τῶν ποιμνίων, οὐδαμοῦ ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν. Μοὶ εἴπετε ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἀξιότιμε φίλε κύριε Βαρβιτσιώτη, ὅτι σεῖς αὐτοὶ δίδετε τὰ χωράφιά σας εἰς βοσκὴν, ἀφοῦ σπείρετε αὐτά, διότι ἄλλως δὲν δύνανται νὰ ἀναπτυχθῶσιν οἱ στάχεις, οἵτινες καταπίπτουσιν ὡς ἐκ τῆς ὑγρασίας, τῶν πολλῶν ὑδάτων καὶ τοῦ πάχους τῆς γῆς τῶν μερῶν σας· τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει παρ’ ἡμῖν· ἡ καταστροφὴ ἐπέρχεται πλήρης, ἐὰν ποίμνιον εἰσέλθῃ καὶ φάγῃ τὰ γρασίδια τῶν χωραφίων μας.

§10ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Τότε νὰ κάμητε μίαν τροπολογίαν, ὥστε ἐδῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Νόμος, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ ἄλλοτε.

§11ΨΥΛΛΑΣ. Τοῦτ’ αὐτὸ ἐπιζητῶ· θέλω νὰ εἴπω, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει γενῇ ἀποδεκτὸν, ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῆς ἐν ταῖς λοιπαῖς τυχὸν ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους, νὰ ψηφισθῇ ἡ βʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 20, τότε θέλω προτείνει βεβαίως νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς διατάξεως ταύτης τὸ λεκανοπέδιον τῶν Ἀθηνῶν.

§12ΤΙΝΕΣ. Ἂς γίνῃ· δὲν ἔχομεν κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν.

§13ΨΥΛΛΑΣ. Ἐὰν δέχησθε τοῦτο, καλῶς· ἄλλως, θέλω ζητήσει τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως μελετηθῇ ἐκ νέου. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι θέλω προσπαθήσει νὰ ματαιώσω τὴν ἀπαρτίαν διὰ συνεχῶν ἐνστάσεων περὶ μὴ ὑπάρξεως τοιαύτης, ἐὰν ἤθελον ὑποπτεύσει, ὅτι δὲν γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασίς μου.

§14ΤΙΝΕΣ. Δεχόμεθα τὴν ἐξαίρεσιν.

§15ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καταστρεπτικώτερον εἶναι τὸ ὑπάρχον. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἰς ὑμᾶς ἔκαμαν τοιαῦτα παράπονα, εἰς ἐμὲ ὅμως ἔκαμον τὰ ἐναντία οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν.

§16ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Πρόεδρε, νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου, «περὶ βοσκῆς τῶν ζώων», πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ τίτλου «περὶ κανονισμοῦ τῆς βοσκῆς», διὰ νὰ ὑποδεικνύηται ἀμέσως ὁ σκοπὸς τοῦ Νόμου. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ περιλάβῃ ἐκτὸς τῶν ἀμπέλων, σταφιδαμπέλων, σταφιδαλωνίων, καὶ τοὺς ἐλαιῶνας καὶ παντὸς εἴδους φυτουργήματα καὶ φυτώρια, ἀναγράφων τὸν κανόνα. Ἐν παραγράφῳ δὲ ἰδιαιτέρᾳ νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἵνα διὰ ψηφίσματός του, ὑποκειμένου εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς καὶ κατ’ ἔγγραφον αἴτησιν τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐξαιρῇ τῆς ἀπαγορεύσεως, εἴτε διαρκῶς, εἴτε προσκαίρως, τὰς τῶν ἐλαιοδένδρων, μωρεώνων καὶ ἄλλων ἀκάρπων δένδρων περιοχὰς, ἢ καὶ ν’ ἀπαγορεύῃ τοιαύτας. Πρέπει νὰ προστεθῇ ἄρθρον 2, ἔχον οὕτω: «Ἡ παράβασις τῶν ἀνωτέρω ἀπαγορεύσεων τιμωρεῖται μὲ πρόστιμον οὔτε ἔλασσον τῶν 20, οὔτε μεῖζον τῶν 100 δραχμῶν· ἡ ποινὴ αὕτη ἐν ὑποτροπῇ διπλασιάζεται», καὶ προσέτι ἐν ἄρθρῳ 3 ν’ ἀναγραφῇ: «Πᾶσα ἄλλη ζημία ἢ φθορὰ ἐπὶ ἀσκεπῶν ἀλλοτρίων γαιῶν, προξενουμένη διὰ βοσκῆς ζῴων, τιμωρεῖται κατὰ τοὺς Νόμους τῆς 13)25 Μαΐου 1835, καὶ 31 Δεκεμβρίου 1836 καὶ 16 Φεβρουαρίου 1847 περὶ ζημιῶν καὶ θανατώσεως περιπλανωμένων χοίρων καὶ αἰγῶν.» Ὥστε διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου διευκολύνεται καὶ ἡ ἀξίωσις τῶν κατοίκων Ἀθηνῶν περὶ τοῦ λεκανοπεδίου των· καὶ τέλος ἐν ἄρθρῳ 4 ν’ ἀναγραφῶσι τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσιν κανονισθῆ εἰδικώτερον τὰ περὶ συγκροτήσεως τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, περὶ ἐξευρέσεως τῶν ζημιῶν διὰ τοῦ διορισμοῦ ἀναλόγου ἀριθμοῦ πραγματογνωμόνων, ἐπαρκοῦς δι’ ὅλας τὰς περιφερείας». Τέλος πάντων ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ κοινωνία σήμερον, εἶναι, νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς σταφιδαμπέλους, ἀμπέλους καὶ τὰς ἄλλας φυτείας ἀπὸ τῶν ζώων, καθὼς καὶ τὰ σπαρτά· ἀλλὰ διὰ τὰς ἄλλας γαίας εἶναι ἐπαρκεῖς αἱ διατάξεις τῶν Νόμων τοῦ 1835, 1836 καὶ 1847, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα οὔτε ὁ χωροφύλαξ, οὔτε ὁ ἀγροφύλαξ, νὰ συλλαμβάνῃ τὰ ζῷα, τὰ διερχόμενα ὡς περιπλανώμενα. Τὰ μεγάλα παράπονα τῶν κατοίκων εἶναι κατὰ τῶν χωροφυλάκων καὶ ἀγροφυλάκων, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι τὰ ζῷα, καίπερ φυλασσόμενα ὑπὸ τῶν ποιμένων καὶ ὁδηγούμενα ὑπ’ αὐτῶν εἰς τὴν βοσκὴν, καὶ φορολογοῦσι τοὺς κτηνοτρόφους ἀδίκως. Ἡ κατάχρησις αὕτη πρέπει νὰ λείψῃ· ἐλλείπει δὲ, ὅταν ἀπαγορευθῇ εἰς τοὺς χωροφύλακας ἢ ἀγροφύλακας καὶ εἰς πάντα ἄλλον νὰ συλλαμβάνῃ ζῷα, φυλασσόμενα παρὰ τοῦ ποιμένος ἢ τοῦ ἰδιοκτήτου· ἀρκεῖ νὰ κάμῃ μίαν ἔκθεσιν, νὰ τὴν στείλῃ εἰς τὸν Ἀστυνόμον, διὰ νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον, καὶ ὁ Πταισματοδίκης θὰ ἐπιβάλῃ τὴν ποινὴν, τὴν ἀποζημίωσιν καὶ τὰ σύλληπτρα. Ἐκτὸς τούτου ἡ ποινὴ δὲν πρέπει νὰ ἦναι μεγάλη, καὶ μάλιστα χρηματικὴ, διότι εἶναι ἀρχὴ ἀνεπίδεκτος ἀμφισβητήσεως, ὅτι αἱ χρηματικαὶ ποιναὶ δὲν τιμωροῦσι τὴν ἔνοχον θέλησιν, ἀλλὰ τὴν οἰκογένειαν. Ὑποθέσατε, ὅτι συλλαμβάνει ὁ χωροφύλαξ 10 πρόβατα εἰς ἓν κτῆμα, ὅτι ὁ πταίστης εἰσάγεται εἰς δίκην καὶ ἐπιβάλλεται αὐτῷ πρόστιμον δραχμῶν 200· κατὰ τὸν Νόμον, τὸν ἰσχύοντα, ἐὰν δευτέραν φορὰν συλληφθῶσι ἕτερα ζῷα τοῦ ἰδίου, ἐννοεῖται, ὅτι ἐπὶ ὑποτροπῇ θὰ ἐπιβληθῇ ἀνωτέρα ποινὴ, ἀποῤῥοφοῦσα ὅλην τὴν ἀξίαν τῶν ζῴων, καὶ ἀφαιροῦσα τὰ μέσα οὕτως ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν. Αἱ ποιναὶ αὗται δὲν πρέπει νὰ ἦναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐρεθίζωσι τὸν λάρυγγα τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ἵνα βεβαιώνωσι ζημίας μὴ ὑπαρχούσας. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις ὤφειλον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐὰν θέλῃ αὕτη, ἂς τὰς δεχθῇ. Ἐκτὸς ὅμως τούτων ὑπάρχουσι καὶ δῆμοι ὀρεινοὶ, εἰς τοὺς ὁποίους οὔτε σταφιδάμπελοι, οὔτε ἄμπελοι, οὔτε ἐλαιῶνες δύνανται νὰ καλλιεργηθῶσιν· αὐτοὺς πρέπει νὰ τοὺς ἐξαιρέσωμεν, καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου τοῦ 1835 καὶ 1836.

