1887.11.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 24

τῆς 27 Νοεμβρίου 1887

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηλεγράφημα πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκ Κερκύρας Νικολάου Ζερβοῦ, διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς ἀμέσου ἐκτελέσεως τῆς καταγνωσθείσης θανατικῆς ποινῆς κατὰ τοῦ Ἰωάννου Μπονάτη.

§2ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ προχθὲς ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὅμοιον τηλεγράφημα περὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα ἔλαβεν.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προβῇ εἰς σύστασιν, ἢ ὁ Βουλευτὴς δύναται νὰ ζητήσῃ, ὅπως τὸ τηλεγράφημα παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Πέραν τούτου οὐδὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐν τῇ Βουλῇ πρὸ τῆς ἐκτελέσεως.

§4ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀναφορὰ τῆς μητρὸς δύο καταδίκων, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ μὲν κατεδικάσθη εἰς θάνατον, ὁ δὲ εἰς ἰσόβια δεσμά, δι’ ἧς ἀναφορᾶς εἰδοποιεῖ τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι 3 ἢ 4 ἐκ τῶν ἐξετασθέντων 42 μαρτύρων κατηγορίας κατηγγέλθησαν ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ, σὺν τῇ ῥητῇ διαβεβαιώσει, ὅτι ἡ τοιαύτη καταγγελία ἐγένετο ὅτε ἐγνώσθη, ὅτι πρόκειται νὰ γίνωσιν αἱ ἐκτελέσεις. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς.

§5ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐνηργήθη ἀνάκρισις;

§6ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἀφοῦ ἐδόθη καταγγελία, βεβαίως θὰ ἤρξατο ἀνάκρισις.

§7ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Οἱ μάρτυρες αὐτοὶ ἦσαν οὐσιώδεις, ἢ ὄχι;

§8ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Μὴ ζητεῖτε παρακαλῶ τοιαύτας πληροφορίας· ἄφετε δ’ ἐντελῶς ἐλευθέρους τοὺς ἁρμοδίους καὶ ὑπευθύνους νὰ ἐκτιμῶσι τὰ σπουδαιότατα ταῦτα ζητήματα, ὅταν οἱ Νόμοι καλῶσιν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ὀδυνηροτέρου τῶν καθηκόντων.

§9ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν τυχὸν ἀποφασισθῇ ἡ ἀναψηλάφισις τῆς δίκης, τότε εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ, ἐὰν ἡ ποινὴ ἐξετελέσθη ἤδη;

§10ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Πάντα ταῦτα ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει καὶ ἐξετιμήθησαν παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῇ λύσει τῶν τοιούτων ζητημάτων.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τηλεγράφημα παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ἕτερον τηλεγράφημα ἐκ Βονίτσης Ματθιᾶ Γ. Σιγάλα, παραπονουμένου, ὅτι ὁ ὑπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ Γεώργιος Πεσλῆς ἐῤῥάπισεν αὐτὸν εἰς δημόσιον μέρος. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐζητήθησαν κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις πληροφορίαι τινές. Ἐκ τῶν ζητηθεισῶν ὑποβάλλω τινάς. Ἐζητήθη «ἀνάλυσις κατ’ ἐδάφιον τοῦ κατὰ τοὺς συνεισαχθέντας μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ πίνακας εἰσπραχθέντος ἐκ τελῶν χαρτοσήμου ποσοῦ κατὰ τὸ ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1886 μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1887 διάστημα τῆς χρήσεως τοῦ 1886, ἀνελθόντος εἰς 7,319,727.63 καὶ τοῦ εἰσπραχθέντος ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1887 τῆς χρήσεως τοῦ 1887, ἀνελθόντος καὶ τούτου εἰς 5,596,649». Ταῦτα πάντα εὑρίσκονται ἐν τῷ πίνακι τῷ προσηρτημένῳ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Καταθέτω δὲ καὶ τὸν πίνακα τοῦτον, καίτοι ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἤρκει εἰς παροχὴν τῶν πληροφοριῶν. Ἐζητήθη «πίναξ τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1887 μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν πρόκειται νὰ δημοσιευθῇ οὗτος διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ὀλίγας τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ». Οἱ πίνακες οὗτοι δημοσιεύονται ἐν τῷ αὐρινῷ φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, οὐχ ἧττον ἔλαβον δοκίμιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω.

§13ΦΩΤΗΛΑΣ. Νὰ δώσουν καὶ εἰς ἡμᾶς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρέπει νὰ διανέμηται εἰς τοὺς Βουλευτάς. Ἐζητήθησαν «ἀντίγραφα τῶν γενομένων συμβολαίων προμηθείας σιγαροχάρτου διὰ τὸ 1886, 1887 καὶ 1888— ἂν ἐγένετο τοιοῦτο καὶ διὰ τὸ τελευταῖον ἔτος». Ὑποβάλλω τὰ συμβόλαια. Ἐζητήθησαν προσέτι αἱ ἑξῆς πληροφορίαι: «Αἱ ὁμολογίαι τῶν δανείων τοῦ 1824 καὶ 1825 μετετράπησαν ὅλαι; ἐκ τῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δὲ ἀναγραφομένων δραχμῶν 1,890,000 (λ. στ. 75,000) τί ποσὸν πληρόνεται ἀκριβῶς διὰ τόκους αὐτῶν καὶ τί διὰ χρεωλύσιον;» Ὑποβάλλω πίνακα περὶ τούτου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 43). «Ἐκ τῶν μὴ μετατραπεισῶν ὁμολογιῶν τῶν δανείων τῶν 4 καὶ 25 ἑκατομμυρίων πόσας κατέχουσι κοινὰ ταμεῖα, λειτουργοῦντα ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Κυβερνήσεως, ὡς π. χ. τὸ Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον κτλ;» Ἐκ τούτων οὐδὲν κατέχεται ὑπὸ τοιούτου ταμείου, διότι ἡ τροπὴ ἐγένετο σχεδὸν πλήρης. Οὐχ ἧττον ὑποβάλλω κατάστασιν καὶ περὶ τούτου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 45). Ἑτέρα ἐπερώτησις ἀφορᾷ εἰς τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων. Ὑποβάλλω σημείωσιν περὶ τούτου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 44). Ἐζητήθη «ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιτηδευματιῶν, οἵτινες ἐπώλουν οἶνον πνευματώδη ποτὰ καὶ καπνὸν κατὰ τὸ 1886, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιτηδευματιῶν, τούτων μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου ᾼΨΙϚʹ τῆς 11 Ἀπριλίου 1887, τοῦ τροποποιοῦντος τὸν Νόμον ΣΙϚʹ περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων διὰ τὰς ἐπαρχίας, ἐν αἷς ἐγένετο ἡ βεβαίωσις αὐτῶν». Ὑποβάλλω τὸν πίνακα.....

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ τυπωθῶσιν αὐτά.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 46). «Τὸ βεβαιωθὲν κατὰ τὸ 1886 ποσὸν οἴνου, διῃρημένον εἰς τὰς διαφόρους φορολογικὰς κατηγορίας, τὰς ὁριζομένας ὑπὸ τῆς φορολογικῆς κλίμακος τοῦ ᾼΤΝʹ Νόμου». Ὑποβάλλω τὸν πίνακα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 47). Ἐζητήθησαν πληροφορίαι περὶ τῶν συμφωνιῶν τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν προμήθειαν τοῦ πετρελαίου. Ὑποβάλλω τὰ περὶ τούτου ἔγγραφα. Ὑπεβλήθη ἑτέρα ἐπερώτησις, ἔχουσα ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). «Ὁ Νόμος ᾼΦΜΒʹ, ὃν ἀναφέρει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει οἰκίας τοῦ Χατζῆ Κωνσταντινίδου, δὲν ἀφορᾷ εἰς ταύτην, ἀλλ’ εἰς τὴν σύστασιν Γεωργικῶν Σχολῶν. Τίς λοιπὸν ὁ Νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἀγορὰ τῆς οἰκίας ταύτης;» Κατὰ τὴν τύπωσιν ἡ σειρὰ τῶν στοιχείων ἀνεστράφη· ἑπομένως καταθέτω σημείωσιν περὶ τοῦ σχετικοῦ νόμου καὶ περὶ τῶν λόγων τῆς διαλύσεως τῆς συμφωνίας. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 48). Ὡσαύτως ἐζητήθη «ὁ ἀριθμὸς τῶν ζῴων, διακρινομένων τῶν μεγάλων ἀπὸ τὰ μικρὰ, τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὸν ἐπὶ τῶν ζῴων φόρον καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν 1883, 1884, 1885, 1886 καὶ 1887, ἤτοι ἀφ’ ἧς ηὐξήθη ὁ φορολογικὸς ὅρος». Καταθέτω τὸν πίνακα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 49). Ἐζητήθη «τὸ ποσὸν τῆς εἰσαχθείσης ζακχάρεως καὶ καφφέ, τῶν βαμβακερῶν, μεταξωτῶν, ὁλομαλλίνων καὶ ἡμιμαλλίνων ὑφασμάτων, τοῦ ἀκατεργάστου σιδήρου, τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ τῶν ζῴων, ἐὰν μὲν ἦναι δυνατὸν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἐὰν δὲ τοῦτο δὲν ἦναι δυνατὸν, τὸ εἰσαχθὲν διὰ τῶν λιμένων Πειραιῶς, Σύρου, Βόλου, Πατρῶν, Κατακώλου, Καλαμῶν καὶ Κερκύρας διὰ τοὺς μῆνας Ἰανουάριον μέχρι Σεπτεμβρίου τῶν ἐτῶν 1885, 1886 καὶ 1887». Καταθέτω πίνακα, παρέχοντα πληροφορίας περὶ τοῦ σίτου καὶ τῶν λοιπῶν δημητριακῶν καρπῶν, περὶ τοῦ καφφὲ καὶ περὶ τῆς ζακχάρεως. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ ἤδη πίναξ· τοῦτο θὰ καταστῇ δυνατὸν ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ προσεχοῦς ἔτους, ὅτε θὰ δημοσιευθῇ ἡ στατιστικὴ τοῦ ἐμπορίου κατὰ τὸ ἔτος 1887. Ὡς γινώσκετε, τοιαύτη στατιστικὴ ἐδημοσιεύθη διὰ τὸ ἔτος 1886, ἀλλὰ μόνον τῶν τεσσάρων τελευταίων μηνῶν. Ἤδη καταρτίζεται διὰ τὸ 1887, ληφθείσης πάσης προνοίας, ὅπως δημοσιευθῇ εὐθὺς μετὰ τὸν πρῶτον ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ ἔτους μῆνα. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 50). Ἐζητήθη «πόσος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν ἐπ’ αὐτῶν φόρον καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν 1880, 1881, 1882, ἤτοι ἀφ’ ἧς τὸ σύστημα τοῦ φόρου τούτου ἐφηρμόσθη;» Ὑποβάλλω τὸν περὶ τούτου πίνακα. Ὡσαύτως ὑπεβλήθη ἡ ἑξῆς ἐπερώτησις: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν: 1) νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: αʹ) ἐὰν οἱ ἐπαρχιακοὶ ταμίαι ἐδικαιολόγησαν τὴν καθυστέρησιν τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα δὲν εἰσέπραξαν κατὰ τὰς χρήσεις 1884, 1885 καὶ 1886, συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 155 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ Νόμου, βʹ) ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον κατελόγισε, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, ἢ πόσους ἐξ αὐτῶν καὶ ποίους, τὰ ποσὰ, διὰ τὴν καθυστέρησιν τῶν ὁποίων δὲν ἐδόθησαν ἀποχρῶσαι δικαιολογήσεις, γʹ) ἐὰν ἐφηρμόσθη διά τινας ταμίας καὶ εἰσπράκτορας, καὶ ποίους ὀνομαστὶ, τὸ ἄρθρον 9 τοῦ ἀπὸ 30 Μαρτίου 1884 ᾼΡΝΔʹ Νόμου». Αἱ διατάξεις, εἰς ὧν τὴν ἐφαρμογὴν ἀφορᾷ ἡ ἐπερώτησις, οὐδέποτε ἐξετελέσθησαν. Κατόπιν τῶν τελευταίων Νόμων περὶ εἰσπράξεως θὰ ἦναι δυνατὴ ἡ ἐκτέλεσις, ἀλλ’ οἱ Νόμοι οὗτοι, ὡς ἠξεύρετε, ὑπέστησαν διακοπήν· ἤδη πάλιν ἐτέθησαν ἐν πλήρει ἐνεργείᾳ. Ἀλλ’ ὁ περὶ εἰσπράξεων Νόμος δὲν ἐλειτούργει καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς χρήσεως τοῦ 1886, ἑπομένως κατὰ τὴν χρῆσιν ἐκείνην δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθωσι τὰ ἀποτελέσματα, εἰς ἃ ἀφορᾷ ἡ ἐπερώτησις. Ὑπάρχουσιν ὅμως Ὑπουργικαὶ διαταγαὶ, εἴτε ἐγκύκλιοι, εἴτε ἀτομικαὶ, ἃς δύναμαι νὰ προσαγάγω, καὶ ἐξ ὧν καταφαίνεται ἡ δοθεῖσα ὤθησις, ἧς ὅμως τ’ ἀποτελέσματα δὲν θὰ ὦσιν ἀκέραια, εἰμὴ κατὰ τὸ 1887....

§17ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 δὲν μετεβλήθη· εἶναι εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ τοῦ 1884.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν διέμεινεν ἐν νομίμῳ ἐνεργείᾳ τὸ ἄρθρον 4, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἐν ἐνεργείᾳ ὁ Νόμος, ὁ καθιστῶν ἐφικτὸν τὸ ἐνήμερον τῶν ταμιῶν. Οἱ ταμίαι πολλάκις προσεκαλοῦντο νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὴν εἰρημένην διάταξιν καὶ ἠπειλοῦντο διὰ ποινῆς ἐπὶ τῇ μὴ ἐκτελέσει· ἀλλὰ ποινὴ οὐδέποτε ἐπεβλήθη, διότι ἀνεγνωρίζετο, ὅτι ἡ περὶ εἰσπράξεων νομοθεσία ἦτο ἀνεπαρκὴς καὶ ὅτι δὲν ἦτο δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ πρὸς τοὺς ταμίας, ὡς παραλείψαντας διατεταγμένην ἐνέργειαν, δι’ ἔλλειψιν νομίμου συνδρομῆς. Ἤδη τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεων ὄντος αὐστηροτέρου, ἡ ἀπαίτησις τῆς ἀπαραμειώτου ἐκτελέσεως αὐτοῦ εἶναι δεδικαιολογημένη· ἀλλ’ ὁ Νόμος οὗτος ἐφαρμόζεται ἀπό τινος μόνον χρόνου, δὲν ἐφαρμόζεται καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τοῦ 1884. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις, εἰς ἃς ἀφορᾷ ἡ ἐπερώτησις, εἰμὴ διὰ τὸ 1887, ἐν μέρει δὲ μόνον καὶ διὰ τὸ 1886. «2) Νὰ διατάξῃ τοὺς ταμίας τοῦ Κράτους νὰ συντάξωσι καὶ ὑποβάλωσιν ὀνομαστικοὺς καταλόγους τῶν καθυστερούντων ἀπὸ ἔσοδα τῶν χρήσεων 1884, 1885 καὶ 1886, τοὺς καταλόγους δὲ τούτους νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἴδῃ καὶ αὕτη παρά τινων προσώπων προέρχεται ἡ καθυστέρησις. Ἐπειδὴ δὲ ἡ συγκέντρωσις τῶν τοιούτων καταλόγων θὰ βραδύνῃ, παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ φέρῃ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, τουλάχιστον ὀνομαστικοὺς καταλόγους τῶν καθυστερούντων πρὸς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον ἀπὸ φόρους ζώων, ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν, καὶ ἀπὸ δόσεις φθαρτῶν κτημάτων καὶ πολυετεῖς ἐνοικιάσεις». Ἐκ τούτων θὰ δυνηθῶ ἴσως νὰ προσάξω αὔριον πληροφορίας περὶ τῶν καθυστερούντων ἐκ δόσεων φθαρτῶν κτημάτων καὶ πολυετῶν ἐνοικιάσεων. Ὡς πρὸς τὴν ὑποβολὴν ὀνομαστικῶν καταλόγων τῶν καθυστερούντων ἐξ ἐσόδων τῶν χρήσεων 1884, 1885 καὶ 1886, ἡ ὑπηρεσία μὲ πληροφορεῖ, ὅτι ἀπαιτεῖται ὁ διορισμὸς ἐκτάκτων ὑπαλλήλων καὶ διάρκεια τριετὴς, ἵνα κατορθωθῇ ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων. Ὡς πρὸς δὲ τὰ ζητούμενα ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε βραδύνει ἡ σύνταξις τῶν εἰρημένων καταλόγων, θέλει καταβληθῆ πᾶσα προσπάθεια, ὅπως παρασκευασθῶσιν οἱ πίνακες. Ἐξ αὐτῶν, ὡς προεῖπον, θέλουσι προσαχθῆ τινες αὔριον, εἰς δὲ τῶν λοιπῶν τὴν σύνταξιν θέλουσιν ἀσχοληθῆ, ὅσον ἔνεστι πλείονες ὑπάλληλοι, ἵνα καταστρωθῶσι τὸ ταχύτερον. Ζητεῖται προσέτι «πίναξ τῶν προϋπολογιζομένων ταμιευτικῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ Νόμου περὶ χαρτοσήμου, τοῦ ὑποβληθησομένου εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὅστις μεταῤῥυθμίζει τὴν σήμερον ἰσχύουσαν φορολογικὴν κλίμακα.» Ἐννοεῖται, ὅτι ταῦτα θὰ ὑποβληθῶσι συνάμα μετὰ τοῦ νομοσχεδίου. Τούτου μήπω ὑποβληθέντος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῶσι πρότερον τὰ ἐξαρτήματα αὐτοῦ. Ἐξήντλησα σχεδὸν, ἀλλ’ οὐχὶ ἐντελῶς, τὸν κατάλογον τῶν ζητηθέντων. Θέλω ὑποβάλει αὔριον καὶ ἄλλα τινὰ καὶ θὰ μείνωσι μόνα τὰ πρὸ ὀλίγου μνησθέντα, ὡς ἀπαιτοῦντα χρόνον πρὸς παρασκευήν. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1888. Νομοσχέδιον κυροῦν τὸ ἀπὸ 6 Αὐγούστου 1887 Β. Διάταγμα περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς προσέλευσιν καθυστερούντων κληρωτῶν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1886. Νομοσχέδιον κυροῦν τὸ ἀπὸ 14 Αὐγούστου 1887 Βασιλικὸν Διάταγμα περὶ ἀπαγορεύσεως ἀνακατατάξεως μετὰ χρηματικῆς ἀμοιβῆς. Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ Νόμου τῆς 28 Μαΐου ἐ. ἔ. Νομοσχέδιον περὶ ἀγορᾶς τῶν ὑπὸ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ἐγκεκριμένων οἰκοδομῶν. Καταθέτω δὲ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης τῶν οἰκοδομῶν. Ὡσαύτως νομοσχέδιον περὶ ἐκποιήσεως ὑλικοῦ μὴ χρησίμου εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Νομοσχέδιον περὶ ἀναθεωρήσεως Κυβερνητικῶν πράξεων, σχετιζομένων μετὰ τῆς καταστάσεως ἢ τοῦ βαθμοῦ τῶν Ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς δήλωσιν τῶν ἰδιωτικῶν βοσκησίμων γαιῶν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 51–58). Ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κατηρτίσθη, θὰ ἦτο καλὸν νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς αὐτὴν τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Ἂν δὲν κατηρτίσθη ἡ Ἐπιτροπὴ, θὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τούτων καὶ ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐν τούτοις θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ συγκαλέσῃ τὰς Ἐπιτροπὰς ὑπὸ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ προεδρείαν κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν, ἵνα καταρτισθῶσι.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ αὔριον τὴν 10 ὥραν νὰ συνέλθητε.

§20ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ πλειοψηφία τῶν Ἐπιτροπῶν ἀποτελεῖται ἐκ μελῶν τῆς Συμπολιτεύσεως. Ἂν συνήρχοντο, ἤθελον ἀπαντήσῃ ἐκεῖ καὶ τοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκλήθησαν ποτὲ ὀνομαστί. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ συγκαλέσῃ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν τὰ ὁποῖα ἐντὸς ἡμισείας ὥρας δύνανται νὰ καταρτισθῶσιν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ πρόφασις, ὅτι δὲν συνέρχονται αἱ Ἐπιτροπαὶ, καὶ καταργῆται οὕτω θεμελιώδης διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρὶς ὑπέμνησα τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἀφοῦ θέλετε καὶ πρόσκλησιν ἰδιαιτέραν, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν. Ἐν τούτοις σᾶς εἰδοποιῶ, αὔριον εἰς τὰς 10 π. μ. νὰ συνέλθητε. Θὰ εἰδοποιηθῆτε καὶ ἐγγράφως.

§22ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ κ. Βαλσαμάκης παρέστησε χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ Σχολεῖα τὰ Δημοτικὰ τῆς Ἰθάκης ἀργοῦσιν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχολικοῦ ἔτους, καὶ συνέστησέ μοι νὰ λάβω πρόνοιαν περὶ ἄρσεως τῆς καταστάσεως ταύτης. Ἀληθῶς τὸ σχολεῖον τῶν θηλέων ἐν Ἰθάκῃ ἀργεῖ, διότι ἡ ἐκεῖ ὑπάρχουσα διδάσκαλος ᾐτήσατο ἄδειαν, ὅπως ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας, διότι ἡ μήτηρ αὐτῆς ἠσθένει βαρέως, οὗ ἕνεκα καὶ ἀπεβίωσε. Μετὰ τὸν θάνατον τῆς μητρός της ᾐτήσατο νὰ μετατεθῇ εἰς τὰ Κρέσταινα τῆς Ὀλυμπίας, μὴ θέλουσα νὰ ἐπανέλθῃ εἰς Ἰθάκην. Τούτου ἕνεκα διατελεῖ ἀργοῦν τὸ Σχολεῖον, καταβάλλεται δὲ πᾶσα προσπάθεια, ὅπως συμπληρωθῇ τάχιστα. Τὸ Σχολεῖον ὅμως τῶν ἀῤῥένων δὲν ἀργεῖ, ὡς παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι ἐκεῖ εἰσι τοποθετημένοι ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ σχολικοῦ ἔτους ὁ Ἰωάννης Ραφτόπουλος, ὁ Δημ. Βαρβαῤῥῆγος καὶ ὁ Κ. Γεωργακόπουλος. Ὁ τελευταῖος οὗτος δὲν μετέβη εἰς τὴν θέσιν του, διότι ἵδρυσεν ἰδιωτικὸν ἐκπαιδευτήριον ἐν Ζακύνθῳ, ὅθεν εἶχε μετατεθῆ εἰς Ἰθάκην· οἱ ἄλλοι δύο ὅμως μετέβησαν εἰς τὴν θέσιν των καὶ πιστεύω, ὅτι τὸ Σχολεῖον λειτουργεῖ καλῶς δι’ αὐτῶν. Χθὲς δὲ μετὰ τὴν παρατήρησίν σας ἐτηλεγράφησα νὰ μοὶ εἴπουν, ἂν ἀπουσιάζῃ τις ἐξ αὐτῶν. Εἰς προγενεστέραν τινὰ συνεδρίασιν παρομοίαν σύστασιν εἶχεν ἀπευθύνει περὶ τοῦ Σχολείου τοῦ δήμου Λαπαθῶν ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, καὶ τὸ Σχολεῖον ἐκεῖνο δὲν ἀργεῖ. Κατὰ τὸ λῆξαν σχολικὸν ἔτος ἦτο ἐκεῖ διωρισμένος ὁ Λυκοῦργος Μικρουλέας· οὗτος κατ’ αἴτησίν του μετετέθη κατὰ τὴν 20 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ., εἰς ἀντικατάστασίν του δὲ μετετέθη ὁ Γ. Λυκουργιώτης τὴν 20 παρελθόντος Ὀκτωβρίου....

§23ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν μετέβη εἰς τὴν θέσιν του οὔτε οὗτος οὔτε ὁ πρώην.

§24ΜΑΝΕΤΑΣ. Οὐδεὶς μὲ ἐπληροφόρησε περὶ τούτου.

§25ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἔπρεπε νὰ ἔχητε τὴν πρόνοιαν νὰ τοὺς παύσητε.

§26ΜΑΝΕΤΑΣ. Δὲν τὸ ἐγνωρίζομεν· οὔτε Ἀρχή τις, οὔτε ἰδιώτης μοὶ ἀνεκοίνωσέ τι περὶ τούτου.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ εἰσπράξεως φόρου οἰκοδομῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων, καὶ περὶ εἰσπράξεως φόρου οἰκοδομῶν τοῦ αὐτοῦ δήμου διὰ τὸ 1884, τὸ 1885 καὶ 1886. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 59).

§28ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀπέφυγα χθὲς νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἡ ὁποία διετυπώθη, περὶ τῶν ἐν Πάτραις συμβάντων, διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω, δὲν μὲ ἔθετον εἰς θέσιν νὰ δώσω ἀκριβεῖς καὶ λεπτομερεῖς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι τυχὸν ἠδύναντο νὰ μοὶ ζητηθῶσι, καθόσον αἱ λεπτομέρειαι δὲν ἦσαν γνωσταὶ, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ καταγγέλλω πράξεις, περὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναμαι προχείρως νὰ ἔχω τὰς πληροφορίας καὶ τὰ μέσα νὰ τὰς ὑποστηρίξω. Ἀλλὰ σήμερον τηλεγραφεῖ αὐτὸς ὁ παθὼν, ὁ ὁποῖος μοὶ λέγει, ὅτι εὑρίσκεται εἰς ἀπελπιστικὴν κατάστασιν καὶ ἐπιθυμεῖ, πρὶν ἀποθάνῃ, νὰ καταστήσῃ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι συνέβη· μὲ ἐπιφορτίζει δὲ νὰ ἀναγγείλω τὸ τηλεγράφημά του εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκθέτει τὴν πρᾶξιν, ὡς ἔλαβε χώραν. Ἐκπληρῶν τὴν ἐντολὴν ταύτην, λέγω ἐν συνόψει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ ἑσπέρας τῆς Κυριακῆς, περὶ τὴν 12 ὥραν, ὁ Δήμαρχος μετὰ κλητήρων καὶ ὑπαλλήλων εἰσῆλθεν εἰς τὸ καφενεῖον, ὅπου εὗρε τὸν παθόντα, τὸν ὑπηρέτην, ἕνα διδάσκαλον Παπασπυρόπουλον καὶ ἕνα Μακρῆν, ὅτε εἷς τῶν ἀκολούθων του ἐπετέθη κατὰ πρῶτον κατὰ τοῦ ὑπηρέτου, ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι δὲν προεσηκώθη ὅτε εἰσήρχετο ὁ Δήμαρχος, ὅτε ὁ παθὼν, ὁ κύριος τοῦ καφφενείου, ἔκαμε παρατηρήσεις τινὰς διὰ τὸν ἀπρεπῆ αὐτὸν τρόπον, οἱ δὲ παρακολουθοῦντες τὸν Δήμαρχον κλητῆρες ἐπετέθησαν κατ’ αὐτοῦ, ἐπυροβόλησαν καὶ τοῦ συνέτριψαν τὸν πόδα, ἀφοῦ δὲ ὁ δυστυχὴς Πισπιρίγκος ἔπεσε χαμαὶ, εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, οἱ κλητῆρες, μὴ δυνάμενοι νὰ τὸν μεταφέρωσιν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα ἄλλως, τὸν ἔσυραν εἰς τὸν δρόμον μέχρι τοῦ ἀστυνομικοῦ καταστήματος, παρακολουθοῦντος τοῦ Δημάρχου, καὶ ἐκεῖ τὸν ἔῤῥιψαν, χωρὶς νὰ καλέσωσιν ἰατρὸν, μέχρις ὅτου ἡ Δικαστικὴ Ἀρχὴ προσέτρεξε, τὸν μετήνεγκεν εἰς τὴν οἰκίαν του καὶ ἔλαβεν ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὁ Νόμος καὶ ἡ φιλανθρωπία ἀπαιτεῖ. Τηλεγραφεῖ, ὅτι ὁ πρωταίτιος δὲν συνελήφθη, ἂν καὶ, ὡς λέγει, ἐξεδόθη κατ’ αὐτοῦ ἔνταλμα συλλήψεως, ζητεῖ δὲ, ὅπως ἡ Βουλὴ λάβῃ γνῶσιν τῶν τηλεγραφημάτων τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, καὶ συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καταδιωχθῶσιν οἱ ὑπαίτιοι, οἷοι δήποτε καὶ ἂν ὦσι. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἦσθε εἰς θέσιν, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ μᾶς παρουσιάσητε τὰ τηλεγραφήματα τῶν Ἀρχῶν, τὰ ὁποῖα ἔχετε περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§29ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὔριον.

§30ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ εἶμαι εἰς τὸ βῆμα, θὰ ἀναγγείλω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι χθὲς κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ πιστώσεως τῶν 22,000,000 εἶχον ὑποβάλει τὴν αἴτησιν τοῦ νὰ εἰσαχθῇ Προϋπολογισμὸς γενικὸς, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ εἶπεν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς εἶναι κατατεθειμένος εἰς τὸ Γραφεῖον· ἐγὼ τὸν ἐζήτησα εἰς τὸ Γραφεῖον καὶ μὲ ἐπληροφόρησαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος Προϋπολογισμός· ἑπομένως παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει κατατεθειμένη ἡ σύμβασις περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν πλοίων, περιλαμβάνουσα λεπτομερῶς τὰ τῆς δαπάνης.

§32ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ Νόμος ὁ Λογιστικὸς ἀπαιτεῖ προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης, ἔπειτα ἡ σύμβασις εἶναι Γαλλιστί. Πρέπει νὰ κατατεθῇ εἷς Προϋπολογισμὸς, διὰ τὴν τήρησιν τοῦ Νόμου.

§33Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, πρὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας, νομίζω, ὅτι τὸ κυριώτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου περὶ ποιμνιοβοσκῆς, διότι καὶ γνωρίζομεν καὶ καθ’ ἑκάστην μανθάνομεν δι’ ἐπιστολῶν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν μας τὸν θόρυβον καὶ τὰς σκηνὰς, τὰς ὁποίας προὐκάλεσε καὶ προκαλεῖ ὁλονὲν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Νόμου τούτου. Δὲν παρέρχεται στιγμὴ, καθ’ ἣν ὑπὸ τὴν ἰσχὺν τοῦ Νόμου νὰ μὴ συμβαίνῃ κἄτι τι, ὅπερ ἐκ μέρους τῆς κοινωνίας νὰ θεωρῆται ὡς ἀδίκημα. Πάντες γνωρίζετε τὴν σπουδὴν, μεθ’ ἧς ἐβάδισαν πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὑποβαλόντες τροποποιήσεις, ἀφορώσας εἰς τὸν Νόμον τοῦτον, ἡ σπουδὴ δ’ αὕτη ἐλπίζω, ὅτι ἔπεισεν ὑμᾶς πάντας περὶ τοῦ σπουδαίου καὶ ἐπείγοντος τοῦ πράγματος. Ἀτυχῶς ὅμως, ὑπερισχυσάσης τῆς ἰδέας, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀπόπειρα, ὅπως πᾶσαι αὗται συγχωνευθῶσιν εἰς ἕνα καὶ μόνον Νόμον, οὐδεμία τούτων μέχρι τοῦδε συνεζητήθη, διαγραφεισῶν μάλιστα πασῶν ἐκ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἀπὸ χθές...

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐπανέλθωσιν.

§35ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ, ἐν τῇ προβλέψει, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν θέλει φθάσει εἰς τὸ ποθούμενον, ὡς ἐκ τοῦ διαφόρου τῆς γνώμης τῶν μελῶν αὐτῆς, τοῦ προερχομένου ἐκ τῶν διαφόρων τοπικῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας ἕκαστον τῶν μελῶν τούτων ἀναλογίζεται, σχετίζον τὸν Νόμον πρὸς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα του, ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ ἀναπτύξω τὰς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἰδέας μου....

§36ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὔριον θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ τούτου.

