1887.11.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20

Τῆς 23 Νοεμβρίου 1887.

(Δευτέρα)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, εἰσάγων τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ κατόπιν κατὰ τὴν προκληθεῖσαν περὶ τῆς εἰσαγωγῆς ταύτης συζήτησιν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς διαῤῥυθμίζει τὰ τῆς χρήσεως, ὅτι ἐπίσης ἔχουσι διαῤῥυθμισθῆ τὰ τῆς διαχειρίσεως, ἀλλ’ ὅτι ἔμενεν ἔτι ἄλυτον τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τοῦ μεταλλικοῦ διὰ τὰς πληρωμὰς τῶν τοκομεριδίων τῶν δανείων. Προσεχῶς, τὸν Δεκέμβριον, θὰ ἔχωμεν πληρωμὰς τοκομεριδίων, καὶ παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη ἀποκτήσεως συναλλάγματος 10,200,000 δραχμῶν εἰς μεταλλικόν. Ἐὰν τὸ συνάλλαγμα τοῦτο ἠγοράζετο διὰ τοῦ συνήθους τρόπου, ἤθελεν ἴσως ἐπέλθει διατάραξις εἰς τὰς τιμὰς τοῦ συναλλάγματος· ἐθεωρήσαμεν ἄρα προτιμότερον νὰ προέλθωμεν εἰς συμφωνίας πρὸς τραπεζικὰ καταστήματα, ἵνα μὴ ἐπιβαρύνωμεν τὴν ἀγορὰν διὰ τοιαύτης ζητήσεως συναλλάγματος, καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸν καταρτισμὸν συμβάσεως, ὅπως τὸ συνάλλαγμα τοῦτο δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀντὶ τραπεζικῶν γραμματίων τιμῆς ἀναλόγου πρὸς τὴν τρέχουσαν, καὶ ἐπιφυλαττομένου εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ δικαιώματος ἐπὶ ἓν ἔτος νὰ ἀποδώσῃ τὸ μεταλλικόν. Ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια, κατατιθέμενα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, περιορίζουσι κατὰ τοσοῦτον τὴν κυκλοφορίαν τὴν ἀναγκαστικήν. Ταύτην τὴν σύμβασιν ὑποβάλλω ἤδη εἰς τὴν Βουλήν, ἣν παρακαλῶ νὰ θεωρήσῃ αὐτὴν κατεπείγουσαν, τουτέστι νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως αὐτῆς εὐθὺς ἀφοῦ τυπωθῇ καὶ ἐξετασθῇ καὶ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ· διότι πρέπει ἐντὸς βραχείας διορίας νὰ ᾖναι ἐψηφισμένη, διορίας μάλιστα, ἥτις καὶ ἐν τῇ συμβάσει μνημονεύεται, διότι ἄλλως δὲν δύνανται αἱ Τράπεζαι νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνουσι, τουτέστι νὰ ἔχωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὸ ἀναγκαῖον συνάλλαγμα ἐγκαίρως. Ἡ διορία, ἡ παρεχομένη διὰ τῆς συμβάσεως πρὸς τὴν κύρωσιν, εἶναι δώδεκα ἡμερῶν, ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ δύναται νὰ γίνῃ καὶ ἡ τύπωσις καὶ ἡ ἐξέτασις ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ἡ συζήτησις ἡ τριπλῆ ἐν τῇ Βουλῇ. Παρακαλῶ ἄρα τὸ Προεδρεῖον νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διαβιβάσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ τυπογραφεῖον εὐθύς, νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ παραδέχεται νὰ παραπεμφθῇ καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§3ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, ἀφοῦ τυπωθῇ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ καὶ θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 40). Ὁ κ. Κωνσταντᾶς ὑποβάλλει πρότασιν Νόμου περὶ ἱδρύσεως Κτηματικῆς Τραπέζης ἐν Κερκύρᾳ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 41). Οἱ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἁλμυροῦ Καρακατσαναῖοι, περὶ τὰς 150 οἰκογενείας, παρακαλοῦσιν ἵνα ἀγοράσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸν Ἀριστείδην Μουσοῦρον τὰ ἐπὶ τῆς Ὄθρυος κτήματα Τσατάλι, Γκιοῦζι, Βουνὸ κτλ., ἵνα συνοικισθῶσιν.

§5ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶχον καὶ ἐγὼ παρὰ τῶν ἀναφερομένων ἐπιστολὴν, ἐν ᾗ μοὶ γράφουσιν, ὅτι κατὰ παρακίνησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μετέβησαν ἐκεῖ καὶ διαμένουσι, περιμένοντες νὰ τοῖς δοθῶσι γαῖαι, ὅπως συνοικισθῶσιν. Ἀναφέρουσιν ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ ἀοιδίμου Κουμουνδούρου, λαβόντες τοιαύτην διαβεβαίωσιν, ἐγκατέλιπον τὰς πατρίδας των. Νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι δίκαιον, ἐὰν πράγματι ἐπὶ τῇ διαβεβαιώσει ταύτῃ ἦλθον ἐκεῖ, νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα συνοικισθῶσι. Συνιστῶ δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τούτου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ λέγουσιν εἰς τὴν ἀναφοράν των. Τηλεγράφημα ἐκ Σύρου Ἰωάννου Κωστέλη, ἐν ὀνόματι συλλαλητηρίου ἐν Σύρῳ, εὐχομένου νὰ μὴ ψηφισθῇ Νόμος περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Καὶ ἄλλοτε ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν τοιαῦτα, καὶ ἡ Βουλὴ εἶπε νὰ παραπεμφθῶσι, καὶ ἐὰν παρουσιασθῇ νομοσχέδιον, νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει. Λοιπὸν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπάγεται καὶ τοῦτο.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§8ΤΖΑΝΕΣ. Ἁρμοδιωτέρα εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Δικαιοσύνης. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, σπουδαιότατον. Καὶ ἄλλοτε ἐλέχθη ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ θεσμοῦ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, καὶ εἶναι καλὸν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα ἔχωμεν ἕν προοίμιον, μίαν γνώμην.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ Ἰωάννου Σμυρλῆ καὶ ἄλλων τινῶν κηρύκων, κατοίκων Ἀθηνῶν, δ’ ἧς παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τροποποιήσῃ τὸν Νόμον ᾼΥΠΕʹ περὶ κηρυκείων δικαιωμάτων. Ὁ Χρόνης Μπασδέκης ἀναφέρεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλεῖ αὐτὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν πενίαν του, διότι τὸ ἐπίδομα, ὅπερ λαμβάνει, εἶναι πολὺ ὀλίγον καὶ δι’ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ συντηρηθῇ.

§10ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§11ΑΛΛΟΙ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν μετὰ τῶν ἄλλων. Μὴν συνεπληρώθη ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς Συνόδου καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς δὲν ἐψηφίσθη ἀκόμη.

§13ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Λόγοι πολλοί, οὓς πάντες γινώσκομεν, ἠμπόδισαν πολλοὺς τῶν Συναδέλφων ἡμῶν νὰ ἦναι παρόντες κατὰ τὴν παροῦσαν συνεδρίασιν· θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς κ. κ. Συναδέλφους, νὰ μὴ προχωρήσῃ ἡ συνεδρίασις, διότι λείπει τὸ πλεῖστον μέρος τῆς Βουλῆς.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, νὰ προχωρήσῃ.

§15ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν βλέπω τὸ ἐπεῖγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου νὰ μὴ θέλητε, πρὸς χάριν τῶν Συναδέλφων ἡμῶν, νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον.

§16ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§17ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ὑπάρχει κἀνεὶς λόγος.

§18ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐγὼ τὴν παράκλησιν αὐτὴν ἀποτείνω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὴν Κυβέρνησιν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. (Διάλογοι).

§20ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν ὑπῆρχεν ἀπαρτία, κ. Πρόεδρε, ὅτε ἤρχισεν ἡ συνεδρίασις.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξεφώνουν τὸ παρὼν οἱ κ. κ. Βουλευταί· εἶναι παρόντες οἱ φίλοι σας, οἱ ὁποῖοι ἤκουον τὸ παρών, — καὶ λέγω ῥητῶς, ὅτι οἱ Βουλευταὶ πρέπει νὰ ἐκφωνῶσι τὸ παρών,—καὶ οὕτω, ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου, εὑρέθησαν παρόντες 84. Ἐὰν τώρα φέρετε ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας, φυσικῷ τῷ λόγῳ, δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ διατάξω νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§22ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν ἦτο ἀπαρτία τότε, κ. Πρόεδρε· σᾶς ἠπάτησαν. Δὲν πταίετε σεῖς.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ πιστεύσητε, ὅτι ἦτο ἀπαρτία, καὶ ὅτι ἐδῶ καλπονοθεύσεις δὲν γίνονται.

§24ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Σᾶς πιστεύω, ἀλλὰ σᾶς ἠπάτησαν. Τώρα κάμνω μίαν παράκλησιν· παρακαλῶ νὰ μὴ προχωρήσῃ ἡ συνεδρίασις.

§25ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ προχωρήσῃ. (Θόρυβος).

§26ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Λέγετε, κ. Γεωργαντᾶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία; Κάμετε ἔνστασιν.

§27ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὅτε ἤρχισεν ἡ συνεδρίασις· δὲν λέγω τώρα.

§28ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Παρετήρησα, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἰς τὸν προσαχθέντα Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δὲν σημειοῦται ἡ ἐξ ἐννέα χιλιάδων δραχμῶν διδομένη ἐπιχορήγησις διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Γυμνασίου Λευκάδος. Λυποῦμαι διὰ τὴν οἰκονομίαν ταύτην, διότι δι’ αὐτῆς καταργεῖται Γυμνάσιον, εἰς τὸ ὁποῖον φοιτᾷ ἡ φιλόμουσος νεολαία τῶν ἐπαρχιῶν Λευκάδος, Πρεβέζης καὶ Ἀκαρνανίας, οὔτε δύναται ν’ ἀναπληρωθῇ ἄλλως ἡ στέρησις αὕτη, διότι τὸ ἐν Μεσολογγίῳ ὑπάρχον Γυμνάσιον, τὸ ὁποῖον μόνον ἐναπομένει εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν τριῶν τούτων ἐπαρχιῶν, ἕνεκα τῆς ἀποστάσεως καὶ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν εὐκολιῶν, ἃς παρέχει ἡ πόλις τῆς Λευκάδος εἰς τοὺς ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν σπουδάζοντας, καθιστᾷ ἀπρόσιτον εἰς αὐτοὺς τὸ τοῦ Μεσολογγίου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ θερμῶς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν, καθὼς καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα σημειωθῇ ἡ ἄνω μνησθεῖσα ἐπιχορήγησις εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ προσεχοῦς ἔτους.

§29ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ δύο ἡμερῶν ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Κερκύρας μιᾶς δυστυχοῦς μητρὸς, τῆς Μαρίας Μπονάτη, ἡ ὁποία μοὶ ὑπέβαλεν, ὅτι ἀμφότεροι οἱ υἱοί της κατηγορήθησαν ἐπὶ δολοφονίᾳ καὶ κατεδικάσθησαν, ὁ εἷς εἰς θάνατον καὶ ὁ ἕτερος εἰς ἰσόβια δεσμά. Ἐπληροφορήθη ἡ δυστυχὴς, ὅτι ἐπίκειται ἡ ἐκτέλεσις τῆς εἰς τὸν υἱόν της ἐπιβληθείσης θανατικῆς ποινῆς· μοὶ ὑπέβαλε κατὰ προσθήκην, ὅτι πρὸ καιροῦ ἐγένετο καταγγελία κατὰ τῶν μαρτύρων τῆς κατηγορίας, ἡ ἀνάκρισις προχωρεῖ, καὶ ἐλπίζει, ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ ἀποδείξῃ τὴν ψευδορκίαν τῶν καταγγελθέντων μαρτύρων· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει κατὰ Νόμον ἐπέρχεται ἡ ἐκ νέου ἐκδίκασις τῆς ὑποθέσεως. Ὑποβάλλουσα ταῦτα πάντα, παρακαλεῖ νὰ μὴ προβῇ ἡ Κυβέρνησις ἐσπευσμένως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ποινῆς ταύτης, ἕως ὅτου ἀρθῶσι τὰ νομικὰ ταῦτα ἐμπόδια τῆς ἐκτελέσεως. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ αἴτησις αὕτη τῆς δυστυχοῦς ταύτης μητρὸς εἶναι σύμφωνος καὶ μὲ τὸν Νόμον καὶ μὲ τὴν φιλανθρωπίαν· τὴν συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπόκειται ν’ ἀποφασίσῃ. Καταθέτω τὸ τηλεγράφημα, κύριε Πρόεδρε.

§30ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὅτε συνεζητεῖτο ὁ ᾼΦΙΓʹ Νόμος περὶ συμπληρώσεως καὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ Νόμου, πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν εἶχον ὑποβάλει πολλὰς παρατηρήσεις, καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Νόμου τούτου ὡς πρὸς τὴν ναυτιλίαν μας· μεταξὺ τούτων εἶχον καὶ ἐγὼ ὑποβάλει συντόμους τινὰς παρατηρήσεις. Δυστυχῶς ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Νόμου τούτου ἀπέδειξεν, ὅτι εἶχον δίκαιον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰς εἶχον ὑποβάλει. Μοὶ ἐστάλη ἀναφορὰ, ὑπογεγραμμένη παρὰ πλείστων πλοιάρχων, ἐκτελούντων ταξείδια, οὐχὶ ἀτμοπλοϊκὰ, ἀλλὰ κυρίως ταξείδια μεταξὺ Ἀζοφικῆς καὶ τῶν λιμένων τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, οἵτινες ἐκθέτουσιν εὐσεβάστως πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑφίστανται, καὶ συμπεραίνουσιν, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐξακολουθήσει ἰσχύων ὁ Νόμος οὗτος καὶ ἐφαρμοζόμενος ὡς ἐφαρμόζεται, εἶναι ὑποχρεωμένοι, ἢ νὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ ἔργον των, ἢ ὁπωσδήποτε νὰ ἐργάζωνται, μόνον διὰ νὰ πληρόνωσι τὰ ὑπὸ τοῦ Νόμου τούτου ἐπιβαλλόμενα αὐτοῖς πρόστιμα. Παρατηροῦσι πρῶτον, ὅτι πολλάκις, καὶ μάλιστα ὁσάκις φορτόνωσιν εἰς τὴν Ἀζοφικὴν, μετὰ τὴν παραλαβὴν τοῦ φορτίου, καὶ ἀφοῦ καταθέσωσι τὸ παρὰ τοῦ Νόμου ἀπαιτούμενον δηλωτικὸν εἰς χεῖρας τοῦ Προξένου, λάβωσι δὲ καὶ τὸ ἔγκλειστον δηλωτικὸν μὲ τὰς ἐντὸς αὐτοῦ φορτωτικὰς, λαμβάνουσι διαταγὰς, νὰ διευθυνθῶσιν εἰς ἀλλοδαποὺς λιμένας, καὶ ἅπασα ἡ τοιαύτη διατύπωσις καθίσταται περιττή· ὑποβάλλονται ὅμως εἰς τὴν ἀνάγκην, προσορμιζόμενοι εἰς Ἑλληνικοὺς λιμένας, νὰ δικαιολογήσωσι τὴν ἀλλαχοῦ ἐκφόρτωσιν· ἐὰν ὅμως φορτώσωσι διὰ λιμένας ἀλλοδαποὺς, ἐννοεῖται, ὅτι, τοιούτου δηλωτικοῦ μὴ ἔχοντες ἀνάγκην, δὲν ὑποβάλλονται καὶ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου. Ἐὰν δὲ λάβωσι διαταγὰς, πρὶν ἀναχωρήσωσιν ἐκ τῆς Ἀζοφικῆς, εἴτε καθ’ ὁδὸν ταξειδεύοντες, νὰ προσορμισθῶσιν εἰς λιμένα τινὰ τοῦ Κράτους, ἐννοεῖται, ὅτι ἓν ἐκ τῶν δύο θέλει συμβῆ: ἢ πρέπει νὰ μὴ ὑπακούσωσιν εἰς τὰς διαταγὰς τῶν ἐμπόρων, οἵτινες τοὺς ἐφόρτωσαν, ἢ ἄλλως προσορμιζόμενοι πρέπει νὰ καταβάλωσι τὸ πρόστιμον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ὁ Νόμος· εἰς ἣν δὲ κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ναυτιλία μας, γνωρίζετε πάντες, ὅτι πολλάκις τὰ πλοῖά μας ἐκτελοῦσι πλόας καὶ διὰ τοῦ ναύλου, τὸν ὁποῖον ἀπολαμβάνουσι, μόλις καλύπτουσι τὰ ἔξοδα τοῦ ταξειδίου, ἐὰν δὲ μείνῃ καί τις ὠφέλεια, αὕτη εἶναι πολὺ μικρὰ, καὶ τοιαύτη, ὥστε νὰ χρησιμεύῃ μόνον διὰ τὰ πληρονόμενα πρόστιμα. Κατὰ δεύτερον λόγον παραπονοῦνται, ὅτι πολλάκις καὶ ὁσάκις φορτόνωσιν εἰς τὴν Ἀζοφικὴν, διότι ἐκεῖ τὰ πλοῖα ἀράζουσι 40 μίλια μακρὰν τοῦ λιμένος, ἀφοῦ τελειώσωσιν ὅ,τι εἶχον νὰ πράξωσιν, ἐπιβαίνουσιν εἰς ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα τοὺς φέρουσιν εἰς τὰ πλοῖά των, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἀναχωρήσωσι, λαμβάνουσι νέα ἐμπορεύματα παρὰ τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐφόρτωσαν· τότε τί νὰ πράξωσι; νὰ σταματήσωσι καὶ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ξηρὰν, διὰ νὰ συμμορφωθῶσι μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, ἢ νὰ ἀναχωρήσωσι καὶ νὰ μὴ δεχθῶσι τὰ ἐμπορεύματα; τὸ δεύτερον δὲν δύνανται νὰ τὸ πράξωσι, διότι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περιποιῶνται τοὺς φορτωτὰς, διότι οἱ πλοίαρχοι ἐπιζητοῦσιν, ὡς ἔχουσι τὰ τῆς ναυτιλίας, τοὺς φορτωτάς· ἐξ ἀνάγκης λοιπὸν ὑποχρεοῦνται, ἢ νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὴν ξηρὰν καὶ νὰ ἀναβάλωσι τὸν πλοῦν ἐπὶ μίαν ἢ καὶ δύο ἡμέρας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ τοὺς ἐμποδίσωσιν ἐπὶ πολὺ τὸ ταξείδιον, ἢ καὶ νὰ κινδυνεύσωσι καὶ αὐτὴν τὴν ὕπαρξίν των—διότι γνωρίζομεν ποίαν ἐπιῤῥοὴν ἔχει τοιαύτη ἀναβολὴ εἰς τοὺς ναυτιλλομένους, μὴ ἔχοντας τὸ δηλωτικὸν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ὁ Νόμος,—καὶ νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ προστίμου. Τρίτον παράπονον ἀφορᾷ εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν οἱ ναῦται καὶ οἱ πλοίαρχοι λαμβάνουσι μεθ’ ἑαυτῶν ἐμπορεύματα διὰ λογαριασμόν των καὶ ὑποχρεοῦνται, τόσον δι’ αὐτὰ καθὼς καὶ διὰ τὰ λοιπὰ, ἅμα προσορμισθῶσιν εἰς τὸν λιμένα, νὰ καταθέσωσιν εἰς χεῖρας τοῦ Ὑγειονόμου τὸ δηλωτικὸν καὶ συνάμα νὰ κάμωσι διασάφησιν σύμφωνον μὲ τὸ δηλωτικόν· ἀλλὰ τὰς φορτωτικὰς κατὰ τὸν Νόμον ὑποχρεοῦνται νὰ τὰς ἐγκλείσωσιν ἐντὸς τοῦ δηλωτικοῦ, τὸ ὁποῖον καταθέτουσιν εἰς χεῖρας τοῦ Προξένου· μὴ ἔχοντες ὅθεν τὰς φορτωτικὰς, ἀδυνατοῦσι νὰ κάμωσι τὴν διασάφησιν, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ τελωνειακὸς Νόμος, προκειμένου μάλιστα περὶ ὑφασμάτων. Ἐὰν δὲ ἡ διασάφησις δὲν ἦναι κατὰ πάντα σύμφωνος, ὑποχρεοῦνται πάλιν εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ προστίμου. Ἐὰν δὲ τὸ πλοῖον διευθύνηται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ Νόμου καὶ δὲν ἐφοδιάζονται μὲ τὸ ἀπαιτούμενον δηλωτικὸν, ἐν τούτοις, εἴτε διότι εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ὅπου μετέβησαν, δὲν ἐπωλήθησαν τὰ ἐμπορεύματά των, εἴτε διότι νομίζουσιν, ὅτι ἐρχόμενοι εἰς τὰς πατρίδας των δύνανται νὰ τὰ πωλήσωσιν εἰς καλλιτέρας τιμὰς, μὴ ἔχοντες τὸ δηλωτικὸν, δὲν δύνανται νὰ τὸ πράξωσι, διότι ἄλλως θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ προστίμου. Καὶ ἄλλα πολλὰ παράπονα ἐκθέτουσιν εἰς τὴν ἀναφοράν των καὶ παρακαλοῦσι τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ τὴν λάβωσιν ὑπ’ ὄψει καὶ σκεφθῶσιν ἐμβριθῶς ἐπὶ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, διότι σήμερον, ὁπότε ἡ ναυτιλία μας εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην θέσιν, ὡς ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τοῦ ἀτμοῦ, ἀντὶ νὰ μεριμνῶμεν, ὡς τὰ λοιπὰ Κράτη, περὶ αὐτῆς, παρεμβάλλομεν ἀπεναντίας τοιαῦτα προσκόμματα, ἐμποδίζομεν συμπολίτας μας, οἱ ὁποῖοι κερδίζουσι τὸ χρῆμα μὲ τόσους κινδύνους καὶ τοιούτους κόπους, νὰ διέρχωνται ἀπὸ τὰς πατρίδας των, νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀφήσωσιν εἰς τὰς οἰκογενείας των, ὅ,τι ἄλλοτε ἄφινον, καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ μέγαν πλοῦτον διὰ τὸ Κράτος, καὶ σπουδαίαν ἀνακούφισιν, ὡς πᾶς ὅστις εἶναι ἀπὸ ναυτικὴν νῆσον δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ· εἶναι, Κύριοι, ἀπελπιστικόν. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὸ πρᾶγμα ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν καὶ νὰ μὴ ἀποκρούσῃ πᾶσαν μελέτην, ὠθουμένη ὑπὸ τῆς ἰδέας τῆς ταμιευτικῆς, ἡ ὁποία τὴν κυριεύει· διότι ναὶ μὲν ἐνδέχεται ἡ μικροτέρα αὐστηρότης τοῦ Νόμου, ἢ καὶ ἡ κατάργησις αὐτοῦ, νὰ ἐλαττώσῃ κατά τι τὰς προσόδους τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐὰν παραδεχθῶμεν ἐλάττωσίν τινα, ἡ ἐλάττωσις αὕτη, ἀπέναντι τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνει τὸ Κράτος, ἀπέναντι τῆς εὐκολίας, ἥτις δίδεται εἰς τὴν ναυτιλίαν μας, εἶναι μηδὲν καὶ πρέπει νὰ γίνῃ. Προσθέτουσι μάλιστα οἱ πλοίαρχοι, ὅτι μόνον ἡ Ἰσπανία εἶχε παραπλησίους Νόμους, ἀλλὰ καὶ αὕτη ὑπεχρεώθη νὰ τοὺς κατηργήσῃ, διότι ἀνεγνώρισε τὴν μεγάλην ζημίαν εἰς τὴν ναυτιλίαν καὶ τὸ Κράτος, μόνον καὶ μόνον διὰ τὸν ταμιευτικὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπεδίωκε καὶ αὕτη. Τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους πρέπει νὰ τὸ ἐπιδιώκωμεν, ὅσον εἶναι δυνατόν· ἀλλ’ ἐὰν τὸ μέσον ἦναι μᾶλλον ἐπιζήμιον ἢ ὠφέλιμον, ὡς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τοῦ Νόμου ἐκείνου, δι’ οὗ νομίζομεν, ὅτι προστατεύομεν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν διατήρησιν τοιούτου Νόμου; Ἐννοεῖται, ὅτι οἱ παραπονούμενοι πλοίαρχοι δὲν εἶναι ἐκ τῶν τῆς ἀκτοπλοΐας, ἀλλ’ ἐκ τῶν ταξειδευόντων μεταξὺ τῶν παραλίων τοῦ Εὐξείνου πόντου καὶ τῶν παραλίων τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, ὥστε ἀποβλέπουσι μόνον εἰς τὴν εὐκολίαν τῆς ναυτιλίας καὶ εἰς οὐδένα ἄλλον σκοπόν. Καὶ ἡ διάταξις, ὡς ἐκ τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ λιμενάρχου νὰ πιστοποιήσῃ, ἐὰν πράγματι ἡ προσόρμισις τοῦ πλοίου ἐγένετο ἕνεκα τρικυμίας ἢ ἄλλης ἀνάγκης, ὑποβάλλει τοὺς πλοιάρχους εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Λιμενάρχου. Καὶ ἐννοεῖτε, Κύριοι, τί συμβαίνει, προκειμένου νὰ πιστοποιήσῃ ὁ καθήμενος ἐν τῇ ξηρᾷ καὶ τῇ ἀνέσει αὐτοῦ λιμενάρχης, ἐὰν πράγματι ἡ προσόρμισις τοῦ πλοίου ἐγένετο ἐξ ἀνάγκης, ἐκ τρικυμίας κτλ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν διστάζω νὰ τὸ εἴπω· ἐὰν δὲν ἦναι φιλόνομος ὁ πλοίαρχος, ὀλίγον θὰ διστάσῃ νὰ προσορμισθῇ, ἔστω καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης, ἐὰν ἔχῃ συμφέρον πρὸς τοῦτο, καὶ ὁ Νόμος δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ· τὸ ἐναντίον δὲ θὰ συμβῇ, ἐὰν ὁ πλοίαρχος στηριχθῇ εἰς τὸν Νόμον καὶ τὴν εὐσυνειδησίαν του. Ὥστε πᾶσα διάταξις, ἐξεταζομένη ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν, καταλήγει πρὸς ζημίαν τοῦ Κράτους καὶ τῆς ναυτιλίας. Παραδίδω τὴν ἀναφορὰν, καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, πρὸς ὃν ἀναφέρομαι, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ σκεφθῇ καὶ φέρῃ διόρθωσίν τινα. Καὶ ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ φέρω πρότασιν Νόμου, ἀλλ’ εἶναι ἐκ τῶν προτέρων γνωστὴ ἡ τύχη αὐτῆς, πρὸ πάντων δὲ ἐπιδιώκω τὸ ἀποτέλεσμα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§32ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, Κύριοι, νὰ ἐξακολουθήσω τὴν συζήτησιν περὶ χόρτου, ἥτις διεκόπη προχθὲς, ὡς ἐκ τοῦ παρεμπεσόντος ἐκείνου ἐπεισοδίου, τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπῆς. Ἐπειδὴ ὅμως κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διεφώνησεν εἴς τινα σημειώματα, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν περιέχονται ἐν ἐπισήμοις ἐγγράφοις, διὰ τοῦτο θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ προσαγάγῃ ἐπίσημον ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι εἰς τὰ κτήνη τοῦ Πυροβολικοῦ ἐν γένει ἐδίδοντο, ἄνευ ἐξαιρέσεως, ἀνὰ 7 ὀκάδες ἀχύρου, νὰ προσαγάγῃ δὲ ἐπίσης πρωτόκολλον, ἢ ἀντίγραφον ἐπισήμου ἐγγράφου, ἐξ οὗ νὰ συνάγηται, ὅτι εἰς τοὺς ἵππους τοῦ Ἱππικοῦ δίδονται ἐπίσης, ἄνευ ἐξαιρέσεως, 6 ὀκάδες ἀχύρου καὶ ὄχι 5. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ αὐτὰ αὔριον, ὁπότε θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις. Ἐπίσης τὸν παρακαλῶ νὰ φέρῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶχε προχθές, μετὰ τῆς ἐφημερίδος, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μεθαύριον θὰ τὰ φέρω, ἐὰν μοὶ δώσητε τώρα ἐγγράφως σημείωσιν τῶν αἰτουμένων πληροφοριῶν· θὰ σᾶς τὰ φέρω δὲ μετὰ τῶν ἄλλων, διότι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. «Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς».

§35ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἓν ἄλλο ἀντικείμενον ἔμεινεν ἐκκρεμὲς κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, διότι δὲν ἐτελείωσεν ἡ περὶ αὐτοῦ συζήτησις· τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ἀναγόμενον εἰς τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δὲν ἀντιλέγω νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ κατόπιν θὰ συζητήσωμεν καὶ τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, ὅπερ δὲν θεωροῦμεν περατωμένον, καθόσον μάλιστα διάφοροι Συνάδελφοι εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ἐν οἷς καὶ ἐγώ. Θὰ συζητήσωμεν λοιπὸν, ἐὰν καλῶς ἐγένετο ἡ κατάθεσις τῆς ἐκθέσεως....

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν ὡς ἀτάκτως γενομένην.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ πρακτικὰ τὰ κυρωθέντα ἀναγράφουσιν, ὅτι ἡ Βουλὴ διέταξε τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως· τοῦτο εἶναι γεγονὸς ἐπισήμως πιστοποιημένον. Τώρα περὶ τῆς ἐκθέσεως δύνανται οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ὑποβάλωσι παρατήρησιν, ἀλλ’ ὑπάρχει γεγονὸς, βεβαιωμένον ἤδη ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, ὅτι διετάχθη ἡ τύπωσις τῆς ἐκθέσεως ταύτης. Καὶ μετὰ τὴν τύπωσιν δύναται ἕκαστος Βουλευτὴς νὰ προτείνῃ περὶ τῆς ἐκθέσεως ὅ,τι ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ καὶ πρὸ τῆς τυπώσεως, ἀλλὰ πρέπει, ἐὰν τὸ προτείνῃ, νὰ ἀναγνωρίζῃ, ὅτι διετάχθη ἡ τύπωσις, καὶ ἑπομένως νὰ ζητήσῃ τοῦτο ὥς τι νέον καὶ τροποποιοῦν τὰ τέως διατεταγμένα.

§38ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶχον ἀκούσει τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν, ἄλλως ἀμέσως ἤθελον ζητήσει τὴν διόρθωσιν αὐτῶν. Προήδρευεν ὁ κ. Γκίκας τότε, καὶ ἀναφέρομαι εἰς αὐτὸν, ἐὰν εἶχον ζητήσει τὸν λόγον. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου ἐπερίμενον μὴ τυχόν τις τῆς πτέρυγος ταύτης λάβῃ τὸν λόγον, ἀλλὰ τότε εἶδον νὰ διαλύηται ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς. Ἐκτὸς δ’ ἐμοῦ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον καὶ ὁ κ. Λεβίδης καὶ ἄλλοι. Ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονὸς τῆς τυπώσεως δὲν βλέπω κατὰ τί κωλύει νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν, προσβάλλοντες τὸ τακτικὸν τῆς καταθέσεως. Ποιούμεθα λοιπὸν τὴν ἐπιφύλαξιν αὑτὴν, καὶ θέλομεν ἐξακολουθήσει τὴν συζήτησιν, προσβάλλοντες τὸ γεγονὸς τῆς καταθέσεως τῆς ἐκθέσεως.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δηλαδὴ ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις αὕτη καὶ τυποῦται, διαταγῇ τῆς Βουλῆς. Ὅταν δὲ οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ θεωρῶσι πρέπον νὰ ἐγείρωσι ζήτημα περὶ τῆς διαταγῆς ταύτης ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοιαύτης ἐκθέσεως, δύνανται νὰ τὸ πράξωσιν, ἀλλὰ τὰ γεγονότα τὰ μέχρι τοῦδε ἀναγνωρίζονται ἔχοντα, ὡς ἀναγράφονται ἐν τοῖς πρακτικοῖς.

§40ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη περὶ τῆς τυπώσεως τῆς ἐκθέσεως, δὲν εἶναι ἀκριβές.

§41ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Ψευδέστατον! ψευδέστατον!

§42ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅτι τὰ πρακτικὰ, ἀναγινώσκονται συνήθως, χωρὶς νὰ ἤμεθα πάντες παρόντες, εἰσὶ δὲ συντομώτατα καὶ δὲν περιλαμβάνουσιν ἀκριβῶς τὰς συζητήσεις καὶ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Τὸ γεγονὸς, ὅπερ δὲν δυνάμεθα καλῇ τῇ πίστει ν’ ἀμφισβητήσωμεν, εἶναι, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως διεκόπη ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποφάσεως. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πολλοὶ Συνάδελφοι, ἀλλὰ δὲν ὡμίλησαν, διότι διεκόπη ἡ συνεδρίασις. Ἐὰν ἡμεῖς νομίζητε, ὅτι πρέπει νὰ στείλητε τὴν ἔκθεσιν εἰς τύπωσιν, εἶσθε κύριοι νὰ πράξητε τοῦτο, δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς ἐμποδίσωμεν διὰ τῆς βίας· τὸ βέβαιον ὅμως εἶναι, ὅτι οὐδεμία περὶ τούτου ἐλήφθη ἀπόφασις.

§43ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν περιορίζεται εἰς ὅσα περιέχουσι τὰ πρακτικὰ, δῆλον ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς οὐχὶ ἀκριβῶς ἀνεκοίνωσεν, ὅτι θὰ παραπεμφθῇ ἡ ἔκθεσις εἰς τύπωσιν, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι ἀποφάσει τῆς Βουλῆς ὁ Πρόεδρος ἀνεκοίνωσε τοῦτο. Καὶ ὅμως οὐδεμία ἐγένετο τοιαύτη ἀπόφασις. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Γκίκα. Ἔλεγον εἰς τὸν κ. Γκίκαν, τὸν προεδρεύοντα, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι πολὺ σοβαρωτέρα παρ’ ὅσον ἴσως καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν· ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἀπεδώκαμεν σοβαρότητα βαρυτάτην, διότι τὸ ἐθεωρήσαμεν λαθροχειρίαν, ἀναίρεσιν διατάξεως βαρυσημάντου τοῦ Κανονισμοῦ, στηριζομένης ἐπὶ ὡρισμένης διατάξεως τοῦ Συντάγματος. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκλογῆς ἀγροφύλακός τινος ἐν Μενιδίῳ, πρόκειται περὶ τοῦ σπουδαιοτέρου ἔργου τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους· διότι ἀπὸ τοῦ 1881 οὐδὲν σοβαρώτερον ὑπάρχει παρὰ τὰ οἰκονομικὰ, καὶ αὐτὰ μᾶς χωρίζουσιν ἐπὶ τοσοῦτον τὰς δύο πτέρυγας καὶ ἀπασχολοῦσι τὸ Κοινοβούλιον ἐπὶ πέντε ὅλα ἔτη. Καὶ προκειμένης τοιαύτης ὑποθέσεως, δὲν θὰ παρίδωμεν βεβαίως τοιαύτην λαθροχειρίαν, χωρὶς νὰ λάβωμεν κἀμμίαν πληροφορίαν, χωρὶς νὰ ἀξιωθῶμεν οὐδὲ κἂν ἀπαντήσεως εἰς τὰς πληροφορίας, ἃς ἐζητήσαμεν· πῶς θὰ παραδεχθῶμεν τοιαύτην ὕβριν διὰ τῆς δηλώσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Γκίκα, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας; Οὐδὲ πιστεύω νὰ εἶπε τοιοῦτόν τι· ἀδικεῖτε τὸν ἄνδρα. Λοιπὸν θὰ ὑποστηρίξωμεν τὰ δικαιώματα ἡμῶν, θὰ συζητήσωμεν, θὰ σᾶς ἐξελέγξωμεν, καὶ κατόπιν—εἶσθε πλειοψηφία—ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε ὅ,τι θέλετε.

§44ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κανεὶς δὲν σᾶς ἐμποδίζει.

§45ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μᾶς ἐμποδίζετε καὶ ὁμοιάζετε τοὺς τοῦ μύθου κοχλίας, οἵτινες, ἐνῷ αἱ οἰκίαι των ἐκαίοντο, ᾖδον.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει, Κύριοι, νὰ ἴδωμεν τί τὰ πρακτικὰ ἀναγράφουσι, καὶ τί ἡ ἀναγραφὴ αὕτη ἐπάγεται. Τὰ πρακτικὰ ἀναγράφουσιν, ὅτι ὁ Προεδρεύων ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ κατατεθεῖσα ἔκθεσις θὰ τυπωθῇ. Τοῦτο τὸ γεγονὸς ἠμφισβητήθη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Δὲν ἀναγνωρίζομεν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Ἐὰν τὸ πράττῃ, κακῶς τὸ πράττει, ἡ δὲ Βουλὴ ἐμμένει ἀναγνωρίζουσα τὸ κῦρος τῶν πρακτικῶν. Τὰ πρακτικὰ ἀναφέρουσιν, ὅτι ἀπεφασίσθη ἡ τύπωσις· ἡ τύπωσις ἐγένετο τακτικῶς, διαταχθεῖσα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου, καὶ περὶ τῆς τετυπωμένης ἤδη ἐκθέσεως δύναται πᾶς Βουλευτὴς νὰ προτείνῃ ὅ,τι ἂν θέλῃ, δὲν δύναται ὅμως νὰ παραστήσῃ τὴν τύπωσιν αὐτῆς ὡς μὴ διαταχθεῖσαν.

§47ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως εἰς οὐδένα εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀμφισβητῇ τὸ κείμενον τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ εἶναι νομίζω ἐπιτετραμμένον εἰς πάντα ν’ ἀμφισβητῇ τοὺς λόγους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἄλλα λέγουν καὶ ἄλλα γράφουν εἰς τὰ πρακτικά. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἔκθεσις εἰς τύπωσιν. Ἐὰν ἦτο τοῦτο ἀναγεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικά, ἠδύνατο ἴσως ν’ ἀμφισβητηθῇ· ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τὰ πρακτικά, ἠθέλομεν ἀναγκασθῆ ὅλοι νὰ ὑποκύψωμεν. Δὲν ἔχει ὅμως οὕτω τὸ πρᾶγμα. Καὶ ἡμεῖς βλέπομεν, μόλις δὲ τώρα εἶδε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν διαλαμβάνουσιν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἔκθεσις εἰς τύπωσιν, οὐδὲ ἠδύνατο νὰ τὸ ἀποφασίσῃ, καθόσον ἡ συζήτησις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου δὲν ἐπερατώθη. Τώρα εἶναι ἀδιάφορον, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶπεν ἢ δὲν εἶπεν, ὅτι θὰ τὴν στείλῃ νὰ τυπωθῇ, διότι τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε τοῦτο. Ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν, κ. Πρόεδρε.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἤμην ἐδῶ. Χθὲς προήδρευεν ὁ κ. Γκίκας.

§49ΓΚΙΚΑΣ. Ἐγὼ ἐθεώρησα περατωμένην τὴν συζήτησιν.

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ εἶχον ζητήσει ἄλλοι τὸν λόγον.

§51ΓΚΙΚΑΣ. Δὲν εἶχε κἀνεὶς ζητήσει τὸν λόγον.

§52ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ἔλθουν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§53ΓΚΙΚΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις ἦτο περατωμένη καὶ ἐδέχθη ἡ Βουλὴ τὴν τύπωσιν.

§54ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὁ κ. Προεδρεύων καὶ τὰ μέλη τῆς Βουλῆς δὲν θὰ ἀρνηθῶσιν, ὅτι ὑπεβλήθη ὡρισμένη πρότασις ὑπ’ ἐμοῦ, ὅτι ὀφείλει νὰ ἀποσυρθῇ ἡ ἔκθεσις καὶ νὰ ἐπιστραφῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τούτου τεθέντος, σᾶς ἐπιτρέπει ὁ Κανονισμὸς νὰ προβῆτε εἰς ἀπόφασιν, ἐὰν προηγουμένως δὲν ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή; Ἠρωτήθη ἡ Βουλή; Ὄχι· διότι πλεῖστοι ἄλλοι εἶχον ζητήσει τὸν λόγον καὶ ἐξηκολούθει ἡ συζήτησις, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ὑπέβαλον καὶ ἐγγράφως τὴν τοιαύτην πρότασιν. Δύνασθε λοιπὸν νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ἡ Βουλὴ, πρὶν ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἐδέχθη νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἔκθεσις εἰς τύπωσιν; Καὶ ἐὰν ὁ κ. Προεδρεύων ἔκαμε τὴν τοιαύτην ἀνακοίνωσιν, δὲν ἠκούσθη παρ’ οὐδενός· διότι, ἐὰν ἤθελεν ἀκουσθῆ, ἠθέλομεν πάντες ἐξεγερθῆ. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Προεδρεύων ἢ παρήκουσεν, ἢ ἐνόμιζεν, ὅτι εἶχε τελειώσει ἡ συζήτησις, καὶ ἔπραξε τοῦτο, χωρὶς νὰ ἐπιστήσῃ τὴν δέουσαν προσοχήν.

§55ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§56ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καί, ὡς εἶναι γνωστόν, παρηκολούθησα τακτικῶς τὰς συνεδριάσεις, μεταβαίνων ἐκ τῶν πρώτων, καὶ πολλάκις μάλιστα πρὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου. Μόνον κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν δὲν μετέβην, ἕνεκα κατεπειγούσης ἐργασίας. Ἡ συνεδρίασις αὕτη ἔληξε τὴν 3¼ μ. μ., ἐπειδὴ δὲ εἴχομεν ὁρίσει ὥραν τῆς συνεδριάσεως τὴν δευτέραν, ἀλλ’ ἐβράδυνεν ἡ ἔναρξις μέχρι σχεδὸν τῆς 2½ μ. μ., ἕπεται, ὅτι ἡ συνεδρίασις διήρκεσεν ὀλιγώτερον τῆς ὥρας· καὶ ὅμως εἰδοποιήθημεν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπεράτωσε τὴν μελέτην καὶ τὴν ἐξέτασιν ὁλοκλήρου τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ. Δὲν ἠδυνάμην νὰ πιστεύσω τοῦτο, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι τὴν ἑπομένην ἡμέραν κατὰ τὴν ἰδίαν ὥραν ἔλαβον τὰς σημειώσεις μου καὶ ἦλθον ἐνταῦθα, ἀλλ’ εἰσελθὼν εἰς τὸ δωμάτιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἔμαθον ἀπὸ τὸν κλητῆρα, ὅτι τὰ πάντα ἐπερατώθησαν. Ἔμεινα ἐμβρόντητος· δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐννοήσω, πῶς ἡ ἐξέλεγξις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία εἶχε σταματήσει εἰς τὴν αʹ. σελίδα, ἐπερατώθη ἐντὸς ἡμισείας ὥρας ὁλόκληρος. Ἡ τοιαύτη διαγωγὴ τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ προηγούμενον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἡμῶν ἱστορίαν· οἱοσδήποτε χαρακτηρισμὸς εἶναι ἀδύνατον νὰ χαρακτηρίσῃ ὅπως πρέπει τὴν τοιαύτην διαγωγήν, ἡ ὁποία καθιστᾷ γράμμα νεκρὸν μίαν διάταξιν τοῦ Συντάγματος καὶ εἰκονικὴν τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος. Καὶ ὅμως οἱ ἀξιότιμοι Συνάδελφοι, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν πλειοψηφίαν, δὲν περιωρίσθησαν εἰς τοῦτο μόνον τὸ ἀτόπημα, προέβησαν καὶ εἰς ἕτερον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ ἠθικῶς βαρύτερον χαρακτῆρα. Θέλοντες νὰ δικαιολογήσωσι τὴν ἀδικαιολόγητον αὐτῶν διαγωγήν, ἐτόλμησαν νὰ ἀποδώσωσιν εἰς ἡμᾶς προθέσεις καὶ ἐνεργείας πρὸς παρέλκυσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀποκρούω μετ’ ἀγανακτήσεως τὴν πρόσαψιν ταύτην, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ ὑπόμνησις τῶν γεγονότων ἀρκεῖ νὰ ἀποδείξῃ αὐτὴν ἐντελῶς ἀνυπόστατον. Καὶ ἂν ἤθελέ τις ἀμφισβητήσει τὰ γεγονότα, θέλω ἐπικαλεσθῆ πρὸς ἀπόδειξιν αὐτῶν ἀκαταμάχητον ἐπιχείρημα, τὸν λόγον τῆς τιμῆς του....

§57ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἐπετύχατε!...

§58ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρώτη συνεδρίασις τῆς Ἐπιτροπῆς ἦτο ἐντελῶς προκαταρκτική. Ἐγένοντο αἱ ἀρχαιρεσίαι, μεθ’ ὃ ᾐτησάμεθα τριήμερον ἀναβολὴν πρὸς μελέτην. Ταύτην δὲν μᾶς παρεχώρησαν προθύμως, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μετὰ ζωηρὰν συζήτησιν...

§59Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πενθήμερον ἐζητήσατε.

§60ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σάββατον συνῆλθεν ἡ Ἐπιτροπή· ἡ Κυριακὴ ἦτο ἡμέρα ἀργίας· ἐζητήσαμεν Δευτέραν, Τρίτην καὶ Τετάρτην. Τὴν Πέμπτην ἐζητήσαμεν νὰ συνέλθωμεν. Καὶ δὲν συνήλθομεν τὴν Πέμπτην, ἀλλὰ τὴν Παρασκευήν, διότι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἀγορεύσῃ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἤθελε νὰ μελετήσῃ. Καὶ ἡμεῖς τὴν Παρασκευὴν ἐζητήσαμεν ἀναβολὴν, διότι καὶ ὁ κ. Βαλσαμάκης ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσῃ εἰς τὴν Βουλήν καὶ ἤθελε νὰ παρασκευασθῇ. Ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθημεν καὶ προέβημεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἥτις σπουδαία ἐγένετο ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων, καὶ εἰς ἣν, συζήτησιν συμμετέσχον καὶ πολλοὶ τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας, ὁ κ. Ζέγγελης, ὁ κ. Κοσσονάκος καὶ ἄλλοι, κοινῇ δ’ ἀποφάσει ὅλης τῆς Ἐπιτροπῆς ἔληξεν ἡ συνεδρίασις. Τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν ἠρχίσαμεν εἰς τὰς 2 μ. μ. καὶ προέβημεν εἰς τὴν ἐξέτασιν ἑνὸς ἑκάστου τῶν φόρων, ἐφθάσαμεν δὲ εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν οἴνων. Τότε συνέβη ἔρις τις μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὰς καταστάσεις τοῦ φόρου τοῦ οἴνου τοῦ 1886 μετὰ διακρίσεως τῶν εἰς ἰδιαίτερον φόρον ὑποβληθέντων ποσῶν, καὶ τοῦ κ. Προέδρου ἀντιτάξαντος, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη ἀνάγεται εἰς τὸν Ἀπολογισμὸν τοῦ 1886, περὶ οὗ δὲν ἐπρόκειτο· ὁ κ. Καραπᾶνος ἀντέτασσεν, ὅτι καὶ ὁ Ἀπολογισμὸς εἶναι ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐγὼ δέ, πρὸς λῆξιν τῆς ἔριδος, ὑπέβαλον, ὅτι θέλω τὴν κατάστασιν οὐχὶ διὰ τὸν Ἀπολογισμὸν τοῦ 1886, ἀλλὰ διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1888, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου τούτου, ὅπως γίνεται, ἤγουν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ ἄνευ διακρίσεως τῆς ἀξίας, εἶναι ἄδικος καὶ ἄνισος καὶ καταργητέα, καὶ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίσω ποῖα τ’ ἀποτελέσματα τοῦ ἀντιθέτου συστήματος, τοῦ ἐφαρμοσθέντος τὸ 1886....

§61ΡΑΛΛΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ μείνουν ἐδῶ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§62ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὕτη, Κύριοι, ἦτο ἡ ὅλη περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ συζήτησις, διότι τὴν Δευτέραν, πρὸ 8 ἡμερῶν ἀκριβῶς, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς εἰσήγαγεν εἰς συζήτησιν τὰ νομοσχέδια περὶ δανείου καὶ πιστώσεων, εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὁποίων κατηναλώθη ὅλη ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 4ης παρὰ τέταρτον, ὅτε ἡμεῖς ᾐτησάμεθα τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως, ἕνεκα τῆς ἐπικειμένης ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς. Τότε κατὰ πρῶτον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς εἶπεν ἡμῖν, ὅτι ὀφείλομεν νὰ συνεδριάζωμεν καὶ ὅταν ἡ Βουλὴ συνεδριάζῃ· τὸ ὁποῖον ἡμεῖς βεβαίως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν συνεδρίασαν οἱ Κύριοι τὴν 2½, καὶ εἰς τὰς 3¼ ὅλη ἡ ἐργασία εἶχε περατωθῆ. Πῶς λοιπὸν τολμῶσι νὰ λέγωσιν, ὅτι ἡμεῖς παρενεβάλομεν προσπαθείας πρὸς παράλυσιν τῶν ἐργασιῶν; Δύναται νὰ θεωρηθῇ παράλυσις ἡ αἴτησις δύο καταστάσεων, ἔστω καὶ μὴ ἀναγκαίων; Διατὶ νὰ μὴ λάβωσι τὴν ἁβροφροσύνην, νὰ καλέσωσιν ἡμᾶς μετὰ τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν, διὰ νὰ ὑποβάλωσιν ἡμῖν τὰ ἀποτελέσματα; Κύριοι, ἡ διαγωγὴ τῆς πλειοψηφίας, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἐντελῶς ἄτοπος, εἶναι διαγωγὴ πρωτοφανὴς, ἡ ὁποία καθιστᾷ εἰκονικὴν ὅλην τὴν λειτουργίαν τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος, καὶ σᾶς ἐξορκίζω, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ μὴ ἐγκρίνητε αὐτήν. Μὴ ποιῆτε κατάχρησιν τῆς δυνάμεώς σας. Πρόκειται περὶ τῶν κοινῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσιν εὐρεῖαν καὶ παρατεταμένην συζήτησιν, καὶ ὀφείλετε, χάριν τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας τοῦ Συντάγματος, νὰ ἀποστείλητε πάλιν τὴν ἔκθεσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἵνα προβῇ τακτικῶς καὶ ὅπως πάντοτε γίνεται εἰς τὴν προεξεργασίαν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τώρα δύναταί τις νὰ ἀντιτάξῃ κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἐπερατώθη ἡ συζήτησις. Εἶναι βέβαιον, καὶ δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐγὼ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον. Καὶ ἐὰν λοιπὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐδήλωσε τυχὸν ταπεινῇ τῇ φωνῇ, ὅτι ἐπερατώθη ἡ συζήτησις, καὶ κἀνεὶς δὲν ἤκουσε τοῦτο, πρέπει ἕνεκα τούτου νὰ στερηθῶ τοῦ λόγου καὶ νὰ θεωρηθῇ λήξασα ἡ συζήτησις;....

§63ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Κἀνεὶς δὲν τὸ ἤκουσεν.

§64ΣΑΚΚΗΣ. Ἐγὼ παρεκαθήμην ὡς Γραμματεὺς καὶ οὐδὲν ἤκουσα τοιοῦτον.

§65ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν διὰ τῆς ἐκ νέου ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος· πρόκειται νὰ δώσωμεν τὴν νόμιμον λύσιν εἰς τὸ ζήτημα.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἂν μὴ ἦτο Πρόεδρος ὁ ἀξιότιμος κ. Αὐγερινὸς, καὶ ἂν μὴ ἦτο Προεδρεύων κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος κ. Γκίκας, οἱ λόγοι αὐτῶν εἶναι ἀνώτεροι πάσης ἀμφισβητήσεως ὡς Προεδρευόντων τῆς Βουλῆς.

§67ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Αὐγερινὸς δὲν ἦτο παρών.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Αὐγερινὸς ἤκουσεν ἀμφισβητούμενα τὰ πρακτικά, ἐπὶ τῶν ὁποίων αὐτὸς ἐπώπτευσεν· ὁ κ. Γκίκας ἤκουσεν ἀμφισβητουμένην τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων του· δύνανται ἀμφότεροι νὰ περιφρονήσωσι τὴν ἀμφισβήτησιν τῆς... (Θόρυβος ἀριστερά).

§69ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ λόγοι μου οὐδὲν ἔχουσι τὸ ἄτοπον· ἀμφότεροι δύνανται νὰ περιφρονήσωσιν ἀμφισβήτησιν περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων αὐτῶν.

§71ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λόγοι τοῦ συντάκτου τῶν πρακτικῶν καὶ οὐχὶ τοῦ Προέδρου.

§72ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ ΚΑΙ ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι λόγος διὰ νὰ περιφρονήσουν.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ ὑμῶν. Λέγω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος καὶ ὁ προεδρεύσας δύνανται νὰ περιφρονήσωσι τὴν ἀμφισβήτησιν τῆς ἀληθείας τοῦ κύρους τῶν λόγων αὐτῶν. (Θόρυβος).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ, Κύριοι· ἀπαντήσατε ἔπειτα.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐὰν λοιπὸν δὲν ἦσαν οὗτοι οἱ ὑπόλογοι ἐπὶ τοῖς λεχθεῖσι καὶ τοῖς γραφεῖσιν, ἀρκεῖ, ὅτι Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὅτι Προεδρεύων τοιαῦτα ἐβεβαίωσεν, ὅπως δήποτε καὶ ἂν ὀνομάζηται, Αὐγερινὸς ἢ Γκίκας ἢ ἄλλως· θὰ ἤρκει τοῦτο, ἵνα μὴ ἀμφισβητηθῶσιν οἱ λόγοι των, πολλῷ δὲ μᾶλλον δὲν ἔπρεπε νὰ ἀμφισβητηθῶσι, προκειμένου περὶ τῶν ἀξιοτίμων τούτων Κυρίων. Ἠθέλησάν τινες νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, διὰ νὰ ἀποδείξωσιν, ὅτι κακῶς συνετάχθησαν τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Ὅλοι γινώσκομεν πῶς λήγει ἡ συνεδρίασις· ὅλοι γινώσκομεν, ὅτι κατὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως ὑπάρχει ταραχή, ὡς ἐκ τῆς ὁποίας δὲν ἀντιλαμβανόμεθα πάντες τῶν λεγομένων, καὶ πολὺ φυσικὸν νὰ μὴ ἀντιλαμβάνωνται αὐτῶν καὶ αὐτοὶ οἱ στενογραφοῦντες. Ἐγὼ ἤκουσα τοῦ κ. Γκίκα, εἰπόντος ταῦτα, διότι παρηκολούθουν τὰ γινόμενα καὶ ἤθελον ν’ ἀντιληφθῶ ποία θὰ ἐλαμβάνετο ἀπόφασις. Ἀλλὰ ταῦτα ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορα, διότι οὐδεὶς παρακωλύει τοὺς ἀξιοτίμους Βουλευτὰς, τοὺς θέλοντας νὰ συζητήσωσι περὶ τοῦ θέματος, ὅπως πράξωσι τοῦτο· οὐδεὶς στερεῖται τῆς εὐκαιρίας ὡς ἐκ τῆς τυπώσεως τῆς ἐκθέσεως. Ἡ ἔκθεσις, κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν πρακτικῶν, ἀπεστάλη πρὸς τύπωσιν, ἀπεστάλη δὲ πρὸς τύπωσιν παρὰ τῆς Βουλῆς, διότι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἀγγέλλων τὴν ἀποστολὴν πρὸς τύπωσιν, ἀγγέλλει τοῦτο ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἐπὶ τῇ ἀγγελίᾳ γεννᾶταί τις παρατήρησις, ἀποφασίζει ἡ Βουλή. Ἐὰν δὲν γεννᾶταί τις παρατήρησις, τὸ παρ’ αὐτοῦ ἀγγελθὲν, σιωπηρῶς, ἐπινεύσει τῆς Βουλῆς, ἐγένετο ἀπόφασις αὐτῆς. Τοῦτο βεβαίως εἶναι ἡ ἔννοια τῶν πρακτικῶν. Ἀλλ’ ἤδη τοῦτο εἰς τί ὠφελεῖ; Τίς ἀμφισβητεῖ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσωσι περὶ τοῦ πρακτέου ὡς πρὸς τὴν ἔκθεσιν ταύτην; Δύνανται νὰ προτείνωσιν ὅ,τι ἂν θέλωσι περὶ τῆς ἐκθέσεως, καὶ ἡ Βουλὴ θέλει συζητήσει περὶ τούτου καὶ ἀποφασίσει. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας πρὸ ὀλίγου δὲν ὡμίλησε σχεδὸν περὶ τοῦ ζητήματος τῶν πρακτικῶν, ὡμίλησε περὶ τῆς οὐσίας, καλῶς πράξας· διότι, καίτοι τὰ πρακτικὰ ἔχουσιν, ὡς ἔχουσι, καίτοι ἀναγράφουσιν ἀναντιῤῥήτως ἀληθείας, οὐχ ἧττον δὲν παρακωλύεταί τις τῶν Βουλευτῶν, ἵνα ἀνοίξῃ τὴν συζήτησιν ὅπου εἶχε διακοπῆ κατὰ τὴν προηγουμένην ἡμῶν συνεδρίασιν. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ διακόψωμεν ἤδη τὴν συζήτησιν ταύτην, ἵνα λύσωμεν τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ἠγόρευσεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας.

§76ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνω μίαν ἐξήγησιν. Ἐγώ, ὡς γνωρίζετε, δὲν ἤμην ἐδῶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν· σήμερον ἐλθὼν ἀνέγνωσα τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ὡς ἔχουσι, τὰ ἔφερα εἰς τὴν Βουλήν, ἀνεγνώσθησαν αὐτολεξεὶ καὶ ἐπεκυρώθησαν. Πέραν τούτου δὲν γνωρίζω τίποτε περισσότερον.

§78ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι, καὶ ἂν κυρωθῶσι τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὡς ἔχουσιν, ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι τὸ ζήτημα μένει εἰς τὴν θέσιν του ἀκέραιον. Εἶπον, ὅτι ὁ συντάκτης τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν δὲν ἤκουσε τὴν τελευταίαν ἔκφρασιν τοῦ Προέδρου· ἀλλὰ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ λέγουσι ῥητῶς, ὅτι ὁ κύριος Κανάρης ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ συζήτησις θέλει ἐξακολουθήσει· αὐτὸ εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ· καὶ ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος ἀπήγγειλεν, ὅτι θέλει πέμψει τὴν ἔκθεσιν εἰς τὸ τυπογραφεῖον, τοῦτο δὲν μεταβάλλει τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ εἰς τὰ πρακτικὰ εἶναι σημειωμένον, ὅτι ἡ συζήτησις δὲν ἐπερατώθη, ἀλλὰ θέλει ἐξακολουθήσει. Τὸ ζήτημα λοιπὸν μένει ἀκέραιον. Ἑπομένως, ἐν ὅσῳ ἀμφισβητεῖται τὸ νόμιμον τῆς καταθέσεως, εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν Κανονισμὸν, εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἔκθεσις, ἧς τὸ κῦρος καὶ ἡ γνησιότης ἀμφισβητεῖται; Ἐὰν ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἤμεθα πολὺ ἐπιφυλακτικοὶ, διότι τὸ ζήτημα ἔχει μεγίστην λεπτότητα. Ἐπιτροπὴ, συγκειμένη ἀπὸ 21 μέλη, πῶς δύναται νὰ φαίνηται διηρημένη καὶ ν’ ἀμφισβητῇ τὴν καλὴν πίστιν τῶν λόγων της; Καὶ ἐὰν δὲν ἤμεθα ἀξιόπιστοι εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν πράξεών μας, ποίαν πεποίθησιν δυνάμεθα νὰ παρέχωμεν εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ τὸ Δημόσιον; Διὰ τοῦτο τὰ πολυάριθμα Σώματα τηροῦσι πρακτικά. Τὰ πρακτικὰ διαλύουσι τὰς ἀμφισβητήσεις, καὶ διατηροῦσι τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν μελῶν τοῦ Σώματος· διότι, ὅπου ὑπάρχουσι πολλὰ πρόσωπα, γεννῶνται συνήθως ἀμφισβητήσεις, αἵτινες προλαμβάνονται διὰ τῆς τηρήσεως τῶν πρακτικῶν. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἐτηρήθησαν τὰ πρακτικὰ, καὶ ἐπειδὴ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἑκατέρωθεν λεγομένων, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ παραδεχθῶμεν, εἰμὴ, ὅτι ὑπάρχει κακὴ ἐξήγησις, ὀφείλομεν, διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν ἡμῶν τῶν ἰδίων, νὰ ἀποφασίσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν βλάπτει, ἀλλὰ μᾶλλον θὰ ὠφελήσῃ, χωρὶς νὰ προσβάλωμεν οὐδένα· ἤτοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστραφῇ ἡ ἔκθεσις, ὅπως συνέλθῃ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ προσαγάγῃ τὸ προϊὸν τῆς συζητήσεως καὶ ἀποφάσεώς της, συντάττουσα, εἴτε μίαν ἔκθεσιν, εἴτε δύο. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξιοπρεπεστέρα λύσις, ὅσα δὲ λέγονται ἐνταῦθα ἔπρεπε νὰ λεχθῶσι μεταξὺ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ οὐχὶ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, διότι οὕτω χάνει ἡ Βουλὴ τὴν ἀξιοπρέπειάν της.

§79ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄτοπόν τι ἐκφραζόμεθα, ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς διέταξε τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ συγχρόνως παραδεχθῶμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι μένει ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα, ἐὰν τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπερατώθη. Ἂν τὸ ζήτημα τοῦτο μένῃ μετέωρον, ποίαν ἀξίαν θὰ ἔχῃ, νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἓν τοιοῦτον ἀτόπημα, ὅτι διέταξε προώρως τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως; Καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι λύεται τὸ ζήτημα ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν τῶν φρονούντων, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της, οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τὸ ἀτόπημα τῆς προώρου τυπώσεως, μέλλον νὰ γίνῃ αἰσθητότερον, ἀφοῦ ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἀναγκασθῇ νὰ φέρῃ νέαν καὶ ἴσως διάφορον ἔκθεσιν. Καὶ νομίζω, Κύριοι, ὅτι αἱ πλειοψηφίαι ἐπὶ τοιούτων ἰδίως ζητημάτων ὀφείλουσι νὰ ἦναι λίαν μετριοπαθεῖς, καὶ ὅταν εὔλογοι παρουσιάζωνται αἰτιολογίαι, πρέπει νὰ σπεύδωσι νὰ ὑποχωρῶσι, διότι τὰ δικαιώματα τῶν πλειοψηφιῶν ἔχουσιν ὅρια, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ὑπερβαίνωσιν. Ἡ πλειοψηφία καὶ χάριν ἑαυτῆς ὀφείλει νὰ σπεύσῃ καὶ ὑποχωρήσῃ, διότι ἀλλοίμονον, ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι προβαίνομεν εἰς ἐργασίαν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, ἀποδεχόμενοι εἴτε πλαστότητα, εἴτε ὑπόνοιαν ἐπὶ πλαστότητι, ὡς πρὸς τὴν περάτωσιν τῶν ἔργων τῆς Ἐπιτροπῆς!

§80ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει πρόληψις, παραδεδεγμένη παρ’ ὅλων τῶν Κοινοβουλίων, ὅτι μήτε ὁ Πρόεδρος, μήτε τὰ μέλη αὐτῶν δύνανται νὰ εἴπωσί τι ἀνακριβές. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ ἀμφισβητήσωμεν, μήτε ἐκεῖνο, ὅπερ ἡμεῖς λέγομεν, μήτε ἐκεῖνο, ὅπερ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας βουλευτής. Ὅταν ὅμως ὑπάρχῃ διαφωνία μεταξὺ ἑνὸς ἢ πλειοτέρων μερῶν ὑπάρχει μέσον δι’ οὗ ἀποδεικνύεται τίς ἐξ αὐτῶν πλανᾶται· τοῦτο δὲ εἶναι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ, ἅτινα περιέχουσιν ὅ,τι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν λέγει ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Ἡ διαφωνία προέρχεται οὐχὶ ἐκ κακῆς προθέσεως τινὸς ἐξ ἡμῶν, ἀλλ’ ἐκ λάθους μνήμης, ἢ ἐκ πλάνης. Τὰ ἐστενογραφημένα δὲ πρακτικὰ λέγουσι ῥητῶς, ὅτι μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Κανάρη ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς διελύθη, ἀναβληθείσης τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Νομίζω, ὅτι ὁ διαμφισβητῶν τοῦτο δὲν εἶναι ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ἡ δὲ τύπωσις τῆς ἐκθέσεως εἶναι ἄτοπος, καὶ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς γιγνομένη κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὅμως ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς θέλῃ ἄλλην ν’ ἀκολουθήσῃ πορείαν καὶ θέλῃ νὰ δείξῃ, ὅτι οὐ μόνον ἐπιδοκιμάζει τὴν ἔκρυθμον ἐργασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ νὰ προσθέσῃ συνάμα εἰς ταύτην καὶ ἑτέραν ἔκρυθμον καὶ κατ’ οὐσίαν παράνομον πρᾶξιν, δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο. Διὰ τῆς τοιαύτης ὅμως διαγωγῆς της θὰ παραβιάσῃ τὸ καθῆκον, ὅπερ ἔχει, καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία, ἵνα συντελέσῃ εἰς τὴν πληρεστέραν ἐξέτασιν καὶ μελέτην τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε τώρα;

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ Κύριοι νὰ ὑποβάλωσι πρότασιν· ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας προέτεινε, νομίζω, ὅπως ἡ κατατεθεῖσα ἔκθεσις ἀποσυρθῇ. Ἐὰν τοῦτο, τὸ λεχθὲν, τὸ θεωρῶσιν ὡς πρότασιν οἱ κκ. Βουλευταὶ, ἂς τὸ διατυπώσωσιν ὡς πρότασιν· ἐὰν ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν ἄλλων πρόκηται νὰ διατυπωθῇ ἑτέρα πρότασις, ἂς διατυπωθῇ· ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ διατυπώσωμεν πρότασιν περὶ τῶν παρ’ ἄλλων λεχθέντων.

§83ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ προδικαστικοῦ ζητήματος· πρέπει νὰ παραδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι κακῶς παρεπέμφθη ἡ ἔκθεσις εἰς τύπωσιν.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προτείνατέ το.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν πρότασιν θέλετε;

§86ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν φέρω κἀμμίαν πρότασιν.

§87ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ προτάσεως, πρόκειται περὶ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Προεδρεῖον. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐπεράτωσε τὰ ἔργα της· πρόκειται λοιπὸν περὶ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἐπιτροπὴ, τοῦ νὰ λάβῃ τὴν ἔκθεσιν ὀπίσω καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§88ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πάντοτε τὰ ζητήματα τὰ λύει διὰ τοῦ ἀριθμοῦ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα ἀριθμῶν· εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ εἶναι τὰ πάντα γεγραμμένα· ἑπομένως νὰ διορθώσωμεν τὰ πρακτικά.

§89ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐκυρώθησαν.

§90ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ διορθωθῶσιν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκυρώθησαν· δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν.

§92ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δηλαδὴ ἐν τῇ ἀπουσίᾳ ἡμῶν ἐκυρώθη ἡ παρανομία· ἐνηργήσατε κακῇ τῇ πίστει. Κύριοι, ὅτε μετέβην εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἵνα παρασταθῶ, μέλος ὤν, παρετήρησα, ὅτι ὁ Πρόεδρος κ. Σιμόπουλος ἀνεγίνωσκεν αὐτὸν οὕτως, ὡς νὰ μὴ ὑπῆρχον διαφωνοῦντες καὶ ὡς νὰ μὴ ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν ἐκεῖ· ἐφέρετο ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους του, συντάσσων μετ’ αὐτῶν τὸν Προϋπολογισμόν. Παραξενευθεὶς ἐπὶ τούτῳ, ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι, ἐνῷ ἔχομεν ὑπόληψιν εἰς τὴν προσωπικότητα τοῦ κ. Σιμοπούλου, δὲν ἔχομεν πεποίθησιν εἰς τὰς διαβεβαιώσεις του, ἀλλ’ οὔτε ἄνευ τῆς λύσεως ἀποριῶν, γινομένων δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, δυνάμεθα νὰ συζητῶμεν τόσῳ σοβαρὸν ζήτημα, οἷος εἶναι ὁ Προϋπολογισμός. Ὅτε δὲ ἀνεχώρησα, εἶπον εἰς τοὺς Συναδέλφους τῆς μειονοψηφίας, ὅτι ἡ διαγωγὴ αὕτη τοῦ κ. Προέδρου καὶ τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς μοὶ ἔδειξεν, ὅτι σκοπὸν ἔχουσι νὰ μὴ συζητήσωσι μεθ’ ἡμῶν, ἀλλὰ νὰ ὑποβάλωσι τὴν ἑτοίμην παρ’ αὐτῶν ἔκθεσιν, ἐν ᾗ ἀναγνωρίζουσιν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἔχει συνταχθῆ καλῶς, ὅτι δὲ ἡμεῖς, ἂν θέλωμεν νὰ συζητήσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν, πρέπει ἄλλην τακτικὴν ν’ ἀκολουθήσωμεν, διότι αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν, συντείνει εἰς τὴν διευκόλυνσιν τοῦ σχεδίου των, καὶ ὡς τοιαύτην προτείνω τῆς μὴ ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως, μέχρις οὗ προσαχθῶσιν αἱ αἰτηθεῖσαι καταστάσεις. Μετ’ ὀλίγον ἔμαθον, ὅτι ἐν διαστήματι 5 λεπτῶν, ἀφοῦ ὁ κ. Λεβίδης ἐξῆλθε τοῦ θαλάμου, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκήρυξε περατωμένην τὴν ἐργασίαν της καὶ ὅτι συνέταξε τὴν ἔκθεσιν. Ἐξανέστημεν πάντες καὶ ἐξεπλάγημεν δι’ αὐτὴν τὴν ἀκατονόμαστον συμπεριφορὰν τοῦ κ. Προέδρου καὶ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐὰν θέλητε, Κύριοι, νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς καὶ σοβαροὶ, ἐὰν θέλητε νὰ ἱστάμεθα εἰς τὸ ὕψος, τὸ ὁποῖον ἁρμόζει εἰς Κοινοβούλιον, δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν τοιαῦτα μέτρα· διότι, ἐνῷ δὲν ἔχουν ἀποτελέσματα εὐάρεστα, καταῤῥίπτουσιν ἐκ τοῦ ὕψους των καὶ Κυβέρνησιν καὶ Κοινοβούλιον. Ὁ κ. Τρικούπης ζητεῖ τὸ ταχύτερον νὰ κλείσῃ τὰς πύλας τοῦ Βουλευτηρίου, βλέπων κλονούμενον τὸ ἔδαφος, ἐφ’ οὗ ἵσταται, καὶ ὤθησε τὴν Ἐπιτροπὴν εἰς τὸ διάβημα αὐτό. Θέλει νὰ μένῃ ἐλεύθερος, διὰ νὰ κανονίσῃ τὰ περὶ ἰσοζυγίων καὶ περισσευμάτων! Λοιπὸν, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐργασθῶμεν σοβαρῶς, ἔπρεπε νὰ ἀκυρώσωμεν τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ συντάξωμεν νέα, ἀληθῆ, τὰ ὁποῖα νὰ κυρώσωμεν, ἢ, ἀφοῦ τοῦτο δὲν ἐγένετο, ἐὰν ἔχωσι πρότασιν ἑτέραν οἱ κκ. Συνάδελφοι, ἂς τὴν ὑποβάλωσιν. Ἐγὼ θὰ παραδεχθῶ πᾶσαν πρᾶξιν σοβαρὰν καὶ ἀληθῆ, οὐχὶ πρᾶξιν δυναμένην νὰ μᾶς ὑποβιβάσῃ. Ἐν τοῖς ἐστενογραφημένοις πρακτικοῖς πρέπει ν’ ἀναγράφηται ἡ ἀλήθεια. Ἀλήθεια δὲ εἶναι ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Κανάρης, διότι ὁ κ. Κανάρης δὲν εἶναι ἄνθρωπος τῶν Χρηματιστηρίων, οὔτε τῶν Τραπεζῶν, οὔτε τῶν Μονοπωλίων, διὰ νὰ πράττῃ ὅ,τι πράττουσιν ἄλλοι, ἀξιοῦντες νὰ ἐπιβάλλωσιν ἡμῖν καὶ τὴν γνώμην των· εἶναι ἀνὴρ ἔντιμος, φέρει ὄνομα σεβαστὸν καὶ μέγα καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν του. Ἂν θέλητε νὰ εὑρισκώμεθα ἐν τῇ ἀληθείᾳ καὶ νὰ ἱστάμεθα ὑψηλὰ, πρέπει ν’ ἀποδεχθῆτε τὴν ἀλήθειαν, ἣν ὁ κ. Κανάρης εἶπε καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οἱ κύριοι Συνάδελφοι διετύπωσαν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε;

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου· ἀλλ’ ἐὰν ἔχωσιν ἄλλοι πρότασιν τακτικωτέραν, δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ ἀποδεχθῶ αὐτήν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε λοιπόν;

§96ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τίποτε δὲν θέλομεν, ἐξακολουθήσατε τὰ ἔργα σας.

§97ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἔχω εἰς χεῖράς μου τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Οὐδεμία δ’ ἀμφιβολία, ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν περιπτώσει ἀντιφάσεως τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς πρὸς τὰ ἐστενογραφημένα, βεβαίως ἤθελε δεχθῆ, ὅτι ἰσχύουσι τὰ ἐστενογραφημένα, διότι τοῦτο εἶναι συνήθεια κοινοβουλευτικὴ μακρὰ καὶ ἀνέκαθεν, προκύπτει ὅμως καὶ ἐκ τοῦ ὀρθοῦ λόγου· τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά εἰσι τὰ βεβαιοῦντα τὰ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ συμβαίνοντα ἅμα τῇ πράξει. Οὐδαμῶς λοιπὸν εἶναι αὕτη παραχώρησις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἡμᾶς, ἢ συγκατάβασις, ἢ ἀπόκτησις παρ’ ἡμῶν νέων δικαιωμάτων. Πρόκειται περὶ πράγματος πασιδήλου καὶ φανεροῦ. Τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ φέρουσιν, ὅτι ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ παρεμπίπτοντος ζητήματος τῆς ἐπεξεργασίας τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ δὲν εἶχε περατωθῆ. Δυνάμεθα λοιπὸν, καὶ δικαίωμα ἔχομεν εἰς ὅ,τι ἀπαιτοῦμεν, καὶ οὐδεμία πρὸς ἡμᾶς γίνεται παραχώρησις, δυνάμεθα λέγω νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας, τουτέστι νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀναλύοντες τὰ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ λαβόντα χώραν, καὶ ἐκ τῆς ἐξακολουθήσεως ταύτης, οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι θέλει προκύψει πρότασις. Ποία εἶναι ἡ πρότασις, ἡ μέλλουσα νὰ προκύψῃ, καὶ ἣν ἐντὸς ὀλίγων στιγμῶν βεβαίως θέλομεν διατυπώσει καὶ καταθέσει ἐνώπιον τοῦ Προεδρείου; Ἡ πρότασις ἐγένετο ἤδη ἐκ τῆς παρελθούσης συνεδριάσεως. Ὑπεδείχθη καὶ παρ’ ἄλλων καὶ παρ’ ἐμοῦ ἡ πρότασις, ὡς θέλει λάβει ὑπόστασιν· εἶναι δὲ αὕτη, ὅτι ζητοῦμεν νὰ θεωρήσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὰ ἔργα τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν ἐπερατώθησαν νομίμως, ζητοῦμεν νὰ βεβαιωθῇ, καὶ ἀπεδείχθη ἀναμφισβητήτως, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπῆς βεβαιοῖ ψευδῆ γεγονότα ὡς ἀληθῆ. Ἐβεβαιώθη ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς Ἀρχῆς, ἣν ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος καὶ Εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι «εἰς τὰς γνώμας καὶ τὰς ἀποφάσεις πάσας τῆς πλειονοψηφίας ἡ μειονοψηφία διεφώνησεν» ἀλλὰ τοῦτο εἶναι γεγονὸς ἀνύπαρκτον καὶ μὴ ἀληθὲς, διότι ἡ μειονοψηφία δι’ ἐμοῦ παρέστη ἐκεῖ μόνον μέχρι τῆς συζητήσεως τῶν ἐξόδων ἑνὸς Ὑπουργείου, τοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο διῆλθεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς καὶ Πρόεδρος ἐντὸς τριῶν λεπτῶν τῆς ὥρας. Δὲν ἠξεύρω πόσα ἑκατομμύρια, 30 ἢ 25, ἐντὸς τριῶν λεπτῶν τῆς ὥρας, ἄνευ συζητήσεως! Ἐκεῖ τέλος πάντων εἶχον φθάσει τὰ ἔργα τῆς πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐν συνεργασίᾳ ἀμφοτέρων. Καὶ κατόπιν ἔρχεται δι’ ἐπισήμου ἐκθέσεως ὁ κ. Εἰσηγητὴς νὰ ἐκθέσῃ ἐκεῖνο, ὅπερ δὲν ἐνεδοίασε νὰ πιστοποιήσῃ καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ μειονοψηφία διεφώνησε πρὸς πάντα, ἡ μειονοψηφία, ἥτις ἀπέσχε τῆς συνεδριάσεως καὶ δὲν παρέστη εἰς αὐτήν. Ἐνταῦθα, Κύριοι, νομίζω ὅτι ἔγκειται ἡ λύσις τοῦ ζητήματος· τί εἶναι δυνατὸν καὶ τί πρέπον καὶ διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἵνα ἵστανται οἱ θεσμοὶ ἄρτιοι καὶ ἐπὶ τῶν ποδῶν αὐτῶν. Τί πρέπει λοιπὸν νὰ συμβῇ; Ἡ ἀπάντησις ἐδόθη καὶ δίδεται καὶ κατ’ αὐτὴν ἀκόμη τὴν στιγμήν. Ἡ ἔκθεσις πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ, πρέπει νὰ ἀποσταλῇ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ Πρόεδρος καὶ Εἰσηγητὴς πρέπει νὰ καλέσῃ πάντα τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς συνεδρίασιν, ἵνα μελετηθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς ἐκεῖθεν, ὅπου ἀφῆκαν ἐκκρεμῆ τὴν συζήτησιν. Ἐζητήσαμεν πληροφορίας ἐπὶ διαφόρων μερῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ Πρόεδρος διὰ τῆς γλυκύτητος, ἥτις ὁμολογουμένως χαρακτηρίζει αὐτόν, ὑπέσχετο διανομὴν πληροφοριῶν καὶ δεξιόθεν καὶ ἀριστερόθεν πρὸς τὰ μέλη τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἕκαστος ἐνόμιζεν, ὅτι δὲν ἤθελον παρέλθει δύο ὧραι καὶ αὐταὶ αἱ πληροφορίαι ἤθελον ἔλθει, ἴσως καὶ τετυπωμέναι, πρὸς τὰ μέλη τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν γλυκέων αὐτῶν μειδιαμάτων καὶ ὑποσχέσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς, τί βλέπομεν; Ὅτι ἔρχεται ἐνταῦθα καὶ διὰ τοῦ συστήματος ἐκείνου τῆς ἐγνωσμένης ταχύτητος ὑπεισάγει καὶ ὑποβάλλει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἔκθεσιν, ἥτις πᾶν ἄλλο λέγει ἢ πράγματα ἀκριβῆ. Εἶναι ἀληθές, κ. Πρόεδρε τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς καὶ ὁ κ. Κωνσταντόπουλος καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλα μέλη τῆς μειονοψηφίας ἐζητήσαμεν παρ’ ὑμῶν πληροφορίας, ἃς ὑπεσχέθητε νὰ κομίσητε ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς; Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ἴδιος ἀνεδέχθητε νὰ κρατήσητε ἐγγράφους σημειώσεις περὶ τῶν αἰτημάτων τῆς μειονοψηφίας; Δύνασθε νὰ ἀμφισβητήσητε πάντα ταῦτα; Δύνασθε νὰ ἀμφισβητήσητε, ὅτι δὲν ἐκομίσατε τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας; Δύνασθε νὰ ἀμφισβητήσητε, ὅτι εὐθὺς, ὡς ἐγὼ ἀπέσχον τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐντὸς ἑνὸς καὶ μόνου τετάρτου διήλθετε τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων ἓξ Ὑπουργείων, διήλθετε ὅλην ἐκείνην τὴν σειρὰν τῶν ἑκατομμυρίων ἄνευ συζητήσεως, ὡς συνήθως πράττετε; Καὶ ὅταν, Κύριοι, ὡς ἔλεγον ἐν τῇ προηγουμένῃ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς, οὐχὶ πλέον ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι τόσον οὐσιώδης διάταξις ἡ περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὥστε ἀνάγκη νὰ ἀναγραφῇ ἐν αὐτῷ τῷ Συνταγματικῷ χάρτῃ, νομίζετε, ὅτι διὰ μιᾶς πλειονοψηφίας, ἣν ἄλλως τε εἴδετε πῶς δύναται ἡ κοινὴ γνώμη νὰ κλονίσῃ, διὰ μιᾶς πλειονοψηφίας, ἥτις σήμερον πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ πλειονοψηφία τῆς ἐθνικῆς θελήσεως, δύνασθε νὰ δώσητε σάρκα εἰς ἐκεῖνο, ὅπερ δὲν ὑπάρχει, εἰς τὸ ψεῦδος; Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἡμεῖς διατυποῦμεν προφορικῶς πρότασιν, θέλομεν δὲ καταθέσει αὐτὴν καὶ ἐγγράφως, ὅτι ἀνάγκη τὸ Προεδρεῖον νὰ στείλῃ καὶ φέρῃ ὀπίσω τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς· ἡ ἔκθεσις αὕτη, χειρόγραφος, θέλει ἀποσταλῆ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς, οὗτος δὲ θέλει καλέσει τὰ μέλη καὶ τῆς πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας, πρὸς περάτωσιν τῆς ἐπεξεργασίας καὶ τῆς μελέτης τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ πρότασις εἶναι, νὰ ἐπιστραφῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἔκθεσις τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡς παρανόμως καταρτισθεῖσα καὶ κακῶς ὑποβληθεῖσα.

§99ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. Πρόεδρε.

§100ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Θέλει νὰ δηλώσῃ τὸ ὄνομά του ὁ Παλαμήδης εἰς ποῖον κόμμα ἀνήκει.

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι συντεταγμένη κατὰ τὰς ἰδέας μας ἡ πρότασις αὕτη. Ἡ πρότασις ἡ ἐδική μου, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρότερον καὶ ἡ ὁποία προηγεῖται, εἶναι, νὰ ἐπανέλθῃ τὸ χειρόγραφον τῆς ἐκθέσεως ἐνταῦθα.

§102ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Τί εἶναι αὐτά!

§103ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω νὰ ἀποσύρω τὴν ἐδικήν μου πρότασιν καὶ νὰ συγχωνευθῇ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπάνου.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§105ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης ἀπέσυρε τὴν πρότασίν του, διότι ὑπάρχει μία ἄλλη πρότασις.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ προτοῦ τὴν ἀποσύρητε προεκλήθη ψηφοφορία καὶ ἐκλήθησαν ψηφολέκται.

§107ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Καραπάνου.

§108ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἂς τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Καραπάνου.

§109ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§111ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρὸς εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§112ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ αὐτὸν τὸν ἐπίμονον ζῆλον. (Ἄρχεται ἡ ἐκφώνησις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου).

§113ΡΑΛΛΗΣ. Ἄν δὲν συνεχώνευεν ὁ κ. Βαλσαμάκης, μάλιστα δὲν δύνασθε νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν πρότασιν, ἡ ὁποία ἀπεσύρθη. Σεβασθῆτε τὰς τρίχας σας.

§114ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ὑποβάλλομεν πρότασιν....

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ταύτην τὴν στιγμὴν ἐπληροφορήθην, ὅτι Κρητικός τις, ὀπαδὸς τοῦ κ. Τρικούπη, ἐπυροβόλησε κατὰ τοῦ κ. Φιλήμονος, ὃν ἀπέτυχεν, ἐκτύπησεν ὅμως ἄλλον τινὰ πολίτην....

§116ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Τί ψεύδη εἶναι αὐτά! Ποίαν σχέσιν ἔχουν μὲ τὸ θέμα; (Διαπληκτισμοὶ σφοδροὶ τοῦ κ. Κουμουνδούρου πρὸς τὸν κ. Κουκούλεζαν).

§117ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἂν νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἐνεργήσῃ τὸ καθῆκόν του, ἂς φροντίσῃ· ἔχει καθῆκον, ἅμα ἔμαθε τοιοῦτον ἔγκλημα, γενόμενον ἀπὸ τοὺς φύλακας τῆς Κυβερνήσεως, τοὺς διατεταγμένους νὰ τηρῶσι τὴν τάξιν....

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου αὐτά.

§119ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς δημοσίας τάξεως, καὶ ἔχω καθῆκον νὰ εἰδοποιήσω τὴν Βουλήν, διότι εἶναι πέντε χιλιάδες ἄνθρωποι μετὰ τοῦ κ. Φιλήμονος καὶ ἐνδεχόμενον νὰ γίνῃ ῥῆξις. Εἶχον καθῆκον λοιπὸν νὰ καταστήσω γνωστὸν τὸ γεγονὸς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σκοτόνεται ἔξω.

§120ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ χθὲς τὸ βράδυ ἐπυροβόλησεν ὁ Πολυουδάκης.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου, ἐκτὸς τῆς ψηφοφορίας. Σεῖς εἶσθε νομικὸς, δὲν τὰ καταλαμβάνετε αὐτά;

§122ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος δὲν εἶναι νομικὸς, ἄρα δὲ γνωρίζει ποῖα καθήκοντα ἔχει ὁ Πρόεδρος, ἂν καὶ διετέλεσεν Ὑπουργός..... Νομίζουν, ὅτι ἔχουσι μόνον τὸ καθῆκον νὰ ἴδωσι πόσον ἀριθμὸν ἔχουν, καὶ δὲν γνωρίζουσιν ὅτι θὰ ἦτο προδοσία κατὰ τῆς τάξεως, ἂν δὲν ἀνήγγελλον ἀμέσως τὸ γεγονὸς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ἐπισήμως. Ὅταν λοιπὸν συμβαίνῃ ἓν τόσον μέγα ἀτόπημα, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν μεγαλείτερα, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν λάβῃ σύντονα μέτρα. Εἶχον λοιπὸν καθῆκον νὰ προλάβω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐνόμισεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικοβοιωτίας, ὅτι ἔπρεπε νὰ μὲ διακόψῃ, διὰ νὰ μὲ κρατήσῃ τόσην ὥραν εἰς τὸ βῆμα;

§123ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνόησα, ὅτι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἔμαθεν· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἔπρεπε νὰ τελειώσῃ ἡ ψηφοφορία καὶ ὕστερον νὰ ἀνακοινώσῃ ὅ,τι ἤθελε.

§124ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν). Ἐγὼ φεύγω, καὶ πάλιν θὰ ἔλθω νὰ σοῦ εἰπῶ.

§125ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Μπού!........

§126ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅποιος θέλει ἀπὸ σᾶς, ποῦ μουγκρίζετε, ἂς ἔλθῃ. (Ἀπέρχεται).

§127ΒΟΤΣΑΡΗΣ (πρὸς τὸν ἀπερχόμενον). Πήγαινε! Ἐντροπή! Τί θὰ κάμῃς;

§128ΤΙΝΕΣ. Κύριε Βότσαρη!

§129ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ποῦ πηγαίνεις;

§130ΤΙΝΕΣ. Κάθησαι, κύριε Βότσαρη.

§131ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Τὸν Κώστα!....

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§133ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Καὶ πάλιν θὰ ἀμφισβητήσητε τί ἐλέχθη; Θὰ μοῦ ἀμφισβητήσητε, ὅτι ἐγὼ ἀπέσυρα τὴν πρότασίν μου!

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ναί, ἀλλ’ ἀφοῦ ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἀνέγνωσα τὴν πρότασίν σας μεγαλοφώνως καὶ προεκάλεσα ψηφοφορίαν· ἤρξατο ἡ ψηφοφορία, δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν διακόψω.

§136ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἀπέσυρα τὴν πρότασίν μου, δὲν ἔχετε πλέον πρότασιν.

§137ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, υἱοθετῶ ἐγὼ τὴν πρότασιν αὐτήν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Παπαγιαννακόπουλε, νὰ ἐπιτηρήσητε κατὰ τὴν ψηφοφορίαν.

§139ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ, Κύριε Πρόεδρε....

§140Α. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἡμεῖς δὲν ψηφίζομεν. (Ἀπέρχεται ἅπασα ἡ ἀριστερὰ πτέρυξ). (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν κκ. Καλογεροπούλου καὶ Παπαγιαννακοπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 79, ἐξ ὧν 2 ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ 77 κατ’ αὐτῆς. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Ψύλλας).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς παρούσης Συνόδου. Ὑπεβλήθη ἀναφορὰ σχετικὴ μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ ἀομμάτου Ε. Λαμψιάδου, πρώην συντάκτου τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ προστεθῇ τὸ βοήθημα ἐκ δραχ. 300, ὅπερ κατὰ λάθος, λέγει, δὲν ἐτυπώθη εἰς τὸν προκείμενον Προϋπολογισμὸν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν αἴτησιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ αἴτησις ἀπεῤῥίφθη. (Ψηφίζεται κατόπιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἐλβετίας προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§144ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἔχει, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§145ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ὀφείλω νὰ κάμω. Ἐὰν ἴδω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, θὰ φέρω ἔνστασιν. Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ κάθηνται.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰς θέσεις σας, κύριοι Βουλευταί. Καὶ ἐγὼ, ἐὰν ἀντιληφθῶ τοῦτο, κ. Παπαγιαννακόπουλε, θὰ τὸ πράξω μόνος μου· τὸ Προεδρεῖον ὀφείλει νὰ ἦναι εἰλικρινές. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συνομολογήσεως δανείου ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου δραχ. 15,000,000 μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ εἰς πρώτην συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ νομοσχέδια: αʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 123,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1886. βʹ) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 22,425,033 ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1887. γʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐκ δραχ. 561,200 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ 1887· καὶ δʹ) Περὶ ἀκυρώσεως καὶ χορηγίας πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως 1887.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως Νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ ποιμνιοβοσκῆς.

§148ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§149ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ σχηματισθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§150ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καλὸν εἶναι, ἐπειδὴ καὶ ἄλλαι προτάσεις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου κατετέθησαν, νὰ συστηθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ. (Διάλογοι).

§151ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζομεν, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ συστηθῇ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπή, περιλαμβάνουσα πάντας τοὺς ὑποβαλόντας πρότασιν καὶ ὅσους ἄλλους θεωρήσῃ δυναμένους νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅπως συγχωνευθῶσι παρ’ αὐτῆς αἱ προτάσεις, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει καὶ τῶν ἰδεῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα εἰ δυνατὸν, φθάσωμεν οὕτως εἰς τὸν καταρτισμὸν νομοσχεδίου, ἀνταποκρινομένου πρὸς τὰς ἐπικρατούσας ἰδέας. Προτάσεις εἶναι πολλαὶ, τινὲς ἐξ αὐτῶν συμφωνοῦσιν, ἄλλαι εἶναι ἀντιφατικαὶ πρὸς ἀλλήλας. Ἡ Ἐπιτροπὴ, λαμβάνουσα πάσας ὑπ’ ὄψει, εἶναι ἐλπὶς, ὅτι θὰ δυνηθῇ, συμπραττούσης καὶ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐξεύρῃ διατύπωσιν, ἱκανοποιοῦσαν τὰς ἀπαιτήσεις ἁπάντων.

§152ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν θὰ συζητήσωμεν.

§153ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι ἐνδιαφερόμεθα ὅπως τελεσφορήσῃ ἡ συζήτησις, προτείνομεν ταῦτα. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἰδιάζοντα χαρακτῆρα· ὁσάκις ἐψηφίσαμεν τοιαῦτα νομοσχέδια ἐν τῇ Βουλῇ, πάντοτε παρετηρήθη προθυμοτέρα ἀποδοχὴ προτάσεων, ὑπαγορευομένων ἐκ τοπικῶν συμφερόντων, διότι εἶναι ὁ προτεινόμενος Νόμος καθαρῶς τοπικοῦ συμφέροντος· τὰ τοπικὰ συμφέροντα δὲν εἶναι πάντοτε τὰ αὐτὰ, ἑπομένως πρέπει οὕτω νὰ διαῤῥυθμισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὥστε ν’ ἀνταποκρίνηται πρὸς τὸ ἰδιόῤῥυθμον ἑκάστης τοπικῆς ἀνάγκης.

§154ΤΙΝΕΣ. Νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ λοιπὸν, κ. Πρόεδρε.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6½ μ. μ.