1887.12.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37

Τῆς 12 Δεκεμβρίου 1887.

(Σάββατον).

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ τῶν ἐκ Τριφυλίας ἰατρῶν Περικλέους Κοκκέβη καὶ Λεωνίδα Στραβοσκιάδου, αἰτουμένων νὰ παραχωρηθῶσιν αὐτοῖς εἰς πολυετῆ μίσθωσιν τὰ ἰαματικὰ ὕδατα τοῦ Βρωμονερίου, ὑπὸ τοὺς ὅρους νὰ ἀνεγείρωσι καταστήματα κλπ.

§2ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἰς τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἔχω νὰ προσθέσω δύο λέξεις. Τὰ ἰαματικὰ αὐτὰ ὕδατα εἶναι ἴσως τὰ καλλίτερα ἀπὸ τὰ ἐν χρήσει διατελοῦντα ἐν Ἑλλάδι· πρὸ ἐτῶν ἴσως 10 ἐγένοντο γνωστὰ τὰ ὕδατα ταῦτα, καὶ οἱ προσελθόντες ἐθεραπεύθησαν ἐντελῶς ἀπὸ διάφορα σπουδαῖα νοσήματα· κεῖνται δὲ εἰς τὴν παραλίαν, μεταξὺ Μαραθουπόλεως καὶ Ναυαρίνου, καὶ ἀνήκουσιν εἰς τὸν δῆμον Πλαταμῶνος τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας, καὶ ἐπειδὴ ὁ εἷς ἐκ τῶν ἰατρῶν αὐτῶν, ὁ Κοκκέβης, τὰ ἔχει ἐνοικιάσει πρὸ δεκαετίας καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ διατηρῇ τὴν μίσθωσιν, ἐπρότεινα μίαν προσθήκην, διότι ζητεῖ συμφώνως πρὸς τὴν ἀναφορὰν νὰ τῷ παραχωρηθῶσιν ἐπὶ πεντηκονταετίαν, ὅπως κάμῃ τὰ καταστήματα. Ἔκαμα μίαν προσθήκην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητηθῇ, τὴν ὁποίαν καταθέτω, καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή, ὑπὸ τοὺς ὅρους εἴτε τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου, εἴτε καὶ ἄλλου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 164).

§3ΤΖΑΝΕΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ δεχθῇ τὴν προσθήκην τοῦ κ. Κοκκέβη. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἐπεδόθη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τῶν ἰατρῶν κκ. Κοκκέβη καὶ Στραβοσκιάδου· ἀμφότεροι οὗτοι δύνανται, ἀναλαμβάνοντες τὴν κατασκευὴν τῶν καταστημάτων καὶ τὴν διευθέτησιν ἐν γένει τῶν λουτρῶν, νὰ φέρωσιν εἰς πέρας τὸ ἔργον, ὡς ἔχοντες περιουσίαν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποδεχθῇ τὴν προσθήκην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Τὰ χρησιμώτερα τῶν ὑδάτων τῆς Ἑλλάδος εἰσὶ τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῇ ἀναφορᾷ.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Προκειμένου περὶ παραχωρήσεως προνομίων πρὸς κάρπωσιν ἰαματικῶν ὑδάτων, ἡ Κυβέρνησις προχωρεῖ κατὰ σύστημα. Ἀφοῦ συνεννοηθεῖσα πεισθῇ, ὅτι ὑπάρχει ὁ ἀναδεχθησόμενος τὴν ἐπιχείρησιν, συντάττει νομοσχέδιον, ἐπιτρέπον τὴν παραχώρησιν τοῦ προνομίου ἐπὶ τοῖς ἀποῤῥέουσιν ἐκ τῆς συνεννοήσεως ὅροις. Ἡ σύνταξις νομοσχεδίου καὶ ἡ ψήφισις αὐτοῦ, ἀδήλου ὄντος, ἐὰν παρουσιασθῇ ὁ ἀναδεχθησόμενος τὴν ἐπιχείρησιν ἐπὶ τοιούτοις ὅροις, δὲν ἔχουσι πρακτικὴν ἔννοιαν. Περὶ τῶν λουτρῶν Μεθάνων διεξηγάγομεν διαπραγματεύσεις καὶ πάντες οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς τὸ νομοσχέδιον ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παραχώρησιν τῆς ἐπιχειρήσεως, εἶναι ἀποδεκτοὶ παρὰ τοῦ μεθ’ ἡμῶν διαπραγματευθέντος. Πιθανὸν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἄλλοι, δεχόμενοι συμφεροτέρους τῷ Κράτει ὅρους, ἀλλ’ ἂν μὴ παρουσιασθῶσιν ἄλλοι, βεβαίως ὅμως ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ὑπογραφὴ συμβάσεως. Καὶ περὶ τῶν ὑδάτων ἄρα, περὶ ὧν ἡ σύστασις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας, ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐπιδιώξει διαπραγματεύσεις, ὅταν δὲ ἀρυσθῇ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐπιτυγχάνεται ἡ ὑπογραφὴ συμβάσεως, θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον· δὲν εἶναι ὅμως πρέπον, ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδιον περὶ τῶν ὑδάτων τούτων, πρὶν ἢ πληροφορηθῇ, ὅτι ἐπὶ τοῖς ὅροις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπογραφῇ σύμβασις.

§5ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§6ΤΖΑΝΕΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ στείλητε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀναγνωρίζω τὸ ὀρθὸν τῶν παρ’ αὐτοῦ λεχθέντων. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ τὴν ἀποστείλητε, ἵνα τὴν λάβῃ ἐν καιρῷ ὑπ’ ὄψει.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀναφορὰ Χρήστου Διαμαντοπούλου, ἀποστράτου ἀνθυπομοιράρχου, αἰτουμένου τὴν πληρωμὴν τῶν προκαταβληθέντων ὑπὸ τοῦ θείου του Διονυσίου Διαμαντοπούλου εἰς στρατιωτικοὺς μισθοὺς καὶ σιτηρέσια κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα, τὰ ὁποῖα εἰσέτι τῷ ὀφείλονται. Κύριε Κοκκέβη ἡ ἀναφορά σας;

§8ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἂς μείνῃ.

§9ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Ὑποβάλλω αἴτησιν τῆς Τριανταφυλλιᾶς χήρας Γεωργίου Μπασδέκη ἢ Βαρκῆ. Αὕτη μετὰ τὸν θάνατον τοῦ συζύγου της μέχρι τοῦ 1882 ἐλάμβανε πεντηκοντάδραχμον συνδρομὴν, ἔκτοτε ὅμως ἀπεκόπη ἡ συνδρομὴ αὕτη, καὶ ἡ χήρα, μὴ ἔχουσα οὔτε πόρους, οὔτε συγγενεῖς, οὔτε προστάτην, λιμώττει, στερουμένη καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, διηγούμενος τίς ἦτο ὁ Γεώργιος Μπασδέκης ἢ Βαρκῆς· ἐν ὀλίγοις σᾶς λέγω, ὅτι οὗτος ἐχρημάτισεν ἀπὸ τοῦ 1837 μέχρι τοῦ 1854 ὁπλαρχηγὸς εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Πηλίου μὲ 70 ἢ 80 — δὲν ἐνθυμοῦμαι, διότι ἤμην μικρὸς τότε, — ὁπλίτας, εἶχε δὲ ἐπάνω του τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς καθὼς καὶ τὴν καταδίωξιν τῶν ληστῶν, ἐφέρθη δὲ τιμιώτατα καὶ ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις δὲν εἶχε ποτὲ παράπονον, ἀπ’ ἐναντίας ἦτο εὐχαριστημένη. Ἀλλ’ ὡς Ἕλλην, ὅτε ἐσήμανεν ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1854, ὁ Μπασδέκης περιεφρόνησε καὶ μισθοὺς καὶ δόξαν καὶ τὰ πάντα, καὶ ἤγειρε καὶ αὐτὸς τὴν σημαίαν τῆς ἐπαναστάσεως, συνῆψε δὲ καὶ μάχην ἄνωθεν τοῦ φρουρίου τοῦ Βόλου, ἐπολέμησεν ἐκεῖ καὶ ὀλίγου δεῖν συνελαμβάνετο· ἔκτοτε λοιπὸν δὲν ἠδύνατο νὰ ζήσῃ εἰς τὴν Τουρκικὴν Ἐπικράτειαν καὶ, ὡς πάντες οἱ Ἕλληνες, κατέφυγε καὶ οὗτος εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ κατῴκησε νομίζω εἰς τὴν Χαλκίδα. Ἡ Κυβέρνησις τότε ἀνεγνώρισε τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς, καὶ εἶδεν, ὅτι δὲν ἔχει καὶ κἀνένα ἄλλον πόρον, διότι καὶ μικρά τινα κτήματα, ἅτινα τῷ ἀπέμειναν ἐν Τουρκίᾳ, γνωρίζετε, ὅτι ἄλλα μὲν ἐδήμευσεν ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, ἄλλα δὲ ἀνεφάνησαν διεκδικοῦντες ἄλλοι ἀπώτεροι συγγενεῖς του, λέγοντες, ὅτι ἦσαν ἰδικά των, καὶ οὕτω δὲν τῷ ἀπέμεινε τίποτε. Ἡ τότε λοιπὸν Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, καλῶς ποιοῦσα, τῷ προσδιώρισε σύνταξιν ἐξ 100 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν ἐλάμβανε μέχρι τοῦ θανάτου, του, συμβάντος κατὰ τὸ 1878· ἀποθανόντος δὲ τούτου, ἐξηκολούθει νὰ δίδηται, κατὰ τὸν Νόμον, πεντηκοντάδραχμος συνδρομὴ μηνιαία εἰς τὴν χήραν αὐτὴν, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1882, δὲν γνωρίζω διὰ τίνας λόγους, ἢ καὶ διὰ τίνος Νόμου, ἀπεκόπη ἡ σύνταξις αὕτη καὶ σήμερον ἡ δυστυχὴς αὕτη χήρα ἀληθῶς πένεται, στερουμένη καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν, διότι εἶναι ἀξία οἴκτου ἡ χήρα αὕτη· μάλιστα καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς, διότι αὕτη εἶναι 65–70 ἐτῶν καὶ ἴσως ὀλίγα ἀκόμη ἔτη θὰ ζήσῃ.

§10ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἐπιτρέψατέ μοι νὰ συστήσω καὶ ἐγὼ τὴν αἴτησιν ταύτην, διότι γινώσκω ἀκριβῶς τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα ἐξέθεσεν ὁ κύριος Συνάδελφος. Ὁ Βαρκῆς ἢ Μπασδέκης ἐπὶ πολλὰ ἔτη κατῴκει ἐν Χαλκίδι, ἀποζῶν ἐκ τῆς συντάξεως, τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐκτιμῶσα τὰς ὑπηρεσίας του κατὰ τὸ κίνημα τοῦ 1854, ηὐδόκησε νὰ τῷ ἀπονείμῃ· τώρα δὲ, ὅτε ἡ σύζυγος αὐτοῦ ἔφθασεν εἰς γῆρας, χήρα οὖσα, καὶ οὐδεμίαν δύναται νὰ κάμῃ ἐργασίαν, τώρα εὑρέθη νὰ μὴ ἔχῃ κἀμμίαν σύνταξιν καὶ νὰ καταντήσῃ νὰ ἐπαιτῇ, παρὰ τὴν καταγωγὴν καὶ τὴν ἀνατροφήν της. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἀναγνωρίσει ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον ἡ ἀναφορὰ ἡ ὑποβληθεῖσα περιέχει. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἕν φιλάνθρωπον μέτρον διὰ μίαν γυναῖκα χήραν, ὑπὸ τὰς περιστάσεις αὐτὰς διατελοῦσαν.

§11ΚΟΡΠΑΣ. Ἀνέγνων σήμερον ἔν τινι ἐφημερίδι, ὅτι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης παρεσκεύασαν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγεται καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ ὑποθήκη ἐπὶ πλοίων, θεσμὸς, τοῦ ὁποίου μέχρι τοῦδε ἐστερούμεθα. Ἐὰν ἡ πληροφορία αὕτη ἦναι ἀληθὴς, θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ ὑποβάλωσι τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον, ἐὰν ἦναι πραγματικῶς καὶ ὥριμον. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἀντιπροσωπεύουσι νομοὺς ἔχοντας ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, κατανοοῦσι βεβαίως τὴν χρησιμότητα τοῦ Νόμου τούτου, νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ χρησιμώτερος τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν, περὶ Βιβλιοφυλάκων καὶ ἄλλων, τῶν ὁποίων ἡ χρησιμότης εἶναι πολὺ ἀμφίβολος. Μοὶ γράφουσιν ἐκ Καλαβρύτων, ὅτι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος διώρισε, τῇ συστάσει κομματαρχίσκων τινῶν, ἀπαριθμητὰς ἐπὶ τῶν κτηνῶν ἀνθρώπους, ἀνήκοντας εἰς μερίδας τοπικάς. Οἱ ἀπαριθμηταὶ οὗτοι, μεταβάντες εἰς τρεῖς δήμους, ἐνήργησαν τὴν ἀπαρίθμησιν, ἀλλ’ ἀπέκρυψαν ἄνω τῶν πεντακοσίων ζευγῶν ἀροτήρων βοῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ, εἴτε τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, εἴτε ἄλλον τινὰ ὑπάλληλον τῆς Ἐφορίας, νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ἐνεργήσῃ ἀναθεώρησιν τῆς ἤδη γενομένης ἀπαριθμήσεως, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλει ἀνακαλύψει, ὅτι πλέον τῶν πεντακοσίων ζευγῶν ἀροτήρων βοῶν ἔχουσιν ἀποκρυβῆ ὑπὸ τῶν διορισθέντων ἀπαριθμητῶν, τῇ συστάσει προσώπων ἐνδιαφερομένων.

§12ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀπαντῶν εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων, ἀναγγέλλω, ὅτι πράγματι ἐγένετο μελέτη παρὰ τῶν Ὑπουργείων τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ναυτικῶν ὑποθηκῶν. Τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὰ μάλιστα τὴν ναυτιλίαν, καὶ ἐγένοντο μελέται λίαν ἐπισταμέναι· ἀποτέλεσμα δὲ τῶν μελετῶν ὑπῆρξεν ἡ παρασκευὴ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἕτοιμον, ἀλλ’ ἡ σπουδαιότης αὐτοῦ εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ κατὰ τὰς ὀλίγας ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας πρὸ τῶν διακοπῶν θέλει ἐξακολουθήσει ἐργαζομένη ἡ Βουλή. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θέλει κατατεθῆ, ἐπιφυλασσομένης τῆς Βουλῆς νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ κατόπιν μετὰ τῆς δεούσης ἀκριβείας καὶ προσοχῆς.

