1887.12.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 38

Τῆς 14 Δεκεμβρίου 1887.

(Δευτέρα)

Ὥρα 2 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι βουλευταὶ ἐκ Θεσσαλίας ὑποβάλλουσι πρότασιν Νόμου περὶ τῆς πρακτικῆς δοκιμασίας τῶν μὴ πτυχιούχων Φαρμακοποιῶν τῶν πρὸ τοῦ 1878 ἱδρυσάντων Φαρμακεῖα ἐν ταῖς προσαρτηθείσαις ἐπαρχίαις. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 166). Ὁ κύριος Ἔφορος τοῦ Βουλευτηρίου, βουλευτὴς ἐξ Εὐβοίας, προτιθέμενος νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ τῷ χορηγήσῃ τρίμηνον ἄδειαν. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο θ’ ἀντιπροσωπεύηται, ὡς πρὸς μὲν τὸ Βουλευτήριον ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς κ. Σπαρτίδου, ὡς πρὸς δὲ τὴν Βιβλιοθήκην ὑπὸ τοῦ ταξινόμου αὐτῆς κ. Π. Καλογεροπούλου. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὴν ζητουμένην ἄδειαν;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ αἴτησις ἐνεκρίθη. Διάφοροι κάτοικοι Ἁλμυροῦ παραπονοῦνται, ὅτι, καίπερ ἔχοντες πρὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν τὴν κατοχὴν καὶ κυριότητα γαιῶν, ἅμα ἤρξαντο τῆς καλλιεργείας αὐτῶν, ἠμποδίσθησαν ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου διὰ στρατιωτικῆς δυνάμεως, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ. Θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Αἴτησις τῶν κατοίκων καὶ δημοτῶν Νεμέας περὶ τῆς ἐν τῷ πεδίῳ Νεμέας γενομένης καταστροφῆς ἐκ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας.

§4ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη νὰ σταλῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι σχετίζεται μετὰ τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμον, περὶ τοῦ σχηματισμοῦ νέας λίμνης Στυμφαλίας, ὅπως ληφθῇ πρόνοια πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ κακοῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Κερκύρας ἐκφράζει τὴν εὐχὴν, ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως νομοσχέδιον.

§6ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ ἀναφορὰς, δι’ ὧν ὅλοι οἱ ἔμποροι τῆς Θεσσαλίας παρακαλοῦσι νὰ μὴ καταργηθῇ ἡ προσωπικὴ κράτησις.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἴτησις Ἐπαμινώνδα Κολαΐτου, δημάρχου Ἐλιοῦ τῆς Κεφαλληνίας, μετὰ ψηφίσματος τοῦ οἰκείου Δημοτικοῦ Συμβουλίου, αἰτουμένου νὰ διανέμηται τὸ ἐξαγωγικὸν τέλος ὑπὲρ τῶν δήμων Κεφαλληνίας κατὰ παραγωγὴν, ἢ κατ’ ἴσας μερίδας.

§8ΤΖΑΝΕΣ. Πρόκειται, Κύριοι, νὰ προσέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ πολλοὶ τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου τῶν διαφόρων Σχολῶν προσεχῶς. Ἐκ τούτων πολλοί εἰσιν ἕτοιμοι νὰ προσέλθωσιν εἰς ἐξετάσεις, καίτοι μόλις ἤδη συμπληροῦσι τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς τοῦτο τέσσαρα ἔτη. Ἄξιοι ἐπαίνου οἱ καλοὶ οὗτοι νέοι, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως μεριμνήσῃ ἵνα γίνωσι δεκτοὶ εἰς ἐξέτασιν, διότι ὄντως οἱ νέοι οὗτοι, ἐὰν καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν μὴ δίδοντες ἐξετάσεις, θὰ ζημιωθῶσι σπουδαίως. Ἐπειδὴ δὲ εὑρίσκομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, δὲν θ’ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως τὰ λεχθέντα κατὰ τῆς προτάσεώς μου περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε καὶ ἥτις θὰ διελαλήθη ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα, ἤλπιζον, ὅτι ἤθελον —ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις—αὐταὶ αἱ πατσαβοῦραι τῶν διαφόρων Συλλόγων παύσει ὑποστηρίζουσαι τὴν βδελυρὰν τῆς προσωπικῆς κρατήσεως ποινήν...

§9ΤΟΜΑΝ. Μὲ συγχωρεῖτε, οἱ ἀναφερόμενοι εἶναι ἐντιμότατοι ἄνθρωποι, καὶ ἐκθέτουσι τὰς σκέψεις των.

§10ΤΖΑΝΕΣ. Καὶ ἐν τούτοις γράφουν οἱ ἐντιμότατοι κατὰ τοιοῦτον τρόπον περὶ τοιούτου θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ μὴ ἐγείρῃ τὴν ἀγανάκτησιν! Ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ζωὴν ὁ θεσμὸς αὐτὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ ἀναδράμωμεν εἰς ἄλλους χρόνους... Ἐγὼ, εἰσαγαγὼν τὴν πρότασιν ἐπανειλημμένως περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, δὲν ἤθελον ὑποχωρήσει, ἐὰν ὁ ἔντιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔλεγεν, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἄξιον προσοχῆς καὶ συζητήσεως, ἀλλ’ οὐ τοῦ παρόντος. Ἀναμένω τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεώς μου ἐν τῇ Βουλῇ· θὰ ἔλθῃ καὶ θὰ καταδειχθῇ τότε, ὅτι ὁ Ἕλλην δὲν εἶναι αἰσχρὸς τοκογλύφος, ὅτι οἱ ὀλίγοι ἀπέναντι τοῦ ὅλου Ἔθνους δὲν ἔχουν θέλησιν.

§11ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Ὅταν ὁμιλῇ ὁ κ. Τζάνες, πρέπει νὰ περιορίζηται εἰς τὸ θέμα του, καὶ νὰ μὴ λέγῃ τοὺς λόγους τῶν ἄλλων καὶ τὰς γνώμας «πατσαβούραις». Ὅπως αὐτὸς εἶναι τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ προσωπικὴ κράτησις, οὕτως ἄλλοι πρεσβεύουσιν, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῇ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Τζάνε νὰ δώσῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἱκανοποίησιν, καὶ ἀνακαλέσῃ τὴν λέξιν ταύτην.

§12ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν ὡμίλησα ὡρισμένως προκειμένου περὶ τοῦ λαοῦ τῆς Θεσσαλίας, ὅστις μόλις ἐξῆλθε τῆς δουλείας... (Θόρυβος).

§13ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλίας, καίτοι πρὶν ὑπὸ τὴν Τουρκικὴν δυναστείαν, δὲν εἶχεν ὅμως δουλόφρονα αἰσθήματα, καὶ ἦν ἐλευθεροφρονέστατος, ἀποδείξας τοῦτο καὶ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του ἐν τῇ Ὀθωμανικῇ Βουλῇ, μόνον αὐτῶν προτεινάντων μετὰ παῤῥησίας τὴν ἰσονομίαν καὶ ἰσοπολιτείαν Χριστιανῶν καὶ Μουσουλμάνων, καὶ πρέπει ὁ κύριος Τζάνες, ὅταν ὁμιλῇ περὶ Θεσσαλῶν, νὰ προφέρῃ τὸ ὄνομα αὐτὸ μετὰ σεβασμοῦ.

§14ΤΖΑΝΕΣ. Θὰ ἔλθῃ ὥρα, ὅτε οἱ ἀδελφοὶ Θεσσαλοὶ θὰ εἴπουν εἰς τὸν κ. Καταρτζῆν, ἐὰν τότε θὰ ἦναι Βουλευτὴς, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηρίξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει ὅλη ἡ Ἑλλάς. Οἱ Θεσσαλοὶ, ὡς λαὸς, θὰ πρωταγωνιστήσωσι κατὰ τοῦ βαρβάρου θεσμοῦ τῆς δεσμεύσεως τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, ὅστις θὰ πέσῃ ἐκεῖ μετὰ τοῦ ἐπικρατοῦντος δεσποτισμοῦ. Ἐννοούμεθα.

§15ΤΟΜΑΝ. (Ὅρα Παράρτημα).

§16ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίᾳ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μεριμνήσῃ περὶ μιᾶς ὑποθέσεως πολὺ δικαίας. Εἰς πάντα τὰ μέρη τοῦ Κράτους, μέχρις αὐτῆς τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, καὶ εἰς τὰ πλέον ἀπόκεντρα μέρη, ὑπάρχει τηλεγραφικὴ συγκοινωνία· μόνον ἡ ἐπαρχία Οἰτύλου ἐξαιρεῖται τοῦ πλεονεκτήματος τούτου. Ἀπὸ Ἀρεοπόλεως μέχρι Καλαμῶν εἶναι ἀπόστασις 16 ὡρῶν, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ ὑπάρχει πληθυσμὸς 20,000 κατοίκων, οἵτινες στεροῦνται τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας· ἡ Καρδαμύλη εἶναι τόπος ἐμπορικὸς, ἐκεῖ προσεγγίζουσι τρία ἀτμόπλοια τετράκις τῆς ἑβδομάδος, καὶ ὅμως δὲν δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ τηλεγραφικῶς· αἱ ἐπιστολαὶ ἔρχονται πρὸ τῶν τηλεγραφημάτων, διότι, ἂν στείλῃ τις τηλεγράφημα, πρέπει νὰ τὸ στείλῃ εἰς Ἀρεόπολιν· οὕτω δὲ ἀδικεῖται ὁ τόπος ἡμῶν. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, ἢ περὶ ποσοῦ 8 ἕως 10 χιλιάδων δραχμῶν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ὠφεληθῇ ἐμπορικὸς τόπος, ὅστις πρέπει νὰ ἔχῃ συγκοινωνίαν διὰ τηλεγραφικῆς ἀνταποκρίσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ συστήσῃ τὴν πρότασίν μου ταύτην εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου κατετέθη καὶ ἔγγραφος σύστασις, παρὰ τεσσάρων ἐκ τῶν βουλευτῶν Λακωνίας ὑπογεγραμμένη, ἔχουσα ὡς ἑξῆς.