§17ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Εἴπομεν, ὅτι τὰ ἀφίνετε αὐτὰ εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια.

§18ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια δὲν κηδεμονεύουσι τὸν κόσμον.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐθεωρήθη πρέπον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν βάσανον Ἐπιτροπῆς, διοριζομένης ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἐκ πάντων τῶν Βουλευτῶν, ὅσοι εἰδικῶς ἠσχολήθησαν εἰς τὸ θέμα, ὑποβαλόντες προτάσεις Νόμου ἢ τροπολογίας εἰς τὴν Βουλὴν, τὰ τῶν νομοσχεδίων καὶ τῶν τροπολογιῶν τούτων, πρὸς καταρτισμὸν κοινῆς τινος προτάσεως, διευκολυνούσης τὰς συζητήσεις καὶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Παρατηροῦμεν ὅμως ἐκ τῶν προτάσεων τῶν γενομένων καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν πρὸ ὀλίγου ἀναπτυχθέντων ἐνώπιον ὑμῶν, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἐργασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐγείρονται ἀξιώσεις, ὑπαγορευόμεναι ἐκ τοπικῶν λόγων, δύσκολον δὲ φαίνεται, ὅσον καὶ ἂν μελετήσωμεν τὰς κατὰ τόπους ἀνάγκας, νὰ δυνηθῶμεν ἐν νομοσχεδίῳ ν’ ἀνταποκριθῶμεν πρὸς τὰς διαφόρους αὐτῶν ὑποτυπώσεις. Ὁ Νόμος οὗτος ἔχει χαρακτῆρα ὅλως ἰδιάζοντα· δὲν ὁμοιάζει πρὸς τοὺς συνήθεις Νόμους, οἵτινες ἐφαρμόζονται οἱ αὐτοὶ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος· δὲν εἶναι Νόμος προωρισμένος, ἵνα ἐφαρμόζηται εἰς τὸν πολίτην Ἕλληνα ὡς πολίτην τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἔχει προορισμὸν, ἵνα ἐφαρμόζηται εἰς τὸν πολίτην Ἕλληνα ὡς δημότην, ὡς κάτοικον ὡρισμένης περιφερείας, ἵνα ἐφαρμόζηται δὲ ἄλλως εἰς ταύτην τὴν περιφέρειαν καὶ ἄλλως εἰς ἐκείνην τὴν περιφέρειαν, κατὰ τὴν τοπικὴν ἀνάγκην. Εἰς ἐπιτυχῆ ἄρα τοῦ Νόμου τούτου διαῤῥύθμισιν πρέπει αἱ τοπικαὶ ἀνάγκαι νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψει, καὶ νὰ προσαρμόζωνται ἐν ἑκάστῃ τοπικῇ περιφερείᾳ αἱ διατάξεις πρὸς τὰς τοπικὰς περιστάσεις. Ἀλλὰ πῶς θέλει τοῦτο ἐπιτευχθῆ; Ὑπάρχουσι γενικαί τινες ἀρχαὶ, ὧν ἐπιβάλλεται ἡ διὰ Νόμου καθιέρωσις, ὡς ὑποχρεουσῶν πάντας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὰς τοπικὰς περιφερείας νὰ κανονίζωσιν αὗται πέραν ὁρίων τινῶν τοιαῦτα θέματα· ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ Νόμος χαράξῃ τὰ γενικὰ ὅρια, ὧν ἔνδον ἐπιτρέπεται νὰ κινῶνται οἱ κατὰ τόπους θεσμοθετοῦντες καὶ διαῤῥυθμίζοντες τὰ τῆς ἐφαρμογῆς, ὅ,τι ὑπολείπεται εἰς τὸν νομοθέτην, εἶναι ὁ κανονισμὸς τοῦ κατὰ τόπους ἁρμοδίου πρὸς διευθέτησιν τῶν τοῦ Νόμου, πρὸς προσαρμογὴν τοῦ Νόμου πρὸς τὰς τοπικὰς περιστάσεις, ἐνταῦθα δὲ προσκόπτομεν εἰς τὴν δυσπιστίαν πρὸς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸν φυσικὸν τοῦτον ἀντιπρόσωπον τῶν τοπικῶν συμφερόντων. Τὴν δυσπιστίαν ταύτην νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἄρωμεν, ὑποβάλλοντες τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν ἔγκρισιν ἄλλης Ἀρχῆς, παρεχούσης ἐγγυήσεις, ταύτην δὲ τὴν Ἀρχὴν ἀνευρίσκομεν ἐν αὐτῷ τῷ Νόμῳ τῷ κειμένῳ, ἐπιτρέποντι εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ὡρισμένας τινὰς πράξεις καὶ ἀναθέτοντι τὴν ἔγκρισιν τῶν πράξεων τούτων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, ἢ εἰς τὴν Νομαρχιακὴν Ἐπιτροπὴν, καθ’ ἣν ὥραν τοῦ ἔτους δὲν λειτουργεῖ τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον. Ὁρίζει προσέτι ὁ κείμενος Νόμος, ὅτι μέχρις οὗ συστηθῶσι τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια, τὰ εἰρημένα αὐτῶν καθήκοντα θέλει ἐκπληροῖ ἑτέρα Ἐπιτροπὴ ἐκ τοῦ Νομάρχου, ἐξ ἑνὸς δικαστοῦ, ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Δικαστηρίου, καὶ ἐκ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου. Ἐὰν τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην δὲν θεωρῶμεν παρέχουσαν ἀποχρώσας ἐγγυήσεις, δυνάμεθα νὰ ἐξεύρωμεν ἄλλην. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ καθορισμοῦ διὰ τοπικῶν Ἀρχῶν τῶν τῆς ἐφαρμογῆς Νόμου γενικοῦ δι’ ὅλον τὸ Κράτος, ἤτοι τῆς παροχῆς εἰς τοπικὰς Ἀρχὰς τοῦ δικαιώματος τῆς περιστολῆς τῶν τοῦ Νόμου διατάξεων, ὅσον ἐνδέχεται γενικώτερον ἐχουσῶν χαρακτῆρα. Πρέπει ἄρα νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸν ἰσχύοντα Νόμον, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἰσχύων Νόμος ἐνιαχοῦ μόνον ἔτυχεν ἐπιδοκιμασίας, ἐν ἄλλαις ὅμως περιφερείαις ἐθεωρήθη μὴ δυνάμενος νὰ ἐφαρμοσθῇ, εἰμὴ μετὰ περιορισμῶν σπουδαίων, ἔν τισι μάλιστα ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ποσῶς, νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς αὐτὰς ταύτας τὰς περιφερείας νὰ κανονίσωσι τὰ καθ’ ἑαυτὰς, νὰ ταῖς ἐπιτρέψωμεν, ὅπως περιορίσωσιν, ὅπως ἂν θέλωσι, τὸν ὑπάρχοντα Νόμον, νὰ μὴ ταῖς ἐπιτρέψωμεν δὲ νὰ προβῶσι πέρα τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου, διότι ἡ Πολιτεία δὲν δύναται νὰ δώσῃ εἰς τὰς τοπικὰς Ἀρχὰς ἐξουσίαν νομοθετικήν, δύναται ὅμως, νομοθετοῦσα αὐτὴ περὶ εἰδικοῦ θέματος, νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὰς τοπικὰς Ἀρχὰς, ὅπως ἐντὸς τοῦ οὕτω νομοθετικῶς καθορισθέντος ἐδάφους περιστέλλωσι τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν εἰδικῶν διατάξεων. Ἀλλὰ ποία ἡ τοπικὴ Ἀρχὴ, ἡ κατάλληλος πρὸς ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος τούτου; Εἶναι κατὰ πρῶτον τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Ἐὰν ὅμως τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν θεωρηθῇ παρέχον τὰ πιστὰ αὐτὸ μόνον, δύναται ἡ λειτουργία αὐτοῦ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐποπτείαν· ταύτην δὲ καθορίζει ὁ κείμενος Νόμος. Ἐὰν κρίνωμεν τὸν καθορισμὸν τοῦτον ἀνεπαρκῆ, ἂς τὸν συμπληρώσωμεν. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἐπαρκής· διότι τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον καὶ ἡ Νομαρχιακὴ Ἐπιτροπή, μέχρι δὲ τῆς συστάσεως τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων Ἐπιτροπὴ ἐκ τοῦ Νομάρχου, ἐξ ἑνὸς τῶν Πρωτοδικῶν καὶ ἐκ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, μοὶ φαίνεται ἀποχρῶν ἔλεγχος τῆς ἐνεργείας τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ὅταν οὕτω κανονίσωμεν τὰ τοῦ Νόμου, δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη, ἵνα ἐπιληφθῶμεν τῶν λεπτομερειῶν, εἰς ὧν τὴν συζήτησιν κατῆλθον οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες, διότι ἐπὶ τόπου ταῦτα θέλουσι συζητηθῆ παρὰ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ παρὰ τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου ἢ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις θέλει κληθῆ, ἵνα κυρώσῃ ἢ μὴ κυρώσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἐὰν τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἢ ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἤθελε κυρώσει ἀπόφασίν τινα Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἐπιμένει δὲ τοῦτο εἰς τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἀπαιτοῦν τὴν ἀκυρουμένην ἀπόφασιν, κατισχύει μὲν ἡ παρὰ τῆς ἀσκούσης τὴν ἐποπτείαν Ἐπιτροπῆς ἀκύρωσις τῆς