§13ΚΟΡΠΑΣ. Νὰ κατατεθῇ λοιπόν.

§14ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας περὶ ἀρχαιολογικῆς ἀνασκαφῆς ἐν Δελφοῖς. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§17ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως λέγεται, ὅτι παρέχεται εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν ἡ ἄδεια, ὅπως ἀνασκάψῃ ἐν Δελφοῖς ἐπὶ μίαν πενταετίαν, ἐν δὲ τῷ ἄρθρῳ 6 παρατηρῶ, ὅτι ἡ σύμβασις θέλει ἰσχύσει ἐπὶ δέκα ἔτη ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεώς της ὑπὸ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ὁρίζεται ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀνασκαφῆς, ἐπιθύμουν νὰ μάθω ἐὰν, ἀρχομένων τῶν ἀνασκαφῶν κατὰ τὸ ἔννατον λ. χ. ἀπὸ τῆς κυρώσεως ἔτος, ἡ Γαλλία θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξακολουθῇ αὐτὰς ἐπὶ πέντε ἔτη, λογιζόμενα ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως, οὕτως ὥστε πράγματι νὰ λήξωσιν αἱ ἀνασκαφαὶ τὸ 14ον ἢ τὸ 15ον ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως ἔτος. Ἐπὶ δέκα ἔτη ἴσχυεν, εἶναι ἀληθές, καὶ ἡ μετὰ τῆς Γερμανίας σύμβασις, ἡ σχετικὴ πρὸς τὰς ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀνασκαφὰς, ἀλλ’ ἐν τῇ συμβάσει ἐκείνῃ ὡρίζετο ἁπλῶς ἡ διάρκεια αὐτῆς, οὐχὶ δὲ καὶ ὁ χρόνος τῆς ἀνασκαφῆς, ἑπομένως ἦτο ἀνεπίδεκτον ἀμφιβολίας, ὅτι αἱ ἀνασκαφαὶ ἔδει νὰ λήξωσιν ἐντὸς τῆς δεκαετίας, ἐφ’ ὅσον ἴσχυεν ἡ σύμβασις. Ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 4 ἀναγράφεται, ὅτι ἐπὶ πέντε ἔτη ἀπὸ ἑκάστης ἀνακαλύψεως μόνη ἡ Γαλλία θέλει ἔχει δικαίωμα δημοσιεύσεως τῶν ἐπιστημονικῶν καὶ καλλιτεχνικῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀνασκαφῆς. Κατ’ ἀρχὴν παρατηρῶ, ὅτι ἐν τῇ μετὰ τῆς Γαλλίας προκειμένῃ συμβάσει ἡ Ἑλλὰς τίθεται εἰς μοῖραν ἥσσονα ἐκείνης, ἐν ᾗ διετέλει διὰ τῆς μετὰ τῆς Γερμανίας ὁμοίας φύσεως συμβάσεως. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀναγνώσω τὸ ἐν τῇ συμβάσει ἐκείνῃ σχετικὸν ἄρθρον (ἀναγινώσκει). «Ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Γερμανία ἐπιφυλάσσονται ἀποκλειστικῶς τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσιεύειν τὰ ἐπιστημονικὰ καὶ καλλιτεχνικὰ ἐξαγόμενα τῶν ἀνασκαφῶν τῶν γενομένων δι’ ἐξόδων τῆς Γερμανίας. Πᾶσαι αὗται αἱ δημοσιεύσεις γενήσονται περιοδικῶς ἐν Ἀθήναις Ἑλληνιστὶ καὶ δαπάναις τῆς Ἑλλάδος, γενήσονται δὲ καὶ ἐν Γερμανίᾳ Γερμανιστὶ μὲ σχήματα, πίνακας καὶ εἰκόνας, ἅτινα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ χαράσσωνται καὶ ἐκτελῶνται εἰμὴ ἐν Γερμανίᾳ. Τὴν δευτέραν ταύτην ὑποχρέωσιν ἀναλαμβάνει ἡ Γερμανία, ὑποσχομένη ἐνταυτῷ νὰ δίδῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα 15% μὲν ἐπὶ τῶν ἀντιτύπων τῆς ἀ. ἐκδόσεως τῶν σχημάτων, πινάκων καὶ εἰκόνων, 35% δὲ ἐπὶ τῶν ἀντιτύπων ὅσα ἂν ἐκτυπωθῶσι κατόπιν.» Ἐνῷ τοὐναντίον ἐν τῇ ὑπὸ συζήτησιν συμβάσει τὸ δικαίωμα τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀνασκαφῆς, τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν καλλιτεχνίαν, ἐπιφυλλάσεται μόνῃ τῇ Γαλλίᾳ, ἥτις οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἀναλαμβάνει νὰ δίδῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ποσοστόν τι ἐκ τῶν πινάκων, σχημάτων ἢ εἰκόνων τῶν ἀνακαλυφθησομένων ἐν Δελφοῖς ἀντικειμένων, ὡς ὑπεχρεοῦτο νὰ πράττῃ τοῦτο ἡ Γερμανία δι’ ὅσους πίνακας, εἰκόνας ἢ σχήματα τῶν ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀνακαλυφθεισῶν ἀρχαιοτήτων ἤθελε δημοσιεύει ἐν Γερμανίᾳ. Διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως ἀναγκάζεται ἡ Ἑλλὰς, ἐν τῇ χώρᾳ τῆς ὁποίας ἐνεργοῦνται αἱ ἀνασκαφαί, νὰ ἐξαρτᾶται ἐπὶ δεκαετίαν ἐκ τῆς ἀγαθῆς προθέσεως τοῦ ἑτέρου τῶν συμβαλλομένων, ὅπως μάθῃ καὶ ὅπως ἴδῃ τί ἐπὶ τέλους ἀνακαλύφθη ἐν τῷ ἱερῷ τῶν Δελφῶν χώρῳ, περὶ ὃν τοσαῦται ὑπάρχουσιν ἐθνικαὶ παραδόσεις καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἔρευνα δικαίαν ἐν τῷ τόπῳ γεννᾷ περιέργειαν. Γνωστὸν βεβαίως εἶναι, ὅτι ἡ ὑλικὴ ἀξία τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος πινάκων δὲν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ ποσὸν ἄξιον λόγου, ἀλλὰ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς τελειότητος, μεθ’ ἧς τοιαῦτα ἔργα ἐκτελοῦνται ἐν Γαλλίᾳ, καὶ τῆς ἀτελείας, ἥτις ἐπικρατεῖ παρ’ ἡμῖν, ἐπιθυμητὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ μᾶς ἐδίδοντο τοιαῦται εἰκόνες τῶν ἀνευρεθησομένων ἀντικειμένων, ὅπως ἡ γνῶσις αὐτῶν μεταδίδηται καὶ ἐν Ἑλλάδι ὅσον ἔνεστιν ἀκριβής. Παραχωρεῖται τῇ Γαλλίᾳ μόνη τὸ δικαίωμα τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀνασκαφῆς. Ὑποθέτω, ὅτι τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις παραιτεῖται τοῦ δικαιώματος νὰ ἐνεργήσῃ αὐτὴ τοιαύτην δημοσίευσιν. Ἐὰν ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἦναι ὀρθὴ, φρονῶ, ὅτι, πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεων ἐν τῷ μέλλοντι, ἔδει νὰ τεθῇ μετὰ τὴν λέξιν «δημοσιεύσεως» ἡ λέξις «ἐπισήμου», ἢ ἂν τὸ ἐπίσημον δὲν χωρῇ ἐν τῇ παρούσῃ περιπτώσει, νὰ τεθῇ ἡ λέξις «αὐθεντικῆς» (autoris ée). Ἀλλ’ ἐὰν ἡ ὑπόθεσις, ἣν ποιοῦμαι, δὲ ἦναι ὀρθὴ, ἡ δὲ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνῃ ἀπολύτως τὴν ὑποχρέωσιν οὐδεμίαν νὰ ἐπιτρέψῃ δημοσίευσιν, οὐδὲ ὑπὸ ἰδιωτῶν, τῶν κατὰ καιροὺς ἀποτελεσμάτων τῶν ἀνασκαφῶν, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, δυνάμει τίνος Νόμου δύναται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ν’ ἀπαγορεύσῃ τοιαύτας δημοσιεύσεις ὑπὸ ἐπιστημόνων Ἑλλήνων, ἢ καὶ ξένων, μεταβαινόντων χάριν μελέτης πρὸς ἐπίσκεψιν τῶν Δελφῶν, ἐν ᾧ χρόνῳ ἐνεργοῦνται αἱ ἀνασκαφαὶ, ἢ ἐὰν κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῶν πρόκηται ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ εἰς τὸ Μαντεῖον προσπέλασις. Ἐπὶ δὲ τοῦ συνόλου τῆς συμβάσεως λέγω, ὅτι πρὸ καιροῦ εἶχε μετ’ ἐπιτάσεως διαδοθῆ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀνέβαλλε νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὴν Γαλλικὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ ἀρχαιολογικὰς ἀνασκαφὰς ἐν Δελφοῖς, μεχρισοῦ ἤθελεν ἐπιτευχθῆ διὰ συμβάσεως ἡ μείωσις τῶν ἐν Γαλλίᾳ εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Ἡ ὁμόχρονος προχθὲς ὑποβολὴ τῶν δύο μετὰ τῆς Γαλλίας συμβάσεων, τῆς τε ἐμπορικῆς καὶ τῆς περὶ τῶν ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς, ἀρκούντως, φρονῶ, σημαίνει, ὅτι ἡ διάδοσις ἐκείνη ἦτο βάσιμος. Ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως, Κύριοι, νὰ μὴ παραχωρήσῃ τὸ ἓν χωρὶς ν’ ἀποκτήσῃ τὸ ἕτερον, εἶναι ἀξία τῆς ἐπιδοκιμασίας τοῦ Κοινοβουλίου, εἶναι δὲ καὶ ὀρθῆς πολιτικῆς πόρισμα, διότι τὰ Κράτη, ὅσῳ μικρὰ καὶ ἂν ὦσι, δὲν πρέπει νὰ ποιῶνται παραχωρήσεις πρὸς ἄλλα Κράτη ἄνευ ἀνταλλάγματος, ὁσάκις τοῦτο εἶναι δυνατόν. Τοιαύτης λοιπὸν θεωρουμένης τῆς περὶ τῶν Δελφῶν συμβάσεως, τουτέστι θεωρουμένης ὡς ἀντάλλαγμα, παρεχόμενον ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, εἰ δυνατὸν, παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐφρόντισε νὰ λάβῃ ἤδη παρὰ τῆς Γαλλικῆς ἔγγραφόν τινα ἢ ἄλλην ὑποχρέωσιν, καθ’ ἣν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀποῤῥιφθῆ ἐκ δευτέρου ὑπὸ τῶν Γαλλικῶν Βουλῶν ἡ μετὰ τῆς Ἑλλάδος ἐμπορικὴ σύμβασις, ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἤθελεν ὑποβάλει εἰς αὐτὰς τὴν περὶ Δελφῶν σύμβασιν. Διότι ἄνευ τοιαύτης τινὸς ὑποχρεώσεως ἐκ μέρους τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἢ τοὐλάχιστον ἐπισήμου συνεννοήσεως, ἡ Ἑλλὰς θὰ διέτρεχε τὸν κίνδυνον νὰ ἴδῃ τὴν μὲν ἐμπορικὴν σύμβασιν ἀποῤῥιπτομένην, τὴν δὲ τῶν Δελφῶν ἐπιβεβλημένην ὁριστικῶς εἰς τὴν χώραν ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου ἀνταλλάγματος.