§37ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, θέλω νὰ τὰ εἴπω, διὰ νὰ τὰ ἀκούσητε ὑμεῖς πρὸ τῆς καταρτίσεως τοῦ νομοσχεδίου σας, καὶ κανονίσητε τοῦτο οὕτω πως, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῆτε εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ μεταμεληθῆτε καὶ πάλιν κατὰ τὸ ἐλευσόμενον ἔτος, καὶ οὕτω λάβωμεν ἀνάγκην νέων τροποποιήσεων. Εὔχομαι δὲ, ἵνα, ὅπως ὑπῆρξα τὸ πρῶτον ἐνδόσιμον τῆς τοιαύτης συζητήσεως, ὑπάρξω καὶ ἡ ἀφορμὴ τῆς ἐμβριθεστέρας μελέτης ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος, ἰδίᾳ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔχει καὶ τὴν δύναμιν τῆς πραγματώσεως τῶν ἰδεῶν αὐτῆς. Εἰ καὶ κατ’ ἀρχὴν, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τις τὴν χρησιμότητα τοῦ περὶ ποιμνιοβοσκῆς Νόμου, ἅτε σκοποῦντος τὴν προφύλαξιν τῆς καλλιεργημένης ἀκινήτου κτήσεως τῶν πολιτῶν, οὐχ ἧττον δύναται νὰ παρατηρήσῃ τις, ὅτι ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὑτοῦ ὁ Νόμος προέβη ὑπὲρ τὸ δέον αὐστηρὸς, εἴτε διότι δὲν ἐστηρίχθη ἐφ’ ὧν ἔπρεπε βάσεων, εἴτε διότι κατὰ τὴν σύνταξιν τούτου δὲν ἐξετιμήθησαν δεόντως αἱ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ζῇ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, εἴτε διότι ὑπάρχουσι τυπικοὶ ὅροι τοιοῦτοι, οἵτινες δὲν ἀπαιτοῦσι τὴν καθ’ ὅλου, ἢ ἐν μέρει ἐφαρμογὴν τοῦ τοιούτου Νόμου· ὡς ἐκ τούτου δὲ συνέβη, τοὺς μὲν γαιοκτήμονας, ὑπὲρ ὧν ἐνομοθετήθη, νὰ βλάψῃ, νὰ ἀπειλήσῃ δὲ τὴν παντελῆ ἐξόντωσιν τῆς κτηνοτροφίας, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ ἐξυπηρετεῖ τὰς κυριωτέρας ἀνάγκας τῆς ἡμετέρας κοινωνίας, συντελοῦσα μάλιστα σπουδαίως εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας. Ἐν ἄρθρῳ 8 ὁ Νόμος, πραγματευόμενος τὸ μέτρον τῶν συλλήπτρων τῶν ζώων, οὐδεμίαν ποιεῖται διάκρισιν μεταξὺ τῶν μᾶλλον ἢ ἧττον ἐπιζημίων, ἀρκούμενος εἰς τὴν τῶν μεγάλων καὶ μικρῶν, καθ’ ἣν δείκνυται αὐστηρότερος ὡς πρὸς τὰ μεγάλα, ἀπαιτῶν πλείονα σύλληπτρα. Κατὰ τὴν διάκρισιν ταύτην φαίνεται, ὅτι ἐλήφθη ὡς βάσις ὁ ὄγκος τοῦ σώματος τῶν ζώων, τὸ ὁποῖον — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω — ἐμφαίνει ἀπειρίαν τινὰ τοῦ συντάκτου τοῦ Νόμου, διότι ὁ ὄγκος τοῦ σώματος τῶν ζώων οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν δύνανται ταῦτα νὰ προξενήσωσιν· οὕτω λ. χ. αἱ αἶγες καὶ ἄλλα ζῷα, ἀνήκοντα εἰς τὴν τάξιν τῶν μικρῶν, εἶναι πολλῷ ἐπιζημιώτερα τῶν ἵππων, καὶ ἐν τούτοις ταῦτα ἐν τῷ ἰσχύοντι Νόμῳ ἐξομοιοῦνται πρὸς τὰ πρόβατα, τὰ ὁποῖα ἐλαχίστην δύνανται νὰ προξενήσωσι ζημίαν, εἰς δὲ τὴν δενδροφυτείαν, αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν, οὐδεμίαν. Ἐνῷ λοιπὸν τὴν τοιαύτην διάκρισιν μεμφόμεθα ὡς λίαν ἄτεχνον, ἰσχυριζόμεθα, ὅτι ἀπαραιτήτως εἶναι ἀναγκαία ἄλλη, βασιζομένη οὐχὶ εἰς τὸν ὄγκον τοῦ σώματος τῶν ζώων, ἀλλ’ εἰς τὰς ἰδιότητας καὶ τὸ ἐπιζήμιον αὐτῶν. Τοῦτο νομίζομεν, ὅτι διὰ τῆς ἡμετέρας τροποποιήσεως θεραπεύομεν, διότι ἐν τῷ δευτέρῳ αὐτῆς μέρει ἀνεγράψαμεν, ὅτι «ἐπίσης δύναται τοῦτο (δηλ. τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον) νὰ ποιῆται διάκρισιν μεταξὺ τῶν ζώων καὶ ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῶν συλλήπτρων». Ἐν δὲ τῷ ἄρθρῳ 16, ἐδαφ. βʹ, ὑπὸ τύπον ἐξαιρέσεως πραγματευόμενος ὁ Νόμος τὸ ποσὸν τῆς ἐκτάσεως, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἡ βοσκή, ἀπαιτεῖ συνεχῆ ἔκτασιν δισχιλίων τοὐλάχιστον στρεμμάτων, εἰς τὸν αὐτὸν κύριον ἀνηκόντων. Ἀναγκάζομαι καὶ ἐνταῦθα νὰ ἐπαναλάβω τὴν αὐτὴν παρατήρησιν, ὅτι δηλ. ὁ συντάκτης τοῦ Νόμου δὲν ἦτο κάτοχος τῆς ἀπαιτουμένης πείρας περὶ τὰς Ἑλληνικὰς ἰδιοκτησίας. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ἀτυχῶς δὲν ὑπῆρξε τὸ μόνον ἐλάττωμα τοῦτο, καθ’ ὅσον περιέπεσε καὶ εἰς τὴν ἀπρονοησίαν, νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τοὐλάχιστον τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ὅρου τούτου εἰς τὴν κοινὴν συγκατάθεσιν πλειόνων γαιοκτημόνων, κεκτημένων γαίας γειτονικῶς κειμένας. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, τίς ἐν Ἑλλάδι ὁ μέγας οὗτος ἰδιοκτήτης, ὁ κεκτημένος τὰ δισχίλια στρέμματα γῆς, συνεχοῦς μάλιστα; Ἀλλὰ καὶ ἂν δύνανται νὰ ὦσι τοιοῦτοι πέντε ἢ δέκα, θὰ δυνηθῶσιν ἆρά γε νὰ συντηρήσωσι τὴν κτηνοτροφίαν τοῦ τόπου; Καὶ διατὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ συντελῶσιν εἰς τοῦτο οἱ τὰ 500, τὰ 100 ἢ καὶ ἐλάσσονα στρέμματα κεκτημένοι ἰδιοκτῆται; Διατὶ λέγω νὰ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς γειτονικὰς τοὐλάχιστον γαίας ἔχοντας γαιοκτήμονας, νὰ συνενῶσι κοινῇ συγκαταθέσει τὰς ἰδιοκτησίας αὐτῶν πρὸς ἀπαρτισμὸν ἑνὸς καὶ μόνου λειμῶνος, περιέχοντος ἔστω τὴν ὑπὸ τοῦ Νόμου ὁριζομένην ἔκτασιν; Εἰς τί ἡ τοιαύτη, οὕτως εἰπεῖν, κοινωνία τῶν πλειόνων ἰδιοκτητῶν ἤθελε βλάψει τοὺς παρακειμένους, ἀφοῦ ὁ περὶ ἐκτάσεως ὅρος τοῦ Νόμου ἤθελε τοιουτοτρόπως ἐκπληρωθῆ; Ἀκόμη ἄξιον παρατηρήσεως ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ εἶναι καὶ τὸ ὅτι οὐδεμία γίνεται διάκρισις μεταξὺ τῶν ζώων ἀναφορικῶς πρὸς τὴν ἔκτασιν, ἐν ᾗ ἐπιτρέπεται ἡ βοσκὴ τούτων, ἐν ᾧ ἀναντίῤῥητον τυγχάνει, ὅτι τινὰ τούτων καὶ ἐντὸς μικρᾶς ἐκτάσεως δύνανται νὰ προφυλαχθῶσι καὶ συντηρηθῶσιν, εἰσὶν ὅμως ἄλλα, μείζονα ἔκτασιν ἀπαιτοῦντα, καὶ τὸ κενὸν τοῦτο θεραπεύεται ἐν τῇ τροποποιήσει, διὰ νὰ μὴ ἀναγνώσω τὸ κείμενον. Ἰδοὺ ἐγὼ τί δύναμαι νὰ γνωρίζω ἐκ τῆς μικρᾶς πείρας, τὴν ὁποίαν περὶ τὰ τοιαῦτα ἔχω, ὡς γαιοκτήμων, βιῶν μάλιστα, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἐν τῷ μέσῳ τῶν καλλιεργητῶν τῆς γῆς καὶ κτηνοτρόφων. Παρ’ ἡμῖν ὁ ἔχων 100 μόνα στρέμματα γῆς, συνήθως ἔχει καὶ 30 ἢ 40 πρόβατα, διὰ τῶν ὁποίων λιπαίνει τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ, καθιστῶν τούτους προσοδοφόρους, καὶ ἀπολαμβάνει ἱκανὴν πρόσοδον ἐκ τῆς γονῆς τοῦ ἐρίου καὶ τοῦ τυροῦ τοῦ ποιμνίου του, χωρὶς νὰ βλάπτῃ οὐδένα, διότι ἡ ἔκτασις τῶν 100 στρεμμάτων δύναται νὰ συντηρήσῃ τὰ 40 πρόβατα, τὰ ὁποῖά εἰσι καὶ εὐάγωγα ζῶα, δυνάμενα νὰ φυλάσσωνται ἐντὸς μικρᾶς ἐκτάσεως. Ἂν ὅμως συμβῇ νὰ μὴ ἐξαρκῇ εἰς τὴν ἀνάγκην του τὸ χόρτον τῶν ἰδίων γαιῶν, εἴτε διότι τὸ ποίμνιόν του εἶναι ἀνώτερον τῶν δυνάμεων τῆς ἰδιοκτησίας του, εἴτε διότι ἡ ὥρα τοῦ φθινοπώρου δὲν συνέδραμε τὴν γῆν εἰς τὴν ταχεῖαν καὶ εὐτυχῆ βλάστησιν τοῦ χόρτου, τότε οὗτος καταφεύγει πρὸς τὸν γείτονά του, τὸν μὴ ἔχοντα ποίμνιον, ἢ ἔχοντα χόρτον περισσόν, καὶ ἀγοράζει ἐκ τούτου τόσον, ὅσου ἔχει ἀνάγκην, οὕτω δὲ, ἐν ᾧ ὁ εἷς συντηρεῖ τὸ ποίμνιόν του, ὠφελεῖται συγχρόνως καὶ ὁ ἕτερος διὰ τῆς πωλήσεως τοῦ χόρτου τῶν γαιῶν του, τὸ ὁποῖον ἄλλως καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἰσχύοντος Νόμου τῷ εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστον. Ὅλα ταῦτα ἠδύναντο νὰ μὲ φέρωσιν εἰς τὴν σκέψιν τῆς ὑποβολῆς πλήρους περὶ ποιμνιοβοσκῆς νομοσχεδίου, ἂν δὲν ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὑπάρχουσι καί τινα μέρη, τὰ ὁποῖα εὐχαρίστως εἶδον τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Νόμου τούτου· λ. χ. βλέπομεν τὸν κ. βουλευτὴν ἐκ Κεφαλληνίας, ζητοῦντα ἁπλῶς τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου ἐπὶ μῆνας τινὰς, ἄρα μετὰ τοὺς μῆνας τούτους ὁ Νόμος ἔσται καλὸς διὰ τὴν Κεφαλληνίαν. Προσθετέον, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα μέρη τοιαῦτα, καὶ δὲν ἐννοῶ βεβαίως νὰ ὑποστηρίξω τι, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ βλάψῃ ἐν οἱονδήποτε μέρος τοῦ τόπου, ὑπὲρ οὗ ἐπίσης ἐνδιαφερόμεθα. Τῷ ὄντι, Κύριοι, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι πάντες ἐσμὲν κάτοικοι μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἐπικρατείας, ἀλλ’ ὅτι αὕτη κατὰ τόπους παραλλάσσει, ἐπιδεχομένη, ποῦ μὲν τὸ ἓν εἶδος καλλιεργείας, ποῦ δὲ τὸ ἕτερον, ἐκ δὲ τῆς παραλλαγῆς ταύτης συμβαίνουσιν ὅλα ταῦτα τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα σήμερον πρόκεινται ἐνώπιον ἡμῶν. Οὕτως, ἐνῷ βλέπομεν τοὺς κατοίκους τοῦ ἑνὸς δήμου χαίροντας ἐπὶ τῇ ὑπάρξει τοῦ τοιούτου Νόμου, ὡς πληροῦντος ὅλας τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, διότι οὗτοι, ἔχοντες καλλιεργήσει καὶ τὸ ἔσχατον μέρος τῆς περιφερείας τοῦ δήμου των, διὰ καλλιεργείας ἀνεπιδέκτου κτηνοτροφίας, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην οὐδὲ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ μέτρου τῆς ἐκτάσεως νὰ ἀσχοληθῶσιν, οὐδὲ εἰς τὰς διακρίσεις τῶν κτηνῶν νὰ καταγίνωσιν, ἐνδιαφερόμενοι εἰς ἓν καὶ μόνον, εἰς τὸν διωγμὸν δηλονότι ἐν γένει τῶν κτηνῶν ἐκ τῆς περιφερείας των, βλέπομεν ὅμως ἀφ’ ἑτέρου τοὺς κατοίκους τοῦ ἄλλου δήμου, δυσφοροῦντας ἐπὶ τῷ Νόμῳ τούτῳ, ὡς βλαβερῷ τῆς ἰδιοκτησίας των καὶ καταστρεπτικῷ τῆς κτηνοτροφίας των, διότι οὗτοι, ἔχοντες μικρὰς ἰδιοκτησίας κατὰ τὸ τρίτον, τὸ ἥμισυ ἢ καὶ τὸ ὅλον καλλιεργημένας, ἀλλὰ δεκτικὰς κτηνοτροφίας, ἐπιθυμοῦσιν, ἵνα παρέχηται αὐτοῖς ἡ εὐκαιρία νὰ χρησιμοποιῶσι τὸ χόρτον τῶν ἰδίων γαιῶν, εἴτε διὰ τῶν ἰδίων ποιμνίων, εἴτε διὰ τῆς πωλήσεως αὐτοῦ. Πάντα ταῦτα παρίστανται τόσον ποικίλα καὶ πολλαπλᾶ κατὰ φυσικὸν λόγον, ὅσα εἶναι καὶ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ὁ νομοθέτης νομοθετῶν πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει· ὥστε, ὅσον καὶ ἂν ἐγκύψῃ εἰς ταῦτα, δὲν δύναται δι’ ἑνὸς Νόμου γενικοῦ, κανονίζοντος τὰς λεπτομερείας, ἢ νὰ παρασκευάσῃ θόρυβον καὶ ἀνωμαλίαν, οὐδέποτε δὲ θὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς διαφόρους ἀνάγκας ὅλου τοῦ τόπου, ἐνῷ ἕκαστος τόπος δύναται νὰ ὠφελῆται ἐκ τῶν διατάξεων τοιούτου Νόμου, ὡς ἀπὸ γενικοῦ, οὕτως εἰπεῖν, ὁρμητηρίου λαμβάνων καὶ ἐφαρμόζων ταύτας, καθ’ ὃ μέρος καὶ μέτρον αἱ ἐξωτερικαὶ τοῦ τόπου τούτου περιστάσεις ἀπαιτοῦσι. Νομίζω ἑπομένως, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς παραδοχὴ τῆς τροποποιήσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον ὑμῶν, δὲν θὰ ἦτο ἄστοχος, καὶ καθ’ ἣν τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια θὰ δυνηθῶσι νὰ παράσχωσιν, εἰς τοὺς οἰκείους δήμους ἕκαστον, πᾶσαν ἐκ τοῦ Νόμου τούτου δυνατὴν ὠφέλειαν, θὰ δυνηθῶσι δὲ ἐπίσης νὰ προφυλάξωσι τὸν τόπον αὐτῶν ἀπὸ πᾶσαν ἐνδεχομένην ζημίαν, τὴν ὁποίαν ἐν ὅλῃ αὐτοῦ τῇ ἐφαρμογῇ ὁ Νόμος ἤθελε προξενήσει. Τίς ἄλλος δύναται νὰ γνωρίζῃ τὴν ἰδιαιτέραν αὐτοῦ πατρίδα κάλλιον ἢ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, συγκείμενον ἐξ ἀνθρώπων τοῦ τόπου, γαιοκτημόνων καὶ κτηνοτρόφων; Τίς ἄλλος εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος νὰ σταθμίσῃ τὰ πράγματα, καὶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὅλας τὰς τοπικὰς περιστάσεις, ὅπως φροντίσῃ νὰ συμβιβάσῃ τὰ συμφέροντα τῶν δύω τούτων μεγάλων τάξεων τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν οὕτως εἰπεῖν βιομηχανίας, καὶ νὰ ἐκφέρῃ ψῆφον, ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὁποίας τίθησιν ἑαυτὸν, τοὺς συγγενεῖς καὶ φίλους αὐτοῦ, καὶ πάντας τοὺς δημότας; Ἀλλ’ ἴσως ἤθελέ τις ἀντιπαρατηρήσει, ὅτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, ἐπηρεαζόμενα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τοὺς Δημάρχους, δὲν θέλουσι διαχειρισθῆ, ἣν τοῖς χορηγοῦμεν ἐξουσίαν, καταλλήλως. Ἀτυχῶς καὶ ἐγὼ εὑρίσκω ἀληθὲς, ὅτι πολλὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἐπηρεάζονται ἀπὸ τοὺς Δημάρχους, ἀλλὰ δὲν βλέπω, ὅτι ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ δημοτικοῦ ταμείου, ὥστε νὰ ὑποπτευθῶ, ὅτι τὸ Συμβούλιον, χαριζόμενον εἰς τὸν Δήμαρχον, θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην κατάχρησιν. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῶν ἀγροζημιῶν πραγμάτων τοῦ Δήμου, καθ’ ὃν καὶ οἱ σύμβουλοι καὶ ὁ Δήμαρχος μέγα συμφέρον ἔχουσι νὰ ἐνεργήσωσι συμφώνως πρὸς τὰ συμφέροντα καὶ εὐχὰς τοῦ Δήμου, καθιστῶντες μάλιστα οὕτω ἑαυτοὺς ἀγαπητούς, συγκρατοῦντας πάντοτε, ἃς ἐν τῷ Δήμῳ κέκτηνται συμπαθείας. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι καὶ οὗτοί εἰσιν ἐκλεκτοί, ἔχοντες ἑκάστοτε ἀνάγκην τῆς ψήφου τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ οὗτοί εἰσι μέλη τοῦ Δήμου, ἔχοντες τὰς περιουσίας των ἐντὸς αὐτοῦ καὶ ἑπομένως κοινὰ πρὸς τοὺς ἄλλους δημότας συμφέροντα, νομοθετοῦντες δὲ, πολὺ θέλουσι σκέπτεσθαι, ἂν πρέπῃ νὰ ἐπηρεάζωνται παρά τινος ἐπὶ ἰδίᾳ βλάβῃ. Ἡ ὑποψία αὕτη μοὶ φαίνεται ἀβάσιμος καὶ μετὰ τὴν σκέψιν, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίσῃ, θὰ ἦναι γενικὸν, καὶ ἐκεῖνο μέλλει νὰ ἰσχύσῃ εἰς ὅλους, καὶ τοὺς φίλους καὶ ἀντιπάλους τῆς τοπικῆς Ἀρχῆς, εἰς δὲ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Νόμου δὲν καλοῦνται μόνα τὰ ὄργανα τῆς τοπικῆς Ἀρχῆς, καθόσον εἰς ταύτην καλοῦνται διὰ τοῦ ὀγδόου ἄρθρου τοῦ ἰσχύοντος Νόμου, πολὺ λογικῶς, ὁ ἰδιοκτήτης, καλλιεργητής, ἐπιστάτης ἢ φύλαξ τοῦ κτήματος, καὶ πᾶς χωροφύλαξ. Ὡς πρὸς τοὺς χωροφύλακας καὶ ἀστυνομικοὺς κλητῆρας ἔχομεν παραδείγματα ἀτυχῆ καὶ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν...

§38ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἔχομεν ἄλλα τώρα σπουδαῖα νὰ συζητήσωμεν.

§39ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ θεωρῶ τοῦτο σπουδαιότερον πάντων.

§40ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§41ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἴτε εἶναι, εἴτε δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον· ὑμεῖς ὅμως ὀφείλετε νὰ ἐνδιαφέρεσθε μετ’ ἐμοῦ, καὶ ὄχι νὰ μοὶ φέρητε ἀντιῤῥήσεις.

§42ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Κατηρτίσθη Ἐπιτροπὴ καὶ θὰ φέρῃ νομοσχέδιον.

§43ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Μὴ διακόπτετε.—Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀπαγορεύσητε τὰς διακοπάς.

§44ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δέχομαι τὰς διακοπὰς καὶ ἐπιθυμῶ, ἵνα οἷος δήποτε μοὶ κάμῃ οἱανδήποτε διακοπήν· θὰ ἀπαντῶ. Καὶ ἐγὼ εἰργάσθην ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, καὶ τί νομίζετε παρετηρήθη ἐν αὐτῇ, προκειμένου περὶ γενικοῦ Νόμου, κανονίζοντος καὶ τὰς λεπτομερείας; Ὅτι ἕκαστος εἶχε μίαν διάφορον τῶν ἄλλων γνώμην. Ἐπὶ τέλους εἴπομεν νὰ συνέλθωμεν 3 ἢ 4 τὴν ἑσπέραν πρὸς καταρτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου· ἐπειδὴ ὅμως ἐλέχθη, ὅτι θὰ μᾶς ὑποβάλῃ τὰς ἰδέας του καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, συνεννοηθέντες μετὰ τοῦ κ. Χαλκιοπούλου, ἀπεφασίσαμεν ἵνα τὴν ἐπιοῦσαν συνέλθωμεν, ὁ δὲ κ. Παλαμήδης τὴν αὐτὴν ἑσπέραν ἐλθὼν ἐδῶ συνέταξε μόνος του ἓν νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο δὲν παραπονοῦμαι, διότι μᾶς προσέφερε καὶ ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ τὴν ἐπιοῦσαν ἰδὼν αὐτὸ δὲν εὗρον κατὰ τὴν κρίσιν μου καλὸν, παρετήρησα δὲ, ὅτι τοιαύτην ἰδέαν εἶχον καὶ πολλοὶ ἄλλοι Συνάδελφοι...

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὔριον θὰ γίνῃ συζήτησις, ὁπότε θὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§46ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ μελετηθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸ τοῦ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι γνωρίζω, ὅτι τινὲς ἔχουσι τοιαύτην πεποίθησιν εἰς τὰς ἰδέας των, ὥστε δὲν ὑποχωροῦσι πλέον μετὰ τὴν δήλωσιν αὐτῶν. Τοῦτο δὲν εἶναι κακόν τι, ἴσως μάλιστα κατὰ τὰς περιστάσεις δύναται νὰ θεωρῆται καὶ ἀρετή, προερχόμενον ἐκ τῆς ἄκρας πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ εἰς τὸν ἑαυτόν του, εἶναι καὶ ἐλάττωμα ὅμως ἐν τῇ περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐν γνώσει τοῦ ἐσφαλμένου τῆς γνώμης δὲν θέλει νὰ ὑποχωρήσῃ. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ἐπιθυμῶ ἐκ τῶν προτέρων νὰ θέσω ἐν γνώσει τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνων τῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἠδυνήθην νὰ γνωρίζω, εὔχομαι δὲ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἦναι καλὸν, καὶ θέλω πρῶτος τὸ ἐπικροτήσει. Ἐγὼ θέλω νὰ συντελέσω εἰς τὴν ἐπιτυχεστέραν μελέτην τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει πάντας ἡμᾶς ἐξ ἴσου· δὲν θέλω νὰ κάμω οὔτε τὸν πατριώτην περισσότερον ὑμῶν, οὔτε τὸν δημοκόπον, ὅπου βλέπω νὰ ἀνησυχῆτε....

§47ΚΑΝΑΡΗΣ. Σὺ δὲν ἔχεις ἀνάγκην νὰ δημοκοπήσῃς.

§48ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω πρὸς τὸν ὑποβαλόντα πλῆρες περὶ ποιμνιοβοσκῆς νομοσχέδιον συνάδελφον ἐξ Ἀρκαδίας κ. Κωνσταντόπουλον, εἰς οὗ τὰς γνώσεις καὶ τὴν πεῖραν ἔχω ἀπεριόριστον σέβας καὶ ὑπόληψιν. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ συμφωνήσω, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν ἄρθρῳ 1 ὁρίζεται, ὅτι μόναι αἱ ἐπιτόπιοι Ἀστυνομικαὶ Ἀρχαὶ δύνανται νὰ κανονίζωσι τὰ τῆς βοσκῆς κτλ.· ἄρα, ἂν ἀντελήφθην καλῶς, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Νόμου, ἢ ἡ μὴ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ, ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἀποκλειστικῆς διαθέσεως τοῦ Ἀστυνόμου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ἀναφέρεται ἡ διάταξις, ὅτι αἱ τοιαῦται διατάξεις ὑπάγονται εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ Νομάρχου μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου· ἀλλ’ ἀμφότερα ταῦτα τὰ σωματεῖα δὲν δύνανται νὰ ἐπιληφθῶσιν ἀπ’ εὐθείας τοῦ ζητήματος· ὥστε κατ’ ἐμὲ εἶναι μία σπουδαιοτάτη ἔλλειψις, ὅτι ἀπὸ ἓν μόνον πρόσωπον ἤρτηται ἡ ἀντίληψις τοῦ πράγματος, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Νόμος ἢ ὄχι, ἐνῷ κατὰ τὴν ἡμετέραν τροπολογίαν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δύναται τοῦτο δι’ οἱουδήποτε μέλους αὐτοῦ. Τὸ Συμβούλιον, ὡς πάντες γνωρίζομεν, εἶναι σῶμα πολυμελὲς, ἑπομένως παρέχεται κἄποια μείζων ἐγγύησις, ὅτι, ἐὰν ἦναι ἀνάγκη τις ἐν τῷ Δήμῳ, αὕτη εὐκολώτερον θέλει ἔλθει εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ Συμβουλίου διὰ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου μέλους αὐτοῦ, ἐνῷ ὁ Ἀστυνόμος εἶναι εἷς καὶ ἐνδέχεται καὶ νὰ χωρισθῇ εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην τάξιν τῶν πολιτῶν. Ἐκτὸς τούτου, εὑρίσκω πολὺ αὐστηρὰν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρ. 3, καθ’ ἣν εἰς τὴν αὐτὴν ποινὴν τοῦ προστίμου ὑποβάλλεται καὶ ὁ ἰδιοκτήτης τῶν ζῴων, καίπερ μὴ ὢν φύλαξ τούτων, ἐὰν αὕτη ἔχῃ τὴν ἔννοιαν, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται δόλος ἢ πταῖσμα τοῦ ἰδιοκτήτου· διότι τότε ποῦ θὰ βασισθῇ ἡ ποινὴ, ἡ ὁποία προϋποθέτει δόλον ἢ πταῖσμα; ὡς δὲ ἔχει τὸ κείμενον, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἀπόλυτον, καὶ ὅτι ἑπομένως περιλαμβάνει καὶ τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν δὲν ἥμαρτεν ὁ ἰδιοκτήτης περὶ τὴν καλὴν ἐκλογὴν τοῦ φύλακος· εὑρίσκω δὲ ἀρκετὴν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ἰσχύοντος Νόμου, καθ’ ἣν ὁ ἰδιοκτήτης τῶν ζῴων εἶναι ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνος ὡς πρὸς τὴν πολιτικὴν ἀποζημίωσιν. Ἐπίσης εὑρίσκω ἐλλιπῆ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4, καθ’ ἣν προβλέπεται μὲν, ὅτι τὰ κατασχεθέντα ζῷα προσάγονται καὶ παραδίδονται εἰς τὴν Δημοτικὴν ἢ Ἀστυνομικὴν Ἀρχὴν, ἀλλὰ δὲν ὁρίζεται καὶ κἀμμία ποινὴ κατὰ τοῦ Δημάρχου ἢ Ἀστυνόμου, τοῦ μὴ ἐκτελοῦντος τὸ καθῆκόν του, μένει ἑπομένως ἐλεύθερος ὁ Δήμαρχος ἢ Ἀστυνόμος νὰ ἐπιστρέφῃ τὰ ζῷα εἰς τοὺς φίλους του ἄνευ τῆς καταβολῆς τῶν συλλήπτρων, τὰ ἐναντία δὲ νὰ πράττῃ εἰς τοὺς ἀντιπάλους του. Τοῦτο δὲν διέλαθε τὴν προσοχὴν τοῦ νομοθέτου κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ἰσχύοντος Νόμου, ὁ ὁποῖος διατάσσει ποινὴν κατὰ τοῦ Δημάρχου, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ κατὰ τοῦ Ἀστυνόμου, ὡς ἔδει. Ἐν ἄρθρῳ 5 βλέπω τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον φέρει καὶ ὁ ἰσχύων Νόμος, ὅτι δηλ. ἀναλαμβάνει τὸν κανονισμὸν τῶν συλλήπτρων, ποιούμενος τὴν αὐτὴν, ἀτυχῆ κατ’ ἐμὲ, διάκρισιν τῶν ζώων, εἰς μεγάλα καὶ μικρὰ, ἐνῷ τὰ τοιαῦτα, ὡς προανέπτυξα, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κανονίζωνται ἀπὸ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, ἀναλόγως τῶν ἐξωτερικῶν περιστάσεων τοῦ τόπου, σχετιζομένων πρὸς τὰς ἰδιότητας τῶν ζώων. Εὑρίσκω δὲ οὐχὶ πλέον αὐστηράν, ἀλλὰ δρακόντειον τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρ. 7, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται νὰ φονεύωνται ἐν καιρῷ νυκτὸς βόσκοντα ζῶα ἐντὸς φυτείας, ἢ ἐσπαρμένης γῆς, ὅσα καὶ ἂν ἦναι καὶ οἱουδήποτε εἴδους, ἄρα καὶ οἱ ἵπποι, βόες κάμηλοι. Φαντασθῆτε ποῖα δυστυχήματα μέλλει νὰ προκαλέσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης, φαντασθῆτε τὴν θέσιν τοῦ πτωχοῦ ἐκείνου γεωργοῦ, τοῦ ἔχοντος μόνον ἓν ζεῦγος βοῶν, καὶ τοὺς ὁποίους οὗτος εὗρε πρωΐαν τινὰ εἰς παρακειμένην τινὰ ἰδιοκτησίαν νεκροὺς, διότι τὸ μικρὸν αὐτοῦ τέκνον δὲν ἠδυνήθη δεόντως νὰ προφυλάξῃ τούτους. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, ποῖαι θὰ ἦναι αἱ συνέπειαι τῆς δυστυχίας τοῦ ἀνθρώπου τούτου, καὶ ποῖαι αἱ συνέπειαι τῆς ἀπογνώσεως αὐτοῦ; Ἐκτὸς ὅμως ὅλων τούτων τῶν ἐλαττωμάτων, νομίζω, ὅτι περιέχει καὶ ἕτερον, ἀφανὲς μὲν, ἀλλὰ λίαν σημαντικὸν, ὅτι ἐκ τῶν προτέρων ἐγγυᾶται τὴν μηδέποτε ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, καθόσον ἡ παραδοχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐκ μέρους Δήμου τινὸς συνδέεται τόσον ἀῤῥήκτως μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κατὰ μέρος διατάξεων αὐτοῦ, ὥστε νομίζω, ὅτι οὐδεὶς Ἀστυνόμος, ἢ Δημοτικὸς Σύμβουλος θὰ ἦναι ὁ πιστεύων, ὅτι πρέπει νὰ φονεύωνται οἱ ἵπποι, οἱ βόες, οἱ κάμηλοι καὶ λοιπὰ τοιαῦτα ζῶα, οὐδὲν δὲ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἢ εὐσυνείδητος Νομάρχης θὰ ἦναι ὁ πιστεύων, ὅτι πρέπει νὰ καταστήσῃ τὸν Δήμαρχον ἢ Ἀστυνόμον ἀπόλυτον κύριον, καὶ ἀνεύθυνον ἐκτελεστὴν τοῦ Νόμου. Δι’ ὅλους τοὺς λόγους τούτους παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν ἡμετέραν τροπολογίαν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νέου νομοσχεδίου, παρακαλῶ δὲ ἐπίσης ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταὶ, ὅπως ἔχητε ταύτην ὑπ’ ὄψει, ὄντες βέβαιοι, ὅτι, κατὰ τὸν ἡμέτερον τῆς Πολιτείας ὀργανισμὸν, τὸ καταλληλότερον σῶμα, τὸ ὁποῖον ἀσφαλέστερον δύναται νὰ κρίνῃ περὶ τὰ τοιαῦτα, εἶναι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, παρ’ οὗ βεβαίως δὲν ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἕξομεν τὸ ἴνδαλμα τῆς ἀπολύτου τελειότητος, ἀλλ’ ὅτι τέλος πάντων δικαιούμεθα νὰ προσδοκῶμεν, ὅτι τοῦτο θέλει πράξει τι τὸ σχετικῶς καλλίτερον καὶ συμφωνότερον πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν δημοτῶν. Ἐν τέλει ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι, ἐὰν μὴ γένηται δεκτὴ ἡ ἡμετέρα τροπολογία, προτίθεμαι νὰ ὑπερψηφίσω οἱανδήποτε ἄλλην τροπολογίαν ἢ νομοσχέδιον, ἀρκεῖ νὰ πεισθῶ, ὅτι διὰ τούτου παρέχεται ἔστω καὶ μικρὰ ἀνακούφισις εἰς τὴν κοινωνίαν, ἡ ὁποία πιέζεται μεγάλως, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἰσχύοντος Νόμου διατελοῦσα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φωτήλας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§50ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἐζήτησα ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Φωτήλαν νὰ ἀφήσῃ νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ πρῶτος.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§52ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ὁμολογουμένως τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔδειξεν ἡ Βουλὴ, τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον ἔδειξε καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾶ εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς. Καὶ ἐνθυμεῖσθε ὅλοι, ὅτι μόλις πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἀπεφασίσθη νὰ συστηθῇ Ἐπιτροπὴ καὶ ἀμέσως τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς συνεκάλεσεν εἰς τὰς 2 μ. μ. τὴν σχηματισθεῖσαν δεκαπενταμελῆ Ἐπιτροπὴν καὶ πράγματι συνήλθομεν ἐδῶ εἰς τὸ Βουλευτήριον ἀκριβῶς εἰς τὰς 2· ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας κ. Κωνσταντόπουλος δὲν ἦλθε παντάπασιν, ὁ δὲ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας κ. Βαλσαμάκης μόλις ἦλθεν, ἐστάθη ὀλίγα λεπτὰ καὶ ἀνεχώρησε. Δὲν ἔμειναν λοιπὸν παρὰ ὁ προαγορεύσας κ. Μαυρομιχάλης καὶ οἱ ἄλλοι Βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως· συνήλθομεν ἑπομένως εἰς τὸ ἰδιαίτερον γραφεῖον τοῦ κ. Προέδρου καὶ ἀφοῦ ἀντηλλάξαμεν τὰς ἰδέας μας, ἀνετέθη παρ’ ὅλων τῶν Συναδέλφων ἡ τροποποίησις τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸν κ. Χαλκιόπουλον, τὸν κ. Μαυρομιχάλην καὶ ἐμὲ, καὶ ἀπεφασίσθη ἀπὸ κοινοῦ, τὴν αὐτὴν ἑσπέραν, διὰ τὸ κατεπεῖγον τοῦ νομοσχεδίου, νὰ συνέλθωμεν τὴν 9 μ. μ. ἤτοι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐργασθῶμεν. Πράγματι τὴν 9 ὥραν ἀκριβῶς ἦλθον μόνος καὶ μετέβην εἰς τὸ ἰδιαίτερον γραφεῖον τοῦ κ. Προέδρου, ἔλαβον ὅλας τὰς τροπολογίας καὶ ἀνέμενον τὸν κ. Μαυρομιχάλην καὶ τὸν κ. Χαλκιόπουλον, ὡς εἴχομεν ὑποσχεθῆ καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ εἴχομεν ἐξηγηθῆ μεταξύ μας, ἀλλὰ δὲν ἦλθεν οὔτε ὁ κ. Μαυρομιχάλης, οὔτε ὁ κ. Χαλκιόπουλος. Ἠναγκάσθην λοιπὸν μόνος μου νὰ ἐργασθῶ καὶ νὰ καταρτίσω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τροποποιήσεων καὶ τῶν ἰδεῶν, ἃς ἀντηλλάξαμεν ἅπαντες, ἓν νομοσχέδιον, συμπληροῦν τὸ ἤδη ὑπάρχον, δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε, μὲ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ ἑκατέρων τῶν μερίδων εἶχον προτείνει εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ σχέδιον αὐτὸ καθαρογεγραμμένον μετὰ τοῦ Νόμου τὴν ἑπομένην ἡμέραν εἰς τὰς 2 μ. μ. τὸ παρέδωκα εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ τὸ μελετήσωσι, νὰ ἴδωσιν, ἐὰν ἦναι διατετυπωμέναι αἱ ἰδέαι των, ἐὰν ἐπλήρου τὸν σκοπόν του, καὶ κατόπιν νὰ συνεννοηθῶμεν καὶ μὲ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους παρήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐργασθῶσι, καὶ νὰ ἀποτελεσθῇ οὕτως ἓν πλῆρες νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ προληφθῶσιν αἱ καταχρήσεις καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν καθ’ ἑκάστην παράπονα ἐν τῇ Βουλῇ. Πράγματι ὅλοι οἱ κκ. Βουλευταὶ, καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ, εὐχαριστήθησαν καὶ ὁ κ. Κωνσταντόπουλος εἶδε τὰς τροποποιήσεις καὶ δὲν ἔφερε κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν. Ὁ κ. Καλαντζόπουλος ἔκαμε διορθώσεις τινὰς καθὼς καὶ ἄλλοι· καὶ ὁ κ. Μαυρομιχάλης διῆλθεν αὐτὸ ἐπανειλημμένως, ὅστις ἐν τῇ τροποποιήσει του, καθὼς θέλετε ἰδεῖ, δὲν ἔχει παρὰ τρεῖς σειρὰς γράψει, ἀναφέρεται δὲ κυρίως εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ προτείνει νὰ διορθόνῃ αὐτὸ τοὺς Νόμους, τοὺς ὁποίους ψηφίζει ἡ Βουλή, καὶ νὰ τοὺς τροποποιῇ κατὰ βούλησιν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Ἀφοῦ τοιουτοτρόπως ἐμελετήθησαν αἱ τροποποιήσεις, καὶ αἱ παλαιαὶ καὶ αἱ νέαι, χθὲς ἐδόθη αὐτὸ τὸ σχέδιον καὶ εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους, εἰς τοὺς ὁποίους εἶχε παραγγείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐργασθῶσιν εἰς τὴν σύνταξιν νομοσχεδίου. Τὸ ἐμελέτησαν καὶ αὐτοί, καὶ σήμερον εἰς τὰς 2 μ. μ. εἰδοποιήθησαν πάλιν οἱ κκ. Βουλευταί, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἐπιτροπὴν, νὰ συνέλθουν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπου ἤθελον παρευρεθῆ καὶ οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ συνεννοηθοῦν καὶ μετὰ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ ἀναγνωσθῶσιν αἱ τροποποιήσεις, νὰ γίνῃ νέα συνεννόησις καὶ νὰ καταρτίσωσιν ἓν νομοσχέδιον τέλειον· ἀλλ’ οὐδεὶς τῶν κκ. Βουλευτῶν ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος ἐνεφανίσθη. Ἑπομένως συνήλθομεν τὰ ἄλλα μέλη καὶ μετὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων τῆς Κυβερνήσεως ἐμελετήσαμεν καὶ τὰς τροποποιήσεις καὶ τὸν Νόμον, προσεπαθήσαμεν νὰ προλάβωμεν τὰ κατὰ τὴν λειτουργίαν προσκόμματα καὶ καταχρήσεις καὶ εὑρέθημεν ἐν τοῖς πλείστοις σύμφωνοι, ἀνετέθη δὲ τῷ κ. Γενναδίῳ ἡ σύνταξις τοῦ καθόλου νέου νομοσχεδίου. Εἰς τὸν κ. Μαυρομιχάλην εἶπον πρὸ ὀλίγου ταῦτα, ἀφοῦ εἶχεν εἰδοποιηθῆ χθὲς, ὡς καὶ ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, νὰ ἔλθουν καὶ δὲν ἦλθον, καὶ ὅτι εὑρέθημεν κατὰ πάντα σύμφωνοι σχεδὸν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς μετὰ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι πράγματι συνετάχθη ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει ὅλας τὰς ἰδέας αὐτὰς, διὰ τὰς ὁποίας ἔφερον προτάσεις καὶ ἐκόπτοντο οἱ Κύριοι, καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ. Λοιπὸν, ἀντὶ νὰ ἀναβαίνητε καὶ νὰ λέγητε καθ’ ἑκάστην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ χρήζει τροποποιήσεων, ὅτι κατεστράφησαν οἱ ποιμένες καὶ τὰ παρόμοια, τὸ καλλίτερον ἀπὸ ὅλα ἦτο νὰ ἔλθητε ἐκεῖ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, νὰ ἐργασθῆτε, καὶ ἀφοῦ ἀνταλλάξητε τὰς ἰδέας σας καὶ μετὰ τῶν ἄλλων μελῶν, νὰ μελετήσητε καὶ κατ’ οἶκον καὶ νὰ δυνηθῆτε νὰ φέρητε τὰς τροποποιήσεις, διὰ τὰς ὁποίας κόπτεσθε. Ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι δὲν ἐννοεῖτε νὰ γίνῃ νομοσχέδιον, φαίνεται, ὅτι ἐννοεῖτε νὰ λέγητε, διὰ νὰ ἀκούησθε εἰς τὰς ἐπαρχίας σας, καὶ τίποτε περισσότερον. Ἡμεῖς ὅμως, οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦμεν νὰ κάμωμεν τὸ καλὸν, εἰργάσθημεν καὶ ἐδῶ, καὶ ἰδιαιτέρως, καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν, καὶ μετὰ τῶν ἄλλων Συναδέλφων συνεζητήσαμεν τὰς ἐλλείψεις, καὶ, καθὼς θέλετε ἰδεῖ, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέλει ὑποβάλει ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἦναι ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ παραλείπῃ κἀμμίαν ἐκ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας εἷς ἕκαστος ἔχει προτείνει. Διότι εἶναι ὁμολογούμενον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε λειτουργεῖ, εὐηργέτησε καὶ ἐξησφάλισε τὰς ἰδιοκτησίας, καὶ εὐλογοῦσι καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅσοι ἔχουν ἰδιοκτησίας· ἀλλ’ ἕνεκα τῆς σπουδῆς δὲν ἐμελετήθη καὶ κατὰ τὸ ἄλλο μέρος· ὅλη ἡ προσοχὴ ἐδόθη, πῶς νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἰδιοκτησία, καὶ πράγματι ἐξησφαλίσθη, ἀλλὰ δὲν ἀπέβλεψαν οἱ νομοθέται καὶ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἑτέρου σπουδαίου κλάδου, ἤτοι τοῦ κλάδου τῆς κτηνοτροφίας, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ τόσον οὐσιωδῶς τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον κλάδον, ἕνεκα τῆς ἀτελείας καὶ ἐλλείψεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀφῆκαν ἕρμαιον εἰς τὰς καταχρήσεις ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ἐτάχθησαν νὰ ἐξασφαλίσουν τὰς ἰδιοκτησίας, ἐκμεταλλεύονται τὸν κλάδον αὐτὸν διὰ τῶν παρανόμων συλλήψεων καὶ καθεξῆς. Τὰς καταχρήσεις ταύτας ἐπρόκειτο ἡμεῖς νὰ φροντίσωμεν νὰ ἐμποδίσωμεν, καὶ πραγματικῶς διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου θέλετε ἰδεῖ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ πλέον κατάχρησις. Εἶχε καὶ ἓν μέρος δημευτικὸν τὸ νομοσχέδιον, διότι εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως τῶν ἐσπαρμένων γαιῶν του καὶ τῶν ἐξελαιώνων καὶ ἄλλων δένδρων, μωρεῶν κλπ., περιβολίων του· διότι, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἀμπέλους, σταφιδαμπέλους καὶ σταφιδάλωνα, καλῶς ἀπαγορεύεται ἀπολύτως ἡ βόσκησις, ἀλλὰ τὸ νὰ ἀφαιρῇ καὶ ἀπὸ τοὺς ἐσπαρμένους ἀγροὺς τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην, ἐνῷ, καθὼς γνωρίζετε, εἰς πᾶν χωρίον τοὺς ἀγροὺς τοὺς σπείρουν πολλάκις εἴτε διὰ τὰ ζῷά των, εἴτε διὰ νὰ θρέψουν πρόβατα, εἶναι ἄδικον. Ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ κάμῃ οὐδόλως αὐτὴν τὴν χρῆσιν, διότι δύναται πᾶς τις νὰ κατάσχῃ τὰ βόσκοντα. Ἔπειτα ἔχουν πολλοὶ γεωργοὶ ἐκμεμισθωμένας γαίας, εἰς τὰς ὁποίας μετέβαινον μὲ τὰ ζῶά των, ἵνα καλλιεργήσουν, διήρχοντο οἱ χωροφύλακες καὶ οἱ κλητῆρες τῶν Δημάρχων καὶ συνελάμβανον τὰ ζῶά των ἐκτὸς αὐτῆς τῆς καλύβης των καὶ παρεξετρέποντο εἰς τρομερὰς καταχρήσεις. Αὐτὰς λοιπὸν ὅλας τὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας εἶχε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἐφροντίσαμεν νὰ θεραπεύσωμεν μεθ’ ὅλων τῶν ἄλλων Συναδέλφων καὶ τῶν ἁρμοδίων, καὶ μετὰ προσώπων πεπειραμένων ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὡς ὁ κ. Βαρβιτσιώτης, ὁ ὁποῖος εἶναι ὄχι μόνον Βουλευτὴς ἀλλὰ καὶ νοικοκύρης, γνωρίζων καὶ ἀπὸ πρόβατα καὶ ἀπὸ ἰδιοκτησίας καὶ ἀπὸ ὅλα ταῦτα, καὶ δὲν ἔρχεται ἐδῶ νὰ ὁμιλῇ διὰ νὰ ἀκούηται, ἀλλὰ διὰ νὰ φέρῃ καλὸν ἀποτέλεσμα εἰς τὴν ἐπαρχίαν του. Λοιπὸν ὅλοι αὐτοὶ οἱ Κύριοι, ἐξαιρέσει τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, ὁ ὁποῖος ἀνάγει ὅλα εἰς τὴν θεωρίαν, — διότι ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πρᾶξιν δὲν ἐννοεῖ τίποτε — ὅλοι αὐτοὶ εἰσέφερον τὸν ὀβολόν των καὶ κατηρτίσθη τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐξετέθη. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν ὀλίγην ὑπομονὴν, μέχρις οὗ εἰσαχθῇ, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ ἦναι ἰδιαίτερον τιμάριον ἑνὸς, ἀλλὰ θὰ ἦναι νομοσχέδιον διὰ νὰ λειτουργῇ καλῶς, νὰ εὐεργετήσῃ τὸν Τόπον καὶ νὰ προλάβῃ πᾶσαν κατάχρησιν.