ἀποφάσεως, ἀλλὰ προκαλεῖται ἡ προσοχὴ ἐπὶ τὸ ζήτημα καὶ ἐν ἀνάγκῃ δύναται νὰ ἐπιληφθῇ τῆς λύσεως αὐτοῦ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία, θέλει ὅμως τὸ λύσει ἐν ἐπιγνώσει, διότι θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν ἠτιολογημένην γνώμην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τὴν ἠτιολογημένην γνώμην τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου ἢ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀρνουμένης ἵνα κυρώσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἐὰν ταῦτα κριθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὡς ὀρθὰ, καθορίζομεν αὐτὰ νομοθετικῶς διὰ τροπολογίας τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐπιτρεπούσης εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῆς κατὰ τὸν κείμενον Νόμον Ἀρχῆς, ἢ ἄλλης Ἀρχῆς, κατὰ τὰ ἐν τῇ τροπολογίᾳ καταρτισθησομένης, τὴν ἀναστολὴν τοῦ Νόμου, ἢ διατάξεών τινων αὐτοῦ, καθ’ ἅπαντα τὸν δῆμον, εἴτε ἐν περιοχῇ τινι αὐτοῦ. Οὕτως ἐν παραδείγματι τὰς διατάξεις τοῦ κειμένου Νόμου, τὰς ἐπικριθείσας παρά τινων, ὡς παρεχούσας ἔκτακτον καὶ ὑπερβολικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν Χωροφυλακήν, θὰ δύναται τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἐπικυρουμένης τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου ἢ τῆς Ἐπιτροπῆς, ν’ ἀναστέλλῃ, καθορίζον, ὅτι ἀφαιρεῖται ἀπὸ τῆς Χωροφυλακῆς καὶ ἀπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἡ ἔκτακτος αὕτη ἐξουσία, ἡ ὑπὸ τοῦ κειμένου Νόμου ἐπιτρεπομένη, ὅτι δὲ τοιαύτη ἐξουσία διατηρεῖται ὑπὲρ ἄλλων ὀργάνων, εἰς ἃ ἐχορηγήθη ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ Νόμου, καὶ οὕτω περὶ ἄλλης οἱασδήποτε διατάξεως τοῦ Νόμου ἐκείνου θὰ δύνανται ν’ ἀναστείλωσι τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς ἐν παντὶ τῷ δήμῳ, ἢ ἐν περιοχῇ τινι αὐτοῦ, αἱ εἰρημέναι τοπικαὶ Ἀρχαί. Κατὰ ταῦτα συνέταξα καὶ ὑποβάλλω τροπολογίαν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Περιέλαβον ἐν αὐτῇ καὶ διάταξιν, ἐπιτρέπουσαν εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τῶν περιφερειῶν, τῶν ἐξαιρεθεισῶν ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ κειμένου Νόμου, ἵνα καταργήσωσι τὴν ἐξαίρεσιν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἐπικυρωθῆ ἡ ἀπόφασις αὐτῶν ὑπὸ τοῦ Νομάρχου· ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη δύναται νὰ τεθῇ, ἢ νὰ μὴ τεθῇ, καθ’ ἣν ἤθελον ἐκφράσει γνώμην οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὰς περιφερείας ταύτας ἐν τῇ Βουλῇ. Κατ’ ἐμὲ ὅμως δὲν ὑπάρχει ἀποχρῶν λόγος, ἵνα μὴ περιλάβωμεν ἐν τῇ τροπολογίᾳ καὶ τὴν διάταξιν ταύτην· διότι, καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἤθελε τυχὸν, παρὰ τὴν γενικωτέραν γνώμην τοῦ τόπου, ἀποφασίσει, ὅπως ὑποβληθῇ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ποιμνιοβοσκίας Νόμου ὡρισμένη τις δημοτικὴ περιφέρεια, τέως ἐξαιρουμένη, ὁ Νομάρχης, ὡς ἐλεγκτὴς τῆς πράξεως, δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὴν κύρωσιν αὐτῆς, ἐπιφυλαττομένης πάντοτε τῆς τελικῆς λύσεως εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν. Συμπεραίνων φρονῶ, ὅτι ἄριστα ἐν τῷ παρόντι διαῤῥυθμίζονται τὰ τῆς ποιμνιοβοσκίας, ἂν μείνῃ μὲν ἰσχύων ὁ κείμενος περὶ αὐτῆς Νόμος, συμπληρούμενος μάλιστα διὰ χορηγήσεως ἐξουσίας εἰς τὸ οἰκεῖον Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Νομάρχου, ὅπως ἐπεκτείνῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ καὶ εἰς τοὺς δήμους τοῦ ἐξαιρεθέντας ἀπ’ αὐτῆς διὰ τοῦ ἐδαφίου γʹ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ Νόμου ἐκείνου, ἢ καὶ εἰς περιοχὰς μόνον τῶν δήμων τούτων, χορηγηθῇ ὅμως εἰς τὸ οἰκεῖον Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἐνεργοῦν ὑπὸ τὴν κατὰ τὸν κείμενον Νόμον ἐποπτείαν, ἡ ἐξουσία, ὅπως «ἐξαιρῇ, καθόλου ἢ ἐν μέρει, τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου ΑΦΚϚʹ περὶ ποιμνιοβοσκίας, ἢ τὴν ὅλην τοῦ δήμου περιφέρειαν, ἢ ὡρισμένην μόνον περιοχὴν αὐτοῦ, καὶ ὅπως περιορίζῃ ἐν μέρει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐφαρμοζομένων διατάξεων, εἴτε καθ’ ὅλην τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου, εἴτε ὡς πρὸς ὡρισμένην περιοχήν.» Τουτέστιν ἐπιτρέπει ἡ τροπολογία εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὑπὸ τὸν εἰρημένον ἔλεγχον, νὰ περιορίζῃ τοπικῶς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κειμένου Νόμου, τῷ ἐπιτρέπει νὰ περιορίζῃ καὶ οὐσιαστικῶς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, τοῦτον δὲ τὸν οὐσιαστικὸν περιορισμὸν, δηλαδὴ τὴν ἀναστολὴν διατάξεων τοῦ Νόμου περὶ ποιμνιοβοσκίας, νὰ ἐπεκτείνῃ εἴτε εἰς ὅλον τὸν δῆμον, εἴτε εἰς μέρος μόνον αὐτοῦ. Ἐν δευτέρῳ ἐδαφίῳ, κανονίζοντι χάριν πληρεστέρας ἐγγυήσεως τὰ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου πρὸς ἔκδοσιν ἀποφάσεως, περιοριζούσης τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κειμένου περὶ ποιμνιοβοσκίας Νόμου, διακρίνεται ἡ καθόλου ἐξαίρεσις τοῦ δήμου, ἢ περιοχῆς τινος αὐτοῦ, ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου καὶ τῆς ἐξαιρέσεως μόνον διατάξεών τινων αὐτοῦ· καὶ ἐν μὲν τῇ πρώτῃ περιπτώσει ἡ ἀπόφασις ἐκδίδεται κατὰ πλειονοψηφίαν τοῦ ἡμίσεος πλέον ἑνὸς τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ διὰ τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν. Τὸ βʹ ἐδάφιον ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἀπόφασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καταρτίζεται ἐν μὲν τῇ περιπτώσει τοῦ ἐδαφίου αʹ διὰ τῆς πλειονοψηφίας τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν πλέον ἑνὸς, ἐν δὲ τῇ περιπτώσει τοῦ ἐδαφίου βʹ διὰ τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν.» Τρίτον δ’ ἐδάφιον ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τἄρθρα 3 μέχρις 7 καὶ 15 τοῦ Νόμου ΑΦΚϚʹ ἰσχύουσι καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.» Τὰ ἄρθρα ταῦτα εἶναι τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν κύρωσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ὑπὸ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων ἢ τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, μέχρι δὲ τῆς συστάσεως τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων ὑπὸ εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς. Διὰ τοιαύτης τοῦ νομοσχεδίου διαῤῥυθμίσεως, νομίζω, ὅτι ἀνταποκρινόμεθα εἰς ἁπάσας τὰς γενομένας ἐν τῇ Βουλῇ παρατηρήσεις. Ταῦτα ὑποβάλλω ἁπλῶς εἰς τὰς σκέψεις τῆς Βουλῆς, διότι ἐν τῷ θέματι τούτῳ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει πρωτοβουλίαν. Ἔρχομαι διερμηνεύων τὰς ἐκ τῆς συζητήσεως προκυπτούσας γνώμας μᾶλλον ἢ προτείνων ἰδίαν γνώμην. Ἂν δὲ ἡ Βουλὴ προτιμᾷ τῆς διαῤῥυθμίσεως, ἣν εἰσηγοῦμαι, τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου πλήρους, ἀντικαθιστῶντος τὸν ἰσχύοντα Νόμον, ἡμεῖς δὲν θέλομεν ἐναντιωθῆ, θέλομεν μάλιστα συμπράξει εἰς τὸν καταρτισμὸν τοιούτου νομοσχεδίου, ἡ ἰδία ὅμως ἡμῶν γνώμη εἶναι, ὅτι ἡ λύσις, ἣν εἰσηγησάμην, ἀνταποκρίνεται πληρέστερον πρὸς τὴν ἀνάγκην.