§18ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλοῦμεν, ὅπως συνδεθῇ διὰ τηλεγραφικῆς γραμμῆς ἡ Ἀρεόπολις μετὰ τῶν Καλαμῶν, ἐν δὲ τῇ Καρδαμύλῃ, ἥτις κεῖται ἐν τῷ κέντρῳ τῶν δήμων Καρδαμύλης καὶ Ἀβίας, καὶ ἐν τῇ Πλάτσῃ, πρωτευούσῃ τοῦ δήμου Λεύκτρου, συστηθῶσι τηλεγραφικοὶ σταθμοί. Διὰ τῆς τηλεγραφικῆς ταύτης γραμμῆς καὶ τῆς συστάσεως τῶν εἰρημένων σταθμῶν θέλουσι συγκοινωνήσει τηλεγραφικῶς μετὰ τῶν λοιπῶν μερῶν τοῦ Κράτους εἴκοσι περίπου χιλιάδες κατοίκων καὶ τρεῖς λιμένες τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου, αἱ Κιτριαὶ, ἡ Καρδαμύλη καὶ ἡ Σελινίτσα, ἐν οἷς ἱκανῶς σπουδαῖον διεξάγεται ἐμπόριον, ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ τετράκις τῆς ἑβδομάδος προσεγγίζουσιν ἀτμόπλοια».

§19ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔν τινι τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων, ὅτε παρῆν καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει ἑνὸς τῶν μελῶν αὐτῆς, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπήντησεν, ὅτι θὰ παρακαλέσῃ τὸν Ἀρχιεπίσκοπον Κορίνθου, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην νὰ διανείμῃ τὰ προωρισμένα βοηθήματα εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ· ἔκτοτε παρῆλθε πολὺς καιρὸς καὶ οὔτε ὁ Ἀρχιεπίσκοπος διένειμε βοηθήματα, οὔτε οἱ παθόντες καὶ προσδοκῶντες σύντονον βοήθειαν ἔλαβόν τι. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ τί σκοπεύει νὰ πράξῃ· σκοπεύει νὰ διανείμῃ τὰ βοηθήματα, ναὶ ἢ ὄχι; Ἐὰν ὄχι, ἐπιθυμῶ νὰ μᾶς εἴπῃ τίς ὁ λόγος τῆς τοιαύτης ἐξαιρέσεως διὰ τὴν Κορινθίαν, ἐνῷ εἰς πάσας τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας ἡ Κυβέρνησις φιλανθρώπως οὐ μόνον, ἀλλὰ καὶ φιλοτίμως ἐφέρθη πρὸς τοὺς παθόντας.

§20ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὰ τὰ λέγει ὁ Πετρίδης.

§21ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπειδὴ ἀκριβῶς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο κατέστη δυστυχῶς ἀφορμὴ κομματικοῦ πολέμου καὶ δημοκοπίας, τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω, διότι δὲν εἶναι παρὼν ἐκεῖνος, κατὰ τοῦ ὁποίου ἤθελον ἀπευθύνει τὴν περὶ τούτου μομφὴν, διὰ τοῦτο ἀκριβῶς παρεκάλεσα, φίλε Συνάδελφε, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ δηλώσῃ τί σκοπεῖ νὰ πράξῃ, διὰ νὰ παύσουν τέλος πάντων αἱ παρεξηγήσεις, δι’ ὧν πειρῶνται νὰ ἐξαπατήσωσι τοὺς παθόντας.

§22ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καθὼς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἕνεκα τῶν λεχθέντων καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πεισθῇ κἀνεὶς ν’ ἀναλάβῃ διανομὴν βοηθημάτων εἰς τοὺς παθόντας. Παρεκαλέσαμεν τὴν Ἐπιτροπὴν, ὅπως δεχθῇ νὰ παρακαλέσῃ τὸν Ἀρχιεπίσκοπον Κορινθίας ν’ ἀναλάβῃ τὴν διανομὴν, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν πιστεύω, ὅτι ἤθελε μεροληπτήσει περὶ τὴν διανομήν. Ἡ Ἐπιτροπὴ μοὶ εἶπεν, ὅτι θέλει εἰδοποιήσει τὸν Ἀρχιεπίσκοπον, ὅτι εἰς τὴν δεῖνα Τράπεζαν ἔχει καταθέσει τὸ ποσόν. Εἶδον δὲ εἰς τὰς ἐφημερίδας κατηγορούμενον τὸν Ἀρχιεπίσκοπον, ὅτι ἐμερολήπτησε περὶ τὴν διανομὴν τῶν χρημάτων. Ἐγὼ δὲν θέλω ἀναμιχθῆ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, δι’ οὓς λόγους εἶπον καὶ τοὺς ὁποίους εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω. Τὸ νὰ παρεμβῶ καὶ νὰ ἀσχοληθῶ περὶ τὴν διανομὴν χρημάτων, τὰ ὁποῖα συνέλεξεν ἡ Ἐπιτροπὴ, δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μου.

§23ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξίωσα νὰ ἐπεμβῆτε εἰς τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην διανομὴν τῶν βοηθημάτων· σᾶς ἠρώτησα ἁπλῶς, ἂν ἐξευρέθη μέσον τι διανομῆς. Τί κάμνει ὁ Ἀρχιεπίσκοπος; θὰ διανείμῃ ἢ ὄχι;

§24ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἔχομεν εἴδησιν. Τὸν ἀφήκαμεν ἐλεύθερον νὰ κάμῃ τὴν διανομὴν, ὅσον εἶναι δυνατὸν δικαιότερον καὶ χριστιανικώτερον.

§25ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία δὲν γνωρίζει, ἂν ἀνέλαβεν ὁ Ἀρχιεπίσκοπος τὴν διανομήν;

§26ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν δὲν θέλω ν’ ἀναμιχθῶ παντάπασι.

§27ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ν’ ἀναγγείλητε εἰς τὴν Βουλὴν τί ἀπεφάσισε νὰ πράξῃ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος.

§28ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὰ παράπονα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἅτινα ἐγένοντο διὰ λογαριασμὸν τῶν παθόντων, δὲν συνίστανται εἰς τὸ ὅτι αἱ ὁρισθεῖσαι 40,000 δραχμαὶ δὲν διενεμήθησαν, ἀλλ’ ὅτι πταίουσιν οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως ὁ κ. Μίλησης καὶ ἐγὼ, διότι δὲν ἐξηναγκάσαμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, ἵνα χορηγήσῃ ἀνάλογον συνδρομὴν ὑπὲρ τῶν κατοίκων· τοῦτο δὲ εἶναι τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὸ ποσὸν τῶν 40,000 δραχμῶν εἶναι ἀνεπαρκὲς, διότι πρόκειται νὰ δοθῇ εἰς 350 κατοίκους, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν φοβερὰς ζημίας, καὶ δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ οὔτε ὡς πολλοστημόριον τῶν ἐργασιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ προστατευθῶσιν. Εἶναι δίκαιον, εἶναι φιλάνθρωπον, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς καὶ συμπληρώσῃ τὸ ποσὸν μέχρις 100,000 δραχμῶν, διότι αἱ 40,000 εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἠμελήσαμεν ἐπὶ τοῖς δυστυχήμασι, διότι ἐγκαίρως ὑπεβάλομεν παραστάσεις, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως ἀπέστειλεν 190 σκηνὰς, ἡ ἀξία τῶν ὁποίων εἶναι 30 μέχρι 40 χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλὰ τί θὰ κάμωσιν αἱ σκηναί; Πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀρωγὸς διὰ χρημάτων, ἵνα συντελέσῃ εἰς τὸ ἔργον τῆς φιλανθρωπίας.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Πλατάνου, παραπονουμένων, ὅτι βλαχοποιμένες, βοηθούμενοι ὑπὸ στρατιωτικῆς δυνάμεως, δὲν τοῖς ἐπέτρεψαν νὰ καλλιεργήσουν τοὺς ἀγρούς των.