§18ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ πρώτη παρατήρησις τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος εἶναι, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 ὁρίζονται ἐν τῇ συνθήκῃ 5 ἔτη πρὸς ἀνασκαφὴν, κατὰ τὸ ἄρθρον 10 ὁρίζεται δεκαετὴς ἰσχὺς τῆς συμβάσεως, ἐκ τούτου δὲ φαίνεται προερχομένη ἀντινομία τις καὶ δυσχέρεια. Παρατηρῶ εἰς τοῦτο, ὅτι ἀληθῶς μὲν ἡ ἀνασκαφὴ συνομολογεῖται ὑπὲρ τῆς Γαλλίας ἀποκλειστικῶς ἐπὶ 5 ἔτη, ἀλλὰ χρόνος ἐνάρξεως δὲν σημειοῦται, ἡ πενταετία δὲ αὕτη θ’ ἀρχίσῃ βεβαίως ἐντὸς τῆς δεκαετίας, τῆς ὁποίας ἡ ἔναρξις σημειοῦται ἐν τῷ ἄρθρῳ 4. Ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι ἡ ἔναρξις τῆς ἀνασκαφῆς γίνεται τοσούτῳ βραδέως, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐξαρκέσωσι τὰ 10 ἔτη, ὅπως δώσωσιν εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν τὰ κατὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον 5 ἔτη καὶ τὴν περάτωσιν τῆς ἀνασκαφῆς, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6, οἵα ἐτέθη, δεικνύει σαφῶς, ὅτι ἡ λύσις τῆς συμβάσεως ἐπερχομένη θέλει ἀνακόψει τὰς ἐργασίας τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως· διότι τὸ ἄρθρον 6, λέγον: «ἡ προκειμένη σύμβασις θέλει ἰσχύσει ἐπὶ 10 ἔτη, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐγκριθῇ ὑπὸ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας», σαφῶς ὁρίζει, ὅτι, εὐθὺς ὡς κλείσῃ ἡ τελευταία ἡμέρα τῆς δεκαετίας ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐγκρίσεως ὑπὸ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, ἢ μᾶλλον ἀπὸ τῆς κυρώσεως τοῦ Νόμου, ἡ ἐργασία τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως αὐτοδικαίως παύει. Νομίζω, ὅτι, ἡ ἀπάντησις αὕτη ἀρκεῖ εἰς τὴν πρώτην παρατήρησιν. Ἡ δευτέρα παρατήρησις τοῦ ἐντίμου Συναδέλφου ἀνάγεται εἰς τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει ἀληθῶς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα «τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἐπιστημονικῶν καὶ καλλιτεχνικῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀνασκαφῆς», ἐπιφυλάσσον αὐτὸ εἰς μόνην τὴν Γαλλίαν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν δὲν εἶναι ἡ ἀρίστη, καὶ ὅτι ὀρθότερον ἤθελεν εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ καὶ αὐτὴ τὸ δικαίωμα τῆς δημοσιεύσεως, ὡς ἀληθῶς ἐτήρησεν αὐτὸ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἡ μετὰ τῆς Γερμανίας σύμβασις· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ὅτι, ἐνῷ ἐν τοιαύταις συμβάσεσιν ἐξ ἀνάγκης τὰ παρεχόμενα ἀνταλλάγματα εἶναι συνήθως βαρέα, καὶ ἐπιζητοῦνται ἑκατέρωθεν ἰσότιμοι ὑποχωρήσεις, ἐν τῇ προκειμένῃ συμβάσει δὲν ἀνευρίσκονται αἱ παρατηρήσεις, αἵτινες περιείχοντο ἀφθόνως ἐν τῇ μετὰ τῆς Γερμανίας συμβάσει. Ἐν τῇ προκειμένῃ τὰ διδόμενα ἀνταλλάγματα εἶναι πρῶτον μὲν 60,000 δραχμῶν δαπάνη ἐν Δελφοῖς, ἔπειτα τοῦτο τὸ δικαίωμα τῆς ἀποκλειστικῆς δημοσιεύσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀνασκαφῆς ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως· ἐνῷ ἐν τῇ μετὰ τῆς Γερμανίας συμβάσει ἡ Ἑλλὰς παρέσχε πρῶτον ἀντάλλαγμα τὴν μεγίστην δαπάνην τῆς κατασκευῆς ὁδῶν καὶ ἐξαγορᾶς κτημάτων ἐν Ὀλυμπίᾳ πρὸς ἐνέργειαν τῶν ἀνασκαφῶν, δαπάνην ἀναβᾶσαν καὶ ὑπὲρ τὰς 500.000 δραχμῶν, ἐνῷ ἡ ὅλη δαπάνη τῆς ἀνασκαφῆς ὑπὸ τῆς Γερμανίας μόλις ἔφθασε τὸ ἑκατομμύριον, δεύτερον τὰ διπλᾶ καὶ τὰ ἀπομιμήματα, ἐξ ὧν συνεκαρτήθη ὁλόκληρον μουσεῖον ἐν Βερολίνῳ, καὶ τρίτον δικαιώματα ἀποκλειστικῆς ἀπέναντι παντὸς ἄλλου, πλὴν τῆς Ἑλλάδος, δημοσιεύσεως. Σημειωτέον δὲ, ὅτι ἡ θυσία, εἰς ἣν ὑποβάλλεται ἡ Ἑλλὰς ἐν τῷ ἄρθρῳ 4, εἶναι ἀληθῶς ἰδανικὴ, διότι ἡμεῖς σήμερον, ἔχοντες τοσαύτην ἀρχαιολογικὴν ἐργασίαν ἐν Ἑλλάδι, εἰς τὴν ὁποίαν οὔτε τὰ ἡμέτερα ἀρχαιολογικὰ περιοδικά, οὔτε τὰ τῶν ἐν Ἑλλάδι ξένων Σχολῶν ἐξαρκοῦσι πρὸς δημοσίευσιν, οὐδὲ αὐτὰ τὰ ἐν ταῖς καθ’ ἡμέραν κοιναῖς ἀνασκαφαῖς ἀνακαλυπτόμενα δυνάμεθα νὰ δημοσιεύωμεν, καθ’ ὃν μάλιστα τρόπον θέλουσι δημοσιευθῆ ἐν τῇ δυτικῇ Εὐρώπῃ τὰ ἐν Δελφοῖς εὑρεθησόμενα. Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι, ἐνῷ εἴχομεν τὸ δικαίωμα τῆς δημοσιεύσεως, κατὰ τὴν μετὰ τῆς Γερμανίας σύμβασιν, οὐδὲν ἐδημοσιεύθη μέχρι σήμερον ὑπὸ Ἑλλήνων περὶ τῶν ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀνασκαφῶν, πλὴν ἴσως μόνης μιᾶς περιγραφῆς αὐτῶν, ἥτις ἔμεινεν ἀξιομνημόνευτος, διότι καὶ αὐτὴ ἐγένετο οὐχὶ ὑπὸ εἰδικοῦ ἀνδρὸς, ἀλλ’ ὑπὸ ἀνδρὸς μὴ ἀσχολουμένου περὶ τὰ ἀρχαιολογικά· λέγω τὴν γνωστὴν ἔκθεσιν τοῦ μακαρίτου Δεληγεώργη. Ἐδημοσιεύθησαν μὲν εἰδικαί τινες, μία ἢ δύο, πραγματεῖαι περὶ μικρῶν θεμάτων, ὅλως δευτερευόντων, σχετιζομένων πρὸς τὴν ἀνασκαφὴν, ἀλλ’ οὐδ’ ἡ ἁπλουστάτη περιγραφὴ τῶν ἐν Ὀλυμπίᾳ ἐγένετο, δὲν ἠδυνήθημεν δὲ νὰ χρησιμοποιήσωμεν οὐδὲ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον παρεῖχεν ἡμῖν ἡ σύμβασις, πρὸς λῆψιν πινάκων ἐκ Γερμανίας, μὴ ζητήσαντες τοὺς πίνακας, διότι δὲν εἴχομεν ἀνάγκην αὐτῶν, οὐδὲν ἔχοντες νὰ δημοσιεύσωμεν. Ὀφείλω δὲ καὶ νὰ προσθέσω, ὅτι προφανῶς πρόκειται περὶ ἐπισήμων δημοσιευμάτων, δὲν πρόκειται δηλ. νὰ κλεισθῇ παντελῶς ἡ θύρα τῶν Δελφῶν εἰς τοὺς ἐπιστήμονας ἢ τοὺς περιηγητὰς, πρόκειται μόνον περὶ ἐπισήμων ἢ συστηματικῶν δημοσιεύσεων. Οὐδὲν ἄλλο πλὴν τῆς Γαλλίας Κράτος, ἰδίως δὲ οὐδ’ ἡ Ἑλλὰς ἔχει δικαίωμα νὰ ποιῆται διαρκούσης τῆς δεκαετίας γενικὰς δημοσιεύσεις, γενικὰς ἐκθέσεις, ἡμερολόγια καὶ τὰ τοιαῦτα μετὰ πινάκων περὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς ἀνασκαφῆς. Τοιαύτας δημοσιεύσεις ὀφείλει κατὰ τὸ ἄρθρον τῆς συνθήκης ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ κατὰ τὸ δεκαετὲς διάστημα. Ἀλλὰ πᾶς, ὅστις δήποτε, ἐπισκεφθεὶς τοὺς Δελφοὺς, θελήσῃ νὰ δημοσιεύσῃ τὰς σκέψεις αὐτοῦ, βεβαίως κατ’ οὐδὲν ἐμποδίζεται ὑπὸ τῆς συνθήκης, ὑποβάλλεται ὅμως ἐν τῇ μελέτῃ τῶν τε τόπων καὶ τῶν μνημείων εἰς τοὺς κανονισμοὺς καὶ τὰς ἀπαγορεύσεις τὰς ἐπὶ πάσης ἀνασκαφῆς ἰσχυούσας. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐὰν ἐγένετο ἄλλη παρατήρησις.

§19ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὑπόσχεσιν παρὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως....

§20ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. Ὁ ἔντιμος φίλος μου θὰ παρετήρησε βεβαίως, ὅτι, ὅπως καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον, οὕτω καὶ κατὰ ταύτην, ἀδελφωμέναι προσήχθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς αἱ δύο αὗται συμβάσεις, καὶ τοῦτο μόνον θὰ ἤρκει νὰ πείσῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, οὕτω προσάγουσα τὰς συμβάσεις, ἔκρινεν, ὅτι ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν σύνδεσμός τις. Καὶ προχθὲς, ὑποβάλλων αὐτὰς, εἶπον, ὅτι ἡ σύμβασις τῶν Δελφῶν προσάγεται ὡς παρακολούθημα τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως. Κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐπεψηφίσθησαν μὲν καὶ αἱ δύο συμβάσεις ὑπ’ αὐτῆς, ἡ μία δὲ μόνον εἶχεν ἐλπίδα νὰ ψηφισθῇ ἐν Γαλλίᾳ, διότι ἡ ἄλλη, ἡ ἐμπορική, δεκτὴ γενομένη ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, ἀπεῤῥίφθη ἐνώπιον τῆς Γερουσίας. Εὐθὺς δὲ, ὡς ἐβεβαιώθη, ὅτι ἡ ἑτέρα τῶν συμβάσεων, ἡ ἐμπορικὴ, δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἐν Γαλλίᾳ, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὡς παρατηρεῖτε νῦν, δὲν προέβη εἰς τὴν κύρωσιν τῆς ἑτέρας. Νομίζομεν, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀρκοῦσα ἐγγύησις περὶ τοῦ μέλλοντος.

§21ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν διὰ τὰς ἐξηγήσεις, ἃς εὐηρεστήθη νὰ μᾶς δώσῃ. Τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ἐζήτησα, οὐχὶ διότι εἶμαι κατὰ τῆς συμβάσεως, ἀπεναντίας εἰμὴ ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλ’ ὅπως δοθῇ ἀφορμὴ νὰ διευκρινισθῇ κατὰ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν ὅ,τι δὲν φαίνεται ἐπαρκῶς σαφὲς ἐν αὐτῇ τῇ συμβάσει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον καὶ τὸν περὶ αὐτοῦ Νόμον, εἰς γʹ συζήτησιν. Περὶ ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν ἐνδεχομένῃ ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸ ἔτος 1888, εἰς βʹ συζήτησιν. Περὶ διαιρέσεως πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τῆς χρήσεως 1888, εἰς αʹ συζήτησιν. Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1888, εἰς γʹ συζήτησιν. Περὶ παραχωρήσεως τῆς καρπώσεως τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων τῆς Βρωμολίμνης τῶν Μεθάνων, εἰς αʹ συζήτησιν).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ Λιθογραφείου.

§23ΨΥΛΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κυρίου Μπουφίδου συνυποβάλλομεν τροπολογίαν, ἥτις ἀφορᾷ εἰς τοὺς στοιχειοθέτας βʹ τάξεως, καὶ διὰ τῆς ὁποίας προτείνομεν τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν εἰς δέκα καὶ τῆς μισθοδοσίας των εἰς 120 δραχμάς. Παρακαλοῦμεν νὰ τυπωθῇ καὶ θέλομεν ὑποστηρίξει τοὺς λόγους, δι’ οὓς προτείνομεν τοῦτο, εἰς τὴν βʹ συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 165). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ προσθέτου φόρου ὑπὲρ τοῦ δήμου Μυρτουντίων. Περὶ γυμναστῶν καὶ βοηθῶν τῆς γυμναστικῆς καὶ διδασκάλων τῆς καλλιγραφίας καὶ ἰχνογραφίας. Περὶ βοηθῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων. Περὶ ἀριθμοῦ καὶ μισθοῦ τῶν ἐπιστατῶν καὶ ὑπηρετῶν τῶν Γυμνασίων καὶ τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διακρίσεως καὶ ὁροθεσίας δασῶν. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–4. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5).

§25ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου πέμπτου παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ποίους ἐννοεῖ γείτονας, τοὺς ἔχοντας δάση ἰδιωτικὰ, ἢ τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου;

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐρώτησις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ εἶναι τῷ ὄντι δικαιολογημένη, διότι δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι πρόκειται καὶ περὶ παντὸς γείτονος, περὶ παντὸς συνορεύοντος, εἴτε συνορεύει ὡς ἰδιοκτήτης δάσους, εἴτε ὡς γείτων ἁπλοῦς. Ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου εἶναι, ὅτι τότε μόνον θὰ μετέχῃ εἰς τὴν δαπάνην, ὅταν ἦναι ἰδιοκτήτης δάσους ἢ δασικοῦ ἐδάφους, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸν τέταρτον στίχον τοῦ ἄρθρου, μετὰ τὰς λέξεις «τοῦ ὁροθετουμένου δάσους», αἱ λέξεις: «καὶ τῶν ὁμόρων ἰδιοκτητῶν ἢ κατόχων δάσους ἢ δασικοῦ ἐδάφους». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5ον μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης. Μεθ’ ὃ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Ὠσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ προσωπικοῦ τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλικῶν τοῦ Κράτους. Περὶ καταργήσεως ἐργοστασίων κοπῆς καπνοῦ καὶ θέσεων τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ λαχείων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§28ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ, ἐὰν ὑπὸ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς μεταβιβάσεως ἐννοῶνται καὶ αἱ μετοχαὶ ἢ ὁμολογίαι ξένου δανείου, συνοδευομένου μετὰ λαχείου.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως· τοῦτο γίνεται καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα παραδέχονται τοιοῦτον θεσμόν· εἶναι δὲ λίαν ὠφέλιμον διὰ τὸ Κράτος, ὥστε, ἐὰν τὸ Κράτος θελήσῃ νὰ ἐκδώσῃ τοιούτου εἴδους δάνειον, νὰ εὑρίσκῃ τὸ ἔδαφος ἐλεύθερον. Δὲν εἶναι πρέπον νὰ ὠφελῶνται ξένα Κράτη ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοιούτων δανείων ἐν τῷ Κράτει. Εἶναι πρέπον, ἐὰν τὸ Δημόσιον ἐκδώσῃ ποτὲ τοιοῦτον δάνειον μετὰ λαχείου, νὰ εὑρίσκῃ τὸ πεδίον ἐλεύθερον, διότι τὸ λαχεῖον ἐλαττόνει τὸ βάρος τοῦ τόκου.

§30ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἐπιτραπῇ κἄποιος διαγωνισμός.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἰδιώτης δύναται ν’ ἀγοράσῃ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὅσα δήποτε θέλει, δὲν δύνανται ὅμως ταῦτα νὰ κυκλοφορήσωσιν ἐν Ἑλλάδι, δὲν δύνανται νὰ πωληθῶσι. Τοῦτο ἀποτελεῖ μονοπώλιον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἐντελῶς δικαιολογημένον.