§20ΜΠΟΥΤΟΣ. Τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐλαττώσουν τὰ σύλληπτρα;

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πᾶσα δίδεται εἰς αὐτὰ ἐξουσία πρὸς περιορισμὸν, οὐχὶ ὅμως πρὸς ἐπέκτασιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ κειμένου Νόμου. Ἄν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον θέλῃ νὰ περιορίσῃ τὰ σύλληπτρα, εἴτε ἐν τῇ ὅλῃ περιφερείᾳ τοῦ Δήμου, εἴτε ἐν περιφερείᾳ στενοτέρᾳ, ἂν οἱαςδήποτε ἄλλης διατάξεως τοῦ κειμένου περὶ ποιμνιοβοσκίας Νόμου, ἢ καὶ πασῶν τῶν διατάξεων, θέλῃ νὰ περιορίσῃ ἢ ὁλοσχερῶς ν’ ἀναστείλῃ τὴν ἐφαρμογὴν, εἴτε ἐν ὁλοκλήρῳ τῷ δήμῳ, εἴτε ἐν περιοχῇ αὐτοῦ, ἔχει, κατὰ τὰ διὰ τῆς τροπολογίας κεκανονισμένα, τὴν πρὸς τοῦτο ἐξουσίαν.

§22ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ, ὅτι ὡς πρὸς ὅλα ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐλαττώσῃ τὸ Συμβούλιον.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ πρακτικὰ ἀναγράφουσι τὴν ἑρμηνείαν· ἀλλ’ ἡ διάταξις τῆς τροπολογίας εἶναι ῥητὴ, ὅτι δύναται τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ν’ ἀναστείλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου ὁλικῶς ἢ μερικῶς· ὅ,τι δὲν δύναται νὰ πράξῃ, εἶναι ἡ ἐπέκτασις τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου, εἰμὴ μόνον ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ ἄρθρου 2, ἤτοι τῆς καταργήσεως ἐξαιρέσεών τινων.

§24ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ὑπάρχων Νόμος καθορίζει, ὅτι εἰς ἐκτάσεις πλέον τῶν 2 χιλιάδων στρεμμάτων ἐπιτρέπεται ἡ βόσκησις. Ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Συμβούλιον νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἔκτασιν αὐτήν;

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ μόνη ἐπιτρεπομένη ὑπὸ τῆς τροπολογίας κατάργησις ἐξαιρέσεων, ὑπὸ τοῦ κειμένου Νόμου καθιερωμένων, ἀφορᾷ εἰς τὴν τοῦ ἐδαφίου γʹ τοῦ ἄρθρου 16, ἤτοι εἰς τὴν τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν δήμων, ἐφ’ οὓς δὲν ἐπεκτείνεται ἡ ἐφαρμογὴ τῶν περὶ ποιμνιοβοσκίας ὑπὸ τοῦ Νόμου ἐκείνου διατεταγμένων. Περὶ τῶν ἄλλων δύο ἐξαιρέσεων, περιλαμβανουσῶν καὶ τὴν τῶν γαιῶν συνεχοῦς ἐκτάσεως τοὐλάχιστον δισχιλίων στρεμμάτων, εἰς τὸν αὐτὸν ἀνηκόντων ἰδιοκτήτην, οὐδένα ποιεῖται λόγον ἡ τροπολογία. Αἱ ἐξαιρέσεις αὗται τηροῦσιν ἐν ἰσχύϊ τὸ κοινὸν δίκαιον, τὸ δὲ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἔχει ἐξουσίαν μόνον, ἵνα ἐπεκτείνῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κοινοῦ δικαίου, οὐχὶ δὲ καὶ ἵνα περιορίσῃ αὐτήν· ἑπομένως τὴν ἰσχὺν τοῦ κοινοῦ δικαίου, ἐπιφυλαχθεῖσαν ὑπὲρ τῶν κυρίων γαιῶν ἐκτάσεως ὑπερδισχιλίων στρεμμάτων, δὲν δύναται νὰ καταργήσῃ, δύναται ὅμως νὰ ἐπεκτείνῃ αὐτὴν ὑπὲρ τῶν κυρίων γαιῶν ἐχουσῶν ἔκτασιν ἐλάσσονα.

§26ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ὁσάκις τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐπιτρέπῃ τὴν βόσκησιν, νὰ κανονίζῃ αὐτὸ καὶ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς θὰ ἐπιτρέπηται αὕτη.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὕτως ἔχει τοῦτο κατὰ τὴν τροπολογίαν· ἀρκεῖ νὰ μὴ παραβαίνῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τὰς διατάξεις τοῦ κοινοῦ δικαίου καὶ τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου. Τὸ καθιερούμενον ὑπὸ τοῦ Νόμου περὶ ποιμνιοβοσκίας ἐξαιρετικὸν δίκαιον δύναται τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ν’ ἀντικαθιστᾷ, ἐν ᾧ αὐτὸ κρίνῃ πρέπον μέτρῳ, διὰ τοῦ κοινοῦ δικαίου.

§28ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τινας ὅρους.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δύναται τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἀναστολὴν τῶν ἐξαιρετικῶν διατάξεων εἰς πάντα ὅρον, συνᾴδοντα πρὸς τὸ κοινὸν δίκαιον.

§30ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰ Συμβούλια, πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν, διότι δύσκολον εἶναι νὰ συνέρχωνται τὰ πλειότερα τοῦ ἡμίσεος τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ. Θὰ παραλύουν αἱ ἐργασίαι.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι μία πρόσθετος ἐγγύησις, ἣν ἐνομίσαμεν, ὅτι ἠδύναντό τινες νὰ ζητήσωσιν· ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν κρίνῃ αὐτὴν ἀναγκαίαν, δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν τὰ περὶ τούτου ὡς ἔχουσιν.

§32ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξαιροῦνται αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἐξαιροῦνται διὰ τοῦ προηγουμένου Νόμου;

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον, ὅτι ὁ κείμενος Νόμος μένει ἐν ἰσχύϊ, ὁριζομένων διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τῆς τροπολογίας αὐτοῦ καὶ τῶν περιπτώσεων τῆς ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων, ἐπιτρεπομένου δὲ διὰ τοῦ ἄρθρου 2 εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἐγκρίσει τοῦ Νομάρχου, νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ Νόμου καὶ εἰς τοὺς δήμους ἢ εἰς περιοχὰς τῶν δήμων τῶν ἐξαιρεθέντων ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ κειμένου Νόμου. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ τὴν ἀρχὴν τοῦ Νόμου, εἶναι λεπτομέρεια, ἣν καὶ ἐγκρίνουσα τὴν ἀρχὴν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ, ἢ νὰ ἀποῤῥίψῃ. Ἐγὼ νομίζω καλὸν νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ διάταξις αὕτη τῆς τροπολογίας, ἀλλὰ δὲν ἐπιμένω.

§34ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ περισσότερα παράπονα γίνονται κατὰ τῶν χωροφυλάκων καὶ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων τῶν Δημάρχων, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν ἐλεύθερα τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ κανονίζωσιν ὅπως θέλωσι· πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις.

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς ἐμπιστευθῶμεν τὴν ἐξουσίαν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, καὶ ἂν ἴδωμεν, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς προσδοκίας ἡμῶν, ἀναθεωροῦμεν τὴν διάταξιν. (Θορυβώδεις συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν).

§36ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια (θόρυβος). Ἔπειτα δὲν ἀρκοῦσι δύο πραγματογνώμονες, διότι πολλάκις ὁ δῆμος ἔχει 30 καὶ 35 χωρία, ὧν πολλὰ ἀπέχουσιν ἀπ’ ἀλλήλων πολλὰς ὥρας.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ κανονίζωνται ταῦτα ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὰς τοπικὰς ἀνάγκας. (Θόρυβος).

§38ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἕως ὅτου ἐπικυρωθῇ ἡ ἀπόφασίς των, θὰ παρέρχηται χρόνος.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις θέλει δώσει ὤθησιν εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν.

§40ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Κατὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θὰ ἰσχύῃ ὁ κείμενος Νόμος, τὰ Δημοτικὰ δὲ Συμβούλια θὰ μεταῤῥυθμίζωσι κατὰ τὰς ἀνάγκας τὰ τοῦ δήμου των.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὰ ῥηθέντα, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου προτείνω τροπολογίαν, ἔχουσαν οὕτω (ἀναγινώσκει): «Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δύναται, αʹ) νὰ ἐξαιρῇ καθόλου ἢ ἐν μέρει τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου ΑΦΚϚʹ περὶ ποιμνιοβοσκίας, ἢ τὴν ὅλην τοῦ δήμου περιφέρειαν, ἢ ὡρισμένην μόνον περιοχὴν αὐτοῦ, βʹ) νὰ περιορίζῃ ἐν μέρει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐφαρμοζομένων διατάξεων, εἴτε καθ’ ὅλην τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου, εἴτε ὡς πρὸς ὡρισμένην περιοχήν. «Ἡ ἀπόφασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καταρτίζεται, ἐν μὲν τῇ περιπτώσει τοῦ ἐδαφίου αʹ, διὰ τῆς πλειοψηφίας τοῦ ἡμίσεος τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτοῦ πλέον ἑνός, ἐν δὲ τῇ περιπτώσει τοῦ ἐδαφίου βʹ, διὰ τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν. «Τὰ ἄρθρα 3 μέχρις 7 καὶ 15 τοῦ Νόμου ΑΦΚϚʹ ἰσχύουσι καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.» Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 προτείνω τροπολογίαν, ἔχουσαν οὕτω (ἀναγινώσκει): «Ἀποφάσει τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καταρτιζομένῃ διὰ τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν αὐτοῦ καὶ ἐγκρινομένη ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, αἱ διατάξεις τοῦ ΑΦΚϚʹ Νόμου ἐφαρμόζονται καὶ ἐν τοῖς δήμοις τοῖς ὑπαγομένοις εἰς τὰς ἐξαιρέσεις τοῦ ἄρθρου 16 ἐδαφίου γʹ, ἢ ἐν ὡρισμέναις περιοχαῖς αὐτῶν».