§30ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινάς, τὰς ὁποίας οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας καὶ Κυκλάδων ἐζήτησαν, περιστρεφομένας εἰς τὰ ἑξῆς θέματα. αʹ) «Εἰς ποῖον ποσὸν ἀναβαίνει ἡ ἐτησία πρόσοδος τῶν κληροδοτημάτων καὶ ἂν δύνανται ταῦτα νὰ διατεθῶσιν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως;» Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐρωτήσεως καταθέτω κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν τὰ κληροδοτήματα, ὧν οἱ τόκοι εἶναι διαθέσιμοι πρὸς τοιούτους σκοπούς, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργείου. Καταθέτω δὲ καὶ ἔκθεσιν, συνταχθεῖσαν ἄλλοτε καὶ περιέχουσαν πλήρη κατάλογον τῶν κληροδοτημάτων. βʹ) «Πόσον εἶναι τὸ ἐτήσιον εἰσόδημα τῶν διατηρουμένων Μονῶν τοῦ Κράτους, καὶ πόσον ποσὸν ὑπολείπεται μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων;» Καταθέτω καὶ περὶ τούτων πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα πασῶν τῶν Μονῶν. Τὸ περίσευμα ἀνέρχεται εἰς 552,000 δραχμῶν. γʹ) «Εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται τὰ νῦν καταβαλλόμενα ἀπὸ ἰδιωτικὰ κληροδοτήματα, ἀπὸ Μονὰς καὶ Κοινότητας, πρὸς συντήρησιν Δημοτικῶν Σχολείων;» Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἐκπαιδευτήρια τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τὰ συντηρούμενα ὑπὸ ἰδίων πόρων, πέρυσι κατέθεσα πίνακα ἐν τῇ Βουλῇ· ὡς πρὸς τὰ Δημοτικὰ δέ, τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔχει πλήρεις πληροφορίας διὰ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα εἶναι διατεθειμένα πρὸς συντήρησιν τοιούτων· διότι τοὺς πόρους τούτους ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως διαχειρίζονται οἱ δῆμοι, καὶ ἀναγράφονται ὡς ἔσοδα ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς αὐτῶν, χωρὶς νὰ γνωστοποιῆταί τι περὶ τούτου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον. Καταθέτω ἐπίσης πίνακας, ἐν τοῖς ὁποίοις ὑπάρχει στήλη, ἐν ᾗ σημειοῦνται τὰ ποσὰ, τὰ δαπανώμενα πρὸς συντήρησιν Γραμματοδιδασκαλείων· καὶ μόνον περὶ τοιούτων Σχολείων ἔχομεν πληροφορίας τινὰς, καθόσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὰ νυκτερινὰ καὶ τεχνικὰ Σχολεῖα, περὶ τῶν ὁποίων γίνεται μνεία ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τοιαῦτα δὲν ὑπάρχουσιν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ συστηθῶσι, γίνεται καὶ περὶ αὐτῶν λόγος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Εἶναι λοιπὸν τρεῖς πίνακες, οἱ ὁποῖοι περιέχουσιν ἁπάσας τὰς ζητηθείσας πληροφορίας. δʹ) «Εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται τὰ πρόστιμα καὶ αἱ χρηματικαὶ ποιναί, αἱ ἐπιβληθεῖσαι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος;» Περὶ τούτου δὲν ὑποβάλλω κατάστασιν, διότι αἱ ποιναὶ, αἱ ἐπιβληθεῖσαι εἰς τοὺς Δημοδιδασκάλους κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, εἶναι 140 δραχμαί. εʹ) «Πόσα εἶναι τὰ ἐνοίκια, τὰ ὁποῖα πληρόνουσιν οἱ δῆμοι διὰ καταστήματα Δημοτικῶν Σχολείων καὶ κατοικιῶν Δημοδιδασκάλων;» Εἰς ἀπάντησιν καὶ τῆς ἐρωτήσεως ταύτης καταθέτω ἕτερον πίνακα, ὁ ὁποῖος περιέχει τὰς δαπάνας τὰς ἐκπαιδευτικὰς τῶν δήμων διακεκριμένως. «Δαπάναι διὰ μισθὸν Δημοδιδασκάλων, δαπάναι δι’ ἐνοίκια...... (ἀναγινώσκει), ταῦτα δὲ εἶναι ἀναμεμιγμένα, διότι ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς δὲν διακρίνεται πόσα πληρόνονται δι’ ἐνοίκια καταστημάτων, καὶ πόσα πληρόνονται πρὸς τοὺς Δημοδιδασκάλους λόγῳ ἐνοικίου, ὅταν δὲν παρέχηται αὐτοῖς ἰδιαιτέρα κατοικία. ϛʹ) «Ποῖα τὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἔξοδα τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν Σχολείων;» Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν ἐνεργήθησαν ἐπιθεωρήσεις τῶν Σχολείων, διότι ἔκτοτε εἴχομεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ἐν τῷ ὁποίῳ κανονίζονται καὶ αἱ ἐπιθεωρήσεις τῶν Σχολείων, καὶ ἕνεκα τούτου ἀνεμένομεν νὰ ψηφισθῇ ὁ Νόμος ἐκεῖνος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων νὰ ἐνεργηθῇ τοιαύτη ἐπιθεώρησις. Ἐκτάκτως δὲν ἐνηργήθη τοιαύτη, καθόσον μάλιστα δὲν εἶναι καὶ εὔκολον. Κατὰ τοὺς κειμένους Νόμους, τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν Δημοτικῶν Σχολείων ἐνεργοῦσιν ὁ Διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ οἱ Νομαρχιακοὶ Δημοδιδάσκαλοι. Ἀλλ’ οὔτε ὁ Ἐπιθεωρητὴς εἶναι εὔκολον νὰ ἐνεργήσῃ γενικὴν ἐπιθεώρησιν, οὐδ’ οἱ Νομαρχιακοὶ Δημοδιδάσκαλοι, ἀποσπώμενοι ἐκ τῶν ἔργων των. Διὰ τοῦτο εἴχομεν προτείνει, ὅπως ὁρισθῶσι θέσεις Νομαρχιακῶν Ἐπιθεωρητῶν διαρκῶν, εἴχομεν δ’ ἀναγράψει καὶ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἀνάλογον πίστωσιν· μὴ ψηφισθέντος δὲ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου......

§31ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἄλλοτε δὲν ἐγένοντο ἐπιθεωρήσεις;

§32ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἐγένοντο.

§33ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέβη ἡ δαπάνη δι’ ἐπιθεώρησιν εἰς προγενέστερα ἔτη; αὐτὸ θέλω νὰ μάθω.

§34ΜΑΝΕΤΑΣ. Μάλιστα, ὑπάρχουσι προγενεστέρων ἐτῶν, ἀλλ’ αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι δὲν ἀπέβλεπον εἰς ταύτας. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων βουλευτὴς ἐζήτησεν ἐπίσης πληροφορίας, ἐξ ὧν νὰ ἐμφαίνηται ἐπαρκῶς τί δαπανᾷ ἕκαστος δῆμος διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον προανέφερα, περιέχει τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν καταβάλλει ἕκαστος δῆμος διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Πίνακα περὶ τῶν ἐσόδων ἐν γένει ἑκάστου δήμου θὰ καταθέσῃ ὁ κ. Πρόεδρος. Ἐπίσης ἐζητήθη πληροφορία «περὶ τῆς χορηγουμένης ὑπὸ τοῦ Δημοσίου συνδρομῆς». Καταθέτω φύλλον τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», περιέχον τὸν διανεμητικὸν πίνακα, τὸν δημοσιευθέντα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἐν τῷ ὁποίῳ περιέχονται πᾶσαι αἱ λεπτομέρειαι.

§35ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐζήτησα πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι νὰ καταστήσουν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εὔκολον. Σεῖς μᾶς φέρετε ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι πολὺν καιρὸν, ἵνα τὰ μελετήσωμεν. Μᾶς εἴπετε, ὅτι εἶναι δυσχερὲς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου. Ἡμεῖς τί θὰ κάμωμεν; Θέλω νὰ ἠξεύρω, ποῖον ποσὸν δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν ἐκ τῶν κληροδοτημάτων, ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τῶν Μονῶν κτλ.;

§36ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τῶν Μονῶν δύνανται νὰ διατεθῶσιν, ὡς προεῖπον, περὶ τὰς 500,000 δραχμῶν· αὐτὸ εἶναι τὸ περίσσευμα. Ἐκ τῶν κληροδοτημάτων δύνανται νὰ διατεθῶσι 45 χιλιάδες.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πλὴν τῶν κατατεθέντων ἐζητήθησαν καὶ πίνακες. Περὶ τῶν ἐσόδων δήμων τινῶν εἶχε γενῆ λόγος κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, καὶ ἠμφισβητήθησαν τὰ ἀποτελέσματα ὡς πρὸς δύο ἢ τρεῖς τῶν εὐπορωτέρων δήμων. Ὁ λόγος τῆς ἀμφισβητήσεως διευκρινίζεται ἤδη, τῶν κατατιθεμένων πινάκων δεικνυόντων, ὅτι οἱ δῆμοι οὗτοι, πλὴν τῶν ἐσόδων ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, ἔχουσιν ἔσοδα ἐκ περιουσίας, ἀναγράφονται δὲ ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς αὐτῶν καὶ ἔσοδα ἐξ εἰσπράξεως καθυστερούντων, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὅμως μὴ πραγματοποιουμένης· ἀναγράφονται ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς αὐτῶν ὡς ἔσοδα καὶ τὰ ἐν τοῖς ταμείοις χρηματικὰ ὑπόλοιπα παρελθουσῶν χρήσεων, ἅτινα ὅμως μένουσιν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀπαραμείωτα. Τούτων ἕνεκα πρέπει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ καθορισθῶσι τὰ ἔσοδα, ὧν τὰ 15 ἑκατοστὰ ἀπαρτίζουσι τὴν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰσφοράν. Τὸν καθορισμὸν τοῦτον ἐπιτυγχάνομεν, ἀντικαθιστῶντες τὰς λέξεις «ἐν γένει εἰσοδημάτων» διὰ τῶν λέξεων «ἐν γένει ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων εἰσοδημάτων». Ἤδη, ἐξηγήσας, ὅτι τὰ τῆς εἰσφορᾶς κατὰ τὸ νομοσχέδιον θέλουσιν ἀφορᾷ εἰς μόνα τὰ ἔσοδα ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, καταθέτω τὸν ζητηθέντα πίνακα τῶν ἐτῶν 1886 καὶ 1887, γενικὸν ἄνευ εἰδικοῦ τῶν δημοτικῶν ἐσόδων καθορισμοῦ, διότι τὴν διάκρισιν τῶν ἐσόδων ἠδυνήθημεν νὰ λάβωμεν μόνον διὰ τὸ ἔτος 1884, περὶ οὗ καταθέτομεν ἐπίσης πίνακα. Οἱ πίνακες οὗτοι θὰ δημοσιευθῶσι μετ’ ὀλίγον· ἤδη κατατίθενται χειρόγραφοι. Ὁ πίναξ τῶν ἐσόδων τῶν δήμων διὰ τὸ ἔτος 1884 περιλαμβάνει αὐτὰ διακεκριμένως ὑπὸ τὰ ἑξῆς κεφάλαια. «Δημοτικὴ περιουσία. Πρόστιμα. Τέλη διαβατηρίων. Ἔμμεσοι φόροι. Ἄμεσοι φόροι. Ἀπόληψις προκαταβαλλομένων. Δάνεια συνομολογηθέντα. Ἀφιερώματα καὶ συνδρομαί. Τὰ δυνάμει εἰδικῶν Νόμων εἰσπραττόμενα. Καθυστεροῦντα πιθανῶς εἰσπρακτέα. Μετρητὰ ἐν τῷ ταμείῳ ὑπάρχοντα»· πλὴν δὲ τούτων καὶ τὰ ἔσοδα τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, προστιθέμενα ἐν εἴδει παραρτήματος· ὥστε διὰ τὸ 1884 καταθέτω πίνακας ἐσόδων ἐν γένει καὶ διακεκριμένως ἑνὸς ἑκάστου. Ὁ δὲ πίναξ διὰ τὰ ἔτη 1886 καὶ 1887, πλὴν τῶν ἐσόδων, ἀναγεγραμένων ἐν συνόλῳ καὶ ἄνευ διακρίσεως κατὰ κεφάλαια, περιλαμβάνει καὶ τὰ ἔξοδα καὶ τὰ εἰδικῶς ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως διατιθέμενα, ἐπιγράφεται δὲ οὕτω: «Πίναξ ἐμφαίνων κατὰ δῆμον τὰ διὰ τὰ ἔτη 1886 καὶ 1887 προϋπολογισθέντα ἔσοδα καὶ ἔξοδα, συμπεριλαμβανομένου ἐν τῷ μέρει τῶν ἐξόδων καὶ τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου, ὡς καὶ τὰ ἔξοδα διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν διὰ τὰ αὐτὰ ἔτη». Πλὴν τούτων τὰ κατὰ τὸ ἔτος 1879 προϋπολογισθέντα ἔσοδα διακεκριμένως ἐδημοσιεύθησαν ἐν παραρτήματι τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», ἀντίτυπον δὲ τοῦ παραρτήματος καταθέτω. Ἔχομεν ἄρα τὰ κατὰ τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν δήμων ἔσοδα τοῦ 1879 διακεκριμένως ἐν ἀντιτύπῳ παραρτήματος τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», τὰ ἔσοδα τοῦ 1884 διακεκριμένως ἐν χειρογράφῳ, τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα ὡς καὶ τὰς δαπάνας εἰδικῶς τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν χειρογράφῳ τῶν ἐτῶν 1886 καὶ 1887. Τὰ προσαγόμενα ταῦτα ἐλπίζω, ὅτι παρέχουσι πάσας τὰς ζητηθείσας πληροφορίας· προστιθεμένης δ’ εἰς ταῦτα τῆς ἐν τῷ κειμένῳ τοῦ νομοσχεδίου ἀναγραφησομένης διασαφήσεως περὶ τῶν δημοτικῶν ἐσόδων τῶν κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 2 ὑποβαλλομένων εἰς τὴν εἰσφορὰν τῶν 15 ἑκατοστῶν, τουτέστιν ὅτι τὰ ἔσοδα ταῦτα εἶναι μόνον τὰ ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, νομίζω, ὅτι ἐκλείπει καὶ πᾶσα ἐντεῦθεν ἀντίῤῥησις.

§38ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διόρθωσις αὕτη θ’ ἀφορᾷ εἰς ὅλους τοὺς δήμους;

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς ὅλους τοὺς δήμους, βεβαίως. Ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων ἐζήτησε πρὸ ὀλίγου πληροφορίας περὶ τῶν φοιτητῶν, τῶν αἰτούντων ἀναβολὴν κατατάξεως καὶ μὴ λαμβανόντων αὐτὴν, λόγῳ, ὅτι τὸ 1885 δὲν ὑπολογίζεται ἐν τοῖς ἔτεσι τῆς φοιτήσεως. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οὕτως ἐλύθη τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅτι τὸ ἔτος 1885, τὸ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Πανεπιστημίου μὴ λογιζόμενον ἐν τοῖς ἀκαδημαϊκοῖς ἔτεσι, δὲν δύναται νὰ λογισθῇ ὡς ἀκαδημαϊκὸν ἔτος καὶ διὰ τὰ στρατιωτικά. Ἑπομένως τὸ Ὑπουργεῖον δι’ ἐγκυκλίου πρὸς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια ἔδωκε τοιαύτην ὁδηγίαν, τουτέστιν, ὅπως τὸ ἔτος 1885 μὴ λογίζηται κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν περὶ ἀναβολῆς κατατάξεως διατεταγμένων. Δὲν δύναται ἄρα ν’ ἀπολαύσῃ τοῦ πλεονεκτήματος τῆς ἀναβολῆς κατατάξεως ὁ φοιτητὴς, ὁ ἀξιῶν, ὅτι εἶναι τριτοετὴς, ὡς λογίζων τὸ 1885 ἐν τοῖς ἔτεσι τῆς φοιτήσεως. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀναγνωρίζει τὴν λύσιν ὡς ὀρθὴν κατὰ τύπους, οὐχὶ ὅμως καὶ κατ’ οὐσίαν, διότι τὸ ἔτος 1885 δὲν ἀνεγνωρίσθη μὲν ὡς ἔτος φοιτήσεως, ὑπῆρξεν ὅμως ἔτος μελέτης διὰ τὸν φοιτητήν. Ἀλλ’ ἡ ἰδέα τοῦ Νόμου ποία τις εἶναι; ὅτι, ἂν ὁ ὑπολειπόμενος χρόνος τῆς φοιτήσεως ἦναι μακρὸς, συμφέρει καὶ εἰς αὐτὸν τὸν φοιτητὴν ν’ ἀποτίσῃ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ στρατιώτου καὶ κατόπιν ἐπανερχόμενος εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ διανύσῃ τὰ ὑπολειπόμενα ἔτη τῆς φοιτήσεως του· ἂν ὅμως δὲν τῷ ὑπολείπηται μακρὸς χρόνος φοιτήσεως, ἂν τῷ ὑπολείπηται ἓν ἔτος, ἢ ἔστω, καὶ ὡς διανύοντι τὸ τρίτον τῆς φοιτήσεως ἔτος, τῷ ὑπολείπονται δύο ἔτη, τοῦ δευτέρου μάλιστα προστεθέντος κατ’ ἐπιείκειαν, διότι περὶ ἑνὸς μόνου ἔτους προέκειτο ἀρχῆθεν, συμφέρει ν’ ἀναβληθῇ ἡ κατάταξις αὐτοῦ ἕως τοῦ πέρατος τῶν σπουδῶν του. Εἴτε κατὰ τύπους ἄρα ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα, εἴτε κατ’ οὐσίαν, ἀφοῦ τὸ ἔτος 1885 δὲν καταλογίζεται ἀκαδημαϊκῶς, ὑπολείπεται εἰς τοὺς εἰρημένους φοιτητὰς χρόνος φοιτήσεως ἀνώτερος τῆς διετίας, ἄρα δὲν ἐφαρμόζεται εἰς αὐτοὺς τὸ πλεονέκτημα τῆς ἀναβολῆς κατατάξεως. Αὗται δὲ αἱ περὶ τοῦ σκοποῦ τῆς κειμένης διατάξεως παρατηρήσεις μου δεικνύουσιν, ὅτι θὰ ἐξεκλίνομεν ἀπ’ αὐτοῦ, προτείνοντες τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου, διαῤῥυθμίζοντος τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως ἐν περιπτώσεσιν, ὁποία ἡ προκειμένη, ἄλλως ἢ ὡς ἐκανονίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων, καθ’ ἃ οἱ φοιτηταὶ οὗτοι, ἐν τῷ ἰδίῳ αὐτῶν συμφέροντι, εἶναι προτιμότερον ν’ ἀποτίσωσι τὴν στρατιωτικὴν αὐτῶν ὑποχρέωσιν καὶ εἶτα ἐπανερχόμενοι εἰς τὰ ἑδώλια τοῦ Πανεπιστημίου νὰ διανύσωσι τὴν ὑπολειπομένην ὑπερδιετῆ αὐτῶν φοίτησιν.

§40ΤΟΜΑΝ. (Ὅρα Παράρτημα).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας ἐν ἐνδεχομένῃ ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸ ἔτος 1888. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ διαιρέσεως πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1888).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως τῆς καρπώσεως τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων τῆς Βρωμολίμνης τῶν Μεθάνων. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν ἄρθρῳ 3, ἐδαφίῳ ά. νὰ προστεθῶσι, μετὰ τὴν λέξιν «λιθόκτιστον», αἱ λέξεις: «ἢ πλινθόκτιστον ἐξ ὀπτῶν πλίνθων». Ὁμοίως ἐκ τοῦ ἐδαφίου ζʹ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου πρέπει νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «ἐγκρινόμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν», διότι ὁ ἰατρὸς ἀρκεῖ νὰ ἦναι ἐπιστήμων, δὲν εἶναι δὲ πρέπον ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ κανονίζῃ τὰ περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προσώπου τοῦ ἰατροῦ. Ὥστε δέον νὰ τεθῇ: «νὰ διατηρῇ ἰατρὸν ἐπιστήμονα.» (Γίνεται δεκτὸν μετὰ τῶν τροποποιήσεων τούτων τὸ ἄρθρον 3. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ Λιθογραφείου.— Ἔχομεν τὴν τροπολογίαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ψύλλα καὶ Μπουφίδου...

§45ΨΥΛΛΑΣ. Δὲν γνωρίζω ποῖαι εἶναι αἱ διαθέσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης ὑπ’ ἐμοῦ τροπολογίας, ἀλλὰ κατόπιν θετικῶν πληροφορῶν περὶ τῆς σημερινῆς καταστάσεως τοῦ Τυπογραφείου, συνυπέβαλον μετὰ τοῦ κ. Μπουφίδου τὴν περὶ ἧς πρόκειται τροπολογίαν. Οἱ τοῦ Τυπογραφείου στοιχειοθέται Βʹ τάξεως ἔχουσι τὸ κύριον, τὸ βαρὺ, οὕτως εἰπεῖν, ἔργον ἐν αὐτῷ. Αὐτοὶ ἐργάζονται εἰς τὴν σύνθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τῶν διαφόρων πινάκων αὐτοῦ καὶ τῶν ἄλλων τοιούτων, τῶν ὑποβαλλομένων εἰς τὴν Βουλὴν ἢ δημοσιευομένων εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», πλὴν τῆς λοιπῆς τακτικῆς ἐργασίας, ἣν ἐκτελοῦσι, καὶ διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπεν, οὐ μόνον νὰ αὐξηθῶσιν οὗτοι εἰς δέκα, ὅσοι εἶναι σήμερον, ἀλλὰ καὶ νὰ μισθοδοτηθῶσι πρὸς δραχμὰς 120 κατὰ μῆνα. Ἐπειδὴ δὲ ἐπέρχεται οὕτω αὔξησις δαπάνης ἐν τῷ συνόλῳ τοῦ νομοσχεδίου, προτείνομεν τὴν κατάργησιν τῶν στοιχειοθετῶν Εʹ τάξεως, τῶν μισθοδοτουμένων πρὸς δραχ. 70 κατὰ μῆνα, διότι μὲ 70 δραχμὰς κατὰ μῆνα εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρητε ἐργάτας ἱκανοὺς, στοιχειοθέτας μάλιστα, διὰ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἦναι τὸ πρωτεῦον τῶν τυπογραφείων ἐν τῷ Κράτει καὶ οὐχὶ τὸ τριτεῦον ἢ τεταρτεῦον; Οἱ στοιχειοθέται Αʹ τάξεως, οἱ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σημειούμενοι ὡς μισθοδοτούμενοι πρὸς δραχ. 130 κατὰ μῆνα, δὲν εἶναι ἱκανώτεροι τῶν τῆς Βʹ τάξεως, οὐδὲ ἐργάζονται πλειότερον ἢ εἰς δυσκολώτερα ἔργα τούτων, καθ’ ἃ ἔμαθον. Εἶναι ἁπλῶς οἱ ἀρχαιότεροι ἐργάται, οἵτινες προήχθησαν, καὶ δικαίως, μετὰ μακροχρόνιον ὑπηρεσίαν, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦτον. Ἀλλὰ, πλὴν τῆς τροπολογίας ταύτης, ἔχω, ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ ὑποβάλω καὶ ἑτέραν πρότασιν, καὶ παρακαλῶ θερμῶς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καθὼς καὶ τὴν Βουλὴν, νὰ δεχθῶσι καὶ τὴν πρότασιν ταύτην, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην νὰ διατυπώσω ἐν τροπολογίᾳ, διότι τοῦτο ἔσεται ἔργον τῆς ὑπηρεσίας, ἐὰν γίνῃ ἀποδεκτή. Ἡ πρότασίς μου εἶναι, νὰ δοθῇ καὶ εἰς τοὺς ἐργάτας τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου σύνταξις. Σύνταξις ἐδόθη ἤδη εἰς τοὺς ἀστυνομικοὺς κλητῆρας, τοὺς φύλακας τούτους τῆς τάξεως. Ἐδόθη προσέτι σήμερον σύνταξις εἰς τοὺς ἐπὶ δεκαπενταετίαν ὑπηρετήσαντας ὁπλίτας, ἐπίσης καὶ τούτους φύλακας τῆς τάξεως καὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, χειριζομένους πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον τὸν σίδηρον καὶ τὸν μόλυβδον ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ κατὰ τῶν ἐσωτερικῶν ἢ ἐξωτερικῶν αὐτῆς ἐχθρῶν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς χειριζομένους ἐπίσης τὸν μόλυβδον ἐν τῷ Ἐθνικῷ Τυπογραφείῳ χάριν τῆς μορφώσεως καὶ τῆς διανοητικῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἔθνους, δὲν εἶναι δίκαιον ν’ ἀπονεμηθῇ ἐπίσης σύνταξις, ἀφοῦ μάλιστα εἶναι εἰς πάντας γνωστὸν, ὅτι ὁ χειρισμὸς τοῦ μολύβδου καταστρέφει προώρως τὴν ὑγείαν τῶν ἐργαζομένων ἐν τοῖς νοσηροῖς φύσει τυπογραφείοις; Αὕτη εἶναι ἡ πρότασις, ἣν ἐπιπροσθέτως σήμερον ὑποβάλλω, παρακαλῶν θερμῶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§46ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν ταύτην.

§47ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ, ἐκτὸς, ὅτι νομίζω ὀρθὴν τὴν τροπολογίαν, προσθέτω, ὅτι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ὁ Διευθυντὴς πρέπει νὰ ἦναι Τμηματάρχης Αʹ τάξεως, καθόσον ἀδύνατον εἶναι νὰ εὕρωμεν Διευθυντὴν ἔχοντα βαθμὸν Τμηματάρχου Βʹ τάξεως μὲ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται. Πρὸς τούτοις εἶναι δίκαιον, τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως ν’ ἀπονεμηθῇ καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, ἀφοῦ τοῦτο ἔχουσι πλέον ὡς ἔργον, πολλοὶ δὲ καθίστανται ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Τυπογραφείου. Ἐσχάτως ἑνὸς ἐργάτου ἀπεκόπη ἡ χεὶρ καὶ κατέστη ἀνίκανος πρὸς ἐργασίαν. Ἔχω δὲ περὶ τούτου διατετυπωμένην τροπολογίαν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς γινώσκετε, μέχρι τοῦδε τὸ πλεῖστον τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου προσελαμβάνετο ἄνευ νομοθετικῆς διατάξεως, ἐπὶ τῆς πιστώσεως τῆς ἐκτάκτου. Ἡ πίστωσις ἐκείνη, συνδυαζομένη πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Νόμου περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπέτρεπεν, ὅπως διορίζωνται στοιχειοθέται καὶ ἄλλοι ἐργάται ἐν τῷ Τυπογραφείῳ καὶ μὲ μισθὸν ἀνώτερον τοῦ κεκανονισμένου κατὰ Νόμον ὑπὲρ τοῦ τακτικοῦ προσωπικοῦ. Ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς τὴν τῶν τέως ἐκρύθμως γινομένων κανονικὴν κατὰ τὰς ὑποδείξεις τῶν διευθυνόντων τὰ τοῦ Καταστήματος διατύπωσιν, νομίζω, ὅτι δὲν δικαιολογεῖται τροπολογία, μὴ συνάδουσα πρὸς τὰς εἰσηγήσεις τῶν προϊσταμένων.

§49ΨΥΛΛΑΣ. Ἐλανθάσθησαν αὐτοί· ἐὰν ἐρωτηθῶσι....

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δυνάμεθα καὶ νὰ τοὺς ἐρωτήσωμεν πρὸ τῆς τρίτης ἀναγνώσεως, ἀλλὰ δὲν φρονῶ, ὅτι ἐλανθάσθησαν, διότι μάλιστα ὡς πρὸς τοὺς τῆς ἑ. τάξεως στοιχειοθέτας ἐγένετο εἰδικὸς λόγος, καὶ ἠξεύρω, ὅτι θεωροῦσιν οἱ διευθύνοντες ἀναγκαίαν τὴν τάξιν ταύτην, ὡς τὴν κατωτάτην βαθμίδα τῶν στοιχειοθετῶν. Ἤδη γίνεται πρότασις καταργήσεως τῆς τάξεως ταύτης, ἵνα ἐκ τῆς διαγραφῆς ἀρυσθῶμεν τὰ πρὸς τὴν συνιστωμένην αὔξησιν μισθοῦ. Ἡ ὑπηρεσία δὲν συνηγορεῖ ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τούτου. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον σήμερον νὰ γενῇ τις τροποποίησις τῶν κειμένων περὶ τὰ τοῦ βαθμοῦ τοῦ διευθύνοντος τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, διότι ναὶ μὲν ἡ ἔλλειψις προτάσεως περὶ τούτου ἐκ τῆς ὑπηρεσίας οὐδὲν ἀποδεικνύει, ἀφοῦ ὁ Διευθυντὴς οὐδὲν ἠδύνατο περὶ ἑαυτοῦ νὰ προτείνῃ, ἀλλὰ καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἁρμόζει σήμερον νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ κανονισμοῦ τοῦ θέματος τούτου. Σήμερον εἰσάγεται ὁ Νόμος μόνον πρὸς νομοθετικὸν κανονισμὸν τῶν τέως εἰς μόνας τὰς πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ στηριζομένων, καὶ δὲν προσήκουσιν εἰς Νόμον, τοιοῦτον ἔχοντα προορισμὸν, εὐρύτεραι μεταῤῥυθμίσεις. Ὑπάρχει ὅμως ἑτέρα τροπολογία, περιληπτέα διὰ προσθήκης ἄρθρου. Τὸ Τυπογραφεῖον, ὅπως καταρτίζεται κανονικώτερον ἤδη, περιλαμβάνει καὶ Λιθογραφεῖον, συστηθὲν χάριν τῆς πολλῆς λιθογραφικῆς ἐργασίας, ὡς ἐκ τῶν Νόμων περὶ ἐνσήμων, περὶ καπνοῦ, περὶ σιγαροχάρτου καὶ ἄλλων φορολογικῶν, τέως διεξαγομένης ἐν τῷ Καισαροβασιλικῷ Χαρακτηρίῳ τῆς Βιέννης διὰ πολλῆς δαπάνης. Ἤδη ἐπιτυγχάνεται, ὅπως διὰ τῆς δαπάνης, τῆς μέχρι τοῦδε γινομένης διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, ὀργανωθῇ καὶ τὸ Λιθογραφεῖον, ὅπερ πλὴν τῶν ἄλλων αὑτοῦ ἐργασιῶν θὰ παρασκευάζῃ καὶ τὰ ἔνσημα. Πρέπει ὅμως πρὸς τοῦτο νὰ ἐπιτραπῇ ὁ διὰ Β. Διατάγματος διορισμὸς τοῦ κατὰ τὸν νόμον περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ ὑπολόγου. Προτείνω ἄρα, ὅπως, τοῦ ἄρθρου 5ου γινομένου 6ου, παρεντεθῇ ἄρθρον 5ον, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Διὰ Β. Διαταγμάτων ὁρίζεται ἐξ οἱουδήποτε κλάδου τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὑπόλογος ὑπάλληλος διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐν τῷ Λιθογραφείῳ ἐκτυπουμένων ἐνσήμων, ὡς καὶ ὁ κανονισμὸς καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς ὑπηρεσίας ταύτης.» Ὡς πρὸς τὰς συντάξεις, ἐὰν τὸ συνιστώμενον ἀφεώρα εἰς μόνον τὸ μέλλον, δὲν θὰ ἠναντιούμην, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπάγεται κρατήσεις, ἀμφιβάλλω ἐὰν οἱ ἐργάται ἀρέσκωνται εἰς αὐτὸ, ἀφορῶν εἰς μόνον τὸ μέλλον. Ἐπιθυμοῦσιν οὗτοι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν Νόμον περὶ συντάξεων, ἐὰν καὶ ἡ παρωχημένη αὐτῶν ὑπηρεσία λογισθῇ συντάξιμος, ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἠδίκει τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων, ἤτοι τὸ δημόσιον, ἀφοῦ συνεχωνεύθη ἤδη ἐν αὐτῷ τὸ ταμεῖον ἐκεῖνο. Μόνον ἐφ’ ὅσον εἰσεπράχθησαν κρατήσεις ἀπονέμεται σύνταξις. Ταύτην τὴν ἀρχὴν πρέπει νὰ τηρῶμεν ἀπαρεγκλίτως, διότι ἀποδίδοντες συντάξεις μὴ ἀποῤῥεούσας ἐκ κρατήσεων γενομένων ἐπὶ τῇ καταβολῇ τῶν μισθῶν, ἀπολήγομεν, παρὰ τὴν πρόθεσιν ἡμῶν, εἰς τὴν χορηγίαν προσωπικῶν συντάξεων. Τοιαῦται συντάξεις χορηγοῦνται δι’ εἰδικῶν Νόμων, περὶ ὧν ἀποφασίζει ἡ Βουλὴ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας. Ἐὰν ἄρα προταθῇ, ὅπως αἱ ὑπηρεσίαι, περὶ ὧν πρόκειται, καταστηθῶσι συντάξιμοι ἐν τῷ μέλλοντι, οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ παρ’ ἡμῶν ἀντίῤῥησις, ἀλλὰ τὴν μεταῤῥύθμισιν ταύτην νομίζω, ὅτι θ’ ἀποκρούσωσιν οἱ πλεῖστοι τῶν τέως ὑπηρετούντων, ἵνα μὴ ὑποβάλλωνται εἰς κρατήσεις χάριν δικαιώματος, εἰς οὗ τὴν ἀπόκτησιν δὲν θέλει λογισθῆ ἡ παρελθοῦσα ὑπηρεσία των.

§51ΨΥΛΛΑΣ. Τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ οἰκονομηθῇ διὰ διπλῆς κρατήσεως.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο ἀκριβῶς εἶπον, ὅτι θὰ ἠδίκει τὸ Δημόσιον καὶ θὰ καθίστα προσωπικὴν τὴν χορήγησιν τῆς συντάξεως. Ἡ σύνταξις εἶναι ἀπόῤῥοια τῶν κρατήσεων, μόνον ὅταν αὗται εἰσπράττωνται ἐπὶ τῇ καταβολῇ τοῦ μισθοῦ, παρέχουσαι εἰς τὸ Δημόσιον, πλὴν τῆς ἐκ τοῦ τόκου ὠφελείας, καὶ τὴν ἐκ τῆς περιελεύσεως εἰς αὐτὸ τοῦ κεφαλαίου, ἐν περιπτώσει θανάτου τοῦ δικαιούχου ἢ ἀπολύσεως αὐτοῦ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας πρὸ τῆς ἀποκτήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως. Ἡ διὰ προσθέτου κρατήσεως ἀπόδοσις τῶν μὴ ἐγκαίρως κρατηθέντων καὶ ἑπομένως μὴ παρασχόντων εἰς τὸ Δημόσιον τὰς ὠφελείας καὶ μὴ διατρεξάντων τὰς περιπετείας τῶν ἐπὶ τῇ καταβολῇ τοῦ μισθοῦ εἰσπραχθέντων ἀποτελεῖ δωρεὰν ἀπαράδεκτον κατ’ ἀρχὴν καὶ πάντως μὴ δυναμένην νὰ προταθῇ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τροπολογίας εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Ἂν νομίζωμεν πρέπουσαν τὴν τοιαύτην δωρεὰν, τὴν πρότασιν ὀφείλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν δι’ εἰδικοῦ Νόμου, διατρανοῦντος τὸν προσωπικὸν χαρακτῆρα τῆς διατάξεως καὶ ψηφισθησομένου κατὰ τὰ περὶ τοιούτων νομοσχεδίων κεκανονισμένα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–4).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον... Ἀντὶ τοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θὰ ψηφισθῇ ὡς ἄρθρον 5ον ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑποβληθεῖσα τροπολογία. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ, ὡς ἄρθρον 5, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου, ταχθὲν ἄρθρον 6 ἐν τῷ ψηφιζομένῳ ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ προσθέτου φόρου ὑπὲρ τοῦ δήμου Μυρτουντίων. Περὶ γυμναστῶν καὶ βοηθῶν τῆς γυμναστικῆς καὶ διδασκάλων τῆς καλλιγραφίας καὶ ἰχνογραφίας. Περὶ βοηθῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων). Περὶ ἀριθμοῦ καὶ μισθοῦ τῶν ἐπιστατῶν καὶ ὑπηρετῶν τῶν Γυμνασίων καὶ τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἐδαφίων 2, 3, 4 καὶ 5 τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ περὶ ὁδοποιΐας ΣΞΓʹ Νόμου, τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν καταλαμβανομένων γαιῶν καὶ κτημάτων.

§55ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει, Κύριοι, δύο νομοσχέδια, τὸ μὲν ἐπιγραφόμενον «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἐδαφίων 2, 3, 4 καὶ 5 τοῦ ἄρθρου 34 περὶ ἀπαλλοτριώσεως κλπ.», τὸ δὲ «περὶ ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων δημοσίας ὠφελείας». Ἐν πρώτοις παρατηρῶ, ὅτι αἱ γενικαὶ διατάξεις περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν ἀναγράφονται εἰς τὸν εἰδικὸν Νόμον περὶ ὁδοποιΐας, ὅπερ δὲν εἶναι κανονικὸν, τὸ δεύτερον δὲ νομοσχέδιον πραγματεύεται περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου εἰς τρεῖς ἢ τέσσαρας ἄλλας περιπτώσεις δημοσίας ἀνάγκης, κανονίζει δηλονότι τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θ’ ἀποζημιώνωνται οἱ ἰδιοκτῆται εἰς τὰς τέσσαρας αὐτὰς περιπτώσεις. Ἀλλὰ μένουν καὶ ἄλλαι περιπτώσεις, καταλήψεως τῆς ἰδιοκτησίας λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης. Διατὶ τὸ νομοσχέδιον νὰ μὴ ἦναι τοὐλάχιστον γενικόν; Ἐὰν παρουσιασθῇ ἄλλη δημοσία ἀνάγκη, δὲν θὰ χρειασθῶμεν πάλιν ἰδιαίτερον Νόμον; δὲν εἶναι φυσικώτερον νὰ νομοθετήσωμεν ἕνα γενικὸν Νόμον περὶ πάσης λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης καταλήψεως τῶν ἰδιοκτήτων γαιῶν; Καὶ ταῦτα μὲν, Κύριοι, γενικώτερον, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν διασκευὴν τῶν δύο νομοσχεδίων. Ἔρχομαι τώρα εἰς εἰδικάς τινας παρατηρήσεις. Κατὰ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον, καταργοῦνται οἱ πραγματογνώμονες, οἵτινες κατὰ τὸν ἰσχύοντα Νόμον περὶ ὁδοποιΐας ἠδύναντο ἐκ συμφώνου νὰ ἀποφασίσωσι τὴν πληρωτέαν ἀποζημίωσιν, καθ’ ἣν περίπτωσιν ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ἤθελε συμφωνήσει μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν, τὴν συνισταμένην ἀπὸ τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, τὸν Νομομηχανικὸν καὶ τὸν Νομάρχην, καὶ δὲν ἤθελε δεχθῆ τὴν παρὰ ταύτης ὁρισθεῖσαν ἀξίαν τοῦ κτήματος τοῦ καταλαμβανομένου (θόρυβος). Λέγω, Κύριοι, ὅτι, κατὰ τὸν μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα Νόμον, ἐν περιπτώσει διαφωνίας μεταξὺ Ἐπιτροπῆς καὶ ἰδιοκτήτου, οὗτος εἶχε τὸ μέσον τῶν πραγματογνωμόνων, οἵτινες ἠδύναντο συμφωνοῦντες νὰ ὁρίσωσιν εὐλογωτέραν ἀξίαν, καὶ τοιουτοτρόπως ἀπαλλάξωσι τὸν ἰδιοκτήτην νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ Δικαστήρια, τὸ ὁποῖον εἶναι πάντοτε κακόν. Τοῦτο παραλείπεται ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ. Ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναγινώσκω τὸν λόγον τῆς τοιαύτης παραλείψεως. Καὶ ὁ λόγος ποῖος εἶναι; Πολλάκις, λέγει, οἱ πραγματογνώμονες συμφωνήσαντες προσδιώρισαν ὑπερβολικὴν ἀξίαν τοῦ καταλαμβανομένου κτήματος, καὶ ἐκ τούτου τὸ Δημόσιον ἐζημιώθη. Ἀμφιβάλλω, Κύριοι, ἂν τὸ γεγονὸς τοῦτο ἦναι ἀκριβές. Ἐξ ὅσων ἐγὼ γινώσκω τοὐλάχιστον, συνήθως ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἀποφαίνονται οἱ πραγματογνώμονες. Ἀλλ’ ἔστω, δέχομαι ὅ,τι λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Ποίαν θεραπείαν φέρει διὰ τοῦ νομοσχεδίου του; Κατὰ τὸ νομοσχέδιόν του καὶ τὸ Δικαστήριον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ διορίσῃ πραγματογνώμονας. Θὰ καταφύγητε λοιπὸν πάλιν εἰς τοὺς πραγματογνώμονας (θόρυβος). Πῶς ὄχι; Ἰδοὺ τί λέγετε: «Τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου προηγεῖται πάντοτε πραγματογνωμοσύνη». Λοιπὸν, ἀντὶ νὰ καταφύγωμεν εἰς τοὺς πραγματογνώμονας ἀμέσως καὶ ἄνευ τοῦ Δικαστηρίου, παρεμβάλλομεν τὰ Δικαστήρια διὰ νὰ τοὺς διορίσωσι. Τοὐλάχιστον δὲν προσθέτει τὸ νομοσχέδιον, ποῖον κῦρος θὰ ἔχῃ ἡ ἔκθεσις τῶν πραγματογνωμόνων, ἂν δύναται δηλ. τὸ Δικαστήριον ν’ ἀπομακρυνθῇ τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν πραγματογνωμόνων. Ἐλησμόνησεν ὁ συντάξας αὐτὸ, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν Γαλλικὴν Δικονομίαν, καθ’ ἣν οἱ Δικασταὶ εἶναι ἀνώτεροι τῆς γνωμοδοτήσεως, καὶ ὅτι τὰ ἡμέτερα Δικαστήρια εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ δεχθῶσι τὴν γνωμοδότησιν τῶν πραγματογνωμόνων. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, πῶς θεραπεύει τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύει ἐν τῇ ἐκθέσει του, ἀφοῦ ἤδη τὰ Δικαστήρια εἶναι ἠναγκασμένα καὶ νὰ διορίσωσι πραγματογνώμονας, καὶ νὰ δεχθῶσι τὴν γνωμοδότησίν των; Σημειώσατε τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῶν πραγματογνωμόνων δὲν ἔχει ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν διὰ τὰ Δικαστήρια. Δεύτερον παρατηρῶ, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ ὁρισθῇ, ποία ἐποχὴ θεωρεῖται ὡς ἔναρξις συστάσεως δημοσίου τινὸς ἔργου, πότε θεωρεῖται δηλ. συστηθὲν δημόσιόν τι ἔργον; Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἐκτίμησις τοῦ καταλαμβανομένου κτήματος γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν εἶχε τοῦτο πρὸ τῆς συστάσεως τῆς ὁδοῦ. Ἀλλὰ πότε θεωρεῖται συστηθὲν τὸ ἔργον; ποία πρᾶξις συντελεῖ τὴν σύστασιν; ἡ συντέλεσις τοῦ ἔργου, ἡ ἀποδοχὴ τοῦ διαγράμματος τῶν καταληπτέων κτημάτων, ἢ ἔγκρισις αὐτοῦ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἢ ἡ κοινοποίησις τῆς τοιαύτης ἐγκρίσεως εἰς τὸν ἐργολάβον; Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀφοῦ ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος, ἔπρεπε νὰ προσδιορίσῃ ῥητῶς τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν κατασκευὴν ὁδοῦ, θεωρεῖται αὕτη συστηθεῖσα ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐγκρίνῃ τὸ διάγραμμα τῶν καταληπτέων κτημάτων, καὶ κοινοποιήσῃ τὴν ἔγκρισιν ταύτην εἰς τὸν ἐργολάβον· ἀπ’ ἐκείνης τῆς στιγμῆς θεωρεῖται συστηθεῖσα ἡ ὁδὸς, καὶ ὄχι ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τοῦ Διατάγματος. Ἀλλὰ τέλος πάντων ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δεχθῇ ἄλλην ἐποχὴν, ἄλλο χρονικὸν σημεῖον, ὤφειλε δὲ πάντως νὰ ὁρίσῃ τὸ σημεῖον τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· νομίζω δὲ, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ προσθήκη ἐπὶ τοῦ γʹ. ἐδαφίου εἰς τὸ μέρος, «ἥτις πρέπει νὰ συνίσταται εἰς τὴν ἀξίαν, ἣν τὸ κτῆμα εἶχε πρὸ τῆς συστάσεως τῆς ὁδοῦ», «ἥτις θεωρεῖται ἐπελθοῦσα πρό». Νὰ τὸ σημειώσητε τοὐλάχιστον πρὸς ὁδηγίαν τῶν Δικαστῶν. Τρίτη παρατήρησις: Ἐν τῷ δʹ ἐδαφίῳ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὁρίζεται, ὅτι ἡ ἐκτίμησις τῆς ἀξίας τοῦ καταλαμβανομένου κτήματος πρέπει νὰ γίνηται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καθαρᾶς προσόδου κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν τῆς συστάσεως τῆς ὁδοῦ πενταετίαν, καὶ ὅτι ἡ πρόσοδος αὕτη ἡ καθαρὰ πρέπει νὰ κεφαλαιωθῇ πρὸς 8%. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ πρῶτον, τί ἐστὶ καθαρὰ πρόσοδος; ποῖα δὲ κτήματα ἐν Ἑλλάδι ἀποφέρουσιν 8% καθαρὰν πρόσοδον; Οὐδὲν κτῆμα, Κύριοι, εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀποφέρει καθαρὰν πρόσοδον μείζονα τῶν 3%. Νομίζω, ὅτι, ἂν ὁρισθῇ 4%, εἶναι ἀρκετόν. Εἰς ἄλλους Νόμους ὁρίζεται 5%. Ἔστω καὶ 5%, ἀλλὰ τὸ 8% εἶναι παραπολύ. Ἔπειτα μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ἀναδρομὴ εἰς τὸ παρελθὸν ἐπὶ πέντε ὁλόκληρα ἔτη εἶναι πολὺ μακρὰ καὶ πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς ἓν μόνον ἔτος, διότι ἡ μεγάλη ἀπόστασις δίδει χώραν εἰς αὐθαιρεσίας καὶ ἐκ μέρους τῶν πραγματογνωμόνων καὶ ἐκ μέρους τῶν Δικαστηρίων. Τὰ ὅρια, Κύριοι, τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας πρέπει πάντοτε νὰ ἦναι ὅσον οἷόν τε στενὰ, διότι ἡ πεῖρα ἀποδεικνύει, ὅτι, ὅσῳ μεγαλειτέρα εἶναι ἡ ἐλευθερία, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς Δικαστὰς, τόσῳ καὶ αἱ καταχρήσεις τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας εἶναι μεγαλείτεραι καὶ συνηθέστεραι. Τελευταῖον παρατηρῶ τὸ ἑξῆς: Ἔφεσις, λέγει τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἐπιτρέπεται εἰμὴ κατὰ τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως· τὸ δ’ ἔνδικον τῆς ἀναιρέσεως μέσον δὲν συγχωρεῖται. Περὶ ἀνακοπῆς οὐδένα ποιεῖται λόγον τὸ νομοσχέδιον. Τὸ ἔνδικον τοῦτο μέσον εἶναι γενικὸν, ἀλλ’ ἐν τῇ διαδικασίᾳ τῇ ἐπ’ ἀναφορᾷ, τὴν ὁποίαν καθιεροῖτε ἐδῶ, κ. Ὑπουργὲ, δὲν ἐπιτρέπεται κατὰ τὴν Δικονομίαν ἀνακοπή· τοὐλάχιστον τοιαύτη εἶναι ἡ κρατοῦσα νομολογία. Λοιπὸν θὰ ἐπιτραπῇ ἐνταῦθα ἀνακοπὴ, ἢ ὄχι; Εἴπετέ το ῥητῶς. Ἐπὶ τέλους δὲ διατὶ ἀφαιρεῖτε τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀναιρέσεως; Ἡ ἀναίρεσις δὲν ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν, τὰ ἔργα θὰ προχωροῦν· διατὶ λοιπὸν ἐμποδίζετε τὸν ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος φρονεῖ, ὅτι παρεβιάσθη ὁ Νόμος κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας τοῦ κτήματός του, νὰ προκαλέσῃ καὶ ἀπόφασιν τοῦ ἀνωτάτου Δικαστηρίου;

§56ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νὰ δικάζηται ὡς προτετιμημένη ἀναίρεσις μάλιστα.

§57ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§58ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Εἰς ἄλλους εἰδικοὺς Νόμους λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ τῶν πραγματικῶν δικαιωμάτων τῶν τρίτων, οἷον εἶναι τὸ τῶν ἐνυποθήκων δανειστῶν, ἢ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, ὁρίζεται δὲ ἐν αὐτοῖς τοῖς Νόμοις, ὅτι τὸ τίμημα, τὸ προσδιοριζόμενον εἴτε ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου, εἴτε ὑπὸ τῶν πραγματογνωμόνων, κατατίθεται παρὰ τῇ Τραπέζῃ, εἰδοποιοῦνται οἱ τρίτοι ἐπὶ τρεῖς μήνας διὰ μιᾶς γενικῆς εἰδοποιήσεως, ἢ καὶ ἄλλης εἰδικῆς, προκειμένου περὶ ἐνυποθήκων δανειστῶν, καὶ οἱ ἔχοντες τυχὸν πραγματικὰ δικαιώματα καλοῦνται νὰ ἐνασκήσωσιν αὐτὰ ἐπὶ τοῦ προσδιορισθέντος καὶ κατατεθέντος τιμήματος, καὶ τοιουτοτρόπως οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ζημιοῦνται. Ἄλλως, ἐὰν δὲν τηρήσωμεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, σχεδὸν δὲν πράττομεν ἄλλο ἢ νὰ καταστρέψωμεν τὴν ξένην περιουσίαν· περιουσία δὲ εἶναι καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐνυποθήκου δανειστοῦ, περιουσία ἐπίσης εἶναι καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπικαρπωτοῦ, δέον ἑπομένως νὰ προνοήσωμεν καὶ περὶ αὐτῶν. Κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἰδιοκτήτης μόνον καλεῖται, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ἡ παρατήρησίς του καὶ ὁρίζονται οἱ πραγματογνώμονες κτλ. Τοῦτο ἔχει καλῶς. Ἐλλ’ ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης ἔλαβεν ἤδη τὸ τίμημα τοῦ κτήματός του, ὑποθηκεύσας αὐτὸ προηγουμένως τρίτῳ τινὶ δανειστῇ, ἐὰν παρεχώρησε τὴν ἐπικαρπίαν τρίτῳ τινὶ, δὲν ἔχει δὲ σήμερον ἢ τὴν ψιλὴν κυριότητα, τί γίνονται αὐτὰ τὰ δικαιώματα; Δὲν βλέπω νὰ λαμβάνηται ἡ δέουσα περὶ τούτου πρόνοια. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἠκολουθοῦμεν τοὺς ἤδη νενομοθετημένους ἑτέρους Νόμους περὶ ἀπαλλοτριώσεως περιουσίας, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τὸ ἀντικείμενον τοῦτο καὶ ἐπαναλαμβάνοντες τὰς αὐτὰς διατάξεις, δὲν ἠθέλομεν ἁμαρτήσει, μέχρις οὗ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤθελε καταρτίσει γενικὸν νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλοτριώσεως περιουσίας. Εἶναι λίαν ἄτοπον, ἑκάστοτε νὰ ψηφίζωμεν εἰδικοὺς Νόμους περὶ ἀπαλλοτριώσεως, καὶ ὁ εἷς νὰ ὁρίζῃ πρὸς 8% τὸ εἰσόδημα τὸ ἐτήσιον καὶ ἐπὶ τῇ συγκεφαλαιώσει αὐτοῦ νὰ ὁρίζῃ τὴν ἀποζημίωσιν, ἄλλος Νόμος πρὸς 5%, ἄλλος, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης λαμβάνει τὸ τίμημα καὶ οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται περὶ τοῦ ἐνυποθήκου δανειστοῦ ἢ τοῦ ἐπικαρπωτοῦ, ἕτερος δὲ Νόμος νὰ ὁρίζῃ τοιαύτας διατάξεις προνοητικὰς περὶ τῶν συμφερόντων τῶν τρίτων. Μέχρις οὗ λοιπὸν προνοήσῃ περὶ συντάξεως γενικοῦ τινος Νόμου περὶ ἀπαλλοτριώσεως, περιλαμβάνοντος πάσας τὰς περιπτώσεις καὶ ἰδίως κανονίζοντος τὰς βάσεις, αἵτινες θὰ χρησιμεύσωσι, διὰ νὰ ὁρισθῇ πότε ὑπάρχει δημοσία ἀνάγκη καὶ πότε οὔ, ὡς καὶ τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων θέλει στηρίζεσθαι ἡ διαδικασία τῆς ἀπαλλοτριώσεως....

§59ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι ὁ Νόμος περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου· μία παραπομπὴ καὶ ἔχομεν πλήρη τὴν διαδικασίαν (ἱλαρότης).

§60ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Πρέπει οἱ γινόμενοι ἑκάστοτε εἰδικοὶ Νόμοι νὰ ἦναι τοὐλάχιστον ὁμοιόμορφοι πρὸς ἀλλήλους, ὅσον δυνατόν. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει δυνηθῆ νὰ ὑποβάλῃ συμπληρωτικάς τινας διατάξεις, πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων τῶν τρίτων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἄλλης ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων καταλαμβανομένων πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων τινῶν δημοσίας ὠφελείας).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τῶν διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας ψηφιζομένων νομοσχεδίων 1) περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὸν υἱὸν τοῦ Ἐμὶν Κορτζᾶ καὶ 2) περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ Κωνστ. Τσαπάλου. (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν νομοσχεδίων τούτων ἄρχεται ἡ ψήφισις αὐτῶν διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κκ. Ἀγαμ. Μεταξᾶ καὶ Ν. Καλογεροπούλου).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 82. Ἐκ τούτων ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὸν υἱὸν τοῦ Ἐμὶν Κορτζᾶ ἐψήφισαν 80, κατ’ αὐτοῦ δὲ 2. Ὑπὲρ δὲ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ Κωνσταντίνου Τσαπάλου ἐψήφισαν 76, κατ’ αὐτοῦ δὲ 6. Ἑπομένως ἐγένοντο δεκτὰ ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, μετὰ τῶν κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν ψηφισθεισῶν τροπολογιῶν, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς προσωπικῆς συντάξεως εἰς ὁπλίτας συμπληρώσαντας δεκαπενταετῆ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 2 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Περὶ κυρώσεως τριῶν ἀτμοπλοϊκῶν συμβάσεων μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ 1) τῆς ἐν Ἁμβούργῳ ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας «A. C. de Freitas et Cie», 2) τῆς ἐν Λονδίνῳ «Westcott et Laurance» καὶ 3) τῆς ἐν Λίβερπουλ Wm. Johnston et Cie». Περὶ ἐπιμισθίων τῶν ἐν τῷ φροντιστηρίῳ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου Καθηγητῶν).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναδιοργανισμοῦ τοῦ σώματος τῶν ἐργοδηγῶν.

§64ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Παραιτούμεθα τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει μετὰ τῶν κ.κ. Σινέλη καὶ Καβαλλιεράτου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μουσούρη.

§66ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν παραιτοῦμαι.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μουσούρη ἔχει ὡς ἑξῆς.

§68ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 3 νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «Εἰς τὸ αὐτὸ σῶμα κατατάσσονται ὡς μαθητευόμενοι, καὶ ἐπιστάται δημοσίων ἔργων, διατελέσαντες ἐπὶ τριετίαν ὡς τοιοῦτοι καὶ ὑποστάντες τὴν διὰ τὸ δίπλωμα ἐργοδηγοῦ δοκιμασίαν.»

§69ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἅπαντες οἱ ἐπιστάται οὗτοι, περὶ τῶν ὁποίων ποιεῖται λόγον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν τῇ τροπολογίᾳ του, εἶναι ἄνθρωποι ἐμπειρικοὶ, τοὺς ὁποίους τοποθετοῦμεν εἰς τὰς θέσεις ταύτας, ὥστε οὐδένα ἔχει λόγον, οὐδὲ δύναται νὰ ψηφισθῇ ἡ τροπολογία αὕτη.

§70ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Οἱ ἐπιστάται οὗτοι διωρίσθησαν κατόπιν διαγωνισμοῦ καὶ ἐξετάσεων. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἀφοῦ ἐξητάσθησαν, ἐγένοντο δεκτοὶ μετὰ τὴν ἐξέτασιν καὶ ἐπὶ τόσα ἔτη εἰργάσθησαν, δὲν πρέπει νὰ τοῖς ἀποκλείσωμεν τὴν θύραν τῆς προαγωγῆς. Δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς αὐτοὺς νὰ διορισθῶσιν ἐργοδηγοὶ κατόπιν ἐξετάσεων. (Ἀποῤῥιφθείσης τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μουσούρη, ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–10 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11.

§72ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀναφέρεται δὶς τὸ «ὅταν ἀπουσιάσῃ τῆς θέσεώς του».

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα, εἶναι λάθος τυπογραφικόν· νὰ διαγραφῇ τὸ ἕν. (Διαγράφεται τὸ ἓν «ὅταν ἀπουσιάσῃ τῆς θέσεώς του» καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 11 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 12–18).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19. (Ἀναγινώσκεται).

§75ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου, μετὰ τὰς λέξεις «ὁ μισθὸς τῶν βοηθῶν», νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις: «ὧν ἡ μισθοδοσία ἐπιβαρύνει τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μετὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 20–25 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 26. (Ἀναγινώσκεται).

§77ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μίαν τροπολογίαν ἔχω ἐνταῦθα. Μετὰ τὰς λέξεις: «οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν διετῆ ἐν τῇ τάξει ταύτῃ ἢ τετραετῆ ἐν σχετικῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν δημοσίων ἔργων» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις: «ὡς καὶ οἱ ἐν τῷ γραφείῳ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν σχεδίων τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, οἱ ἔχοντες δεκαετῆ ἐν αὐτῷ ὑπηρεσίαν.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 19 μετὰ τῆς ἀνωτέρω τροπολογίας ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Κατόπιν ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποζημιώσεων καὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν ἀνδρῶν τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου ᾼΦΜΑʹ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐν Ἀθήναις Σχολείου τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀντικαθιστᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοῦ ἑξῆς:

§80ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Νόμου ᾼΦΜΑʹ ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς: «Ἡ Σχολὴ τῶν γεωμετρῶν, ἐργοδηγῶν καὶ πρακτικῶν μηχανουργῶν σκοπὸν ἔχει νὰ παρασκευάσῃ ἱκανοὺς γεωμέτρας, ἐργοδηγοὺς καὶ πρακτικοὺς μηχανουργοὺς διὰ τε τὰς δημοσίας καὶ τὰς ἰδιωτικὰς ἀνάγκας. Ἡ διδασκαλία διαρκεῖ 2½ ἔτη, ἐξ ὧν τὰ δύο οἱ μαθηταὶ διδάσκονται στοιχειωδῶς τὰ εἰς τὸν κλάδον, ὃν ἀκολουθοῦσιν, ἀναγόμενα μαθήματα ἐκ τῶν ἑξῆς. Ἔτος πρῶτον. 1. Μαθηματικὰ—συμπλήρωσις γνώσεων. 2. Στοιχειώδη μηχανικήν. 3. Περιγραφικὴν γεωμετρίαν. 4. Ἐπιπεδομετρίαν μετ’ ἐφαρμογῶν. 5. Ὁδοποιΐαν. 6. Μηχανολογίαν. 7. Οἰκοδομικὴν—περὶ οἰκοδομησίμων ὑλῶν. 8. Τεχνικὰς σχεδιάσεις. 9. Ἀσκήσεις ἐν ἐργοστασίῳ. 10. Ὁπλασκίαν. Ἔτος δεύτερον. 1. Χωροστάθμησιν μετ’ ἐφαρμογῶν. 2. Καταμέτρησιν κτιρίων καὶ μηχανῶν. 3. Γεφυροποιΐαν. 4. Οἰκοδομικήν. 5. Ἀτμομηχανικήν. 6. Δασολογίαν. 7. Τεχνικὰς σχεδιάσεις. 8. Ἀσκήσεις ἐν τῷ ἐργοστασίῳ. 9. Ὁπλασκίαν. Τὸ τελευταῖον ἑξάμηνον οἱ μαθηταὶ ἀσχολοῦνται εἰς πρακτικὰς ἀσκήσεις τοῦ κλάδου, εἰς ὃν ἀνήκουσι.» (Γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον 3, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προτείνει νὰ προστεθῇ καὶ βον ἄρθρον, τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Ἐν τῇ Σχολῇ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ τῇ τῶν μηχανουργῶν κατατάσσονται· αʹ) Οἱ ἀπὸ τοῦ Προτύπου Λυκείου ἀποφοιτῶντες μαθηταὶ καὶ οἱ τῆς τρίτης τάξεως τοῦ Στρατιωτικοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων, μετὰ προηγουμένην ἐν τῷ Σχολείῳ τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν δοκιμασίαν εἰς τὰ τεχνικὰ μαθήματα καὶ εἰς τὰς τεχνικὰς σχεδιάσεις, καὶ βʹ) Οἱ φέροντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου τοῦ Κράτους, μετὰ δοκιμασίαν ἐν μὲν τῷ Προτύπῳ Λυκείῳ εἰς τὰ μαθήματα, ἅτινα δὲν ἠκροάσθησαν, ἐν δὲ τῷ Σχολείῳ τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν εἰς τὰ τεχνικὰ μαθήματα καὶ εἰς τὰς σχεδιάσεις». (Γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον 6, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου, ταχθὲν ἄρθρον 7 ἐν τῷ ψηφιζομένῳ, καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ.

§83ΤΖΑΝΕΣ. Νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ Νόμου τούτου προσγίνεται μέγα ἀδίκημα εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ, διότι ἐγὼ γνωρίζω τοιούτους ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι δύνανται ἤδη νὰ διατρέχωσι τὸ 52ον ἔτος τῆς ἡλικίας των καὶ νὰ πλησιάζωσι νὰ συμπληρώσωσι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας των, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα οὗτοι εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ πλέον δέκα ἔτη, διότι δὲν ἔχουσι τοὺς κόπους τῶν μαχίμων τῆς ξηρᾶς. Ἂν ψηφίσωμεν τὸν Νόμον τοῦτον, ἡ Κυβέρνησις ἴσως εὑρεθῇ προσεχῶς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸν ἀνακαλέσῃ.

§84ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρὸ πάντων θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§85ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐὰν ἔχητε σκοπὸν ἐπὶ μακρὸν νὰ συζητήσητε....

§86ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἑπόμενον. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως Νόμου περὶ διοικήσεως τῆς κοινότητος Λίμνης τοῦ δήμου Αἰγαίων τοῦ νομοῦ Εὐβοίας. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7½ μ. μ.