§53ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ ἐμοῦ, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Εἶχον δηλώσει προχθὲς εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου Ἐπιτροπὴ πολυμελὴς ἐν διαστήματι τόσον μικρῷ, ὅσον ἦτο τὸ δοθὲν εἰς τὴν συσταθεῖσαν Ἐπιτροπὴν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραγάγῃ κἀνὲν ἔργον σπουδαῖον· ἕνεκα τούτου ἐθεώρησα περιττὸν νὰ ἐμφανισθῶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ κατεπείγουσαι ὑποθέσεις μὲ ἀπέτρεπον. Ἐκτὸς δὲ τούτου τὰς μελέτας μου ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀντικειμένου ἔχω διατυπώσει ἐν νομοσχεδίῳ, ὅπερ διενεμήθη καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει. Τὸ νομοσχέδιον μάλιστα τοῦτο εἶναι πρὸ ἐτῶν ὑποβεβλημένον εἰς τὴν Βουλὴν, πᾶσα δὲ ἡ πεῖρα ἔκτοτε καὶ ὅλαι αἱ συζητήσεις, ὅσαι περὶ τούτου ἐγένοντο, μοὶ ἐνίσχυσαν τὴν ἰδέαν καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ μόνον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παραγάγῃ ἀποτελέσματα, εἶναι τὸ ἐμόν. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εἶπεν, ὅτι μοὶ ἀνεκοίνωσε τὸ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς συνταχθὲν σχέδιον. Ἀλλ’ ἐκ τῆς μελέτης αὐτοῦ ἔτι μᾶλλον ἐνισχύθη καὶ ἐδικαιολογήθη ἡ πεποίθησίς μου, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραγάγῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔργον ἄξιον λόγου. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἡ Ἐπιτροπὴ, βεβαίως δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς σπουδαῖον. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἐκθέσω τὰς ἰδέας μου, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§54ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν ἤλθετε διόλου νὰ ἰδῆτε, πῶς εἰργάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη.

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ...

§56ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀληθῶς τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ γεωργὸς, ὁ ἔχων ἐσπαρμένον ἀγρὸν, εἰς τὸν ὁποῖον εἰσέρχονται ζῷα τὴν νύκτα καὶ καταστρέφουν τὴν περιουσίαν, ἐξ οὗ θὰ διαθρέψῃ τὴν οἰκογένειάν του, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ φονεύῃ τὰ ζῷα, ἀμυνόμενος ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας του. Θὰ ἀναπτύξω δὲ, ὡς εἶπον, τὰς ἰδέας μου ἐν τῇ συζητήσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§57ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ προλαλήσας, τὴν αὐτὴν εἶχον καὶ ἐγὼ, ὡς πρὸς τὸ συντελεστικὸν τῆς συσταθείσης εἰκοσιπενταμελοῦς Ἐπιτροπῆς· οὐχ ἧττον ὅμως ἦλθον κατὰ τὴν προσδιωρισμένην πρὸς ἐργασίαν ὥραν, ὡς ἠκούσατε, μὲ τὴν διαφορὰν μόνον, ὅτι, ἐνῷ παρέμεινα ἐπὶ ¾ τῆς ὥρας συνομιλῶν καὶ μετὰ τοῦ κ. ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ, ἐπροθυμοποιήθη νὰ ὁμολογήσῃ μὲν, ὅτι ἦλθον, μετέβαλεν ὅμως τὰ ¾ τῆς ὥρας εἰς 2 λεπτά. Εὐτυχῶς ἔχω τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἐν περιπτώσει ἀμφισβητήσεως θέλει μαρτυρήσει τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου. Προσέθεσα δὲ ἀναχωρῶν, ὅτι δὲν θέλω ἔλθῃ καὶ δευτέραν φορὰν, διότι φοβοῦμαι πολὺ, ὅτι τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ πάλιν· παρετήρησα ὅμως πρὸς τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας, ὅτι τὰς ἰδέας μου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τὰς εἶχον διατυπώσει πρὸ ἐτῶν πολλῶν ἐν νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὡς Νόμος τοῦ Κράτους πρὸ πολλοῦ λειτουργεῖ ἐν Κεφαλληνίᾳ, κατὰ δὲ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπέβαλον τροπολογίας τινὰς, διὰ τῶν ὁποίων προεθέμην νὰ συμπληρώσω τὸν Νόμον καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς ὅλας τὰς ἀναφανείσας ἀνάγκας. Ἐὰν λοιπὸν ἐπεθύμει νὰ μάθῃ τί φρονῶ περὶ τοῦ ἀντικειμένου, ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ λάβῃ καὶ τὸν Νόμον καὶ τοιουτοτρόπως θὰ εἶχε τὴν γνώμην μου περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας.—Τοιοῦτος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐνόμιζον περιττὸν νὰ ἐπανέλθω καὶ ἐκ δευτέρου, καίτοι ἐπεθύμουν νὰ μὴ ὑστερηθῶ τὴν εὐχάριστον συναναστροφὴν μετὰ τοῦ Συναδέλφου· ἀλλ’ ἐπειδὴ συνειθίζω νὰ μένω καθ’ ὃν καιρὸν συνεδριάζει ἡ Βουλὴ καὶ εἶχον ὑπ’ ὄψει, ὅτι θὰ παρέμενον τοὐλάχιστον μέχρι τῆς 9 καὶ ἡμισείας ὥρας ἐν τῇ Βουλῇ, ἐπροτίμησα νὰ περιπατήσω ὀλίγον. Εὐχάριστον εἶναι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἀνήγγειλε τὴν ἐργασίαν του διὰ τοιοῦτο νομοσχέδιον, καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἀπαντᾷ εἰς ὅλας τὰς ἀνάγκας, καὶ ὅτι ἠδυνήθη καὶ μόνος νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἔλλειψιν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ κύριος τμηματάρχης μάλιστα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ εἰδοποίησε πρὸ ὀλίγου περὶ τούτου, καὶ προθύμως τῷ εἶπον, ὅτι μὲ ὑποχρεοῖ, ἐὰν μοὶ ἀποστείλῃ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα μελετήσω αὐτὸ καὶ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις μου, ὅπερ εἶναι καὶ πρακτικώτερον.

§58Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τῷ ὄντι δύναταί τις νὰ συγχαρῇ ἀπὸ μέσης καρδίας τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος πατριώτης, ὁ μόνος πρόμαχος τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Τόπου, ὁ μόνος καὶ θερμότατος ὑποστηρικτὴς καὶ ἐνδιαφερόμενος εἰς τὴν κατάρτισιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον νὰ συνεπιφέρῃ τὴν εὐημερίαν τοῦ Τόπου, εἶναι ὁ μόνος οἰκοκύρης, πάντες δὲ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι εἴμεθα ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν ἐνδιαφέρον διὰ τὸν Τόπον, ὅ,τι καὶ ἂν λέγωμεν, εἶναι ψεῦδος. Ἀπὸ μέσης καρδίας συγχαίρω τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας, δι’ ὅσα εἶπε, καὶ ἀφίνω, ὅπως ὑμεῖς περὶ τούτων κρίνητε. Ἕν ἄλλο ὅμως θὰ τὸν παρακαλέσω, καὶ τὸν παρακαλῶ, ὅταν ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος, νὰ φροντίζῃ νὰ λέγῃ τὴν ἀλήθειαν, διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶπεν, ὅτι μὲ ἐμὲ εὑρέθη κατὰ πάντα σύμφωνος ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ. Μὲ ποῖον εὑρέθητε σύμφωνος, Κύριε; μὲ ἐμέ; Ἐγὼ εἶδον χθὲς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατηρτίσατε μόνος, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἤρεσεν οὔτε εἰς αὐτὸν τὸν κ. Χαλκιόπουλον, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθητε. Διὰ τὸ ἰδικόν μου εἴπετε, ὅτι ἔχει ὀλίγας σειρὰς· τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι ἔχει περισσοτέραν σημασίαν ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατηρτίσατε σεῖς καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἢ μία σειρὰ ἱστορίας, δὲν ἔχει τύπον Νόμου, πολλοὶ δὲ τῶν κκ. Συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι τὸ εἶδον προχθὲς μετ’ ἐμὲ, τὸ κατηγόρησαν καὶ οὐδεὶς συνεφώνησε μὲ τὰς ἰδέας σας.

§59ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἓν μέγα παράπονον ἐγείρεται, κύριοι Βουλευταὶ, εἰς τὴν πρωτεύουσαν πόλιν τῆς Πελοποννήσου, εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ἐν τῇ πόλει τῶν Πατρῶν ἐνασκεῖται ἡ μεγαλειτέρα διαμετακομιστικὴ ἐμπορία, καὶ ὅμως ὅλοι οἱ ἔμποροι παραπονοῦνται, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐκεῖ ἀποθῆκαι διαμετακομίσεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐγγράψῃ ποσόν τι πρὸς κατασκευὴν ἀποθηκῶν διὰ τὴν διαμετακόμισιν, διότι ἄλλως τὸ ἐμπόριον τῆς διαμετακομίσεως ἐν τῇ πόλει τῶν Πατρῶν δὲν δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ. Δεύτερον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων. Καὶ πέρυσιν ὑπέδειξα εἰς αὐτὸν τὴν κακὴν κατάστασιν αὐτῆς, καὶ μοὶ ὑπεσχέθη νὰ μεριμνήσῃ· ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἐγένετο.

§60ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶπον εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ὅτι ὁ Νομομηχανικὸς Τριπόλεως διετάχθη νὰ μεταβῇ καὶ ἐξετάσῃ.

§61ΦΩΤΗΛΑΣ. Λοιπὸν θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἦσθε ἐνήμερος τῆς ὑπηρεσίας σας, καὶ ἀνεμένετε ἡμεῖς νὰ σᾶς ὑποδείξωμεν τὴν ἀνάγκην, ἑπομένως ἡμεῖς διεσώσαμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὡς ἐκ τῶν Δημοτικῶν δὲ ἐκλογῶν ἐπῆλθε καὶ ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν σκέψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐγένετο ἡ ἐνοικίασις τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τὸ Δημόσιον δὲ ἤδη διορίζει ἀντιπροσώπους πρὸς εἴσπραξιν τοῦ φόρου τῶν μὴ δηλωσάντων φίλους τούτων, καὶ οὕτως οὐδὲν εἰσπράττει· ἔχω δὲ περὶ τούτου ἀναφορὰς ἐκ δύο δήμων τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, καθ’ ἃς οἱ μὲν δηλώσαντες πληρόνουσιν, οἱ δὲ μὴ δηλώσαντες, ἐπειδὴ τὸ Δημόσιον διορίζει πρὸς εἴσπραξιν αὐτῶν φίλους τούτων, τῶν μὴ δηλωσάντων, οὗτοι οὐδὲν πληρόνουσι.

§62ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Πληροφοροῦμαι ἐκ Λευκάδος, ὅτι ἡ μικρὰ βραχώδης περιφέρεια, ὀνομαζομένη Πευκούλια, ἀνήκουσα εἰς τὴν Κοινότητα τοῦ χωρίου Τσουκαλάδες τοῦ δήμου Λευκαδίων τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος, διετέθη ἢ πρόκειται νὰ διατεθῇ ὡς ἐθνικὸν κτῆμα, καὶ ὅτι εἰς τοὺς θελήσαντας νὰ λάβουν τὴν κατοχὴν ἡ Κοινότης ἀντέστη. Ἐὰν ταῦτα πάντα ἐγένοντο διαταγῇ τῆς Κυβερνήσεως, πιστεύω ὅτι ἐγένοντο ἐκ πλάνης καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐσφαλμένων πληροφοριῶν. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον δὲν ἔχομεν ἀγροτικὰ ἐθνικὰ κτήματα καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν ἐν τῇ πτέρυγι τῆς Συμπολιτεύσεως εὑρισκομένων ἀντιπροσώπων. Ἡ ἀγροτικὴ περιουσία ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι ἢ δημοτικὴ, ἢ ἰδιόκτητος, ἢ κοινοτικὴ, τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι ἀπὸ αἰώνων κάμνουσι χρῆσιν πρὸς βοσκὴν τῶν ποιμνίων των καὶ προμήθειαν ξυλείας πρὸς θέρμανσιν· τοιοῦτον δὲ χαρακτῆρα ἐχούσης καὶ τῆς θέσεως Πευκούλια, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Λευκαδίων προσδιώρισεν αὐτὴν πρὸς βοσκὴν τῶν ποιμνίων τοῦ χωρίου Τσουκαλάδες, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπ’ αἰώνων ἀνήκει. Ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ὡς ἀρχὴν, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἀκαλλιέργητον καὶ βραχῶδες εἶναι ἐθνικὸν κτῆμα, οὔτε ξυλείαν πρὸς θέρμανσιν θὰ ἔχωσιν αἱ Κοινότητες, οὔτε ποίμνια θὰ δύνανται νὰ διατηρήσωσι, καὶ τὰ πρὸ χιλιάδων ἐτῶν δικαιώματα αὐτῶν θὰ καταπατηθῶσι, καὶ ὡς ἐκ τούτου θὰ ὠθήσωμεν αὐτὰς εἰς ἀπελπιστικὰ μέτρα, ἢ εἰς δίκας ἀνεξαντλήτους μετὰ τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον διὰ τοιούτων κτημάτων βεβαίως δὲν θέλει προσπορισθῆ ὠφελείας ἀξίας λόγου. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα εὐαρεστούμενος διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν πάσης πρὸς διάθεσιν τῆς ἐν λόγῳ περιφερείας δοθείσης διαταγῆς, ἐν περιπτώσει δὲ ἐναντίᾳ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν: 1) Πᾶν ἔγγραφον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασίζει τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῆς ἐν λόγῳ περιφερείας Πευκούλια. 2) Τὰς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως δοθείσας διαταγάς. 3) Τὰς ἐνεργείας τῶν ἐν Λευκάδι Ἀρχῶν πρὸς διάθεσιν τῆς ἐν λόγῳ περιφερείας.

§63ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν παρ’ ἑκάστου Δήμου τοῦ Κράτους ψηφισθεισῶν κατὰ τὸν περυσινὸν αὐτοῦ Προϋπολογισμὸν δαπανῶν πρὸς συντήρησιν Δημοτικῶν Σχολείων. Τὰς πληροφορίας ταύτας σχετίζω οὐ μόνον μετὰ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῆς συζητήσεως, τῆς προαγγελθείσης, τῶν εἰσαχθησομένων νομοσχεδίων, τῶν ἀναμορφωτικῶν, τῶν τριῶν βαθμίδων τῆς Παιδείας, καὶ διὰ τοῦτο τὰς θεωρῶ λίαν σπουδαίας. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἐνδεχόμενον εἶναι, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ταμείου Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, νὰ ἔλαβε τὰς πληροφορίας ταύτας, ὥστε ἡ ἐργασία τῶν ζητουμένων πληροφοριῶν θὰ ᾖναι ἑτοίμη.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, εἶναι ἑτοίμη.

§65ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸν δὲ ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν θὰ παρακαλέσω νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακας περὶ τῶν ἑξῆς. αʹ) Πόσα Δημοτικὰ Σχολεῖα ἀργοῦσιν ὀνομαστὶ ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ τοῦ Κράτους. βʹ) Πόσοι Δημοδιδάσκαλοι τῶν ἐκ τῶν ἀρτίως συστάντων Διδασκαλείων ἀναγνωρισθέντων μένουσιν ἐκτὸς ὑπηρεσίας. γʹ) Ἐν τίσι Σχολείοις Δημοτικοῖς εἰσι διωρισμένοι Γραμματοδιδάσκαλοι, δι’ ἔλλειψιν πτυχιούχων Δημοδιδασκάλων. δʹ) Πόσοι καὶ τίνες Δῆμοι συντηροῦσιν ἐν τοῖς Διδασκαλείοις ὑποτρόφους δυνάμει τῆς διατάξεως τοῦ ΧΘʹ Νόμου περὶ συστάσεως Διδασκαλείων. εʹ) Πόσα καὶ τίνα Ἑλληνικὰ Σχολεῖα ἀργοῦσι κατὰ τὸ ἐφετεινὸν σχολικὸν ἔτος. Χωρὶς νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν, εὑρίσκομαι ἠναγκασμένος νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὰ ζητηθέντα κατ’ ἐπανάληψιν ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τῶν σεισμῶν.

§66ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς τὰ φέρω αὔριον.

§67Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ λησμονήσητε καὶ τὸν κατάλογον τῶν δαπανηθέντων διὰ τὴν ἀποστολὴν, τὴν φύλαξιν καὶ τὴν διανομὴν τῆς ἀποσταλείσης ξυλείας.

§68ΤΟΜΑΝ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ κατασκευῆς ἀποθηκῶν διαμετακομίσεως ἐν τῷ τελωνείῳ Πατρῶν, νομίζω, ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον νὰ ὑπομνήσω, διὰ τελευταίαν ἴσως φοράν, παρακλήσεις, ἃς ἀπηύθυνα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, περὶ ἀνοικοδομήσεως τῶν ἀποθηκῶν τῆς Σύρου. Ὡς γνωστὸν, πρό τινος καιροῦ εἶχε θεωρηθῆ ἐπάναγκες νὰ ἐπεκταθῶσιν αἱ ἀποθῆκαι τῆς διαμετακομίσεως, διότι τὸ πλεῖστον τῶν ἐμπορευμάτων ἔμενον ἐκτεθειμένα. Πράγματι τοῦτο ἐγένετο καὶ ᾠκοδομήθησαν τέσσαρες συμπληρωτικαὶ ἀποθῆκαι, ἀλλὰ μόλις εἶχον λάβει τὴν ἐλπίδα, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἐμπορίου θὰ θεραπευθῶσι, κατέπεσαν αὗται αἰφνιδίως καὶ ἀκαριαίως. Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς λόγους τῆς καταπτώσεως ταύτης· τοῦτο μόνον γνωρίζω, ὅτι ἐξ αὐτῆς ἐφονεύθησαν 5 ἢ 6 ἄνθρωποι, ἔμειναν ὀρφαναὶ οἰκογένειαι καὶ ἔκτοτε ἡ ὁδὸς ἡ ἄγουσα ἐκ τῆς ἀγορᾶς εἰς τὸ τελωνεῖον κατέστη ἄχρηστος· πλεῖστα τῶν ἐμπορευμάτων εὑρίσκονται ἐκτεθειμένα, καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐγερθῶσιν ἀξιώσεις ἀποζημιώσεως κατὰ τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν βλάβην, ἣν ταῦτα ὑφίστανται ἐκ τῶν ἀτμοσφαιρικῶν μεταβολῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν, διὰ τελευταίαν φορὰν, τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ διατάξῃ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν ἀποθηκῶν τούτων, ἀλλὰ δέον τοῦτο νὰ γίνῃ ταχέως, διότι, ἐὰν γίνῃ κατόπιν, ἴσως ἡ τοιαύτη πρόνοια τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀποτρέψῃ ἐνδεχομένας μεγάλας ζημίας.

§69ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσαγάγῃ τὰ ἐλλείποντα σχετικὰ περὶ τῆς Κούτρας ἔγγραφα...

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπεβλήθησαν.

§71ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸν δὲ κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλῶ νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν ποταμὸν Παμίσου.

§72ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπεβλήθησαν πρὸ ἡμερῶν.

§73ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὸ Διάταγμα περὶ μεταθέσεως τῶν ἀξιωματικῶν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν Ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ συνομολογήσεως δανείου ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου 15,000,000 μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§75ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐρώτησιν θέλω κάμει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸν παρακαλῶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατί προετίμησε νὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον τοῦτο εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, καὶ οὐχὶ εἰς χρυσὸν, ἀφοῦ καὶ τοῦτο γίνεται ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἐγένετο τὸ δάνειον τῶν 135,000,000;

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρῶτος λόγος εἶναι, ὅτι δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ δανεισθῶμεν χρυσὸν ἄνευ τῆς παροχῆς ἐγγυήσεων ἀνωτέρων. Τὸ δάνειον τῶν 135,000,000, τὸ εἰς χρυσὸν συνομολογηθὲν, παρεῖχεν ἐγγυήσεις ἀνωτέρας τῶν τοῦ δανείου τούτου. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ τούτου ἠθέλομεν προτιμήσει τὸ δάνειον εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, διότι δὲν εἶναι ἐπιθυμητὸν νὰ αὐξάνωμεν ὑπερβαλλόντως τὰς εἰς χρυσὸν πληρωμὰς χρεωλυσίων καὶ τόκων. Συνομολογοῦντες τὸ δάνειον εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ὀφείλομεν τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἐνῷ, ἂν εἴχομεν συνομολογήσει τὸ δάνειον εἰς χρυσὸν, θὰ ὠφείλομεν τὰ τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ εἰς χρυσὸν καὶ θὰ ηὔξανον οὕτως αἱ δυσχέρειαι περὶ τὰς πληρωμὰς τῶν τοκομεριδίων.

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ἤκουον ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δὲν ἐστάθη εἰς αὐτὸν δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δάνειον τῶν 15,000,000 εἰς χρυσὸν, βεβαιωθῆτε, ὅτι δὲν ἤθελον τὸ πιστεύσει. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι μόλις ἐγένετο γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε πέρυσι τὰς προτάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐπεκύρωσε διὰ μεγάλης πλειοψηφίας τὸ οἰκονομικὸν σύστημα αὐτοῦ, καὶ ἀμέσως ἐνεπνεύσθη πανταχοῦ ἡ πίστις, ὥστε κατώρθωσε νὰ συνομολογήσῃ μὲ μεγάλην εὐκολίαν τὸ δάνειον τῶν 135,000,000· ἀφοῦ δὲ, μόλις ἐγένετο γνωστὸν, ὅτι ἐψηφίσθη τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτε ἀκόμη ἦτο ἀμφίβολος ἡ ἐπιτυχία αὐτοῦ, ἐστάθη δυνατὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δάνειον τῶν 135,000,000, ἀπορῶ, πῶς μετὰ παρέλευσιν τοσούτων μηνῶν, ὅτε, κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται ἡ ἐπιτυχία τοῦ συστήματός του καὶ ἐπείσθη περὶ τούτου κατὰ τὴν ἰδέαν του ὁλόκληρος ἡ κοινωνία, ἀπορῶ, λέγω, πῶς δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ 15,000,000 εἰς χρυσόν. Ἐὰν ἐλαμβάνομεν τὰ 10,000,000 εἰς χρυσὸν, μεταβαλλόμενα εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, κατὰ τὴν τρέχουσαν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος, ἤθελον μᾶς δώσει 12,500,000, οὕτω δὲ θὰ ἐπληρώνομεν χρέη 12,500,000, ἀντὶ τῶν 10,000,000, τὰ ὁποῖα σήμερον πληρόνομεν. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ ἕτερος λόγος, τὸν ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν συμφέρει δηλ. εἰς ἡμᾶς νὰ αὐξάνωμεν τὸ ποσὸν τῶν δανείων, τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία θὰ γίνηται εἰς χρυσὸν, δὲν εἶναι σπουδαῖος· ἀφοῦ ἔχομεν τόσα ἄλλα δάνεια, τὰ ὁποῖα εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρόνωμεν εἰς χρυσὸν, νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποδειλιάσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰς 600,000 δρ. κατ’ ἔτος. Ἄλλως τε, Κύριοι, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ συνομολογεῖται δι’ 75 ἔτη, καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ διατηρηθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἐπὶ τόσα ἔτη μάλιστα κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις, τὰς ὁποίας δίδει ἑκάστοτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐλπίζω, ὅτι διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνει, ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία θὰ ἀρθῇ τάχιστα. Ἑπομένως τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν, νὰ πληρόνωμεν τὰς 600,000 δραχμὰς εἰς χρυσὸν, θὰ ἦναι ὅλως διόλου προσωρινόν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ δεύτερος λόγος οὐδεμίαν ἔχει σπουδαιότητα, μένει δὲ μόνον ὁ πρῶτος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἀπορεῖ διατὶ, ὀφείλοντες πολλὰ εἰς χρυσὸν, δὲν ἀποφασίζομεν νὰ ὀφείλωμεν περισσότερα. Ἐὰν ὠφείλομεν ὀλιγώτερα εἰς χρυσὸν, ἴσως ἠδυνάμεθα νὰ ἀποφασίσωμεν τοῦτο, ἐπειδὴ ὅμως ἡ ὀφειλὴ ἡμῶν εἰς χρυσὸν εἶναι ὑπέρμετρος, θεωροῦμεν φευκτέαν τὴν ἄνευ ἀναποδράστου ἀνάγκης περαιτέρω ἐξόγκωσιν αὐτῆς. Τὰ ῥηθέντα ἄρα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ περὶ τῆς ἐλλείψεως σπουδαιότητος τοῦ δευτέρου λόγου, τὸν ὁποῖον προβάλλομεν, στεροῦνται ὑποστάσεως. Ἐπίσης ὅμως στεροῦνται ὑποστάσεως καὶ τὰ ῥηθέντα ὑπ’ αὐτοῦ περὶ τοῦ πρώτου λόγου, τοῦ ὑπ’ ἐμοῦ προβληθέντος. Δὲν εἶπον, ὅτι δὲν εὑρίσκομεν δάνειον εἰς χρυσόν· εἶπον, ὅτι δὲν θὰ εὑρίσκομεν δάνειον εἰς χρυσὸν ὑπὸ ὅρους συμφερωτέρους τῶν τοῦ δανείου τῶν 135,000,000. Ὑφ’ οὓς ὅρους ἐδανείσθημεν τὰ 135,000,000, θὰ ἠδυνάμεθα ἴσως καὶ σήμερον νὰ δανεισθῶμεν, καίτοι ἐνδέχεται, δανειζόμενοι καθ’ ὑπερβολὴν, οὐδ’ ἐπὶ τοῖς ὅροις ἐκείνοις νὰ δυνάμεθα νὰ δανεισθῶμεν. Ἐὰν προέκειτο νὰ συνομολογήσωμεν δάνεια ἐφ’ οἷς ὅροις συνωμολόγησεν αὐτὰ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ὅτε ἦτο Ὑπουργὸς, δύναμαι νὰ τὸν βεβαιώσω, ὅτι πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ δανεισθῶμεν, βελτιοῦντες μάλιστα αὐτοὺς ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Δάνειον ὅμως εἰς χρυσὸν ὑπὸ ὅρους βελτίονας τῶν τοῦ παρ’ ἡμῶν συνομολογηθέντος τῶν 135,000,000 εἶναι ἀνέφικτον, διότι ἀπὸ τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου ἐκείνου δὲν ἐπῆλθε βελτίωσις τῆς ἀγορᾶς τῶν Ἑλληνικῶν χρεωγράφων, οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ λησμονῶμεν, ὅτι τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων ἐπραγματοποιήθη μὲν ὁλόκληρον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ δὲν διετέθη διὰ τῆς δημοσίας ἐγγραφῆς.