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἠκούσατε τὴν τροπολογίαν εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀντὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου προτείνεται ἡ ἑξῆς τροπολογία. (Ἀναγινώσκεται).

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου, πραγματευομένου περὶ τῶν περιφερειῶν, αἵτινες ἐξηρέθησαν ἐκ τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου ΑΦΚϚʹ, δέχομαι τὴν γνώμην τῶν ἀποφηναμένων ὑπὲρ τῆς προσθήκης διατάξεως ἐπιτρεπούσης εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου ἐπὶ τῶν ἐξαιρεθεισῶν ἐπαρχιῶν.

§44ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος ὑπάρχουσι κεκτημένα δικαιώματα νομῆς· ὁ εἷς ἔχει τὴν καλλιέργειαν, ὁ ἄλλος τὴν βοσκήν· ὅταν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δώσωμεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαγορεύῃ τὴν βοσκήν, τότε τί θέλει γίνει; Διὰ τοῦτο λέγω νὰ ἐξαιρεθῇ ἡ Φθιῶτις.

§45ΨΥΛΛΑΣ. Νομίζετε, ὅτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια δὲν ἐνδιαφέρονται;

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργὸς) Τινὲς τῶν ἐκπροσωπούντων ἐπαρχίας ἐξαιρεθείσας ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ κειμένου Νόμου εἶναι γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰς ἐξαιρέσεις· ἀλλ’ ἡ προτεινομένη διάταξις δὲν καταργεῖ τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ ἐδαφίου γʹ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ Νόμου ΑΦΚϚʹ, ἐπιτρέπει δὲ μόνον τὴν κατάργησιν αὐτῆς κατὰ τὴν προβλεπομένην ὑπὸ τῆς διατάξεως περίπτωσιν καὶ ὑπὸ τοὺς διαγραφομένους ὅρους. Προτείνω ἄρα τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 2 τῆς τροπολογίας καὶ τὴν ἀπάλειψιν τῶν ἐπιλοίπων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 λοιπὸν ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς.

§48ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἀποφάσει τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καταρτιζομένῃ διὰ τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν αὐτοῦ καὶ ἐγκρινομένῃ ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, αἱ διατάξεις τοῦ ΑΦΚϚʹ Νόμου ἐφαρμόζονται καὶ ἐν τοῖς δήμοις τοῖς ὑπαγομένοις εἰς τὰς ἐξαιρέσεις τοῦ ἄρθρου 16 ἐδαφίου γʹ, ἢ ἐν ὡρισμέναις περιοχαῖς αὐτῶν. «Καταργεῖται ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 16 ἐδάφιον γʹ τοῦ Νόμου ΑΦΚϚʹ ἐξαίρεσις ὡς πρὸς τοὺς δήμους Ἀνδριτσαίνης, Ἀλιφείρας, Φυγαλείας, Πυλίων, Μεθώνης, Κολωνίδος καὶ Κορώνης.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§49ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, προκληθεὶς παρά τινος τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἐδήλωσεν, ὅτι ἐν τοῖς Ὑπουργείοις τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐγένετο ἐργασία πρὸς παρασκευὴν Νόμου περὶ ναυτικῶν ὑποθηκῶν. Τὴν ἐργασίαν ταύτην ὑποβάλλω ἤδη, οὐχὶ ἵνα ψηφισθῇ, ἀλλ’ ἵνα μελετηθῇ εὐρέως καὶ ἀναλόγως πρὸς τὸν σπουδαῖον σκοπόν, πρὸς ὃν ἀποβλέπει. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑποθήκης πλοίων συνοδεύεται καὶ ὑπὸ ἐκθέσεως ἐκτενοῦς, εἰς ἣν δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι, εἰμὴ μόνον τὴν ἐξ ἐπισήμων πηγῶν ἀντληθεῖσαν πληροφορίαν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, ἅπερ ὅμοιος Νόμος ἐν Γαλλίᾳ ἐπήνεγκεν. Ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τὸ 1874, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ περὶ ναυτικῶν ὑποθηκῶν Νόμος, εἶχε διατεθῆ ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας εἰς δάνεια ποσὸν 418 χιλιάδων φράγκων, ἀπὸ δὲ τοῦ 1875 μέχρι τοῦ 1884 τὰ προσελθόντα εἰς ἐπικουρίαν τῆς ναυτιλίας κεφάλαια ἀνῆλθον εἰς 61 ἑκατομμύρια. Οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι μαρτυροῦσιν εὐγλώττως καὶ πειστικῶς τὴν μεγάλην εὐεργεσίαν, τὴν ὁποίαν ὁ σχετικὸς Νόμος, εἰσαχθεὶς ἐν Γαλλίᾳ, ἐπήνεγκεν.

§50ΜΙΛΗΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελῶν χαρτοσήμου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–10. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 11).

§52ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὰς προηγουμένας ἀναγνώσεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 11· ἐζήτησα τουτέστι νὰ διατυπωθῇ τὸ ἐδάφιον τοῦτο ὡς ἑξῆς: «Ὑπὲρ τῶν δικαστικῶν κλητήρων, ἐπὶ μὲν τῶν πράξεων τῶν γραφομένων ὑπ’ αὐτῶν ἐπὶ ἐπισήμου χάρτου μιᾶς δραχμῆς τὸ ἥμισυ, ἐπὶ δὲ τῶν ἀποδεικτικῶν ἐπιδόσεως τὰ ⅗, καὶ ἐπὶ ἐπισήμου χάρτου δραχμῶν 5 τὸ ¼.» Διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης προδικάζεται τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεπτύχθη ἤδη δὶς, περὶ αὐξήσεως τοῦ τέλους τῶν ἀποδεικτικῶν ἐπιδόσεως ἀπὸ μιᾶς δραχμῆς εἰς δραχμὴν 1 καὶ 25/00, ἀποδιδομένων λόγῳ προμηθείας εἰς τοὺς κλητῆρας τῶν τριῶν πέμπτων τῆς ἀξίας τοῦ χαρτοσήμου. Ἐπειδὴ εἴμεθα εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, φρονῶ, ὅτι, ἐν ἐν τῷ δικαίῳ τῆς προτάσεως, ὀφείλω νὰ ἐπιμείνω, ὅπως ψηφισθῇ, καὶ ὀφείλω νὰ πράξω τοῦτο τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἤκουσα μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως, ὅτι ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη, πιστεύω δὲ, ὅτι αἱ παρατηρήσεις, αἱ γενόμεναι ὑπὸ ἐνίων ἀξιοτίμων Συναδέλφων, δὲν εἶναι ἱκαναὶ, ὅπως ῥίψωσιν εἰς τὴν θάλασσαν τὴν δικαιοτάτην ταύτην πρότασίν μου.

§53ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Φρονῶ, ὅτι ἡ κατωτάτη αὕτη βαθμὶς τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, ἡ τάξις τῶν δικαστικῶν κλητήρων, πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ καὶ ἐμψυχωθῇ διὰ τῆς ἐλαχίστης αὐτῆς ὠφελίας, ἡ ὁποία εἶναι δικαιοτάτη καὶ νομιμοτάτη. Εἶναι δὲ ἡ τελευταία αὕτη ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν δύνανται οἱ κλητῆρες οὗτοι ν’ ἀπολαύσωσι, διότι, ὅταν ὑπάρχῃ αὐτή, δὲν δύνανται νὰ ὠφεληθῶσι τίποτε περισσότερον. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος θὰ ἦναι σύμφωνος, ὅπως ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καλογεροπούλου.

§54ΜΙΛΗΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§55ΤΖΑΝΕΣ. Ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγεται σῶμα τῶν δικαστικῶν κλητήρων, περιλαμβάνει ἀνθρώπους, εἰς τῶν ὁποίων τὰς χεῖρας ἐμπιστευόμεθα σπουδαῖα συμφέροντα, νομίζω, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ χειραγωγήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, διὰ νὰ μὴ τοὺς ἀναγκάζωμεν νὰ καταφεύγωσιν εἰς μέσα, τὰ ὁποῖα οὐδόλως εἶναι θεμιτά. Λέγουσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς κλητῆρας τὸ εἰκοσιπεντάλεπτον τοῦτο, ἵνα μὴ βαρύνωμεν τοὺς διαδίκους Ἀπορῶ ἀκούων τοῦτο λέγοντας ἄνδρας σπουδαίους, νομομαθεῖς, ἐγγηράσαντας ἐν τῇ ἐξασκήσει τοῦ δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος. Ὄχι 25 λεπτὰ, ὄχι 50, ἀλλὰ πολλάκις 100 καὶ 150 εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώσωμεν πρὸς τὸν κλητῆρα, ἵνα ἐκτελέσῃ μίαν κοινοποίησιν, καὶ νομίζω, ὅτι, ἐὰν δώσωμεν τὰ εἰκοσιπέντε λεπτά, θὰ δείξωμεν, ὅτι θέλομεν ν’ ἀρχίσωμεν νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὴν κατάχρησιν. Ἐλέχθη, ὅτι, ἐὰν ὁ κλητὴρ θέλῃ, λαμβάνει· ἀλλ’ ὁ κλητὴρ, ἐὰν ἐναντίον τοῦ Νόμου λάβῃ, ἐγκληματεῖ, ἐὰν δὲ ὁ διάδικος δώσῃ, τοῦτο διαφέρει, διότι κατὰ θέλησιν δίδει καὶ κατ’ ἀνάγκην πολλάκις. Φρονῶ ἑπομένως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καὶ ἡ Βουλή, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου Συναδέλφου κ. Καλογεροπούλου.