§32ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, νὰ ἐπιτρέψητε, ὅπως τὰ λαχεῖα ὑπὲρ φιλανθρωπικῶν σκοπῶν γίνωνται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος καὶ οὐχὶ διὰ Νόμου.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἀνάγκη τῆς ψηφίσεως Νόμου, ἐπαγομένη τὴν συζήτησιν περὶ τῆς δοθησομένης προτιμήσεως εἰς τὸ φιλανθρωπικὸν ἔργον, ὑπὲρ οὗ ἐπιτραπήσεται τὸ λαχεῖον, ἀποτελεῖ ἐγγύησιν. Ἐπιτρέπεται δὲ διὰ τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἐξαίρεσιν ἡ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος παροχὴ ἀδείας ἐκδόσεως λαχείου εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν, διότι αὕτη ἔχει ἤδη λειτουργοῦν ἐτήσιον λαχεῖον. (Ψηφίζεται ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ οἰνοπνευματοποιείων πρώτης κατηγορίας, Περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου καὶ γλεύκους τῶν νήσων Θήρας καὶ Θηρασίας. Περὶ κληρώσεως μεταξὺ μὴ κατόχων δηλωσάντων τὰς αὐτὰς γαίας).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς προσωπικῆς συντάξεως εἰς ὁπλίτας συμπληρώσαντας δεκαπενταετῆ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν.

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπέβαλον περὶ τούτου τροπολογίαν τινὰ, συγχωνεύσας αὐτὴν μετὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ οὕτω μεταῤῥυθμισθὲν ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη. Ἡ τροπολογία συνίσταται εἰς τὴν ἐπέκτασιν τοῦ χορηγήματος εἰς τοὺς κατὰ τὸ νομοσχέδιον δικαιούχους καὶ ἐὰν οὗτοι ἀφέθησαν ἢ ἀπελύθησαν πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ κατόπιν τῆς ψηφίσεως τοῦ Νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τοῦ προκαλέσαντος τὴν τοιαύτην αὐτῶν ἀπόλυσιν. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 2 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας.

§37ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προεκάλεσεν ἀνάγκη ἀρκούντως ἐκδεδηλωμένη ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, μόλον ὅτι νομίζω, ὅτι προσκρούει κἄπως εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου καὶ ἰδίως εἰς τὰς ἀρχὰς, εἰς ἃς ἡ ἡμετέρα Ποινικὴ νομοθεσία στηρίζεται. Ἀλλ’ ἀφοῦ ψηφισθῇ, φοβοῦμαι ὅτι θὰ μείνῃ ἄνευ πρακτικῆς τινος ἀξίας, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν λάβῃ πρόνοιαν νὰ σκεφθῇ καὶ μελετήσῃ ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας θέλω ὑποβάλει. Καὶ πρῶτον δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατόν ποτε νὰ διεξαχθῇ ἀνάκρισις ἐπὶ τοιαύτης περιστάσεως, διότι, προκειμένου περὶ ἀλλοδαποῦ μάρτυρος, ἐν ἀλλοδαπῇ διαμένοντος, δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ ἐκβιάσωμεν αὐτὸν, ὅπως προσέλθῃ πρὸς ἀνάκρισιν, κατὰ μείζονα δὲ λόγον πρὸς παράστασιν ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου κατὰ τὴν συζήτησιν. Δὲν θὰ ἔχωμεν λοιπὸν ποτὲ μάρτυρας, ἐὰν δὲν θέλωσιν ἐκεῖνοι, καὶ ἑπομένως, ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ θέσωμεν χεῖρα ἐπὶ τῶν προσώπων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀποδίδονται τοιαῦται πράξεις, θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν δυσχερῆ θέσιν νὰ κρατῶμεν αὐτοὺς προφυλακισμένους, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ τοὺς δικάζομεν, ἐκτὸς ἐὰν ἔλθωμεν εἰς συνεννόησιν μὲ τὴν Ἐπικράτειαν, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ μάρτυρες ἀνήκουσι, καὶ διὰ παρακλήσεων κατορθώσωμεν, ἢ νὰ μᾶς στέλλωσιν ἐνταῦθα τοὺς μάρτυρας, ἢ νὰ τοὺς ὁδηγῶσιν ἐνώπιον τῶν Προξένων ἡμῶν, ὅπως ἐνώπιον αὐτῶν καταθέσωσιν ἐνόρκως. Εἶναι μία περίστασις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὁ Ὑπουργὸς, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ συμβῇ, καὶ πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν καταδίωξιν, πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο λελυμένον. Ἐκτὸς αὐτοῦ, θὰ εὑρεθῶμεν καὶ εἰς ἑτέραν δυσχέρειαν, ὅταν ἐπέλθῃ ἐτυμηγορία καταδικαστικὴ τῶν ἐνόρκων, (διότι πρόκειται περὶ πράξεως εἰς βαθμὸν κακουργήματος). Θέλει ἐγερθῆ τὸ ζήτημα, τίνα Νόμον θὰ ἐφαρμόσωμεν, ζήτημα σπουδαιότατον. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ πράξεως, ἡ ὁποία εἰς τὴν ξένην Ἐπικράτειαν τιμωρεῖται διὰ τῆς αὐτῆς ποινῆς, οἷα παρ’ ἡμῖν ἐπιβάλλεται, δὲν θὰ ὑπῆρχε ζήτημα. Ἐνταῦθα ὅμως πρόκειται περὶ ληστείας, ἡ ὁποία εἰς τὴν γείτονα Ἐπικράτειαν, περὶ τῆς ὁποίας πρὸ πάντων πρόκειται, τιμωρεῖται εἴς τινας περιστάσεις μὲ θάνατον, ὅπως καὶ παρ’ ἡμῖν, ἀλλ’ εἰς ἑτέρας περιστάσεις τιμωρεῖται πολὺ ἐλαφρότερον, τιμωρεῖται δὲ καὶ μὲ ποινὴν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν ἔχομεν· οὕτω εἴς τινας περιστάσεις τιμωρεῖται μὲ πρόσκαιρα δεσμὰ τριῶν ἐτῶν, ποινὴν, ἣν ἡμεῖς δὲν ἔχομεν. Ὥστε θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐπιβάλωμεν ποινὴν τριῶν ἐτῶν φυλακίσεως, διότι τοῦτο θὰ ἦναι δικαίωμα αὐτῶν, καὶ θὰ ζητοῦσι νὰ τὸ ἐνασκήσωσι. Λοιπὸν παρακαλῶ, περὶ ὅλων αὐτῶν νὰ ληφθῇ πρόνοια ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα μὴ περιέλθωμεν εἰς ἀδιέξοδον, ὅταν θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ψηφιζομένην διάταξιν.

§38ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὡς πρὸς τὴν πρώτην παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος Συνάδελφος ἐπήνεγκεν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀρκοῦμαι νὰ ὑπομνήσω αὐτῷ, ὅτι σήμερον οὐ μόνον ὑπὸ τῆς ὑγιοῦς θεωρίας, ἀλλ’ οὐδ’ ὑπὸ τοῦ θετικοῦ δικαίου ὑποστηρίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἰσχύος τῶν ποινικῶν Νόμων Κράτους τινὸς ἐπὶ μόνων τῶν ἐντὸς αὐτοῦ πραττομένων ἀνομημάτων (principe de territonditè), ἀλλὰ τοὐναντίον κρατύνεται καὶ ἐπεκτείνεται ὡς κανὼν τὸ δικαίωμα τῆς Πολιτείας, ἵνα ἐν εἰδικαῖς περιστάσεσι, κατ’ ἐνάσκησιν τῆς κυριαρχίας αὐτῆς, ἀπειλήσῃ ποινὰς καὶ ἕνεκα ἀξιοποίνων πράξεων πραχθεισῶν πέραν τῆς κατὰ τόπον δικαιοδοσίας αὐτῆς. Ἡ ἡμετέρα δὲ νομοθεσία πρωϊαίτατα τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀνέγραψεν ἐν ἄρθρῳ 2 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, καθ’ ὃ ἀλλοδαποὶ καταδιώκονται ἐν Ἑλλάδι ἕνεκα τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πραχθέντων παρ’ αὐτῶν πλημμελημάτων ἢ κακουργημάτων, ἐὰν διέπραξαν ταῦτα καθ’ Ἕλληνος, ἢ ἂν ἔπραξαν κακούργημα ἐσχάτης προδοσίας κατὰ τῆς Ἑλλάδος, ἐνόθευσαν ἢ παρεποίησαν ἐθνικὰ νομίσματα κλπ. ἐπίσης κατόπιν ἐν τῷ περὶ ναυταπάτης καὶ πειρατείας Νόμῳ τοῦ 1845. Ταῦτα πάντα γινώσκει βεβαίως ὁ προαγορεύσας ἀξιότιμος φίλος καὶ συνάδελφος. Ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς γνωρίζει, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ νομοθεσίαι, αἵτινες, ἐμφορούμεναι ὑπὸ τῆς ἀπολύτου ἰδέας τοῦ δικαίου, καὶ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ὀφειλομένην μεταξὺ τῶν ἐθνῶν ἀλληλεγγύην, καθ’ ἣν ἡ τὴν ἔννομον τάξιν Κράτους τινὸς προσβάλλουσα παράβασις δέον νὰ θεωρῆται ὡς προσβλητικὴ τῆς ἐννόμου τάξεως καὶ πάντων τῶν ἄλλων εὐνομουμένων Κρατῶν, δὲν ἐδίστασαν ν’ ἀκολουθήσωσι τὴν ἀρχὴν τῆς ἐπεκτάσεως τῶν Ποινικῶν Νόμων ἐπὶ παντὸς ἀνεξαιρέτως ἀδικήματος, ὁπουδήποτε, ὑφ’ οἱουδήποτε καὶ καθ’ οἱουδήποτε πραττομένου, καὶ νὰ κηρύξωσι τὰ ἐγχώρια Δικαστήρια ἁρμόδια πρὸς ἐκδίκασιν τοιούτων πράξεων, ὅταν ὁ ἀδικήσας συλληφθῇ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ. Ἀναγινώσκω δὲ πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ 38ον ἄρθρον τοῦ Σαξωνικοῦ Ποινικοῦ Νόμου τοῦ 1838, ἔχον οὕτω. (Ἀναγινώσκει): «Ξένοι ἐγκληματήσαντες ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ὑπόκεινται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Σαξωνικῶν Δικαστηρίων, οὐ μόνον ἕνεκα τῶν κατὰ τοῦ Σαξωνικοῦ Κράτους, κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐκτελεστικῆς αὐτοῦ Ἐξουσίας ἢ κατὰ Σάξωνος ὑπηκόου ἐγκλημάτων, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα παντὸς κατὰ ξένων ἀδικήματος». Καὶ ὁμολογουμένως ἐκεῖ ὁ νομοθέτης πρέπει νὰ τείνῃ, καὶ ἐκεῖ πάντως ποτὲ θὰ φθάσῃ, τὰ ἐγκλήματα, ὑφ’ οἱουδήποτε, καθ’ οἱουδήποτε καὶ ὁπουδήποτε πραττόμενα, νὰ τιμωρῶνται ἁπανταχοῦ. Ἡμεῖς διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἀμυνόμεθα κατὰ τῶν ἐγκλημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπειλοῦσιν οὐ μόνον τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ ἄλλα Κράτη, πρὸ πάντων δὲ τὰ ὅμορα, καὶ ὁ κ. Συνάδελφος γνωρίζει τὸ ἔγκλημα, κατὰ τοῦ ὁποίου ἀγωνιζόμεθα νὰ ἀμυνθῶμεν· ἡ λῃστεία εἶναι ἐκ τῶν ἐγκλημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν, οὕτως εἰπεῖν, ἰθαγένειαν, οὔτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν δραστῶν, οὔτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν θυμάτων, οὔτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ τόπου τῆς ἐκτελέσεώς των, καὶ μάλιστα ἐν τῇ νῦν ἀναπτύξει τῇ καταπληκτικῇ τῆς συγκοινωνίας. Ἡ λῃστεία, ὑπὸ συμμοριτῶν μάλιστα πραττομένη, εἶναι ἔγκλημα, τοῦ ὁποίου οἱ δρᾶσται, τιθέμενοι κατ’ ἰδίαν βούλησιν ἐκτὸς τοῦ ἀγράφου κοινωνικοῦ Νόμου, παραβιάζουσι τοὺς θετοὺς Νόμους, οὐ μόνον τῆς Πολιτείας, εἰς ἣν ἀνήκουσιν, ἢ ἐν ᾗ κατήρξαντο τῆς ἐκτελέσεως τοῦ αἱμογραφοῦς αὐτῶν προγράμματος, ἀλλὰ καὶ παντὸς Κράτους, οὗ οἱ ὑπήκοοι θέλουσι πέσει εἰς χεῖρας αὐτῶν, ἢ εἰς τὸ ὁποῖον θέλουσι μεταβῆ αὔριον, ἵνα συνεχίσωσι τὸ θηριῶδες αὐτῶν ἔργον, ἢ ἵνα ἀνέτως καρπωθῶσι τὰ αἱμοσταγῆ αὐτῶν λύτρα, καὶ ἀναμείνωσι τὴν κατάλληλον στιγμὴν πρὸς νέαν ἐκστρατείαν καὶ χρησιμοποίησιν τῆς ἤδη κτηθείσης πείρας αὐτῶν. Συγκεκριμένως δὲ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἡ ἀσφάλεια ἡμῶν δύναται νὰ διατρέξῃ ἐκ τῆς ὑπάρξεως, ἢ τῆς μὴ ἐπαρκοῦς καταδιώξεως τοῦ τοιούτου ἐγκλήματος ἐν τῷ ὁμόρῳ Κράτει. Ἡ συμμορία, ἐν ὁμόρῳ τινὶ Κράτει καταρτιζομένη, τρεπομένη εἰς ἐγκλήματα κατὰ παντός, ὃν ἤθελε συναντήσει, οἱουδήποτε καὶ ἂν ἦναι οὗτος Κράτους ὑπήκοος, προσφεύγει εἶτα ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ διατελοῦσα ἐν αὐτῷ ὑπὸ τὴν ἀσφάλειαν τὴν ἐκ τῆς ἀτελείας τοῦ μέχρι τοῦδε κειμένου Νόμου, χρησιμοποιεῖ ἐν αὐτῷ τὰ προϊόντα τῆς αἱμοβόρου ἢ ἐγκληματικῆς αὐτῆς ἐργασίας, καὶ παρασκευάζεται ἐν τῷ ἡμετέρῳ Κράτει πρὸς ἄλλας ἐργασίας, ὁμοίας φύσεως, οὐ μόνον κατὰ ξένων ὑπηκόων, οὓς ἐπίσης ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν, ἀλλὰ καί, συνειθέστερον, κατὰ τῶν ἡμετέρων ὁμοφύλων καὶ ὁμοεθνῶν, οἵτινες πληροῦσι πᾶσαν τὴν Ἀνατολήν. Δι’ ὅλων τούτων κατεδείχθη νομίζω, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἰσάγει ἔκτροπόν τι. Ὡς πρὸς τὰς ἑτέρας παρατηρήσεις τοῦ κ. Συναδέλφου, διὰ τὰς ὁποίας πολὺ ἀνησύχησεν, εἶναι ἐπίσης εὔκολον νὰ καθησυχάσω αὐτόν. Ὁ κ. Συνάδελφος ἀνησύχησε, πῶς θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ἡ ἀνάκρισις τοῦ ἐγκλήματος καὶ ἡ ἐκδίκασις αὐτοῦ. Ὅπως ἐκ τοῦ συνόλου τοῦ νομοθετήματος τούτου προκύπτει, τὸ νομοθέτημα ἀποβλέπει κυρίως εἰς τὰ τοῦ ὁμόρου Κράτους. Ὁ δὲ κ. Συνάδελφος γνωρίζει, ὅτι ἐν τῷ ὁμόρῳ Κράτει ὑφίστανται Ἑλληνικαὶ Προξενικαὶ Ἀρχαί, καὶ σήμερον ἐπαρκῶς λειτουργοῦσαι, καὶ εὐκόλως καὶ ἀκωλύτως, καὶ ὁσάκις παρέστη ἡ ἀνάγκη νὰ ἀνατεθῇ αὐταῖς ἡ συλλογὴ ἀποδείξεων, λίαν προσφόρως κατωρθώθη ὑπ’ αὐτῶν νὰ συλλέξωσιν ταύτας καὶ παράσχωσιν εἰς τὴν Δικαιοσύνην. Οὐδεμίαν ἔχομεν ἀφορμὴν νὰ ἀνησυχήσωμεν ἐκ τῶν προτέρων, οὔτε νὰ ὑποπτεύσωμεν, ὅτι θὰ διατρέξωμεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν ἐπὶ πολὺ κρατουμένους ἐν ὑποδικίᾳ τοὺς συλληφθησομένους καὶ κριθησομένους ὡς καταδιωκτέους. Ἐὰν δὲ παραστῇ ἀνάγκη, δὲν θὰ ἦναι ἴσως πολὺ δύσκολον νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ εἰδική τις συνεννόησις περὶ τούτου μεταξὺ τῶν ὁμόρων Κρατῶν, ἡ ὁποία νὰ καταστήσῃ εὐκολωτέραν τὴν συγκέντρωσιν τῶν ἀπαιτουμένων ἀποδείξεων πρὸς ἀσφαλῆ διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβληθησομένης ποινῆς, ἡ ἀπάντησις εἶναι ἐπίσης εὔκολος. Ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ οἱ Ἑλληνικοὶ Νόμοι. Σήμερον ἡ γενικῶς κρατοῦσα ἀρχὴ εἶναι, ὅτι σπανιώτατα πρέπει Δικαστήριον ὡρισμένου Κράτους νὰ τρέπηται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν Νόμου ξένου Κράτους· πλὴν ὅμως τούτου, ὁ προκείμενος Νόμος δὲν τίθεται χάριν τοῦ Κράτους, εἰς τὸ ἔδαφος τοῦ ὁποίου γίνεται τὸ ἔγκλημα, ἀλλὰ πρωτίστως χάριν τῆς ἀσφαλείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, εἶναι δὲ ἐλεύθεροι οἱ κύριοι νὰ μὴ προσέρχωνται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἵνα μὴ ὑποκύψωσιν εἰς τὴν λυπηρὰν ἀνάγκην νὰ συλληφθῶσιν ὑπ’ αὐτοῦ καὶ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς ποινὰς, τὰς ὁποίας οἱ Νόμοι αὐτοῦ ἐπιβάλλουσι.

§39ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ματαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐποιήσατο τόσον λόγον, ἀφοῦ ἐγὼ ἐδήλωσα, ὅτι δὲν εἶμαι ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου· ἀπ’ ἐναντίας ἐδήλωσα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀναγκαιότατον, δι’ οὓς λόγους αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξέθηκεν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι θὰ ἦναι δυσχερὴς ἡ ἐκδίκασις τῶν ὑποθέσεων. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ λεχθέντα σχετικῶς πρὸς τὴν παρατήρησίν μου ταύτην, ὅτι δηλαδὴ θέλει ἐπέλθει συνεννόησις μεταξὺ τῶν ὁμόρων Ἐπικρατειῶν, ὥστε ἡ ἐκδίκασις νὰ ἐπέρχηται πραγματικὴ καὶ ταχέως, ὅσον ἀπαιτεῖ ἡ λειτουργία τῆς νομοθεσίας, εἶναι νομίζω ἀρκοῦντα. Ἀλλ’ εἰς τὸ ἕτερον ζήτημα ἂς μοὶ ἐπιτρέψει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διαφωνήσω πρὸς αὐτόν. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν Ποινικῶν Ἑλλην. Νόμων ἀποῤῥέει βεβαίως ἀπὸ τὴν κυριαρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται νὰ δικασθῶσιν ἀλλοδαποὶ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κατ’ ἀλλοδαποῦ ἐγκληματήσαντες, παραβιάζετε τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ὅταν ἐφαρμόσητε τὸν Νόμον τὸν Ἑλληνικὸν, ἐὰν ὁ Νόμος, ὑπὸ τὸν ὁποῖον ἐγκληματεῖ τις, ἦναι ἐπιεικέστερος. Τὸ παράδειγμα εἶναι πρόχειρον. Ὑποθέσατε, ὅτι ἀλλοδαπὸς διαπράττει πρᾶξιν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κατ’ ἀλλοδαποῦ, ἥτις κατὰ τὸν Νόμον ἐκεῖνον δὲν εἶναι ἀξιόποινος· νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν τιμωρήσῃ ἐν Ἑλλάδι, διότι ἐνταῦθα ἡ αὐτὴ πρᾶξις εἶναι τιμωρητέα ἀπὸ τὸν Ποινικὸν Νόμον τῆς Ἑλλάδος; Ἐὰν τοιαύτην ἑρμηνείαν δώσῃ, ἀναιρεῖ οὐ μόνον τοὺς Νόμους τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ Δικαίου. Ὅταν προβαίνω εἰς τὴν διάπραξιν πράξεώς τινος, ἔχω ὑπ’ ὄψει βεβαίως τὸν Νόμον. Ἐὰν ἡ πρᾶξις ἦναι ἀνέγκλητος, ἐὰν δὲν ὑπάρχει Νόμος τιμωρῶν, ἡ πρᾶξίς μου δὲν εἶναι ἀδίκημα. Πῶς θὰ μὲ τιμωρήσητε λοιπὸν σεῖς διὰ πρᾶξιν διαπραχθεῖσαν ἐν τῇ πατρίδι μου, μὴ τιμωρουμένην δὲ ὑπὸ τῶν Νόμων τῆς πατρίδος μου; Τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ παράλογον, διότι δὲν ὑπάρχει συμφέρον, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει δικαίωμά τι τῆς Ἐπικρατείας σας προσβαλλόμενον. Ἐνταῦθα λοιπὸν ἐπὶ τοῦ προκειμένου θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Τουρκικὸς Νόμος, ἀλλὰ τοῦτο πρέπει νὰ ὁρισθῇ νομοθετικῶς, ὅπως οἱ Νόμοι οἱ Τουρκικοὶ ἐφαρμόζωνται καθ’ ὡρισμένας περιπτώσεις καὶ ὅπως ἐπέλθῃ ἐξομοίωσις τῶν ποινῶν πρὸς τὰς ποινὰς, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ὁ ἡμέτερος Νόμος· διότι ἄλλως θὰ ἔχωσιν οἱ κακοῦργοι τὸ εὐτύχημα νὰ τιμωρῶνται διὰ τοῦ ἐλαχίστου ὅρου τῆς ποινῆς, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ Τουρκικὸς Νόμος, τῆς τριετοῦς φυλακίσεως, ὅπερ θέλει διασαλεύσει τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἰδοὺ διατὶ ὑπέβαλον τὰς παρατηρήσεις μου, νομίζω δὲ, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἁπλοῦν· ἐὰν ἐπέλθῃ συνεννόησις μεταξὺ τῶν ἁρμοδίων, δυνατὸν διὰ συμβάσεως ἀμφότερα τὰ ζητήματα νὰ λυθῶσι καὶ οὕτω νὰ ἐκλείψῃ πᾶν παράπονον, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς κακῆς ἐφαρμογῆς δύναται νὰ γεννηθῇ. Ἂς μὴ λησμονῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι οἱ κακοῦργοι θὰ ἔχωσιν ὑπερασπιστὰς, ὅτι ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία εἶναι Ἐξουσία ἀνεξάρτητος, κεκλημένη νὰ ἐφαρμόζῃ τὸν Νόμον, καὶ ὅτι οἱ ὑπερασπισταὶ αὐτῶν, ἐκπληροῦντες τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον τοῖς ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ Νόμου, θὰ ἐξαντλήσωσι πᾶσαν τὴν δύναμιν αὐτῶν, ὅπως πείσωσι τοὺς δικαστὰς, ὅτι ὀφείλουσι νὰ σταθῶσιν ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα προσδιορίζει ὁ Νόμος, τὰ ὅρια δὲ ταῦτα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξέθηκα, καὶ οὕτω διεξαγομένης τῆς ὑποθέσεως οἱ φοβερώτεροι τῶν λῃστῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν διαπράξωσι πρᾶξιν δυναμένην νὰ ἐπισύρῃ τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου, θὰ ἔχωσιν ὡς ποινὴν τὸ ἔσχατον ὅριον τῆς ποινῆς τοῦ Τουρκικοῦ Νόμου. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔσφαλα, ἐὰν ἔκαμα τὰς παρατηρήσεις ταύτας· διὰ συμβάσεως δὲ δύνανται νὰ λυθῶσιν ἀμφότερα τὰ ζητήματα, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις λάβῃ περὶ τούτου πρόνοιαν. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τριῶν ἀτμοπλοϊκῶν συμβάσεων μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ 1) τῆς ἐν Ἁμβούργῳ Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας «A. C. de Freitas et Cie», 2) τῆς ἐν Λονδίνῳ «Westcott et Laurance» καὶ 3) τῆς ἐν Λίβερπουλ Wm Johnston et Cie»).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων καταλαμβανομένων πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων τινῶν δημοσίας ὠφελείας. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποφασίσει νὰ συνοδευθῇ μετ’ ἐκθέσεις εἰσηγητικῆς.

§41ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἰδοὺ τί συνέβη. Ἡ ἔκθεσις ἐστάλη εἰς τὸ Τυπογραφεῖον, ἐγὼ ἐζήτησα δύο ἀντίτυπα, τὰ ὁποῖα καὶ μοὶ ἔστειλαν, ἐπειδὴ δὲ οἱ ἐν τῷ Τυπογραφείῳ ἐνόμισαν, ὅτι πρόκειται περὶ διορθώσεων, ἔμεινε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἀτύπωτος ἡ ἔκθεσις. Ὥστε ἂς ἀναβληθῇ καὶ πάλιν.

§42ΤΖΑΝΕΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ εἰς ά. συζήτησιν.

§43ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἔλλειψις τῆς ἐκθέσεως. Ἐγὼ παρετήρησα, ὅτι εἶναι τρία νομοσχέδια, ἀναγεγραμμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον, τίνι τρόπῳ δηλονότι ν’ ἀποζημιῶνται οἱ ἰδιοκτῆται, ὧν τὰ κτήματα καταλαμβάνονται λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συγχωνεύσῃ καὶ τὰ τρία ταῦτα εἰς ἓν, διότι εἰς τὰ τρία νομοσχέδια διαγράφεται διάφορος τρόπος ἐκτιμήσεως. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ καταλήψεως ἰδιοκτησίας· καὶ ἀναγνωρίζω μὲν τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, νὰ καταλαμβάνῃ τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ περιφρουρήσωμεν καὶ τὰ συμφέροντα τούτων, ὅπως μὴ λαμβάνῃ ἡ κατάληψις τὸν χαρακτῆρα δημεύσεως.

§44ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἀντιτείνω ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν.

§45ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς γίνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§46ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂς γίνῃ, δὲν ἀντιτείνω. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς ά. συζήτησιν, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιμισθίων τῶν ἐν τῷ φροντιστηρίῳ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου Καθηγητῶν).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἐδαφίων 2, 3, 4 καὶ 5 τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ περὶ ὁδοποιΐας ΣΞΓʹ Νόμου, τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν καταλαμβανομένων γαιῶν καὶ κτημάτων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον μοναδικόν. (Ἀναγινώσκεται).

§48ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ, εἰς μὲν τὴν δευτέραν γραμμὴν, μετὰ τὴν λέξιν «ἀποζημίωσιν», νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις: «ἢ ὑπάρχῃ ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ εἰς ἀποζημίωσιν δικαιουμένου»· εἰς δὲ τὴν τετάρτην, μετὰ τὰς λέξεις «τοῦ ἰδιοκτήτου», νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις: «ἢ ἐν περιπτώσει ἀμφισβητήσεως κατὰ τὰ ἀνωτέρω δημοσιευομένης εἰδοποιήσεως διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως». Ἐν δὲ τῇ παραγράφῳ τρίτῃ, εἰς μὲν τὴν γραμμὴν τετάρτην, μετὰ τὴν λέξιν «Δημόσιον», νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις: «ἢ ἐὰν ὁ αἰτῶν ἦναι ὁ ἐνδιαφερόμενος, εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ὡς ἄνω». Νὰ προστεθῶσι δὲ ἐν τέλει τῆς παραγράφου πέμπτης τὰ ἑξῆς: «Μετὰ τὴν γενομένην ἀπαλλοτρίωσιν πᾶσα ἐμπράγματος ἐπὶ τοῦ καταληφθέντος κτήματος ἀξίωσις τρίτων τρέπεται εἰς ἀπαίτησιν ἐπὶ τοῦ καταθέματος, ἢ εἰς προσωπικὴν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ λαβόντος αὐτό.»

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον ἐγένετο δεκτὸν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§52ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀφήσωμεν τὸ σύνολον δι’ αὔριον.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου διὰ τὴν αὔριον. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναδιοργανισμοῦ τοῦ σώματος τῶν ἐργοδηγῶν.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ γενῇ ψηφοφορία, ἂς ψηφισθῶσι πρότερον, εἰς βεβαίωσιν τῆς ἀπαρτίας, τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει δύο τελευταῖα νομοσχέδια περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὸν υἱὸν τοῦ Ἐμὶν Γκορτζᾶ καὶ εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ Κωνσταντίνου Τσαπάλου.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὸν υἱὸν τὸν Ἐμὶν Γκορτζᾶ, καὶ δεύτερον περὶ τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ Κωνσταντίνου Τσαπάλου.

§57ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπιθυμητὸν θὰ ἦτο νὰ ἐξετίθεντο οἱ λόγοι.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτε εἰσήγαγον τὸ νομοσχέδιον, ἐξέθηκε αὐτούς.

§59ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἤμην παρών.

§60ΤΖΑΝΕΣ. Καὶ ὁ Νόμος εἶναι περιττὸς, διότι ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ ἀειμνήστου Γκορτζᾶ δικαιοῦνται εἰς σύνταξιν, διότι ὁ Γκορτζᾶς κατετάχθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν μὲ πλήρη τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, καὶ ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν εἰς αὐτὸν πάντα τὰ δικαιώματα, ὡς καὶ τὸ τῆς ἀρχαιότητος· δὲν ὑποθέτω δὲ, ὅτι θὰ εὑρεθῇ τις ἐξ ἡμῶν νὰ δώσῃ μέλαιναν ψῆφον (θόρυβος) εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτήν. (Γίνεται μυστικὴ ψηφοφορία διὰ σφαιριδίων εἰς δύο διαφορετικὰς κάλπας, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Γ. Παχὺ καὶ τῶν βουλευτῶν κκ. Ἁγ. Μεταξᾶ καὶ Ν. Καλογεροπούλου, καὶ ἀκολούθως ἡ διαλογή).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 86· εἰς μὲν τὴν κάλπην περὶ συντάξεως τῆς χήρας καὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ Ἐμὶν Γκορτζᾶ 81 ὑπὲρ καὶ 2 κατὰ, εἰς δὲ τὴν κάλπην περὶ συντάξεως τῆς χήρας καὶ τῶν ὀρφανῶν Τσαπάλου 76 ὑπὲρ καὶ 10 κατά. Ὥστε ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ἐγένοντο δεκτὰ εἰς πρώτην συζήτησιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναδιοργανισμοῦ τοῦ σώματος τῶν ἐργοδηγῶν.

§62ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ὑπάρχει τάξις ὑπαλλήλων τοῦ Μηχανικοῦ, οἱ ἐπιστάται Δημοσίων ἔργων, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν κατόπιν ἐξετάσεων καὶ ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ χρόνον πολὺν, ἔχουσι δὲ πλέον τὸ ἔργον αὐτὸ ὡς στάδιον. Ὑπάρχουσι δὲ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι παρέχουσι σπουδαίως ὑπηρεσίας εἰς τὸ μηχανικὸν σῶμα, ἀναπληροῦσι πολλάκις Μηχανικούς· εἶδον δὲ ἔργα ἐπιστατῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἔργα ἐντελέστατα καὶ τὰ ὁποῖα μόνον Νομομηχανικοὶ ἠδύναντο νὰ κάμωσι. Περὶ τῆς τάξεως αὐτῆς οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια, τοὐναντίον κλείεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ θύρα τῆς προαγωγῆς αὐτῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ τεθῇ προσθήκη τις, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ἐπιστάτας τῶν Δημοσίων ἔργων, τοὺς ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον ὑπηρετήσαντας εὐδοκίμως, μετὰ προηγουμένην δοκιμασίαν, νὰ κατατάσσωνται καὶ οὗτοι.

§63ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προτείνατέ το. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§65ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀντὶ τῶν λέξεων: «32 ἐργοδηγοὺς Δʹ τάξεως καὶ 70 ἐργοδηγοὺς μαθητευομένους», παρακαλῶ νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις: «40 ἐργοδηγοὺς Δʹ τάξεως καὶ 62 ἐργοδηγοὺς μαθητευομένους». (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον 1, γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου κατετέθη τροπολογία παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Κεφαλληνίας κ. Μουσούρη, ἥτις θὰ παραπεμφθῇ εἰς τύπωσιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 166). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 4–15. Διαγραφέντος δὲ τοῦ ἄρθρου 16, ψηφίζεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17, ταχθὲν 16 ἐν τῷ ψηφιζομένῳ). Ἄρθρον 18. (Ἀναγινώσκεται).

§67ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον τοῦτο παρακαλῶ ν’ ἀντικατασταθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ βοηθοὶ διαιροῦνται εἰς τρεῖς τάξεις: Ἡ Αʹ περιλαμβάνει 8 Ἡ Βʹ περιλαμβάνει 10 Ἡ Γʹ περιλαμβάνει 12»

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 18 ἐγένετο δεκτὸν, ὡς κατηρτίσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τασσόμενον ἄρθρον 17 τοῦ ψηφιζομένου. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 19 μέχρις 26, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ταχθέντα ἄρθρα 18 μέχρις 25 τοῦ ψηφιζομένου). Ἄρθρον 27. (Ἀναγινώσκεται).

§71ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν τέλει τῆς πρώτης παραγράφου παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «μὴ ἐπιτρεπομένου νὰ ὦσιν εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν, ἐκτὸς τῆς τετάρτης, πλείονες τῶν δύο».

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§73ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 27 μετὰ τῆς προσθήκης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τασσόμενον ἄρθρον 26 ἐν τῷ ψηφιζομένῳ. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει, τὸ ἄρθρον 28, ταχθὲν 27 τοῦ ψηφιζομένου, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποζημιώσεως καὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν ἀνδρῶν τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Πρεσβειῶν.

§76ΨΥΛΛΑΣ. Ἐνόμισα, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ζητήσω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, καὶ τοῦτο, διότι εἰς παρελθοῦσαν συζήτησιν, προκειμένου περὶ συστάσεως ἐμμίσθων τινῶν Προξενείων, ἐν παρόδῳ ἐμνήσθην καὶ περὶ τῶν ποσῶν, τῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τῷ ἄρτι ψηφισθέντι, σημειουμένων, διὰ τῶν ὁποίων ὑπεδεικνύετο, ὅτι νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Πρεσβειῶν ἤθελε παρουσιασθῆ ἐνώπιον ἡμῶν. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τούτῳ, ἄλλως ἢ ἐν τῷ περυσινῷ, ὡρίζοντο καὶ νέαι Πρεσβεῖαι, καὶ μετατροπὴ ἐγίνετο τῶν μισθοδοσιῶν τῶν ὑφισταμένων νῦν Πρεσβειῶν, ἀνεφέροντο δὲ αὗται μία ἑκάστη χωριστὰ, ἐνῷ, ὡς γνωρίζετε, μέχρι τοῦδε ὑπήγοντο ὅλαι ὁμοῦ εἰς ἓν κονδύλιον ἐξόδων ἀντιπροσωπείας, καὶ ἐδίδετο ποσόν τι ἐν συνόλῳ, τοῦ ὁποίου ἔκαμνε χρῆσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς μισθοδοσίαν καὶ διὰ τὰς λοιπὰς δαπάνας τῶν Πρεσβειῶν. Ἐσκόπουν δὲ νὰ λαλήσω χθὲς εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ θὰ ἦτο ἴσως καταλληλότερον, τὰς τροποποιήσεις ἢ μᾶλλον τὰς παρατηρήσεις, ὅσας εἶχον νὰ φέρω ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, νὰ ὑπέβαλλον χθὲς, ἵνα μελετηθῶσιν, ἂν ἠδυνάμην νὰ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἠδύναντο νὰ γίνωσί τινες ἐξ αὐτῶν, ἢ ὅλαι, ἀποδεκταὶ, σήμερον δὲ νὰ ἔλθωσιν εἰς τρίτην συζήτησιν, ὡς τροποποιήσεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἀλλὰ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ὁ φόβος, μήπως θὰ ὡμίλουν πρὸς ὦτα μὴ ἀκουόντων, μὲ ἀπέτρεψε χθὲς τοῦ νὰ ζητήσω τὸν λόγον, μὲ κατέχει δὲ εἰσέτι καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς φόβος, καὶ δι’ αὐτὸ μετὰ πολλοῦ δισταγμοῦ ἐπελήφθην τῆς συζητήσεως ταύτης. Ἐν τούτοις, Κύριοι, ἐγὼ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅσας ἔχω παρατηρήσεις. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι, ἐπειδὴ αὗται ὑπαγορεύονται ὑπὸ μακρᾶς πείρας καὶ ἐνδελεχοῦς μελέτης, θέλουσιν ἀκουσθῆ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου καὶ ἀρίστου προσωπικοῦ φίλου μου, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ πιθανώτερον εἶναι, ὅτι δὲν θὰ εἰσακουσθῶσι, διότι δὲν ἀφορῶσιν αὗται πλέον εἰς τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ γίνωσι δεκταί· ὁπωσδήποτε ὅμως αἱ παρατηρήσεις μου θέλουσι περιληφθῆ εἰς τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ, θέλουσι τυπωθῆ, θέλουσι περάσει εἰς τὴν στάμπα, ὡς ἔλεγεν ὁ μακαρίτης Ζωχιὸς, ἴσως δέ ποτε διάδοχός τις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν—εὔχομαι δὲ λίαν βραδέως νὰ εὑρεθῇ τοιοῦτος—νὰ ἀναγνώσῃ ταύτας καὶ θέλει, ἐὰν ἐγκρίνῃ, ἀποδεχθῇ οἵας δήποτε ἐξ αὐτῶν. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ τὸν πεπαλαιωμένον πλέον καταστάντα Νόμον τοῦ 1853, ὁ ὁποῖος ἦτο καιρὸς πλέον ν’ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλου νεωτέρου, ἂν καὶ περιεῖχέ τινας διατάξεις καλὰς, σοφῶς νομοθετηθείσας, ἀκριβῶς δὲ τινὲς ἐκ τῶν διατάξεων τούτων, ὡς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τροποποιοῦνται, μὲ φέρουσιν εἰς τὸ βῆμα. Ὁ Νόμος τοῦ 1853 ἐλειτούργησε μέχρι σήμερον καὶ δὲν ἤγειρε κἀνὲν παράπονον, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἤκουσά ποτε τοιοῦτον, ἐνῷ διεχειρίσθησαν αὐτὸν ἐπὶ μακρὰ ἔτη πάντες σχεδὸν οἱ διατελέσαντες Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ γενικῶς ἀναγνωρίζεται, ὅτι μετ’ εὐλαβείας σχεδὸν ἄνευ ἐξαιρέσεως διεχειρίσθησαν αὐτόν. Ὥριζε δὲ ὁ Νόμος οὗτος, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἠδύνατο νὰ διορίσῃ Πρέσβεις, ὅπου καὶ ὁσάκις ἐνόμιζεν, ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη πρὸς τοῦτο, νὰ ἀπονείμῃ δὲ εἰς αὐτοὺς τὸν βαθμὸν, ὃν ἔκρινε συμφέρον καὶ δίκαιον νὰ δώσῃ εἰς τὸ διοριζόμενον πρόσωπον, ἀναλόγως τῆς βαρύτητος αὐτοῦ, καθὼς καὶ νὰ καθορίσῃ τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Παρὰ ξένοις Κράτεσι βαθμοὶ πρεσβευτικοὶ ὑπάρχουσι πολλοὶ, παρ’ ἡμῖν ὅμως ἐπεκράτησε νὰ μὴ γίνῃ χρῆσις εἰμὴ δύο βαθμῶν, τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἐκτάκτου ἀπεσταλμένου καὶ πληρεξουσίου Ὑπουργοῦ, καὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ προσέδρου Ὑπουργοῦ, διότι ἡ Ἑλλὰς, ὡς μικρὸν Κράτος, δὲν δύναται βεβαίως νὰ ἔχῃ μέγαν Πρεσβευτὴν (ambassadeur), καὶ τὰ τῶν δύο βαθμῶν τούτων τὸ παρὸν νομοσχέδιον διὰ τοῦ δευτέρου αὐτοῦ ἄρθρου καθορίζει. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου, ὅτι ὁ Νόμος οὗτος, ὁ πάγιος, ὁ καταστατικὸς, οὕτως εἰπεῖν, πρόκειται νὰ ὁρίσῃ τοὺς βαθμοὺς τῶν Πρέσβεων, ἐπὶ ἀντιστοίχων ἄλλων βαθμῶν ἐκ τῶν ἐν τῷ Κράτει ἐξομοιῶν αὐτοὺς, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἀνατρέχει εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν εἶδον δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο,—καὶ τὸ λέγω μετὰ λύπης μου—νομοσχέδιον οὐχὶ ἁπλῆς ἢ τρεχούσης ὑπηρεσίας, ἀλλ’, ὡς προεῖπον, ὀργανιστικὸν, καταστατικὸν, νὰ συνοδευθῇ δι’ ἐκθέσεως τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ ὁποία νὰ μᾶς ἐξηγῇ, νὰ διευκρινίζῃ, ποῖοι ὑπῆρξαν οἱ λόγοι, οἱ πείσαντες τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἐξ αὐτῆς κατ’ ἀναλογίαν νὰ ὁρίσῃ τοὺς βαθμοὺς τῶν Πρέσβεων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διενεμήθη ἡμῖν ταυτοχρόνως μετὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς προχθὲς, ἐν ᾗ εἶδον αὐτὸ ἀναγεγραμμένον εἰς αʹ συζήτησιν, καὶ ἀμφιβάλλω, κύριοι Βουλευταὶ, ἐὰν σᾶς ἐδόθη καιρὸς νὰ μελετήσητε τὰ κατ’ αὐτό. Ὑποθέτω, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ περὶ συντάξεως Νόμος τοῦ 1861 καθορίζει, ὅτι αἱ κρατήσεις τῆς συντάξεως καὶ ἡ ἀπονομὴ τοιαύτης πρὸς τοὺς Πρέσβεις παντὸς βαθμοῦ κανονίζεται ἐπὶ τῆς συντάξεως καὶ τῶν κρατήσεων τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐσκέφθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ κανονίσῃ καὶ τοὺς βαθμοὺς τῶν Πρέσβεων διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου συμφώνως πρὸς τὸν τοῦ Προέδρου καὶ τὸν τοῦ Ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, νὰ ἐπενέγκῃ δὲ οὕτω τὴν ὀφειλομένην νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰν μεταξὺ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἐκτάκτου ἀπεσταλμένου καὶ τοῦ Προέδρου Ὑπουργοῦ, διαφορὰν βεβαίως κρατήσασαν μέχρι τοῦδε εἰς τὰς παρουσιάσεις καὶ εἰς τὴν ἐθιμοταξίαν, ἀλλὰ μὴ τηρηθεῖσαν καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπονομὴν τῶν συντάξεων. Εἰς τὰ ξένα Κράτη νομίζω, ὅτι μᾶλλον ἐπὶ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας στηρίζονται, αὐτὴν ἔχουν ὡς πρότυπον καὶ συμφώνως ἢ ἀναλόγως πρὸς αὐτὴν καθορίζουσι τοὺς διαφόρους βαθμοὺς τῶν ἄλλων κλάδων τῆς ὑπηρεσίας. Πάντοτε δὲ εἰς τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν τοὺς βαθμοὺς τῶν Πρεσβειῶν ἔχουσιν ὡς βάσιν πρὸς καθορισμὸν τῶν βαθμῶν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ διπλωματικοῦ. Οἱ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γαλλίας, τῆς Ἰταλίας, ἴσως καὶ τῆς Ἀγγλίας, ὑπάλληλοι ἀντιστοιχοῦσι τοὺς βαθμοὺς αὐτῶν ἐπὶ τῶν βαθμῶν τῶν Πρέσβεων καὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Πρεσβειῶν. Ὁ τάδε δὲν ὀνομάζεται π. χ. Τμηματάρχης ἢ Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ Γραμματεὺς ἢ Σύμβουλος Πρεσβείας, ἐργαζόμενος παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω καλὸν ν’ ἀναβάλωμεν, διότι ἡ ὁμιλία σας βεβαίως θὰ ἦναι μακρά.

§78ΨΥΛΛΑΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, θὰ τὴν συντομεύσω ἐφ’ ὅσον δύναμαι, δὲν θὰ ἀργήσω πλέον τῶν 5 λεπτῶν, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παρεμποδίσω τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὑπὲρ οὗ συντάσσομαι κατ’ ἀρχήν, ὡς προεῖπον. Νομίζω, ὅτι ἠδύνατο κάλλιστα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ νὰ καθιερωθῇ βαθμὸς εἰδικὸς διὰ τοὺς Πρέσβεις καὶ διὰ τοὺς Προέδρους Ὑπουργοὺς, χωρὶς νὰ ληφθῇ τοιοῦτος ἐκ τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας. Ἔχομεν π. χ. τὸν βαθμὸν τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως ὡς ἀνώτατον μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀνώτερος ἀμέσως τοῦ βαθμοῦ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως ἠδύνατο νὰ ὁρισθῇ ὁ τοῦ Προέδρου Ὑπουργοῦ, ὁριζομένου ταὐτοχρόνως καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ, ἐφ’ οὗ νὰ κανονίζωνται τὰ τῆς συντάξεώς του. Ἔπειτα ἀμέσως ἀνώτερος ἠδύνατο νὰ ὁρισθῇ ὁ βαθμὸς τοῦ ἐκτάκτου ἀπεσταλμένου καὶ πληρεξουσίου Ὑπουργοῦ, κανονιζομένου ἐπίσης καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ βαθμοῦ του, χάριν τῆς ἀπονομῆς τῆς συντάξεώς του. Οὕτως ἐὰν διετυποῦτο ἡ βαθμολογία τῶν Πρέσβεων, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο συμφωνοτέρα πρὸς ὅσα ἐπεκράτησαν παρὰ τοῖς ξένοις Κράτεσι, τὰ ὁποῖα βεβαίως πρέπει νὰ μιμώμεθα, προκειμένου νὰ ῥυθμίσωμεν τὰ τῶν τοιούτων ὑπηρεσιῶν. Καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἔξοδα παραστάσεως τῶν Πρέσβεων, εἶπον ἤδη ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, ὅτι δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἔβλεπα ὁμοιόμορφον τὸν καθορισμὸν τοιούτων ἐξόδων δι’ ὅλους τοὺς Πρεσβευτάς. Γνωρίζω, ὅτι αἱ δαπάναι τῶν διαφόρων πόλεων εἶναι καὶ διάφοροι. Ἡ Πετρούπολις π. χ. εἶναι πολὺ δαπανηροτέρα τῆς Ῥώμης ἢ τῶν Παρισίων· τὸ Λονδῖνον ἐπίσης εἶναι δαπανηρότερον τῶν πόλεων τούτων, καὶ τούτου ἕνεκα ἐπεθύμουν νὰ ἐτηρεῖτο διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐξόδων παραστάσεως τῶν Πρέσβεων ἀναλόγως τῆς δαπάνης τῆς πόλεως, ἐν ᾗ ζῶσι. Διατὶ νὰ μὴ νομοθετήσωμεν σήμερον ἐνταῦθα, ὅτι αἱ δαπάναι παραστάσεως τῶν Πρέσβεων θέλουσι καθορίζεσθαι διὰ τοῦ ἐτησίου Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἀναλόγως οὐ μόνον τῶν ἀναγκῶν τῶν διωρισμένων προσώπων ὡς Πρέσβεων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀείποτε σχεδὸν ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων μεταβαλλομένων δαπανῶν τῶν πόλεων, ἐν αἷς διατρίβουσιν; Οὕτω θὰ ἔχῃ πλήρη ἐλευθερίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ῥυθμίζῃ ἑκάστοτε τὰ τῶν Πρεσβειῶν καὶ συμφώνως πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους.

§79ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Αὐτὴ ἡ πτέρυξ σὲ παρακαλεῖ νὰ συντομεύσῃς.

§80ΨΥΛΛΑΣ. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ 4ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁρίζει βαθμὸν Διπλωματικοῦ Πράκτορος, ἀπονεμόμενον διὰ Βασ. Διατάγματος. Αὐτὸ εἶναι καινοτομία βεβαίως, διότι βαθμὸς τοιοῦτος δὲν ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε. Ὁ Νόμος τοῦ 1869, ὁ ὁποῖος πρῶτος ὁμιλεῖ περὶ Πολιτικοῦ Πράκτορος, ὥριζεν, ὅτι ὁσάκις ὁ Γενικὸς Πρόξενος —αὐτὸς εἶναι ὁ βαθμὸς τοῦ ὑπαλλήλου τούτου— φέρει καὶ τὸν τίτλον τοῦ Πολιτικοῦ Πράκτορος, τίτλον, οὐχὶ βαθμὸν, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἐξομοιοῦται πρὸς τοὺς λοιποὺς τῶν ξένων Κρατῶν Πράκτορας, θὰ λαμβάνῃ μισθὸν 1500 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἐνῷ ὁ Γενικὸς Πρόξενος ἐλάμβανε 1000 μόνον. Ἐὰν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον σκοπῇ νὰ καταστήσῃ νέον διπλωματικὸν βαθμὸν τὸν τοῦ Διπλωματικοῦ Πράκτορος, τότε μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος θέσις τῆς τοιαύτης διατάξεως ἐν τῷ 4ῳ ἄρθρῳ. Ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ ἐν ἀρχῇ τοῦ νομοσχεδίου, μετὰ τοὺς καθοριζομένους βαθμοὺς τοῦ ἐκτάκτου ἀπεσταλμένου καὶ τοῦ Προσέδρου Ὑπουργοῦ. Περὶ τῆς μισθοδοσίας τῶν Διπλωματικῶν Πρακτόρων, οὐδὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω, διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν τροποποιεῖται οὐσιωδῶς ἡ ὑφισταμένη κατάστασις διὰ τοὺς Πολιτικοὺς Πράκτορας. Ὡς πρὸς τοὺς Γραμματεῖς τῶν Πρεσβειῶν παρατηρῶ μόνον, ὅτι τὸ ἐπιχορήγημα αὐτῶν ἐκ 500 δραχμῶν αὐξάνει εἰς 600, καὶ τοῦτο, ἐνῷ διὰ τοὺς προϊσταμένους τῶν Πρεσβειῶν ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐλάττωσις σπουδαία, συγκριτικῶς πρὸς ὅσα μέχρι τοῦδε ἐλάμβανον. Δὲν εἶναι αἱ δαπάναι σήμερον αἱ αὐταὶ καὶ διὰ τοὺς Γραμματεῖς καὶ διὰ τοὺς Πρέσβεις; Ποῖος ὁ λόγος τῆς τοιαύτης διὰ τοὺς Γραμματεῖς αὐξήσεως; Δὲν ἤκουσα μέχρι τοῦδε παράπονα, ὅτι δὲν μισθοδοτοῦνται ἐπαρκῶς οἱ συνήθως νέοι οὗτοι καὶ ἄγαμοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὑπάλληλοι. Νομίζω, ὅτι δύνανται τὰ πράγματα νὰ μένωσιν ὡς ἔχουσι διὰ τοὺς Γραμματεῖς, ἤτοι νὰ λαμβάνωσι δραχμὰς 500 κατὰ μῆνα. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ἀκολούθων Πρεσβειῶν, περὶ τῶν προσόντων αὐτῶν κτλ. Βιάζεσθε; τὸ βλέπω, ἐπιθυμεῖτε νὰ τελειώσω· ἀλλὰ καὶ ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ περὶ προσόντων, περὶ ὧν ἤδη ἐλάλησα ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει. Ἀλλὰ πολλοὶ μὲ παρεξήγησαν· ἐνόμισαν, ὅτι ἐγὼ κηρύσσομαι κατὰ τῶν προσόντων. Ἀλλὰ ἔψεξα ἐγὼ τὸν Ἡρακλέα τοῦτον τῆς μελλούσης ἀναμορφώσεως τῆς ὑπηρεσίας; Δὲν εἶμαι ἐναντίος τῶν προσόντων. Ἐγὼ ἁπλῶς εἶπον, ὅτι, ὡς ἐκανονίσθησαν τὰ τῶν προσόντων, δὲν εἶμαι κατ’ ἐμὲ ὀρθά. Τὸ νὰ πρωτεύσῃ τις εἰς διαγωνισμὸν, πᾶς τις παρουσιαζόμενος, καὶ νὰ διορισθῇ οὗτος ἀμέσως, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ἐὰν ἔχῃ καὶ τὰ ἠθικὰ ἐκεῖνα προσόντα, ἅτινα κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖα εἰς τὸν ὑπάλληλον, ἵνα εὐπροσώπως καὶ μετ’ ἐπιτυχίας ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐγκρίνω. Παρεξηγήθησαν οἱ λόγοι μου. Καὶ ἐν τῷ τύπῳ ἐγράφησάν τινα συνεπείᾳ τῆς τοιαύτης παρεξηγήσεως, καὶ παρὰ Συναδέλφου ἤκουσα ἐρωτήσεις, μετ’ ἀπορίας ἀπευθυνομένας μοι: «Εἶσαι λοιπὸν κατὰ τῶν προσόντων;» Τούτου ἕνεκα ἠναγκάσθην καὶ πάλιν νὰ εἴπω τὰ ὀλίγα ταῦτα, ἵνα καταστήσω κατάδηλον, ὅτι δὲν εἶμαι ἐναντίος τῶν προσόντων, ἀλλ’ ἐναντίος τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐκανονίσθησαν ταῦτα. Μίαν παρατήρησιν ὀφείλω ἐν ἄκρᾳ συντομίᾳ καὶ σπουδῇ νὰ προσθέσω περὶ τῶν ἀκολούθων τῶν Πρεσβειῶν, καὶ περὶ τοῦ ὁριζομένου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι ὀφείλουσιν οὗτοι νὰ ζητῶσιν αὐτοβούλως τὸν διορισμόν των εἰς τὰς διαφόρους Πρεσβείας, ὅτι δὲ θὰ λαμβάνωνται πάντοτε ἐκ τῶν ἐργαζομένων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὡς ἔχουσι κανονισθῆ τὰ τῶν προσόντων, ἀμφιβάλλω, ἐὰν θὰ εὑρίσκητε ἀκολούθους, οἱ ὁποῖοι μὲ 120 δραχμὰς μόνον κατὰ μῆνα θὰ ζητῶσι νὰ στέλλωνται εἰς Πρεσβείας, ὅπου θὰ ἐξοδεύωσι 500 ἢ καὶ 600 δραχμάς. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἠδύναντο νὰ λαμβάνωνται ὡς ἀκόλουθοι Πρεσβειῶν καὶ ἐκ τῶν μὴ διατελούντων ὡς τοιούτων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλ’ ἐχόντων τὰ προσόντα, καίπερ μὴ διελθόντων διὰ τῶν διαγωνισμῶν. Τοιούτους νέους, εὑρισκομένους ἐν Παρισίοις, ἢ ἐν Βερολίνῳ, ἢ καὶ ἀλλαχοῦ, πρὸς συμπλήρωσιν τῶν σπουδῶν των, λαβόντας δὲ ἤδη τὰ διπλώματά των, δύνασθε ἀξιόλογα νὰ εὕρητε καὶ διορίσητε, χορηγοῦντες αὐτοῖς ὡς μισθὸν μόνον τὰς 120 δραχμὰς κατὰ μῆνα· θὰ ἔχητε δὲ οὕτω εὐρύτερον φυτώριον καλῶς κατηρτισμένων νέων πρὸς μόρφωσιν διπλωματικῶν ὑπαλλήλων. Τοιαῦτά τινα εἶχον νὰ παρατηρήσω, καὶ ταῦτα ἐν μεγάλῃ σπουδῇ καὶ βίᾳ καὶ ἐν ἄκρᾳ συντομίᾳ, ἐλπίζων νὰ συμπληρώσω αὐτὰ, παρουσιαζομένης τυχὸν εὐκαιρίας, εἰς τὴν μέλλουσαν Σύνοδον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, μετὰ τῆς ἐν ἄρθρῳ 8 κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν γενομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ Παμίσου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–5. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6).

§82ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῆς δευτέρας παραγράφου, μετὰ τὰς λέξεις «εἶναι ἀνάγκη», παρακαλῶ νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις: «ἀναγνωριζομένη ἑκάστοτε διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§84ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 6 ἐγένετο δεκτὸν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 7. (Ἀναγινώσκεται).

§86ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ ἄδεια πρὸς συνομολόγησιν δανείου ὑπὸ τὸν γενικὸν τύπον τοῦ ἄρθρου εἶναι κακὸν προηγούμενον. Βεβαίως τὰ Νομοθετικὰ σώματα δίδουσιν ἐντολὴν εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν νὰ προβῇ εἰς πράξεις ἀναλόγους μὲ τὴν προηγουμένην, ἀλλ’ ἐκ φιλοτιμίας, ἂν οὐχὶ ἐκ καθήκοντος, καθορίζουσι τοὺς γενικωτέρους τῆς πράξεως ὅρους. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ ὑποδείξῃ τοὐλάχιστον τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν καὶ τοὺς ὅρους τοῦ συνομολογηθησομένου δανείου. Ταῦτα λέγων δὲν ἐννοῶ νὰ ἐκδηλώσω τὴν ἐλαχίστην δυσπιστίαν πρὸς τὸν νῦν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ μόνον νὰ διεκδικήσω δικαίωμα τῆς Βουλῆς, θίγον τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτῆς.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχον ἀφορμὴν περὶ τοιούτου θέματος νὰ ὁμιλήσω καὶ προηγουμένως ἐν τῇ Βουλῇ, εἰπὼν, ὅτι ἐπεκράτησε παρ’ ἡμῖν, ὅπως τὰ τῆς ἐπιτρεπομένης εἰς τὴν Κυβέρνησιν συνομολογήσεως δανείων καθορίζωνται λίαν στενῶς, καὶ ὅτι, ἐνῷ τὸ σύστημα τοῦτο ἐξηκολούθησεν ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἐπ’ ἐσχάτων μετέβαλεν αὐτὸ, παραδεχθεῖσα τὸ ἐπικρατοῦν ἁπανταχοῦ. Τὴν μεταβολὴν ἐνεκαίνισεν ἡ εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν δοθεῖσα ἄδεια τῆς ἐκποιήσεως τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων ἐπὶ οἱᾳδήποτε τιμῇ. Τοῦτο ἦτο νεωτερισμὸς μέγας, ἡμεῖς δὲ, ἀντιπολιτευόμενοι, ὅτε ἐγένετο ἡ πρότασις αὕτη, τὴν ἀπεδέχθημεν, θεωροῦντες, ὅτι ἀνεπτύχθημεν ἤδη ἐφ’ ἱκανὸν, ὅπως δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέπωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν καθορισμὸν λεπτομερειῶν τινων περὶ τὰ τῶν δανείων, καὶ ἰδίως τοῦ ὅρου τῆς τιμῆς, ὅστις εἶναι ὁ σπουδαιότερος, καὶ πεποιθότες, ὅτι δὲν θὰ ἐγίνετο κακὴ χρῆσις τῆς τοιαύτης ἀδείας· ὅτι δὲ ἡ ἄδεια, ἡ διδομένη ἀπολύτως, εἶναι λυσιτελεστέρα τῆς ἀδείας τῆς περιωρισμένης, ὅταν δύναται νὰ παρέχῃ τοιαύτην ἐμπιστοσύνην ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία εἰς τὴν Νομοτελεστικὴν, εἶναι ἀναντίῤῥητον, διότι οἱ περιορισμοὶ χρησιμεύουσιν ὡς ὑπόδειξις, δυσχερῶς δ’ ἐπιτυγχάνει ἡ Κυβέρνησις ἐλάττωσιν τοῦ διὰ τοῦ Νόμου ἐπιτρεπομένου τόκου, προτασσομένου ὑπὸ τῶν διαπραγματευομένων ὡς ὅρου ἐξ ὑπαρχῆς παραδεδεγμένου. Ἐγκαινισθέντος οὕτω τοῦ νεωτερισμοῦ, ἐξηκολούθησεν ἔκτοτε ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία διηνεκῶς ἐμπιστευομένη εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν τὰ τῶν δανείων, καὶ οὕτω διεπραγματεύθημεν πάντα τὰ κατόπιν δάνεια, καὶ νομίζω, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα οὐδαμῶς παρέχουσι τὸ ἐνδόσιμον εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα μεταβάλῃ σύστημα. Καὶ ἐν ταύτῃ ἔτι τῇ Συνόδῳ ἐψηφίσθησαν τοιαῦται ἄδειαι δανείων, τοιαύτη ἐψηφίσθη πρὸ ἡμερῶν ἡ ἄδεια δανείου πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς διαπλατύνσεως τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου. Δὲν εἶναι δὲ εὔκολον νὰ καθορισθῇ ἐκ προοιμίων ὁ ὅλος τύπος τοῦ δανείου. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει προγενεστέρα διαπραγμάτευσις, παρασκευάσασα τὴν διασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου, οἱ ἄλλοι ὅροι τοῦ δανείου, πλὴν τῶν ἀφορώντων εἰς τὸν τόκον, δὲν δύνανται εὐχερῶς νὰ διατυπωθῶσιν ἐν αὐτῷ. Καίτοι ὁ τύπος τοῦ δανείου δύναται σπουδαίως νὰ ἐπιδρᾷ εἰς τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐπιβάρυνσιν τοῦ Κράτους, ὅ,τι κυριωδέστερον ἐνδιαφέρει τῇ Νομοθετικῇ Ἐξουσίᾳ,— ἐν εἰδικαῖς τισι περιστάσεσι δύνανται ἐπίσης νὰ τῇ ἐνδιαφέρωσι καὶ λεπτομέρειαι — εἶναι ὁ ὅρος τοῦ πραγματικοῦ τόκου. Ἀλλὰ καίτοι ἔχουσι σημασίαν καὶ ἡ ἀναλογία τοῦ πραγματικοῦ τόκου πρὸς τὸν ὀνομαστικὸν καὶ τὸ χρεωλύσιον, καὶ αἱ ἐγγυήσεις, καὶ τὸ μεταλλικὸν ἢ μὴ τοῦ δανείου, μόνον ἐὰν ὑποβάλληται εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοθέτημα μετὰ συνεννόησιν πρὸς τοὺς συμβληθησομένους, δύνανται ταῦτα νὰ καθορισθῶσιν ἐν αὐτῷ· ἄλλως πᾶσα περὶ τούτων διάταξις τοῦ νομοθετήματος εἶναι δεσμὸς τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις, δυνάμενος νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ἔκβασιν αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τοῦ τόκου ὁ ἐκ προοιμίων νομοθετικὸς προσδιορισμὸς δὲν παρουσιάζει μὲν δυσχερείας περὶ τὴν διατύπωσιν, ἀφοῦ ἡ διάταξις οὐδὲν ἄλλο θὰ περιλαμβάνῃ ἢ τὸ ποσοστὸν, οὗτινος ἡ ὑπέρβασις δὲν ἐπιτρέπεται, ἀλλὰ περὶ τὸν καθορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ περιάγει τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν εἰς τὸ δίλημμα, εἴτε νὰ θέσῃ τὸν ὅρον ὑψηλὰ, ἐκ τοῦ φόβου τῆς δεσμεύσεως τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ἀπαιτήσεων τῶν προσφερόντων τὸ δάνειον, ὑποβοηθοῦσα οὕτω τὰς ἀπαιτήσεις ταύτας, εἴτε νὰ θέσῃ τὸν ὅρον χαμηλὰ, κινδυνεύουσα νὰ παρακωλύσῃ τὸ τελεσφόρον τῶν διαπραγματεύσεων. Ἡ λυσιτελεστέρα ἄρα λύσις ἔγκειται ἐν τῇ ἐμπιστοσύνῃ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας πρὸς τὴν Ἐκτελεστικήν. Τὴν ἐμπιστοσύνην, ταύτην ἅπαξ χορηγηθεῖσαν, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος ἵνα ἄρῃ ἤδη ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ μάλιστα τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι τὸ κρατοῦν παρὰ πάσαις ταῖς ἄλλαις Ἐπικρατείαις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7 ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως λογιστικῶν διατάξεων. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ παραστάσεως τοῦ Δημοσίου ἐπὶ Δικαστηρίου Νόμων).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποζημιώσεως ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν, καὶ ὁπλιτῶν τοῦ στρατοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–7 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 8. (Ἀναγινώσκεται).

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀντικαταστηθῶσιν αἱ ἐν τῇ τετάρτῃ γραμμῇ λέξεις «μιᾶς τοὐλάχιστον ἐπαρχίας» διὰ τῶν λέξεων: «πλειόνων τῶν δύο δήμων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Νόμου ΣΞΓʹ περὶ ὁδοποιΐας, καὶ ΣΚϚʹ περὶ συστάσεως τοῦ ταμείου αὐτῆς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–12, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 13. (Ἀναγινώσκεται).

§91ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εὑρισκόμενοι ἤδη ὑπάγονται εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν;

§92ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πᾶς διοριζόμενος πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 13 ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, τοῦ ἄρθρου 16 διαγραφέντος καὶ ταχθέντος εἰς τὴν θέσιν τούτου τοῦ ἄρθρου 17, ὁμοίως δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ταμείου Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ θὰ γενῇ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ, νὰ ἀναβληθῇ καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ νομοσχέδια, εἰς ἃ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§95ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς πληροφορίας, σχετιζομένας μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο (ἀναγινώσκει). αʹ) «Εἰς ποῖον ποσὸν ἀναβαίνουσιν οἱ τόκοι τῶν κληροδοτημάτων, οἱ δυνάμενοι νὰ διατεθῶσιν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως; βʹ) Πόσα εἰσὶν ἐν ὅλῳ τὰ ἐτήσια εἰσοδήματα τῶν διατηρουμένων Μονῶν τοῦ Κράτους, καὶ ποῖον ποσὸν ὑπολείπεται ἐξ αὐτῶν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν πρὸς συντήρησιν τῶν Μοναχῶν ἀπαραιτήτων ἐξόδων; γʹ) Εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται τὰ νῦν καταβαλλόμενα ποσὰ ἀπὸ ἰδιώτας, κληροδοτήματα, ἱερὰς Μονὰς καὶ Κοινότητας πρὸς συντήρησιν Δημοσίων Σχολείων; δʹ) Ὑπάρχουσιν ἰδιαίτεραι καταβολαὶ τῶν δήμων πρὸς ἵδρυσιν καὶ συντήρησιν προσθέτων Σχολείων, Γραμματοδιδασκαλείων, Νηπιαγωγείων καὶ τεχνικῶν καὶ νυκτερινῶν διδακτηρίων, καὶ εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται αἱ καταβολαὶ αὗται; εʹ) Εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται τὰ πρόστιμα καὶ αἱ χρηματικαὶ ποιναὶ, αἱ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπιβληθεῖσαι; Ϛʹ) Πόσα εἶναι τὰ ἐνοίκια, τὰ ὁποῖα πληρόνουσι νῦν οἱ δῆμοι διὰ καταστήματα Δημοτικῶν Σχολείων καὶ Γραμματοδιδασκαλείων; Καὶ ζʹ) Πόσα εἶναι τὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἔξοδα τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν Σχολείων».

§96ΤΟΜΑΝ. Καὶ ἐγὼ ἔχω νὰ ζητήσω πληροφορίας τινὰς ἐπ’ αὐτοῦ, τὰς ἑξῆς: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐξηγμένον ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν αὐτῷ ὑπαρχόντων Προϋπολογισμῶν τῶν δήμων συντεταγμένον, ἐξ οὗ νὰ ἐμφαίνηται ἐπακριβῶς ἡ δαπάνη ἑκάστου δήμου διὰ τὴν δημοτικὴν ἐν γένει αὐτοῦ ἐκπαίδευσιν, ἤτοι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων αὐτοῦ. «Ἐπίσης πίνακα, καταδεικνύοντα τὴν παρεχομένην παρὰ τοῦ Δημοσίου τῇ δημοτικῇ ἐκπαιδεύσει ἐτησίως συνδρομὴν, ἢ ὁποίαν τοιαύτην παρέχει ἑνὶ ἑκάστῳ τῶν δήμων τοῦ Κράτους κεχωρισμένως». (Μετὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἀναβληθείσης τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ταμείου τῆς Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Καθηγητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διδακτικῶν βιβλίων τῆς μέσης καὶ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1–4. Εἶτα διαγραφέντος τοῦ ἄρθρου 5 καὶ γενομένου τοῦ ἄρθρου 6 ἄρθρου 5, γίνεται δεκτὸν καὶ τοῦτο, ἀντικατασταθεισῶν τῶν ἐν τῇ προτελευταίᾳ γραμμῇ λέξεων «Διδασκάλων τοῦ πλήρους Σχολείου» διὰ τῆς λέξεως «Ἑλληνοδιδασκάλων», ὁμοίως δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ Κεντρικοῦ Γυμναστηρίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§99ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσθέσῃ καὶ ἕνα Ὑποδιευθυντὴν μὲ μισθὸν 150 δραχμῶν.

§100ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ νομοσχέδιον δὲν σκοπεῖ παρὰ νὰ νομιμοποιήσῃ ὅ,τι ἤδη διὰ Διατάγματος ἐγένετο· ἐκεῖ δὲν ὑπῆρχε θέσις Ὑποδιευθυντοῦ, ἀλλ’ ὑπῆρχε τοιοῦτός τις καὶ ἐπληρόνετο....

§101ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτου καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Νόμου.

§102ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ Νόμῳ θέσεων θὰ εὑρεθῇ καὶ μία διὰ τὸν Ὑποδιευθυντήν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). (Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ Βιβλιοφυλάκων).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν δημοσίων ὑπολόγων διαφόρων διαχειριστῶν ἐκκλησιαστικῶν καὶ φιλανθρωπικῶν καθιδρυμάτων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§104ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἄρθρον 1, προστιθεμένων ἐν τέλει αὐτοῦ τῶν ἑξῆς: «Καὶ ἐφαρμόζονται ἀναλόγως κατ’ αὐτῶν αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 153 καὶ 156 τοῦ Νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ τοῦ Κράτους.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 μετὰ τῆς προσθήκης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα δύο νομοσχέδια: 1) Περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 22 τοῦ Νόμου ΑΦΛΗʹ περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας, καὶ 2) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ΑΦΛΓʹ Νόμου τῆς 28 Μαΐου 1887.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ.

§106ΣΤΑΜ. ΜΠΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἐπ’ αὐτοῦ θὰ γίνῃ συζήτησις.

§107ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἂς ἀναβληθῇ.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ Νόμου ΤΜΗʹ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΑΨΚΘʹ Νόμου περὶ ναυτικῆς στρατολογίας).

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ λοιπὰ νομοσχέδια ἂς μείνωσι.

§110ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 30′ μ. μ.