§79ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι, ὅτε ὁ βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἐδανείζετο, ὑπῆρχεν ἐπιστρατεία καὶ τὰ πάντα ἦσαν εἰς ἐπικίνδυνον θέσιν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ παραξενεύηται, ἐὰν ἔκαμε δάνειον ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Τὸν παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς ἐποχὴν πολὺ ὁμαλωτέραν, ὅτε δὲν ὑπῆρχεν ἐπιστρατεία, ἔκαμε τὸ δάνειον τῶν 170,000,000, καὶ τὸ δάνειον ἐκεῖνο, ἐκτεθὲν εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν, δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ· τὸν παρακαλῶ δὲ προσέτι νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι, ἐὰν τὸ δάνειον τῶν 135,000,000 ἐπραγματοποιήθη ὑπὸ ὅρους συμφέροντας, οἱ ὅροι οὗτοι δὲν ὀφείλονται εἰς τὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν τὸ οἰκονομικόν του σύστημα ἐνέπνευσεν, ἀλλ’ εἰς τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἐχορήγησεν, ἐγγυήσεις πρωτοφανεῖς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὸ ἠναγκάσθη καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ὁμολογήσῃ, εἰπὼν, ὅτι, ἐὰν τὸ δάνειον τῶν 135,000,000 ἐπραγματοποιήθη καθ’ ὅρους συμφέροντας, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι παρεχώρησε κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους εἰς τοὺς δανειστάς. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν ἤθελε δυνηθῆ οὔτε εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ προκείμενον δάνειον, ἐὰν δὲν ἄφινε εἰς τὴν Τράπεζαν δύο ἥμισυ ἑκατομμύρια πρὸς ἀπότισιν προηγουμένου χρέους, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρχον ἀποχρῶσαι ἐγγυήσεις. Διηυκόλυνε ἡ Τράπεζα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἰς τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου, διὰ νὰ κρατήσῃ ἐξ αὐτοῦ, τοῦ παρέχοντος ἐγγυήσεις ἀσφαλεστέρας, τὸ εἰς αὐτὴν ὀφειλόμενον ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ποσὸν, διὰ τὸ ὁποῖον οὐδεμία ὑπῆρχεν ἐγγύησις.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Δημόσιον ὀφείλει εἰς τὰς Τραπέζας 2½ ἑκατομμύρια, ποσὸν ἀπαιτητόν· ἑπομένως, ἐὰν ἡ Τράπεζα ἀπῄτει παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ποσοῦ τούτου, οὐδεμία ἠδύνατο νὰ τῇ ἀντιταχθῇ ἀντίῤῥησις. Ἵνα παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ Τράπεζα διετέλει ἐν ἀμηχανίᾳ, ὡς μὴ ἔχουσα πραγματικὰς ἐγγυήσεις περὶ τῆς ἀποτίσεως, πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ ἠρνεῖτο ν’ ἀποτίσῃ τὴν ὀφειλὴν, ὅπερ οὐδεὶς θὰ διενοεῖτο. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ὑπηρεσίας δανείου ἐστερημένου πραγματικῶν ἐγγυήσεων, ἀλλὰ περὶ ὀφειλῆς ἀπαιτητῆς, ἧς ἡ ἀπότισις θὰ ἦτο ἐπισφαλὴς, μόνον ἂν τὸ Δημόσιον διετέλει ἐν καταστάσει χρεωκοπίας. Ὅμοια ἦσαν καὶ τὰ χθὲς λεχθέντα, ὅτι οἱ κάτοχοι τῶν τίτλων τῶν προσωρινῶν δανείων ἐξηναγκάσθησαν νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὰς συμφωνίας τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων, ἵνα σώσωσι τὰς πιστώσεις αὑτῶν. Τοῦτο θὰ εἶχεν ὑπόστασιν, ἂν ὑπετίθετο, ὅτι τὸ Δημόσιον ἤθελεν ἀθετήσει τὰς ἐκ τῶν προσωρινῶν δανείων ὑποχρεώσεις αὑτοῦ· ἀλλὰ τίνα ποτὲ ὑποχρέωσιν αὑτοῦ ἠθέτησε τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἵνα δικαιολογηθῇ ὑπόνοια, ὅτι θὰ ἠρνεῖτο ν’ ἀποτίσῃ τὰς προσωρινὰς ὀφειλὰς, ἢ ν’ ἀποδώσῃ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὰ 2½ ἑκατομμύρια; Ἡ Τράπεζα ἐδέχθη τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, διότι ἐθεώρησεν αὐτοὺς πρέποντας· καὶ τῷ ὄντι ἦσαν πρέποντες καὶ εἰς αὐτὴν καὶ εἰς τὸ Δημόσιον. Ὡς πρὸς δὲ τὰ μονοπώλια, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ὅτι πρωτάκουστον ἦτο τὸ εἶδος τοῦτο τῶν ἐγγυήσεων. Ἀλλ’ ἀσχέτως ὅλως πρὸς τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων καὶ πρὸ τοῦ κανονισμοῦ τῶν κατ’ αὐτὸ, ὑπῆρχε νομοθετικὴ ἄδεια, ὅπως ἐπὶ τῶν μονοπωλίων στηριχθῇ τροπὴ ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τῶν προσωρινῶν δανείων, συνάμα μετὰ δανείου εἰς μεταλλικὸν, εἶχε δὲ ψηφισθῆ εἰδικὸς Νόμος, παραχωρῶν τὴν διαχείρισιν τῶν μονοπωλίων εἰς ἐγγύησιν τοιούτου δανείου· καὶ ὅμως οἱ πρὸς οὓς ἀπετάθη ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐθεώρησαν τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν ἐγγύησιν τῶν μονοπωλίων ὡς ἐπαρκεῖς πρὸς πραγματοποίησιν ὁλοκλήρου τοῦ δανείου, ἐπιτευχθείσης ταύτης μόνον μέχρι 19 ἑκατομμυρίων μεταλλικοῦ καὶ 2½ ἑκατομμυρίων ἐκ τροπῆς προσωρινῶν δανείων. Ἵνα κρίνωμεν δὲ περὶ τοῦ ἐπωφελοῦς ἢ τοῦ ἀσυμφόρου τῆς τιμῆς τοῦ προκειμένου δανείου, ἔχομεν ὅρον συγκρίσεως τὰς ἐν τῇ ἀγορᾷ τρεχούσας τιμὰς τῶν προϋπαρχόντων δανείων. Σήμερον τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων ἔχει ἀγοραίαν τιμὴν ἀνωτέραν ἢ ὅτε ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας διεπραγματεύθη αὐτό. Ἐναβρύνεται ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπὶ τῇ τιμῇ, ἐφ’ ᾗ διεπραγματεύθη τὸ δάνειον ἐκεῖνο, ἀλλὰ λησμονεῖ, ὅτι τότε ἐπέκειτο ἡ ἕνωσις τῶν νέων Ἐπαρχιῶν καὶ ὑπετίθετο, ὅτι ὁ χρυσοῦς αἰὼν ἤνοιγε διὰ τὴν Ἑλλάδα· ἐν τοῖς Χρηματιστηρίοις τὰ Ἑλληνικὰ χρεώγραφα, ὡς ἀξίαι τοῦ μέλλοντος, εἶχον ὑπερτιμηθῆ σπουδαίως· ἐν τῇ ἀκμῇ δὲ τῆς ὑπερτιμήσεως ταύτης ἐπῆλθεν ἡ διαπραγμάτευσις τοῦ δανείου τῶν 120 ἑκατομμυρίων καὶ ἐγένετο ἡ συμφωνία ἐπὶ ὅροις συμφέρουσι. Σήμερον δυνάμεθα νὰ διαπραγματευθῶμεν δάνειον ἐπὶ ὅροις συμφερωτέροις, ὡς ἀποδεικνύει ἡ τρέχουσα τιμή· ἀλλὰ τοῦτο ἔχει οὕτως ὡς πρὸς τὸ δάνειον τὸ διαπραγματευθὲν παρὰ τοῦ κυρίου βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας, δὲν συμβαίνει δὲ τὸ αὐτὸ ὡς πρὸς τὸ δάνειον τὸ διαπραγματευθὲν παρ’ ἡμῶν, διότι συμφερωτέρους ὅρους τῶν τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπεκδεχώμεθα σήμερον.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπέ τι ἀνακριβές. Δὲν ἐνέκρινα νὰ διακόψω αὐτὸν, διότι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω κατόπιν τὴν διόρθωσιν. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ τοὺς δανειστὰς, οἵτινες ἠγόρασαν τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων, μὲ τὰς ἐγγυήσεις τῶν προσόδων τῶν μονοπωλίων, ἐνῷ πρὸ αὐτοῦ ἐζητήσαμεν ἡμεῖς νὰ πράξωμεν τὸ αὐτὸ μὲ τὰς αὐτὰς ἐγγυήσεις καὶ δὲν ἠδυνήθημεν. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβὲς, καὶ ἀπορῶ πῶς εἶπε τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀφοῦ εἶπον χθὲς, ὅτι συνεκάλεσα τραπεζίτας, ὅτι εἷς τῶν τραπεζιτῶν μοὶ ἐπρότεινε συμφωνίας, ἀλλ’ ἐγὼ ἀπῄτησα πολὺ περισσότερα κέρδη διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ποῦ στηρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλήν; Ἦτο ἥκιστα ἁρμόδιος νὰ πράξῃ τοῦτο, ἀφοῦ τὴν ὑπόθεσιν διεπραγματεύθην ἐγὼ καὶ οὐχὶ αὐτός. Διὰ τοῦτο φέρω τὴν ἐπανόρθωσιν, καὶ δηλῶ, ὅτι ὁ κ. Μάρκος Ῥενιέρης, Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὁ κ. Ἀνδρέας Συγγρὸς, Πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Τραπέζης Ἠπειροθεσσαλίας, ὁ κ. Μέρλεν, Διευθυντὴς τῆς Ἰονικῆς, ὁ κ. Ἀθηνογένης, Διευθυντὴς τῆς Τραπέζης Κωνσταντινουπόλεως, συνεσκέφθησαν μετ’ ἐμοῦ, καὶ ἦσαν πρόθυμοι νὰ συνομολογήσω τὸ δάνειον τῶν 100 ἑκατομμυρίων ἐπὶ τῇ ἐγγυήσει τῶν μονοπωλίων καὶ τῆς διαχειρίσεως, πρὸς ἐξόφλησιν τῶν προκαταβολῶν, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔστερξα, διότι ἐζήτουν κέρδη πολὺ μεγαλείτερα.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς, δεικνύει ὅτι, ὅ,τι εἶπον, ἦτο ἀκριβές· ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει, ὅτι ἐζήτησε κέρδη μεγαλείτερα, τὰ ὁποῖα αἱ Τράπεζαι δὲν ἦσαν ἕτοιμοι νὰ δώσωσι, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν μονοπωλίων κατὰ τὸν Νόμον, τὸν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἰσαχθέντα. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ὁ Νόμος ἐκεῖνος προετάθη παρ’ αὐτοῦ ἄνευ τοῦ συνδέσμου τῆς διαχειρίσεως τῶν μονοπωλίων μετὰ τοῦ δανείου, ἐδέχθη δὲ τὸν σύνδεσμον μετὰ τοῦ δανείου τῇ εἰσηγήσει τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως. Περὶ τῆς ἐπινοήσεως τοῦ συνδέσμου δὲν πρόκειται· ἀρκεῖ, ὅτι τὴν τροπολογίαν, τὴν συνδέουσαν τὴν διαχείρισιν τῶν μονοπωλίων πρὸς τὸ δάνειον, ἀπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις, περιλαβοῦσα αὐτὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῆς. Τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο Νόμος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Νόμου τούτου προσεκάλεσεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας τοὺς ἀξιοτίμους τραπεζίτας, ἵνα πραγματοποιήσωσι τὸ δάνειον. Ἠκούσατε δὲ παρ’ αὐτοῦ πρὸ ὀλίγου, ὅτι οὗτοι δὲν ἠρκέσθησαν εἰς τὴν ἐγγύησιν τῆς διαχειρίσεως τῶν μονοπωλίων, ἀλλ’ ἀπῄτησαν ὅρους, οὓς δὲν ἀπεδέχθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὅτι τούτου ἕνεκα δὲν ἐπῆλθε συμφωνία. Τοῦτο εἶπον καὶ ἐγώ.

§83Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ διαφορά, ἡ ὁποία ὑπῆρξε μεταξὺ τῶν τραπεζιτῶν καὶ ἐμοῦ, καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας δὲν συνεφωνήσαμεν εἰς τὴν σύμβασιν, δὲν ἦτο, ὅτι αὐτοὶ μοὶ ἐπρόβαλον ὅρους βαρυτέρους καὶ ἐγὼ ἐζήτησα ὠφέλειαν, ἀλλὰ διότι ἐγὼ ἐφρόνουν, ὅτι τὸ Κράτος εἶχε τότε ἀνάγκην μεταλλικοῦ διὰ τὰς τότε πολιτικὰς περιστάσεις, αἵτινες προεβλέποντο, δὲν ἔστεργον δὲ νὰ συνομολογήσω τὸ δάνειον πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ χρέους τῶν προκαταβολῶν. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὅρων βαρυτέρων. Ὥστε ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅτι ἄλλοτε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ ἡ μετατροπὴ τῶν σημειουμένων χρεῶν διὰ τοῦ δανείου τῶν 100 ἑκατομμυρίων ἐπὶ ταῖς ἐγγυήσεσι ταῖς ὑπαρχούσαις, ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος δὲν εἶναι ἀληθής.

§84ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνωμολογήθη τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων, δὲν ἦσαν ἀρκετὰ ἐπιτυχεῖς διὰ τὸ Δημόσιον...

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον τοῦτο...

§86ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἠδύνατο νὰ εὕρῃ δάνειον. Ἐν τούτοις βλέπω, ὅτι αὐτὸς κάμνει δάνειον διὰ τραπεζικῶν γραμματίων μὲ 66½%, δηλαδὴ πρὸς δραχ. 343 δι’ ἑκάστην ὁμολογίαν τῶν 500 δραχμῶν. Τὸ δάνειον τῶν 120,000,000, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀρκετὰ μέγα, καὶ τὸ ὁποῖον, πρὸς τιμὴν τοῦ Δημοσίου τῆς Ἑλλάδος, ἐκαλύφθη δὶς, ὅτε ἐξεδόθη, ἐτοποθετήθη πρὸς 373 εἰς χρυσόν. Ἐὰν θελήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ὑπολογίσῃ πόσον ἡ τιμὴ αὕτη ἀναλογεῖ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια κατὰ τὴν σημερινὴν ἀξίαν, θέλει ἰδεῖ, ὅτι αἱ δραχμαὶ 373 εἰς χρυσὸν ἀναλογοῦσι πρὸς δραχ. 455 εἰς τραπεζικά· δάνειον δὲ ἐπὶ τόκῳ 5%, τοποθετούμενον πρὸς δραχ. 455, εἶναι συμφερώτερον ἀπὸ δάνειον πρὸς 4%, τοποθετούμενον ἀντὶ δραχ. 343.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ κανονίσωμεν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν ἐπὶ τῇ βάσει ὑπολογισμῶν, ὁποίους ἠκούσατε παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἐντὸς ὀλίγου ἤθελεν ἐξοφληθῆ ὁλόκληρον τὸ χρέος τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπολογίζει ἐν ἰσοτιμίᾳ τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον πρὸς τὸ μέταλλον. Διαπραγματευόμενοι δάνειον εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια πρὸς 66 καὶ ⅔ καὶ ἐπὶ τόκῳ 4%, τὸν τόκον τοῦτον συνωμολογοῦμεν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια· ἐὰν δὲ οὗτος συνωμολογεῖτο εἰς μεταλλικὸν, δὲν θὰ ὡρίζετο ἡ τιμὴ τοῦ δανείου εἰς 66 καὶ ⅔%, ἡ τιμὴ θὰ ἐκανονίζετο ἐπὶ τοῦ τόκου τῶν 4% εἰς μεταλλικὸν, ἐπηυξημένου διὰ τῆς διαφορᾶς τοῦ χαρτίνου πρὸς τὸ μεταλλικὸν νόμισμα, οὕτως ὥστε ὁ τόκος τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου νὰ ἦναι πάντοτε ὁ αὐτός. Ὁ τόκος δὲ οὗτος εἶναι κατώτερος τοῦ τόκου, ἐφ’ ᾧ συνωμολόγησεν ὁ κ. Βουλευτὴς τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων. Τὸ δάνειον, περὶ οὗ ἤδη πρόκειται, συνωμολογήθη ἐπὶ τιμῇ 66 καὶ ⅔ καὶ τόκῳ, ὅπως καὶ τὸ κεφάλαιον, εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, πρὸς 4%· ἐπειδὴ τοῦ πραγματικοῦ ἄρα κεφαλαίου ὁ τόκος εἶναι 6%, ἐνῷ τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων, ἀποφέρον τόκον 5% ἐπὶ τιμῇ 73%, συνωμολογήθη ἐπὶ πραγματικῷ τόκῳ 6,85%. Ἐὰν ὁ τόκος τοῦ προκειμένου δανείου ἦτο 5%, ὡς ὁ τοῦ δανείου τῶν 120 ἑκατομμυρίων, τὸ κεφάλαιον ἐπὶ τῇ συνομολογηθείσῃ ἀναλογίᾳ τοῦ πραγματικοῦ πρὸς τὸν ὀνομαστικὸν τόκον δὲν θὰ ἦτο 66 καὶ ⅔%, ἀλλὰ 83 καὶ ⅓%, τουτέστιν ἀνώτερον τῶν 73%, ἀνθ’ ὧν συνωμολογήθη τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων. Δὲν κατακρίνω τὸν κ. Βουλευτὴν, συνομολογήσαντα τὸ δάνειον ἀντὶ 73%. Τοὐναντίον εἶπον, ὅτι ἐπέτυχε τὴν πραγματοποίησιν τοῦ δανείου τούτου ἐπὶ ὅροις συμφέρουσιν. Ἐξήγησα δὲ, ὅτι οἱ συμφέροντες ὅροι ἀπέῤῥεον ἐκ τῶν ἐλπίδων, ἃς ἐστήριζον αἱ χρηματικαὶ ἀγοραὶ τῆς Εὐρώπης ἐπὶ τῆς ἑνώσεως τῶν νέων Ἐπαρχιῶν. Οὐχ ἧττον, καίτοι ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων ἐλπίδων συνωμολογήθη τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων, δὲν ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῶσιν ὅροι συμφέροντες, ὅσον οἱ τοῦ προκειμένου δανείου.

§88ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐλησμόνησα, ὅτι ὁ τόκος θὰ πληρόνηται εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι καὶ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ ὀλίγου ἔλεγεν, ὅτι ὕστερον ἀπὸ ὀλίγον καιρὸν τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια θὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν ἀξίαν μὲ τὸν χρυσὸν, ἑπομένως δὲν ὠφελεῖται τίποτε τὸ Δημόσιον, ἐκτὸς ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία θὰ διαρκέσῃ 75 ἔτη.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§90ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶχε γίνει ἡ παρατήρησις, τί ἤθελε γίνει ὁ Νόμος, ὁ ἀφορῶν εἰς τὸ Διάταγμα περὶ τῶν φθαρτῶν κτημάτων.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ συνάψῃ δάνειον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Νόμου ἐκείνου· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ δοσοληψία πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἶναι ἐκκρεμὴς, ὡς βλέπετε καὶ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, θὰ ἦναι ἄτοπον νὰ καταργήσωμεν πρὸ τῆς ἐκκαθαρίσεως τὸν Νόμον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ δοσοληψία.

§92ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ὑφίσταται μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Νόμου τούτου.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑφίσταται, ὑφισταμένης τῆς λογοδοσίας. Μετὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν χρῆσις ἄλλη τοῦ Νόμου δὲν ἐγένετο, καίτοι ἀνατρέχει εἰς τὸ 1853. Ἴσως ἐν καιρῷ, ὅταν τὰ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου τούτου καὶ ἄλλων συναφῶν ἀποῤῥεύσαντα ἐκκαθαρισθῶσι, θὰ ἦναι πρέπον τοὺς Νόμους τούτους νὰ καταργήσωμεν, ἵνα ἀπαλλάξωμεν τὴν νομοθεσίαν ἀπὸ τῶν περιττῶν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ συνόλου.

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ἐμμίσθων Ὑποπροξενείων, Προξενείων καὶ Γενικῶν Προξενείων καὶ καταργήσεως Ὑποπροξενείων.

§97ΨΥΛΛΑΣ. Δὲν πρόκειται, οὔτε ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλ’ οὔτε κατ’ αὐτῆς νὰ ὁμιλήσω· παρατηρήσεις τινὰς μόνον ἔχω νὰ προβάλω ἐπὶ διατάξεών τινων τῶν ἄρθρων αὐτοῦ, ἐφ’ ὧν διαφωνῶ πρὸς ὅσα ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτείνει. Ἵνα μὴ ζητῶ δὲ τὸν λόγον ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἄρθρων ἰδιαιτέρως, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ καὶ τὰς παρατηρήσεις μου θέλω ὑποβάλει ἐφ’ ὁλοκλήρου, γενικῶς, οὕτως εἰπεῖν. Καὶ ἐν πρώτοις παρατηρῶ ἀνωμαλίαν τινὰ, κατ’ ἐμὲ, ὡς πρὸς τὴν ἐπιγραφὴν, τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου· διότι δὲν πρόκειται περὶ συστάσεως Γενικοῦ Προξενείου, ἀλλὰ περὶ ἀνασυστάσεως μὲν ἐμμίσθου Γενικοῦ Προξενείου, συστάσεως δὲ Προξενείων καὶ Ὑποπροξενείων ἐμμίσθων ἐπίσης. Προσέτι, ὡς δὲν ἀγνοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, συνήθως αἱ ἐπιγραφαὶ τῶν Νόμων ἀρχίζουσιν ἀπὸ τὰς ἐπικρατεστέρας ἀρχὰς, ἀπὸ τὰ Γενικὰ Προξενεῖα, καὶ κατέρχονται εἰς τὰ Ὑποπροξενεῖα. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν συμβαίνει τὸ ἀντίστροφον. Θὰ τὸν παρακαλέσω λοιπὸν νὰ δεχθῇ νὰ τροποποιήσῃ οὕτω πως τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος τίτλον: «περὶ ἀνασυστάσεως ἐμμίσθου Γενικοῦ Προξενείου ἐν Τεργέστῃ, περὶ συστάσεως ἐμμίσθων Προξενείων καὶ Ὑποπροξενείων καὶ περὶ καταργήσεως Ὑποπροξενείου ἐν Λεμησσῷ τῆς Κύπρου». Ἐπειδὴ δὲ ὁ λόγος περὶ τοῦ Προξενείου τῆς Τεργέστης, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι δέν μοι φαίνεται, ὅτι ἦτο ἀκριβὴς ἡ παράστασις, τὴν ὁποίαν χθὲς ἔκαμεν, ὅτι ἁπλῶς χάριν οἰκονομίας μετέτρεψεν εἰς ἄμισθον τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Τεργέστης· τὸ κατ’ ἐμὲ, φρονῶ, ὅτι ἐγένετο ἡ μετατροπὴ αὕτη χάριν προσώπων, ὅπως καὶ τινες διατάξεις τοῦ παρόντος Νομοσχεδίου εἰς πρόσωπα ἀποβλέπουσι· διότι ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὅτι ἐσκόπει νὰ ἐπιφέρῃ, δὲν πρέπει νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψει, ὡς τὴν ἐξέθεσε· πρέπει νὰ ἐξετάζηται συλλήβδην ἡ πρόσοδος, ἡ ἐκ τῶν Προξενείων προερχομένη, νὰ κρίνηται δὲ, ἂν ὑπερβαίνῃ ἡ πρόσοδος αὕτη ὅλη ὁμοῦ τὰς δαπάνας, τὰς διὰ τὰ Προξενεῖα ὡρισμένας, οὕτως, ὥστε νὰ μὴ πληρόνηται ποσὸν ἀνώτερον τῶν εἰσπράξεων. Μετ’ εὐχαριστήσεως δὲ ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν εἰπόντα, ὅτι τὸ αὐτὸ πρόσωπον πρόκειται, ὅπερ καὶ νῦν διατελεῖ ὡς ἄμισθος Γενικὸς Πρόξενος ἐν Τεργέστῃ, ὁ κ. Βιτούρης, νὰ μισθοδοτηθῇ καὶ οὕτως ἐπαρκέστερα ν’ ἀπολαμβάνῃ. Γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Βιτούρης ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν ἀντιπροσωπεύει τὴν Κυβέρνησιν ἐν Τεργέστῃ ὁμολογουμένως μετ’ ἀξιοπρεπείας· ἡ εὐγένεια τοῦ χαρακτῆρός του καὶ τῶν τρόπων του εἶναι ἀνεγνωρισμένη, καὶ βεβαίως καλῶς θέλει πράξει τὸ Κράτος νὰ μισθοδοτήσῃ καλῶς τὸν ὑπάλληλόν του τοῦτον, τὸν εὑρισκόμενον σήμερον ἐν πόλει, οἵα ἡ Τεργέστη, καὶ δυνάμενον ἀξιοπρεπῶς ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ αὐτό. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι καὶ ὁ διορισθεὶς ἄλλοτε αὐτόθι ὡς διάδοχός του κ. Βάρβογλης ἐπίσης μετ’ ἀξιοπρεπείας ὑπηρέτησεν, οὐδὲ ἤκουσα παράπονόν τι νὰ ἐγερθῇ κατ’ αὐτοῦ. Ὀφείλω δὲ νὰ προσθέσω τοῦτο, καθόσον ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι κατὰ τὴν ἰδέαν μου χάριν προσώπου ἐγένετο ἡ μεταβολὴ τοῦ Γενικοῦ Προξενείου ἐπὶ ἐμμίσθου εἰς ἄμισθον...

§98ΛΕΒΙΔΗΣ. Μήπως εἶναι ὁ Βιτούρης συντάκτης τῆς «Ἡμέρας»;

§99ΨΥΛΛΑΣ. Ἀγνοῶ τὰ περὶ τούτου. Ἡ «Ἡμέρα» γράφεται καλῶς. Ἐὰν συμμετέχῃ εἰς τὴν σύνταξίν της ὁ κ. Βιτούρης, δὲν γνωρίζω· ἀλλ’ ἐὰν συμμετέχῃ, ἀληθῶς εἶναι ἔτι μᾶλλον ἀξιέπαινος, ἀφοῦ καὶ οὗτος καλῶς γράφει. Ἔρχομαι νῦν εἰς τὴν δευτέραν πρότασιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Προξενείου Αʹ τάξεως ἐν Ταϊγανίῳ τῆς Ῥωσσίας ἐμμίσθου. Ἡ πρώτη ἐρώτησις, τὴν ὁποίαν ἔχω ν’ ἀπευθύνω, εἶναι: διατὶ νὰ συστηθῇ Προξενεῖον Αʹ τάξεως ἐν Ταϊγανίῳ καὶ οὐχὶ Γενικὸν Προξενεῖον; Οὔτε οἱ ἐν Ταϊγανίῳ Ἕλληνες εἶναι κατώτεροι τῶν ἐν Τεργέστῃ λόγῳ πλήθους, πλούτου καὶ ἀξίας, οὔτε τὰ συμφέροντα τὰ ἐμπορικὰ, τῆς Ἑλληνικῆς ἰδίως ναυτιλίας, μικρότερα. Εἶναι μάλιστα ἀνώτερα, μοὶ φαίνεται, καὶ δὲν ἐννοῶ διατὶ ἡ προτίμησις αὕτη ὑπὲρ τῆς Τεργέστης. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης νὰ γίνῃ ἔμμισθον τὸ Προξενεῖον Ταϊγανίου. Ἀπ’ ἐναντίας ἀντίθετον ἔχω γνώμην, καὶ ἄλλοτε, ὅτε ὁ καταστατικὸς, οὕτως εἰπεῖν, Νόμος, ὁ ὀργανίζων τὰ τῶν Προξενικῶν Ἀρχῶν, ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ, ἢ μᾶλλον ὅτε συνετάσσετο τὸ σχέδιον αὐτοῦ, εἶχον δὲ τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς συνταξάσης τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καὶ τότε ἀντετάχθην εἰς τὸ ὑποδειχθὲν μέτρον τῆς συστάσεως ἐμμίσθου Προξενείου ἐν Ταϊγανίῳ. Ἀπέκρουσα τὸ τοιοῦτον μέτρον διὰ πολλοὺς λόγους, οὓς θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω. Ἀναφέρω ἕνα μόνον, τὸν ἑξῆς. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχωσι καί τινα ἄμισθα, προσοδοφόρα ὅμως κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον, ἐν Εὐρώπῃ, οὐχὶ δὲ καὶ ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κράτει Προξενεῖα, ὅπου νὰ δύνανται νὰ διορίζωνται, ὡς ἐν Πρυτανείῳ, πρόσωπα, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων τοῦ Τόπου, ἢ ὡς ἐκ τῶν μακροχρονίων ἐκδουλεύσεών των ὡς πολιτευομένων, ἢ ἄλλων τυχὸν ὑπηρεσιῶν, μὴ ὑπαλληλικῶν, ἃς προσήνεγκον, κατέστησαν ἀνίκανα νὰ προσπορίσωσιν εἰς ἑαυτὰ τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα. Ἐν Ταϊγανίῳ τὴν σήμερον ὑπάρχει διωρισμένος ὁ κ. Ἀχιλλεὺς Παράσχος, τὸ ἐπάγγελμα ποιητής, ἐθνικὸς ποιητὴς μάλιστα ἐπικληθεὶς, ὑμνήσας τὸν ἀγῶνα καὶ τοὺς ἄνδρας αὐτοῦ. Τοῦτον διορίζομεν ἐκεῖ χάριν τῆς σωτηρίας αὐτοῦ τε καὶ τῶν τέκνων του. Ἔχετε μέσον ν’ ἀνταμείψητε ἄλλως πως τὸν κ. Παράσχον ἐν τῇ ἡμεδαπῇ; Ὄχι. Τί θὰ ζητήσητε νὰ τὸν κάμητε; Ἔπαρχον, ὡς καὶ ἄλλοτε; Ἔπαρχοι δὲν ὑπάρχουσι πλέον. Νομάρχην; Ἀλλ’ αὐτὸς θὰ καταγίνηται εἰς τὴν ποίησίν του. Ἐγὼ δὲ ὁμολογῶ, ὅτι θέλω τὸν Νομάρχην πολὺ θετικὸν ἄνθρωπον. Πρόξενος ὅμως ἐν Εὐρώπῃ, ὅπου γενικῶς δὲν ὑπάρχουσιν, εἰμὴ συμφέροντα ναυτιλίας καὶ ἐμπορίας καὶ οὐδὲν σχεδὸν πλέον, καὶ ὅπου τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν δὲν θὰ διαχειρίζηται συνήθως ὁ Πρόξενος, εἰμὴ δι’ ὑπαλλήλου τού τινος πεπειραμένου, ἠδύνατο ἀξιόλογα ὁ κ. Παράσχος νὰ διατηρηθῇ, καθὼς καὶ πᾶς ἕτερος, ὅστις πιθανὸν ἤθελεν εὑρεθῇ εἰς ὁμοίαν θέσιν ἐκ τῶν πολιτευομένων, διοριζόμενος τυχὸν νὰ εὐδοκιμήσῃ....

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔμμισθος;

§101ΨΥΛΛΑΣ. Ἄμισθος βεβαίως. Διὰ νὰ ἦναι ἔμμισθος, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν Νόμον περὶ προσόντων, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου, ὡς ἐκανονίσθη, ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶμαι. Θὰ ὁμιλήσω δὲ περὶ τῶν προσόντων σχετικῶς μὲ τὰ Ὑποπροξενεῖα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον νὰ συστηθῶσιν ἐν Αἰγύπτῳ. Τίνες θὰ διορισθῶσιν αὐτόθι Ὑποπρόξενοι; Βεβαίως οἱ διὰ τοῦ Νόμου περὶ προσόντων εἰσελθόντες ἤδη ἢ διατηρηθέντες εἰς τὴν Προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ἢ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ μέλλον νέοι δηλ. οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ἓν δίπλωμα νομικῆς ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον, ἐπιτυγχάνουν εἰς τὸν κεκανονισμένον διαγωνισμὸν μὲ 3, 4 ἢ 5 κλασματικοὺς ἀριθμοὺς περισσοτέρους ἄλλου τινὸς συναγωνιζομένου, καὶ δέον νὰ προτιμηθῶσι τοῦ ἄλλου τούτου, ὅστις, ἕνεκα τῆς οἰκογενειακῆς του ἀνατροφῆς, ἕνεκα ἄλλων προσόντων ἠθικῶν, ἕνεκα προηγουμένων οἰκογενειακῶν, ἕνεκα τῆς τιμῆς τοῦ ὀνόματος, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ τηρήσῃ ἀκηλίδωτον μέχρι τοῦ τάφου, δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ἐν τούτοις ὑπ’ ὄψει, ἐπειδὴ δὲν ἐπρώτευσεν ἐν τῷ διαγωνισμῷ. Κατ’ ἐμὲ, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ προτιμᾶται ὁ τοιοῦτος νέος τοῦ ἁπλῶς λαμβάνοντος 3 ἢ 4 κλασματικοὺς ἀριθμοὺς ἐν τῷ διαγωνισμῷ. Ὅσον καὶ ἂν θέλητε νὰ ἤμεθα δημοκρατικοὶ,—καὶ εἴμεθα ἅπαντες τοιοῦτοι ἐν Ἑλλάδι ἐξ ἐνστίκτου καὶ ἐξ ἀνατροφῆς—νομίζω, ὅτι παραδόσεις τινὲς τοιαῦται ἐν τῇ ὑπαλληλίᾳ δὲν πρέπει νὰ παραβλέπωνται, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν τοιαύτην εὐδοκιμοῦσαν, συνεχῆ, κληρονομικὴν, οὕτως εἰπεῖν. Ἔρχεται νέος τις πενέστατος, παραδείγματος χάριν, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, πολλάκις καὶ μὴ ὑπήκοος Ἕλλην, ἀξιέπαινος βεβαίως διὰ τὴν ἄκραν ἐπιμέλειάν του, σπουδάζει οὗτος ἐνταῦθα, ὑπηρετικὰ μετερχόμενος πολλάκις ἔργα, ὡς δὲν ἀγνοεῖτε, γίνεται ἐν τῷ μεταξὺ ὑπήκοος Ἕλλην, δυνάμει τῆς εὐκολίας, ἣν τῷ παρέχει ὁ Νόμος, ἐὰν θελήσῃ δι’ ἁπλῆς δηλώσεως καὶ οὐχὶ διὰ μακροχρονίου ἐν τῇ ἡμεδαπῇ διαμονῆς νὰ ἀποκτήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Οἱ τοιοῦτοι νέοι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ μάλιστα εἰς τὰ μέρη τῆς Τουρκίας, εὐκόλως μανθάνουν καὶ μίαν ξένην γλῶσσαν, τὴν Τουρκικὴν βεβαίως ἐκ γενετῆς, καὶ ὀλίγα τινὰ Ἰταλικὰ ἢ Γαλλικὰ, παρουσιάζονται εἰς τὸν διαγωνισμὸν καὶ πρωτεύουσιν ἐν αὐτῷ· διορίζονται δ’ ἀμέσως κατὰ προτίμησιν παντὸς ἄλλου ὑπαλλήλου. Θέλετε τοιούτους ὑπαλλήλους; Τὸν διορίζετε Ὑποπρόξενον, μεταβαίνει πενέστατος εἰς τὴν θέσιν του, γίνεται καταχραστὴς, ἵνα ζήσῃ, ἵνα συντηρηθῇ· διότι μὲ 400 δραχμὰς, ὡς Ὑποπρόξενος, εἰς χαρτὶ μάλιστα, δηλ. 30 μόνον εἰς χρυσὸν, δύναται νὰ συντηρῇ οἴκημα ἐπιπλωμένον πως ἀξιοπρεπῶς, νὰ ἔχῃ δὲ τὸ καθῆκον, οὐ μόνον νὰ συναναστρέφηται μετὰ τῶν ἐκλεκτοτέρων Ἑλλήνων, τῶν ὁμογενῶν, τῶν ξένων, τῶν συναδέλφων του, ἀλλὰ καὶ νὰ προσκαλῇ τινας ἐξ αὐτῶν ἐνίοτε εἰς τὴν οἰκίαν του, ἵνα διατηρήσῃ ἀξιοπρεπῶς τὴν θέσιν του; Δὲν θὰ τὸ κατορθώσῃ βεβαίως μὲ τὸν μισθὸν, ὃν λαμβάνει. Ἂν δὲν καταχρασθῇ, θὰ χρεωθῇ ἀναποφεύκτως, καὶ ἴσως μὲ τὴν ἰδέαν νὰ ἐπιστρέψῃ ποτὲ τὴν ὀφειλήν του. Δὲν εἶναι δὲ τόσον δύσκολον εἰς αὐτὸν νὰ δανεισθῇ. Θὰ εὑρεθῶσιν οἱ δανεισταὶ, καὶ πιθανῶς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες θὰ ἐλπίζωσι νὰ ἀνακτήσωσι τὰ χρήματά των δι’ ἄλλων ὠφελειῶν, ἃς ὡς ἐκ τῆς θέσεώς του θὰ τοῖς παρέχῃ, ὑποχείριος αὐτοῖς γινόμενος. Ἐρωτῶ, θέλετε τοιοῦτοι νὰ διορίζωνται ὑπάλληλοι; Ἐγὼ θέλω τὸν Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην διὰ τὸ διοριζόμενον ὑπ’ αὐτοῦ πρόσωπον· θέλω νὰ δύναμαι νὰ τῷ λέγω: «κακῶς διώρισες τὸν τάδε ὑπάλληλον, δὲν ἔχει τὸ εἰδικὸν προσὸν τοῦτο, ἢ ἐκεῖνο»· θέλω νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ὁ ἔλεγχος καὶ δὲν θέλω νὰ κρύπτηται ὄπισθεν τῶν πρωτείων τοῦ διαγωνισμοῦ. Ὅταν εἴπω εἰς τὸν Ὑπουργόν: «ἰδοὺ ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἀποδεικνύεται καταχραστής, καταγγέλλεται ὡς μὴ διάγων ἀξιοπρεπῶς, ὡς παραβλάπτων τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα διὰ τῆς διαγωγῆς του, διὰ τῶν ἀπρεπῶν του τρόπων,» δὲν θέλω νὰ ἀνασηκώνῃ τοὺς ὤμους του καὶ νὰ μοὶ ἀπαντᾷ μετ’ ἀπορίας: «τί νὰ σᾶς κάμω; τὸν διώρισα διότι ἐπρώτευσεν ἐν διαγωνισμῷ» διότι δηλ. ἔλαβε 3 ἢ 4 τριακοσιοστὰ πλειότερα τῶν μετ’ αὐτοῦ συναγωνισθέντων ἄλλων νέων, ἀλλ’ ἐχόντων τὰ ἄλλα ἠθικὰ προσόντα, περὶ ὧν προεῖπον. Ἰδού, κύριοι Βουλευταί, διατὶ εἶμαι κατὰ τῶν προσόντων, ὡς ἐκανονίσθησαν. Ἐὰν μὲ ἀξιώσῃ ὁ Θεὸς νὰ γίνω ποτὲ Πρωθυπουργός, — γελᾶτε! δὲν θὰ συμβῇ ποτὲ τοῦτο, μοὶ φαίνεται μὴ φοβεῖσθε, — τότε θὰ ἔχω πλειοψηφίαν βεβαίως ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ θὰ ζητήσω νὰ τροποποιήσω τὸν Νόμον περὶ προσόντων. Νὰ ὑπάρχῃ βεβαίως ὁ διαγωνισμὸς ἢ ἐξετάσεις, ἐὰν θέλετε, ἀλλὰ νὰ ἔχω ἐγὼ ὁ Ὑπουργὸς τὸ δικαίωμα μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων νὰ ἐκλέξω ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχουν τὰ λοιπὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα καθιστῶσι τὸν ὑπάλληλον ἀληθῆ κόσμιον ὑπάλληλον, καὶ ἐπὶ τῷ διορισμῷ τοῦ ὁποίου θὰ ἦμαι ὑπεύθυνος. Ἐὰν τοῦτο γενικῶς κατ’ ἐμὲ ἦναι ὀρθὸν, φαντασθῆτε τί φρονῶ, ὅτι εἶναι διὰ τοὺς διοριζομένους εἰς τὴν προξενικὴν καὶ τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν. Φαντασθῆτε τὸν ὑπάλληλον, ὃν ἐν παραδείγματι προανέφερα, ἐν διπλωματικῇ ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντα καὶ ὀφείλοντα νὰ συναναστρέφηται διαρκῶς πρὸς ἄλλους συναδέλφους τῶν ξένων Κρατῶν μεγάλων Δυνάμεων ἢ καὶ δευτερευουσῶν τοιούτων. Αὐτοί, ἂν μάθουν ὁποία ἡ καταγωγὴ τοῦ ὑπαλλήλου μας καὶ ὁποία ἡ ἀρχὴ τοῦ σταδίου του, — γνωρίζετε δὲ τὰ ἀριστοκρατικὰ φρονήματα ἰδίως τῶν Εὐρωπαίων, καὶ ἰδίως τῶν διπλωματικῶν αὐτῶν ὑπαλλήλων,—καταλαμβάνετε εὐκόλως, ἐὰν θὰ γυρίσουν ποτὲ νὰ εἴπουν καλημέρα εἰς τὸν ὑπάλληλόν σας, καὶ νὰ τείνωσιν αὐτῷ τὴν χεῖρα. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθω εἰς τὰ περὶ Ταϊγανίου προτεινόμενα. Ἐν πρώτοις, νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ συστηθῇ αὐτόθι Γενικὸν Προξενεῖον· δεύτερον δὲ δὲν ἀποδέχομαι, ὡς προεἶπον, τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νὰ γίνῃ ἔμμισθον. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ Προξενείου ἐκείνου εἶναι 10.000 δραχμαὶ ἐτησίως κατὰ μέσον ὅρον. Ὁ Πρόξενος νομοθετεῖται νὰ λαμβάνῃ 800 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Θὰ τοῦ δώσητε προσέτι ἕνα γραφέα τοὐλάχιστον, καὶ ὑπάρχει ἤδη ἐκεῖ, καθὰ μανθάνω, γραφεὺς ἀπὸ ἐτῶν ἐργαζόμενος καλῶς, ἄνευ τοῦ ὁποίου οἱ κατὰ καιροὺς Πρόξενοι δυσκόλως θὰ ἠδύναντο νὰ ἐργασθῶσιν· ὥστε θὰ προσθέσητε ἴσως κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος 150 δραχμὰς κατὰ μῆνα διὰ τὸν γραφέα, καὶ 30 δραχμὰς ἐπὶ πλέον κατὰ μῆνα διὰ γραφικά· ἰδοὺ 1000 κατὰ μῆνα, δηλαδὴ 12,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος δαπάνη· εἰσπράττετε 10,000, ὥστε οἰκονομία οὐδεμία θὰ ἐπέλθῃ ἐντεῦθεν. Εἶπον εἰς τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ὅτι ἐκ τοῦ πίνακος, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑπέθεσα, ὅτι ταμιευτικὸν λόγον εἶχε τὸ νομοσχέδιον. Μοὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ποσῶς δὲν εἶχε τοιοῦτον λόγον, διότι τὰ εἰσοδήματα τῶν Προξενείων, συλλήβδην λαμβανόμενα, ἐπαρκοῦσιν εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῶν Προξενείων. Ἐχάρην ἀκούσας τοῦτο, ἀλλὰ πρός τι τότε ἡ μετατροπὴ τοῦ ἐν Ταϊγανίῳ Προξενείου εἰς ἔμμισθον Προξενεῖον, ἐνῷ τὰ συμφέροντα αὐτόθι δὲν εἶναι βεβαίως, εἰ μὴ ἁπλούστατα ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας συμφέροντα; Ἔπειτα ὀφείλω νὰ μνημονεύσω τὴν διαφορὰν, ἣν παρατηρῶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, μεταξὺ τοῦ μισθοῦ τοῦ Προξένου ἐν Ταϊγανίῳ καὶ τοῦ Γενικοῦ Προξένου ἐν Τεργέστῃ. Ἔχετε σημειώσει δραχ. 700 διὰ τὸν Γενικὸν Πρόξενον Τεργέστης, ἐνῷ διὰ τὸν Γενικὸν Πρόξενον Ταϊγανίου σημειοῦτε 800. Δὲν μοὶ φαίνεται νὰ ἦναι πολυδαπανώτερον τὸ Ταϊγάνιον ἀπὸ τὴν Τεργέστην· κατὰ τὰς πληροφορίας μου, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς συντηρήσεως, τῆς τροφῆς, τὸ Ταϊγάνιον εἶναι πολὺ εὐθηνότερον, οὐ μόνον τῆς Τεργέστης, ἀλλὰ καὶ τῶν Ἀθηνῶν ἀκόμη. Ἐὰν ὑπάρχωσιν ἄλλαι δαπάναι ἐν Ταϊγανίῳ ἀκριβώτεραι, ὡς ἡ τῆς θερμάνσεως βεβαίως, ἡ τῆς προμηθείας μηλωτῆς....

§102ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἢ γούνας.

§103ΨΥΛΛΑΣ. Ἡ δαπάνη τῆς γούνας γίνεται ἐφάπαξ καὶ θὰ διαρκέσῃ αὕτη ἐπὶ 10 ἔτη τοὐλάχιστον. Εἶμαι βεβαίως ἐντελῶς ὑπὲρ τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει κατὰ κλίμακα νὰ ὁρίζωνται οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἀναλόγως τοῦ δαπανηροῦ τῶν πόλεων, ἐν αἷς διατρίβουσιν. Εἶδον μάλιστα ἐν τῷ διανεμηθέντι Προϋπολογισμῷ, ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς δαπάνης δὲν τηρεῖται καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰς Πρεσβείας, ἐνῷ ἐκεῖ κυρίως ὤφειλε νὰ τηρηθῇ αὕτη. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ ἐν Πετρουπόλει Πρέσβυς θὰ ἔχῃ τὰς αὐτὰς δαπάνας μὲ τὸν ἐν Ῥώμῃ, ἢ ὁ ἐν Βιέννῃ καὶ ὁ ἐν Λονδίνῳ μὲ τοὺς ἐν Παρισίοις καὶ ἐν Βερολίνῳ. Προτίθεμαι δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι ἐλπίζω, ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ σᾶς πείσω, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσιν ὀλίγον αἱ ἀποδοχαὶ τῶν ἐν Ῥώμῃ, ἐν Παρισίοις καὶ ἐν Βερολίνῳ Πρέσβεων, ν’ αὐξηθῶσι δὲ αἱ τοῦ ἐν Πετρουπόλει κατὰ πρῶτον λόγον, εἶτα δὲ αἱ τοῦ ἐν Λονδίνῳ καὶ τοῦ ἐν Βιέννῃ. Τὸ αὐτὸ ἔχω νὰ εἴπω καθόσον ἀφορᾷ καὶ εἰς τὰς δύο ἄλλας Πρεσβείας, αἵτινες προστίθενται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, δηλαδὴ τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ καὶ τῆς ἐν Βελιγραδίῳ. Τὸ Βουκουρέστιον, ὡς εἶναι καλῶς γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, εἶναι δαπανηρότατον, ὁ δὲ βίος αὐτόθι λίαν δυσχερής. Περὶ συστάσεως ἐν Σκοπείοις Προξενείου οὐδὲν ἔχω νὰ ἀντείπω· πρὸ καιροῦ ἔπρεπε καὶ τοῦτο καὶ ἄλλα τοιαῦτα εἰς παραπλήσια μέρη νὰ συστηθῶσιν, ἐγὼ δὲ μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως καὶ προθυμίας θέλω ὑποστηρίξει καὶ ψηφίσει ὑπὲρ τοιούτων προτάσεων. Ἔρχεται κατόπιν ἐν τῷ ἀνὰ χεῖρας νομοσχεδίῳ ἡ σύστασις τοῦ ἐν Τάντᾳ καὶ λοιπῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἐμμίσθων Ὑποπροξενείων. Ἐζήτησα χθὲς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ φίλον μου Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταθέσῃ ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων Προξενικῶν Ἀρχῶν περὶ τῆς συστάσεως ἐμμίσθων Ὑποπροξενείων εἰς τὰς θέσεις ταύτας, καὶ τοῦτο τὸ ἐζήτησα, διότι πρὸ πολλοῦ χρόνου πρὶν ἢ συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ ὁ καταστατικὸς οὕτως εἰπεῖν Νόμος περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Προξενείων, ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, τῇ προεπεξεργασθείσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶχε προταθῆ ἡ γνώμη περὶ διατηρήσεως τῶν Ὑποπροξενείων τούτων ὡς ἐμμίσθων, ἀλλ’ ἀντετάχθησαν τότε λόγοι πολλοὶ, προεκλήθησαν ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων Προξένων καὶ ἐπὶ τέλους ἡ γνώμη αὕτη ἀπεῤῥίφθη· ἐθεωρήθη δὲ, ὅτι ἦτο πολυτέλεια ἡ διατήρησις Ὑποπροξενείων ἐμμίσθων ἐν Αἰγύπτῳ μετὰ τὴν σύστασιν Προξενικοῦ Δικαστηρίου πλήρους ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, εἰς τὸ ὁποῖον ἐδίδετο διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἅπασα ἡ δικαιοδοσία ἡ δικαστικὴ ἐφ’ ὅλης τῆς Αἰγύπτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εὐηρεστήθη ἀληθῶς νὰ καταθέσῃ ἔκθεσιν τοῦ ἄλλοτε γραμματέως Ὑποπροξένου ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ διευθύνοντος τότε τὸ Γενικὸν Προξενεῖον κ. Μπουφίδου, ἀξιολόγου ἀληθῶς ὑπαλλήλου διατελέσαντος καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἀπομάκρυνσις ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Προξενικῆς, καὶ τῆς διπλωματικῆς ἀκόμη, ἐὰν ἤθελε μεταβῆ εἰς αὐτὴν, ὑπῆρξεν ἐπιζήμιος. Ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις αὕτη δὲν πραγματεύεται ἰδίως περὶ τῶν Ὑποπροξενείων, ὁμιλεῖ μᾶλλον περὶ τροποποιήσεων, σχετιζομένων πρὸς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας καὶ τῶν ὁποίων τινὲς μοὶ ἐφάνησαν ἀληθῶς καλαί. Λέγω π. χ., ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ἀναπληρωτὴς Πρόξενος καὶ οὐχὶ ἁπλῶς Γραμματεὺς παρὰ τῷ Γενικῷ Προξενείῳ, νὰ ᾖναι δὲ οὗτος ταυτοχρόνως καὶ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου, καὶ τότε προσλαμβάνων δύο παρέδρους δικαστὰς ἐκ καταλόγου ἐπιστημόνων ἢ ἐμπόρων, μὲ τὴν περιωρισμένην δικαιοδοσίαν, τὴν ὁποίαν σήμερον ἔχει τὸ Προξενικὸν Δικαστήριον, ὡς ἐκ τῶν διεθνῶν μικτῶν δικαστηρίων, καὶ τὴν ὀλίγην ἐργασίαν, ἐπαρκεῖ πληρέστατα. Ἀναφέρει, ὅτι δὲν ἐκδίδονται ἀποφάσεις πλέον τῶν 250, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 200 ποινικαὶ καὶ 50 μόνον πολιτικαί· ὥστε οἱ δύο δικασταὶ, οἱ ὁποῖοι σήμερον ὑπάρχουν, εἶναι πολυτέλεια. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς βάσεως στηρίζει ὁ κ. Μπουφίδης τὴν ἔκθεσίν του, καὶ ἔχει καὶ ὁλόκληρον νομοσχέδιον εἰς τὸ τέλος αὐτῆς συνημμένον, κάμνει δὲ μνείαν ὡς ἐν παρόδῳ περὶ δύο μόνον ἐκ τῶν ὑπὸ συζήτησιν Ὑποπροξενείων τούτων, τοῦ ἐν Τάντᾳ καὶ τοῦ ἐν Μανσούρᾳ, νομίζω, οὐδὲν δὲ γράφει περὶ τοῦ ἐν Ζαγαζικίῳ καὶ τοῦ ἐν Σουέζ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς ποία ἐκ τῶν τεσσάρων αὐτῶν πόλεων, μοὶ φαίνεται ὅμως τὸ Ζαγαζίκιον, δὲν εἶναι εἰμὴ προάστειον ἁπλῶς τοῦ Καΐρου. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτε πρὸ χρόνων διετέλουν ὑπάλληλος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι εἴχομεν ἐκθέσεις περὶ συγκρούσεως δικαιοδοσίας μεταξὺ τοῦ Προξενείου Καΐρου καὶ τοῦ Ὑποπροξενείου, τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος, παρίστανον δὲ, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι εἰμὴ προάστειον ἁπλῶς τοῦ Καΐρου. Τώρα ὁ κ. Μπουφίδης λέγει, ὅτι ἡ Τάντα καὶ τὸ Ζαγαζίκιον εἶναι πόλεις κατοικούμεναι ὑπὸ ὀλίγων Ἑλλήνων ἐμπόρων, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς μετὰ τὴν προσάρτησιν τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἐπηύξησε κατά τι, νομίζω δὲ, ὅτι Ὑποπρόξενος δύναται καταλληλότερον νὰ διαχειρίζηται τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ Πράκτορα, ἀλλ’ ἀμφοτέρων, μοὶ φαίνεται, Ὑποπροξένου ἢ Πράκτορος, ἡ ὑπηρεσία θὰ ᾖναι ἡ αὐτή. Δικαστικὴν δικαιοδοσίαν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὔτε ὁ μὲν, οὔτε ὁ δὲ, οὐδεμίαν τὴν προστασίαν ἁπλῶς τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων καὶ τῶν συμφερόντων τούτων ἐνώπιον τῆς τοπικῆς Ἀρχῆς, ἐνώπιον τοῦ Μουδίρου ἢ τοῦ Μουτεσαρίφη, ἢ δὲν ἠξεύρω πῶς ἀραβιστὶ ὀνομάζεται ὁ ὑποδιοικητὴς τῶν μερῶν τούτων, θὰ ἔχωσιν ἐξ ἴσου ἀμφότεροι. Ἀλλ’ οἱ Προξενικοὶ Πράκτορες εὐτυχῶς, οἱ διωρισμένοι νῦν εἰς τὰ μέρη αὐτά, εἶναι, ὡς μανθάνω, ὅλοι ἀξιοπρεπεῖς ἄνδρες, διατελοῦντες εἰς καλὰς σχέσεις μετὰ τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, μετὰ τῶν ξένων συναδέλφων των καὶ μετὰ τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν. Νομίζετε, ὅτι τὸ ἓν γαλόνι παραπάνω τῆς Προξενικῆς στολῆς, ἢ ὁ κατὰ μίαν βαθμίδα ἱεραρχικῶς ἀνώτερος τοῦ Ὑποπροξένου βαθμὸς θὰ συνεπιφέρῃ καὶ τὴν βαρύτητα τοῦ ἀνδρός; Ἔχετε δὲ ἐν Αἰγύπτῳ ἀξιολογωτάτους ἐμπόρους ἐγκατεστημένους, νέους ἐπιστήμονας, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὰ διπλώματά των, τῆς νομικῆς ἢ τῆς ἰατρικῆς, ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιόν μας καὶ ἐτράπησαν εἰς τὸ ἐμπορικὸν στάδιον, καὶ οἱ ὁποῖοι λίαν εὐχαρίστως θὰ ἐδέχοντο τὰς ἀμίσθους ταύτας θέσεις. Μετατρέψατε, ἐὰν θέλητε, τοὺς Πράκτορας εἰς Ὑποπροξένους, ἀλλ’ ἀμίσθους τοιούτους, ἀφοῦ δὲν ἐπιδιώκετε σκοπὸν ταμιευτικόν. Βλέπετε δὲ, Κύριοι, ὅτι ὁ Νόμος περὶ προσόντων ἀπέκλεισε τοὺς ἰατροὺς ἐκ τῆς Προξενικῆς ὑπηρεσίας ἐν Τουρκίᾳ, ἐγὼ δὲ νομίζω, ὅτι ὁ ἰατρός, ὁ νοήμων τοιοῦτος, ὄχι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πιάνει μόνον τὸν σφυγμὸν καὶ λέγει «πάρτε κινίνο», δύναται νὰ ᾖναι χρησιμώτατος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀφοῦ ἐν ἀνάγκῃ δύναται νὰ γίνῃ δεκτὸς καὶ νὰ εἰσέλθῃ καὶ εἰς τὸ Χαρέμι ἀκόμη, ὁπόθεν δύναται πολλάκις νὰ ἀντλήσῃ πολλὴν δύναμιν, πρὸς ἀποτελεσματικωτέραν ὑποστήριξιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων....

§104ΤΙΝΕΣ. Ὁ Κωλέττης, ὁ Λομβάρδος.

§105ΨΥΛΛΑΣ. Μάλιστα. Κύριοι. Μήπως ἡμεῖς ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἴχομεν ἐκ τῶν μᾶλλον διακριθέντων πολιτικῶν ἰατροὺς, τὸν Ζωγράφον, διατελέσαντα πρῶτον Πρεσβευτὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει, τὸν Κωλέττην, τὸν Καποδίστριαν; Ἰατρὸς τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος, ἀνὴρ, σπουδάσας τὴν ἀνθρωπολογίαν, τὴν φυσιολογίαν, γνώστης τοῦ χαρακτῆρος τοῦ ἀνθρώπου, τῶν προσόντων του, τῶν ἀδυναμιῶν του, εἶναι πολλάκις καλλίτερος πολιτικὸς τοῦ γνωρίζοντος τὸν ποινικὸν καὶ τὸν πολιτικὸν Κώδικα. Ἀλλὰ μήπως καὶ θεολόγοι ἀκόμη δὲν δύνανται νὰ ἦναι ἄριστοι πολιτικοί; Ὁ Ταλλεϋρὰν δὲν ἦτο ἀβᾶς, θεολόγος; αὐτὸς ὁ μέγας τῶν ἀρχῶν τοῦ αἰῶνός μας πολιτικὸς, τὸν ὁποῖον ἐμιμεῖτο ὁ πρίγκηψ Βίσμαρκ, ὁ σύγχρονος μέγας πολιτικὸς εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ διαβήματά του κατὰ τὴν εἴσοδον ἐν Γαλλίᾳ καὶ τὴν κατάληψιν αὐτῆς....

§106ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐξαιροῦνται οἱ παπάδες.

§107ΨΥΛΛΑΣ. Οἱ ἀβάδες τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἦσαν οἱ πολιτικοὶ, οἱ σοφοὶ, οἱ νομικοί, οἱ ἰατροὶ κλπ. τῆς σήμερον. Δὲν ἀπαγορεύει δὲ, μοὶ φαίνεται, ὁ καταστατικὸς περὶ Προξενείων Νόμος νὰ γίνουν Ὑποπρόξενοι ἐν Αἰγύπτῳ ἄμισθοι ...

§108ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀπαγορεύει.

§109ΨΥΛΛΑΣ. Ποσῶς. Ὁ Νόμος λέγει, ὅτι κατὰ τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος ὑπάρχουν αἱ ἑξῆς ἔμμισθοι Προξενικαὶ Ἀρχαὶ, χωρὶς νὰ λέγῃ, ὅτι ὅλαι ὀφείλουσι νὰ ἦναι ἔμμισθοι· ἀλλὰ καὶ τοῦτο — ἂν ὑποθέσητε, εἶναι ἡ Αἴγυπτος σήμερον Ὀθωμανικὸν Κράτος; — Ὅσον εἶναι καὶ ἡ Βουλγαρία. — Εἶναι φόρου ὑποτελὴς ἡ Βουλγαρία, ἀλλὰ βεβαίως, ἡ Τουρκία οὐδεμίαν ἔχει ἐκεῖ ἐξουσίαν. Καὶ ἡ Αἴγυπτος ἀποτίει φόρον ὑποτελείας ἐλάχιστον, ἀλλ’ ἐκεῖ ἔχει ἡ Ἀγγλία σήμερον τὰς σιδηρᾶς αὑτῆς χεῖρας, καὶ οὐδαμῶς ἐν οὐδενὶ ἰσχύει ἡ Τουρκία. Ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἡ Διοίκησις σήμερον καὶ ἡ Δικαιοσύνη εἶναι Εὐρωπαϊκὴ, ἀφοῦ ἔχουσι τὰ Μικτὰ Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα δικάζουν τὰς διαφορὰς οὐ μόνον μεταξὺ ξένων ὑπηκόων καὶ τῆς ἐγχωρίου ἐξουσίας, ἀλλὰ καὶ τὰς μεταξὺ ξένων καὶ τῶν ἐγχωρίων ὑπηκόων. Οἱ ἰθαγενεῖς Αἰγύπτιοι ἔχουσι βεβαίως ἰσχύον εἰς τὰς πρὸς ἀλλήλους διαφορὰς τὸ Σερὶ, ὅπερ ἀποῤῥέει ἐκ τοῦ Κορανίου, ἀφοῦ εἶναι Μωαμεθανοὶ τὸ θρήσκευμα, ἀλλ’ ἐγὼ εὔχομαι ἐξ ὅλης καρδίας, ταχέως νὰ γίνουν Χριστιανοὶ καὶ ν’ ἀποφασίσουν οὕτω νὰ λάβωσι τὴν νομοθεσίαν τῶν Χριστιανῶν, τὴν μετὰ τῆς ἠθικῆς τοῦ Εὐαγγελίου συμβαδίζουσαν. Ἕνεκα πάντων τῶν λόγων τούτων ἐνόμισα, ὅτι ἠδύνατο καὶ τὸ Προξενεῖον ἐν Ταϊγανίῳ, μετατρεπόμενον, ἐὰν θέλητε, εἰς Γενικὸν Προξενεῖον, νὰ μείνῃ ἄμισθον, καὶ τὰ Προξενικὰ Πρακτορεῖα ἐν Τάντᾳ, Ζαγαζικίῳ, Σουὲζ καὶ Μανσούρᾳ νὰ μείνουν ἐπίσης ἄμισθα, προαγόμενα εἰς Ὑποπροξενεῖα, ἐὰν θέλητε νὰ δώσητε ἓν προσέτι γαλόνι εἰς τοὺς ἐκεῖ πράκτοράς σας, πρὸς ἀποτελεσματικωτέραν, καθ’ ὑμᾶς, ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των· ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θέλουσιν ἐκτιμήσει τοὺς λόγους τούτους καὶ ἀποδεχθῆ αὐτούς.

§110ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν περιέμενον νὰ γίνῃ συζήτησις εὐρεῖα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον, ὡς καθαρῶς ὑπηρεσιακὸν, ἐνόμιζον προωρισμένον εἰς τὴν συνήθη τύχην τῶν τοιούτων νομοσχεδίων, ἀλλ’ ἔτι ὀλιγώτερον περιέμενον, ὅτι ἡ ἀντίῤῥησις ἤθελε προέλθει ἀκριβῶς ἐκ τῶν τάξεων τούτων καὶ ἰδιαιτέρως ἐκ τοῦ φίλου συναδέλφου μου κ. Ψύλλα. Ἐπειδὴ δὲ ἐπιθυμῶ νὰ φανῶ εἰς αὐτὸν εὐάρεστος, ἐκ τῆς συζητήσεως ὅμως δὲν ἐπείσθην, ὅτι τὰ προτεινόμενα ὑπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ γίνωσι δεκτὰ, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ ὁπωσδήποτε νὰ θυσιάσω τι χάριν αὐτοῦ, παραδέχομαι εὐχαρίστως ἀντὶ τῆς ἐπιγραφῆς, ἣν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἔχω ἀναγεγραμμένην, τὸν τίτλον, τὸν ὁποῖον αὐτὸς προτείνει. (Ἱλαρότης). Δὲν συμφωνῶ παντάπασι πρὸς τὸν ἔντιμον φίλον μου ἐπὶ τῶν ἀναγομένων εἰς τὰ προσόντα. Ἀπεναντίας ἐγὼ ἔχω ἀπὸ μακροῦ τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῶν προσόντων κυρίως θέλομεν φθάσει ποτὲ ν’ ἀποκτήσωμεν δημοσίους λειτουργοὺς ἁπάντων τῶν κλάδων, ὁποίους πάντες ποθοῦμεν. Ἐὰν δὲ κρίνωμεν ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πείρας καὶ ἰδίως ἐν τοῖς δυσὶ κλάδοις, οἵτινες πρῶτοι ηὐτύχησαν νὰ ἀποκτήσωσιν εἰδικοὺς περὶ προσόντων Νόμους, ἐν τῷ Δικαστικῷ καὶ τῷ Προξενικῷ, βεβαίως ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι τὰ προσόντα ἀπέδωκαν καρποὺς ἀληθῶς ἀγλαούς. Δὲν ἰσχυρίζομαι, λέγων τοῦτο, ὅτι ἤδη ἔχομεν τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐλπίζω ὅτι θέλομεν ἔχει ποτὲ, ἀλλὰ τὸ βραχὺ τοῦ διαῤῥεύσαντος χρόνου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φέρῃ κρείττονα ἀποτελέσματα. Ἐν τῷ Προξενικῷ ἰδίως κλάδῳ ἀρκεῖ μόνον ν’ ἀναφέρω τὴν ὑμετέραν μνήμην εἰς τὰ πρὸ τοῦ 1882, εἰς τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα τότε ἀπαύστως ἀντήχουν καὶ ἐν ταῖς ἐφημερίσι καὶ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ὅπως, ἀντιπαραβάλλοντες τὴν πρώτην κατάστασιν πρὸς τὰ παρόντα, πεισθῆτε, ὅτι ἡ μεταῤῥύθμισις ἐκαρποφόρησεν, ἀνυψώσασα ἤδη τοὺς Προξένους εἰς τὴν θέσιν τὴν προσήκουσαν, ὅπως ἀντιπροσωπεύωσιν ἀξιοπρεπῶς τὸ Κράτος. Ὁ ἔντιμος προαγορεύσας ὑπέδειξεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετέχει χαρακτῆρος προσωπικοῦ, καὶ τοῦτο εἰπὼν, δὲν ἠθέλησεν, ὡς εἶπε, νὰ ψέξῃ τὴν πρόθεσιν τοῦ προτείνοντος τὸ νομοσχέδιον. Ἂν ὅμως ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὸν τὸν προσωπικὸν ἐκεῖνον χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον αὐτὸς ἀνέμιξεν εἰς τὴν ἀγόρευσιν αὐτοῦ, θέλω καὶ κατὰ τοῦτο διαφωνήσει. Τὸ νομοσχέδιον κατὰ τοῦτο μόνον ἴσως δύναται νὰ ὀνομασθῇ προσωπικὸν, ὅτι, ἔχον ὑπ’ ὄψει τὰ πρόσωπα, τὰ συνήθως διοριζόμενα ἐν ταῖς θέσεσιν, ὧν μεταῤῥυθμίζει τὸν χαρακτῆρα, σκοπεῖ νὰ ἀποκλείσῃ διὰ παντὸς εἰς αὐτὰ τὴν εἴσοδον εἰς τοιαύτην ἐν ταῖς θέσεσιν ἐκείναις ὑπηρεσίαν. Ἐγκαθιστῶν εἰς θέσεις μέχρι τοῦδε ἀμίσθους ἐμμίσθους λειτουργοὺς, πρόσωπα τοῦ σταδίου, ὡς ὀνομάζουσιν αὐτοὺς οἱ Γάλλοι, τὸ νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει ἀληθῶς ν’ ἀπομακρύνῃ πάντας ἐκείνους τοὺς Προξενικοὺς λειτουργοὺς, οἵτινες, μὴ ἔχοντες τὰ κατὰ τὸν Προξενικὸν Νόμον προσόντα, κατέχουσιν ἐν τούτοις τὴν ὑπηρεσίαν ὡς ἄμισθοι Πρόξενοι ἢ Πράκτορες· οὐχὶ διότι δὲν συμπίπτει τὰ πρόσωπα ταῦτα, τὰ νῦν κατέχοντα τὰς θέσεις, νὰ ἦναι ἔντιμα καὶ ἄξια ὑπολήψεως, ἀλλὰ διότι αἱ κατεχόμεναι ὑπ’ αὐτῶν θέσεις εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖαι, ὥστε συμφέρει νὰ μὴ μένωσιν ἔκθετοι καὶ παραδίδωνται πολλάκις εἰς χεῖρας ἀνδρῶν ἀνικάνων ἢ ἀκαταλλήλων ν’ ἀντιπροσωπεύωσι τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα ἐν τόποις, ἐν οἷς τὰ συμφέροντα ταῦτα εἶναι πολυτιμότατα. Περὶ τοῦ Γεν. Προξενείου Τεργέστης φρονῶ, ὅτι ἄστοχος ὑπῆρξεν ἡ ἀπόφασις περὶ μετατροπῆς αὐτοῦ εἰς ἄμισθον καὶ ὅτι κατὰ τανῦν ὀρθὸν εἶναι νὰ προαχθῇ πάλιν εἰς ἣν περιωπὴν καὶ τὸ ἐν Μασσαλίᾳ, τὸ ὁποῖον οὐδὲ ὁ προκάτοχός μου ἐνόμισε πρέπον νὰ μεταβάλῃ εἰς ἄμισθον. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Τεργέστη καὶ τὸ Ταϊγάνιον εἶναι κυρίως τὰ δύο σημεῖα, τὰ ἐν Εὐρώπῃ ὑπολειπόμενα, ἐν οἷς ὁ Ἕλλην νομοθέτης καθῆκον ἔχει νὰ ἐγκαταστήσῃ ἐμμίσθους Ἀρχὰς, ὅπως ὑπηρετηθῶσιν ἐπαρκούντως τὰ ἐν αὐτοῖς μεγάλα ἐμπορικὰ καὶ ἄλλα Ἑλληνικὰ συμφέροντα. Τὸ Προξενεῖον Τεργέστης εἶναι ἱδρυμένον ἐν πόλει, ἐν ᾗ πολὺς εἶναι ὁ πληθυσμὸς τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, πολὺς ὁ ἀριθμὸς τῶν καταπλεόντων καὶ ἀποπλεόντων Ἑλληνικῶν πλοίων καὶ τῶν ναυτῶν, μέγα εἶναι τὸ ποσὸν τῶν συμφερόντων καὶ συχνὴ ἡ περιπλοκὴ αὐτῶν· διὸ ἀνάγκη νὰ κατέχηται ὑπ’ ἀνδρὸς, δι’ ὃν, ἂν δὲν ἀπαιτῶνται δι’ αὐτὸν ὡς Γενικὸν Πρόξενον τὰ διὰ τοὺς ἄλλους Προξενικοὺς ὑπαλλήλους ἀπαραίτητα προσόντα, ὑπάρχει ὅμως τὸ πλεονέκτημα, ὅτι καλύπτεται ὑπὸ τῆς μονιμότητος, ἀσφαλιζούσης αὐτὸν κατ’ αὐθαιρέτων ἀπολύσεων, ἐξ ὧν πηγάζουσιν αἱ ὀλεθριώταται εἰς τὴν Προξενικὴν ὑπηρεσίαν συχναὶ καὶ ἀλόγιστοι προσωπικαὶ μεταβολαί. Τὸ δὲ Προξενεῖον Ταϊγανίου εἶναι ἴσως τὸ σπουδαιότερον. Ἐν Ταϊγανίῳ πολυάριθμοι εἶναι οἱ Ἕλληνες καὶ μεγάλα τὰ ναυτικὰ καὶ τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα. Ἐν τούτοις, τί παραπονοῦνται οἱ Ἕλληνες κάτοικοι Ταϊγανίου, ὅτι συμβαίνει ἀπὸ ἐτῶν; Ἀπὸ δωδεκαετίας περίπου δὲν διατρίβει ἐκεῖ Ἕλλην Πρόξενος. Ἂν θελήσῃ τις νὰ ῥίψῃ βλέμμα ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐνταῦθα....

§111ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παρακαλεῖσθε νὰ τὴν καταθέσητε.

§112ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα· ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὴ γίνῃ δημοσία χρῆσις αὐτῆς—θέλει ἴδει ἐξ αὐτῆς, ὅτι ἀπὸ ἐτῶν ὁλοκλήρων Πρόξενος δὲν φαίνεται ἐκεῖ, καὶ ὅτι τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν μένουσιν εἰς χεῖρας καλοῦ μὲν νέου, τοῦ γραμματέως, τὸν ὁποῖον ὠνόμασεν ὁ κύριος Ψύλλας, ἀλλὰ νέου, ὅστις δὲν εἶναι τεταγμένος, ὅπως αὐτὸς ἀντιπροσωπεύῃ τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ὡς Πρόξενος, καίτοι ἴσως, ἂν ἀντιπαραβάλητε αὐτὸν πρὸς τοὺς κατὰ καιροὺς Προξένους, θέλετε προτιμήσει αὐτὸν, οὐχὶ διότι οἱ διωρισμένοι Πρόξενοι ἦσαν ἀνάξιοι τιμῆς, ἀλλὰ διότι δὲν ἦσαν οἱ κατάλληλοι. Ἀρκεῖ δὲ νὰ ἀναγνώσω μίαν μόνην περικοπὴν τῆς ἐκθέσεως, ὅπως ἰδῆτε πόσον ἔμειναν ἔκθετα τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ἐν Ταϊγανίῳ ἀπὸ παμπόλλων ἐτῶν. (Ἀναγινώσκει). «Τὸ Προξενεῖον τοῦτο πρὸ δωδεκαετίας περίπου καὶ ἰδίως κατὰ τὰ τελευταῖα πέντε ἔτη διατελεῖ ἄνευ Προξένου καὶ διευθύνεται παρ’ ἀναπληρωτῶν, ἐσχάτως δὲ παρὰ μόνου τοῦ Γραμματέως κ. Κωνστ. Κοκκόλη, οὐχὶ δὲ καὶ παρὰ τῶν κατὰ καιροὺς διορισθέντων παρὰ τῆς Β. Κυβερνήσεως Προξένων, διότι οἱ κατὰ καιροὺς διορισθέντες τοιοῦτοι μετέβαινον εἰς Ταϊγάνιον ἐπὶ μόνῳ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ παραλάβωσι τὰ προξενικὰ τέλη, τὰ παρὰ τοῦ Γραμματέως εἰσπραχθέντα, καὶ παρέμενον ἐκεῖ ἐφ’ ὅσον χρόνον ἀπῄτει μόνη ἡ ἐξέλεγξις τῶν λογαριασμῶν αὐτῶν μετὰ τοῦ Γραμματέως τούτου κλπ.» Τοιαύτη ἡ κατάστασις τοῦ Προξενείου Ταϊγανίου, γενικῶς λαμβανομένη. Ὑπάρχει δὲ παράδειγμα Προξένου, ὅστις ἔμεινε 15 μόνον ἡμέρας ἐκεῖ, διότι τόσαι ἡμέραι ἤρκουν, ὅπως εἰσπράξῃ τὰ εἰσοδήματα καὶ ἐπανελθὼν ἡσυχάσῃ τὸ ἐπίλοιπον τοῦ χρόνου ἐν τῇ κατοικίᾳ αὐτοῦ. Τοιαύτη κατάστασις ἐξέθετε δεινῶς τά τε Ἑλληνικὰ συμφέροντα καὶ τὴν ἡμετέραν ἀξιοπρέπειαν. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ, καθ’ ἣν οἱ ἡμέτεροι πολῖται, βλέποντες ἐν Ταϊγανίῳ ὁμογενῆ Πρόξενον τῆς Τουρκίας καὶ στερούμενοι τῆς προστασίας τοῦ ἰδίου αὑτῶν Προξένου, προσέτρεχον εἰς τὸν Ὀθωμανὸν καὶ δι’ αὐτοῦ ἐπεράτουν τὰς ὑποθέσεις αὑτῶν. Μόνον διὰ τῆς ὑπαγωγῆς τῆς προξενικῆς Ἀρχῆς Ταϊγανίου εἰς τὴν ἔμμισθον τάξιν δυνάμεθα νὰ ἄρωμεν διὰ παντὸς τὴν ἀθλίαν ταύτην κατάστασιν.

§113ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πῶς διὰ τῆς ὑπαγωγῆς εἰς ἔμμισθον θὰ ἀπαλλαχθῆτε ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάστασιν;

§114ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διότι τότε ὁ Πρόξενος, λαμβάνων μισθὸν κατὰ μῆνα, θὰ ἔχῃ συμφέρον νὰ μὴ ἀπομακρύνηται τοῦ Προξενείου, καὶ ἂν μὲν ἀπέλθῃ τῆς θέσεως αὑτοῦ, θὰ μείνῃ ἄνευ μισθοδοσίας, ἂν δὲ ἄλλως παραμελῇ ἢ δὲν ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον, βεβαίως οὐδὲ στιγμὴν θέλει διατηρηθῆ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ.

§115ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν δύναται νὰ ζητῇ ἄδειαν λόγῳ ἀσθενείας, λόγῳ ὑπηρεσίας; δὲν θὰ ἀπουσιάζῃ;

§116ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πάντα ταῦτα προὐνόησεν ὁ τελευταῖον ψηφισθεὶς Νόμος, καὶ σήμερον πρόσκλησις μὲν δι’ ὑπηρεσίαν μὴ ἔγγραφος δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ, οὐδεὶς δὲ ἐπ’ ἀδείᾳ δύναται νὰ λάβῃ μισθὸν πέραν τριῶν μηνῶν ἐν τριετίᾳ. Κατὰ τῆς ἱδρύσεως Προξενείου ἐν Σκοπείοις οὐδεμία δύναται νὰ ὑποβληθῇ ἀντίῤῥησις. Τὰ Σκόπεια σήμερον κατέστησαν σημεῖον συμπτώσεως τῶν δύο σπουδαίων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν τῆς Μακεδονίας, τῆς γραμμῆς τῆς κατερχομένης ἀπὸ Μητροβίτσης εἰς Θεσσαλίαν καὶ λειτουργούσης ἤδη ἀπὸ πολλοῦ, καὶ τῆς γραμμῆς ἀπὸ Βιέννης διὰ Βρανίας καταληγούσης ἀκριβῶς εἰς Σκόπεια. Τὰ Σκόπεια εἶναι πόλις ἱκανῶς πολυάνθρωπος, ἐν ᾗ συμφέροντα Ἑλληνικὰ ὑπάρχουσι συγκεντρωμένα, δεόμενα τῆς ἀμέσου ἀντιλήψεως Προξενικῆς Ἀρχῆς. Ἔχομεν δὲ καὶ περὶ τούτου ἐκθέσεις τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ Προξενείου καὶ τοῦ Γ. Προξένου Θεσσαλονίκης. Μένουσι τὰ Ὑποπροξενεῖα Τάντας, Μανσούρας, Ζαγαζικίου καὶ Σουέζ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει, τῇ ὑποβληθείσῃ αὐθορμήτως ὑπὸ τοῦ τότε διευθύνοντος τὸ Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας κ. Μπουφίδου, τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας ὑποδεικνύει μόνον τὴν σύστασιν δύο Ὑποπροξενείων ἐν Τάντᾳ καὶ Μανσούρᾳ· διότι, ἂν ἔν τινι μέρει τῆς ἐκθέσεως γίνεται μνεία μόνον τῶν δύο τούτων σημείων, ἐν τῷ γενικῷ μέρει αὐτῆς ὑποδεικνύεται ὡς λίαν ὠφέλιμον, τὸ νὰ ἐγκατασταθῶσι πανταχοῦ Ὑποπροξενεῖα, ὅπου ὑπάρχουσι κέντρα Ἑλληνικὰ ἐν Αἰγύπτῳ· ῥητῶς λέγει ὁ κ. Μπουφίδης «ἐν Καΐρῳ, ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ τοῖς ἄλλοις σημαντικοῖς Ἑλληνικοῖς κέντροις.» Οὐδεὶς ἀγνοεῖ, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον εἶναι τοσοῦτον πολυάριθμον ἐν Αἰγύπτῳ, ὥστε μόνον ὑπερβαίνει ἅπαντα τὸν ἄλλον Εὐρωπαϊκὸν καὶ Ἀμερικανικὸν πληθυσμὸν, ὁμοῦ λαμβανομένους, ἤτοι οἱ ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνες εἶναι πολυαριθμότεροι πάντων συλλήβδην τῶν ἄλλων ἐν Αἰγύπτῳ ξένων. Ἐν Τάντᾳ, πόλει 70 χιλιάδων κατοίκων, ἐν Μανσούρᾳ, πόλει 40 χιλ. κατοίκων, ἐν Ζαγαζικίῳ, ἐν Σουέζ, πόλεσι πολυαρίθμοις ὡσαύτως, ὑπάρχουσι χιλιάδες Ἑλλήνων, αἱ δὲ χιλιάδες αὗται φαίνονται προωρισμέναι νὰ ὑφίστανται συχνὰς μεταλλαγὰς τῶν προσώπων, τῶν προωρισμένων νὰ ἀντιπροσωπεύωσι τὴν Ἑλλάδα ἐκεῖ, προσώπων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀκαταλλήλων, ἅτινα ἀτυχῶς δὲν ἐκλέγονται πάντοτε μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν. Ἐγὼ δὲ πρῶτος ὁμολογῶ, ὅτι βεβαίως δὲν εἶμαι ἀπηλλαγμένος τοῦ ψόγου τούτου. Τὸν Ὑπουργὸν ἠθέλησα νὰ θέσω εἰς θέσιν νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῶν ἐχόντων προσόντα καὶ παρεσκευασμένων εἰδικῶς, ὅπως ὑπηρετήσωσιν ἐν τοῖς κέντροις τούτοις, ἐν οἷς δὲν ἔχουσι μόνον νὰ διαπραγματεύωνται ὑποθέσεις πρὸς τὰς ἐγχωρίους Ἀρχὰς, ἀλλὰ καὶ νὰ διατηρῶσι σχέσεις πρὸς ξένας Προξενικὰς Ἀρχὰς, μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας ἐκλελεγμένας. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐνόμισα, ὅτι τὰ Πρακτορεῖα ταῦτα ἔδει νὰ μετατραπῶσιν εἰς ἔμμισθα Ὑποπροξενεῖα, εὐθὺς ὡς ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι αἱ εἰσπράξεις αὐτῶν δύνανται ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς δαπάνας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ δυνάμεις ἡμῶν αἱ χρηματικαὶ δὲν ἐπιτρέπουσιν ἁπάντων τούτων τὴν μετατροπὴν, ἀναγκαζόμεθα ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς ἐκεῖνα μόνον, ὅσων αἱ δυνάμεις ἡμῶν ἐπιτρέπουσι σήμερον τὴν ἵδρυσιν. Ἐγένετο χθὲς, Κύριοι, παρατήρησις, ὅτι κακῶς καταργεῖται τὸ Ὑποπροξενεῖον Λεμησσοῦ. Τὸ Ὑποπροξενεῖον τοῦτο ὑπάρχει ἐν Κύπρῳ, ὅπου ἔχομεν Προξενεῖον ἐν τῇ πρωτευούσῃ πόλει τῆς νήσου, οὐδεμίαν δὲ σχεδὸν ἔχει ἐργασίαν σήμερον, ὅτε ἡ μὲν διοίκησις τῆς νήσου εἶναι ἀλλοία τῆς ἐπὶ Τουρκοκρατίας, τὰ δὲ συμφέροντα τὰ Ἑλληνικὰ εἶναι ἐκεῖ μικρά. Ἐνόμισα, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς δι’ αὐτὸ δαπάνης, εἶχον καθῆκον νὰ ἐπιδιώξω τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποπροξενείου, ἵνα δι’ αὐτοῦ συστήσωμεν ἄλλο Ὑποπροξενεῖον εἰς ἄλλο ἐπικαιρότερον μέρος. Διὰ τοῦτο ἀσπασθεὶς τὴν γνώμην τοῦ ἐν Λάρνακι Προξένου, προτείνω τὴν κατάργησιν τοῦ ἐν Λεμησσῷ Ὑποπροξενείου.

§117Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ψύλλας, ἐρευνήσας καλῶς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐχαρακτήρισεν αὐτὸ ὡς προταθὲν μετὰ προαιρέσεως, ἵνα ἐπιτευχθῇ δι’ αὐτοῦ θεραπεία συμφερόντων προσωπικῶν· καὶ δὲν ἐδυσκολεύθη εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτὸν, διότι εἶχε μελετήσει καὶ ἄλλο νομοσχέδιον πρὸ τούτου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, τὸ κατὰ τὸ 1885 ὑποβληθὲν, τὸ ὁποῖον καὶ ἐκεῖνο ἔκρινε συνταχθὲν καὶ προταθὲν μετὰ τῆς αὐτῆς προαιρέσεως. Ἐνόμισα, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ἀπολογηθῶ πρὸς τὸν Συνάδελφον, καὶ νὰ καταβάλω πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ μεταπείσω αὐτὸν ἀπὸ τῆς γνώμης ταύτης, διότι ἀπὸ πολλοῦ ἔχω τὸν ἄνδρα ἐν ὑπολήψει, καὶ τὰς γνώμας αὐτοῦ ἰδίως τιμῶ, δὲν ἐπιθυμῶ δὲ νὰ ἔχῃ κακὴν περὶ ἐμοῦ γνώμην, κρίνων, ὅτι ἐγὼ ἤθελον ἀποφασίσει νὰ ἀπασχολήσω τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν τῆς πατρίδος μου διὰ νὰ ἐπιτύχω παρ’ αὐτῆς ὑποκλέπτων χαρίσματά τινα ὑπὲρ φίλων μου. Καὶ διὰ νὰ λύσω ἐν πρώτοις τὴν ἀπορίαν τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν συνδρομὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσω, ἂν εἰς τοὺς διοριζομένους Γενικοὺς Προξένους εἰς ἔμμισθα Προξενεῖα ἀπαιτοῦνται προσόντα.

§118ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Οὐχὶ βεβαίως.

§119ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ψύλλας, νομίζω, ὅτι ὑπέλαβεν, ὅτι ἀπαιτοῦνται προσόντα, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισεν, ὅτι ἐγὼ προέβαλον κατὰ τὸ 1885 τὸ τότε ψηφισθὲν νομοσχέδιον, δι’ οὗ μετέβαλον τὸ Προξενεῖον Τεργέστης εἰς ἄμισθον, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ διορίσω ἄνθρωπον μὴ ἔχοντα τὰ προσόντα...

§120ΨΥΛΛΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἰς προϋπηρετήσαντα ἔν τινι κλάδῳ ἀπαιτοῦνται προσόντα.

§121ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἀνομολογῶ, κύριε Συνάδελφε, ὅτι ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος διηνύσατε μακρὸν χρόνον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, βεβαίως ἔχετε νωποτέρας τὰς ἀναμνήσεις τῶν Νόμων. Διὰ τοῦτο ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς, ὅπως διέλθητε τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, καὶ αὔριον μᾶς φωτίσητε κάλλιον· διότι νομίζω, ὅτι δὲν ἀπαιτοῦνται προσόντα. Λοιπόν, ἂν δὲν ἀπῃτοῦντο προσόντα πρὸς διορισμὸν Γενικοῦ Προξένου ἐν Τεργέστῃ, ἐμμίσθου ὄντος τοῦ Προξενείου, τίς ἡ ἀνάγκη νὰ παρασκευάσω νομοσχέδιον καὶ νὰ εἰσαγάγω αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ μετατρέψω τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Τεργέστης ἀπὸ ἐμμίσθου εἰς ἄμισθον; Οὐδεμία τοιαύτη πλαγία σκέψις ὑπῆρχε, διότι ἠδυνάμην νὰ διορίσω τὸν κ. Ἀναστάσιον Βάρβογλην καὶ ἔμμισθον. Ὑπῆρχε λοιπὸν σκέψις ἄλλη, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀνακοινώσω. Ὑπάρχοντος ἐμμίσθου τοῦ Προξενείου Τεργέστης, ὅπως ἦτο πρὸ τοῦ 1885, ὅτε ἐγὼ ἐζήτησα τὴν εἰς ἄμισθον, μεταβολὴν αὐτοῦ, τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐπλήρωνεν εἰς μισθὸν Γενικοῦ Προξένου 8,400 δρ. κατ’ ἔτος, εἰς μισθὸν Γραμματέως 3,600 κατ’ ἔτος, εἰς μισθὸν κλητῆρος 720 ἐτησίως, εἰς γραφικὰ ἔξοδα 840 καὶ εἰς ἐνοίκιον 1602, τὸ ὅλον 15,162· τὸ δὲ Δημόσιον εἰσέπραττεν ἔσοδα ἐκ τοῦ Γενικοῦ Προξενείου Τεργέστης δραχμὰς 10,631, ἤτοι ἐπλήρωνε περιπλέον 4,900. Τὴν αὐτὴν μέριμναν ἔλαβον καὶ περὶ τοῦ Προξενείου Μεσσήνης, ὅπου δὲν διώρισά τινα, ὁ ὁποῖος συνεδέετο μετ’ ἐμοῦ διὰ πολιτικῆς ἢ προσωπικῆς φιλίας, ὥστε νὰ σκανδαλισθῇ ὁ κ. Ψύλλας. Διὰ τὸ Προξενεῖον Μεσσήνης ἐδαπάνα ὡσαύτως τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς μισθὸν Προξένου, εἰς μισθὸν κλητῆρος, δι’ ἐνοίκιον τοῦ Προξενείου, τὸ ὅλον δραχμὰς 8,252, ἐνῷ εἰσέπραττεν ἔσοδα προξενικὰ μόνον δραχ. 5,500. Τὰ δύο λοιπὸν ταῦτα Προξενεῖα μετέβαλον ἀπὸ ἔμμισθα εἰς ἄμισθα, ἐπενεγκὼν οἰκονομίαν 8,900 δραχμῶν ἐτησίως. Μικρολογία μὲν, ἀλλὰ νομίζω ὀφειλομένη ἀπὸ Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τυγχάνοντα καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ μάλιστα ἐν χρόνοις οἰκονομικοῖς, οἵους διενύομεν καὶ διανύομεν. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον κατέβαλον πολλὴν προσοχὴν, ἦτο ἡ ἐκλογὴ τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἀντεκατέστησε τὸν προϋπάρχοντα ἔμμισθον Πρόξενον ἐν Τεργέστῃ καὶ ἦτο ἄξιον τῆς σοβαρότητος τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Ἀλλὰ, καὶ ἂν δὲν ἐπρόκειτο νὰ μεταβληθῇ τὸ Προξενεῖον εἰς ἄμισθον, οὐδέποτε ἤθελον ἀφήσει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ Πρόξενον τὸν κ. Βιτούρην, καὶ κατὰ τοῦτο λυποῦμαι διότι διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Ψύλλαν. Κατὰ τὴν Περίοδον ταύτην, καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἄλλοι ἀξιότιμοι Βουλευταὶ, εἰσῆλθον εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατέχοντες τὰς παραδόσεις αὐτοῦ καὶ πᾶσαν πληροφορίαν περὶ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν προσώπων τοῦ κλάδου αὐτοῦ. Δυστυχῶς διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴν, καίτοι ἐγὼ προέβαλον τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Βιτούρη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γραμματέως τοῦ Προξενείου, καὶ εἶτα τὴν προαγωγὴν αὐτοῦ...

§122ΨΥΛΛΑΣ. Καὶ τὸν προηγάγετε.

§123ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ κατόπιν ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, καὶ εἶχον λόγους περὶ αὐτοῦ, ἵνα ζητήσω τὴν ἀπόλυσίν του, καὶ, χωρὶς νὰ κλονίσω τὰς πεποιθήσεις οὐδενὸς, δηλῶ, ὅτι, ἂν αἱ περιστάσεις ἤθελον μὲ καλέσει εἰς διαδοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, θέλω αὖθις πράξει τὸ ἴδιον. Διαφωνῶ δὲ ἰδίως πρὸς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς δι’ ἕν προσὸν, τὸ ὁποῖον ἀνευρίσκει εἰς τὸν κ. Βιτούρην καὶ τὸ ὁποῖον θεωρεῖ χρησιμώτατον εἰς ὑπάλληλον, ὅτι διαχειρίζεται καλῶς τὴν γραφίδα τοῦ δημοσιογράφου. Νομίζω, ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι δὲν καλοῦνται νὰ διαχειρίζωνται γραφίδα δημοσιογράφου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ ἐλάττωμα τοῦ κ. Βιτούρη, ἂν καὶ τοῦτο ἂν ἦτο μόνον, ἤρκει καὶ τοῦτο ἵνα συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ χειροτερεύσῃ τὴν περὶ αὐτοῦ γνώμην μου. Δι’ ὅσων εἶπον περὶ τοῦ ἐν Τεργέστῃ Προξενείου δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ παρεμβάλω προσκόμματα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐξ ἐναντίας νομίζω, ὅτι τοιαῦτα νομοσχέδια πρέπει νὰ διέρχωνται ἄνευ προσκομμάτων. Δὲν ἀποδέχομαι ἐπὶ τούτου τὴν γνώμην τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως, ἤτοι τῆς νῦν Κυβερνήσεως. Ἡ νῦν Κυβέρνησις ἔκαμε κατὰ τὸ 1885 μέγαν θόρυβον, διότι ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1885 ἐπρότεινε τὴν μεταβολὴν τοῦ Νόμου περὶ Προξενείων, καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μέγας παρεστάθη κίνδυνος ἕνεκα διατάξεώς τινος, τὴν ὁποίαν περιεῖχε τὸ νομοσχέδιον ὅπερ τότε ἐπρότεινα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐνομοθέτησεν αὕτη, καὶ διὰ τῆς ὁποίας διατάξεως ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διορίζῃ εἰς ὡρισμένας προξενικὰς περιφερείας ἄνδρας, ἔχοντας εἰδικότητα λυσιτελῆ εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν Προξενείων ἐκείνων, καὶ ἂν δὲν ἔχωσι τὰ ἄλλα προσόντα. Ἡ ἰδέα αὕτη ἐνεποίησε τοσοῦτον φόβον, ὥστε ἐπανειλημμένως κατέλαβον τὸ βῆμα καὶ ἀπησχόλησαν τὴν Βουλήν, πολλὰ κατ’ αὐτοῦ εἰπόντες, οἱ τότε προϊστάμενοι τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Νόμου ἐκείνου ἀπέδειξε πόσον ἦσαν μάταιοι οἱ εἰρημένοι φόβοι, διότι διευθυνομένου ὑπ’ ἐμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν οὐδεὶς διωρίσθη δυνάμει τῆς διατάξεως ἐκείνης. Καὶ μολονότι τὸ πολιτικὸν κόμμα, τοῦ ὁποίου διερμηνεύω τὰς γνώμας, ἔχει μεγάλην στέρησιν δημοσιογραφικῶν ὀργάνων, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἴσως δὲν πρέπει νὰ ἀναφέρω, καὶ ὑπῆρχε δημοσιογραφικὸν ὄργανον ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας λίαν εὐνοϊκὸν καὶ συμπαθὲς πρὸς ἡμᾶς, προετίμησα νὰ ἐφελκύσω τὴν δυσμένειαν αὐτοῦ, ἧς ἕνεκα καὶ ἐγράφησαν καὶ ἐδημοσιεύθησαν ἐν αὐτῷ κατ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, πικρότατοι καὶ ἀγενέστατοι λίβελλοι, διότι ἐγὼ δὲν εὑρέθην πρόθυμος νὰ διορίσω τὸν γυναικάδελφον τοῦ διευθυντοῦ τῆς εἰρημένης ἐφημερίδος δυνάμει τῆς διατάξεως, περὶ ἧς ὁ λόγος, εἰ καὶ ἐπροτείνετο τηλεγραφικῶς ὑπὸ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας. Εἶπον, ὅτι δὲν σκοπῶ νὰ παρεμβάλω προσκόμματα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὰ νομοσχέδια ταῦτα, εἴτε ὁ κ. Ψύλλας τὰ χαρακτηρίζει ὡς συντασσόμενα ἐπὶ σκοπῷ προστασίας προσωπικῶν συμφερόντων, εἴτε ὁ Ὑπουργὸς χαρακτηρίζει αὐτὰ ὡς ὑπηρεσιακὰ, εἶναι νομοσχέδια διερμηνεύοντα τὰς γνώμας τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ Ὑπουργείου. Ἑπομένως, ἀφοῦ τοιαύτην διαχειρίζονται καὶ ὑπέχουσιν εὐθύνην οἱ Ὑπουργοὶ, πρέπει νὰ παρέχηται αὐτοῖς ἡ ἐλευθερία νὰ ἐφαρμόζωσι τὰς γνώμας των. Δὲν πράττω δὲ τοῦτο διότι παραδέχομαι τὰς γνώμας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐξ ἐναντίας ἐν τοῖς πλείστοις διαφωνῶ πρὸς αὐτὸν, συμβαίνει δὲ μάλιστα, ἐγὼ προσωπικῶς, συμβαίνει νὰ ἔχω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, περὶ τῆς ἀξίας καὶ τῆς χρησιμότητος τῶν προσόντων, τῶν νομοθετηθέντων διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς Προξενικῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω δὲ αὐτὸ ἐπὶ τοσοῦτον ἀληθὲς, ὅσον φρονῶ, ὅτι ἡ Προξενικὴ ὑπηρεσία τῆς Ἑλλάδος διαφέρει πολὺ τῆς Προξενικῆς ὑπηρεσίας ἄλλων Κρατῶν. Καὶ ἂν τῶν ἄλλων Κρατῶν οἱ Προξενικοὶ ὑπάλληλοι ἦναι περιβεβλημένοι δι’ ἰδιοτήτων ἁρμοζουσῶν εἰς τὴν πολιτικὴν, ἂν ἦναι ἐπιτετραμμένοι καθήκοντα ἀναγόμενα καθαρῶς εἰς τὴν Προξενικὴν ὑπηρεσίαν, οἱ Προξενικοὶ ὑπάλληλοι τῆς Ἑλλάδος νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι ἀληθεῖς διπλωμάται. Δὲν καταρτίζονται δὲ τοιοῦτοι διὰ τῶν μελετημάτων, περὶ τῆς ἀποκτήσεως τῶν ὁποίων, κατὰ τὸν περὶ Προξενείων Νόμον, ὀφείλουσι νὰ δίδωσιν ἐξετάσεις, οὔτε ἐκ τῆς χρονιότητος ἐν τῷ βαθμῷ, τὸν ὁποῖον κατέχουσιν. Ἀλλὰ περὶ τούτου σήμερον δὲν εἶναι ὁ λόγος, καὶ εἶναι μάταιον νὰ ἀσχολώμεθα ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀνακουφίσω ὀλίγον καὶ τοὺς Προξενικοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες διετέλεσαν κατὰ καιροὺς διευθυνταὶ τοῦ Προξενείου Ταϊγανίου ἀπὸ βαρείας μομφῆς, ἡ ὁποία κατηνέχθη ὑπὸ τοῦ κ. Ψύλλα κατ’ αὐτῶν. Καὶ ἂν καὶ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ λυπηθῶ πολὺ, διότι μετατροπὴ τοῦ Προξενείου Ταϊγανίου ἀπὸ ἀμμίσθου εἰς ἔμμισθον θέλει στερήσει τὴν ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἐθνικοῦ ποιητοῦ, τοῦ ὁποίου ὁ κ. Ψύλλας ἐμνημόνευσε, διὰ τὴν ζημίαν τοῦ ὁποίου λυπεῖται ὁ κ. Ψύλλας, ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πάντες οἱ διευθύναντες κατὰ καιροὺς τὸ Προξενεῖον Ταϊγανίου δὲν ἦσαν ἐθνικοὶ ποιηταὶ, ἑπομένως δὲν ἐποιοῦντο χρῆσιν τῆς ποιητικῆς ἐκείνης ἀδείας, τῆς ὁποίας μόνον οἱ ποιηταὶ ἔχουσι δικαίωμα νὰ ποιῶνται. Στερούμενοι δὲ τῆς ποιητικῆς ταύτης ἀδείας, δὲν εἶχον τὴν ἐλευθερίαν νὰ πράττωσιν ὅσα ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ψύλλας, ὅτι ἔπραττον οἱ κατὰ καιροὺς διευθυνταὶ τοῦ Προξενείου Ταϊγανίου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ ὑπηρεσία νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τὸ Προξενεῖον ἔμμισθον, δὲν ἀντιπράττω, ἐπιφυλασσόμενος, ἐὰν ἔλθῃ τὸ κόμμα, τοῦ ὁποίου τὰς γνώμας διερμηνεύω, εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ, νὰ ζητήσω τὴν συνδρομὴν τῆς Βουλῆς, ὅπως μεταβληθῶσι τὰ πράγματα κατὰ τὰς ἰδίας αὑτοῦ γνώμας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἄλλης ἀντιῤῥήσεως). (Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 123,800 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1886).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 22,425,033 ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1887. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶχον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ εἰς ποῖον κεφάλαιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ καταλογίσῃ τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως τῶν 16,652,000, τὸ ἀναγκαιοῦν πρὸς πληρωμὴν τῶν μετατραπέντων τριῶν δανείων.

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ λέγει ἡ πίστωσις· δίδεται ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1887.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς ποῖον κεφάλαιον;

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ πίνακες εἶναι ἐνταῦθα. «Κατάταξις ἐκτάκτου πιστώσεως, ζητουμένης ἐπὶ τῆς χρήσεως 1887. Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν 19 αʹ) τόκοι, 19 βʹ) ἔξοδα, 19 γʹ)....

§129ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κεφάλαιον 19 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ μήτε τοῦ 1887, μήτε τοῦ 1888. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ κεφάλαιον τοῦτο εἶναι ἡ μερὶς τῶν τριῶν μετατραπέντων δανείων, ἧς ἡ δαπάνη δὲν πρόκειται νὰ πληρωθῇ ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐκ τοῦ δι’ αὐτὴν προωρισμένου μέρους τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων φράγκων. Ἡ μερὶς ὅμως αὕτη ἔχει σήμερον εἰς τὴν διάθεσίν της τὸ ὑπόλοιπον τοῦ μέρους τούτου, τὸ ἀναγκαιοῦν πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἐξοφλήσεως τῶν μετατραπέντων δανείων;

§130ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐπιγραφὴν φέρει τὸ κεφάλαιον 19;

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄλλο εἶναι τὸ κεφάλαιον.

§132ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι χαρακτηρίζεται ὡς ἔκτακτος πίστωσις, καταλογιζομένη ὑπὸ ἴδιον κεφάλαιον.

§133ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι τὸ πρόσθετον κεφάλαιον.

§134ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 10 ποῖον εἶναι;

§135ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶνε πρόσθετον

§136Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ἡ ἀπορία ἡ οὐσιαστικὴ δὲν ἐλύθη.

§137ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχουσι Κράτη, διακρίνοντα τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν τακτικῶν ἐσόδων καὶ τακτικῶν ἐξόδων ἀπὸ τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων καὶ ἐκτάκτων ἐξόδων. Προϋπολογισμοὺς ἐκτάκτους ἀποκαλοῦσι ταῦτα συνήθως τοὺς στηριζομένους ἐπὶ δανείων. Ἡμεῖς δὲν ποιούμεθα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τὴν διάκρισιν ταύτην· ἡμεῖς συγχωνεύομεν τακτικὰ καὶ ἔκτακτα· ὡς ἐκ τούτου δὲν σημειοῦται διακεκριμένως ὁ εἰς ἑκάστην δαπάνην ἔκτακτον ἀνταποκρινόμενος ἔκτακτος πόρος. Πρέπει ἐν τῷ καταρτισμῷ τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ φροντίζωμεν, ὅπως ὑπάρχῃ ὁ πόρος, τακτικὸς ἢ ἔκτακτος, πρὸς πληρωμὴν τῆς ἐκτάκτου δαπάνης, ἀλλὰ δὲν συσχετίζει ὁ Προϋπολογισμὸς πρὸς ἑκάστην ἔκτακτον δαπάνην εἰδικήν τινα πρόσοδον. Ἵνα προέλθῃ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία εἰς ἀπόφασιν περὶ τροπῆς τῶν δανείων τῶν 25 ἑκατομμυρίων, τῶν 4 ἑκατομμυρίων καὶ τῶν 6 ἑκατομμυρίων, ἔπρεπε νὰ προνοήσῃ περὶ ἐπαρκῶν πόρων, εὐθὺς δὲ ὡς προενόησε περὶ τούτου, ὁ εἰδικὸς καταλογισμὸς τῶν ἐκ τῶν πόρων τούτων εἰσπράξεων εἶναι ἀδιάφορος ἐν ταῖς ἐπικρατείαις ταῖς διακρινούσαις μεταξὺ ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ καὶ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ· παρ’ ἡμῖν ὅμως ἀρκεῖ, ὅτι περιλαμβάνεται ὁ πόρος ἐν τοῖς ἐσόδοις τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐποιήσατο τὴν παρατήρησιν, εἰς ἣν ἀπαντῶ, ἵνα ἐπιῤῥώσῃ σκέψιν, ἣν ἐξέφρασε προηγουμένως, τουτέστιν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ καταλογισθῇ ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὡς ἔσοδον ἡ ἐπὶ πλέον εἴσπραξις ὡς ἐκ τῆς τροπῆς τοῦ ἐκ τοῦ δανείου μεταλλικοῦ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Προχθὲς μάλιστα ἀνέπτυξε τὰ περὶ τούτου μακρότερον, εἰπὼν, ὅτι τὸ δάνειον, τὸ πραγματοποιηθὲν εἰς μεταλλικὸν, δὲν δύναται νὰ ἀναγραφῇ ἐν τοῖς βιβλίοις τοῦ δανείου, ὁποῖον ἐπραγματοποιήθη, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναγραφῇ ηὐξημένον κατὰ τὸ ποσὸν τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου καὶ τοῦ μεταλλικοῦ. Ἐνόμισα, ὅτι εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι, πραγματοποιήσαντες ἐκ τοῦ δανείου 90 ἢ 91 ἑκατομμύρια, εἰσεπράξαμεν ἐπὶ πλέον 25%, ὥστε ἀναγραφὴ εἰσπράξεως 90 ἑκατομμυρίων θὰ ἦτο ἀνακριβὴς, θὰ ἦτο κατωτέρα τοῦ πραγματοποιηθέντος ποσοῦ κατὰ 25%. Τοῦτο δὲν παραδεχόμεθα ἡμεῖς, καὶ διὰ τοῦτο ἄλλως συνετάξαμεν τὸν Προϋπολογισμόν....

§138ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν τὸ εἶπον ἐγώ.

§139ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τόσῳ καλλίτερον. Ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι τὸ δάνειον ἐπραγματοποιήθη ἀντὶ 90 ἑκατομμυρίων, ἅτινα ἀποφέρουσιν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου κέρδος τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος, ἀποτελοῦσαν πρόσοδον τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἀναγραφομένην ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῶν τυχηρῶν, ἀκριβῶς εἰς τοιαύτας προσόδους προωρισμένου. Ὑπάρχουσι πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου μὴ ἀποῤῥέουσαι ἐκ φορολογίας, ἢ ἐκ τῶν ἄλλων κανονικῶν πηγῶν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, αἵτινες ὅμως, ἀπρόοπτοι ἐν τῇ λεπτομερείᾳ, ἀποτελοῦσιν ἐν κεφαλαίῳ κανονικὴν τῶν ἐσόδων προσαύξησιν. Ἡ προσαύξησις αὕτη, παραλλάσσουσα ὡς πρὸς τὸ ποσὸν, ἀποτελεῖ φυσικὸν τοῦ Προϋπολογισμοῦ στοιχεῖον, τὴν ἀρτιότητα δὲ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ κατέστρεφεν ἡ παράλειψις τοῦ στοιχείου τούτου. Τοῦτο δὲν θὰ εἶχεν οὕτως, ἐὰν ὁ Προϋπολογισμὸς ἡμῶν περιελάμβανε μόνας τὰς εἰσπράξεις ἐκ φορολογίας, ἢ τὰς κανονικὰς εἰσπράξεις ἔστω καὶ μὴ ἐκ φορολογίας, ἀλλ’ ἐκ προσόδων ἄλλων τοῦ Δημοσίου, προσόδων ὅμως καθ’ ἕκαστον ἔτος ἐπαναλαμβανομένων. Ὁ Προϋπολογισμὸς παρ’ ἡμῖν περιλαμβάνει καὶ ἄλλα ἀναγράφει πάντα τὰ ὁπωσδήποτε εἰσπραττόμενα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων, ὅπως ἀναγράφει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων πάντα τὰ ὁπωσδήποτε δαπανώμενα. Εἰς Προϋπολογισμὸν οὕτω καταρτιζόμενον δέον νὰ προσαρμόζωνται αἱ περὶ τοῦ θέματος σκέψεις. Οὕτως, ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1882 εὑρίσκετε ἀναγεγραμμένον ἔσοδον δύο καὶ πλέον ἑκατομμυρίων ἐκ νομισματοποιίας· καίτοι δὲ ἡ ἐκ νομισματοποιίας ὠφέλεια θὰ κατενέμετο ἐπὶ πολλὰ ἔτη, οὐδεὶς ποτε ἠξίωσεν, ὅπως μὴ ἀναγραφῇ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐν ταῖς προσόδοις τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἐπραγματοποιήθη ἡ κοπὴ τοῦ νομίσματος. Αἱ τοιαῦται τυχαῖαι πρόσοδοι, περιλαμβανόμεναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ πραγματοποιοῦνται, δὲν ἀποτελοῦσιν αὐταὶ αὗται στοιχεῖον τοῦ σταθεροῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἡ κατηγορία ὅμως, εἰς ἣν ἀνήκουσιν, ἀποτελεῖ διαρκῆ πρόσοδον. Ἡ ἐκ τῆς νομισματοποιίας πρόσοδος δὲν ἐπαναλαμβάνεται, ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς τῶν ἀμέσως ἑπομένων τῇ πραγματοποιήσει αὐτῆς ἐτῶν, θ’ ἀναγράφωνται ὅμως ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς ἐκείνοις ἄλλαι τυχηραὶ πρόσοδοι. Ἂν ἐν τῷ συνόλῳ τῶν τυχηρῶν προσόδων Προϋπολογισμοῦ τινὸς ὑπερβαίνωμεν σπουδαίως τὸν μέσον ὅρον, ὀφείλομεν ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς τοῖς μετέπειτα νὰ μὴ στηριζώμεθα ἐπὶ τοῦ πλεονάσματος ἐν τῇ προνοίᾳ περὶ τοῦ ἰσοζυγίου. Ἀλλὰ περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἰσοζυγίου τοῦ ἐπιόντος ἔτους ἐλήφθη ἤδη πρόνοια. Ὑπεβλήθη ἤδη ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1888, μηδεμίαν περιλαμβάνων πρόσοδον ἐκ διαφορᾶς συναλλάγματος· οὐδεὶς ἄρα ὑπάρχει κίνδυνος μή, παρασυρόμενοι ἐκ τοῦ πραγματοποιηθέντος τυχηροῦ κέρδους κατὰ τὸ 1887, κακῶς ὑπολογίσωμεν τὰ τοῦ 1888 καὶ ἀνεπαρκῶς περὶ αὐτοῦ προνοήσωμεν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1888, ἄνευ τοιαύτης τυχηρᾶς προσόδου, συνετάχθη ἄρτιος, ἡ ἀναγραφὴ ἄρα τῆς ἐκ διαφορᾶς συναλλάγματος ὠφελείας ἐν τοῖς ἐσόδοις τοῦ 1887 ἐξεταστέα μόνον ὡς ζήτημα ὀρθοῦ καταλογισμοῦ· ἀλλ’ ἀφοῦ ἡμεῖς δὲν ποιοῦμεν διάκρισιν Προϋπολογισμοῦ τακτικοῦ καὶ ἐκτάκτου, ἀπαράδεκτος εἶναι ἡ ἀπαίτησις περὶ μὴ ἀναγραφῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων προσόδου οἱασδήποτε, ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι αὕτη δὲν εἶναι τακτικὴ καὶ ὅτι ἅπαξ παρουσιασθεῖσα δὲν θέλει ἐπαναληφθῆ. Ἴσως θὰ ἦναι προτιμότερον ἐν τῷ μέλλοντι νὰ συντάττωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν κατὰ τὸ Γαλλικὸν σύστημα, διακρίνοντες αὐτὸν εἰς τακτικὸν καὶ ἔκτακτον. Δαπανῶντες ἐτησίως ἱκανὰ εἰς σιδηροδρόμους, εἰς κατασκευὴν στόλου, καὶ εἰς ἄλλα ἀπέναντι δανείων, θ’ ἀπεφεύγομεν πολλὴν σύγχυσιν καὶ παρεξήγησιν, ποιούμενοι τὴν διάκρισιν. Ἀλλ’, ὡς νῦν ἔχουσι τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, περιέχοντος πάντα, τακτικὰ καὶ ἔκτακτα, διαρκῆ καὶ τυχηρά, οὐδὲν ἔξοδον καὶ οὐδὲν ἔσοδον δυνάμεθα νὰ παραλείπωμεν ἐν αὐτῷ, οὐδὲ νὰ συσχετίζωμεν δυνάμεθα, κατὰ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, ὡρισμένα ἔσοδα πρὸς ὡρισμένας δαπάνας.

§140ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἔχομεν ἔκτακτον Προϋπολογισμὸν καὶ ὅτι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποσπάσωμεν δαπάνας χρήσεώς τινος ἐκ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ καταλογίσωμεν αὐτὰς εἰς ἄλλον Προϋπολογισμόν. Ἀπορῶ ὅμως, πῶς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοιαύτην ἔχων ἰδέαν καὶ τοιαύτην πρεσβεύων ἀρχήν, μᾶς ἐπρότεινε πρό τινων ἡμερῶν νὰ παραδεχθῶμεν εἶδος ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ καταλογίσωμεν τὰς πληρωθείσας ἐπιχορηγήσεις τῶν σιδηροδρόμων. Ἐλπίζω, ὅτι, μετὰ τὴν σημερινὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἔχομεν ἔκτακτον Προϋπολογισμόν, δὲν θὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι αἱ κατὰ τὸ 1887 πληρωθεῖσαι ἐπιχορηγήσεις εἰς τοὺς σιδηροδρόμους πρέπει νὰ καταχωρισθῶσιν εἰς ἔκτακτον Προϋπολογισμόν....

§141ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς ἔκτακτον δαπάνην τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§142ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἥτις φέτος δὲν δύναται νὰ πληρωθῇ ἄλλως ἢ διὰ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι δὲν ὑπάρχει ἔκτακτος δι’ αὐτὴν πόρος. Ἔχομεν εἰδικούς τινας Προϋπολογισμούς, οἵτινες ὑφίστανται πράγματι, διότι αἱ δαπάναι αὐτῶν πληρόνονται ἐξ ἐκτάκτων πόρων. Οἱ πόροι δὲ οὗτοι, οἵτινές εἰσι τὰ δάνεια, ὡς καὶ αἱ ἀνάγκαι, ἃς προορίζονται νὰ θεραπεύσωσιν, εἰδικεύονται καὶ καθορίζονται ἐκ τῶν προτέρων. Τοιοῦτον εἰδικὸν πόρον ἔχομεν κατὰ τὸ 1887 τὸ δάνειον τῶν 135,000,000· αἱ ἐξ αὐτοῦ εἰσπράξεις, χάριν τάξεως, ἐγγράφονται ἐν τῷ γενικῷ Προϋπολογισμῷ, ὡς ἐγγράφονται ἐν αὐτῷ καὶ αἱ ἐκτελούμεναι δαπάναι, αἱ ἐκ τῶν προτέρων καθορισθεῖσαι. Αἱ δαπάναι δὲ αὐταί, ὡς ἀνέπτυξα προχθές, εἰσὶν αἱ πληρωμαὶ τῶν προκαταβολῶν, τῶν εἰς μεταλλικὸν ἐντόκων γραμματίων, τῶν μετατραπέντων δανείων καὶ τῶν πλοίων. Ἐφόσον αἱ ὡρισμέναι αὗται ἀνάγκαι χάριν τῶν ὁποίων συνήφθη τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων, δὲν θεραπευθῶσιν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν δύναται νὰ ὑπολογίσῃ ποσόν τι, προερχόμενον ἐξ αὐτῶν, εἰς ἑτέραν δαπάνην τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν μετατραπέντων δανείων εἰσὶ προωρισμένα φρ. 13,010,000, ἤτοι δραχ. 16 ἑκατομμύρια περίπου ποσὸν, ἀρκοῦν διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν τῶν δανείων τούτων. Ἀλλὰ τὰ 13 ταῦτα ἑκατομμύρια φράγκων, ὡς εἶπον ἤδη, κατελογίσθησαν ὡς 13 ἑκατομ. δραχμῶν, ὅπως ἐπέλθῃ κατὰ τὸ 1887 εἰκονικὴ ἐλάττωσις τοῦ κεφαλαίου τοῦ δημοσίου χρέους κατὰ 3,000,000 δραχμῶν περίπου. Ἐντεῦθεν προκύπτει τὸ ἄτοπον, ὅτι ἡ μερὶς τῶν μετατραπέντων δανείων δὲν ἔχει ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, ὅπερ προωρίσθη καὶ ὅπερ ἀναγκαιοῖ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκει ὡς δικαιολογίαν τοῦ τοιούτου καταλογισμοῦ τῶν φράγκων εἰς δραχμὰς τὴν εἰς φράγκα ἢ μεταλλικὰς δραχμὰς καταγραφὴν τῶν παγίων δανείων ἐν τοῖς λογιστικοῖς ἡμῶν βιβλίοις καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ἡ καταγραφὴ ὅμως αὕτη δὲν μᾶς ἐμποδίζει νὰ ἐγγράψωμεν μεταξὺ τῶν ἐκτάκτων πόρων τοῦ Δημοσίου, ἐκτὸς τῶν δανείων, καὶ ἄλλους, ὡς ἐνεγράψαμεν π. χ. τὰς εἰσφορὰς τῶν ὑπαλλήλων· ὡς τοιοῦτον δὲ ἔκτακτον πόρον δυνάμεθα νὰ ἐγγράψωμεν καὶ τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος, καταλογίζοντες αὐτὴν εἰς πίστιν τῆς μερίδος τῶν μετατραπέντων δανείων.....

§143ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διατυπώσατε παρακαλῶ τὴν ἰδέαν σας νομοθετικῶς ἐν τροπολογίᾳ, ἵνα νοήσωμεν περὶ τίνος πρόκειται.

§144ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ νομοθετικοῦ μέτρου, ἀλλὰ περὶ λογιστικοῦ· πρόκειται περὶ τῶν 3,000,000 δρ. αἵτινες δὲν δύνανται νὰ καταλογισθῶσιν ὡς οἰκονομία δαπάνης, ἀλλ’ ἀνήκουσιν εἰς τὴν μερίδα τῶν μετατραπέντων δανείων, ἥτις θὰ διαθέσῃ αὐτὰς πρὸς πληρωμὴν τῶν μὴ ἐξοφληθεισῶν ὁμολογιῶν. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι πρέπει ξηρῶς νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἔχητε δίκαιον νὰ ζητῆτε τὴν διατύπωσιν τροπολογίας· ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνδέεται ἀμέσως μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, ἰδίως δὲ συνδέεται μὲ τοὺς εἰδικοὺς πόρους τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς τρεχούσης χρήσεως, οἵτινες προωρίσθησαν καὶ δι’ ἄλλας ἀνάγκας καὶ διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν μετατραπέντων δανείων, οὐχὶ δὲ καὶ διὰ τὰς δαπάνας τῶν σιδηροδρόμων, αἵτινες φέτος δὲν ἔχουσιν εἰδικὸν πόρον.....

§145ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ δαπάναι τῶν σιδηροδρόμων ἔχουσιν εἰδικὸν πόρον τὸ δάνειον τῶν 170,000,000.

§146ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει πλέον ὁ εἰδικὸς οὗτος πόρος, διότι τὸ δάνειον τῶν 170,000,000 ἐξηντλήθη εἰς ἄλλας ἀνάγκας.

§147ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὸς τὸν καταλογισμὸν ὁ εἰδικὸς πόρος ὑφίσταται.

§148ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει πλέον, δὲν ἐννοῶ πῶς ὑφίσταται. Οὗτος δὲν ὑφίσταται. Ἡ διαφορὰ ὅμως τοῦ συναλλάγματος, ἡ ἀνερχομένη εἰς 3 ἑκατομμύρια περίπου, ὑφίσταται καὶ πρέπει ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὴν μερίδα, εἰς ἣν ἀνήκει, καὶ νὰ μὴ χαρακτηρισθῇ ὡς εἰκονικὴ οἰκονομία τοῦ κεφαλαίου τοῦ δημοσίου χρέους.

§149ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προτείνετε ὑμεῖς τὴν ἀναγραφὴν, ὅπως θέλετε αὐτήν. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ Νόμου πιστώσεως, ὅστις εἶναι ἀπόῤῥοια ἑτέρου Νόμου, ἐπιτρέψαντος τὴν τροπὴν, καὶ ὁρίσαντος, ὅτι θέλουσι καταλογισθῆ τὰ τῆς τροπῆς εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887. Εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν διατάξεων τούτων τοῦ Νόμου ἐρχόμεθα ζητοῦντες τὴν πίστωσιν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει 18 κεφάλαια, ἡ πίστωσις αὕτη ἐγγράφεται ἐν κεφαλαίῳ 19. Τώρα τί ὑμεῖς ζητεῖτε; νὰ τροποποιήσωμεν καὶ ταῦτα; Θέλετε οἱ συλλογισμοὶ ὑμῶν ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ; Καθορίσατε τὴν διατύπωσιν, ὑφ’ ἣν προτείνετε τὴν ἐν αὐτῷ εἰσαγωγὴν τοῦ πορίσματος τῶν συλλογισμῶν τούτων. Ἀλλ’ οἱοιδήποτε καὶ ἂν ὦσιν οἱ συλλογισμοὶ καὶ τὰ πορίσματα αὐτῶν, αἱ διαθέσιμοι πρόσοδοι εἶναι ἐπαρκεῖς πρὸς πληρωμὴν ὁλοκλήρου τῆς δαπάνης· ἀπόδειξις δὲ τούτου, ὅτι δὲν αἰτοῦμεν πρόσθετον πόρον, καὶ ὅτι, εἴτε ἐκ πραγματοποιηθέντων δανείων, εἴτε ἐκ τακτικῶν πόρων τοῦ Κράτους, ἐγένοντο καὶ γίνονται αἱ πληρωμαί. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὁμιλεῖ περὶ ἐλλείψεως εἰδικοῦ πόρου πρὸς τὴν δαπάνην ἐν τῷ τακτικῷ Προϋπολογισμῷ. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἔκτακτος Προϋπολογισμὸς, αἱ δ’ ἔκτακτοι δαπάναι, ὅπως καὶ αἱ τακτικαὶ, ἀνάγονται εἰς τὸν αὐτὸν Προϋπολογισμὸν, τίνα ἔχει ἔννοιαν ἡ παρατήρησις, ὅτι πρὸς ἔκτακτον δαπάνην δὲν ἀνταποκρίνεται ἔκτακτος πόρος; Πάντα τὰ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τακτικὰ ἢ ἔκτακτα, εἶναι διαθετέα πρὸς ἀπότισιν οἱασδήποτε διὰ πιστώσεως ἐπιτραπείσης δαπάνης.

§150ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι πρέπει ξηρῶς νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ἠθέλετε ἔχει δίκαιον. Νομίζω ὅμως, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως καὶ ὅλα τὰ περὶ πιστώσεων νομοσχέδια, συνδέεται μετὰ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω, ὅσα εἶπον περὶ τῶν μετατρεπομένων δανείων, ἅτινα ἐγγράφονται μὲν ἐν τῷ γενικῷ Προϋπολογισμῷ, ἔχουσιν ὅμως εἰδικὸν πόρον. Δὲν ἔχει ὅμως οὕτω καὶ διὰ τὰς ἐπιχορηγήσεις τῶν σιδηροδρόμων, ἃς ἀτάκτως θέλετε νὰ χαρακτηρήσητε ὡς δαπάνας ἐκτάκτους, ἐνῷ αὗται δὲν ἔχουσιν εἰδικὸν πόρον....

§151ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχουσι τὸ δάνειον τῶν 170 ἑκατομμυρίων.

§152ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐξέλιπεν ὁ εἰδικὸς ἐκεῖνος πόρος, διότι μετατρέψαντες 70 ἑκατομμύρια τοῦ δανείου αὐτοῦ, τὸ κατηναλώσατε εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου.

§153ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀδιάφορον· εἰδικὸς πόρος τῆς δαπάνης τῶν σιδηροδρόμων εἶναι τὸ δάνειον τῶν 170 ἑκατομμυρίων.

§154ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ κονδύλιον τῶν μετατραπέντων δανείων ἔχει ἴδιον πόρον, ὃν ὀφείλετε νὰ δώσητε εἰς αὐτὸ, ἐγγράφοντες αὐτὸν ὡς ἔσοδον ἔκτακτον, ὅπως ἐνεγράψατε καὶ τὰ ἄλλα τοιαῦτα ἔσοδα. Ἀφοῦ δὲ μέρος τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομ., τὸ ἀνῆκον εἰς τὸν πόρον τοῦτον, μετεφέρθη ἐνταῦθα καὶ ἀφῆκεν ὠφέλειαν ἐκ διαφορᾶς συναλλάγματος, τὴν ὠφέλειαν ταύτην ὀφείλετε νὰ ὑπολογίσητε εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς μερίδος τῶν μετατραπέντων δανείων, ἥτις ἔχει ἀνάγκην αὐτῆς, ὅπως καλύψῃ τὸ παθητικὸν αὐτῆς. Τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ τακτικὴ παράστασις τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, καὶ ἡ τοιαύτη παράστασις εἶναι οὐσιῶδες μέρος τῆς καλῆς καὶ εἰλικρινοῦς αὐτῶν διαχειρίσεως.

§155ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἡ πίστωσις χαρακτηρίζεται ὡς ἔκτακτος, ἔχει ὀρθῶς ἡ καταχώρισις αὐτῆς ὑπὸ κεφάλαιον 19. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο τὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε· τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν ἡ πίστωσις αὕτη ἐχαρακτηρίσθη ὀρθῶς ὡς ἔκτακτος, ἢ ἔπρεπε νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀναπληρωματικὴ καὶ νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ οἰκεῖον κεφάλαιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ πίστωσις αὕτη δίδεται διὰ νὰ πληρωθῶσι τόκοι δανείων, ἀλλὰ διὰ τοὺς τόκους τῶν δανείων ὑπάρχει πίστωσις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887 δι’ ὅλον τὸ ἔτος. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν, πῶς παρουσιάζεται ἤδη ἡ ἀνάγκη, νὰ ζητηθῇ πίστωσις νέα 345,000 δραχμῶν. Δὲν εἶναι δὲ μόνον διὰ τοὺς τόκους ἀναγεγραμμένη ἡ πίστωσις, ἀλλ’ εἶναι καὶ διὰ μέρος τοῦ κεφαλαίου· διότι τὰ δάνεια ἡμῶν ἐξοφλοῦνται κατὰ τὸ χρεωλυτικὸν σύστημα καὶ καθ’ ἕκαστον ἔτος ἀναγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσόν τι πρὸς ἐξόφλησιν ἀριθμοῦ τινος ὁμολογιῶν. Ἔχομεν λοιπὸν ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῷ τακτικῷ πίστωσιν πρὸς πληρωμὴν κεφαλαίου τῶν δανείων, περὶ οὗ πρόκειται, ἔχομεν ἀναγεγραμμένην πίστωσιν πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων· ἐὰν ἡ πίστωσις αὕτη δὲν ἀρκῇ διὰ νὰ πληρώσωμεν ὅλον τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον διὰ Νόμου ἀπεφασίσαμεν νὰ πληρώσωμεν, πρέπει ἡ πίστωσις ἐκείνη νὰ αὐξηθῇ δι’ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως. Ἐπειδὴ δὲ ἓν ἄρθρον ὑπάρχει δι’ ὅλα τὰ δάνεια καὶ ὅλους τοὺς τόκους τῶν δανείων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντὶ νὰ ζητῇ πίστωσιν 16,110,000 διὰ νὰ πληρώσῃ τὰ δάνεια ταῦτα καὶ τοὺς τόκους αὐτῶν, ἤθελε κάμει τακτικώτερον, ἐὰν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει τὴν πίστωσιν, ἡ ὁποία ἐχορηγήθη διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887 δι’ ὅλα ἐν γένει τὰ δάνεια, ἀφῄρει ἀπ’ αὐτῆς τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν λοιπῶν δανείων, καὶ ἐζήτει συμπλήρωσιν τοῦ ὑπολοίπου, διὰ νὰ ἀποσβέσῃ τὰ δάνεια τῶν 25 καὶ 26 ἑκατομ. Νομίζω δὲ, ὅτι θὰ περισσεύσῃ ποσὸν 3,000,000 περίπου ἐκ τῶν ἀναγραφομένων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων, καὶ περιπλέον ἡ ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος διαφορὰ, διότι δάνειά τινα ἐπληρώθησαν ἤδη διὰ τοῦ χρυσοῦ τοῦ ληφθέντος ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135,000,000. Οὕτω δὲ ἤθελε λείψει καὶ ἡ φιλονεικία, ἥτις ἠγέρθη πρὸ πολλῶν ἡμερῶν μεταξὺ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ποῦ πρέπει νὰ καταλογισθῇ αὐτὸ τὸ κέρδος.

§156ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λίαν εὐφυᾶ ἐπενόησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας συμβιβασμὸν τῆς μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ διαφωνίας. Προκειμένου περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως 16,652,000, ἐξ ὧν ἀφαιρετέα 4,150,000, ὡς ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, προτείνει τὴν ἀναγραφὴν τοῦ ὑπολοίπου ἐκ 12,500,000 ἐν τακτικῇ πιστώσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀντὶ τῆς ψηφίσεως τῆς παρ’ ἡμῶν προτεινομένης ἐκτάκτου πιστώσεως. Ἀπεκδέχεται ἐκ τούτου ὁ κ. Βουλευτὴς πολλὰ ἀγαθά. Πρῶτον μὲν, ὅτι ἐκλείπει ἡ μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης διαφωνία, εἶτα δὲ, ὅτι καταλογιζομένου τοῦ ποσοῦ τῶν 12,500,000 εἰς τὰς τακτικὰς πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ δύνανται οἱ ἀντιπολιτευόμενοι νὰ παραστήσωσιν, ὅτι ὁ τακτικὸς Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887 εἶναι κατὰ 12 ἑκατομμύρια ἐν ἐλλείμματι, ἐπὶ πλέον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης προσδοκᾷ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας κατορθόνει προσέτι νὰ συμβιβάσῃ καὶ ἑαυτὸν πρὸς τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἀξιοῖ, ὅτι αἱ δαπάναι τῶν σιδηροδρόμων ἀνήκουσιν εἰς τὰς τακτικὰς πιστώσεις, ὡς μὴ ὑπάρχοντος δανείου σήμερον ἀνταποκρινομένου πρὸς τὰς δαπάνας ταύτας, καίτοι αὗται ἐψηφίσθησαν ὡς ἔκτακτοι καὶ ἀνταποκρινόμεναι εἰς τὸ δάνειον τῶν 170 ἑκατομμυρίων. Ἐπειδὴ τὸ προϊὸν τοῦ δανείου ἐκείνου διετέθη εἰς ἀνάγκας ἄλλας, φρονεῖ, ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι αἱ δαπάναι τῶν σιδηροδρόμων, καίτοι ἐψηφίσθησαν ὡς ἔκτακτοι, γίνονται αὐτομάτως καὶ ἐναντίον τῆς φύσεως αὐτῶν τακτικαί. Ὁ δὲ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ὑπερθεματίζων χαρακτηρίζει ὡς δαπάνην τακτικὴν, οὐ μόνον ἐκείνην, ἀλλὰ καὶ τὴν δαπάνην τῶν πλοίων καὶ τῆς τροπῆς τῶν δανείων. Ἐξετάζοντες τὰ περὶ τούτου λογιστικῶς καὶ ἀσχέτως πρὸς τὴν εὐφυῶς ἐπιδιωκομένην δι’ αὐτῶν κομματικὴν ὠφέλειαν, εὑρίσκομεν τὸ ἔδαφος ἀνεπαρκὲς πρὸς τὸ οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ἐπ’ αὐτοῦ ἠθέλησε νὰ ἐγείρῃ ὁ κ. βουλευτής. Ἵνα ἐπιτύχῃ ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν παράστασιν τῆς δαπάνης, περὶ ἧς ἡ ζητουμένη ἔκτακτος πίστωσις, ὡς τακτικῆς, ἰσχυρίσθη, ὅτι δὲν προσήκει ὁ καταλογισμὸς αὐτῆς ἐν κεφαλαίῳ ΙΘʹ ὡς ἐκτάκτου, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ψηφιστέα ὡς ἀναπληρωματικὴ, διότι προβλέπεται κατ’ αὐτὸν ἡ δαπάνη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἀλλ’ οὐχὶ μέχρι τοῦ ποσοῦ, τοῦ ἤδη ζητουμένου, τῶν 16,500,000. Ἐν τούτῳ ὅμως πλανᾶται ὁ κ. Βουλευτής, διότι ἡ τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρόνοια δὲν ἀφορᾷ εἰς ταύτην τὴν δαπάνην. Τὸ κανονιζόμενον ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῶν δημοσίων χρεῶν εἶναι ἡ ὑπηρεσία τῶν δανείων, ἡ δὲ προτεινομένη πίστωσις δὲν ἀφορᾷ εἰς ὑπηρεσίαν δανείων, ἀλλὰ σκοπεῖ εἰς τὴν ἐξόφλησιν δανείων, ἥτις ἔχει χαρακτῆρα ὅλως διάφορον, ἀποκλείοντα αὐτὴν ἀπὸ τῆς ἐννοίας ἄρθρου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, χορηγοῦντος πίστωσιν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων. Ἡ ἐξόφλησις δανείων εἶναι ὅλως ἀπρόοπτος καὶ ἔκτακτος, ἀπαιτοῦσα, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῶν ἀντικειμένων, ἔκτακτον πίστωσιν, δὲν δύναται ἄρα νὰ καταλογισθῇ ἐν πιστώσει, ἤδη προβλεπομένῃ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ἀντὶ τοῦ ποσοῦ, τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν περὶ ὧν πρόκειται δανείων, ἔχομεν ἀνάγκην εἰς ἐξόφλησιν αὐτῶν 16,552,000, ἤτοι πρὸς τῷ ἀναγεγραμμένῳ ποσῷ καὶ ἑτέρων 12,500,000, ταῦτα δὲ κανονίζονται διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου περὶ πιστώσεως....

§157ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν τόκων τί προτείνετε;

§158ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ γίνεται ἐξόφλησις, δὲν χωροῦσι διακρίσεις· ἡ ἐξόφλησις εἶναι τὸ ἐπικρατοῦν, καὶ ἡ περὶ αὐτῆς πίστωσις ἐκτείνεται ἐπί τε τὸ κεφάλαιον καὶ ἐπὶ τὰ παρεπόμενα, περιλαμβανομένων καὶ τῶν τόκων.

§159Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀφήσητε τὰς συζητήσεις περὶ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, περὶ ἀναπληρωματικῶν καὶ μὴ τοιούτων, περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ κεφαλαίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἂν ἦναι ΙΘʹ ἢ ΙΑʹ, περὶ ἐξόδων προβλεφθέντων καὶ ἀπροόπτων ἐν τῷ εἴδει, ἢ ἐν ἐντάσει καὶ τῇ φύσει. Ὅλα ταῦτα, ἀναφερόμενα εἰς συζήτησιν, ἐν ᾗ ἐπρόκειτο περὶ ἀριθμῶν, συγχύζουσι τοὺς ἀκούοντας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκθέσω τὰ πράγματα, ὡς ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι αὐτῶν, ἴσως ἐμπειρικῶς, ἀνεπιστημόνως. Ἐγὼ ἀναγινώσκω, ὅτι ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομ. ἐλήφθησαν 13,010,521 εἰς χρυσὸν, ἵνα χρησιμεύσωσιν εἰς ἐξόφλησιν τῶν δανείων τῶν 25, τῶν 6 καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων. Τὸ ἔξοδον τοῦτο ἦτο ἀπρόοπτον, ἀπῃτεῖτο δὲ δι’ αὐτὸ ἀναπληρωματικὴ πίστωσις, ἢ ἥρμοζεν ἔκτακτος πίστωσις, ἥτις πρέπει νὰ ἀνταποκρίνηται εἰς ἔκτακτον πόρον. Ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐλάμβανεν αὐτὸ τὸ ποσὸν, εἶχεν ὑπολογίσει, ὅτι τόσα ὤφειλε νὰ πληρώσῃ πρὸς ἐξόφλησιν τῶν εἰρημένων δανείων, ὅτι διὰ τῶν 13,010,521 ἠδύνατο νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ δάνεια τῶν 25, τῶν 6 καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων; Ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888, ἐν ᾧ ὑπάρχει προσηρτημένη ἡ κατάστασις τῆς διαχειρίσεως τοῦ δημοσίου χρέους, εὑρίσκω, ὅτι διὰ τὰς ὁμολογίας, αἵτινες ὑπῆρχον τότε ἐν κυκλοφορίᾳ, ἀπῃτοῦντο πρὸς ἐξόφλησιν μετὰ τῶν πληρωτέων τοκομεριδίων αὐτῶν δραχμαὶ 13,500,000. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἔκτακτος πίστωσις, ζητεῖται νὰ ψηφίσωμεν δραχ. 16,027,250, πρὸς ἐξόφλησιν τῶν δανείων τῶν 25, τῶν 6 καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων. Ἐὰν λοιπὸν 16 ἑκατομμύρια ὀφείλωνται νὰ πληρωθῶσιν, εἴτε πρὸς ἐξόφλησιν τῶν δανείων, εἴτε πρὸς πληρωμὴν τόκων, ἕπεται, ὅτι προωρίσθησαν δι’ αὐτὸ ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων τὰ 13,010,521, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἐξ αὐτοῦ εἰς χρυσὸν, διότι ἄλλως θὰ ἦτο ἀπροβλεψία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ προσδιορίζῃ ἔσοδον 13 ἑκατομμ. καὶ νὰ ἔχῃ ἔξοδον 16 ἑκατομ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέλαβε χρησιμώτερον νὰ λάβῃ 13 ἑκατομμύρια εἰς χρυσὸν καὶ, ἀντὶ νὰ ἀνταλλάξῃ αὐτὰ διὰ τραπεζικῶν γραμματίων καὶ νὰ πορισθῇ δι’ αὐτῶν 16,000,000 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, νὰ μεταχειρισθῇ τὸν χρυσὸν τῶν 13,010,521 εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ἐπῆλθεν ὅμως ἡ ὑποχρέωσις νὰ πληρώσῃ τὰ 16 ἑκατ. πρὸς ἐξόφλησιν τῶν δανείων, καὶ πρὸς τοῦτο ζητεῖται ἡ πίστωσις, περὶ ἧς πρόκειται σήμερον. Διατὶ δυσφορεῖ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης; Δυσφορεῖ διότι ζητοῦνται 16 ἑκατομμύρια; Τόσα ὀφείλονται. Δυσφορεῖ διότι δὲν ἐπραγματοποιήθη ὁ σκοπὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸν ὁποῖον εἶχεν, ὅτε ἐπλήρονε τὰ 13,010,521 οὐχὶ εἰς ἐξόφλησιν τῶν δανείων, ἀλλὰ πρὸς πληρωμὴν τόκων καὶ χρεωλυσίου τῶν δημοσίων δανείων τῆς πρώτης ἑξαμηνίας, καὶ οὕτως ἀφῆκεν ἐκκρεμῆ τὴν ἐξόφλησιν τῶν δανείων; Ἐγὼ δὲν ὑπέθετον ποτὲ, ὅτι ἤθελε παρουσιασθῆ ὡς οἰκονομία κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887 ἡ ἀπαλλαγὴ αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς συναλλάγματος διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων τῆς ά. ἑξαμηνίας, καὶ ἑπομένως ἀπὸ τῆς δαπάνης διὰ τὴν διαφορὰν τοῦ χρυσοῦ πρὸς τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια, διότι ἤθελεν ἐπέλθει ἀναγκαίως ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐξοφλήσεως τῶν δανείων τῶν 25, τῶν 6 καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων. Ἐὰν παρουσιάσῃ ὡς οἰκονομίαν τὴν μὴ διάθεσιν τῆς πιστώσεως, τῆς προωρισμένης δι’ ἔξοδα ὑπηρεσίας δανείων, ἤθελεν ὡσαύτως ἀναγκασθῆ νὰ ζητήσῃ ἀνάλογον αὔξησιν τῆς πιστώσεως τῆς προωρισμένης πρὸς ἐξόφλησιν τῶν δανείων τῶν 25, τῶν 6 καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων. Τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποφύγῃ τις διὰ τῆς μεταθέσεως τῶν ἀριθμῶν. Οἱ ἀριθμοὶ μένουσιν ἀναλλοίωτοι καὶ μᾶς ἀναγκάζουσι νὰ ὑποταχθῶμεν εἰς αὐτούς. Ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς πρέπει μετὰ φροντίδος νὰ ἐκλέγωσι τὰς φράσεις, τῶν ὁποίων ποιοῦνται χρῆσιν διὰ νὰ ἐκφράσωσι τὰς σκέψεις των καὶ τὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας θὰ λάβωσιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωκεν ἐλπίδας εἰς τοὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν τῶν δανείων τῶν 25,000,000, ὅτι ἤθελον πληρωθῆ εἰς χρυσὸν, καὶ ἠρνήθη ὕστερον νὰ τοὺς πληρώσῃ εἰς χρυσόν. Κατά τινα συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τάδε: «Ἤδη, προκειμένου περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀποδώσῃ συλλήβδην τὸ κεφάλαιον, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀποδώσωμεν αὐτὸ ὁλόκληρον εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἀνεγνωρίσθη ἠθικόν τι δικαίωμα περὶ πληρωμῆς εἰς μεταλλικὸν τῶν τοκομεριδίων τῶν ἀρχικῶς ἐγγραφέντων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, εἰς τούτους πρέπει νὰ ἀποδοθῇ τὸ κεφάλαιον εἰς μεταλλικόν...» Καὶ κατωτέρω: «Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀρχικῶς ἐνεγράφησαν. Ὡς πρὸς ἐκείνους, ἐπειδὴ ἀνέκαθεν ἐπληρώθη εἰς αὐτοὺς εἰς μεταλλικὸν τὸ τοκομερίδιον, νομίζομεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀποδώσωμεν κατ’ ἐπέκτασιν καὶ τὸ κεφάλαιον εἰς μεταλλικὸν, καίτοι δὲν ὑποχρεούμεθα.» Εἶναι ἡ συνεδρίασις τῆς 3 Μαρτίου. Καὶ αὐτοὶ, στηριζόμενοι ἐπὶ τῶν δημοσίᾳ δοθεισῶν αὐτοῖς τοιούτων ἐλπίδων, ἐπίστευον, ὅτι θέλουσι πληρωθῆ εἰς χρυσὸν, ἀλλὰ κρούσαντες τὰς θύρας τοῦ δημοσίου ταμείου, ὑπεχρεώθησαν νὰ πληρωθῶσιν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Νομίζω δὲ, ὅτι διὰ τοιούτων δημοσίᾳ διδομένων ἐπαγγελιῶν μειοῦται ἡ ἐμπιστοσύνη ἐπὶ τοὺς λόγους τῶν κυβερνώντων, καὶ κλονίζεται ἡ πίστις τοῦ Κράτους, καὶ οὐχὶ διότι αἱ ὑπουργικαὶ ἐφημερίδες ἔγραψαν πέρυσι ψευδῶς, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπρότεινε χρεωκοπίαν, ἐνῷ δὲν εἶχε προτείνει τοιαύτην. Κλονίζεται ἡ πίστις τοῦ Κράτους ὅταν αἱ πράξεις τῶν Ὑπουργῶν δὲν συμφωνῶσι πρὸς τὰς ἐπαγγελίας, τὰς διδομένας δημοσίᾳ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§160ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπεκαλέσθη τὴν εὐγλωττίαν τῶν ἀριθμῶν εἰς ἀπόδειξιν τῆς ὀρθότητος τῶν σκέψεων αὐτοῦ καὶ τῶν περὶ αὐτὸν περὶ τ’ ἀφορῶντα εἰς τὸν καταλογισμὸν τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ μεταλλικοῦ καὶ τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου ἐν τῇ ἐξοφλήσει τοῦ δανείου. Ἀλλ’ οἱ ἀριθμοὶ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ οὐδεμίαν δύνανται νὰ ἔχωσιν εὐγλωττίαν, διότι ἐν πάσῃ περιπτώσει οἱ ἀριθμοὶ θὰ ἦσαν αὐτοὶ οἱ ἀναγραφόμενοι. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησε τοὺς ὑπολογισμούς, ὧν ὑπῆρξε, κατ’ αὐτὸν, πόρισμα ὁ καθορισμὸς τῶν ποσῶν τῆς ζητουμένης πιστώσεως. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ ἦτο τὸ αὐτὸ καὶ ἂν δὲν συνωμολογεῖτο τὸ δάνειον τῶν 135,000,000, καὶ ἂν ἄλλως ἐλύοντο τ’ ἀναφυέντα ζητήματα ἐν τῇ τροπῇ τῶν δανείων τῶν 25, τῶν 4 καὶ τῶν 6 ἑκατομμυρίων. Πάντοτε 16,552,000 ἠθέλομεν ἀναγράψει. Τὰ 3,000,000, τὰ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἀποτελοῦντα δῆθεν τὴν διαφοράν, οὐδαμοῦ παρίστανται· ὥστε ἡ εὐγλωττία τῶν ἀριθμῶν στρέφεται κατὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας καὶ κατὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Ἐξαντλήσας τὸ θέμα τοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς, μετέβη εἰς ἕτερον ζήτημα, τὸ τῆς ἐξοφλήσεως τῶν τίτλων τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κατόχων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ οὐχὶ εἰς μεταλλικὸν, παραστήσας, ὅτι ἔν τινι συνεδριάσει τῆς προηγουμένης Συνόδου ἐγὼ εἶχον εἰπεῖ, ὅτι, ἀφοῦ ἐπληρόνετο μέχρι τοῦδε, καλῶς ἢ κακῶς, τὸ τοκομερίδιον τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κατόχων εἰς μεταλλικὸν, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτιθῇ εἰς αὐτοὺς καὶ τὸ κεφάλαιον, ἐὰν γενῇ ἀναγκαστικὴ ἐξόφλησις, εἰς μεταλλικόν. Εἶπον τοῦτο, εὐκρινῶς δηλώσας, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐνδεχομένου καὶ οὐδόλως περὶ ὑποχρεώσεως, διὰ νὰ ἦναι ἡ Βουλὴ προειδοποιημένη, ἐν ᾗ περιπτώσει ἠθέλομεν ἀποδεχθῆ τοιαύτην λύσιν. Θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ ἐδίδετο τοιαύτη λύσις ἄνευ τῆς ἐκ προοιμίων γνώσεως τῆς Βουλῆς, ὅτι ἦτο ἐνδεχόμενον, ἂν αἱ περιστάσεις τὸ ὑπηγόρευον, νὰ γένηται ἡ πληρωμὴ κατὰ τρόπον μὴ ἀναγραφόμενον μὲν ἐν τῷ Νόμῳ, διηνεκῶς ὅμως τηρηθέντα ὡς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου. Καὶ προχθὲς, ὅτε ἀξιότιμος Βουλευτὴς μὲ ἠρώτησε τί προτίθεται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ τοκομεριδίου τοῦ δανείου τῶν 26,000,000 ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἀπήντησα, ὅτι ἐκ τοῦ Νόμου δὲν ἀποῤῥέει ὑποχρέωσίς τις περὶ τοῦ εἴδους τοῦ νομίσματος· μέχρι τοῦδε ἡ πληρωμὴ γίνεται ἐν μεταλλικῷ, ἀνεγράφομεν ἄρα τὸ ποσὸν ὡσανεὶ ἡ πληρωμὴ θὰ ἐγίνετο εἰς μεταλλικὸν, ἡ ἐγγραφὴ ὅμως αὕτη δὲν ἐπάγεται ὑποχρέωσιν εἰς ἡμᾶς. Ἡ ὑποχρέωσις τῆς εἰς μεταλλικὸν πληρωμῆς τῶν ἐξοφληθέντων δανείων ὑφίσταται ἢ δὲν ὑφίσταται. Ἐὰν ὑφίσταται καὶ ἡμεῖς ἐπληρώσαμεν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ὅ,τι ὠφείλομεν νὰ πληρώσωμεν εἰς μεταλλικὸν, ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν Δικαστήρια, εἰς ἅ δύνανται νὰ προσφύγωσιν οἱ ἀδικηθέντες. Τινὲς ἐξ αὐτῶν ἀπετάθησαν εἰς δικηγόρους καὶ ἠρώτησαν, ἐὰν τὰ Δικαστήρια ἤθελον ἀποφασίσει, ὅτι αὐτοὶ εἶχον δικαίωμα νὰ πληρωθῶσιν εἰς μεταλλικόν. Ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν πάντες ἔλαβον, ἦτο, ὅτι ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων οὐδὲν ἤθελον κερδίσει. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ δικαιώματος, δὲν πρόκειται περὶ παραγνωρίσεως δικαιώματος ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ πληρωμὴ, γινομένη παρὰ τοῦ Δημοσίου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἀποτελεῖ ἀδίκημα, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐγένετο εἰς μεταλλικόν. Ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τῶν ἀξιούντων, ὅτι ἠδικήθησαν, τὴν δικαστικὴν θεραπείαν. Ἀφήσαμεν τὰς περὶ τούτων διατάξεις τῶν Νόμων ὡς εἶχον, μηδεμίαν προκαλέσαντες τροποποίησιν ἢ νομοθετικὴν αὐτῶν ἑρμηνείαν. Ἂν ἄνευ τροπολογίας, ἄνευ νομοθετικῆς ἑρμηνείας, οἱ κείμενοι Νόμοι οὐδὲν παρέχωσι δικαίωμα παραπόνου εἰς τοὺς πληρωθέντας διὰ τραπεζικῶν γραμματίων, τίς ἐπιτρέπεται παρομοίωσις τοῦ τοιούτου κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς πρὸς τὴν συστηθεῖσαν παρὰ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν περιβολὴν διὰ νομοθετικοῦ κύρους μέτρων, κανονιζόντων τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων ἄλλως ἢ ὡς διαλαμβάνουσιν οἱ καταστατικοὶ αὐτῶν Νόμοι; Οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ συνίστων πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ ἀναστείλῃ τὸ χρεωλύσιον, νὰ περιορίσῃ τὸν τόκον, ὥστε νὰ μὴ δύνηται ὁ κατὰ τὰς συμβάσεις ἔχων τὸ δικαίωμα νὰ πληρωθῇ τὸ χρεωλύσιον καὶ νὰ λαμβάνῃ ἀκέραιον τὸν τόκον, νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Δικαστήριον πρὸς θεραπείαν, διότι ὁ Νόμος τῷ ἔφραττε τὴν ὁδὸν ταύτην. Ἡμεῖς οὐδένα ἠδικήσαμεν, ἀφοῦ εἰς τοὺς νομίζοντας, ὅτι ἀδικοῦνται, ἀφήσαμεν ἀνοικτὴν τὴν θύραν, ὅπως, ἂν παρεβιάσθησαν ἢ παρηρμηνεύθησαν παρ’ ἡμῶν οἱ κείμενοι Νόμοι, κατὰ τὴν πρὸς αὐτοὺς ἐξόφλησιν τῶν τίτλων, τοῖς πληρωθῇ ἡ διαφορά. Ἀλλ’ εἶναι γνωστόν, ὅτι, ἐὰν προσφύγωσιν οὗτοι εἰς τὸ Δικαστήριον, θέλουσιν ἀκούσει παρ’ αὐτοῦ, ὅτι, ἐπειδὴ τοῖς ἐγένετο εὐεργεσία ἐπὶ χρόνον τινά, ἐπειδὴ τὸ Δημόσιον εἶχε συμφέρον νὰ πληρόνῃ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἰς μεταλλικὸν ἐπὶ χρόνον τινά, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιῶσιν, ὅπως ἡ πληρωμὴ τῶν τῆς ὑπηρεσίας τῶν τίτλων αὑτῶν τοῖς γένηται πάντοτε εἰς μεταλλικὸν, οὐδ’ ὅπως ἐν περιπτώσει ἀναγκαστικῆς ἐξοφλήσεως τοῖς καταβληθῇ τὸ κεφάλαιον ὁλόκληρον εἰς μεταλλικόν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο, ἐὰν ἤθελε, νὰ πληρώσῃ εἰς μεταλικόν. Δὲν ἠθέλησεν. Ἐπὶ τοῦ Νόμου οὐδὲν δύνανται οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κάτοχοι νὰ στηρίξωσι δικαίωμα, ἑπομένως οὐδὲν ἔχουσιν εὔλογον παράπονον.

§161Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ποιῆτε χάριτα εἰς οὐδένα· ἓν μόνον ὀφείλετε: νὰ ἀποδίδητε ἑκάστῳ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δικαιωματικῶς ἀνήκει εἰς αὐτόν. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν, ἢ ὤφειλε νὰ ἀποδώσῃ εἰς αὐτοὺς τὸ κεφάλαιον εἰς χρυσὸν, ἢ δὲν ὤφειλεν. Ἐὰν δὲν ὤφειλεν, ὡς διατείνεσθε νῦν καὶ ὡς οἱ δικηγόροι, πρὸς οὓς κατέφυγον, οἱ κάτοχοι τῶν ὁμολογιῶν τούτων, ἀπήντησαν, ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρέπει νὰ πληρωθῶσιν εἰς χρυσόν. Καὶ τὸ εἶπεν ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὅταν δὲ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος λέγῃ τοῦτο, καὶ ὕστερον ἀπαντᾷ εἰς τοὺς κατόχους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν πληρωμὴν εἰς χρυσὸν, «πηγαίνετε εἰς τὰ Δικαστήρια», τότε ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος ἀναιρεῖ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἤλεγξα, ἐὰν ἐπληρώσατε εἰς γραμμάτια, ἢ ἐὰν ἠθέλετε πληρώσῃ εἰς χρυσόν. Ἀλλ’ ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος λέγει ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι φρονεῖ ὡς πρέπον, αὐτὸ πρέπει καὶ νὰ ἐκτελῇ, ἐὰν δὲ δὲν πρέπῃ νὰ τὸ ἐκτελῇ, δὲν πρέπει νὰ τὸ λέγῃ, πρὶν δὲ ἢ ὁμιλήσῃ, πρέπει νὰ σκέπτηται. Περὶ δὲ τῶν 3,000,000, τὰ ὁποῖα λείπουσιν, οὐδεὶς σᾶς εἶπεν, ὅτι τὰ 3,000,000 θέλουσιν εὑρεθῆ ἐν τῷ φυλλαδίῳ τῷδε τῶν πιστώσεων, ἀλλὰ σᾶς ἠρωτήσαμεν: ὅτε ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 135,000,000 ἐλάβετε 13,000,000 εἰς χρυσὸν, διὰ νὰ ἐξοφλήσητε τὰ δάνεια τῶν 25, τῶν 4 καὶ τῶν 6 ἑκατομμυρίων, τί εἴχετε ἐν τῷ νῷ; Εἴχετε ἐν τῷ νῷ, ὅτι διὰ τῶν 13,000,000 ἐξωφλεῖτε τὰ δάνεια ταῦτα. Μᾶς λέγετε διὰ τῆς πιστώσεώς σας, ὅτι, διὰ νὰ ἐξοφλήσητε αὐτὰ, ἔχετε ἀνάγκην 16,650,000. Τὰ 13,000,000 ὅμως παρελάβετε εἰς χρυσόν. Διατὶ ἐζητήσατε 13,000,000 μόνον; Διότι ὑπελογίσατε τὴν διαφορὰν τοῦ χρυσοῦ πρὸς τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον καὶ ἐπείθεσθε, ὅτι διὰ τῶν 13,000,000 θέλετε ἐπαρκέσει εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν 16,000,000. Λοιπὸν 13,000,000, τὰ ὁποῖα εἴπετε, ὅτι ἰσοδυναμοῦσι πρὸς 16,000,000, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε, δὲν σᾶς δίδουσι διαφορὰν 3,000,000; Πῶς λέγετε, ὅτι δὲν εὑρίσκονται ἐν τῷ φυλλαδίῳ τῆς πιστώσεως 3,000,000; Βεβαίως ἐν τῷ φυλλαδίῳ δὲν εἶναι, ἀλλ’ ἡ διαφορὰ τῶν 3,000,000 θέλει σᾶς ἀναγκάσει νὰ λάβητε τὰ χρήματα ταῦτα ἐκ τῶν ἄλλων ἐσόδων τοῦ Κράτους, καὶ ἑπομένως δὲν θέλει πραγματοποιηθῆ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐφοβεῖτο ὁ κ. Καραπᾶνος, ὅτι θέλει πραγματοποιηθῆ.

§162ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὀλίγοι ἀριθμοί εἰσι τόσον εὔγλωττοι, ὅσον οἱ ἀριθμοὶ τῶν συζητουμένων πιστώσεων· μετ’ ἀπορίας δὲ ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις καὶ τοὺς ἀριθμοὺς καλῶς γινώσκει καὶ περὶ τῆς οὐσίας κάλλιστα δύναται νὰ σκεφθῇ, λέγοντα, ὅτι δὲν βλέπει τὴν εὐγλωττίαν ταύτην τῶν ἀριθμῶν. Φαίνεται, ὅτι αὕτη οὐ μόνον τὸν ἐστενοχώρησεν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐθάμβωσεν οὕτως, ὥστε ἐλησμόνησε τί εἴπομεν ἡμεῖς περὶ χρεωλυσίου, καὶ ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐπροτείνομεν διὰ νομοσχεδίου ν’ ἀνασταλῇ ἡ λειτουργία αὐτοῦ. Βεβαίως ἡ ἰσχυρὰ μνήμη τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔπαθεν ἐκ τῆς λάμψεως τῶν ἀριθμῶν. Δὲν πιστεύω, ὅτι περιορίζεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὅτι ἀπαιτεῖ νὰ περιορισθῶμεν ἡμεῖς ἐν τῇ σελίδι μόνον τοῦ φυλλαδίου τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων, διὰ νὰ ἴδωμεν τὸ φῶς τῶν ἀριθμῶν. Ἡ σελὶς αὕτη εἶναι ἀπόῤῥοια πολλῶν ἄλλων σελίδων· εἶναι ἀπόῤῥοια μιᾶς σελίδος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887 καὶ μιᾶς ἑτέρας τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888, τῆς περιεχούσης τὸν προσωρινὸν Ἀπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ 1887 μέχρι 30 Σεπτεμβρίου. Ἐὰν δὲ συνδέσωμεν τὰ διάφορα ταῦτα λογιστικὰ στοιχεῖα, θὰ εὕρωμεν ἐκεῖνο, ὅπερ ἐπανειλημμένως ἀνέπτυξα, ὅτι δηλ. λείπει σπουδαῖον μέρος τοῦ ποσοῦ, τοῦ ἀναγκαίου πρὸς πληρωμὴν τῶν μετατραπέντων δανείων, διότι τὰ 16,000,000 περίπου δραχμῶν ὑπετιμήθησαν χάριν ἄλλων σκοπῶν καὶ ὑπεβιβάσθησαν εἰς 13,000,000. Καὶ ἕτεροι ἀριθμοὶ ὑπάρχουσιν οὐχ ἧττον φωτεινοί. Ἐν τῷ κατατεθέντι πίνακι ὑπὸ τὸν τίτλον «Κατάστασις πιστώσεων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους» βλέπομεν, ὅτι αἱ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887 ἀναγεγραμμέναι τακτικαὶ πιστώσεις πρὸς πληρωμὴν τῶν δεδουλευμένων τόκων τῆς πρώτης ἑξαμηνίας, τοῦ μὲν δανείου τῶν 25,000000 ἐκ δρ. 1,731,000, τοῦ δὲ δανείου τῶν 4,000,000 ἐκ δρ. 292,000, ὑπεβιβάσθησαν, ἡ μὲν πρώτη εἰς 1,153,000 δρ., ἡ δὲ δευτέρα εἰς 180,000. Ἐγένετο δὲ τοῦτο διὰ νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ δευτέρα στήλῃ τοῦ πίνακος οἰκονομία τοῦ δημοσίου χρέους ἐκ δρ. 578,000 καὶ ἑτέρων 112,000. Ἡ οἰκονομία δὲ αὕτη τοῦ πίνακος ἐπαναφέρεται ὡς δαπάνη μεταξὺ τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων, καὶ τοῦτο διότι, ὡς ἔκτακτος πίστωσις, δὲν βαρύνει τὸν τακτικὸν Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ 1887, ἥτις, διὰ λόγους εὐλήπτους, ἔδει νὰ παρασταθῇ ὡς ἐλεφρυνθεῖσα δι’ οἰκονομιῶν εἰκονικῶν. Οἱ τοιοῦτοι ἀριθμοί, καὶ πολλοὶ ἄλλοι ὅμοιοι πρὸς αὐτοὺς, εἰσὶ καθαροὶ καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς σκοτίσωμεν. Καὶ ἂν πάντες ἡμεῖς ἐνταῦθα ἀποφασίσωμεν, ὅτι 3 καὶ 2 ἀποτελοῦσι 4 καὶ οὐχὶ 5, καὶ ἂν νομοθετήσωμεν τοῦτο, οὐδεὶς θὰ παραδεχθῇ αὐτό· πάντες δὲ θὰ μᾶς ἀποτείνωσι τὴν μομφὴν, ὅτι ἐπράξαμέν τι χειρότερον ἁπλοῦ σφάλματος.

§163ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξακολουθεῖ ἡ παρέλασις τῶν ἰδανικῶν ἀριθμῶν· ἔπλασαν οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ ἐν τῇ φαντασίᾳ των κατανομὴν τοῦ δανείου τῶν 135,000,000, ἣν οὐδαμοῦ ἀνευρίσκομεν νενομοθετημένην, καὶ εἶτα ἀναζητοῦσι τὴν πραγματοποίησιν τῆς κατανομῆς λέγοντες, τόσα ἐκ τοῦ δανείου ἦσαν προωρισμένα εἰς τοῦτον τὸν σκοπὸν, τόσα εἰς ἐκεῖνον καὶ 13,000,000 εἰς ἐκεῖνον τὸν σκοπόν....

§164ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τὸν ὁποῖον μᾶς ὑπεβάλετε.

§165ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ προορισμοῦ, δὲν ὁμιλῶ περὶ πραγματοποιήσεως. Ὑμεῖς, λέγω, κατανείμαντες τὰ ποσὰ εἰς τοὺς διαφόρους προορισμοὺς τοῦ δανείου, παραβάλλετε τὰ ἰδανικὰ ταῦτα ποσὰ πρὸς τὴν δαπάνην, διότι δὲν εὑρίσκετε αὐτὰ ἀνταποκρινόμενα πρὸς ταύτην. Ἤδη λέγετε, ὅτι τὰ προορισθέντα ποσὰ εἶναι αὐτὰ τὰ διατεθέντα. Ἐννοεῖτε, ὅτι διὰ τοιαύτης σειρᾶς σκέψεων δὲν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς πορίσματα, ἔχοντα ἔννοιάν τινα. Τὸ κεφάλαιον τοῦ δανείου τῶν 135,000,000 δὲν ὡρίσθη δι’ ἀθροίσεως ἐξηκριβωμένων ποσῶν τῶν διαφόρων ἀναγκῶν, εἰς ἃς ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῇ. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι δὲν συνωμολογήθη τὸ δάνειον ἐπὶ τῷ ποσῷ τῷ ἀρχικῷ τῶν 150,000,000 περιωρίσθη εἰς 135,000,000, διότι εὐκαιρία παρουσιάσθη πρὸς συνομολόγησιν αὐτοῦ, οὕτω περιοριζομένου. Ἐὰν εἴχομεν πραγματοποιήσει ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 150 ἑκατομμυρίων, τὰ ἐπὶ πλέον 15 ἑκατομμύρια δὲν θὰ εἶχον θέσιν ἐν τῇ κατανομῇ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν. Καὶ οὐ μόνον τὸ ἀβέβαιον τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τοῦ κεφαλαίου ἀπέκλειε πᾶσαν ἰδέαν ὁριστικῆς τῶν ποσῶν κατανομῆς ἐκ προοιμίων, ἀλλὰ καὶ τὸ ἄδηλον τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐφαρμογῆς ὑπηγόρευε τὸν ὁριστικὸν κανονισμὸν τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ δανείου ἐν αὐτῇ τῇ προόδῳ τῆς διαθέσεως τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Οὕτως, ἐν παραδείγματι, τὸ δάνειον τῶν 6,000,000 ἐτράπη εἰς δάνειον μὴ περιλαμβάνον χρεωλύσιον ὡς πρὸς τοὺς τίτλους, ὧν οἱ κάτοχοι ἀπεδέχθησαν τὴν τροπὴν, ἐξωφλήθη δὲ ὡς πρὸς τοὺς τίτλους, ὧν οἱ κάτοχοι δὲν συνήνουν ἵνα παραιτηθῶσι τοῦ δικαιώματος τῆς διὰ διαδοχικῶν κληρώσεων ἀποτίσεως. Ἄν πάντες οἱ κάτοχοι δὲν συνήνουν εἰς τὴν τροπὴν, ἀντὶ πιστώσεως 170,000 δραχμῶν πρὸς ἐξόφλησιν τίτλων τοῦ δανείου τῶν 6,000,000, θὰ ἐζητοῦμεν πίστωσιν 3,000,000, ἤτοι τοῦ ποσοῦ τῶν μήπω διὰ τακτικῶν κληρώσεων ἐξοφληθέντων τίτλων· ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ὑπερβαίνει τὰς 170,000, δὲν περιλαμβάνεται ἐν τῇ κατανομῇ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, ἑπομένως κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτῶν δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ πληρωθῇ. Ὁ Νόμος περὶ τοῦ δανείου καθώρισε τοὺς σκοποὺς, πρὸς οὓς ἐπετρέπετο ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου, ἄνευ καθορισμοῦ τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς τὴν πραγματοποίησιν ἑκάστου σκοποῦ δαπανῶν. Ἤδη ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς ἐγένετο δῆλον τίνα τὰ ποσὰ, τὰ πρὸς πραγματοποίησιν ἑκάστου τῶν σκοπῶν ἀναγκαῖα, καὶ διὰ τὰ ποσὰ ταῦτα ζητοῦνται πιστώσεις. Τὸ προϊόν τοῦ δανείου δύναται νὰ ᾖ ἀνώτερον ἢ κατώτερον τῶν δαπανηθέντων εἰς ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τοῦ περὶ τοῦ δανείου Νόμου, ἀλλὰ τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων. Ἐδανείσθη τὸ Δημόσιον 135 ἑκατομμύρια ἐκ τῶν 150, περὶ ὧν ἐδόθη νομοθετικὴ ἄδεια, ἐδαπάνησε τὸ Δημόσιον 170,000 ἀντὶ 3 ἑκατομμυρίων, ἅτινα τῷ ἐπετρέπετο νὰ δαπανήσῃ, κανονίζον τὰ τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων· πάντα ταῦτα θέλουσι καταλήξει εἰς ἰσολογισμὸν, ὅστις θὰ καθοδηγήσῃ περὶ τοῦ πρακτέου, εἴτε τὰ δαπανηθέντα πρὸς τοὺς σκοποὺς, ἐφ’ οἷς ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον, ὑπερβαίνουσι τὰ ἐξ αὐτοῦ εἰσπραχθέντα, εἴτε ὑπολείπονται αὐτῶν. Ἄν τὸ πρῶτον, δυνάμεθα νὰ πραγματοποιήσωμεν 15 ἔτι ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ δανείου, μήπω διατεθέντα· ἄν τὸ δεύτερον, θέλει καταλογισθῆ τὸ περίσσευμα εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους καὶ διατεθῇ κατὰ τὰ περὶ αὐτῶν διατεταγμένα. Ταῦτα πάντα ἀποῤῥέουσιν ἐκ τοῦ Νόμου περὶ δανείου, οὐδεμίαν δ’ ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν.

§166ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀπαντῶν εἰς ἐμὲ, σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐπρότεινα, ὅπως ἡ προκειμένη πίστωσις χαρακτηρισθῇ οὐχὶ ἔκτακτος ἀλλ’ ἀναπληρωματικὴ, καὶ ἑπομένως προστεθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ἄρθρον καὶ κεφάλαιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ αὐξήσω τὰ ἔξοδα τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ ἔχω κατόπιν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ λέγω, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι πολὺ μέγα. Λέγων ταῦτα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, οὐδὲν ἄλλο ἀποδεικνύει, εἰμὴ, ὅτι δὲν ἔχει σαφῆ ἰδέαν περὶ τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φρονεῖ, ὅτι ἔκτακτος εἶναι ἡ πίστωσις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς οὐχὶ συνήθη καὶ τακτικὴν δαπάνην, ἀλλὰ σχετίζεται πρὸς ἀντικείμενα ἅπαξ ἢ ἐκτάκτως γινόμενα. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα. Κατὰ τὸν Νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ἔκτακτος λογίζεται ἡ πίστωσις ἐκείνη, ἥτις χορηγεῖται δι’ ἀνάγκας, ἃς δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία καθ’ ὃν χρόνον ἐψηφίζετο, ὁ Προϋπολογισμὸς, δι’ ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται κατόπιν. Ἡ κατασκευὴ λόγου χάριν κτιρίων, ἡ ναυπήγησις πλοίων, εἶναι ἀντικείμενα ἔκτακτα, ἅτινα δὲν γίνονται καθ’ ἡμέραν. Ἀλλ’ ὅταν, καθ’ ὃν καιρὸν συντάσσηται ὁ Προϋπολογισμὸς, ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ κατασκευάσῃ ἓν κτίριον, ἢ ἓν πλοῖον, τὴν δαπάνην δι’ αὐτὸ περιλαμβάνει ἐντὸς τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀνοίξατε οἷον δήποτε Προϋπολογισμὸν θέλετε, καὶ θέλετε εὕρει ἐντὸς αὐτοῦ ποσὰ προσδιωρισμένα. Ἑπομένως, ὅπου καὶ ἂν καταλογίσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν δαπάνην, περὶ ἧς πρόκειται, δὲν ἔχει καθόλου νὰ φοβῆται, ὅτι θέλομεν τὴν καταλογίσει εἰς τὸ τακτικὸν ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ ἐξόφλησις κεφαλαίου πλέον τοῦ κεκανονισμένου διὰ τῶν σχετικῶν Νόμων εἶναι ἔξοδον ἔκτακτον, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι πρέπει νὰ χορηγηθῇ καὶ δι’ ἐκτάκτου πιστώσεως. Ἐὰν εἴχομεν ὑπ’ ὄψει τὴν δαπάνην αὐτὴν καθ’ ὃν καιρὸν συνετάσσομεν τὸν Προϋπολογισμὸν, βεβαίως ἠθέλομεν τὴν περιλάβει εἰς τὸ ἁρμόδιον ἄρθρον. Τώρα ἐπαρουσιάσθη μετὰ ταῦτα· ἐπειδὴ ἔχομεν τοιοῦτον κεφάλαιον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ ἐκεῖ, καὶ νὰ περιληφθῇ πίστωσις οὐχὶ 16,600,000, διότι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον τοσοῦτον ποσὸν, χρειάζονται μόνον 12 ἢ 13 ἑκατομμύρια καὶ αὐτὰ πρέπει νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ὡς ἀναπληρωτικὴ πίστωσις εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ δημοσίου χρέους· ἂς μὴ φοβῆται ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι ταῦτα τὰ 12,000,000 θὰ θεωρήσῃ τις ὡς ἔλλειμμα ἐπιβαρῦνον τὸν τακτικὸν Προϋπολογισμόν.

§167ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§168ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ συζήτησιν). (Κατόπιν ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: 1) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 561,200 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1887. 2) Περὶ ἀκυρώσεως καὶ χορηγίας πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως 1887).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις Ὥρᾳ 9½ μ. μ.