§56ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζω κἀγὼ τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ δὲν εὑρίσκω ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον, δικηγορῶν ἐπὶ μακρὸν χρόνον, δὲν ἔμαθον ποτὲ, ὅτι οἱ κλητῆρες λαμβάνουσί τι περιπλέον τῶν ὅσων ὁ Νόμος ὁρίζει· πάντοτε λαμβάνουσι μίαν καὶ μόνην δραχμὴν, διότι κατὰ τὸ πλεῖστον, ἵνα μὴ εἴπω καθ’ ὅλα, τὰς συναλλαγὰς, οὕτως εἰπεῖν, ἔχουσι πρὸς τοὺς δικηγόρους καὶ παρ’ αὐτῶν πληρόνονται, οὐδέποτε δὲ οἱ δικηγόροι πληρόνουσι πλέον τοῦ νομίμου. Ὅπως δὲ αἱ ἀνάγκαι σήμερον ἀνεπτύχθησαν, εἶναι σκληρὸν ν’ ἀρνηθῶμεν εἰς τοὺς δυστυχεῖς κλητῆρας, εἰς τοὺς ὁποίους ἐμπιστευόμεθα τόσον μεγάλα συμφέροντα, τὴν εἰκοσιπεντάλεπτον ταύτην ἐπιχορήγησιν.

§57ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ὅσων γνωρίζω περὶ τῶν κλητήρων τῶν ἐπαρχιῶν, οὗτοι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦσιν οἱ κλητῆρες τῆς πρωτευούσης, ἐξ ἐναντίας πλεῖστοι ἐπιζητοῦσι τὴν θέσιν ταύτην, καὶ τοῦτο σημαίνει, ὅτι αὕτη ἔχει ὠφελείας. Ἐπειδὴ ὅμως οἱ ἐν Ἀθήναις διαμένοντες δικαστικοὶ κλητῆρες ἔχουσιν ἀνάγκας μεγαλειτέρας, διότι τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεώς των εἶναι πλείονα καὶ αἱ ἀποστάσεις πολὺ μεγάλαι, καὶ ἐπιδίδοντες τὰ δικόγραφα ἐντὸς τῆς πόλεως δὲν λαμβάνουσιν ὁδοιπορικὰ δικαιώματα, νομίζω, ὅτι μόνον διὰ τοὺς ἐν Ἀθήναις πρέπει νὰ γίνῃ ἡ μεταβολή.

§58ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, δὲν δύναται νὰ γίνῃ διάκρισις.

§59ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου παραδεχόμεθα ἀρκούσας αὐξήσεις, ἐπιβαλλομένας πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου· δὲν εὑρίσκω ἑπομένως ὀρθὸν νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ ἄλλας πρὸς τὸ συμφέρον καὶ χάριν μιᾶς μόνης τάξεως.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καλογεροπούλου ἐν τῷ ἐδαφίῳ βʹ τοῦ ἄρθρου 11 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 12. (Ἀναγινώσκεται)

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 ζητεῖται ὀνομαστικὴ κλῆσις, διότι τὸ ἄρθρον τοῦτο περιέχει κατάργησιν τῶν προσθέτων τελῶν καὶ μεταῤῥύθμισιν τῆς κλίμακος.

§62ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ θὰ ψηφίσω τὸ ἄρθρον τοῦτο μὲ τὴν χθεσινήν μου δήλωσιν. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν κκ. Ι. Παδοβᾶ καὶ Δ. Καΐρη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον διὰ ψήφων 84 κατὰ 1. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13 καὶ 14. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 15).

§64ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ἐν τῇ γʹ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 15 ἀναφέρεται, ὅτι «εἰς τέλος, ὑπολογιζόμενον κατὰ τὸν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ πίνακα, ὑπόκεινται αἱ συναλλαγματικαὶ καὶ τὰ εἰς διαταγὴν γραμμάτια, αἱ ἐπιταγαὶ ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, αἱ ὁμολογίαι καὶ ἐν γένει πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ περιέχοντα ὑποσχέσεις καὶ διαταγὰς πληρωμῶν δι’ ὡρισμένας ποσότητας καὶ κυκλοφοροῦντα ἐν τῷ Βασιλείῳ, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἔξωθεν εἰσερχομένων συναλλαγματικῶν ἢ γραμματίων, τῶν πληρωτέων ὑπὸ κατοίκων τοῦ Βασιλείου». Ὅταν αἱ συναλλαγματικαὶ καὶ τὰ ἄλλα εἰς διαταγὴν ἔγγραφα ἐκδίδωνται πολλαπλᾶ, ἕκαστον ἀντίτυπον ὑπόκειται εἰς τὸ αὐτὸ τέλος.» Φρονῶ, ὅτι ἡ φορολογία εἶναι λίαν βαρεῖα, καὶ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου προσεγγίζει ἀδικίαν. Πάντες ἐννοοῦμεν, ὅτι σκοπὸς τῆς διατάξεως ταύτης εἶναι ἡ πρόληψις καταδολιεύσεως τοῦ Νόμου ὑπὸ τῶν τιθεμένων εἰς κυκλοφορίαν συναλλαγματικὰς ἢ γραμμάτια εἰς διαταγὴν· ἀλλ’ ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, ἀφ’ ἑτέρου δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι μετὰ τὸ νόμισμα καὶ τὸ τραπεζογραμμάτιον ἡ συναλλαγματικὴ καὶ τὸ εἰς διαταγὴν γραμμάτιον εἶναι τὸ κυριώτερον ὄργανον τῶν ἐμπορικῶν καὶ τραπεζιτικῶν συναλλαγῶν, ἑπομένως πᾶσα δυσκολία, ἐπιβαλλομένη εἰς τὴν χρῆσιν ἢ τὴν κυκλοφορίαν αὐτῶν, εἶναι δυσκολία ἐπιβαλλομένη εἰς τὸ ἐμπόριον ἢ τὰς τραπεζιτικὰς ἐργασίας. Ἐὰν λοιπὸν ἤθελεν εὑρεθῆ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου προστατεύεται καὶ τὰ συμφέροντα τῶν συναλλαττομένων, φρονῶ, ὅτι ὀφείλομεν νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, μεθ’ ὅλας τὰς ἐκδηλωθείσας ταμιευτικὰς αὐτῆς διαθέσεις, δὲν θέλει τὸ ἀποκρούσει, ἐπιμένουσα εἰς τὸ νὰ ὑποβάλλῃ εἰς διπλοῦν τέλος χαρτοσήμου μίαν καὶ τὴν αὐτὴν συναλλαγματικήν. Τοιοῦτο μέσον ἐπιτυγχάνεται κατ’ ἐμὲ, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν, ἣν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω. Ἡ τροπολογία συνίσταται εἰς τὸ νὰ προτεθῶσι μετὰ τὰς λέξεις «εἰς τὸ αὐτὸ τέλος», τῆς γʹ παραγράφου, τὰ ἑξῆς: «Ἐκτὸς ἐὰν αἱ συναλλαγματικαὶ καὶ τὰ ἄλλα εἰς διαταγὴν ἔγγραφα, τὰ ἐκδιδόμενα πολλαπλᾶ, ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν ἔκδοσίν των εἰς εἰδικὴν ἐπισφράγισιν, ὅτε, ἀφοῦ καταβληθῇ τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου καὶ σφραγισθῇ ἓν τῶν ἀντιτύπων, τὰ λοιπὰ ἀντίτυπα ὑποβάλλονται εἰς τέλος μιᾶς δραχμῆς.»

§65ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§66ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δέχομαι τὴν προσθήκην.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν παράγραφον τρίτην προστίθεται μετὰ τὴν λέξιν «εἰς τὸ αὐτὸ τέλος» ἡ προσθήκη τοῦ κ. Σκουλούδη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μετὰ τῆς προσθήκης. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὰ ἄρθρα 16–31. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 32).

§68ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχω μίαν τροπολογίαν, καθ’ ἣν εἶναι ὑπόχρεως εἰς καταβολὴν τῶν τελῶν ὁ ἐπισπεύδων.

§69ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πρέπει ν’ ἀνατρέψωμεν τότε ὅλας τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας.

§70ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν προτείνω, ἐὰν θελήσῃ τις νὰ παρατείνῃ ἐπ’ ἄπειρον τὴν δίκην, ἐκεῖνος τοὐλάχιστον νὰ ὑφίσταται τὸ βάρος τῆς δαπάνης βεβαιωθῆτε δὲ, ὅτι, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου, θὰ περισταλῇ μεγάλως τὸ κακὸν, καὶ θὰ παύσῃ ἡ διαιώνισις τῶν δικῶν. Ἐπιμένω λοιπόν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναί τις ὁ ὑποστηρίζων τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μουσούρη;

§72ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἶμαι καὶ ἐγώ.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μουσούρη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 32 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὰ ἄρθρα 33–41. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 42).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διαγράφονται τὰ ἐδάφια δʹ καὶ εʹ.

§75ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐγένετο χθὲς τροποποίησις, καταργηθέντων τῶν λαχείων καὶ τῶν ἄλλων· διὰ τοῦτο διαγράφονται αἱ παραπομπαί. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 42 μὲ τὴν διαγραφὴν τῶν ἑξῆς: «δʹ) ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ ἐδαφίου ζʹ τοῦ ἄρθρου 20· εʹ) ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ ἐδαφ. ζʹ τοῦ ἄρθρου 22.» Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 43, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 44 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία.

§77ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «§ 2. Τὸ Πρωτοδικεῖον δικάζει τὰς ἀντιῤῥήσεις συνοπτικῶς κατὰ προτίμησιν, ἄνευ πράξεως τοῦ Προέδρου, τὴν πρώτην δικάσιμον μετὰ ὀκτὼ ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως. Κατὰ δὲ τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ ἐπιτρέπεται μόνον ἔφεσις κατὰ τὰς διατάξεις καὶ τὰς προθεσμίας τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Ἡ ἔφεσις δικάζεται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον προτετιμημένως τὴν πρώτην δικάσιμον μετὰ τριάκοντα ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως.»

§78ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δίδει μίαν ἱκανοποίησιν εἰς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν ἀνέπτυξα, διότι δέχεται εἰς τὰς δίκας ταύτας τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἐφέσεως, ὑπὸ τὸν δίκαιον περιορισμὸν τοῦ νὰ καταβάλῃ πρὸ τῆς συζητήσεως τῆς ἐφέσεως ὁ ἡττηθεὶς ἀντίδικος τοῦ Δημοσίου τὸ ποσὸν, εἰς ὃ πρωτοδίκως κατεδικάσθη. Δίκαιον ὅμως κρίνω ν’ ἀναγραφῇ καὶ τὸ μέσον τῆς ἀνακοπῆς ἐνώπιον τῶν Ἐφετῶν, διότι ἀληθῶς ποῖος εἶναι ὁ λόγος τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐνδίκων μέσων; Ὁ λόγος εἶναι ἡ ἀκρίβεια, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων, ὅπως μὴ διαιωνίζωνται αἱ δίκαι ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων καὶ ὅπως τὸ Δημόσιον εἰσπράττῃ ἀνελλιπῶς καὶ ταχέως τὰ τέλη. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον ν’ ἀνοίξωμεν τὴν θύραν τοῦ Ἐφετείου κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ νὰ θέσωμεν ὄπισθεν αὐτῆς φρουρὸν, δυνάμενον νὰ τὴν κλείσῃ ὁπόταν θέλῃ, καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον οἰκτρὸν, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι συμβαίνει ἐρημοδικία ἐνώπιον τῶν Ἐφετῶν; Τὸ Δημόσιον δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῇ, διότι θὰ εἰσπράξῃ ἐμπροθέσμως τὸ τέλος, ἐὰν κερδίσῃ πρωτοδίκως· θὰ δύναται δὲ νὰ ὑπερασπισθῇ κατὰ τὰ δύο στάδια τῆς δίκης, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐφεσίμως δικασθῇ ἐρήμην. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἄρνησιν τοῦ ἐνδίκου μέσου τῆς ἀνακοπῆς ἐνώπιον τῶν Ἐφετῶν, ἀφοῦ ἤδη ἀπαγορεύομεν τὴν ἀνακοπὴν ἐνώπιον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ ἀφοῦ ἀποκόπτομεν καὶ τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀναιρέσεως, ὅπερ ὑφίσταται κατὰ τὴν μέχρι τοῦδε ἰσχύουσαν νομοθεσίαν.

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν ἠδυνάμεθα ν’ ἀποσείσωμεν τὰς προλήψεις, βεβαίως ἠθέλομεν φθάσει καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ πανταχοῦ εἰς κατάργησιν καὶ ἐρημοδικιῶν καὶ ἀνακοπῶν, διότι, δι’ ὃν λόγον τρέχει κίνδυνον νὰ δικασθῇ τις ἅπαξ ἐρήμην, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον κινδυνεύει καὶ διὰ δευτέρας ἐρημοδικίας τὸ δίκαιον αὐτοῦ ν’ ἀπολεσθῇ. Καὶ ὅμως αὕτη ἐτέθη ἔσχατον ὅριον. Φρονῶ, ὅτι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, τεθείσης προθεσμίας μακρᾶς, διότι ἐκτὸς τῆς προθεσμίας τῆς ἐφέσεως, ἥτις εἶναι τριακονθήμερος, ἔχομεν καὶ τὰς λόγῳ ἀποστάσεως παρεκτάσεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ τὰς προθεσμίας τῆς συζητήσεως, ὑπάρχει πλήρης ἐγγύησις, ὅτι ὁ ἐπιμελὴς καὶ μὴ στρεψόδικος διάδικος δὲν θέλει δικασθῇ δὶς ἐρήμην.

§80ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιμένει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀφοῦ πραγματικῶς οὐδεμίαν ζημίαν δύναται νὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον. Γνωρίζομεν πάντες, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ συμπέσῃ, ὥστε ὁ πληρεξούσιος τοῦ διαδίκου ν’ ἀσθενήσῃ αἴφνης, ἢ νὰ μὴ ἐπρόφθασεν, ὁ δὲ ἀντίδικος ἐπιμένει νὰ δικασθῇ ἡ ὑπόθεσις ἐρήμην, ἐκτὸς τῆς κακῆς πίστεως. Διατὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἀνακοπὴν, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν λόγον ν’ ἀντιτάξωμεν, ζημίαν λ. χ. τῶν δημοσίων; Ἐκτὸς τούτου, ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ἀποκλείεται τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς, καὶ ἐὰν δὲν ἐγίνετο συζήτησις περὶ τούτου, θὰ ἐθεώρουν ἐν πεποιθήσει, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀποστερήσῃ τὸν ἐρήμην δικαζόμενον ἐν τῷ Ἐφετείῳ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀνακοπῆς, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον ἀπαγορεύεται ἡ ἀνακοπὴ ἐνώπιον τῶν Πρωτοδικῶν, ἐνώπιον τῶν Ἐφετῶν ὅμως δὲν ἀπαγορεύεται. Ἐπειδὴ ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου ὑπάρχει ἐρημοδικία, δὲν ὑπάρχει δὲ ἐν τῷ ἄρθρῳ ῥητὴ ἀπαγόρευσις τοῦ δικαιώματος τῆς ἀνακοπῆς, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀνακοπή. Ἀλλὰ μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ τὸ ζήτημα καὶ πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀνακοπὴ ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου, διότι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος οὐδεμιᾶς ζημίας τοῦ Δημοσίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 44, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, προστεθεισῶν μετὰ τὰς λέξεις «μόνον ἔφεσις» τῶν λέξεων «ἐντὸς τριάκοντα ἡμερῶν», καὶ διαγραφεισῶν τῶν λέξεων «καὶ τὰς προθεσμίας.» Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸ ἄρθρον 45, ἤτοι προστεθείσης μετὰ τὴν ἐν τῷ ὀγδόῳ στίχῳ λέξιν «Τύνιδι» τῆς φράσεως: «ἢ ταῖς Ἰνδικαῖς τῆς Ἀγγλίας κτήσεσι», καὶ ἀντικατασταθείσης τῆς ἐν τῇ τελευταίᾳ περιόδῳ τοῦ ἄρθρου λέξεως «ἀναίρεσιν» διὰ τῆς λέξεως «ἔφεσιν», προστεθείσης δὲ ὡς τελευταίας παραγράφου τῆς ἑπομένης: «Ἡ ἔφεσις εἶναι ἀπαράδεκτος, ἂν μὴ καταβληθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ταμεῖον ὑπὸ τοῦ ἡττηθέντος ἀντιδίκου τοῦ Δημοσίου τὸ κατὰ τὴν πρωτόδικον ἀπόφασιν ἀναλογοῦν τέλος». Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 46, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 47. (Ἀναγινώσκεται).

§82ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου προτείνω ν’ ἀντικατασταθῶσιν αἱ ἐν τῷ δευτέρῳ καὶ τρίτῳ στίχῳ λέξεις «πλὴν τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 13, ἐδαφ. γʹ, δʹ, ζʹ, καὶ 15 ἐδαφ. αʹ καὶ γʹ» διὰ τῶν ἑξῆς: «πλὴν τῶν ἐν ἄρθροις 13 ἐδαφ. γʹ καὶ δʹ καὶ 15 ἐδαφ. αʹ, γʹ καὶ εʹ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 47, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 48 καὶ 49, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 50. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει ἔντυπος τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δι’ ἧς προτείνει ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ πρώτη τοῦ ἄρθρου παράγραφος ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Τὰ καταστατικὰ τῶν ἐν Ἑλλάδι παντὸς εἴδους ἀνωνύμων Ἑταιριῶν καὶ αἱ περὶ αὐξήσεως τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου ἢ ἐκδόσεως νέων ὁμολογιῶν πράξεις αὐτῶν, ἐν περιπτώσει παραβάσεως τοῦ ἐδαφίου εʹ τοῦ ἄρθρου 15, θεωροῦνται ἄκυροι καὶ ἀνεπίδεκτοι ἐγκρίσεως.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 50 μετὰ τῆς ἀναγνωσθείσης ἀντικαταστάσεως τῆς ἁ. παραγράφου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 51 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 52.

§85ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία μου, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός.

§86ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἀνακοπαὶ κατ’ ἐρήμην ἀποφάσεων καὶ ἐφέσεις ἐνώπιον τῶν Πρωτοδικείων καὶ τῶν Ἐφετείων εἶναι ἀπαράδεκτοι, ἐὰν μὴ ἐγγραφῶσιν ἐν τῷ βιβλίῳ τῶν ἀνακοπῶν ἢ τῶν ἐφέσεων τοῦ ἁρμοδίου Δικαστηρίου ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως.» (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀναγνωσθεῖσα τροπολογία, εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 52 τοῦ νομοσχεδίου. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 53–64, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 65.

§88ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐνταῦθα γίνεται ἡ ἑξῆς τροπολογία, πρὸς διευκόλυνσιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου. «Διὰ Β. Διατάγματος ὁρισθήσονται ἡ ἡμέρα τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος...» καὶ ἐξακολουθεῖ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει. Εἰς τὸ τέλος προσθετέον δύο ἐδάφια, ὁρίζοντα τὸν τρόπον τῆς χρήσεως τοῦ ὑπάρχοντος χαρτοσήμου μέχρι τῆς ἐκτυπώσεως τοῦ νέου καὶ τὸν χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς περὶ περιθωρίου διατάξεως, ὅπως δοθῇ καιρὸς νὰ χαραχθῶσι τὰ περιθώρια καὶ νὰ κατασκευασθῇ ὁ νέος χάρτης. Δηλῶ ἐνταῦθα, ὅτι προστίθεται καὶ 67 ἄρθρον, ὑπὸ τὴν ὑπογραφὴν «μεταβατικαὶ διατάξεις» συμφώνως πρὸς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. Μίλησης. (Κατατίθησι τὸ πρόσθετον τοῦτο ἄρθρον). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 65, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὡσαύτως τὸ ἄρθρον 66, ὡς ἔχει τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ τὸ πρόσθετον ἄρθρον 67, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἔχον ὡς ἕπεται. «Τὰ ἔγγραφα, τὰ πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου τούτου γεγραμμένα ἐπὶ τοῦ νομίμου σφραγιστοῦ χάρτου, ὅπως προσαχθῶσιν ἐν καιρῷ ἐνώπιον τῆς Ἀρχῆς, ἐπιτρέπεται νὰ προσαχθῶσι καὶ μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Νόμου, ὅπως χρησιμεύσωσιν εἰς ὃν ἦσαν ἀνέκαθεν προωρισμένα σκοπόν.»

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον.....

§90ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, δι’ ἧς ὁρίζομεν, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐγγραφῶσιν ἐν τῷ βιβλίῳ, αἱ ἀνακοπαὶ καὶ ἐφέσεις εἶναι ἀπαράδεκτοι. Δύο ἐντεῦθεν γεννῶνται ζητήματα. Πρῶτον ζήτημα, ἂν αἱ κοινοποιηθεῖσαι ἀνακοπαὶ καὶ ἐφέσεις πρὸ τοῦ Νόμου πρέπῃ νὰ ἐγγραφῶσι· πρέπει νὰ τεθῇ προθεσμία, διὰ νὰ μάθωσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωσι νὰ ἐγγράψωσιν αὐτάς. Δεύτερον, διὰ τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, διότι ἐκεῖνοι δὲν ἔχουν ἐκεῖ βιβλίον ἀνακοπῶν καὶ ἐφέσεων.

§91ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ζητήματος ἀπαντῶ, ὅτι θέλουσι διαταχθῆ οἱ Γραμματεῖς τῶν Προξενείων νὰ τηρῶσι βιβλίον ἀνακοπῶν καὶ ἐφέσεων. Ἐπὶ δὲ τοῦ ἑτέρου, εἶναι προφανὲς, ὅτι, ὅ,τι γίνεται πάντοτε ἐπὶ προθεσμιῶν, ἐπιβαλλομένων ὑπὸ νέου Νόμου, θέλει κρατήσει καὶ ἐνταῦθα, δηλαδὴ ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου τούτου θέλουσιν ἔχει δίμηνον διορίαν οἱ πρὸ αὐτῆς ἐκκαλέσαντες ἢ ἀνακόψαντες, ὅπως ἐγγράψωσι τὰς ἀνακοπὰς ἢ τὰς ἐφέσεις αὐτῶν.

§92ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε μίαν διασάφησιν. Ἐν ἄρθρῳ 51 λέγεται, ὅτι τὰ Δικαστήρια καὶ πᾶς ἄλλος δημόσιος λειτουργὸς δὲν δύνανται νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει ἔγγραφα μὴ συντεταγμένα ἐπὶ τοῦ δέοντος χαρτοσήμου, ὅταν πρόκηται περὶ ἐγγράφου ὑποβαλλομένου εἰς τέλος ἀναλογικόν. Ὑποθέσατε λοιπὸν, ὅτι προσέρχονται δύο ἐνώπιον Συμβολαιογράφου, ἵνα συμβληθῶσιν, ὁ δὲ Συμβολαιογράφος μεταχειρίζεται χαρτόσημον ἀκατάλληλον. Αὐτὸ τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον οἱ δύο καλῇ τῇ πίστει ἔκαμον ἐνώπιον τῆς Ἀρχῆς, αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, πρὶν ἢ ἐπιβληθῇ τέλος ἢ ποινὴ εἰς τοὺς ἰδιώτας; Νομίζω, ὅτι πρόκειται ἐνταῦθα περὶ ἰδιωτικῶν ἐγγράφων, καὶ ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις αὕτη, προκειμένου περὶ ἐπισήμων συμβολαίων, διότι ἄλλως ἤθελεν εἶσθαι ὑπερτάτη ἀδικία νὰ τιμωρῶνται οἱ ἰδιῶται διὰ τὸ λάθος τοῦ Συμβολαιογράφου.

§93ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Προφανῶς τὸ ἄρθρον 51 περὶ τούτου προνοεῖ, νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ τέλους. Τὸ ἄρθρον τοῦτο διὰ τῆς εἰς τὸ 47 ἄρθρον παραπομπῆς καὶ τοῦ ῥητοῦ ἐν ἐδαφίῳ αʹ. προσδιορισμοῦ «ἰδιωτικὸν» ἀποδεικνύεται, ὅτι ἀφορᾷ εἰς μόνα τὰ ἰδιωτικὰ ἔγγραφα, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τὰ δημόσια, ἤτοι τὰ ἐπίσημα.

§94ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἐπιθυμῶ, ὥστε ἡ διασάφησις αὕτη νὰ τεθῇ ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς.

§95ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου, καθ’ ὃν τρόπον ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι κινδυνεύουν σπουδαιότατα συμφέροντα. Ὑπάρχουν ἤδη ἐκκρεμεῖς εἰς τὰ γραφεῖα τῶν διαφόρων δικηγόρων ἀνακοπαὶ καὶ ἐφέσεις, μὴ ἐγγεγραμμέναι ποσῶς, δὲν εἶναι δὲ καὶ εὐχερὴς ἡ ἀνεύρεσις αὐτῶν, διότι εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ ἦναι καὶ ἐγκαταλελειμμέναι, καὶ ὅταν ἐπισπεύδῃ ὁ ἕτερος τῶν διαδίκων, νὰ ἀναζῇ ἡ δίκη. Σημειώσατέ το καλῶς, ὅτι ὑποχρεοῦμεν κατὰ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κύριος Ὑπουργὸς, νὰ ἐγγραφῶσιν ἐντὸς δύο μηνῶν πᾶσαι αἱ ἀνακοπαὶ καὶ ἐφέσεις, ἐπὶ ποινῇ ἀπαραδέκτου....

§96ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ μὴ συζητηθεῖσαι.

§97ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἔστω αἱ μὴ συζητηθεῖσαι.... ἐπὶ ποινῇ ἀπαραδέκτου, νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ βιβλίον τῶν ἀνακοπῶν καὶ ἐφέσεων. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν τοιαύτην ἑρμηνείαν, διότι εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον τοῦτο. Δύναται νὰ παραμεληθῇ μία ἔφεσις ἐκ διαφόρων λόγων, νὰ μὴ ἐγγραφῇ, πρέπει λοιπὸν νὰ καταστραφῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ διαδίκου; Πρέπει νὰ δοθῇ ἑρμηνεία, καθ’ ἣν τοῦτο ἰσχύει ἀφ’ ἧς ὁ Νόμος δημοσιευθῇ, νὰ μὴ ἰσχύῃ δὲ εἰς τὰς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως κοινοποιηθείσας ἀνακοπὰς καὶ ἐφέσεις.

§98ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διατυπώσατε πρότασιν, τὴν ὁποίαν θέτομεν ὡς τελευταῖον ἐδάφιον εἰς τὸ 67 ἄρθρον.

§99ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἰδοὺ, νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς ὡς τελευταῖον ἐδάφιον (ἀναγινώσκει). «Εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 52 δὲν ὑπάγονται αἱ μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος Νόμου κοινοποιηθεῖσαι ἀνακοπαὶ καὶ ἐφέσεις, αἵτινες ἐπιτρέπεται νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὰ σχετικὰ βιβλία τῶν ἀνακοπῶν καὶ τῶν ἐφέσεων τὸ βραδύτερον μέχρι τῆς συζητήσεως αὐτῶν».

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν προσθήκην, κύριοι Βουλευταί. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ πίστωσιν 100 δραχμῶν διὰ πτωχὸν κλητῆρα, τοῦ ὁποίου ἡ μισθοδοσία καθυστερεῖται ἀπὸ τοῦ 1885;

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7 καὶ 15′ μ. μ.

ΔΙΑΤΑΓΜΑ

Περὶ λήξεως τῆς Βʹ Συνόδου τῆς ΙΑʹ Βουλευτικῆς Περιόδου.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Κατὰ τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος, κηρύττομεν τὴν λῆξιν τῆς Βʹ Συνόδου τῆς ΙΑʹ Βουλευτικῆς Περιόδου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν δημοσιεύσει καὶ ἐκτελέσει τὸ παρὸν διάταγμα. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 12 Μαρτίου 1888.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ.