1887.11.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19

Τῆς 20 Νοεμβρίου 1887.

(Παρασκευή.)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπασιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§2ΜΠΑΣΙΑΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 2 Μαρτίου 1887 ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν περὶ εἰσαγωγῆς τῶν φορολογικῶν Νόμων τοῦ Βασιλείου εἰς τὰς Ἰονίους νήσους. Ἡ Βουλὴ προσδιώρισεν ἡμέραν συζητήσεως, ἀλλὰ ἔργα νομοθετικὰ σπουδαιότατα ἐπησχόλησαν αὐτὴν καὶ ἐκηρύχθη ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν πρὸ τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεώς μου. Τὴν πρότασιν ἐκείνην ἀνακαλῶ σήμερον καὶ ὑποβάλλω ἀντ’ αὐτῆς ἑτέραν εἰς τὴν Βουλὴν, δι’ ἧς προνοῶ καὶ περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ἐποχῆς τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Διὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ἐποχῆς τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων ἐπιτυγχάνομεν δύο τινά: α) ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ καταφεύγῃ εἰς ἔκτακτα μέτρα πρὸς εἴσπραξιν τῶν φόρων τούτων, καὶ βʹ) οἱ φορολογούμενοι θ’ ἀποτίνωσι τοὺς φόρους εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν τὸ χρηματικὸν εἶναι ἄφθονον, ὡς ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν προϊόντων, καὶ οὕτω θ’ ἀποφεύγωσι τοὺς τοκογλύφους καὶ τὰς καταπιέσεις τῶν εἰσπρακτόρων. Διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν φορολογικῶν Νόμων ὁ Ἑπτανήσιος λαὸς θ’ εὐεργετηθῇ· πλεῖστα εἶναι τὰ εὐεργετήματα, ἀλλὰ σᾶς ἀναφέρω τινά: Θὰ ἀρθῇ ἡ ὑφισταμένη τελωνειακὴ ζώνη μεταξὺ ἑκάστης τῶν νήσων, καὶ τῶν νήσων μετὰ τοῦ λοιποῦ Βασιλείου, ἥτις δεσμεύει τὴν συναλλαγὴν καὶ τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων. Ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς καὶ οἱ γαιοκτήμονες θὰ ἀνακουφισθῶσιν ἀπὸ τὰ ὑπέρογκα βάρη, ἅτινα πληρόνουσι. Διὰ τῆς ἀφομοιώσεως θὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑπτανήσῳ τὸ 8 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, καθ’ ὃ ἅπαντες συνεισφέρουσιν ἀδιακρίτως εἰς τὰ δημόσια βάρη ἀναλόγως τῆς περιουσίας των, ἑπομένως θὰ φορολογηθῶσι καὶ αἱ μέχρι σήμερον ἀφορολόγητοι ἀστικαὶ περιουσίαι. Ἀλλὰ μὴ εἴπῃ τις, ὅτι διὰ τῆς προτάσεώς μου ταύτης ἐπιδιώκω δημοκοπικὸν ἢ πολιτικόν τι ἕτερον συμφέρον. Μακρὰν τούτου! Διὰ τῆς προτάσεως ταύτης καὶ τὸ πολιτικόν μου συμφέρον καὶ τὸ οἰκονομικὸν βλάπτεται, διότι οἱ ἐκλογεῖς μου, οἱ πλεῖστοι, οἱ ὁποῖοι δὲν φορολογοῦνται ἕως τώρα, θὰ φορολογηθῶσι, καὶ θὰ ἐπέλθῃ δυσμένεια κατ’ ἐμοῦ, καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὸ οἰκονομικὸν συμφέρον, σήμερον δὲν πληρόνω οὔτε φόρον ἐπιτηδεύματος, οὔτε φόρον οἰκοδομῆς, οὔτε φόρον περιβολίου, οὔτε φόρον στρεμματικόν κλπ. Ἀλλὰ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι αἰσχύνομαι νὰ παρακάθημαι μεταξὺ ὑμῶν, νὰ ψηφίζω καθημερινῶς φόρους εἰς ὅλους τοὺς λοιποὺς κατοίκους τοῦ Βασιλείου καὶ νὰ μένω ἐγὼ μόνος ἀφορολόγητος (εὖγε!). Μόνον αὐτὴ ἡ ἰδέα μὲ ἔκαμε· κἀνὲν συμφέρον ἀλλότριον δὲν ἔχω. Ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, ἐὰν ἐπιθυμῆτε, εἶμαι πρόθυμος νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν μου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 35).

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐζητήθη κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἡ κατάθεσις ἐγγράφων τινῶν, σχετιζομένων πρὸς τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν τοῦ Στρατοδικείου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς Κούτρας. Τὰ ἔγγραφα πάντα καταθέτω, πλὴν ἐκείνων, ἅτινα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὸ Ἀνακρικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον παρεπέμφθη ἡ ὑπόθεσις. Ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἐκεῖνα θέλω δυνηθῆ νὰ καταθέσω ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν, διότι ἐλπίζω, ὅτι τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον δὲν θὰ ἐργασθῇ πλειότερον τῶν τριῶν ἡμερῶν, καὶ θὰ δυνηθῇ ἐντὸς τοῦ χρόνου τούτου νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασιν αὑτοῦ, ὅτε τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα εἰς αὐτὸ, θέλουσιν ὑποβληθῆ. Τὰ ὑποβαλλόμενα ἔγγραφα ἀφορῶσιν εἰς πάντα ὅσα ἐζητήθησαν περὶ τῆς ἀλγεινῆς ὑποθέσεως τῆς Κούτρας. Ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων δυστυχῶς δὲν θὰ προκύψῃ τι, τὸ ὁποῖον νὰ παρηγορήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινωνίαν. Ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία ἤλπιζον, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ δικαιοσύνη ἤθελεν ἱκανοποιήσει τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ· ἀλλ’ αἱ ἐλπίδες ἁπάντων ἡμῶν διεψεύσθησαν. Τί ἤδη πρέπει νὰ πράξωμεν, ἕκαστος ἡμῶν δι’ ἑαυτὸν γινώσκει. Καθήκοντα ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Τὰ καθήκοντα ταῦτα ἐπιτελεῖ. Καθήκοντα ἔχει καὶ ἡ Βουλὴ, ἔχει καὶ ἡ κοινωνία. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι τὰ καθήκοντα ταῦτα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐφάνησαν Βουλευταί τινες θεωροῦντες ὡς ἀνήκοντα εἰς τὴν Βουλὴν, δηλαδὴ ἡ μετατροπὴ τοῦ ζητήματος τούτου εἰς ἀντικείμενον κομματικῆς κερδοσκοπίας. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τὸ καταστήσωμεν τοιοῦτον, βεβαίως ἡμεῖς εἴμεθα οἱ δυνάμενοι, ἄφθονον ἐν αὐτῷ νὰ ἀντλήσωμεν κέρδος, ἀλλ’ οὐδέποτε θέλομεν καταβῆ εἰς συνάντησιν τῶν ἐπιχειρούντων τοιοῦτον θέμα νὰ καταστήσωσιν ἀντικείμενον κομματικόν. Φρονῶ, ὅτι πρέπει σήμερον νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ τίνα τρόπον δυνάμεθα νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὸ Ἔθνος ἀπέναντι ἑαυτοῦ καὶ ἀπέναντι τῶν ἔξω. Τὸ πάθημα τῆς Κούτρας ἦτο ἐκ τῶν δεινοτάτων, καὶ ἀπέναντι τοιούτου παθήματος μόνη ἡ στρατιωτικὴ δικαιοσύνη ἠδύνατο νὰ ἐργασθῇ πρεπόντως. Δὲν εἰργάσθη ἡ στρατιωτικὴ δικαιοσύνη πρεπόντως. Μένουσιν ἔτι ἄλλα τινὰ, ἅτινα δύνανται νὰ ἐνεργηθῶσιν. Ὅ,τι ὅμως πρὸ πάντων δύναται νὰ γίνῃ, εἶναι ἡ διατράνωσις τῶν αἰσθημάτων τοῦ Ἔθνους περὶ τῶν τῆς Κούτρας, τὰ δὲ αἰσθήματα ταῦτα δὲν ἐκφράζονται διὰ κομματικῶν διαπληκτισμῶν, τὰ αἰσθήματα ταῦτα δηλοῦνται δι’ ἔργων, καὶ εἰς τὰ ἔργα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις θὰ προβῇ μετὰ πάσης ἀποφάσεως.

§4Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τοῦ δυστυχήματος τῆς Κούτρας καὶ ἐκ τῶν ἀποκαλύψεων, τὰς ὁποίας προήγαγεν εἰς φῶς ἡ διαδικασία, ἡ γενομένη κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν κατηγορουμένων τῆς Κούτρας, δὲν εἶναι ζητήματα κομματικὰ, εἶναι ζητήματα ἀναγόμενα εἰς τὴν συγκρότησιν καὶ τὴν ρύθμισιν τοῦ στρατοῦ, πάντα δὲ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὸν στρατὸν, εἶναι ζητήματα ἐθνικὰ καὶ ὄχι κομματικά. Ὁ στρατὸς παρ’ ἡμῖν δὲν εἶναι μόνον ἡ δύναμις τῆς συντηρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος, εἶναι ἡ ἐλπὶς, ἡ πολύτιμος ἐλπὶς τοῦ μέλλοντος, ἡ δὲ εὐεξία τοῦ στρατοῦ ἡμῶν ἐνδιαφέρει πάντα πολίτην Ἕλληνα, πρὸ πάντων δὲ τοὺς Ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, οἵτινες ἐγένοντο ἀκροαταὶ μάρτυρες πολλῶν λόγων καὶ πολλῶν συμβεβηκότων, τὰ ὁποῖα ἀπεδείκνυον, ὅτι δὲν ὑπῆρχε πανταχοῦ ἡ αὐτὴ πρόθεσις. Ἐὰν ὑπῆρξαν δυστυχήματα κατὰ τὴν Κούτραν, τάχα οἱ Κουτραῖοι εἶναι ἡ εἰκὼν τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ τῆς Ἑλλάδος; τάχα ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι παρὰ Κουτραῖοι; Αὐτὸ κατέγιναν πολλοὶ νὰ παραστήσωσιν εἰς τὸ κοινὸν, οἱ δ’ Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους εἶχον μέγα συμφέρον νὰ μάθωσιν, ἐὰν πράγματι ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος ᾖναι Κουτραῖοι, ἐὰν πράγματι ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος ἦσαν ἀγέλη, ὡς παρεστάθη ἐντεῦθεν. Καὶ ἐξεπλήρωσαν καθῆκον οἱ Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ὅσοι ἐζήτησαν τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων. Τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων ἐζητήσαμεν καὶ πέρυσιν, ἀλλὰ μᾶς τὴν ἠρνήθη ἡ Κυβέρνησις. Τὴν ἐζητήσαμεν οὐχὶ ἐκ κομματικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, διότι διὰ τῆς πολιτείας, ἣν καὶ πέρυσι καὶ φέτος μετήλθομεν, ἐδείξαμεν, ὅτι δὲν ὑποβιβάζομεν εἰς κομματικὰ ζητήματα τὰ ζητήματα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν μεγάλην ἐκείνην ὑπόθεσιν τοῦ 1885 καὶ 1886. Ἀλλὰ τὰ ἐζητήσαμεν διὰ νὰ εὕρωμεν παρηγορίαν ἐπὶ τῷ δυστυχήματι τῆς Κούτρας, διὰ νὰ πληροφορηθῶμεν μήπως τάχα τοῦ δυστυχήματος τῆς Κούτρας ἦσαν ἄλλοι αἴτιοι, οἵτινες διὰ θετικῶν πράξεων, ἢ δι’ ὡρισμένων παραλείψεων, παρεσκεύασαν τὸ δυστύχημα τῆς Κούτρας. Ὅτε δὲ ἡ διαδικασία ἡ στρατιωτικὴ τὴν μίαν ἡμέραν κατεδίκαζεν εἰς τὴν ἐσχάτην τῶν ποινῶν τοὺς ἀνθρώπους τῆς Κούτρας καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν ἐκήρυττεν αὐτοὺς ἀθώους, ἔπρεπε νὰ ἐκπλαγῶμεν, καὶ νὰ ἐρωτήσωμεν: λοιπὸν οἱ Κουτραῖοι οὐδεμιᾶς ἀξιοποίνου πράξεως ὑπῆρξαν ἔνοχοι; Λοιπὸν ἀνάγκη ἀνυπέρβλητος κατεδίκασεν αὐτοὺς εἰς τὴν ὀδυνηρὰν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθησαν ἐν Κούτρᾳ; Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ὑπαίτιός τις τοῦ δυστυχήματος τῆς Κούτρας; Τὸν ὑπαίτιον αὐτὸν ἐπιθυμοῦμεν καὶ καθῆκον ἔχομεν ν’ ἀνεύρωμεν ἐν τοῖς ἐγγράφοις, τὰ ὁποῖα ἐζητήσαμεν, ἐὰν ὑπῆρξεν, ἐὰν ὑπάρχῃ ὑπαίτιος, ἀφοῦ οἱ ἄνθρωποι τῆς Κούτρας ἦσαν ἀθῶοι. Πρέπει νὰ ζητηθῇ καὶ νὰ ἀνευρεθῇ ὁ ὑπαίτιος οὗτος, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ στρατοῦ, ἡ τιμὴ τῆς πατρίδος. Ἢ δὲν ὑπάρχει ὑπαίτιος καὶ τότε ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος ἦτο ἅπας στρατὸς Κουτραίων. Οὐδεὶς λοιπὸν ἐξ ἡμῶν ἠθέλησέ ποτε νὰ μεταβάλῃ τὰ ζητήματα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸν στρατὸν, εἰς κομματικά· ἐὰν εἴχομεν τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην, εἴχομεν εὐρὺ στάδιον, καὶ πέρυσιν, ὅτε τὰ ζητήματα ἦσαν νωπὰ καὶ ζέοντα, οὐδὲ ἠθέλομεν ἀφήσει νὰ παρέλθῃ ὁ περυσινὸς χρόνος καὶ νὰ ἔλθωμεν σήμερον νὰ δώσωμεν τοιαύτην εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα τροπήν.

§5Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀποκαλεῖ κερδοσκόπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι χάριν τῆς ἐθνικῆς τιμῆς, χάριν τῆς ἰδίας αὐτῶν τιμῆς, ζητοῦσι νὰ κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ μεθοριακὰ, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχει τὸ θάῤῥος νὰ καταθέσῃ. Ὀνομάζει κερδοσκόπους τοὺς ζητήσαντας τὰ ἔγγραφα ταῦτα, τίς; ὁ μεγαλείτερος τῶν πολιτικῶν κερδοσκόπων, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πέρυσιν, ἢ μᾶλλον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ὡς ἐνθυμοῦμαι καλῶς, εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι δὲν ρυμουλκεῖται, καὶ ἐπειδὴ μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ Λαΐου, τοῦ Πηνιοῦ καὶ τοῦ Παπαχαραλάμπους εἶδεν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ ὄργανόν του, μετέβαλε γνώμην, καὶ τοῦτο χάριν πραγματικῆς πολιτικῆς κερδοσκοπίας, καὶ προέβη εἰς τὴν μετάθεσιν τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἀπετέλεσαν τὸ Στρατοδικεῖον, εἰς τὴν Λάρισσαν, διὰ νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὸν λαὸν, ὅτι εἶναι ἀθῶος, τίς; ὁ ἔνοχος! Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλει νὰ μᾶς εἴπῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἠθωώθησαν.....

§6ΤΖΑΝΕΣ. Τί εἶναι αὐτά!....

§7ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόψῃ, ἐκτὸς ἐὰν φέρῃ ἀνὰ χεῖρας τὸ μαστίγιον. Κατόπιν ὁ ἔχων τὸ θάῤῥος ἀνέρχεται τὸ βῆμα. Ὀφείλει λοιπὸν, λέγω, νὰ καταθέσῃ ἐν γένει τὰ ἔγγραφα, ἵνα ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτῶν. Ἑπομένως ζητῶ τὴν κατάθεσιν ὅλων τῶν ἐγγράφων. Ἔχω δὲ καὶ ἄλλο τι νὰ προσθέσω. Θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διατὶ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, χάριν τοῦ ὑποψηφίου τῆς Κυβερνήσεως, πιέζουν τοὺς ἔχοντας φιλελεύθερα φρονήματα πολίτας; ἰδίως δὲ κἄποιος ὑπαστυνόμος Γιαγκίνης σήμερον ἐπίεσε πολίτας τινὰς καὶ μάλιστα συμπολίτας μου, ἔχει δὲ πᾶς Βουλευτὴς καὶ πᾶς Ἕλλην τὸ καθῆκον, ὅπως ἐνδιαφέρηται διὰ τὴν Δημοτικὴν ἐκλογὴν Ἀθηνῶν, διότι ἡ ἐκλογὴ αὕτη δὲν εἶναι ἐκλογὴ ἀπωτέρας πόλεως τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἐκλογὴ τῆς πρωτευούσης τοῦ Βασιλείου, εἰς τὴν ὁποίαν πάντες ἔχομεν ἐστραμμένα τὰ βλέμματα καὶ ὑπὲρ ἧς ἐνδιαφερόμεθα τοσούτῳ μᾶλλον, διότι πολλοὺς ἔχομεν ἐνταῦθα συμπολίτας, οἵτινες εἶναι δημόται καὶ παρεπιδημοῦντες, καὶ ἑπομένως ἔχομεν καθῆκον νὰ προλάβωμεν τὰ ἐνδεχόμενα σκάνδαλα.

§8ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἠθικὸν κέρδος ζητοῦμεν νὰ ἀντλήσωμεν ἀπὸ τοῦ δυστυχήματος τῆς Κούτρας! Πόσον ποταπῶς ἐσκέφθη ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἵσταται εἰς τὸ ὕψιστον τῆς Πολιτείας ἀξίωμα, καὶ πόσον ταπεινὰ βλέπει τὰ ὑψηλότερα ζητήματα τῆς Πατρίδος! Ἡ σιωπὴ, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν ὁποίαν ἐτήρησε χθὲς ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτε ἐγὼ ἐζήτουν τὰ ἔγγραφα, τῷ παρεστάθη ὡς ζημιοῦσα αὐτὸν, δηλαδὴ, ὅτι τοῦτο παρήγαγε δυσάρεστον ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινωνίαν, ἐπηρεάζουσαν τὴν προκειμένην Δημοτικὴν ἐκλογήν. Διὰ τοῦτο σήμερον ὑπέβαλεν οὐχὶ πλήρη τὰ ἔγγραφα, γνωρίζων, ὅτι οὕτω δὲν δύναται νὰ ἐγερθῇ ἡ ζημιοῦσα αὐτὸν συζήτησις, μὴ ὑπολειπομένου τοῦ καταλλήλου χρόνου μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς, εἰς ἣν ἀποβλέπει· διὰ νὰ μειώσῃ δὲ τὴν θέσιν μας, μᾶς κατηγορεῖ ὡς κερδοσκόπους πολιτικούς. Μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἄλλος δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκτοξεύσῃ τοιαύτην ὕβριν ἐκ τῆς θέσεως ταύτης, παρὰ μόνον ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι, ὅτε ἠθωοῦτο ὁ Βελέντζας, ἡ «Ὥρα», τὸ ἐπίσημον ὄργανον αὐτοῦ, ἄρθρον φοβερὸν κατὰ τῶν ἐνόρκων ἐδημοσίευσε τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν, ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἦτο μάρτυς καὶ ὡμολόγει, ὅτι ὁ Βελέντζας ἦτο ἴσως μὲ τὸν Κολοκοτρώνην, τὸν Βότσαρην, τὸν Ζαΐμην, τὸν Κανάρην, παρεσκεύαζε δὲ διὰ τῆς καταθέσεώς του ταύτης τὴν ἀθώωσιν τοῦ Βελέντζα. Τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν ἔλεγε διὰ τῆς «Ὥρας», ὅτι τὸ ὁρκωτὸν σύστημα εἶναι τὸ ἐπιβλαβέστερον διὰ τὴν Πολιτείαν. Οὕτω καὶ σήμερον ἐξορίζει τοὺς στρατοδίκας, διὰ νὰ ἀποβάλῃ ἀφ’ ἑαυτοῦ τὴν εὐθύνην, ἣν μόνος ὑπέχει, διὰ τὴν ἀθώωσιν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Κούτρας, ἀποπλανήσῃ τὸ κοινὸν καὶ κερδοσκοπήσῃ. —Λοιπὸν κερδοσκοπεῖτε, κύριε Πρόεδρε, σεῖς, ὅστις δὲν ἀφίνετε τίποτε νὰ παρέλθῃ, χωρὶς νὰ ζητήσητε νὰ ἀντλήσητε ἐξ αὐτοῦ πολιτικὸν κέρδος. Καταθέτω, λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἡμιτελῆ τὰ ἔγγραφα, δὲν καταθέτω ὅμως τὰ ἔγγραφα ἐν γένει, οὔτε τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν δίκην τῆς Κούτρας, οὔτε τὰ τοῦ ὁροθετικοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζητήσαμεν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν κατεθέσατε πλήρη, χρησιμεύουσιν ἡμῖν, ὅπως συγκρίνωμεν τὸ κατηγορητήριον μὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Συμβουλίου τῆς τιμῆς, ἀποφαινομένης περὶ τῆς καταστάσεως τῶν δύο ἀξιωματικῶν, τῶν ἀθωωθέντων διὰ μειοψηφίας, ὅπως ἐξαγάγωμεν τὸ ἀληθῶς γενόμενον καὶ ἀποδείξωμεν, ὅτι διὰ τῆς μὴ ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου προπαρεσκευάζετο καὶ ἡ ἀθώωσις τῶν ἐπιλοίπων. Τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ θελήσῃ νὰ διαστρέψῃ, καὶ νὰ παρασταθῇ ὡς ἀδικούμενος καὶ συκοφαντούμενος. Ἔχετε ἀνάγκην νὰ ἀπαλλαγῆτε τῆς κατηγορίας, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐπιῤῥίπτω, μὲ ὅλην τὴν παῤῥησίαν ἀνδρὸς, λέγοντος τὴν ἀλήθειαν ἐκ τῆς θέσεως ταύτης, ἀφ’ ἧς μὲ ἀκούει ἅπας ὁ Ἑλληνισμός. Καταθέσατε πάντα τὰ ἔγγραφα, διότι ἐκ τῶν ἐγγράφων θέλομεν ἰδεῖ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ψηφίζομεν ἐδῶ ἑκατομμύρια ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, πῶς δυνάμεθα νὰ καταστήσωμεν αὐτὸν στρατὸν παράλληλον πρὸς τοὺς στρατοὺς τῆς Εὐρώπης καὶ ἀντάξιον τῶν ἀπαιτήσεων τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Εἶναι δὲ φοβερὸν, Κύριοι, νὰ λέγῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἀγέλην τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν, καὶ ὁ ὑπαίτιος τῆς Κούτρας νὰ παρασημοφορῆται μὲ τὸ παράσημον τοῦ λαιμοῦ καὶ νὰ κατέχῃ θέσιν συμβούλου· διότι, ἂν δὲν ἦναι οἱ Κουτραῖοι οἱ ἔνοχοι τοῦ δυστυχήματος, θὰ ἦναι ἄλλοι οἱ ἔνοχοι. Θέλω νὰ φέρῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὰ ἔγγραφα ἐνώπιον ἡμῶν, διὰ νὰ καταδείξω τὸν ἀρχηγὸν τοῦ δυστυχήματος αὐτοῦ· θέλω νὰ γνωρίσητε, πῶς ἔπεσεν ἡ Κούτρα, θέλω νὰ μάθητε τί συνέβη ἐκεῖ, ὥστε οἱ μαχόμενοι ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ, εἰς 8 βημάτων ἀπόστασιν, νὰ λησμονήσωσιν ἑαυτοὺς μετὰ μίαν στιγμὴν καὶ νὰ παραδώσωσι τὰ ὅπλα. Θέλω νὰ μάθωμεν τί ἔκαμαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἄμεσον φύλαξιν καὶ ἐπιτήρησιν τῆς ἐπικαίρου θέσεως τῆς Κούτρας, ἐκεῖ δὲ θὰ διακρίνωμεν ἢ μᾶλλον θὰ εἰσδύσωμεν εἰς τὴν ἀλήθειαν καὶ θὰ καταφανῇ τίς ὁ ἐργάτης τοῦ δυστυχήματος τῆς Πατρίδος. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ ἔγγραφα πρέπει νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ μὴ ζητῇ μὲ τὴν κατάθεσιν τῶν ἡμιτελῶν ἐγγράφων τῆς Κούτρας ν’ ἀπαλλαγῇ καὶ νὰ κερδοσκοπήσῃ πολιτικῶς, οὔσης τῆς αὔριον ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων.

§9ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ......

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν δὲν σᾶς διέφερε, κ. Κουκούλεζα, ἡ ἐκλογὴ αὕτη, δὲν θὰ ἐλαμβάνετε ἐκ τῶν ἀποθηκῶν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔφερον ἐν ἁμάξαις καὶ διένειμαν ὁ Διευθυντὴς καὶ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι τῆς Ἀστυνομίας εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτὸν, δὲν θὰ μετεχειρίζεσθε μέσα, τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω σήμερον ἐκ τῆς θέσεως ταύτης, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι τὸ κάμνω διὰ πολιτικὴν κερδοσκοπίαν. Ἔχετε μεγάλην ἀνάγκην τῆς ἐκλογῆς, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τοὺς φίλους μας ἐν Ἀθήναις ἀνεφέρατε ἀσεβῶς καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς Βασιλίσσης. Ἔχετε ἀνάγκην νὰ κερδήσητε τὴν ἐκλογὴν καὶ διὰ τοῦτο τὴν κατεστήσατε πολιτικὸν ζήτημα· ἐπιθυμεῖτε τὰ πάντα νὰ ἀνατρέψητε διὰ τὴν ἐκλογὴν, ἂν ἠδύνασθε. Διὰ νὰ μὴ κερδοσκοπήσω, ἐπαναλέγω, δὲν σᾶς ἀναφέρω πῶς διῃρέσατε τὸ Πυροβολικὸν εἰς τμήματα, καὶ ποῦ ζητεῖτε νὰ τοποθετήσητε ἕκαστον τῶν τμημάτων αὐτῶν καὶ τί σκοπὸν ἔχετε. Λοιπὸν κερδοσκοπίαν, κ. Πρόεδρε, σεῖς κάμετε διὰ τῆς ἡμιτελοῦς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων· ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ σώσωμεν τὴν Πατρίδα ἐκ τῆς ὕβρεως, τὴν ὁποίαν τῆς ἐκάμετε, καὶ διὰ τοῦτο οὐδέποτε ἐκ τῆς θέσεως ταύτης εἴπομεν ἡμεῖς τι, τὸ ὁποῖον νὰ ἐνέχῃ κερδοσκοπίαν πολιτικήν· σεῖς τὴν ἀνεφέρατε, διότι εἰς ὑμῶν τὸν νοῦν καὶ τὴν καρδίαν ἐμφωλεύει ἡ ἰδέα αὕτη. Ματαιοπονοῦμεν, ἐὰν οὕτω νομίζητε, Κύριοι, ὅτι θὰ ἀνταγωνισθῶμεν πρὸς τὸν παλαιστὴν αὐτόν· αὐτὸς κάμνει τοιούτους ἑλιγμοὺς κατὰ τὴν πάλην, ὥστε δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ὡς τὰ χέλια τῆς Κωπαΐδος γλιστρᾷ. Τώρα αἱ ἐφημερίδες, αἱ φίλα πρὸς αὐτὸν φρονοῦσαι, καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ, θὰ ἐξέλθουν καὶ θὰ εἴπουν: Κατηγορεῖτε τὸν κ. Πρωθυπουργόν· ἐκεῖνος κατέθεσε τὰ ἔγγραφα καὶ ἠγανάκτησε καὶ ἀπεκήρυξε τοὺς στρατοδίκας καὶ ἐσύστησε Συμβούλιον τιμῆς καὶ τέλος πάντων διεμαρτυρήθη κατὰ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκον οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Πατρίδος, καὶ ἀπέδειξε διὰ τούτου καὶ ἄλλην μίαν φορὰν, ὅτι αὐτὸς δὲν πταίει, ἀλλ’ εἶναι τοιοῦτος ὁ στρατός. Ἰδοὺ—θὰ μᾶς εἴπῃ ὁ ἴδιος κ. Πρωθυπουργὸς—οἱ ἀξιωματικοὶ ἠθώωσαν τοὺς Κουτραίους· τί λέγετε, ὅτι πταίω ἐγώ; Ἐγὼ ἐφώναζον: Μὴ θελήσητε νὰ πολεμήσητε, διότι δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν. Δὲν βλέπετε, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἀναγνωρίζουν ὅτι οἱ Κουτραῖοι ἔκαμον καλά; Λοιπὸν εἶχον δίκαιον, ὅτε ἔλεγον τότε ὅσα ἔλεγον, καὶ ἔκαμον πολὺ καλὰ, διότι συνεννοηθεὶς μὲ τοὺς ξένους ἔφερον τὸν ἀποκλεισμὸν καὶ ρίψας δι’ αὐτοῦ τὴν Κυβέρνησιν ἦλθον εἰς τὴν Ἐξουσίαν. Ἀλλὰ τοιαύτην κερδοσκοπίαν δὲν θὰ σᾶς ἀφήσωμεν νὰ κάμητε· διότι, ἐὰν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως φρονῇ, ὅτι διὰ στενῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων πρέπει νὰ διεξαγάγωμεν τὸν ἀγῶνα, ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι εὐρύτερον καὶ ἀναλόγως τοῦ ἀντιπάλου, ἀπογυμνοῦντες αὐτὸν δι’ ἀληθοῦς χαρακτηρισμοῦ τῶν πράξεων αὐτοῦ, δέον ν’ ἀντεπεξέρχωνται, ἀνατρέποντες τὰ ἐπίβουλα καὶ ἐθνοκτόνα αὐτοῦ τερτίπια.

§11ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὰ παράσημα ἐξηυτελίσθησαν, χάριτες δὲν εἶναι πλέον δυνατὸν νὰ δοθῶσι, διότι ἠπειλήθη ἐντεῦθεν ἡ Ὑπουργικὴ εὐθύνη· καὶ δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ ἀπειλή, οὐχὶ διότι δὲν ὑπῆρχε προθυμία πρὸς τοῦτο ἐκ μέρους ἡμῶν, ἀλλὰ διότι τυγχάνομεν ὀλιγαριθμώτεροι. Οὐδεὶς ἔντιμος πολίτης τῶν Ἀθηνῶν εἶναι δυνατὸν νὰ δελεασθῇ διὰ τοιούτων ἀτίμων παρασήμων, δι’ ἐμπτυσμάτων, ὡς ἀπεκάλεσεν αὐτὰ ἔξοχος πολίτης τῆς Γαλλίας. Ἐμπτύσματα ἀληθῶς εἰσι παράσημα διδόμενα δι’ ἐκλογικοὺς λόγους, καὶ πρᾶξις ἀξία Εἰδικοῦ Δικαστηρίου ἦσαν αἱ χιλιάδες ἐκεῖναι τῶν χαρίτων, ὧν ἑκάστη ἀποτελεῖ καὶ μίαν παράβασιν τοῦ Νόμου. Ὁμιλῶ οὕτω, διότι τὴν κατάθεσιν πρὸ ὀλίγων στιγμῶν τῶν ἐγγράφων τῆς Κούτρας παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ὀφείλω νὰ χαρακτηρίσω ὡς ἐκλογικὸν τέχνασμα. Ἦτο ἀνάγκη νὰ ριφθῇ ἐκλογικός τις πύραυλος, καὶ ὡς τοιοῦτος ἐχρησίμευσε τὸ ἄγος τῆς Ἑλλάδος. Διατάξατε παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ κομισθῇ ἡ σωρεία τῶν ἐγγράφων, ἅτινα πρὸ ὀλίγων στιγμῶν κατέθεσεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, καὶ λάβετε ἓν μέτρον, ἵνα μετρήσητε τὸν ὄγκον καὶ τὸ ὕψος τοῦ φακέλλου αὐτῶν, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν τὰ ἔγγραφα ταῦτα, οὑτωσεὶ μάλιστα ἀτελῆ, ἦναι δυνατὸν νὰ μελετηθῶσιν ἐντὸς 24 ὡρῶν, ἵνα φέρωμεν ἐπ’ αὐτῶν γνώμην. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τοῦτο κατετέθησαν κατὰ τὴν ὑστάτην ταύτην στιγμήν, ἵνα μὴ ὑπάρξῃ δυνατὸν πρὸ τῆς ἐκλογῆς νὰ μελετηθῶσιν. Ἤδη πρὸ ἔτους ἀξιότιμοι Συνάδελφοι ἐπεδίωξαν τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, καὶ ἐπειδὴ εἶχον ἐξαντληθῆ αἱ χάριτες καὶ τὰ παράσημα, ἔπρεπε τὸ ἄγος τοῦτο τῆς Ἑλλάδος νὰ φυλαχθῇ ὡς τελευταῖον ἐκλογικὸν τέχνασμα, καὶ ἐπεφυλάχθη ὡς τοιοῦτον διὰ τὴν ἐπικειμένην Δημοτικὴν ἐκλογὴν Ἀθηνῶν, ἵνα μεταχειρισθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ἀτιμίαν ταύτην πρὸς ἐκλογικοὺς σκοποὺς. Ἰδοὺ λοιπὸν, ἀκριβῶς ἐξεταζομένων τῶν πραγμάτων, τίνες εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες οὐδενὸς ζητήματος φείδονται, ἀρκεῖ νὰ κερδήσωσι τὰς ψήφους τῶν ἐκλογέων. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ζήτημα, ὡς φέρεται, ἀδύνατον εἶναι νὰ συζητηθῇ, καὶ διὰ τοῦτο ἦλθεν οὕτως ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Διὰ τοῦτο ἀκόμη τὰ ἔγγραφα δὲν ἔρχονται πλήρη. Καὶ ἐπειδὴ πρόκειται ἁπλῶς περὶ ἐκλογικοῦ τεχνάσματος, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰδοποιήσω τοὺς κυβερνῶντας, ὅτι ὀφείλουσι νὰ συμπεριφέρωνται οὗτοι πρὸς τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν οὐχὶ ὡς συμπεριφέρονται. Ἐθεάθησαν χθὲς καὶ προχθὲς ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, φέροντες τὴν ἐπίσημον τοῦ ἀξιωματικοῦ στολὴν, καὶ τὸ ξῖφος, τὰ σήματα ταῦτα τῆς ὑπηρεσίας, προηγούμενοι δὲ νυκτερινῶν διαδηλώσεων, κραυγάζοντες ἐναντίον ἀντιθέτων τοῦ ὑπουργικοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου ἔξωθεν τῆς ἐκκλησίας τῆς Χρυσοσπηλαιωτίσσης, ὅπου κεῖται τὸ κέντρον τοῦ ὑπουργικοῦ ὑποψηφίου,— διότι ὁ κ. Νέγρης ἀναμφισβητήτως εἶναι Ὑπουργικὸς ὑποψήφιος. – Ἐκεῖ παρίσταντο ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, οὓς οὐδένα λόγον ἔχω νὰ μὴ κατονομάσω, ἐὰν προκληθῶ, οἵτινες ἡγοῦντο ὑπουργικῶν διαδηλώσεων καὶ ἐπετίθεντο κατὰ τῶν ἀντιθέτων. Προχθὲς ἀκόμη ἀξιωματικὸς τοῦ στρατοῦ, συνδεόμενος μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ στενωτάτων σχέσεων, ὁ ὑπασπιστὴς αὐτοῦ κ. Παπαδιαμαντόπουλος καὶ ὁ ὑπασπιστὴς τούτου (δὲν ἠξεύρω πῶς ὀνομάζεται, νομίζω ὅμως ὁ κ. Κωνσταντόπουλος,) ἔλαβον μέρος ἐνεργὸν ἐν διαδηλώσει κατὰ τῶν φίλων ἡμῶν, μεταβάντων πρὸς ἐκλογικὴν ἐνέργειαν εἴς τι πλησίον τῶν Ἀθηνῶν χωρίον. Καὶ ὄργανα τῆς Ἀστυνομίας, ὁ Γ. Γκίγκιζας καὶ ἄλλοι μισθωτοὶ ὑπάλληλοι καὶ ὑπηρέται τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν διαδηλωτῶν, ὡρισμένως δὲ ὁ Κρὴς Πολιουδάκης, ἔσυραν ρεβόλβερ καὶ ἐπυροβόλησαν κατὰ τῶν φίλων ἡμῶν, ὑποστηριζόμενοι ὑπὸ τοῦ ὑπασπιστοῦ τοῦ ὑπασπιστοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, παρὰ τοῦ ἀστυνόμου Γκίγκιζα καὶ παρ’ ἄλλης ἐκεῖ κουστωδίας δημοσίων ὀργάνων. Τὰ ὄργανα λοιπὸν ταῦτα περιφέρονται νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν καὶ τοιχοκολλῶσι τὰ προγράμματα τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου τῆς Κυβερνήσεως κυρίου Νέγρη, καὶ σχίζουσι τὰ προγράμματα τοῦ κ. Φιλήμονος, ἀπειλοῦσι τοὺς πολίτας, καὶ ἄγουσιν αὐτοὺς εἰς τὰ κρατητήρια τῶν ἀστυνομικῶν τμημάτων. Δὲν λέγω, ὅτι πάντα ταῦτα γίνονται τῇ ὑψηλῇ ἐπινεύσει τοῦ κ. Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀποδείξω τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ διαμαρτύρομαι, ὡς Ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν, ἐναντίον τῶν ἐκθέσμων τούτων ἐνεργειῶν τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἀφῆκαν παντοπώλην, ὃν νὰ μὴ ἀπειλήσωσιν, οὗτινος νὰ μὴ εἰσαγάγωσι διὰ τῆς βίας τὰ ἐμπορεύματα ἐντὸς τοῦ καταστήματος, τὰ ἔξωθεν τῶν καταστημάτων, ὡς συνήθως, τιθέμενα· μόνον δὲ τότε ἀφίνουσι τὰ πάντα ἐλεύθερα, ὅταν τοιχοκολλήσωσιν οἱ καταστηματάρχαι τὸ πρόγραμμα τοῦ ὑποψηφίου τῆς Κυβερνήσεως κ. Νέγρη ἔξωθεν τῶν καταστημάτων αὐτῶν. Δὲν ἀφῆκαν ἰδιοκτήτην, οὗτινος ρυμοτομεῖται τυχὸν ἡ οἰκία, χωρὶς νὰ ἀπειλήσωσιν αὐτὸν, ὅτι θέλει ρυμοτομηθῆ ἡ οἰκία αὐτοῦ κατ’ αὐτὰς ταύτας τὰς ἡμέρας, ἐὰν δὲν τοιχοκολλήσῃ τὸ πρόγραμμα τοῦ ὑποψηφίου τῆς Κυβερνήσεως κ. Νέγρη. Καθ’ ἡμέραν ἀναγινώσκω ἐν ταῖς ἐφημερίσι τοὺς λόγους, οὓς ὑπάλληλος τῆς Κυβερνήσεως ἐκφωνεῖ δημοσίᾳ, περιφρονῶν τοὺς Νόμους, τοὺς ἀπαγορεύοντας τὰς τοιαύτας πράξεις εἰς δημόσιον ὑπάλληλον κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ ὁ ὑπάλληλος οὗτος εἶναι ὁ ἀδελφὸς τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου τῆς Κυβερνήσεως κ. Νέγρη. Καὶ ἐρωτῶ τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τίνα μέτρα ἔλαβε περὶ τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, τοῦ παραβιάζοντος προδήλως τὸν ἐκλογικὸν Νόμον; Ταῦτα πάντα, Κύριοι, εἶναι τινὰ τῶν γεγονότων, ἅτινα συντελοῦσιν εἰς τὸ νὰ παρασταθῇ ἡ Κυβέρνησις ὡς ὑποστηρίζουσα ὑποψήφιον ὡρισμένον εἰς τὸ δημαρχικὸν ἀξίωμα, τὸν κ. Νέγρην. Ἦτο ὅμως ἀνάγκη καὶ τὴν χειρίστην ἐντύπωσιν, ἣν προὐξένησεν ἡ ἀπόφασις τοῦ Στρατοδικείου εἰς τὴν Ἀθηναϊκὴν κοινωνίαν, νὰ κολάσωσι καὶ νὰ μετριάσωσι, καὶ νὰ προσπαθήσωσι καὶ τοῦτο ἀκόμη νὰ στρέψωσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν, καὶ διὰ τοῦτο σήμερον ἀνεγνώσατε ἐν πάσαις ταῖς ἐφημερίσι ταῖς ὑπουργικαῖς, ὅτι οἱ στρατοδῖκαι οὗτοι πάντες μετετέθησαν εἰς Λάρισσαν. Κατ’ αὐτὴν δὲ ταύτην τὴν ὥραν εἴδομεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἀναβαίνοντα τὸ βῆμα καὶ ρίπτοντα πύραυλον ἐκλογικὸν διὰ τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων τῆς Κούτρας, ἅτινα ἀδύνατον ἡμεῖς νὰ μελετήσωμεν ἐντὸς 24 ὡρῶν.

§12ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω σχέδιον Νόμου περὶ συστάσεως ἐμμίσθων Ὑποπροξενείων καὶ Προξενείων καὶ καταργήσεως ἄλλων, μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 36).

§13ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω νομοσχέδιον περὶ ἐπικυρώσεως συμβάσεως, ἀφορώσης εἰς τὴν κατασκευὴν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Μεσολογγίου δι’ Αἰτωλικοῦ εἰς Ἀγρίνιον. Ἕτερον Νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς σιδηροδρομικῶν γραμμῶν ἀπὸ Μύλων Ναυπλίου εἰς Τρίπολιν καὶ Καλάμας. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 37–38). Καταθέτω καὶ πίνακα ἔντυπον, ἐμφαίνοντα τὴν χρηματικὴν κατάστασιν τῶν Λιμενικῶν ταμείων τοῦ Κράτους.

§14ΜΠΑΣΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ τὰ νομοσχέδια νὰ μᾶς καθυποβάλῃ καὶ τὰ διαγράμματα, καθόσον ἠκούσατε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸν κ. Ρικάκην ν’ ἀναφέρῃ πολλά, τὰ ὁποῖα προῆλθον ἐκ τῆς ἐλλείψεως διαγραμμάτων.

§15ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται, κ. Βουλευταὶ, νὰ πραγματευθῶ ζήτημα, ὅπερ, κατὰ τὴν κρίσιν μου, εἶναι πολὺ σπουδαῖον, διότι συνδέεται μὲ τοὺς περιλαλήτους οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις ἐπαγγέλλεται νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ δι’ αὐτῶν κατὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως τοῦ 1887 οὐ μόνον εἰς ἰσοζύγιον, ἀλλὰ καὶ εἰς περίσσευμα. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἶχον ἀπευθύνει ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ εἶχον ζητήσει νὰ κατατεθῶσιν ἔγγραφα ὡρισμένα, σχετιζόμενα πρὸς τὴν διετῆ προμήθειαν χόρτου διὰ τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης κατετέθησαν τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα, λαβὼν δὲ καὶ μελετήσας αὐτά, λυποῦμαι διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι ἄμεμπτος, καθόσον ἐπεζητήθη, καθ’ ἣν ἐσχημάτισα πεποίθησιν, ἀθέμιτος ὠφέλεια ὡρισμένων προσώπων, διατελούντων εἰς στενὰς σχέσεις πρὸς τοὺς τὰ κοινὰ διέποντας, ἐπὶ προφανεῖ καὶ σπουδαίᾳ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου. Εἶναι γνωστὸν—καὶ λέγων τοῦτο δὲν φοβοῦμαι διάψευσιν— ὅτι, ἀφ’ ἧς συνέστη τὸ ἡμέτερον Βασίλειον μέχρι πρὸ μικροῦ, ὡς τροφὴ διὰ τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ ἐχρησίμευε, πρὸς τῇ κριθῇ, τὸ ἄχυρον, οὐδεὶς δὲ ποτὲ ἐσκέφθη ν’ ἀντικαταστήσῃ τοῦτο διὰ χόρτου. Ἐσχάτως ὅμως, ἤτοι κατὰ τὸν Ἀπρίλιον ἐνεστῶτος ἔτους, ἀπεφασίσθη, ὅπως ἀντὶ τοῦ ἀχύρου εἰσαχθῇ θεσσαλικὸν χόρτον. Ὁ γενικὸς ροῦς τῶν μεταῤῥυθμίσεων παρέσυρε, βλέπετε, καὶ τὴν ἀπηρχαιωμένην τροφὴν τῶν κτηνῶν, ὅπως ἀντικατασταθῇ αὕτη διὰ νέας, σύμφωνα μὲ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐν πᾶσι προοδευτικῆς σταδιοδρομίας, ἣν διανύει, κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, τὸ ἡμέτερον Ἔθνος. Ἐπειδὴ ὅμως, ὡς εἶναι γνωστὸν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὰς ἀτελευτήτους αὑτοῦ μεταῤῥυθμίσεις συνδυάζει καὶ πρὸς πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν, ἀνεζήτησα ν’ ἀνεύρω πόσην ὠφέλειαν ἐπορίσθη τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ἀπὸ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἀχύρου διὰ χόρτου, πλὴν δυστυχῶς εὗρον, ὅτι οὐ μόνον δὲν ὠφελήθη τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ ἐζημιώθη κατὰ ἑκατοστύας ὅλας χιλιάδων δραχμῶν. Ὁ ὑπολογισμὸς εἶναι ἁπλοῦς καὶ εὔκολος. Τὸ ἄχυρον, κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου προσαχθεῖσαν σημείωσιν, τιμᾶται πρὸς λεπτὰ 7½ κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ τὸ χόρτον τιμᾶται πρὸς λεπτὰ 18 καὶ ¼ κατ’ ὀκᾶν, ὥστε ἡ διαφορὰ εἶναι καταπληκτική. Δὲν θὰ λάβωμεν ὅμως ὑπ’ ὄψει ὁλόκληρον αὐτὴν τὴν διαφοράν, διότι ἡ εἰς ἕκαστον κτῆνος χορηγουμένη ποσότης τοῦ ἀχύρου εἶναι μεγαλειτέρα τῆς τοῦ χόρτου, περιπλέον δὲ, ὅταν χορηγῆται χόρτον, ἐλαττοῦται καὶ ἡ ποσότης τῆς κριθῆς. Ἐν τινι συγκριτικῷ πίνακι, προσαχθέντι ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, σημειοῦται, ὅτι εἰς ὅλα μὲν τὰ κτήνη τοῦ Πυροβολικοῦ ἀδιακρίτως ἐχορηγοῦντο ἀνὰ ἑπτὰ ὀκάδες ἀχύρου, εἰς δὲ τὰ τοῦ Ἱππικοῦ ἀνὰ ἕξ ὀκάδες· ἀλλ’ ἡ σημείωσις αὕτη δὲν εἶναι ἀληθὴς, διότι, καθ’ ἃς ἔλαβον ἀκριβεστάτας πληροφορίας, μόνον εἰς τοὺς ἵππους ἐλάσεως τοῦ Πυροβολικοῦ, ὧν ὁ ἀριθμὸς εἶναι ἐλάχιστος, ἐδίδοντο ἀνὰ 7 ὀκάδες ἀχύρου, εἰς τοὺς λοιποὺς δὲ ἵππους, οἵτινες σχεδὸν ἀποτελοῦσι τὰ 9)10, ἐδίδοντο 6, καὶ εἰς ὡρισμένας ἐποχὰς 5½ ὀκάδες, εἰς τοὺς ἡμιόνους 4½ καὶ 5 καὶ εἰς τοὺς τοῦ Ἱππικοῦ 6 καὶ 5½. Ἐν τούτοις, διὰ νὰ φθάσω εἰς ἀναμφισβήτητον συμπέρασμα, λαμβάνω ὡς δεδομένον, ὅτι ἐχορηγοῦντο εἰς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ κτήνη ἀνὰ 6 ὀκάδες ἀχύρου, ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν συγκριτικὸν πίνακα ἐδίδοντο καὶ 3½ ὀκάδες κριθῆς, ὁ λογαριασμὸς εἶναι ὁ ἑξῆς: Ἕξ ὀκάδες ἀχύρου πρὸς λεπτὰ 7½ στοιχίζουν λεπτὰ 45, τρεῖς δὲ καὶ ἡμίσεια ὀκάδες κριθῆς, πρὸς λεπτὰ 21½, στοιχίζουν λεπτὰ 75, ἤτοι ἐν ὅλῳ δι’ ἕκαστον κτῆνος θὰ ἐδαπανῶμεν καθ’ ἑκάστην, ἐὰν ἐχορηγεῖτο ἄχυρον, δραχ. 1 καὶ 20)00. Ἰδοὺ δὲ τώρα πόση εἶναι καὶ ἡ δαπάνη τῆς διὰ χόρτου τροφῆς. Διὰ 4½ ὀκάδες χόρτου πρὸς λεπτὰ 18¼ θέλομεν λεπτὰ 82, διὰ 2¾ ὀκ. κριθῆς, πρὸς λεπτὰ 21½, χρειαζόμεθα λεπ. 58, καὶ διὰ μίαν ὀκᾶν ἀχύρου πρὸς στρωμνὴν λεπ. 7½, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἔχομεν ἀνάγκην δι’ ἕκαστον κτῆνος καθ’ ἑκάστην μιᾶς δραχμῆς καὶ τεσσαράκοντα ὀκτὼ λεπτῶν, ἑπομένως αὐξάνει ἡ δαπάνη κατὰ 28 λεπτὰ καθ’ ἑκάστην δι’ ἕκαστον κτῆνος. Ἤδη δὲ, διὰ νὰ εὕρωμεν ἀκριβῶς πόση εἶναι ἡ ὁλικὴ ζημία, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν κτηνῶν τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τούτου ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἀλλ’ αἱ κατατεθεῖσαι δὲν εἶναι δυστυχῶς ἀκριβεῖς, ὡς ἐπίσης, καθ’ ἃ εἶπον ἀνωτέρω, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς καὶ αἱ πληροφορίαι περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰς ἕκαστον κτῆνος διδομένου καθ’ ἑκάστην ἀχύρου· περὶ τούτου δὲ μάλιστα ἐγὼ ἐφρόντισα καὶ ἔλαβον αὐθεντικὰς πληροφορίας, καθ’ ἃς τὸ ποσὸν τοῦ χορηγουμένου ἀχύρου εἰς ἕκαστον κτῆνος, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ διὰ στρωμνὴν ἀπαιτουμένου, ἦτο κατὰ μέσον ὅρον 5½ ὀκάδες....

§16ΠΑΧΥΣ. Εἶναι ὀλίγον.

§17ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ δόντες μοι τὰς πληροφορίας εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι κάλλιον παντὸς ἄλλου.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Εἶναι ὀρθότερον νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν ἐπισήμων πληροφοριῶν. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ προσαγάγωμεν πᾶν ὅ,τι ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ὑπάρχει. Ὑμεῖς λέγετε, ὅτι ἔχετε καὶ ἑτέρας αὐθεντικὰς πληροφορίας· ἀλλὰ πρέπει νὰ τὰς καταθέσητε. Ἐγὼ μόνον ἐπὶ τῶν ἐπισήμων πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω ἐκ τοῦ Ὑπουργείου, θὰ συζητήσω. Ὁ κ. Παχὺς ἔχει γνῶσιν τῶν τοιούτων, διότι ἔχει ἵππους ἰδίους· ἐγὼ δὲν ἔχω καὶ δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω ἐξ ἰδίας πείρας, ἀλλὰ μόνον ἐκ τῆς πείρας τῆς ὑπηρεσίας, ὑμεῖς δὲ πρέπει νὰ προσαγάγητε τὰς αὐθεντικὰς πληροφορίας σας.

§19ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, ὅτι ἔχω ἀκριβεῖς καὶ αὐθεντικὰς πληροφορίας, περὶ τούτου δὲ δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχητε τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ἀφοῦ καὶ οἱ προμηθευταὶ τοῦ ἀχύρου κατοικοῦσιν ἐνταῦθα, καὶ πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ τῶν ἐφίππων σωμάτων ὑπάρχουσιν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀγνοῶσι πόσον ἄχυρον ἐδίδετο εἰς ἕκαστον κτῆνος.

§20ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖτε τὰς πληροφορίας τῶν καφφενείων;

§21ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐδίδετε μείζονα προσοχὴν, ν’ ἀκούσητε ὅσα εἶπον, δὲν θὰ ἐδείκνυσθε τόσον ἀπρόσεκτος εἰς τὰς φράσεις σας. Ἐγὼ εἶπον πόθεν ἠρύσθην τὰς πληροφορίας μου, αἱ πηγαὶ δὲ, ἃς ἐπεκαλέσθην, δὲν εἶναι καφφενεῖα. Ἄλλως δὲ—καὶ ἀποτείνομαι ἤδη πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν—ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἀμφισβήτησις δὲν ἔχει ἀξίαν, διότι ῥητῶς ἐδήλωσα ἀνωτέρω, ὅτι, πρὸς ἀποφυγὴν ἀμφισβητήσεων, δέχομαι τὸ ποσὸν τοῦ ἀχύρου, ὅπως σημειοῦται ἐν ταῖς σημειώσεσι τοῦ Ὑπουργείου, ἤτοι δέχομαι, ὅτι ἐχορηγοῦντο κατὰ μέσον ὅρον εἰς ἕκαστον κτῆνος ἀνὰ 6 ὀκάδες. Ὥστε θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κτηνῶν. Κατὰ τὴν περὶ τούτου κατατεθεῖσαν σημείωσιν, ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα καὶ ἐν Πειραιεῖ κτήνη 1453, ἤτοι τοῦ Ἱππικοῦ 365, τοῦ Πυροβολικοῦ 898 καὶ τῆς Χωροφυλακῆς 90. Ἀλλὰ τί γίνονται τότε οἱ ἵπποι τῶν δύο ἐκπαιδευτικῶν Σχολῶν, ἤτοι τῆς τῶν Εὐελπίδων καὶ τῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν; Τί γίνονται τὰ κτήνη τοῦ Μηχανικοῦ, τῶν νοσοκόμων, τοῦ Πεζικοῦ καὶ τῶν εὐζώνων, ὡς καὶ τὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ὑπουργείου; Ὅλα αὐτὰ παραλείπονται, καὶ παραλείπονται σκοπίμως, τὸ περίεργον δὲ εἶναι, ὅτι καὶ αὐταὶ αἱ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου προσαχθεῖσαι σημειώσεις δὲν συμφωνοῦσι πρὸς ἀλλήλας, οὕτω δὲ ἐν συγκριτικῷ τινι πίνακι, προκειμένου νὰ συγκριθῇ ἡ διὰ χόρτου δαπάνη πρὸς τὴν δι’ ἀχύρου, σημειοῦνται ἵπποι τοῦ Ἱππικοῦ 440, ἐν τῇ κατόπιν δὲ κατ’ αἴτησίν μου προσαχθείσῃ σημειοῦνται 365 μόνον! Μὴ δυνάμενος λοιπὸν νὰ μάθω τὴν ἀλήθειαν ἀπὸ τὰς σημειώσεις τοῦ Ὑπουργείου, ἀνέτρεξα εἰς τὸν εἰσαχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ Προϋπολογισμόν, νομίσας, καὶ δικαίως, ὅτι ἐν τούτῳ θὰ εὕρισκον τὸν ἀριθμὸν τῶν κτηνῶν τοῦ στρατοῦ ἀκριβῶς καὶ μέχρις ἑνὸς ἀναγεγραμμένον· πλὴν ἠπατήθην, διότι, ἀντὶ νὰ φωτισθῶ ἐξ αὐτοῦ, ἐξεναντίας ἐσκοτίσθην. Παρετήρησα, ὅτι σημειοῦνται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1888 κτήνη τοῦ στρατοῦ ἐν ὅλῳ 3,758, ἐὰν δ’ ἀφαιρέσωμεν ἐξ αὐτῶν κατ’ ἀνώτατον ὅρον 900, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ἔχομεν ὑπόλοιπον 2,858, ἑπομένως αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς ἔδει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ἐὰν ὁ Προϋπολογισμὸς ἦτο ἀληθής· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθὴς ὁ Προϋπολογισμός, ἡ καλὴ δὲ πίστις μοὶ ὑπαγορεύει νὰ μὴ ὀχυρωθῶ ὄπισθεν τοῦ ψεύδους αὐτοῦ, ὅπως καταλήξω κατόπιν εἰς ἀνακριβῆ κατὰ τοῦ Ὑπουργείου συμπεράσματα. Διὰ τί ὁ Προϋπολογισμὸς ἀναγράφει ψευδεῖς ἀριθμούς, τοῦτο τὸ ἐννοεῖ πᾶς, ὅστις παρηκολούθησε τὸ σύστημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἄλλως δὲ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξετασθήσεται κατὰ τὴν γενικὴν περὶ τούτου συζήτησιν. Ἐγὼ θὰ προχωρήσω εἰς τοὺς ὑπολογισμούς μου ἐπὶ τῇ βάσει ἰδιαιτέρων μὲν, ἀλλ’ ἀκριβῶν πληροφοριῶν, ἃς ἔλαβον, καὶ κατὰ τὰς ὁποίας τὰ ἐνταῦθα καὶ ἐν Πειραιεῖ κτήνη τοῦ στρατοῦ εἶναι μόνον 1800 καὶ οὐχὶ 2,858, ὡς σημειοῖ ὁ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑποβληθεὶς Προϋπολογισμός. Εἶπον ἀνωτέρω, ὅτι ἡ διὰ χόρτου τροφὴ στοιχίζει καθ’ ἡμέραν δι’ ἕκαστον κτῆνος 28 λεπτὰ περισσότερον, παρ’ ὅσον θὰ ἐστοίχιζεν ἡ δι’ ἀχύρου τροφὴ, ὥστε διὰ τὰ 1800 κτήνη ἀπαιτοῦνται καθ’ ἑκάστην δραχμαὶ 504, ἐπειδὴ δὲ τὸ ξηρὸν χόρτον χορηγεῖται ἐπὶ 8 μῆνας τοῦ ἔτους, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 7βρίου μέχρι τοῦ Μαΐου, δηλαδὴ ἐπὶ 244 ἡμέρας, καὶ ἐπειδὴ ἡ προμήθεια ἐδόθη διὰ δύο ἔτη, θέλομεν δι’ ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν 488 ἡμερῶν δραχμὰς 245,952. Αὐτὴ εἶναι ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ ἀχύρου διὰ χόρτου. Καὶ ὅμως, μετὰ τοιούτους ἀκριβεῖς ὑπολογισμούς, στηριζομένους ἐπὶ δεδομένων ἀναμφισβητήτων, ὁ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προσαχθεὶς συγκριτικὸς πίναξ σημειοῖ, ὅτι ἐκ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ ἀχύρου διὰ χόρτου ὄχι μόνον δὲν ἔχει τὸ Δημόσιον ζημίαν τινὰ, ἀλλ’ ἐξεναντίας ἔχει καὶ ὠφέλειαν, ὅπερ ἐστί, μεθερμηνευόμενον εἰς τὴν γλῶσσαν τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, ἔχομεν οὐ μόνον ἰσοζύγιον, ἀλλὰ καὶ περίσσευμα! Πῶς τώρα κατορθοῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐναντίον τῶν ἀριθμητικῶν ἐξαγομένων, νὰ καταλήγῃ εἰς ὠφελείας καὶ περισσεύματα, τοῦτο δι’ ἡμᾶς, τοὺς μὴ μεμυημένους εἰς τὰ μυστήρια τῆς διαχειρίσεως τῶν μονοπωλίων καὶ εἰς τοὺς πολυδαιδάλους οἰκονομικοὺς συνδιασμοὺς, εἶναι ἀκατάληπτον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς βλέπομεν προκύπτον ἐκ τῶν ἀριθμῶν, εἶναι, ὅτι τὸ Δημόσιον διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ χόρτου ηὔξησε τὴν πρὸς συντήρησιν τῶν κτηνῶν δαπάνην κατὰ τὸ χρονικὸν τῆς διετοῦς προμηθείας διάστημα κατὰ 246,000 δραχμῶν. Βεβαίως, ἐὰν μὴ ἀπὸ μεμελετημένων σχεδίων καὶ σκοπῶν συνέβαινον ὅσα θὰ ἐκθέσω κατόπιν, τὸ Δημόσιον θὰ εἶχε πράγματι ὠφέλειαν ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ποσότητος τοῦ χόρτου καὶ τῆς κριθῆς, διότι θὰ ἐπρομηθεύετο τὸ χόρτον εἰς τὸ ἥμισυ τῆς εἰς ἣν τὸ προμηθεύεται ἤδη τιμῆς· ἀλλὰ σκοπὸς τῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου καινοτομίας δὲν ἦτο, πῶς νὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ πῶς νὰ ὠφεληθῶσι πρόσωπα, ὡς θὰ εἴπω μετ’ ὀλίγον. Ἂς ὑποθέσωμεν ἐν τούτοις, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης διατελοῦμεν ἐν ἀγνοίᾳ τῶν μετέπειτα ῥηθησομένων, καὶ ἂς ἐξετάσωμεν ἂν ὑπῆρχεν ἀνάγκη ν’ ἀντικατασταθῇ τὸ ἄχυρον διὰ χόρτου, ἀφοῦ, ὡς κατεδείχθη, ἡ ἐκ τούτου ζημία τοῦ Δημοσίου ἀνέρχεται εἰς 246,000 δραχμῶν. Τίς ἆρά γε λόγος καὶ τίς ἐπιβλητικὴ ἀνάγκη, εἰς τὰς παρούσας μάλιστα οἰκονομικὰς δυσχερείας, ἠνάγκασε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ εἰσαγάγῃ τὸ χόρτον ἀντὶ τοῦ ἀχύρου μὲ τὴν ἀνωτέρω κολοσσιαίαν ζημίαν τοῦ Δημοσίου; Προεῖδεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι τοιοῦτο θὰ τῷ προεβάλλετο ἐρώτημα, καὶ ἔσχε τὴν πρόνοιαν ν’ ἀπαντήσῃ πρὶν ἢ ἐρωτηθῇ; Διὰ τῆς ἐκθέσεώς του, ἣν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἥτις τυπωθεῖσα διενεμήθη, λέγει, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ Ἀττικὴ δὲν παράγει ἐπαρκῆ ποσότητα ἀχύρου, ὡς ἐκ τούτου δὲ ἠναγκάζοντο οἱ κατὰ καιροὺς προμηθευταὶ νὰ εἰσάγωσι τοιοῦτο ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας, ὅπερ δὲν ἦτο καλῆς ποιότητος, διὰ τοῦτο τὸ Ὑπουργεῖον ἀπεφάσισε νὰ προτιμήσῃ τὸ χόρτον. Ἀλλὰ τὸ δικαιολόγημα τοῦτο στερεῖται πάσης σπουδαιότητος καὶ βασιμότητος. Ἐν πρώτοις δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ τοῦ ἀχύρου δὲν ἐπαρκεῖ πρὸς συντήρησιν τῶν τοῦ στρατοῦ κτηνῶν. Ἐξεναντίας δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπαρκεῖ, οὐ μόνον διὰ τὸν ὑπάρχοντα ἀριθμὸν, ἀλλὰ καὶ διὰ μεγαλείτερον, μέχρι τοῦ διπλασίου καὶ ἐπέκεινα. Ἅπαξ μόνον κατὰ τὸ παρελθὸν εὑρέθησαν οἱ χορηγηταὶ ἀχύρου εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσφύγωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλὰ τοῦτο ἐγένετο κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπιστράτευσιν, ὁπότε ἐπεσωρεύθησαν ἐνταῦθα 4,000 κτήνη, καὶ εἰς ἐποχὴν, ὅπου δὲν ἦτο δυνατὸν πλέον νὰ εὑρεθῇ μεγάλη ποσότης διαθεσίμου ἀχύρου, καθόσον ἕκαστος γεωργὸς διετήρει τόσον, ὅσον τῷ ἐχρειάζετο διὰ τὰ κτήνη του. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἓν πρωτόκολλον ἐπιτροπῆς τινος ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἀποφαίνονται δι’ αὐτοῦ, ὅτι, «καίτοι ἡ δι’ ἀχύρου τροφὴ εἶναι κατὰ πολὺ προτιμοτέρα διὰ τὰ ζῶα, οὐχ ἧττον προτιμῶσι τὴν διὰ χόρτου τροφὴν, διότι τὸ μέχρι τοῦδε διδόμενον εἰς τὰ κτήνη ἄχυρον ἦτο ἐλεεινῆς ποιότητος, καὶ διότι ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει ἀρκετὴ ποσότης καλῆς ποιότητος ἀχύρου.» Ἡ γνώμη αὕτη τῶν κ. κ. ἀξιωματικῶν εὑρίσκεται, ὡς βλέπετε, εἰς τελείαν ἀντίφασιν πρὸς τὸ ἀνωτέρω δικαιολόγημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διατείνεται, ὅτι ἐπροτιμήθη τὸ χόρτον, ὄχι διότι τὸ ἐν Ἑλλάδι ἄχυρον δὲν εἶναι καλῆς ποιότητος, ἀλλὰ διότι δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι καὶ ἰδίως ἐν Ἀττικῇ ἀρκετὴ ποσότης, ὡς ἐκ τούτου δὲ ἠναγκάζοντο οἱ χορηγηταὶ νὰ προμηθεύωσιν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅπερ δὲν εἶναι καλῆς ποιότητος. Ἐξ ἐναντίας οἱ κ.κ. ἀξιωματικοὶ λέγουσιν, ὅτι ἡ ποιότης τοῦ ἐν Ἑλλάδι ἀχύρου εἶναι ἐλεεινὴ, καὶ ὅτι δὲν παράγεται ἀρκετὴ ποσότης καλῆς ποιότητος. Εἰς ποῖον τώρα τῶν δύο ἐγγράφων νὰ δώσωμεν πίστιν, εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἢ εἰς τὸ πρωτόκολλον τῶν κ.κ. ἀξιωματικῶν; Κατ’ ἐμὴν γνώμην, οὐδέτερον τούτων εἶναι παρεκτικὸν πίστεως. Καὶ περὶ μὲν τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐξέθηκα ἀνωτέρω τὰς σκέψεις μου, τὸ δὲ πρωτόκολλον τῶν κ.κ. ἀξιωματικῶν οὐδόλως εὑρίσκω πειστικὸν κατὰ τοῦτο τὸ μέρος. Λέγουσιν οἱ κ. κ. ἀξιωματικοὶ ὅτι μέχρι τοῦδε ἐδίδετο εἰς τὰ κτήνη ἄχυρον ἐλεεινῆς ποιότητος καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν παράγει ἀρκετὴν ποσότητα καλῆς ποιότητος. Ἀλλὰ διατὶ ἐδίδετο ἄχυρον ἐλεεινῆς ποιότητος; Ἐνέκειτο ἡ ἐλεεινὴ ποιότης ἐν τῇ φύσει τοῦ ἀχύρου, ἢ μήπως ἦτο βεβλαμμένον; Εἰ μὲν ἐννοοῦσι τὸ πρῶτον, τότε δὲν εἶναι πιστευτοί, διότι γνωστὸν τοῖς πᾶσιν εἶναι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, ὡς ἐκ τοῦ κλίματος, παράγει ἀρίστης ποιότητος ἄχυρον· εἰ δὲν νοοῦσι τὸ δεύτερον, πταίουσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες παρελάμβανον τὸ βεβλαμμένον ἄχυρον, οὐδὲ δύνανται νὰ πείσωσί τινα οἱ κ. κ. ἀξιωματικοὶ, λέγοντες, ὅτι δὲν παράγεται ἐν Ἑλλάδι ἐπαρκὴς ποσότης καλῆς ποιότητος ἀχύρου. Ὥστε τὰ ὑπ’ αὐτῶν διὰ τοῦ πρωτοκόλλου λεγόμενα περὶ ἐλεεινῆς δῆθεν ποιότητος τοῦ ἐν Ἑλλάδι ἀχύρου καὶ περὶ ἀνεπαρκοῦς παραγωγῆς καλῆς ποιότητος εἶναι ἐντελῶς ἀνυπόστατα.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ πρωτόκολλον ἀναφέρει περὶ ἀχύρου εἰσαγομένου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§23ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν ἔχετε δίκαιον. Θέλετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν μέρος;

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀναγνώσατέ το.

§25ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται ὁμοφώνως, ὅτι ὄντως ἀποδεδειγμένον εἶναι, ὅτι τὸ ἄχυρον εἶναι κατὰ πολὺ προτιμότερον νὰ προσφέρηται ὡς τροφὴ διὰ τὰ ζῶα, ἰδίως διὰ τὸ ἡμέτερον κλίμα, πλὴν συγκρίνουσα τὴν ἐλεεινὴν ποιότητα τοῦ ἀχύρου, ἥτις μέχρι τοῦδε προσεφέρετο πρὸς διατροφὴν τῶν κτηνῶν τοῦ Δημοσίου, παραδέχεται τὸ χόρτον ὡς προτιμοτέραν τροφὴν, καὶ διότι ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει ἀρκετὴ ποσότης καλῆς ποιότητος ἀχύρου.» Ὥστε βλέπετε, ὅτι οἱ κ. κ. ἀξιωματικοὶ δὲν ὁμιλοῦσι περὶ ἀχύρου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί;

§27ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐστράτιος Ῥάλλης, Ξενοφῶν Βενιζέλος, Εὔδοξος Στροῦμπος καὶ Γεώργιος Πιλάβιος. Ἐξ ὅλων αὐτῶν πείθομαι, ἐλπίζω δὲ, ὅτι πείθεσθε καὶ ὑμεῖς, Κύριοι, ὅτι οὐδεμία ὑφίστατο ἀνάγκη, ὅπως ἀντικατασταθῇ τὸ ἄχυρον διὰ τοῦ χόρτου, καὶ ὅτι τὰ πρὸς τοῦτο προβαλλόμενα δικαιολογήματα εἶναι προφάσεις, ἀνάξιαι τῶν προβαλλόντων αὐτάς, ἕνεκα τῆς ἐπισημότητος τῆς θέσεώς των. Γνώμη δὲ μάλιστα ὑπάρχει, ὅτι καὶ ἐπιβλαβὲς διὰ τὰ κτήνη εἶναι τὸ ἐν χρήσει χόρτον, ἂν δὲ μέχρι τοῦδε δὲν ἐξεδηλώθησαν τὰ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι τὰ κτήνη δὲν ἐργάζονται διόλου, καθόσον δὲν γίνονται γυμνάσια, ἐλλείψει στρατιωτῶν, καὶ εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔχομεν ἀκόμη ψῦχος. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἐν Εὐρώπῃ προτιμᾶται τοῦ ἀχύρου τὸ χόρτον, ἀλλ’ ἐκεῖ πρόκειται περὶ χόρτου ἐκ γαιῶν καλλιεργημένων, οἷον εἶναι παρ’ ἡμῖν τὸ τριφύλλιον, ὁ σανὸς κλπ. Ἀλλὰ καὶ ἓν ἄλλο γεγονὸς δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον. Τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἐζήτησε τὴν γνώμην τῆς ἀνωτέρω ἐπιτροπῆς πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ τὴν ἀντικατάστασιν, ἀλλὰ πολὺ μετὰ τὴν περὶ τούτου ἀπόφασιν καὶ μετὰ τὴν περάτωσιν ἀκόμη τῆς δημοπρασίας, καθόσον αὕτη μὲν ἐτελέσθη τῇ 24 Ἀπριλίου, ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ ἠρωτήθη τῇ 25 καὶ ἀπεφάνθη τῇ 26 ἰδίου μηνός. Τί σημαίνουν ὅλα ταῦτα; Σημαίνουν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον οὐχὶ ἐξ ἀνάγκης τινὸς, ἀλλ’ ἐκ πλαγίων λόγων καὶ σκοπῶν προέβη εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἀχύρου διὰ χόρτου, ἐπὶ προδήλῳ καὶ σημαντικῇ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου. Ἂν δὲ τὰ μέχρι τοῦδε ρηθέντα δὲν ἤρκεσαν, ἵνα σᾶς πείσουν περὶ τούτου, τὰ ἐφεξῆς ρηθησόμενα δὲν θ’ ἀφήσουν εἰς κἀνένα τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν. Ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ἀπεφασίσθη ἡ προτίμησις τοῦ χόρτου, ἔπρεπε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ προκαλέσῃ συναγωνισμὸν διὰ τὴν προμήθειαν αὐτοῦ, καὶ ἐντεῦθεν ἄρχεται νέα σειρὰ ὑπόπτων ἐνεργειῶν. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι κατὰ κανόνα ἀπαράβατον, καθιερωθέντα δι’ ἀλεπαλλήλων καὶ αὐστηρῶν ἐγκυκλίων τῶν κατὰ καιροὺς Ὑπουργείων, ἡ πρὸς τὸ Δημόσιον χορηγία οἱουδήποτε εἴδους ἐπὶ δημοπρασίας ὡρίζετο, ἢ δι’ ἕξ μῆνας, ἤ, τὸ πολύ, δι’ ἓν ἔτος. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως ἡ τοῦ χόρτου χορηγία ὡρίσθη διὰ δύο ἔτη, ἐναντίον τῶν μέχρι τοῦδε σταθερῶς κρατούντων. Διὰ τί ἆρά γε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀξιοπαρατήρητος ἐξαίρεσις; Ἰδοὺ πῶς ἐκ τῶν προτέρων δικαιολογεῖ καὶ τὴν καινοτομίαν ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργός. «Ἐπειδὴ, λέγει ἡ ἔκθεσίς του, πρώτην ἤδη φορὰν εἰσαγομένου τοῦ χόρτου πρὸς διατροφὴν τῶν κτηνῶν, ὁ ἐργολάβος εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προμηθευθῇ διαφόρους πιεστικὰς μηχανάς, καὶ νὰ ὑποστῇ ἕνεκα τούτου δαπάνας, διὰ τοῦτο, ἂν ἡ χορηγία ὡρίζετο μονοετὴς, ἡ τιμὴ τοῦ χόρτου θὰ ἦτο μεγαλειτέρα, ὥστε συμφέρον τοῦ Δημοσίου ἦτο νὰ ἦναι διαρκεστέρα ἡ χορηγία». Καὶ τὸ δικαιολόγημα τοῦτο δὲν κέκτηται μείζονα βαρύτητα τῆς τῶν προηγουμένων. Παρεκτὸς τοῦ ὅτι φαίνεται ἀφορῶν μᾶλλον εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ἐργολάβων ἢ εἰς τὰ τοῦ Δημοσίου, εἶναι καὶ κατὰ βάσιν μὴ ἀληθές. Οἱ ἀναλαβόντες τὴν χορηγίαν τοῦ χόρτου δύο μόνον ἀπλουστάτας πιεστικὰς μηχανὰς ἐπρομηθεύθησαν, αἵτινες ἐστοίχισαν 20 μόνον χιλιάδας δραχμῶν, τὴν ἀξίαν των δὲ ταύτην διατηροῦσιν αἱ μηχαναὶ αὐταί, ἔστω καὶ ἂν οἱ ἀγορασταί των δὲν ἦναι χορηγηταὶ χόρτου. Ὥστε δὲν βλέπω ποῦ εἶναι αὐταὶ αἱ μεγάλαι δαπάναι, εἰς ἃς ἐξετέθη ἡ ἐργολαβία, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων θὰ ἦτο μεγαλειτέρα ἡ τιμὴ τοῦ χόρτου, ἂν ἡ χορηγία ὡρίζετο μονοετής. Τοιαῦται δικαιολογίαι βλάπτουσι μᾶλλον ἢ ὠφελοῦσι τοὺς προβάλλοντας αὐτάς, καὶ θαυμάζω πῶς δὲν ἐδυσκολεύθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τὰς ἐπικαλεσθῇ. Ἔπειτα, μήπως ἐδοκίμασε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐκδώσῃ τὴν χορηγίαν δι’ ἓν ἔτος, καὶ, μὴ εὑρὸν συμφέρουσαν τὴν τιμὴν, ἀπεφάσισε νὰ τὴν ἐκδώσῃ διὰ δύο ἔτη; Τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς διὰ τῆς διακηρύξεως ἡ χορηγία ὡρίσθη διετής. Μετὰ τὴν πρώτην ταύτην ὕποπτον ἐνέργειαν ἔρχεται ἡ διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ μειοδοτικὴ δημοπρασία. Ἔχομεν ἐκ τῶν προτέρων γνωστά, πρῶτον μὲν τὴν μεγίστην σημαντικότητα τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἐργολαβίας, διότι πρόκειται περὶ ἑπτακοσίων καὶ ἐπέκεινα χιλιάδων δραχμῶν, δεύτερον δὲ τὸ γεγονός, ὅτι τόπος τῆς παραγωγῆς τοῦ χόρτου εἶναι ἡ Θεσσαλία. Τί λοιπὸν πρὸ πάντων ἔπρεπε νὰ πράξῃ τὸ Ὑπουργεῖον, ἐὰν ἦτο εἰλικρινὲς ἐν ταῖς ἐνεργείαις του; Τὸ πρῶτον αὐτοῦ ἔργον θὰ ἦτο νὰ φροντίσῃ, ὅπως δοθῇ ὅσον οἷόν τε μείζων δημοσιότης τῆς σχετικῆς διακηρύξεως, οὐ μόνον ἐνταῦθα, ἀλλὰ καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ πρὸ πάντων ἐν Θεσσαλίᾳ. Τί ὅμως, ἀντὶ τούτου, νομίζετε, ὅτι ἔπραξε τὸ Ὑπουργεῖον; Διέταξε τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν νὰ προκηρύξῃ τὴν δημοπρασίαν....

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅπως γίνεται πάντοτε.

§29ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κακῶς.—Διέταξε, λέγω, τὸ Φρουραρχεῖον νὰ προκηρύξῃ τὴν δημοπρασίαν, τοῦτο δὲ ἐδημοσίευσε τὴν προκήρυξιν μόνον διὰ παραρτήματος τῆς «Ἐφημ. τῆς Κυβερνήσεως», δι’ οὐδεμιᾶς δὲ ἄλλης ἰδιωτικῆς ἐφημερίδος, εἴτε ἐνταῦθα, εἴτε ἐν Θεσσαλίᾳ.....

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπαγορεύεται ἡ δι’ ἄλλων ἐφημερίδων δημοσίευσις. Ρητῶς ὁ Νόμος κελεύει, ὅτι ἐν μόνῃ τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» καταχωρίζονται πᾶσαι αἱ πράξεις καὶ δηλοποιήσεις τῶν δημοσίων Ἀρχῶν.

§31ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω Νόμον τινὰ, ἀπαγορεύοντα τὴν δημοσίευσιν δι’ ἰδιωτικῶν ἐφημερίδων.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπαγορεύεται ῥητῶς ἡ πληρωμὴ οἱουδήποτε ποσοῦ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου.

§33ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ διαφέρει. Ἀπαγορεύεται ἡ πληρωμὴ οἱουδήποτε ποσοῦ καὶ οὐχὶ ἡ δημοσίευσις. Ἀλλὰ σπουδαιολογεῖτε λέγοντες, ὅτι δὲν ἠδύνασθε ἐκ τόσων καὶ τόσων ἀνεξελέγκτων κονδυλίων τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ οἰκονομήσητε πεντήκοντα, ἑξήκοντα ἢ καὶ ἑκατὸν δραχμὰς, ὅπως πληρώσητε πρὸς ἀληθῆ καὶ οὐχὶ ψευδῆ δημοσίευσιν τῆς προκηρύξεως, ἀφοῦ ἐπρόκειτο περὶ σπουδαιοτάτων συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, καὶ ἀφοῦ γνωστὸν εἶναι, ὅτι οὐδεὶς σχεδὸν ἀναγινώσκει τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως»;

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν λάβητε τὰ φύλλα τῶν διαφόρων ἐφημερίδων τῆς ἐπαύριον τῆς γενομένης ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» δημοσιεύσεως, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἅπαντα τὰ φύλλα ταῦτα ἀναδημοσιεύουσιν ἐκ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» τὰς διακηρύξεις.

§35ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές. Αἱ ἐφημερίδες αἱ ἰδιωτικαὶ ἀναδημοσιεύουσι συνήθως ἐκ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» μόνον τὰς παύσεις, τοὺς διορισμοὺς, τὰς μεταθέσεις καὶ τοὺς προβιβασμοὺς, σπανίως δὲ καὶ ἐν περιλήψει σπουδαίαν τινὰ σύμβασιν. Ὥστε δημοσίευσις δὲν ἐγένετο. Ἀλλὰ μήπως τοὐλάχιστον ἐνηργήθη ἡ δημοπρασία μετ’ εὐθύτητος καὶ ἄνευ ἑλιγμῶν; Ἰδοὺ καὶ τὰ κατ’ αὐτήν. Διὰ τῆς πρώτης ἀπὸ 30 Μαρτίου ἐ. ἔ. προκηρύξεως ἡ μειοδοτικὴ δημοπρασία ὡρίσθη νὰ γίνῃ εἰς τὸν συνήθη τῶν δημοπρασιῶν τόπον τῇ 10ῃ, 11ῃ καὶ 12ῃ Ἀπριλίου, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐπαρουσιάσθη κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας νὰ μειοδοτήσῃ· μεθ’ ὃ τὸ Φρουραρχεῖον ἐξέδοτο δευτέραν, ἀπὸ 13 Ἀπριλίου, προκήρυξιν, δι’ ἧς ὡρίζετο νὰ γίνῃ ἡ δημοπρασία εἰς τὸν συνήθη καὶ πάλιν τῶν δημοπρασιῶν τόπον τῇ 17ῃ, 18ῃ καὶ 19ῃ ἰδίου μηνός· ἀλλὰ μετὰ μίαν ἡμέραν, ἤτοι τῇ 14ῃ Ἀπριλίου, τὸ Φρουραρχεῖον παρῄτησε τὴν δευτέραν προκήρυξιν, καὶ ἐξέδοτο τρίτην, δι’ ἧς ὥριζεν, ὅτι ἡ δημοπρασία ἤθελε γίνει ὄχι πλέον διὰ τοῦ συνήθους συναγωνισμοῦ ἐν τῷ συνήθη τῶν δημοπρασιῶν τόπῳ, ἀλλὰ δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν, ὑποβληθησομένων μέχρι τῆς 5ης ὥρας μ. μ. τῆς 24ης Ἀπριλίου. Ἐνταῦθα προκύπτουσιν ἀφ’ ἑαυτῶν τὰ ἑξῆς ἐρωτήματα: Διατὶ τὸ Φρουραρχεῖον ἐτροποποίησεν, ὡς ἐκφράζεται, τὴν πρὸ μιᾶς ἡμέρας ἐκδοθεῖσαν καὶ δημοσιευθεῖσαν προκήρυξίν του, ἐξέδοτο δὲ νέαν, δι’ ἧς προεκάλεσε συναγωνισμὸν δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων; Εἰς ποῖον Νόμον στηριζόμενον καὶ δυνάμει τίνος διαταγῆς προεκήρυξε συναγωνισμὸν δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν; Αὐτὰ βεβαίως θὰ ἦσαν δυσεξήγητα, ἐὰν δὲν εἴχομεν ὑπ’ ὄψει τὴν σειρὰν τῶν λαθροχειριῶν, ὅσαι ἀνωτέρω ἐξετέθησαν· πλὴν, καὶ ἂν ἀπομένῃ ἀκόμη δισταγμός τις περὶ τοῦ ἀληθοῦς χαρακτηρισμοῦ τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν, τὰ ἐφεξῆς ἐκτεθησόμενα οὐδὲν κενὸν θὰ καταλίπωσιν. Ἐκ τῶν κατὰ πρῶτον προσαχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐγγράφων παρετήρησα, ὅτι τελευταῖος μειοδότης ἐν τῷ δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων συναγωνισμῷ ἀνεδείχθη ὁ κ. Ἀνδρέας Καμπᾶς, ἐπειδὴ δὲ ἐκ τῆς ἐγκριτικῆς διαταγῆς ἐφαίνετο, ὅτι εἶχε συναγωνισθῆ καὶ ἄλλος τις, οὗτινος ὅμως δὲν ἀνεφέρετο τὸ ὄνομα, μοὶ ἐγεννήθη ἡ ὑπόνοια, ὅτι ὁ ἄλλος αὐτὸς θὰ διετέλει ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Καμπᾶ, καὶ ὅτι ἑπομένως ὁ μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο συναγωνισμὸς θὰ ἦτο εἰκονικός. Ἐζήτησα λοιπὸν προσθέτους πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὧν δοθεισῶν, εὑρέθη, ὅτι ἡ ὑπόνοιά μου ἦτο βασιμωτάτη. Κατὰ τὰς πληροφορίας ταύτας, πλὴν τοῦ Καμπᾶ, εἶχε μειοδοτήσει καὶ ὁ Ἀρ. Σ. Βίμπος πρὸς λεπτὰ 20 κατ’ ὀκᾶν, ἐξετάσας δὲ, ἔμαθον ἀπὸ πηγὴν, ἀξίαν πάσης πίστεως, ὅτι ὁ Βλάχος αὐτὸς εἶναι σύντροφος τοῦ Καμπᾶ! Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἄλλως τὸ πρᾶγμα, ἀφοῦ, ὡς θὰ ἴδωμεν μετ’ ὀλίγον, μειοδοτικὴ προσφορὰ διὰ τὸ ἐκ Θεσσαλίας χόρτον πρὸς 20 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν εἶναί τι τερατῶδες. Συναγωνισμὸς λοιπὸν ἀληθὴς δὲν ἐγένετο, ἀλλὰ μόνος ὁ Α. Καμπᾶς προσηνέχθη νὰ χορηγῇ τὸ χόρτον πρὸς λεπτὰ 18¼, τὸ Ὑπουργεῖον δὲ ἄνευ δυσκολίας τινὸς τὸν ἐβάπτισε τελευταῖον μειοδότην, καὶ ἐνέκρινεν ἐπ’ ὀνόματί του τὴν διετῆ χορηγίαν. Μένει δὲ τώρα νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ἡ τιμὴ τῶν λεπτῶν 18¼ ἦναι συμφέρουσα διὰ τὸ Δημόσιον, καὶ ἂν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ συμφερωτέρα. Τὸ Ὑπουργεῖον, μετὰ τὴν περάτωσιν τῆς δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων δημοπρασίας, διώρισεν ἐπιτροπὴν ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἧς τὰ μέλη ὠνόμασα πρὸ ὀλίγων στιγμῶν, καὶ ἡ ὁποία, μεταξὺ τῶν ἄλλων, προεκλήθη νὰ γνωμοδοτήσῃ, ἂν ἡ τιμὴ τῶν λεπτῶν 18¼ ἦναι συμφέρουσα, ἢ ὄχι, ἀπεφάνθη δὲ ὁμοφώνως, ὅτι ἡ τιμὴ αὕτη εἶναι ὑπέρογκος....

§36ΠΑΧΥΣ. Πράγματι ὑπέρογκος εἶναι.

§37ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ, ὅτι καὶ ὁ κ. Παχὺς, καίτοι εἶναι συμπολιτευόμενος, ὁμολογεῖ οὐχ ἧττον, ὅτι εἶναι ὑπέρογκος ἡ τιμὴ τῶν λεπτῶν 18¼.

§38ΠΑΧΥΣ. Τί σημαίνει, ἂν ᾖμαι συμπολιτευόμενος; Ὀφείλω νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν.

§39ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς συγχαίρω.—Καὶ δὲν ἔχομεν μόνον τὴν ὁμόφωνον, πλὴν ἀόριστον γνωμοδότησιν, ὅτι ἡ τιμὴ εἶναι ὑπέρογκος· ἔχομεν καὶ τὴν γνώμην ἑνὸς μειονοψηφοῦντος μέλους, τὸ ὁποῖον ὡρισμένως καὶ ἀνεπιφυλάκτως ἀποφαίνεται, ὅτι, ἂν τὸ Δημόσιον ἤθελε νὰ προμηθεύηται ἀπευθείας τὸ χόρτον, θὰ ἐδαπάνα τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς τῶν λεπτῶν 18¼, ἤτοι ἐννέα μόνον λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν.

§40ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει τοιαύτη γνωμοδότησις;

§41ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν δὲν ὑπῆρχε, δὲν θὰ ἔκαμνον λόγον.

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀναγνώσατε τὴν ἔκθεσιν.

§43ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θ’ ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν μέρος. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐτέθησαν διάφορα ζητήματα, ἐφ’ ὧν ἐκλήθη ν’ ἀποφανθῇ, μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων εἶναι καὶ τὰ ἑξῆς, ἤτοι «ἐὰν ἡ εἰς τὴν δημοπρασίαν προσφερθεῖσα τιμὴ τοῦ χόρτου ἦναι συμφέρουσα», καὶ «ἐὰν ἦναι προτιμότερον εἰς τὸ Δημόσιον νὰ ἀγοράζῃ ἀπευθείας τὸ χόρτον εἰς Θεσσαλίαν, ἢ νὰ ἔχῃ ἐργολάβον.» Ἐπὶ τοῦ πρώτου τῶν ζητημάτων τούτων ἰδοὺ πῶς ἀποφαίνεται. (Ἀναγινώσκει). «Ἡ Ἐπιτροπὴ, μολονότι θεωρεῖ τὴν ἐν τῇ δημοπρασίᾳ προσφερθεῖσαν τιμὴν τῶν λεπτῶν 18¼ ὡς ὑπέρογκον, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει της τὰ ἐν τῷ πρώτῳ ζητήματι ἐκτεθέντα, καὶ πάλιν προτιμᾷ τὴν διὰ χόρτου τροφὴν τῶν κτηνῶν». Τὸ παράδοξον ἐδῶ εἶναι, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ, ἐνῷ ἐρωτᾶται μόνον περὶ τοῦ ἂν ἡ τιμὴ ἦναι συμφέρουσα, ἀποκρίνεται μὲν, ὅτι αὕτη εἶναι ὑπέρογκος, ἀλλ’ ἀναμιγνύει καὶ ἄλλο ζήτημα, περὶ οὗ δὲν ἐρωτᾶται, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἄσχετον. Εἶναι καὶ τοῦτο ἀρκούντως ἐκφραστικόν. Ἔρχεται τώρα τὸ δεύτερον ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀποφαίνεται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν, μειονοψηφοῦντος τοῦ ἀντισυνταγματάρχου Ξ. Βενιζέλου, ὅστις φρονεῖ, ὅτι ἡ ἀπευθείας παρὰ τοῦ Δημοσίου γινομένη προμήθεια θέλει ὑποβιβάσει τὴν τιμὴν τῶν λεπτῶν 18¼ εἰς τὸ ἥμισυ, δὲν θεωρεῖ συμφέρον διὰ τὸ Δημόσιον, ὅπως αὐτὸ τοῦτο ἀναλάβῃ δι’ ἰδίας δαπάνης καὶ εὐθύνης τὴν προμήθειαν τοῦ χόρτου».

§44ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει αὐτὴ ἡ γνωμοδότησις ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον;

§45ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει, διότι, ἂν ἐλαμβάνετο, δὲν θὰ ἐνεκρίνετο ἡ δημοπρασία ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Καμπᾶ μὲ 18¼....

§46ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἶναι αὐτά! τί εἶναι αὐτά!

§47ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς δύναται ἤδη νὰ δικαιολογηθῇ τὸ Ὑπουργεῖον, ἀφοῦ, ἐναντίον τῆς γνωμοδοτήσεως αὐτῆς ταύτης τῆς ὑπ’ αὐτοῦ διορισθείσης Ἐπιτροπῆς, προέβη εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς δημοπρασίας; Ἀφοῦ δὲν εἶχε σκοπὸν ν’ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, πρὸς τί τὴν διώρισεν; Ὁ κ. Βενιζέλος, συνταγματάρχης ὢν τοῦ κυριωτέρου τῶν ἐφίππων σωμάτων, χρηματίσας δ’ ἐπὶ πολὺν χρόνον εἰς Θεσσαλίαν, ἦτο παντὸς ἄλλου ἁρμοδιώτερος νὰ δώσῃ γνώμην περὶ τῆς τιμῆς τοῦ χόρτου· ὅτε δὲ οὗτος ἀνεπιφυλάκτως ἀπεφάνθη, ὅτι τοῦτο ἠδύνατο νὰ στοιχίσῃ πρὸς 9 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, μεγίστη εἶναι ἡ τόλμη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις ἐδέχθη νὰ τὸ ἀγοράζῃ ἀπὸ τὸν Καμπᾶν πρὸς 18¼....

§48ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐρωτήσατε τὸν κ. Δεληγεώργην πόσον στοιχίζει τὸ χόρτον.

§49ΦΡΑΓΚΙΔΗΣ. Εἶναι μέτοχος ὁ κ. Δεληγιώργης εἰς τὴν ἐπιχείρησιν.

§50ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ψευδέστατον!

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχει οὔτε γνῶσιν ὁ κ. Δεληγιώργης· τὰ διαψεύδω. Ἐνδεχόμενον ὁ κ. Δεληγεώργης νὰ ἔχῃ ἐν Θεσσαλίᾳ μεγάλα κτήματα, ἀλλὰ συμμετοχὴν δὲ ἔχει.

§52ΜΠΑΣΙΑΣ. Κατὰ τὸ 1884 πρὸς τὸ 1885 ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε προμήθειαν χόρτου ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Πόσον τὸ ἠγόραζε τὸ χόρτον αὐτό; Πρὸς 9 λεπτά.

§53ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐν τούτοις, κ. Βουλευταὶ, δὲν ἠρκέσθην εἰς μόνην τὴν ἔκθεσιν τῶν κκ. ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἐζήτησα καὶ ἰδιαιτέρας πληροφορίας παρὰ τῶν δυναμένων νὰ γνωρίζωσιν, ὅλοι δὲ, στρατιωτικοὶ καὶ μὴ, τοὺς ὁποίους ἠρώτησα, μοὶ εἶπον, ὅτι μὲ 9 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ προμηθεύηται τὸ χόρτον ἀπ’ εὐθείας, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ οἱ ἐν Θεσσαλίᾳ στρατιῶται, ὡς εἰς ἄλλα Κράτη συμβαίνει, θὰ εἶχον, ἐκτὸς τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν γυμνασίων, εὐχάριστόν τινα ἄλλην ἐνασχόλησιν, συγκομίζοντες καὶ συσκευάζοντες εἰς δέματα τὸ χόρτον. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἡ ποιότης θὰ ἦτο ἐξησφαλισμένη κάλλιον ἢ ὅπως δύναται νὰ ἦναι ἐξασφαλισμένη εἰς τὰς χεῖρας ἐργολαβίας.

§54ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἤρχισε νὰ δίδηται εἰς τὰ ζῶα χόρτον, παρετηρήθη, ὅτι τὸ πλεῖστον εἶναι ἀναμμένον.

§55ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἶναι ζήτημα; Γνωστὸν εἶναι πῶς διεξάγονται τὰ τῶν ἐργολαβιῶν παρ’ ἡμῖν. Ἀναμφισβήτητον λοιπὸν προκύπτει, ὅτι τὸ Δημόσιον ἐπὶ τῆς διὰ τὰ δύο ἔτη ἀπαιτουμένης ποσότητος χόρτου ἐζημιώθη 9 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, οὐδὲ δύναταί τις σπουδαίως ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο, ἀφοῦ γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ ὑπάρχουσιν ἀπέραντοι ἐκτάσεις ἀκαλλιέργητοι, αἵτινες παράγουσι τοιοῦτο χόρτον, τὸ ὁποῖον ἀγοράζεται ἐπὶ τόπου ἀντὶ ἑνὸς ἢ δύο λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν.

§56ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Πρῶτον, τὸ χόρτον αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ καθεὶς, ὅπου θέλει, νὰ τὸ κόψῃ. Ἔχει ἰδιοκτήτην καὶ πρέπει νὰ πληρώσῃ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην δύο ἢ τρία λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Δεύτερον, εἶναι τὰ ἔξοδα, διὰ νὰ τὸ κόψῃ καὶ νὰ τὸ δέσῃ.

§57ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα ἔξοδα χρειάζονται διὰ νὰ τὸ κόψῃ καὶ τὸ δέσῃ;

§58ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Δὲν ἔκαμα τὸν λογαριασμὸν, τοῦτο δὲ μόνον ἠξεύρω, ὅτι ἐπωλήθη φέτος κομμένον καὶ δεμένον πρὸς 7 ἕως 8 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Ἦτο ξηρασία φέτος καὶ ἦτο ἀκριβόν.

§59ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι διότι δὲν δύναμαι νὰ παράσχω ἀπόλυτον πίστιν εἰς τὰς διαβεβαιώσεις σας. Τόσοι ἄλλοι Θεσσαλοὶ, τοὺς ὁποίους ἠρώτησα, καὶ αὐτοὶ οἱ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ὁρισθέντες ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ σᾶς διαψεύδουν. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἅπασα ἡ ἄνω Θεσσαλία, καὶ ἰδίως ὁ κάμπος τῆς Τρίκκης, ὅλη ἡ περιφέρεια τῆς Καρδίτσης, ὁ δῆμος Σοφάδων, τὸ χωρίον Δεμερλῆ, τὰ χωρία Κουπρουντζῆ, Παζαράκι, Μεγάλο Καλύβι καὶ ἡ περιφέρεια Ζάρκου παράγουσιν ἄπειρα ἑκατομμύρια ὀκάδων χόρτου ἐξ ἀπεράντων ἀκαλλιεργήτων ἐκτάσεων, ὅπερ χόρτον δὲν ἀγοράζεται κατ’ ὀκᾶν, ἀλλ’ ὁ ἔχων ἀνάγκην τοιούτου δύναται νὰ μισθώσῃ ἀντὶ εὐτελοῦς μισθώματος μεγάλας ἐκτάσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας κόπτει τὸ χόρτον, καὶ δὲν ἠμπορεῖ τότε νὰ τῷ στοιχίσῃ διὰ μίσθωμα καὶ κοπτικὰ πλέον τοῦ ἑνὸς ἢ δύο, τὸ πολὺ, λεπτῶν. Ἔπειτα δὲ τὸ Δημόσιον δὲν εἶχεν ἀνάγκην οὔτε διὰ κοπτικὰ, οὔτε διὰ δετικὰ, διότι, ὡς εἶπον πρὸ μικροῦ, θὰ τὸ ἔκοπτον καὶ θὰ τὸ ἔδενον οἱ στρατιῶται. Ὥστε ἂς μὴ ἀγωνίζεται ματαίως ὁ κ. ἐκ Θεσσαλίας βουλευτὴς, ὅπως δικαιολογήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπερ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐγένετο παραίτιον μεγίστης ζημίας διὰ τὸ Δημόσιον. Καὶ εἶναι τῳόντι μεγίστη καὶ βαρυσήμαντος ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου, διότι ὑπερβαίνει τὰς 350,000 δραχμῶν. Ἰδοὺ δὲ ὁ λογαριασμός. Ἔχομεν ἀναμφισβήτητα δεδομένα αʹ) τὸν ἀριθμὸν τῶν κτηνῶν, ἅτινα, ὡς εἶπον, ἀνέρχονται, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, εἰς 1800, βʹ) τὸ ποσὸν τοῦ χόρτου, ὅπερ δίδεται εἰς ἕκαστον αὐτῶν καθ’ ἑκάστην, καὶ ὅπερ εἶναι 4½ ὀκάδες· γʹ) τὸ χρονικὸν τῆς διετοῦς χορηγίας διάστημα, ὅπερ εἶναι 488 ἡμέραι, καὶ δʹ) τὴν ἐπὶ ἔλασσον διαφορὰν τῆς τιμῆς τοῦ χόρτου, ἐὰν τὸ Δημόσιον ἐπρομηθεύετο αὐτὸ ἀπευθείας, ἥτις διαφορὰ ἐπὶ ἔλασσον εἶναι τὸ ἥμισυ τῶν λεπτῶν 18¼. Ἀπαιτοῦνται λοιπὸν καθ’ ἑκάστην διὰ τὰ 1800 κτήνη 8,100 ὀκάδες χόρτου, ἤτοι διὰ τὰς 488 ἡμέρας ἀπαιτοῦνται τέσσαρα ἑκατομμύρια περίπου ὀκάδων, ὑπολογιζομένης δὲ ἑκάστης ὀκᾶς πρὸς λεπτὰ 18¼, θέλομεν διὰ τὸ ὅλον ποσὸν, τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὰ δύο ἔτη, ἑπτακοσίας τριάκοντα χιλιάδας δραχμῶν, ἐνῷ ἠδυνάμεθα, κατὰ τὰ εἰρημένα, νὰ πληρώσωμεν μόνον τὸ ἥμισυ· ὥστε ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου ἀνέρχεται προφανῶς εἰς τριακοσίας ἑξήκοντα πέντε χιλιάδας δραχμῶν! Τί δύναται ν’ ἀντιτάξῃ εἰς ταῦτα ὁ κ. Πρωθυπουργός; Ἐφρόντισεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἐφοδιασθῇ μὲ γνωμοδοτήσεις καὶ μὲ ἐπιχειρήματα διάφορα, ἅτινα κατεστρώθησαν ἐν τῇ ὑποβληθείσῃ καὶ τυπωθείσῃ ἐκθέσει, ἡ μέθοδος δὲ αὕτη μοὶ ὑπέμνησε κατ’ ἀνάγκην τοὺς ἐγκληματίας ἐκείνους, οἵτινες, μελετῶντες τὴν διάπραξιν ἐγκλημάτων, φροντίζουσιν ἐκ τῶν προτέρων νὰ παρασκευάζωσι καὶ ἔχωσι πρόχειρα τὰ μέσα τῆς ὑπερασπίσεως· κατὰ πόσον ὅμως ἐπέτυχεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ μέθοδος αὕτη, ἀπόκειται εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν νὰ τὸ κρίνητε, μεθ’ ὅσα ἐξετυλίχθησαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ταῦτα μόνον. Ἔχομεν καὶ ἄλλα τινὰ, ἐκφραστικώτερα καὶ ἐμφαντικώτερα. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων δημοπρασίας καὶ πρὸ τῆς συντάξεως τοῦ συμβολαίου μετὰ τοῦ ἐργολάβου Καμπᾶ οἱ Α. Ἠλιόπουλος, Γ. Λυμπερόπουλος καὶ Π. Καλοσούκας, πολῖται γνωστοί, φερέγγυοι καὶ πρώην ἐπὶ πολλὰ ἔτη χορηγηταὶ τοῦ ἀχύρου, ἀπηύθυναν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀναφορὰν, δι’ ἧς, ἐπιδοθείσης διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, προσεφέροντο ν’ ἀναλάβωσι, συμφώνως μὲ τοὺς σχετικοὺς ὅρους, τὴν χορηγίαν τοῦ χόρτου πρὸς λεπτὰ 16 κατ’ ὀκᾶν, παερκάλουν δὲ τὸ Ὑπουργεῖον, ἢ νὰ κοινοποιήσῃ πρὸς αὐτοὺς τὴν ἔγκρισιν μὲ τὴν τιμὴν τῶν 16 λεπτῶν (τοῦθ’ ὅπερ ὅμως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ), ἢ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν γενομένην δημοπρασίαν καὶ νὰ προκηρύξῃ νέαν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 16 λεπτῶν, ὁπότε θὰ ἦσαν πρόθυμοι νὰ μειοδοτήσωσι περισσότερον, ἐὰν ἀνεπτύσσετο συναγωνισμός. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ἥτις ἐγένετο καὶ ἐκοινοποιήθη τῇ 6 Μαΐου, ἀπέῤῥιψε τὸ Ὑπουργεῖον· δικαιολογούμενον δὲ διὰ τοῦτο ἐν τῇ ἐκθέσει του λέγει, ὅτι τὴν ἀπέῤῥιψεν ὡς ἐκπρόθεσμον, καθ’ ὃ ἐπιδοθεῖσαν μετὰ τὴν ἐγκριτικὴν διαταγήν, ἄλλως δὲ οἱ ἀναφερόμενοι δὲν εἶχον καταθέσει εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Φρουραρχείου τὰς λόγῳ ἐγγυήσεως 30,000 δραχμῶν, σύμφωνα μὲ τὴν διακήρυξιν. Ἐννοεῖτε τώρα, ὅτι καὶ τὰ δικαιολογήματα ταῦτα εἶναι ὅμοια πρὸς τὰ προηγούμενα. Εἶχεν ἐκδοθῆ τῳόντι ἡ ἐγκριτικὴ διαταγὴ πρὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς ἀναφορᾶς, ἀλλ’ ἡ ἁπλῆ ἔκδοσις ἄνευ τῆς κοινοποιήσεως δὲν ἔχει κἀμμίαν νομικὴν συνέπειαν, διὰ τοῦτο δὲ, μεταξὺ τῶν ἄλλων, εἶχον ζητήσει νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπόδειξιν τῆς κοινοποιήσεως τῆς ἐγκριτικῆς διαταγῆς πρὸς τὸν Καμπᾶν, ἀντὶ δὲ τούτου ἐπαρουσίασεν ἀντίγραφον τῆς ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ εὑρισκομένης ἐγκριτικῆς διαταγῆς, κάτωθι τῆς ὁποίας φέρεται ἡ ἑξῆς σημείωσις: «Ἔλαβον γνῶσιν τῆς παρούσης, κοινοποιηθείσης μοι ἐπισήμως. Ἐν Ἀθήναις τὴν 3 Μαΐου 1887. Ὁ χορηγητὴς (ὑπογρ.) Α. Καμπᾶς». Ἀλλὰ δύναται ἆρά γε ν’ ἀποτελέσῃ ἡ ἐν τῷ πρωτοτύπῳ τῆς ἐγκριτικῆς διαταγῆς ὑποσημείωσις αὕτη ἐπίσημον ἀπόδειξιν κοινοποιήσεως; Καὶ τίς δύναται νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ κατὰ τῆς ὑποθέσεως, ὅτι, ἀφοῦ εἶδον οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τὴν ἀναφορὰν, προσεκάλεσαν τὸν Καμπᾶν καὶ ὑπέγραψε τὴν ὑποσημείωσιν ταύτην προχρονολογημένην; Τότε μόνον θὰ ἦτο τελείως ἀποδεδειγμένη καὶ θὰ εἶχε νομίμους συνεπείας ἡ κοινοποίησις, ἐὰν ἤθελε κοινοποιηθῆ τῷ Καμπᾷ πλῆρες ἀντίγραφον, καὶ ἤθελεν ὑπάρχει περὶ τούτου ἐπιδοτήριον...

§60ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε, ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα τὸ Ὑπουργεῖον καὶ μετὰ τὴν κοινοποίησιν τῆς ἐγκρίσεως νὰ προσέξῃ εἰς συμφερωτέρας τιμάς;

§61ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς ἐκθέσεώς του φαίνεται φρονῶν, ὅτι δὲν εἶχε πλέον δικαίωμα ν’ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν, δὲν εἶχον δὲ λόγον ν’ ἀμφισβητήσω τὴν ὀρθότητα τῆς γνώμης ταύτης, ἀφοῦ κοινοποίησις δὲν ἐγένετο. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ μ’ ἐρωτᾶτε, ἡ ἐμὴ γνώμη εἶναι, ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ μετὰ τὴν κοινοποίησιν τῆς ἐγκρίσεως, ἀλλὰ πρὸ τῆς συντάξεως τοῦ συμβολαίου, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν μειοδοτικὴν προσφορὰν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης νὰ προκηρύξῃ νέον συναγωνισμὸν. Τοιαύτη εἶναι πάντοτε ἡ ἔννοια τῶν ὅρων, ὑφ’ οὓς τελοῦνται αἱ τοῦ Δημοσίου δημοπρασίαι, γίνεται δὲ ἑκάστοτε καὶ ῥητὴ περὶ τούτου ἐπιφύλαξις.

§62ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἐκ περισσοῦ σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὴν τὴν ἰδέαν εἶχεν ὁ κ. Τρικούπης ἐπὶ ἄλλων ὑποθέσεων, καθ’ ἃς μετὰ τὴν κοινοποίησιν τῆς ἐγκρίσεως ἐδέχθη συμφερωτέρας προσφορὰς, καὶ περὶ τούτου ὑπάρχει δίκη εἰς τὸ Ἐφετεῖον.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο.

§64ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω καί τι πλέον. Ἐπὶ ἄλλων παρομοίων, ἀλλ’ ἀσημάντων σχετικῶς ὑποθέσεων, τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τῆς ἐγκριτικῆς διαταγῆς ἐπιφυλάσσεται ἑαυτῷ τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκρίνῃ ἢ μὴ καὶ αὐτὸ τὸ συμβόλαιον μετὰ τὴν σύνταξίν του. Δὲν ἔπρεπε λοιπὸν καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ πράξῃ τὸ αὐτό, προκειμένου περὶ τόσον σπουδαίας ὑποθέσεως, ἐχούσης ἀντικείμενον ἓν σχεδὸν ἑκατομμύριον δραχμῶν; Πρὸ ὀλίγου ἔλαβον γνῶσιν μιᾶς τοιαύτης ἐγκριτικῆς διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας...

§65ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν γνωρίζω τοιοῦτον ἔγγραφον.

§66ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πιθανὸν νὰ μὴ τὸ γνωρίζετε, διότι δὲν ἐλάβετε τὸν κόπον νὰ τὸ ἀναγνώσητε πρὶν τὸ ὑπογράψητε, ἐγὼ ὅμως εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀναφέρω ὡρισμένως τὴν ὑπόθεσιν. Ἐπρόκειτο νὰ ἐνοικιάσητε ἐν Πάτραις οἰκίαν τινὰ δι’ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον, ἐγκρίναντες δὲ τοὺς ὅρους καὶ δόντες ἐντολὴν πρὸς σύνταξιν τοῦ συμβολαίου, ρητῶς εἴπετε, ὅτι τηρεῖτε τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκρίνητε ἢ μὴ τὸ συμβόλαιον τοῦτο.

§67ΜΑΝΕΤΑΣ. Ναί, ἀλλὰ διὰ νὰ ἴδω, ἂν τὸ συμβόλαιον συνετάχθη σύμφωνα μὲ τοὺς ὅρους.

§68ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλὰ δὲν ἔχει καὶ μεγάλην ἀξίαν τὸ περιστατικὸν τοῦτο· ἁπλῶς τὸ ἀνέφερον, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ἤθελεν, εἶχε πολλοὺς νομίμους τρόπους νὰ ὑπερπηδήσῃ τὸν φραγμὸν τῆς κοινοποιήσεως τῆς ἐγκρίσεως, ἔστω καὶ ἂν αὕτη εἶχε γίνει κανονικῶς. Ἐδῶ δὲ μάλιστα γεννᾶται καὶ ἄλλο ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δοθῇ πολλὴ προσοχή. Ἐκ τῆς ἐγκριτικῆς διαταγῆς προκύπτει, ὅτι ὁ Α. Καμπᾶς δὲν εἶχε καταθέσει εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Φρουραρχείου τὰς λόγῳ ἐγγυοδοσίας 30,000 δραχμῶν. Καὶ ἀναφέρεται μὲν ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ, ὅτι εἶχε κατατεθῆ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὴν Γενικὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο νὰ ληφθῇ ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ Καμπᾶ, τοῦθ’ ὅπερ θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶχε τεθῆ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἰδοὺ ἐπὶ λέξει τὸ περὶ τούτου σχετικὸν μέρος τῆς ἐγκριτικῆς διαταγῆς (ἀναγινώσκει). «Ἐν τούτοις ἡ ταμιακὴ τοῦ Φρουραρχείου Ἐπιτροπὴ διαταχθήσεται (παρὰ τοῦ Φρουράρχου) νὰ παραλάβῃ, δυνάμει ἀντιγράφου τῆς παρούσης, ἀπὸ τὴν Γενικὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν, συνεννοουμένη πρὸς τοῦτο μετὰ τοῦ χορηγητοῦ Α. Καμπᾶ, τὴν εἰς τὸ ταμεῖον αὐτῆς κατατεθεῖσαν ἐγγυοδοσίαν». Ἀπολέμητον ἄρα προκύπτει ἐντεῦθεν συμπέρασμα, ὅτι τὸ Φρουραρχεῖον δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὰς 30,000 δραχμῶν, ἂν δὲν ἤθελεν ὁ Καμπᾶς, ἤγουν ἐγγύησις δὲν εἶχε κατατεθῆ διόλου. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ ὅρων ἂν κατετίθεντο αἱ 30,000 δραχμῶν εἰς τὴν Τράπεζαν, δὲν θὰ εἶχεν ἀξίαν τινὰ ἡ κατάθεσις αὕτη, διότι ὅλαι αἱ διακηρύξεις λέγουσιν, ὅτι ἔδει νὰ γίνῃ αὕτη εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Φρουραρχείου. Ἰδοὺ δ’ ἐπὶ λέξει τὸ σχετικὸν μέρος αὐτῶν (ἀναγινώσκει). Διακήρυξις πρώτη. «Οἱ διαγωνισθησόμενοι ὀφείλουσι νὰ καταθέσωσιν εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Φρουραρχείου Ἀθηνῶν δραχ. 30,000, λόγῳ ἐγγυοδοσίας». Διακήρυξις δευτέρα. «Οἱ συναγωνισθησόμενοι ὀφείλουσι νὰ καταθέσωσιν εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Φρουραρχείου Ἀθηνῶν, λόγῳ ἐγγυοδοσίας, δραχ. τριάκοντα χιλιάδας. Διακήρυξις τρίτη. «Τὰ δελτία ἔσονται δεκτά, ἐὰν οἱ προσφερταὶ καταθέσωσι πρὸ τῆς ὑποβολῆς αὐτῶν τὴν ὡρισμένην ἐγγυοδοσίαν τῶν τριάκοντα χιλιάδων δραχμῶν εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Φρουραρχείου». Πῶς λοιπὸν ἐγένετο δεκτὴ ἡ ὑποβολὴ τῆς ἐνσφραγίστου προσφορᾶς τοῦ Α. Καμπᾶ, ἀφοῦ οὗτος δὲν εἶχε καταθέσει τὰς λόγῳ ἐγγυοδοσίας 30,000 δραχμῶν, καὶ διὰ ποῖον λόγον ἔσπευσε κατόπιν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἐγκριτικὴν διαταγήν;

§69ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εὐνοούμενος, ὥστε ἦτο περιττὸν νὰ καταθέσῃ χρήματα.

§70ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιότατα. Καὶ ὅμως μᾶς λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς ἐκθέσεώς του, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν τῶν Ἠλιοπούλου, Λυμπεροπούλου καὶ Κολοσούκα, διότι δὲν εἶχον καταθέσει τὰς 30,000 δραχμῶν! Ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν ἐμειοδότησαν ἐπὶ δημοπρασίας καὶ ἑπομένως δὲν ἦσαν ὑπόχρεοι νὰ καταθέσωσιν ἐγγύησιν. Αὐτοὶ μετὰ τὴν δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων δημοπρασίαν ἐμειοδότησαν δι’ ἀναφορᾶς, ἥτις, ἂν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψει, θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νέαν δημοπρασίαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 16 λεπτῶν, ὁπότε ὤφειλον νὰ καταθέσωσιν ἐγγύησιν. Ἔπειτα δὲ αὐτοὶ, ὡς χορηγηταὶ τοῦ ἀχύρου, ἦσαν γνωστοὶ ἐπὶ ἀναμφισβητήτῳ φερεγγυότητι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἶχον δὲ νὰ λάβουν ἀπὸ τὸ Δημόσιον περὶ τὰς 60,000 δραχμῶν....

§71ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λεπτὰ ὀλιγώτερον προσέφερον αὐτοὶ διὰ τῆς ἀναφορᾶς των;

§72ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο καὶ τέταρτον ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι, ἂν ἐπαναλαμβάνετο ἡ δημοπρασία, θὰ ἐμειοδότουν περισσότερον.

§73ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ τίς ζημία προκύπτει ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῆς δημοπρασίας;

§74ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννενήκοντα χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν μόνον. Ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου, ὡς εἶπον, ὑπερβαίνει τὰς τριακοσίας πεντήκοντα χιλιάδας δραχμῶν.

§75ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἤκουσα νὰ ὁμιλῆτε περὶ Καμπᾶ, ἐγὼ δὲ, ὁ μὴ Ἀθηναῖος καὶ μὴ διατρίβων ἐνταῦθα ἐπὶ πολὺ, δὲν γνωρίζω τίς εἶναι ὁ Καμπᾶς. Ἤκουσα ὅμως νὰ λέγουν, ὅτι εἶναι θεῖος τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ Ἀναγνωστοπούλου. Περὶ αὐτοῦ τοῦ Καμπᾶ πρόκειται;

§76ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ γίνῃ καὶ περὶ τούτου λόγος.

§77ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε συνετάχθη τὸ συμβόλαιον μετὰ τοῦ Καμπᾶ;

§78ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνετάχθη μίαν ἡμέραν μετὰ τὴν ἐπίδοσιν τῆς ἀναφορᾶς, ἤτοι αὕτη μὲν ἐπεδόθη τῇ 6 Μαΐου, τὸ δὲ συμβόλαιον συνετάχθη τῇ 7 Μαΐου.

§79ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ἀντίγραφον;

§80ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω περίληψιν, ἀλλὰ δὲν ἀμφισβητεῖται τὸ γεγονὸς αὐτό. Ἰδοὺ (ἀναγινώσκει). «Ἀριθ. 300. Ἐν Ἀθήναις σήμερον τὴν 7 τοῦ μηνὸς Μαΐου, τοῦ 1887, ἡμέραν Πέμπτην, ἐνώπιον ἐμοῦ τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν Ἀναστασίου Ἀναστασοπούλου....κλπ.» Περιττὸν θεωρῶ, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐπιμείνω περισσότερον. Τὸ ζήτημα ἀνεπτύχθη μετὰ πάσης τῆς δυνατῆς ἀκριβείας καὶ κατὰ τρόπον μὴ ἀφίνοντα διὰ τοὺς θέλοντας νὰ πεισθῶσι τὸν ἐλάχιστον ἐνδοιασμὸν περὶ τοῦ ὅτι ἐπεζητήθη ἐπὶ τοῦ προκειμένου μετ’ ἐπιμονῆς καὶ τόλμης, ἀξίας τοῦ διέποντος τὸν τόπον συστήματος, ἡ ἀθέμιτος ὠφέλεια εὐνοουμένων, πρὸς σπουδαιοτάτην καὶ καταφανῆ ἐλάττωσιν τῆς δημοσίας περιουσίας. Ἀντικατεστάθη ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης καὶ ἐπὶ βλάβῃ ἴσως τῶν κτηνῶν τοῦ στρατοῦ τὸ ἄχυρον διὰ χόρτου· ἐξεδόθη εἰς γνωστὸν ἐργολάβον ἡ προμήθεια ἐπὶ δύο ἔτη ἀδικαιολογήτως καὶ ἐναντίον ἀπαραβάτου τέως ἀρχῆς, κρατούσης διὰ τὰς δημοπρασίας τοῦ Δημοσίου· ἐγένετο ἄτακτος καὶ εἰκονικὸς συναγωνισμὸς μετ’ ἀνεξηγήτου σπουδῆς· περιεφρονήθησαν γνῶμαι ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἐφόσον αἱ γνῶμαι αὗται δὲν ἦσαν συντελεστικαὶ εἰς τὰ σχέδια καὶ τοὺς σκοποὺς τῶν εὐνοουμένων· παρεβιάσθη χάριν αὐτῶν ὁ σπουδαιότερος περὶ ἐγγυοδοσίας ὅρος τῶν διακηρύξεων, ἐπὶ τέλους δὲ ἀπεῤῥίφθη σκανδαλωδῶς ὡρισμένη ὡρισμένων καὶ φερεγγύων πολιτῶν μειοδοτικὴ προσφορά. Ταῦτα πάντα δὲν διστάζω νὰ χαρακτηρίσω ὡς αἴσχη καὶ ὄργια τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου. Ὑπολείπεται δὲ μετὰ τοῦτο νὰ ἐξετασθῇ μέχρι τίνος βαθμοῦ ἐκτίθεται ἡ ἠθικὴ καὶ νομικὴ εὐθύνη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Γνωρίζω,—καὶ ἐδῶ εὑρίσκει τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημά του ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος βουλευτὴς κ. Κρεστενίτης,—γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Α. Καμπᾶς συνδέεται διὰ στενῆς συγγενείας μὲ τὸν κ. Ἀναγνωστόπουλον· ποία δὲ εἶναι ἡ θέσις τοῦ κ. Ἀναγνωστοπούλου παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ, εἶναι γνωστὸν οὐ μόνον εἰς ὑμᾶς, ἀλλὰ εἰς τὸ Πανελλήνιον. Ἐπιθυμῶ ἐν τούτοις καὶ εὔχομαι ν’ ἀποδειχθῇ, οὐχὶ χάριν τοῦ κ. Τρικούπη, ἀλλὰ χάριν τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος, ὅτι οὗτος, οὐχὶ ἐκ προθέσεως, ἀλλ’ ἐξ ὀλιγωρίας ἐνήργησεν ὅσα ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, γενόμενος θῦμα τῆς ἀπεριορίστου εὐνοίας καὶ τῆς τυφλῆς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὰ περιστοιχίζοντα αὐτὸν πρόσωπα, ἅτινα δυνατὸν νὰ τοῦ ὑπέκλεπτον τὴν ὑπογραφὴν, παριστῶντα ἐπιτηδείως, ὅτι τὰ πάντα ἐγίνοντο ἐν τάξει καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Τοῦτο θὰ κριθῇ μετὰ τὴν ἀπάντησιν, ἣν θὰ δώσῃ, καὶ μετὰ τὴν ὁποίαν ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὁ ἄρτι καταβὰς ἀπὸ τοῦ βήματος, εἶπεν, ὅτι ἐπραγματεύθη περὶ ὑποθέσεως, ἥτις ἀφορᾷ εἰς ὄργια. Καὶ τῷ ὄντι, Κύριοι, τὰ τῆς προμηθείας τοῦ ἀχύρου καὶ τοῦ χόρτου συνήθως συνδέονται πρὸς ὄργια. Καὶ τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐγνώρισα, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ταῦτα, ὅτι ὑπάρχουσί τινες, οἵτινες, γινομένης δημοπρασίας, δὲν προσέρχονται εἰς αὐτὴν ἵνα μειοδοτήσωσιν, ἀλλὰ μόνον ἵνα πληρωθῶσι πρὸς ἀποχὴν παρὰ τῶν μειοδοτούντων· διὰ τοῦτο ἐνέργειαν πᾶσαν καταβάλλουσιν, ὅπως μὴ γίνῃ μειοδοσία εἰλικρινὴς, ὅπως μὴ γίνῃ μειοδοσία, ἥτις νὰ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἀποχρῶσα, ὥστε κατόπιν, ἀπειλοῦντες τὸν μειοδότην, ὅτι αὐτοὶ θέλουσι προτείνει τιμὴν κατωτέραν, νὰ ἐπιτύχωσι συμβιβασμὸν πρὸς αὐτὸν, καὶ νὰ μὴ προβῶσιν εἰς κρείσσονα προσφοράν. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτε εἰσῆλθον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, εὗρον τοῦτο ἐνώπιόν μου· εἶχον γενῇ τοιαῦται μειοδοσίαι, δι’ ἄχυρον τότε, εἶχε κατακυρωθῆ εἰς τιμήν τινα ἡ προμήθεια τοῦ ἀχύρου, οἱ δὲ παραπονούμενοι δὲν εἶχον παρουσιασθῆ εἰς τὴν μειοδοσίαν, ἢ μᾶλλον εἶχον παρουσιασθῆ, ἀλλ’ ἐσιώπων, κατόπιν δὲ προσεπάθουν νὰ κατορθώσωσι νὰ πληρωθῶσι διὰ τὴν ἀποχήν των ἀπὸ ὑποβολῆς κρείσσονος προσφορᾶς· περιέμενον μέχρι τῆς τελευταίας πρὸς ἔγκρισιν ἡμέρας καὶ οὐδὲν προέτεινον, γενομένης δὲ τῆς κατακυρώσεως, ἔσπευδον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ αὐτοὶ καὶ δι’ ἄλλων, λέγοντες, ὅτι σκάνδαλα μεγάλα συμβαίνουσι, καὶ ζητοῦντες, ὅπως ἐπαναληφθῇ ἡ δημοπρασία, ὡς προσφέροντες πλείονα. Ἐνίοτε, ἀλλ’ ἐξαιρετικῶς, ἔφθανεν ἐγκαίρως ἡ προσφορά των, ἐπανελαμβάνετο δὲ τότε ἡ δημοπρασία, ἀλλὰ καὶ τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην φορὰν τὸ αὐτὸ πάλιν συνέβαινε. Ταὐτὰ ἔπραττε καὶ αὐτὸ τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ὠνόμασε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Βουλευτής· αὐτὸ ἦλθεν εἰς ἐμὲ, πρὶν ὑποβάλῃ τὴν ἀναφορὰν, καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι ἡ δημοπρασία ἀπέληξεν εἰς τιμὴν ὑψηλήν· τῷ ἀπήντησα, ὅτι διὰ τοῦτο ἐβραδύνομεν τὴν ἐπικύρωσιν, ἵνα δοθῇ χρόνος πρὸς ὑποβολὴν προσφορῶν κρεισσόνων· «φέρε, εἶπον αὐτῷ, τὴν προσφοράν σου.» Οὐδὲν ὑπέβαλεν, ἐνόσῳ ἀνεβάλλετο ἡ ἔγκρισις· περιέμενε νὰ μάθῃ πότε θέλει γίνῃ ἡ ὁριστικὴ κατακύρωσις, καὶ τὴν ἐπαύριον στέλλει τὴν προσφοράν. Ἐπὶ ἡμέρας τὸν περιεμένομεν. Οἱ τὸ ἔργον τοῦτο μετερχόμενοι οὕτως εἰργάζοντο, μὲ ἀνεζήτουν συνεχῶς, εἰδοποιοῦντές με, ὅτι συνέβαινον σκάνδαλα, ἀνεβάλλετο ἡ ἔγκρισις, ἵνα ὑποβάλωσιν οὗτοι ἀναφορὰν, ἀφοῦ δὲ μετὰ παρατεινομένην πέρα τοῦ πρέποντος ἀναβολὴν ἐπειθόμεθα, ὅτι δὲν θέλει δοθῆ ἀναφορὰ, ἐγίνετο ἡ ἔγκρισις· εὐθὺς δὲ ὡς αὕτη ἀνεκοινοῦτο, αὐτοὶ ὑπέβαλλον τὴν μειοδοτικὴν αὐτῶν προσφοράν. Ταῦτα εἶναι τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα συνέβαινον πάντοτε ἐπὶ τῆς προμηθείας τῆς τροφῆς τῶν κτηνῶν, ἤτοι τοῦ ἀχύρου καὶ τοῦ χόρτου· συνέβη δὲ καὶ κατὰ ταύτην τὴν περίστασιν ἐπὶ τοῦ χόρτου, ὅπως εἶχε συμβῆ καθ’ ὅλας τὰς προηγουμένας περιστάσεις ἐπὶ τοῦ ἀχύρου· ἀλλὰ κατὰ τὰς προηγουμένας περιστάσεις δὲν ἔφθασεν ἕως τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα· ἤδη ἔφθασε καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἔφθασε διὰ νὰ ἀποδειχθῶσι τὰ ὄργια ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διακηρύττουσι ταῦτα, ὄχι δὲ παρεκτροπὴ ἢ παράλειψις κἂν τῆς ὑπηρεσίας, διότι περὶ ταῦτα εἶναι ἐπιμελεστάτη, ὡς θὰ δυνηθῆτε νὰ πεισθῆτε καὶ ἐκ τῶν ἤδη παρατεθέντων εἰς ὑμᾶς· θὰ ἰδῆτε ἐν αὐτοῖς, πόσον ἐπιμελῶς ἑκάστη πρᾶξις ἐγένετο· τὴν δ’ ἐπιμέλειαν ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ ἐπὶ τῶν πραγμάτων ὁ προαγορεύσας, δεικνυόντων ἐπὶ παντὸς ἐνεργείας πλήρεις. Ἤρχισεν ὁ κ. Βουλευτὴς ψέγων τὴν ἀπόφασιν περὶ τροφῆς τῶν κτηνῶν διὰ χόρτου καὶ ὄχι δι’ ἀχύρου. Τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι δὲν σχετίζεται πρὸς τὸ προκείμενον. Περὶ αὐτοῦ ἐγένοντο μελέται πλήρεις κατὰ ταύτην τὴν περίστασιν· εἶχον γενῆ καὶ προηγουμένως μελέται, ἀπεφασίσθη δὲ νὰ γενῶσι τοιαῦται μελέται μετὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Θεσσαλίας, διότι ἡ Θεσσαλία παράγει πολὺ χόρτον, καὶ πολλάκις ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ χόρτου τῆς Θεσσαλίας, ὡς δυναμένου ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸ ἄχυρον εἰς τροφὴν τῶν κτηνῶν καὶ ἐνταῦθα, ὅπως καὶ ἀλλαχοῦ· διότι παντοῦ, πλὴν τῆς Ἑλλάδος, τρέφονται τὰ κτήνη διὰ χόρτου....

§82ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι τὸ χόρτον εἰς τὰ ἄλλα Κράτη εἶναι ἐκ καλλιεργησίμων γαιῶν καὶ ἐκ καλλιεργουμένων γαιῶν.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ χόρτου, τοῦ παραγομένου ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἐν τῇ περὶ τούτου δὲ μελέτῃ γενομένῃ οὐ μόνον κατὰ ταύτην τὴν ὑπουργείαν μου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην, ἔμαθόν τι, τὸ ὁποῖον παρατηρῶ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν γινώσκει, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ γινώσκωσιν ὅσοι δὲν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἔμαθον, ὅτι ἐν τῇ προμηθείᾳ τοῦ χόρτου τὸ πολὺ τῆς τιμῆς προέρχεται ἐκ τοῦ ἐξόδου τῆς μεταφορᾶς, διότι εὑρίσκεται ἴσως χόρτον ἐν Θεσσαλίᾳ εἰς μικρὰν τιμήν, ἀλλ’ ἡ μεταφορὰ ἀπὸ τοῦ λειμῶνος εἰς τὴν πλησιεστέραν πόλιν ἐπάγεται ἔξοδα, καὶ πάλιν ἔπειτα ἀπὸ τῆς πόλεως εἰς τὸν λιμένα ἄλλα ἔξοδα, ἀπὸ τοῦ Θεσσαλικοῦ λιμένος εἰς τὸν λιμένα Πειραιῶς ἄλλα ἔξοδα, καὶ ἀπὸ τοῦ λιμένος Πειραιῶς εἰς Ἀθήνας ἄλλα, καὶ πρὸς τούτοις ἔξοδα παρασκευῆς τοῦ χόρτου, πιέσεως κτλ. Ἰδοὺ σημείωμα περὶ τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς τοῦ χόρτου. Κατ’ αὐτὸ στοιχίζει 1½ λεπτὸν ἡ πίεσις, 2½ λεπτὰ ὁ σιδηρόδρομος, 2 λεπτὰ τὸ ἀτμόπλοιον, 1 δραχμὴ καὶ 20 λεπτὰ αἱ 100 ὀκάδες ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Ἀθήνας, καὶ 1 λεπτὸν ἀποθήκευσις καὶ μεταφορὰ εἰς τὰ σώματα κλπ. Αὕτη εἶναι σημείωσις περὶ τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς τοῦ χόρτου ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς ἕως ἐδῶ, ὅπου τούτων ἕνεκα εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνωτέρα ἡ τιμὴ τῆς ἐπὶ τόπου. Καὶ ἂν εἰς 6 λεπτὰ ἀνήρχετο ἡ ἐπὶ τόπου τιμὴ τοῦ χόρτου, δὲν θὰ περιωρίζετο ἡ τιμὴ εἰς 9 λεπτά, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, στηριζόμενος καὶ εἰς γνώμην ἑνὸς τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ θὰ ἦτο πολὺ ἀνωτέρα, διότι τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς ὑπολογίζονται μεταξὺ 9 καὶ 10 λεπτῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἔχωμεν 9 ἕως 10 λεπτὰ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς καὶ ἔχωμεν καὶ τιμὴν ἀγορᾶς τοῦ χόρτου ἐπὶ τόπου 6 ἢ 7 λεπτῶν, φθάνομεν εἰς τὰς τιμάς, εἰς τὰς ὁποίας ἀπέληξεν ἡ μειοδοσία. Ἀπόδειξιν δέ, ὅτι αὗται εἶναι αἱ πρέπουσαι τιμαί, ἔχομεν, ὅτι καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἐμειοδότει τὴν ἐπαύριον τῆς κατακυρώσεως, ὅτε μάλιστα ἤξευρεν, ὅτι μικρὸν διέτρεχε κίνδυνον νὰ ἀναγνωρισθῇ ὑπὲρ αὐτοῦ ἡ προμήθεια, διότι οὐδὲ κἂν τὰς ἐγγυήσεις κατέθηκε, δὲν ἐτόλμα ὅμως νὰ μειοδοτήσῃ πολὺ κάτω τῶν 18 λεπτῶν, ἔχον ὑπ’ ὄψει τὴν ἐπὶ τόπου τιμὴν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς τοῦ χόρτου, καὶ ἐννοοῦν, ὅτι θὰ ἐκινδύνευε νὰ ζημιωθῇ, ἐὰν τυχὸν τὸ Δημόσιον, παραβλέπον, ὅτι δὲν κατέθηκε τὰς ἐγγυήσεις, καὶ ὅτι παρῆλθεν ἡ διορία τῶν τοιούτων προσφορῶν, ἀπεδέχετο τὰς προτάσεις του. Τὸ ζήτημα, ἂν προτιμητέον τὸ χόρτον τοῦ ἀχύρου εἰς διατροφὴν τῶν κτηνῶν, εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ θέμα. Ἐξετάζομεν ἤδη τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς τιμῆς τοῦ χόρτου. Δὲν ἦτο τόσον μικρὰ ἡ τιμὴ, ὡς ἤθελέ τις ὑποθέσει ἐκ πρώτης ὄψεως καὶ διὰ τοῦτο ἐδιστάζομεν· ἀλλὰ καὶ πάλιν, ὅτε καλῶς ἐξετιμήθησαν τὰ τῶν τιμῶν, ὅτε ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψει αὐτὴν ταύτην τὴν τιμὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ παραχώρησις, καὶ παρεβάλομεν τὴν τιμὴν ταύτην πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ ἀχύρου, κατὰ τὴν τέως γενομένην χρῆσιν αὐτοῦ, εἴδομεν, ὅτι καὶ πάλιν πραγματοποιεῖται οἰκονομία, ὅτι καὶ ἐπὶ τιμῆς 18 λεπτῶν πραγματοποιεῖται οἰκονομία. Ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ παριστῶντα ταῦτα· νομίζω δὲ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται, πίναξ, ἐπὶ ἐπισήμων στοιχείων στηριζόμενος, νὰ ἀνασκευάζηται ἁπλῶς, ἐπὶ τῇ διαβεβαιώσει, ὅτι εἰλικρινῶς δίδει τὰς πληροφορίας ὁ ὁμιλῶν. Δύναταί τις νὰ ἔχῃ πεποίθησιν ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν του, ἀλλὰ δυνατὸν αἱ πεποιθήσεις αὐτοῦ αὗται νὰ ὑπηγορεύθησαν ἐν ἀγνοίᾳ του, ἐκ τοῦ πολιτικοῦ του συμφέροντος, Ἐνταῦθα φέρω τὸν πίνακα. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἤθελεν ἡ Βουλὴ νὰ ἀκούσῃ τὰς λεπτομερείας τῆς συγκρίσεως τῆς πρὸς διατροφὴν τῶν κτηνῶν δαπάνης κατὰ τὸ 1886 ἕως τοῦ 1887 δι’ ἀχύρου πρὸς τὴν δαπάνην κατὰ τὸ 1887 ἕως τοῦ 1888 διὰ χόρτου. Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου φαίνεται, ὅτι ἐπὶ τιμῇ 18 λεπτῶν τὸ χόρτον ἐπάγεται δαπάνην ἐλάσσονα τοῦ ἀχύρου ἐπὶ τῇ συνήθῃ αὐτοῦ τιμῇ ἐνταῦθα. Ὅλαι αἱ Ἐπιτροπαὶ ἀπεφάνθησαν, ὅτι τὸ ἄχυρον, τοιοῦτον, ὁποῖον παραδίδεται ἐνταῦθα, δὲν εἶναι προτιμότερον τοῦ χόρτου, ἀλλὰ τοὐναντίον τὸ χόρτον εἶναι προτιμότερον τοῦ τοιούτου ἀχύρου. Νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ ὑπηρεσία νὰ πράξῃ ἄλλως ἢ ὅπως ἔπραξε, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ, ὅτε ἐλαμβάνετο ἡ ἀπόφασις, εἴχομεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἠθέλομεν ἀποκτήσει τὸ χόρτον εὐθηνότερον τῶν 18 λεπτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ τιμῇ ταύτῃ πάλιν ἔχομεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι πραγματοποιοῦμεν κέρδος χρηματικὸν, παρέχοντες συνάμα εἰς τὰ κτήνη τροφὴν βελτίονα, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη, ὅτι τὸ χόρτον εἶναι προτιμότερον, ἕνεκα τοῦ εἴδους τοῦ ἀχύρου, τὸ ὁποῖον ἐνταῦθα προμηθεύεται. Τῷ ὄντι γινώσκομεν τί ἐν τῷ παρελθόντι συνέβαινε περὶ τοῦ ἀχύρου, ποίας δυσκολίας ἀπήντα ἡ ὑπηρεσία ἐν τῇ ἐπιτηρήσει τοῦ ἀχύρου, καὶ ὅτι πάντοτε ἠκούομεν παράπονα. Τὰ παράπονα ταῦτα μαρτυροῦνται ὑπὸ σειρᾶς ὁλοκλήρου ἀναφορῶν τῶν διοικητῶν τῶν ταγμάτων, συνεχῶς διαμαρτυρομένων· ἤδη συμβαίνει ἐντελῶς τὸ ἐναντίον. Ἤδη, ἐκ τῶν ὑστέρων κρίνοντες, πειθόμεθα περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς παρατηρήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἐπὶ τοῦ χόρτου οὐ μόνον δὲν συμβαίνει ὅ,τι συνέβαινε περὶ τοῦ παραδιδομένου ἀχύρου, ἀποῤῥιπτομένου συνεχῶς, ὡς ἡναμμένου ἢ σεσηπότος, ἀλλὰ τὸ παραδιδόμενον χόρτον ἀπεδείχθη καὶ ἀνώτερον τῶν προσδοκιῶν τῆς ὑπηρεσίας. Συνεστήσαμεν Ἐπιτροπὴν, διότι ὅσα ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου ἐν τῇ Βουλῇ, ὅλα ταῦτα ἐλέγοντο ἔκτοτε. Οἱ ἔχοντες συμφέρον νὰ πλάσωσι τὸν μῦθον διέδιδον ταῦτα καὶ τὰ ἤνεγκον καὶ εἰς γνῶσιν ἐμοῦ· ἤκουσα καὶ ἐγὼ, ὅτι τὸ χόρτον εἶναι ἡναμμένον, εἶναι σεσηπός. Εὐθὺς συνέστησα Ἐπιτροπὴν ἐκ τοῦ ἀνωτάτου γενικοῦ ἐπιμελητοῦ κ. Ράλλη, ἐκ τοῦ συνταγματάρχου τοῦ ἱππικοῦ κ. Σούτσου, ἐκ τοῦ ταγματάρχου τοῦ πυροβολικοῦ κ. Κρεστενίτου, ἐκ τοῦ κτηνιάτρου κ. Πιλαβίου καὶ ἐξ ἑνὸς ἄλλου κτηνιάτρου Δανοῦ, ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διατελοῦντος. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξήτασε τὰ τοῦ χόρτου, καὶ ἔχομεν ἐνταῦθα τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς· ὁ δὲ κ. Βουλευτής, ὁ λέγων, ὅτι δὲν ὑπάρχει τι ἐν τοῖς κατατεθεῖσι περὶ τούτου, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔπρεπε νὰ μελετήσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησε....

§84ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔκαμα διόλου μνείαν αὐτοῦ τοῦ περιστατικοῦ.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμητε μνείαν, ἀφοῦ ἐκάμετε μνείαν ἀντιθέτων γεγονότων.

§86ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἔγινεν αὐτὴ ἡ ἔκθεσις, κύριε Πρωθυπουργέ; Ἐγένετο τῇ 1ῃ Αὐγούστου.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγένοντο πολλαὶ ἐκθέσεις.

§88ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μία μόνον εἶναι.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνταῦθα κατεθέσαμεν μίαν. Ἐκτίθεται ἐν αὐτῇ, ὅτι συνεχῶς ὁ ἀνώτερος γενικὸς ἐπιμελητὴς κ. Ράλλης ἐπεσκέπτετο ἐπὶ χρόνον πολὺν τὰ κτήνη, εἶχεν εἰδικὴν ἐργασίαν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἐπισκέπτηται τὰ κτήνη καὶ νὰ ἐξετάζῃ, ἐὰν ἡ προμήθεια τῆς νομῆς ἦτο καλή, κατὰ πᾶσαν δὲ ἄφιξιν χόρτου ἐκ Θεσσαλίας ἐγίνετο νέα ἐπίσκεψις. Ἐνταῦθα εἶναι τὸ πρωτόκολλον, τὸ ὑπογεγραμμένον παρὰ τῶν ἀξιοτίμων ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου ὠνόμασα. (Ἀναγινώσκει). «Πρωτόκολλον, συνταχθὲν ὑπὸ τῆς ὑποφαινομένης Ἐπιτροπῆς, συστηθείσης διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 43,160 διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν ἀποθηκῶν τῶν ἐργολάβων τῆς νομῆς. Ἐν Ἀθήναις σήμερον κλπ.» Καὶ ἔχομεν τὰς ὑπογραφὰς Ράλλη, Σούτσου, Κρεστενίτου, Πιλαβίου καὶ τοῦ Δανοῦ Ρόσεν.....

§90ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ εἰς τὴν πρώτην δόσιν.

§91ΡΑΛΛΗΣ. Ἠρώτησα τὸν κ. Παπαγιαννακόπουλον, διότι ἤκουσα τὰς διαδόσεις αὐτάς.

§92ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θέλετε ν’ ἀκούσητε τὴν ἔκθεσιν; Τὴν ἀναγινώσκω. (Ἀναγινώσκει). «Ἐν Ἀθήναις, σήμερον, τὴν δευτέραν Αὐγούστου 1887, ἡ ὑποφαινομένη Ἐπιτροπὴ συνελθοῦσα μετέβη, συμφώνως τῇ ὑπ’ ἀριθ. 43,160 διαταγῇ τοῦ Ὑπουργείου, εἰς τὰς κατὰ τὴν θέσιν τοῦ Ἀεριόφωτος ἀποθήκας τοῦ ἐργολάβου τοῦ χόρτου κυρίου Ἀνδρ. Καμπᾶ, ἃς εὗρε σχεδὸν πλήρεις χόρτου εἰς δέματα. Ἡ Ἐπιτροπὴ προέβη πάραυτα εἰς τὴν ἀνέλιξιν πολλῶν δεμάτων, ἐκ διαφόρων θέσεων τυχαίως λαμβανομένων, ἐπείσθη δὲ, ὅτι ἡ ποιότης τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις ταύταις χόρτου εἶναι καλλίστη, καὶ ὅτι τὸ πρὸς διατροφὴν τῶν κτηνῶν τοῦ Δημοσίου προωρισμένον τοῦτο χόρτον πληροῖ καθ’ ὅλα τοὺς ὅρους τοῦ μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐργολάβου συνταχθέντος συμβολαίου. «Περαιτέρω ἡ Ἐπιτροπὴ μετέβη πρὸς ἐπίσκεψιν καὶ ἐξέλεγξιν καὶ τῆς ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ ἐργολάβου Ι. Τοτόμη εὑρισκομένης κριθῆς, ἣν ἐπισταμένως ἐξετάσασα, ἀποφαίνεται, ὅτι αὕτη εἶναι μὲν καλῆς ποιότητος, ἄνευ ὀσμῆς δηλονότι ἢ ξένων οὐσιῶν, πλὴν φαίνεται ἀναμεμιγμένη παλαιᾶς ἐσοδείας μετὰ νέας. Εἶναι ὅμως κατάλληλος πρὸς διατροφὴν τῶν κτηνῶν. «Συνετάχθη τὸ παρὸν καὶ ὑπεγράφη παρ’ ἡμῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ε. Ράλλης, Ἀλ. Σοῦτσος, Γ. Κρεστενίτης, Γ. Πιλάβιος, Χ. Ρόσεν.» Τὸ χόρτον, βλέπετε βεβαιούμενον, ὅτι εἶναι ἄριστον· ἡ δὲ ἔκθεσις τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς λέγει, ὅτι θέλει ἐξακολουθεῖ τὰς τοιαύτας ἐπιθεωρήσεις. (Ἀναγινώσκει). «Πρὸς τούτοις ἀναφέρομεν, ὅτι τὰς ἐπισκέψεις ταύτας τοῦ χόρτου θέλομεν ἐπαναλάβει ἅμα ὡς ἀφιχθῇ νέα ἐκ Θεσσαλίας ποσότης». Βλέπετε, ὅτι τὸ χόρτον, ἀντιθέτως πρὸς τὸ ἄχυρον, οὐ μόνον δὲν δίδει ἀφορμὴν εἰς παράπονα, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀπεδείχθη ἐξαίρετον. Οὐ μόνον δὲ τὰς ἐκθέσεις ταύτας ἔλαβον, ἀλλὰ καὶ συνωμίλησα μετὰ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, μετὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς, ὅστις μοὶ εἶπεν, ὅτι οὐδέποτε τὰ κτήνη εἶχον νομήν, ὁποίαν σήμερον ἔχουσιν. Ἡ προτίμησις ἄρα τοῦ χόρτου ἀντὶ τοῦ ἀχύρου ἀποδεικνύεται ἤδη ἐκ τῶν ὑστέρων μέτρον οἰκονομικόν, μέτρον ὠφέλιμον εἰς τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’, ὡς εἴπομεν, τὰ τῆς προτιμήσεως τοῦ χόρτου ἦσαν ἁπλῆ προεισαγωγὴ εἰς τὴν ἐπίθεσιν, ἡ δὲ ἐπίθεσις δὲν στηρίζεται βεβαίως εἰς τοῦτο, ὅπερ εἶναι ὁ κανὼν παρ’ ἁπάσαις ταῖς ἄλλαις ἐπικρατείαις, προμηθευομέναις διὰ τὸν στρατὸν μόνον χόρτον καὶ οὐχὶ ἄχυρον, ἀλλὰ παρασκευάζεται προεισαγωγικῶς διὰ τῆς παραστάσεως, ὅτι δῆθεν προετιμήθη ἐνταῦθα τὸ χόρτον οὐχὶ κατὰ κανόνα, ὅπως γίνεται πανταχοῦ, ἀλλ’ ἐξαιρετικῶς, ἵνα παρασχεθῇ ἡ εὐκαιρία κακῶς, κατὰ τὴν ἀξίωσιν τῶν ἐπιτιθεμένων, διεξαχθείσης προμηθείας. Ἐῤῥήθη, ὅτι ἡ προμήθεια ἐφάνη μὴ γενομένη κανονικῶς, διότι ἐγένετο ἄνευ τῶν συνήθων διακηρύξεων ἡ δημοπρασία. Ἀλλ’ αἱ διακηρύξεις τῶν δημοπρασιῶν γίνονται διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἄγνωστος εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους. Παρετήρησα εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, διακόψας αὐτὸν, ὅτι, κατὰ τὸν Νόμον περὶ Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐπετρέπετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ δημοσιεύσῃ τὴν διακήρυξιν δι’ ἄλλης ἐφημερίδος, εἰμὴ μόνον διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως· προσέθηκα ὅμως, ὅτι τοῦτο, ἐνῷ πραγματοποιεῖ οἰκονομίαν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, καταλήγει εἰς πληρεστέραν δημοσιότητα, διότι αἱ ἐφημερίδες τῆς ἐπαύριον ἐπαναλαμβάνουσι τὰ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καταχωριζόμενα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνταῦθα διέῤῥηξε τὰ ἱμάτιά του λέγων, ὅτι οὐδεμία ἐφημερὶς ἀνήγγειλε τὰ τῆς δημοπρασίας, καὶ ὅτι μὲ προκαλεῖ νὰ τῷ παρουσιάσω ἐφημερίδα περιέχουσαν τὴν ἀναγγελίαν. Ἰδού, ἠδυνήθην νὰ φέρω ἐφημερίδα· μοὶ ἤρκεσε νὰ ζητήσω ἐκ τοῦ προχείρου φύλλον ἐφημερίδος τῆς ἡμέρας ἐκείνης, ἵνα, καθ’ ἣν εἶχον βεβαιότητα, εὕρω ἐν αὐτῷ ἀναδημοσιευμένα τὰ τῆς διακηρύξεως....

§93ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει;

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θαυμάζω πῶς, μελετήσαντες τὸ ζήτημα, ἵνα στηρίξητε ἐπ’ αὐτοῦ κατηγορίαν, δὲν ἀπεγοητεύθητε εὐθὺς ὡς ἐπείσθητε, ὅτι τὸ οἰκοδόμημα ὑμῶν θὰ ἐστηρίζετο ἐπὶ τοῦ ἰσχυρισμοῦ, ὅτι ἐδημοσιεύθη ἡ διακήρυξις διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ καταστῇ γνωστὴ εἰς ὅλους. Γινώσκων ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι τὰ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καταχωριζόμενα ἀναγγέλλονται ἢ ἀναδημοσιεύονται τὴν ἐπαύριον ἐν ἁπάσαις ταῖς πρωϊναῖς, ἂν μὴ καὶ ταῖς ἑσπεριναῖς, ἐφημερίσι τῶν Ἀθηνῶν, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε πολὺ νὰ διστάσῃ, πρὶν ἢ ἐκτεθῇ, ἀναλαμβάνων τοιαύτην ἐντολήν. Ἐζήτησα ἓν οἱονδήποτε φύλλον τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ μοὶ ἐδόθη ἡ «Ἐφημερίς»· πράγματι δὲ ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «Παντοῖα» ἀπαντῶ πρώτην εἴδησιν (ἀναγινώσκει): «Τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν διὰ νέας δημοσιεύσεως αὐτοῦ διακηρύττει τὴν ἐπανάληψιν τοῦ διαγωνισμοῦ διὰ τὴν διετῆ προμήθειαν τοῦ χόρτου, τοῦ ἀναγκαιοῦντος πρὸς τροφὴν τῶν κτηνῶν τῆς ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ φρουρᾶς. Ἡ ἐπανάληψις τῆς δημοπρασίας γενήσεται δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν, ὑποβληθησομένων παρὰ τῶν ἐπιθυμούντων νὰ διαγωνισθῶσιν εἰς τὸ οἰκονομικὸν γραφεῖον τοῦ Φρουραρχείου, ἢ εἰς τὸ τμῆμα τῶν προμηθειῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, μέχρι τῆς 10 π. μ. ὥρας τῆς 24 τρέχοντος» Τοιαύτην ἀγγελίαν περιεῖχον καὶ ἄλλαι ἐφημερίδες, ἀλλὰ ὁ δοὺς τὰς πληροφορίας εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὁ προκαλέσας τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, τὸν ἐβεβαίωσεν, ὅτι αὐτὸς δὲν ἔλαβε γνῶσιν τῆς δημοσιεύσεως, ὅτι τὰ πάντα ἐγένοντο ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ. Ὅταν, Κύριοι, οὕτως ἐρχώμεθα νὰ συζητήσωμεν ἐν τῇ Βουλῇ, σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν ἦναι δυνατὸν ν’ ἀπεκδεχώμεθα ἀγαθόν τι ἐκ τῆς συζητήσεως· ὅταν πάντες οἱ ἀναγινώσκοντες ἀθηναϊκὰς ἐφημερίδας, τουτέστι πάντες ὑμεῖς καὶ αὐτὸς ὁ ἐπερωτήσας Βουλευτὴς ἔχητε καθ’ ἑκάστην τὴν εὐκαιρίαν ν’ ἀναγινώσκητε ἐν αὐταῖς τὰ τῶν διακηρυττομένων ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοπρασιῶν, τίνα σχηματίζετε γνώμην περὶ τῆς ἀξιώσεως, ὅτι διακήρυξις δημοπρασίας, κατακεχωρημένη ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἐγένετο ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ; Ἡ δημοπρασία διεκηρύχθη καθ’ ὃν τρόπον διατάσσει ὁ Νόμος, βοηθούσης δὲ καὶ τῆς ἄλλης δημοσιογραφίας, ἡ τοιαύτη νομίμως γενομένη διακήρυξις ἔλαβε πληρεστάτην δημοσιότητα. Ἔχομεν ἄρα βεβαιωμένον τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἔθεσεν ὡς θεμέλιον τῶν μομφῶν αὐτοῦ, τουτέστιν ἔχομεν βεβαιωμένον, ὅτι ἡ δημοπρασία διεκηρύχθη διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δι’ ἄλλων ἐν Ἀθήναις ἐφημερίδων ἀνεδημοσιεύθη ἐγκαίρως, καὶ ὅτι βεβαίως πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τοιαύτας ἐπιχειρήσεις ἔλαβον γνῶσιν τῆς διακηρύξεως. Καὶ ἂν οὐδεμία τῶν ἄλλων ἐφημερίδων εἶχεν ἀναδημοσιεύσει τὴν ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως διακήρυξιν, ἤρκει ἡ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως διακήρυξις, ἵνα λάβωσι γνῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, διότι γινώσκουσιν οὗτοι, ὅτι ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τὸ ὄργανον τῶν τοιούτων δημοσιεύσεων, καὶ πάντες οὗτοι ἐκεῖ ἀτενίζουσιν, ἵνα πληροφορηθῶσιν, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐργασία δι’ αὐτούς. Ὡς εἶπον καὶ πρότερον, ὁ περὶ οὗ πρόκειται κάλλιστα ἐγίνωσκε τὴν διακήρυξιν καὶ πάντα τὰ κατ’ αὐτήν. Ἡ ὅλη ἐνέργεια τοῦ κυρίου τούτου ἀφεώρα εἰς ἓν καὶ μόνον, εἰς τὸ νὰ κατορθώσῃ νὰ λάβῃ ποσὸν χρηματικὸν, ἵνα ἀποσυρθῇ· δὲν τὸ κατώρθωσε, καὶ τούτου ἕνεκα ἔχομεν ἐπερώτησιν, ἀναγγελθεῖσαν ὡς ἀφορῶσαν εἰς μέγιστα συμφέροντα, οὐχὶ τοῦ ἀποτυχόντος ἐν ἀθεμίτῳ κερδοσκοπίᾳ, ἀλλὰ τῆς Πολιτείας. Ἵνα παρασταθῇ ἡ Πολιτεία ὡς ζημιουμένη, ἐγένετο ὁ ὑπολογισμὸς ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι τὸ χόρτον τιμᾶται ἐν Ἀθήναις ὅσον εἰς τὰ ἀπώτερα μέρη τῆς Θεσσαλίας, ἐκεῖ, ὅπου τὸ χόρτον αὐτομάτως φύεται· δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς, ἀνερχόμενα εἰς 9 ἕως 10 λεπτά, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον. Ὅταν τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς ἀνέρχωνται εἰς 9 ἕως 10 λεπτὰ, ὁ δὲ κύριος Βουλευτὴς ὑπολογίζῃ τὴν τιμὴν τοῦ χόρτου μετὰ τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς εἰς 6 λεπτὰ καὶ 5 λεπτὰ, δὲν εἶναι παράδοξον, ἂν ἐπιτυγχάνηται ἡ παράστασις τῆς Πολιτείας ὡς σπουδαίως ζημιουμένης. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῶσιν οἱ περὶ τῆς τιμῆς τοῦ χόρτου ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀκριβεῖς, ἂν διαγραφῶσι τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς καὶ λογισθῇ ἡ τιμὴ τοῦ χόρτου εἰς 5 λεπτὰ, πάλιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ζημίαν τῆς Πολιτείας ὅσην παριστᾷ ὁ κ. Βουλευτής. Κατὰ τὸν κύριον Βουλευτὴν, ἀνέρχεται αὕτη κατ’ ἔτος εἰς 360,000 δραχμῶν, ἐνῷ κατ’ ἔτος ἡ ὅλη πληρωμὴ, ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ, εἶναι 272,000. Ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τούτου εὑρίσκει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ζημιοῦται τὸ Δημόσιον 360,000.

§95ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς διετίας.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι ἐπὶ τῆς διετίας τὸ διπλοῦν. Ὁ κύριος Βουλευτὴς εἶναι πολὺ γενναῖος, ὅταν πρόκηται νὰ κατακρίνῃ τοὺς ἀντιθέτους του. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι τοῦτο ἔχει σημασίαν. Δύναται νὰ μὴ ἦναι 360,000 ἡ ζημία, καὶ νὰ ἦναι 36,000· ἡ ἐπερώτησις καὶ τότε θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη, διότι ζημία τοῦ Δημοσίου 36,000, ἐὰν εἶχε συμβῆ ὑπὸ τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, θὰ ἦτο ἱκανὴ νὰ προκαλέσῃ τὴν σύντονον προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ βλέπετε, Κύριοι, ποῖαι εἶναι αἱ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγένετο ἡ προμήθεια αὕτη· ἐγένετο ἡ προμήθεια καθ’ ὅλα κανονικῶς, μετὰ δημοπρασίαν κηρυχθεῖσαν διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀναγγελθεῖσαν ἐν ταῖς ἐφημερίσι τῶν Ἀθηνῶν. Τὴν τιμὴν τοῦ χόρτου ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεκάλεσεν ὑπέρογκον· καὶ ἡμεῖς τὴν ἐθεωρήσαμεν ὑπέρογκον καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ διὰ τοῦτο συνεκλήθη, διότι καὶ ἡμεῖς διετελοῦμεν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἰδέας, ὅτι ἦτο δυνατὸν, ἀφοῦ τὸ χόρτον εἶναι τόσον εὐθηνὸν ἐν Θεσσαλίᾳ, νὰ τὸ λαμβάνωμεν ἐνταῦθα εἰς τιμὴν κατωτέραν τῆς ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς δημοπρασίας προκυψάσης. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπήντησεν: εἶναι ὑπέρογκος ἡ τιμὴ, ἀλλ’ οὐχ ἧττον πρέπει νὰ προτιμήσητε τὴν λύσιν ταύτην, διότι πᾶσα ἄλλη θέλει ἀπολήξει εἰς ἀποτελέσματα χείρονα· πρέπει νὰ προτιμήσητε τὸ χόρτον ἐπὶ τιμῇ 18 λεπτῶν, διότι ἄλλως θὰ ἔχητε προμήθειαν ἀχύρου, τὰ κακὰ τοῦ παρελθόντος καὶ πληρωμὰς μεγαλειτέρας· πρέπει νὰ προτιμήσητε τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς δημοπρασίας, διότι, ἂν θελήσητε ὑμεῖς νὰ ἀγοράσητε τὸ χόρτον ἐκεῖ, θὰ ἀπολήξητε εἰς πληρωμὴν πολὺ μεγαλειτέραν. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἠδυνήθημεν νὰ λάβωμεν τότε, ἦσαν, ὅτι, ἐὰν τὸ Δημόσιον ἠγόραζεν ἐν Θεσσαλίᾳ χόρτον καὶ μετέφερεν αὐτὸ ἐδῶ, ἤθελε τῷ στοιχίσει 30 λεπτὰ ἡ ὀκά. Δὲν ἦτο ἄρα δυνατὸν, εἰμὴ νὰ δεχθῶμεν τὴν προμήθειαν, ἣν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπολύτως μὲν ἐθεώρησε γινομένην ἐπὶ τιμῇ ὑπερόγκῳ, σχετικῶς ὅμως παρέστησεν ὡς τὴν εὐθηνοτέραν πασῶν τῶν μέχρι τοῦδε....

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἐδέχθη τοῦτο.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ μειονοψηφῶν, ἐνόμιζεν, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸ χόρτον εὐθηνότερον· ὁ μειονοψηφῶν εἶναι ἀξιωματικὸς λίαν πεπειραμένος περὶ τὰ τῆς τροφῆς τῶν κτηνῶν, εἶναι ἀξιωματικὸς ἀρχαιότατος, διοικῶν σύνταγμα ἤδη. Τὰ τῆς καταλλήλου τροφῆς τῶν κτηνῶν γινώσκει οὗτος ἄριστα, ἀλλὰ τὰ τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς τοῦ χόρτου ἀπὸ Θεσσαλίας εἰς Ἀθήνας κάλλιον γινώσκει οἱοσδήποτε μεταπράτης τοῦ χόρτου. Ἔργον τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου εἶναι νὰ γινώσκῃ, ἐὰν τὸ χόρτον πρέπῃ νὰ προτιμηθῇ τοῦ ἀχύρου εἰς νομὴν κτηνῶν, ἔργον αὐτοῦ εἶναι νὰ εἴπῃ, ποῖαι ἦσαν αἱ τιμαὶ τοῦ χόρτου ἐν Τυρνάβῳ, ὅτε ἦτο ἐκεῖ· ἀλλὰ πόσον θέλει στοιχίσει ἡ μεταφορὰ τοῦ χόρτου ἀπὸ Θεσσαλίας ἕως ἐδῶ, εἰς τοῦτο ἀπεδείχθη μὴ ἐπαρκής· διότι, ἀφοῦ ἐννέα λεπτὰ ἀπαιτοῦνται διὰ μόνην τὴν μεταφορὰν, ἡ τιμὴ, ἣν αὐτὸς ὥρισεν, ὑποθέτει, ὅτι θὰ ἀπεκτᾶτο τὸ χόρτον δωρεάν.

§99ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἕν ἐκ τῶν ζητημάτων εἶναι καὶ τοῦτο, ἐὰν ἐσύμφερεν εἰς τὸ Δημόσιον νὰ προτιμήσῃ τὸ χόρτον ἀπὸ τὸ ἄχυρον. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἐξετασθῇ, πόσον ἤθελε στοιχίσει ἡ μεταφορά. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ μέλος πῶς ἔφθασεν εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα;

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνῷ ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπείσθη, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς εἶναι ἐννέα λεπτὰ, αὐτὸς ἰσχυρίσθη, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸ χόρτον ἐδῶ πρὸς ἐννέα λεπτά. Ἀπέναντι τοιαύτης διχογνωμίας, ἀπέναντι γνώμης πλειοψηφίας, δεδικαιολογημένης δι’ ἀναλύσεως, καὶ γνώμης τοῦ μειονοψηφοῦντος, ἐκφραζομένης συλλήβδην δι’ ἑνὸς ἀριθμοῦ, τὸ Ὑπουργεῖον ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ τὰ καθέκαστα. Τὰ ἐξήτασε καὶ ἀποτέλεσμα εἶναι τὰ ἐν τῷ πίνακι, ὃν σᾶς ἀνέγνωσα, καὶ καθ’ ὃν τὰ ἔξοδα συνίστανται εἰς ἐννέα ἕως δέκα λεπτὰ ἐν συνόλῳ. Ταύτην τὴν πληροφορίαν ἐλάβομεν. Εἴχομεν ὑπ’ ὄψει γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἔλεγε: μὴ ἀγοράσητε ἄχυρον, μὴ ἀγοράσητε χόρτον ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ τὸ μεταφέρητε ὑμεῖς, διότι διατρέχετε τὸν κίνδυνον νὰ δαπανήσητε πολὺ περισσότερα· δέχθητε ταύτην τὴν ζητουμένην τιμήν, διότι βλέπετε, ὅτι οὐδεὶς τῶν συναγωνιζομένων ἐτόλμησε νὰ ἐλαττώσῃ τὰς τιμὰς, ὡς καθώρισεν αὐτὰς τὸ μειονοψηφοῦν μέλος. Παρουσιάζεται δὲ ἀπὸ ἀσφαλοῦς ἄλλος, γινώσκων, ὅτι δὲν διέτρεχε κίνδυνον νὰ γενῇ δεκτὴ ἡ προσφορά του, ὡς ἐκπρόθεσμος, ἤθελε δὲ μόνον νὰ προκαλέσῃ τὰ ἐν τῇ Βουλῇ σάνδαλα· διὰ τοῦτο ὑπέβαλε ἀναφορὰν περὶ ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς, ἀλλὰ τὴν ὑπέβαλε τὴν ἐπαύριον τῆς ἐγκρίσεως τῆς δημοπρασίας. Ἀλλὰ καὶ οὕτως, ἐπειδὴ ἐφοβήθη μὴ τυχὸν γενῇ δεκτὴ ἡ πρότασίς του, δὲν ἀφῄρεσε πολὺ ἀπὸ τῶν 18 λεπτῶν, προτείνει 16 λεπτὰ καὶ κλάσμα τι....

§101ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προκαλεῖ συναγωνισμόν.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν προεκάλει συναγωνισμὸν, θὰ ὑπέβαλλε τὴν ἀναφοράν του ἐγκαίρως, ἀλλὰ προεκάλει πρὸ τῆς ἐγκρίσεως μὲν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς δημοπρασίας πληρωμὴν, ἵνα ἀπόσχῃ τῆς ἀπειλουμένης παρ’ αὐτοῦ κρείσσονος προσφορᾶς, μετὰ δὲ τὴν ἔγκρισιν σκάνδαλα. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας ἀνέδειξε προμηθευτὴν ἄτομον, τὸ ὁποῖον εἰς τοιαύτας ἐπεδίδετο ἐπιχειρήσεις πολὺ πρὶν ἢ συγγενεύσῃ μετὰ προσώπου, τὸ ὁποῖον παρεστήθη ὑπὸ τοῦ ἐπερωτήσαντος Βουλευτοῦ ὡς δυνάμενον νὰ ἐπιδρᾷ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ὁ κ. Καμπᾶς, εἶναι γνωστὸν, ὅτι τοῦτο μετήρχετο ἀπὸ καιροῦ τὸ ἔργον, τοῦ προμηθευτοῦ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ὅτε πρῶτον ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ αὐτὸς δὲν ἦτο ἔτι συγγενὴς τοῦ προσώπου, περὶ οὗ ἐγένετο λόγος, τὸν κ. Καμπᾶν εὗρον ἐνώπιόν μου, ἀποκτήσαντα ἐν δημοπρασίᾳ προμήθειάν τινα, καὶ τοὺς ἀξιοτίμους τούτους Κυρίους, παραπονουμένους, διαμαρτυρομένους κατὰ τῆς ἐγκρίσεως τῆς δημοπρασίας, μηδεμίαν ὅμως ποιουμένους προσφορὰν κατὰ τὴν νόμιμον διορίαν, παρουσιαζομένους δὲ κατὰ τὸ μεταίχμιον τοῦ ἐγκαίρου καὶ μὴ ἐγκαίρου καὶ ἐπιδίδοντας τέλος τὴν ἀναφορὰν αὑτῶν μετὰ τὴν ἔγκρισιν τῆς προμηθείας. Οὐδὲν παράδοξον, ἂν κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην, ὅπως καὶ κατὰ ταύτην, ὁ παρουσιαζόμενος ἐν τῷ συναγωνισμῷ καὶ ἐπιδιώκων εὐθέως τὸ νόμιμον τέλος τῆς ἐν αὐτῷ ἐπικρατήσεως ἔλαβε τὴν προμήθειαν, οἱ δὲ μὴ εὐθέως ἐργαζόμενοι καὶ ζητοῦντες ἐν τῷ συναγωνισμῷ, οὐχὶ τὴν δι’ αὑτοῦ ἀπόκτησιν τῆς προμηθείας, ἀλλὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ἀποχῆς των ἀπ’ αὐτοῦ, βλέπουσι ματαιουμένας τὰς ἐκθέσμους αὑτῶν ἐνεργείας, καὶ ὑπολειπομένην αὐτοῖς μόνην τὴν κενὴν παρηγορίαν ἐπερωτήσεων, ὁποία ἡ προκειμένη. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ βουλευτὴς Ὕδρας κ. Θ. Γκίκας)

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§104ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς Πρόεδρος καὶ Εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς φέρει τὴν ὑπογραφὴν τῆς πλειοψηφίας. Ἡ μειοψηφία πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ ἰδίαν ἔκθεσιν. (Θόρυβος).

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνίσταμαι κατὰ τῆς ἐκθέσεως, καὶ παρακαλῶ νὰ παραγγείλητε νὰ ἔλθωσι τὰ πρακτικὰ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§106ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐτηρήσαμεν ποτὲ πρακτικά. Ἄλλοτε, ὅτε ἦσθε εἰσηγητὴς, παρακαλῶ νὰ μοὶ εἰπῆτε, ἐὰν ἐκρατήσατε ποτὲ πρακτικά. (Θόρυβος).

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα, ἐκράτησα τὸ πρακτικὸν, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Ἐπιτροπή. Παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ. (Θόρυβος).

§108ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ παντὸς παρακαλοῦμεν νὰ κανονίσητε τὴν συνεδρίασιν, διότι πρόκειται νὰ μάθωμεν καὶ ἡμεῖς τί τρέχει· διότι βλέπομεν μίαν διάστασιν μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§109ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιφυλάσσομαι ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν, τὴν ὁποίαν δὲν θεωρῶ περατωθεῖσαν.

§110ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν ὕπαρξιν ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμεῖς, καίτοι μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης καὶ ἀποτελοῦντες τὴν μειοψηφίαν αὐτῆς, μανθάνομεν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην. Πρῶτον ἤδη λαμβάνω γνῶσιν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐτελείωσε τὰς ἐργασίας της καὶ κατέθεσεν ἔκθεσιν. Ἡ τοιαύτη συμπεριφορὰ τῆς πλειοψηφίας εἶναι ἔλλειψις ἁβροφροσύνης καὶ ἄγνοια τῶν κοινωνικῶν ἐθίμων, ἅτινα ἐπιβάλλουσιν ἀμοιβαῖόν τινα σεβασμὸν εἰς τὰς μεταξὺ ἡμῶν σχέσεις. Ἀλλὰ τὴν συμπεριφορὰν ταύτην δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψει, διότι νομίζω, ὅτι αὕτη δὲν βλάπτει ἡμᾶς, πρὸς οὓς ἀποτείνεται, ἀλλ’ ἐκείνους, οἵτινες διαπράττουσιν αὐτήν. Ὑπάρχει ὅμως ἑτέρα ἔποψις οὐσιωδεστέρα τῆς συμπεριφορᾶς ταύτης, αὕτη δὲ εἶναι ἡ διακωμῴδησις τῆς λειτουργίας τῶν θεσμῶν ἡμῶν καὶ ἡ παρεμπόδισις ἡμῶν ἀπὸ τῆς ἐκτελέσεως καθήκοντος. Τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ῥητῶς ἀπαιτοῦσι τὴν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξέτασιν καὶ μελέτην τοῦ Προϋπολογισμοῦ, πρὶν οὗτος ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Τοιαύτη δὲ μελέτη καὶ ἐξέτασις δὲν ἐγένετο. Ἄν εἰς ἄλλο Κοινοβούλιον ὑπεβάλλετο ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, τοῦτο ἤθελεν ἐπιστρέψει αὐτὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, καὶ ἀπαιτήσει παρ’ αὐτῆς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος, ὅπερ ἀνέλαβε. Δὲν προτείνω τοιοῦτόν τι, διότι δὲν ἐλπίζω, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον ἡμῶν θὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερον νὰ πράξῃ τοῦτο. Πιστεύω, ὅτι ἡ κατάθεσις τῆς ἐκθέσεως δὲν εἶναι ἔργον μονομερὲς τοῦ Εἰσηγητοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς. Θεωρῶ αὐτὴν ὡς προερχομένην ἐκ συνδυασμοῦ λίαν λυπηροῦ, τοῦ σκοποῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θέλει τὴν ἐξέτασιν τῶν Προϋπολογισμῶν καὶ τῶν ὑπολογισμῶν, οὓς ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπιθυμεῖ μετὰ ταχύτητος καὶ ἀνεξετάστως νὰ φανῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκτελεῖ τὸ σπουδαιότερον αὐτῆς ἔργον. Ἐν μιᾷ ὥρᾳ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τελειώνει τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ. Ἐν μιᾷ ἴσως νυκτὶ θὰ θελήσῃ νὰ πράξῃ τοῦτο καὶ ἡ Βουλή! Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ συνῆλθεν ἐγκαίρως, ἐξελέξατο Πρόεδρον καὶ Εἰσηγητὴν αὐτῆς. Εἰσέτι ὅμως δὲν ἐξέλεξε τὸν Γραμματέα αὐτῆς καὶ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἶχεν ὁριστικῶς καταρτισθῆ...

§111ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον τοῦτο.

§112ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς λέγει ῥητῶς, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ πρὸς καταρτισμὸν αὐτῆς ἐκλέγει Πρόεδρον καὶ Γραμματέα. Ἀλλὰ τοῦτο ἀναφέρω ἁπλῶς, ἵνα δείξω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ εὑρίσκετο ἐν τῇ ἀρχῇ τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς.

§113ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις ἤρχεσθε.

§114ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συνῆλθε τὸ πρῶτον τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευήν, δηλαδὴ πρὸ ἑπτὰ ἡμερῶν, πρὸς ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Ἤρξατο τῆς συζητήσεως καὶ τῆς μελέτης τῶν ἐσόδων καὶ ἔφθασε μέχρι τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων. Διάφορα μέλη αὐτῆς ἐζήτησαν πληροφορίας περὶ τοῦ φόρου τούτου, περὶ οὗ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκοινοποίησεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πρόκειται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν εἴσπραξιν τοῦ ἀναγραφομένου ποσοῦ διὰ Νόμου, οὗτινος ἀνήγγειλε τὴν προσεχῆ ὑποβολὴν καὶ τοῦ ὁποίου ἡ Ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ λάβῃ γνῶσιν. Συνεζήτησεν ἀκολούθως τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου. Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρόκειται νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, περιέχον κωδικοποίησιν τῆς ὑφισταμένης νομοθεσίας περὶ χαρτοσήμου καὶ τροποποίησιν διαφόρων φορολογικῶν ὅρων, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐζήτησε νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν ταμιευτικῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἴνων ἐζητήσαμεν ὡσαύτως διαφόρους πληροφορίας. Αὕτη ἦτο ἡ ἐργασία τῆς Ἐπιτροπῆς μέχρι τοῦ παρελθόντος Σαββάτου, ὅτε αἱ ἐργασίαι αὐτῆς εἶχον φθάσει μέχρι τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου. Τὴν Δευτέραν ἡ Ἐπιτροπὴ συνεζήτησε τὰς ἐκτάκτους πιστώσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐνόμισεν ὡσαύτως καλὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν μονομερεῖς καὶ ἀτάκτους ἐκθέσεις. Τὴν Τρίτην, δηλαδὴ πρὸ τριῶν ἡμερῶν, συνῆλθε καὶ πάλιν ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὰς ὥρας 2½ μετὰ μεσημβρίαν καὶ ἤρξατο τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ἐκεῖθεν φυσικῶς, ὅπου εἶχε διακόψει αὐτὰς τὸ Σάββατον, δηλαδὴ εἰς τὸν φόρον τοῦ οἴνου. Εἰς τὰς τρεῖς δὲ ὥρας καὶ ἡμίσειαν μ. μ., ὅτε ἓν ἐκ τῶν μελῶν τῆς μειοψηφίας, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας, εἰσῆλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων αὐτῆς, ἤκουσε παρὰ τοῦ Εἰσηγητοῦ καὶ Προέδρου αὐτῆς, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπεράτωσεν ὁλόκληρον τὴν ἐργασίαν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἤκουσε δηλαδὴ, ὅτι ἐντὸς μιᾶς ὥρας ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐμελέτησεν αὐτὸν, ἐμόρφωσε γνώμην περὶ ὅλων τῶν κεφαλαίων τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ ἔλαβεν ἀπόφασιν περὶ ἑνὸς ἑκάστου ἐξ αὐτῶν. Τὴν εἴδησιν ταύτην ἐθεώρησα ὡς ἀστεϊσμὸν, διότι δὲν ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ Ἐπιτροπὴ, ἢ καὶ ἄτομον, δυνάμενον νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἐμελέτησε τὸν Προϋπολογισμὸν ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος, μὴ ἀρκοῦντος πρὸς ἀνάγνωσιν ἁπλῆν τοῦ ἑνὸς δεκάτου αὐτοῦ. Δυστυχῶς ὅμως σήμερον βλέπομεν, ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο ἀστεϊσμὸς, ἀλλὰ πρᾶξις σκοποῦσα τὴν διακωμώδησιν τῶν θεσμῶν ἡμῶν. Ὁ Προϋπολογισμὸς δὲ τοῦ 1888 ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ παρουσιάζει ἐπιπροσθέτους δυσκολίας, διότι ὁλόκληρος ἡ οἰκονομία τῶν διαφόρων κονδυλίων ἀνετράπη ἐφέτος εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ Ὑπουργεῖα. Δὲν ὑπάρχει ἐν αὐτῷ ἡ ἰδία σειρὰ τῶν κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τῶν δαπανῶν, ἥτις ὑπῆρχεν ἐν τοῖς προηγουμένοις Προϋπολογισμοῖς. Εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα μετεφέρθησαν πιστώσεις ἐξ ἑνὸς κεφαλαίου εἰς ἄλλο. Διὰ νὰ ἐννοήσῃ δέ τις καὶ συγκρίνῃ τὰ οὕτω μετατοπισθέντα κεφάλαια, ἀπαιτεῖται ἐργασία πολλῶν ὡρῶν. Καὶ διὰ νὰ εὐκολύνωμεν τὴν τοιαύτην ἐργασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐζητήσαμεν νὰ μᾶς δοθῇ συγκριτικὸς πίναξ τῶν τοιούτων δαπανῶν τοῦ 1887 καὶ τοῦ 1888, πίναξ, τὸν ὁποῖον τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ἔχον ὅλα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, δύναται ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος νὰ συντάξῃ καὶ ὅστις ἤθελε φέρει πολλὴν οἰκονομίαν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἀλλὰ καὶ τὸν πίνακα τοῦτον, ὅπως καὶ τὰς ἄλλας πληροφορίας, δὲν ἔφερον οἱ νομίζοντες, ὅτι ἐντὸς μιᾶς ὥρας δύνανται νὰ μελετήσωσι τὸν Προϋπολογισμόν. Ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως στηρίζεται ἐπὶ νομοθεσίας ἀγνώστου εἰς ἡμᾶς. Ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν δαπανῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τῆς μέσης καὶ τῆς ἀνωτέρας, ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει νομοσχεδίου, οὗτινος ἀνηγγέλθη ἡ εἰς τὴν Βουλὴν προσεχὴς ὑποβολὴ, ὅπερ ὅμως εἰσέτι δὲν ὑπεβλήθη. Ἀγνοοῦσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ, πῶς ἠδυνήθη νὰ ἐξετάσῃ τὰς ἐπ’ αὐτοῦ στηριζομένας δαπάνας καὶ κρίνῃ, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καλῶς ἢ κακῶς ἐνέγραψεν ἑκάστην τούτων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ αὐτοῦ; Ἡ τοιαύτη ἐργασία τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ ὑπὸ τοιούτους ὅρους ὑποβολὴ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς, ὡς εἶπον, δεικνύει συνδυασμὸν τῶν σκοπῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς, δεικνύει συνάμα ἐπιβολὴν ἀεργίας καὶ ἀδιαφορίας εἰς τὰ ἄλλα ἀξιότιμα μέλη τῆς πλειοψηφίας, ἀφαιρεῖ δὲ ἐκ τῶν μελῶν τῆς μειοψηφίας τὸ μέσον τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος, ὅπερ ἀπεδέχθησαν καὶ ὅπερ ἐννοοῦσι νὰ ἐκπληρώσωσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θέλει νὰ ἐξετάσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τοὺς ὑπολογισμούς, οὓς φέρει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πιστεύῃ εἰς τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ὑπολογισμῶν του, ὀφείλει νὰ δώσῃ εἰς ἡμᾶς τὸν ἀναγκαῖον καιρὸν καὶ πάσας τὰς ἀπαιτουμένας εὐκολίας καὶ τὰ μέσα πρὸς ἐξέτασιν αὐτῶν. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος. Τὸ Ἔθνος θέλει νὰ γνωρίσῃ ποῦ εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικὰ αὐτοῦ. Δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ θυμιάματα καὶ τὰς κολακείας, τὰς ὁποίας ἀποτείνουσιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως οἱ ἔχοντες συμφέρον νὰ πράττωσι τοῦτο. Τὸ Ἔθνος ἐνδιαφέρεται νὰ μάθῃ τὴν ἀλήθειαν. Ταύτην δὲ δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν μεταξὺ τοῦ καπνοῦ τῶν θυμιαμάτων, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐξετάσεως καὶ τῆς μελέτης τῶν πραγμάτων. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πιστεύῃ, ὅτι δὲν εἶναι ψευδεῖς οἱ ὑπολογισμοὶ, οὓς ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ αὐτὸς παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιστρέψῃ τὴν ὑποβαλλομένην ἔκθεσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ ἀπαιτήσῃ παρ’ αὐτῆς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος, ὅπερ ἀνεδέχθη. Ἐὰν ὅμως γνωρίζῃ, ὅτι οἱ ὑποβληθέντες προϋπολογισμοὶ καὶ ὑπολογισμοὶ δὲν εἶναι εἰλικρινεῖς, ἂν φοβῆται μήπως χυθῇ ἐπ’ αὐτῶν φῶς καὶ θέλῃ νὰ τοὺς κρατῇ ἐν τῷ σκότει, δύναται διὰ τῆς πλειοψηφίας, ἥτις τὸν ἀκολουθεῖ, νὰ κρατήσῃ ἐπ’ αὐτῶν τὸ σκότος. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι, ἐπὶ χρηματικῶν ἰδίως διαχειρίσεων, τοιαύτη συμπεριφορὰ καὶ τοιοῦτοι συνδυασμοὶ δύνανται, ἀργὰ ἢ γρήγορα, νὰ γεννήσωσιν ἐν τῇ κοινωνίᾳ τὴν ἰδέαν, ὅτι οἱ οὕτως ἐργαζόμενοι δὲν ἐργάζονται ὑπὲρ τῶν συμφερόντων ἐκείνων, ἅτινα ἀνετέθησαν αὐτοῖς, καθαρῶς καὶ ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ, ἀλλ’ ὑπὲρ ἄλλων συμφερόντων.

§115ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀλλ’ ὑπὲρ τίνων συμφερόντων;

§116ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σεῖς ἠξεύρετε.

§117ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὡς σήμερον ἀποδεικνύεται, ἀπουσίασε σκοπίμως ἐκ τῶν συνεδριάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως παρασκευασθῇ νὰ ὁμιλήσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐκδηλῶν παράπονα καὶ διαμαρτυρίας. Ἐκ τούτου εὐχερῶς ἐξηγεῖται ὁ λόγος, οὗ ἕνεκα ἦλθεν ὡπλισμένος μὲ τόσα ἐπιχειρήματα καὶ μὲ τόσην εὐφράδειαν, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ παρεβίασε τὸ καθῆκόν της. Εἰς τὸν ἀξιότιμον προαγορεύσαντα θὰ ὑπομνήσω, ὅτι, ὅτε τὸ πρῶτον συνήλθομεν καὶ ἐγένοντο αἱ ἀρχαιρεσίαι, τῇ προτάσει τοῦ ἰδίου καὶ ἄλλων μελῶν τῆς μειονοψηφίας, ἀνεβλήθησαν αἱ συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ πέντε ἡμέρας, διότι προέβαλον καὶ ὑπεστήριξαν τὰ μέλη τῆς μειονοψηφίας, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἕκαστος αὐτῶν νὰ μελετήσῃ κατ’ ἰδίαν τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ ἔλθωσιν εἶτα εἰς τὰς συνεδριάσεις μεμελετημένοι. Τὴν πρότασιν ταύτην τῆς μειονοψηφίας ἐδέχθημεν ἡμεῖς, οἱ τὴν πλειονοψηφίαν ἀποτελοῦντες, οὐ μόνον ὅπως μὴ ἐκληφθῶμεν ὡς πιέζοντες τὴν μειονοψηφίαν, ἀλλὰ πρὸ πάντων, ὅπως διευκολύνωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Δεχθέντες τὴν ἀναβολὴν, παρεκαλέσαμεν τοὺς ἐκπροσωποῦντας τὰς ἰδέας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀξιοτίμους Συναδέλφους, οὐ μόνον νὰ μελετήσωσι τὸν Προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ καθυστερήσωσιν εἰς τὰς μετὰ τὴν ἀναβολὴν ἀρξομένας συνεδριάσεις. Κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς μειονοψηφίας ὑπέβαλον διαφόρους προτάσεις περὶ προσαγωγῆς καταστάσεων καὶ ἐγγράφων, ἐκρατήθησαν δὲ σημειώσεις περὶ τούτων....

§118ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἔκθεσιν.

§119ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀνάγκην αὐτῆς ἐν τῇ ὁμιλίᾳ, ἧς ἠρξάμην ἤδη.

§120ΡΑΛΛΗΣ. Κατεθέσατε ἓν ἔγγραφον, καὶ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ θέλομεν νὰ ἴδωμεν ἡμεῖς, τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα κατηγορεῖτε ἐπὶ παραλείψει καθήκοντος.

§121ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τότε δύνασθε νὰ τὸ λάβητε· αὐτὴν ὅμως τὴν στιγμὴν δὲν πρόκειται περὶ τούτου (θόρυβος). Ἡ ἔκθεσις θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Θόρυβος).

§122ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι καθῆκον ἰδικόν σας, καὶ ἀπορῶ... (θόρυβος).

§123ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐκθέσεως· ἔχετε ὑπομονήν· τὸ ἔγγραφον αὐτὸ κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ δύνασθε, ἀφοῦ κατέλθω τοῦ βήματος, νὰ τὸ λάβητε.

§124ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ θ’ ἀργήσητε νὰ φθάσητε εἰς τὴν τελευταίαν σελίδα, παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὴν τελευταίαν σελίδα.

§125ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, λάβετέ την. Ἀπὸ τῆς πρώτης ταύτης συνεδριάσεως ὑπεδηλώθη ὑπὸ τινων ἐκ τῶν μελῶν τῆς μειονοψηφίας, ὅτι αὕτη θέλει συντάξει ἰδίαν ἔκθεσιν, ὑποβλητέαν εἰς τὴν Βουλὴν, καθόσον αἱ γνῶμαι αὐτῆς ἀπεδείχθησαν ἐν τῇ γενομένῃ συζητήσει ὡς προδήλως διϊστάμεναι τῶν γνωμῶν καὶ πεποιθήσεων τῆς πλειονοψηφίας. Ἐν αὐτῇ δὲ τῇ πρώτῃ συνεδριάσει ἐβεβαιώθη καὶ ἕτερόν τι, ὅτι ἡ μειονοψηφία ἐσκόπει νὰ παρατείνῃ τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς, καθόσον προεβλήθη ἡ προσαγωγὴ καταστάσεων καὶ πληροφοριῶν, αἵτινες δὲν ἦσαν ἀπαραίτητοι διὰ τὴν προεπεξεργασίαν τοῦ διὰ τὸ 1888 Προϋπολογισμοῦ, καὶ ὧν ἡ κατάρτισις πολὺν ἀπῄτει χρόνον. Οὐχ ἧττον ἐκράτησα σημειώσεις καὶ ἀπέστειλα αὐτὰς εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, ὅπως προσαχθῶσιν ὡς τάχιστα αἱ ζητηθεῖσαι ὑπὸ τῆς μειονοψηφίας πληροφορίαι. Κατὰ τὴν δευτέραν συνεδρίασιν παρέστη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας καὶ ἐζήτησε τὴν κατάστασιν ἑτέρων καταλόγων καὶ πληροφοριῶν· καίτοι δὲ καὶ ὡς πρὸς αὐτὰς ἐκράτησα τὰς ἀναγκαίας σημειώσεις, δὲν παρέλειψα νὰ παρατηρήσω, ὅτι τινὰ τῶν ζητηθέντων ἀπῄτουν πολὺν χρόνον....

§126ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν ὅλη ἡ Βουλή, ἥτις δὲν εἶναι παροῦσα πᾶσα. Φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§127ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§128ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὴν ἀποσύρω.

§129ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τῇ πληθύϊ τῶν ζητηθεισῶν πληροφοριῶν, πρὸς τῇ διὰ μακρῶν συζητήσει ἐπὶ ἐπουσιωδῶν θεμάτων, ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου καὶ ἡ πρότασις, νὰ ἐξελεγχθῇ κατὰ προτίμησιν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ὁ Ἀπολογισμὸς πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὑπεστήριξε διὰ μακρῶν, ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιβάλλεται καὶ ἡ ἐξέτασις τοῦ Ἀπολογισμοῦ, καὶ ὅτι, ἵνα γένηται πλήρης καὶ πρέπουσα ἡ προεξέτασις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888, πρέπει νὰ προηγηθῇ ὁ ἔλεγχος τοῦ Ἀπολογισμοῦ τοῦ 1887...

§130ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβῆ ὅσα λέγετε. (Θόρυβος)

§131ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρετηρήθη ὑφ’ ἡμῶν, ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀνήκει καὶ ἡ ἐξέτασις τοῦ Ἀπολογισμοῦ, ἀλλὰ μόνον ὁσάκις ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀνατίθεται εἰς αὐτὴν τὸ ἔργον αὐτό. Ἐπὶ τοῦ παρόντος εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ προεξέτασις τοῦ διὰ τὸ 1888 Προϋπολογισμοῦ, ὁ δὲ Ἀπολογισμὸς τοῦ 1886 καὶ αἱ διὰ μέχρι τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου καταστάσεις τῆς χρήσεως 1887 κατετέθησαν ἵνα χρησιμεύσωσι διὰ τὴν ἐξέτασιν καὶ ἐκτίμησιν τοῦ διὰ τὸ 1888 Προϋπολογισμοῦ. Ἡ περὶ τούτου συζήτησις διήρκεσεν ὥραν ὁλόκληρον. Ἡ ὥρα δὲ ἡ προσδιωρισμένη διὰ συνεδρίασιν ἦτο ἡ 2 μετὰ μεσημβρίαν, ὅτε καὶ συνηρχόμεθα· εὐθὺς δὲ ὡς τὸ ὡρολόγιον ἐσήμαινε τὴν τετάρτην, τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς μειονοψηφίας ἀνεχώρουν, ἰσχυριζόμενα, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ μετάσχωσι τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὴν τρίτην συνεδρίασιν προεχωρήσαμεν ὀλίγον εἰς τὴν προεξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, ἀλλὰ καὶ πάλιν συζητήσεις παρατεταμέναι καὶ πάλιν προτάσεις περὶ προσαγωγῆς ἐγγράφων καὶ καταστάσεων, δι’ ἃς ἀπητοῦντο μῆνες ὁλόκληροι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα τὰς καταρτίσῃ....

§132ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν τὰς ὁρίζετε;

§133ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας π. χ. ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου, ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει βεβαιοῖ, ὅτι κατὰ τὰς δηλώσεις καὶ καταμετρήσεις τοῦ οἴνου εἰς τὸ 1886 ἐβεβαιώθη ποσὸν ὀκάδων 132,000,000, ὅτι, ἀφοῦ ἐπιβάλλεται φόρος 2 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν εἶναι ἀνάλογον, ὁ προαγορεύσας ἐζήτησε κατάστασιν, δεικνύουσαν κατὰ χωρίον ἀκόμη τὰ ποσὰ τοῦ δηλωθέντος καὶ καταμετρηθέντος οἴνου καὶ τὰς διαφόρους φορολογικὰς βαθμίδας. Παρετηρήσαμεν εἰς αὐτὸν, ὅτι δὲν ἤθελον χρειασθῆ αἱ ζητούμεναι πληροφορίαι εἰς τὴν προεξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἤδη ἔχομεν τὰς ἐπισήμους πληροφορίας τοῦ Ὑπουργείου· ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐπὶ ὥραν ὁλόκληρον ἀπησχόλησε τὴν Ἐπιτροπὴν, προσπαθῶν νὰ παρακωλύσῃ πᾶσαν πρόοδον εἰς τὰς ἐργασίας της. Συνήλθομεν κατὰ τὴν τετάρτην συνεδρίασιν κατὰ τὴν προσδιωρισμένην ὥραν, ἀλλὰ κατ’ αὐτὴν μόνον ἓν μέλος τῆς μειονοψηφίας παρέσχεν ἡμῖν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ παρασταθῇ, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτὴς κ. Λεβίδης. Ἠρξάμεθα τῆς περαιτέρω ἐργασίας ἀναγινώσκοντες διάφορα κεφάλαια καὶ ἄρθρα τοῦ Προϋπολογισμοῦ· καὶ προεχωροῦμεν ἐπαρκῶς εἰς τὰς προεξετάσεις, καθόσον οὐδεμία προεβάλλετο ἀντίῤῥησις· ὅτε δὲ ἐπερατώθη ἡ ἐξέτασις τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ παρὸν ἀξιότιμον μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως παρετήρησεν, ὅτι δὲν κρίνει ἐπαρκῆ τὴν γενομένην συζήτησιν. Τὸν ἠρώτησα τότε, ἂν εἶχε νὰ προβάλῃ ἀντίῤῥησίν τινα. Ἀπήντησεν ὅμως, ὅτι αὐτὸς μὲν δὲν κρατεῖ τὰς ἀναγκαίας πρὸς τοῦτο σημειώσεις, ἀλλ’ οἱ ἀπόντες ἐκ τῆς συνεδριάσεως Συνάδελφοι τῆς μειονοψηφίας, ὡς ἐκ τούτου δὲ ἀδυνατεῖ νὰ παραμείνῃ ἐπὶ πλέον ἐν τῇ συνεδριάσει, ἐκτὸς ἐὰν τὸν βεβαιώσωμεν, ὅτι, ὅταν ἔλθωσι καὶ οἱ ἄλλοι Συνάδελφοι, θὰ ἐπαναλάβωμεν τὸ ἔργον ἐξ ἀρχῆς. Τῷ παρετηρήσαμεν, ὅτι ἡ ἀξίωσίς του δὲν εἶναι οὔτε λογικὴ, οὔτε ὀρθὴ, εἶναι δὲ καὶ προσβλητικὴ δι’ ἡμᾶς τοὺς παρισταμένους ἐν τῇ συνεδριάσει καὶ ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ ἐργαζομένους, καθόσον οἱ ἀπουσιάζοντες ἐκ τῶν συνεδριάσεων τῶν πολυμελῶν σωμάτων δὲν δικαιοῦνται ν’ ἀμφισβητῶσι τὰς πράξεις καὶ ἀποφάσεις αὐτῶν καὶ νὰ ἐπαναφέρωσιν εἰς συζήτησιν τὰ ἤδη κατὰ τὴν ἀπουσίαν των λυθέντα ζητήματα. Μετὰ τὴν παρατήρησιν ταύτην ὁ κ. Λεβίδης ἀπῆλθεν ἐκ τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὡς ἦν ἑπόμενον, ἡ Ἐπιτροπὴ, εὑρισκομένη ἐν ἀπαρτίᾳ, ἐξηκολούθησε τὸ ἔργον τῆς προεξετάσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐπεράτωσεν αὐτὸ μετὰ δύο ὥρας....

§134ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐντὸς μιᾶς ὥρας.

§135ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐπερίμενεν ἀπὸ ὑμᾶς νὰ τῇ ὁρίσητε πόσον χρόνον ἐχρειάζετο διὰ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡμεῖς, οἱ τὴν πλειονοψηφίαν ἀποτελοῦντες, εἴχομεν μελετήσει τὸν Προϋπολογισμὸν ἐπισταμένως ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, εἴχομεν δὲ μορφώσει τὰς ἐπ’ αὐτοῦ πεποιθήσεις μας. Ἡμεῖς δὲν ἐφρονοῦμεν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ κρατήσῃ παρ’ ἑαυτῇ τὸν Προϋπολογισμὸν ἐπὶ τρίμηνον. Ἄλλως τε ὑμεῖς οἱ τῆς μειονοψηφίας ὀφείλετε νὰ μὴ ἀπουσιάζητε ἐκ τῶν συνεδριάσεων. Εἰς τὴν γενομένην ἔνστασιν, ὅτι δὲν ἐκρατήθησαν πρακτικά, παρατηρῶ, ὅτι οὐδέποτε κρατοῦνται πρακτικά, εἰς ἃ νὰ ἐγγράφωνται αἱ ἐργασίαι τῆς Ἐπιτροπῆς. Πλὴν τοῦ πρώτου πρακτικοῦ, τοῦ συντασσομένου κατὰ τὴν ά. συνεδρίασιν, καθ’ ἣν γίνονται αἱ ἀρχαιρεσίαι, οὐδὲν ἕτερον πρακτικὸν κρατεῖται. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, μέλος δὲ καὶ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, πρακτικὰ δὲν ἐτηρήθησαν. Ἀλλὰ πρὸς τίνα σκοπὸν προβάλλετε τὴν ἔλλειψιν πρακτικῶν, ἢ τὰς ἄλλας ἀντιῤῥήσεις, ἀφοῦ ἔχετε ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, 12 μελῶν αὐτῆς, βεβαιούντων, ὅτι ἐπεξειργάσθησαν τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ ἀποχρώντως δικαιολογούντων τὰς γνώμας καὶ τὰ συμπεράσματά των. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τί ἐγένετο, ἀξιότιμε κ. Συνάδελφε; Καὶ τότε πάλιν ἠθέλησαν νὰ μᾶς κατηγορήσουν, ὅτι δὲν ἐξητάσαμεν τὸν Προϋπολογισμὸν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ μετὰ τῆς προσηκούσης προσοχῆς, ἀλλ’ ὅμως ὑμεῖς εἴχετε κατὰ τὰς σημειώσεις σας συντάξει ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας καὶ ὑπεβάλετε αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν συνάμα μὲ τὴν τῆς πλειονοψηφίας. Διατὶ καὶ νῦν δὲν πράττετε τὸ αὐτό; διατὶ ἀντὶ τῶν ἀσκόπων παραπόνων δὲν ὑποβάλλετε εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν σας; Ἀλλὰ βεβαίως διατελεῖτε ἐν ἐλλείψει ἐπιχειρημάτων πρὸς εὐπρόσωπον ἔκθεσιν μειονοψηφίας, ὡς ἐκ τούτου δὲ προτιμᾶτε τὰς διαμαρτυρίας. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἀποκλείεται ἡ Βουλὴ ἀπὸ τῆς συζητήσεως καὶ ὅτι διακωμῳδεῖται ὁ θεσμὸς τῆς συστάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι βεβαίως ἄξιαι ἀπαντήσεως, καθόσον γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι ἡμεῖς οἱ τῆς πλειονοψηφίας οὐδέποτε ἐπιέσαμεν τὴν μειονοψηφίαν ἐν ταῖς συζητήσεσιν, ὡς ἕτεροι ἔπραξαν πρὸ διετίας, οὐδὲ φοβούμεθα τὰς συζητήσεις, δι’ ὧν αἱ πεποιθήσεις καὶ γνῶμαι ἡμῶν ἀποδείκνυνται ὀρθότεραι. Ἄλλως τε καὶ πρὸ ὀλίγων ἀκόμη στιγμῶν ἡ Βουλὴ συνεζήτει ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, καὶ εἰς τὸ μέλλον, οὐ μόνον τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας, ἀλλ’ ἕκαστος Βουλευτὴς δύναται νὰ συζητήσῃ ὅσον θέλῃ καὶ νὰ ζητήσῃ οἱασδήποτε θέλῃ πληροφορίας. Οὐδεμία ὑπῆρξεν οὐδ’ ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ συνεννόησις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν κατάρτισιν τῆς ἐκθέσεως. Ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξεπλήρωσε τὸ ἐπιβαλλόμενον αὐτῇ καθῆκον, φρονῶ δὲ, ὅτι καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ, περατώσασα ἐγκαίρως καὶ προσηκόντως τὸ ἑαυτῆς ἔργον, καὶ ἡ Βουλή, ἐγκαίρως συζητοῦσα καὶ ἐπιψηφίζουσα τὸν Προϋπολογισμόν, προσφέρουσι πολύτιμον ὑπηρεσίαν εἰς τὴν χώραν, διότι ἡ ἄνευ Προϋπολογισμοῦ διαχείρισις τῶν κοινῶν ἀπεδείχθη ἐπιβλαβεστάτη εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα.

§136ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι, μὲ ὅσην καὶ ἂν ἔχῃ δεδομένην ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐκ φύσεως σοβαρότητα, καὶ μεθ’ ὅσα καὶ ἂν προσεπάθησε νὰ δανεισθῇ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, δὲν φρονῶ ὅτι κατώρθωσε νὰ μεταβάλῃ τὴν κωμῳδίαν, οὐδὲ νὰ ἀνυψώσῃ τὸ ἐλεεινὸν τέχνασμα τῆς λαθροχειρίας εἰς περιωπὴν σοβαρότητος. Ὅτι δὲ τὸ πρᾶγμα εἶναι κωμικόν, σᾶς τὸ ἀπέδειξαν οὐ μόνον αἱ ἐπιβεβαιώσεις τῶν ἄλλων, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ Εἰσηγητοῦ ἡ ὁμολογία, εἰπόντος, ὅτι ἐντὸς μιᾶς ὥρας διῆλθον ὅλους τοὺς πίνακας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι ἀνέγραψαν καὶ τὴν ἔκθεσιν αὐτήν· καὶ εἶπε τοῦτο, ὡς ἂν εὑρίσκετο ἐνώπιον Εἰρηνοδικείου, εἰς τὸ ὁποῖον προέκειτο νὰ πιστοποιηθῇ ἢ ἐκοινοποιήθη ἔγγραφον δικαστικὸν κατὰ τοὺς δικονομικοὺς τύπους. Δὲν εἶναι ταῦτα σοβαρὰ, καὶ εἶναι ἐντροπή! Καὶ ἐπεκαλέσθη τοιαῦτα πράγματα, προκειμένου περὶ μελέτης καὶ ἐξελέγξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της. Οὔτε ἡ μειονοψηφία παρέστη, οὔτε ἡ πλειονοψηφία γινώσκει τί ὑπέγραψεν. Ἤδη γινώσκομεν πῶς ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐφαρμόζῃ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς· διότι ἄλλοτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤλεγξε τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν, διότι δὲν ἤθελον νὰ ἐργάζωνται, καὶ ηὔχετο, ὅπως ἐξευρεθῇ τρόπος, δι’ οὗ νὰ κατωρθοῦτο νὰ ἐργάζωνται αἱ Ἐπιτροπαὶ, ἐπιμελῶς μελετῶσαι τὰ ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἰς αὐτὰς παραπεμπόμενα νομοθετήματα. Καὶ ὅμως παρατηρεῖτε, ὅτι, εὐθὺς ὡς εἶδεν, ὅτι ἔχει συμφέρον νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐκθέσεως, ὅλα ἀνετράπησαν, καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ὀφειλομένη εὐλάβεια πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἀντιπολιτευομένους· εἴδετε δὲ πόσον πικρῶς κατακρινόμεθα, διότι, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, ἐφέρομεν διαμαρτυρίας καὶ παρενεβάλλομεν δυσκολίας πρὸς τὴν ταχεῖαν περάτωσιν τῆς ἐργασίας. Οὗτος δὲ, ἵνα μᾶς τιμωρήσῃ, συνεκάλεσε τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐπεράτωσεν ἐν ἀπουσίᾳ ἡμῶν καὶ ἐντὸς μιᾶς ὥρας τὸν ἔλεγχον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὅταν ὑποτεθῇ, ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι πάντες καὶ ὅτι εἶναι περιττὸν διὰ τοῦτο νὰ γίνῃ ἡ ἐξέλεγξις τοῦ Προϋπολογισμοῦ κεκλεισμένου, πρὸς τί ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ μετέχῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις κατὰ τὸ ἓν τρίτον τῶν μελῶν τῆς πολυμελοῦς ταύτης Ἐπιτροπῆς, ἐξ εἴκοσι καὶ ἑνὸς μελῶν συγκροτουμένης; πρὸς τί αἱ ἐγγυήσεις αὗται; Ἐγὼ ἠσθένουν τὴν δευτέραν ἡμέραν τῶν συνεδριάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀκόμη πάσχω τὴν χεῖρα, καὶ δὲν παρέστην διὰ τοῦτο οὔτε εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ φρονῶ, καὶ ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω μετὰ λύπης, ὅτι παρ’ ἡμῖν οὐδέποτε ἐργάζονται αἱ Ἐπιτροπαὶ ὅπως εἰς τὰ ἄλλα Κοινοβούλια· ἐφρόνουν, ὅτι ἤθελεν ἐξακολουθήσει ἡ ἐργασία μετὰ πλειοτέρας ἀκριβείας καὶ εὐλαβείας πρὸς ἡμᾶς. Ἂν καὶ ἡμεῖς, Κύριοι, παρετηρήσαμεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τὴν ὁρμὴν τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ, τὴν ἀκατάσχετον. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐπεχείρησα μετὰ κόπου νὰ κρατήσω ὀλίγον τὴν ὁρμὴν ταύτην, ζητήσας πληροφορίας ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν βοῶν. Ἀνέπτυξα διὰ βραχέων τὰς περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τούτου ἰδέας μου, κατελήξαμεν μάλιστα καὶ εἰς μίαν ἀπόφασιν κοινὴν μετὰ τῆς πλειονοψηφίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἀνεγνώρισεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὰς παρατηρήσεις μου ὡς ὀρθάς. Τὴν αὐτὴν ὁρμὴν καὶ πρόθεσιν εἶχεν ὁ κ. Πρόεδρος καὶ πέρυσιν· ἀλλὰ φέτος ἀνέπτυξεν αὐτὴν εἰς ὑπερβολὴν ταχύτητος, κινούσης πλέον τὸν θαυμασμὸν καὶ τὸν γέλωτα, ἴσως διότι ἔλαβε τριβὴν εἰς τὸ ἔργον τῆς εἰσηγήσεως τῶν Προϋπολογισμῶν διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Βουλὴν, ἢ διότι θεωρεῖ τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ περιττήν. Ἴσως ἔχει καὶ πρακτικῶς δίκαιον. Ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον, εἶναι, νὰ ζητῇ νὰ πιστευθῇ, ὅταν λέγῃ, ὅτι, συγκαλέσας τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας, κατώρθωσεν ἐντὸς μιᾶς ὥρας νὰ μελετήσῃ μετ’ αὐτῶν τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, καὶ νὰ πιστοποιῇ ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι διῆλθεν ὅλους τοὺς πίνακας τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τὰ τοιαῦτα εἶναι λίαν ταχυδακτυλουργικά. Πέρυσι τουλάχιστον μᾶς ἠρώτησε τί φρονοῦμεν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας, ἀφοῦ πρὸς τὸ θεαθῆναι ἐδέχθη νὰ συζητήσωμεν ἐπί τινας ἡμέρας. Πέρυσιν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ δεχθῇ προτάσεις ἡμῶν καὶ νὰ ἀναγράψῃ ταύτας καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειονοψηφίας. Διὰ τοῦτο ἐφρόνουν, ὅτι τὴν αὐτὴν τακτικὴν ἤθελεν ἀκολουθήσει καὶ φέτος. Ἀλλὰ ματαίως. Ἤδη δὲ ὁ κ. Τρικούπης ζητεῖ τὸν Προϋπολογισμὸν τροχάδην. Ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ προεξέλεγξις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ εἶναί τι σοβαρὸν, καὶ διὰ τοῦτο ὡρίσθησαν πρὸς συγκρότησιν αὐτῆς ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ πρὸς ἐφαρμογὴν διατάξεως τοῦ Συντάγματος εἴκοσι καὶ ἓν μέλη, ὅπως μελετῶσι τὸν Προϋπολογισμὸν ἐπισταμένως καὶ οὐχὶ τυπικῶς. Ἡ προεξέλεγξις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ εἶναι ἡ βάσις, ἐφ’ ἧς θὰ στηριχθῇ ἡ Βουλή. Εἰς τὰ ἄλλα Κοινοβούλια ἔχει δικαίωμα ἡ προεξελεγκτικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸς τοῖς ἄλλοις νὰ καλῇ καὶ αὐτοὺς τοὺς Ὑπουργοὺς ἐνώπιόν της καὶ νὰ συζητῇ μετ’ αὐτῶν, ζητοῦσα πληροφορίας. Ὁ δὲ κ. Σιμόπουλος—τὸ λέγω λυπούμενος—ἐκράτησε καὶ τὰς σημειώσεις μου, ἃς εἶχον καταθέσει, ζητῶν πληροφορίας, ἐνῷ ὑπεσχέθη, ὅτι ἤθελε φέρει ταύτας κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίαν. Ἀλλ’ ἐκεῖνος, φαίνεται, φοβούμενος, ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ ζητήσωμεν χρονοτριβὴν ἐν ταῖς συζητήσεσι τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ ὑπερέβαινε τὴν ταχθεῖσαν αὐτῷ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ διορίαν πρὸς περάτωσιν τῆς ἐξελέγξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, καὶ ὅτι οὕτω δὲν θὰ εὐηρέστει αὐτῷ, ἔσπευσεν ἐντὸς μιᾶς ὥρας νὰ περατώσῃ τὴν ἐργασίαν της. Τοῦτο προέκυψεν ἐξ αὐτῆς τῆς ἀγορεύσεώς του. Ἐγὼ τοὐλάχιστον διαμαρτύρομαι, ὡς Βουλευτὴς καὶ μέλος τῆς μειοψηφίας τῆς ἐξελεγκτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι ἐστερήθην τοῦ δικαιώματος τοῦ χορηγουμένου μοι παρὰ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ἀθετήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, ἥτις ἀθέτησις, οὕτως ἀσυστόλως τελουμένη, καταργεῖ θεμελιώδη διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Τί δὲ μένει πλέον;

§137ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὡμίλησαν περὶ τοῦ παρελθόντος καὶ συνέπεσε νὰ ἐργασθῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος βουλευτοῦ ἐκ Φθιώτιδος, ὀφείλω νὰ ἐπανορθώσω ἀνακριβείας τινὰς, αἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν ὡς γεγονότα ἀναμφισβήτητα. Ὁ ἔντιμος Συνάδελφος ἐνθυμεῖται, ὅτι κατὰ τὸ 1885 ἐγένοντο ἀρχαιρεσίαι, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ ἡ ἐκλογὴ Γραμματέως, ὅτι τακτικῶς ἐκρατοῦντο πρακτικὰ, καὶ Γραμματεὺς ἦτο ὁ κ. Ζαΐμης. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας τότε, τακτικῶς ἐλάμβανον μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις, ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψει καὶ συνεζητοῦντο ὅλαι αἱ παρατηρήσεις των, ἐπὶ τέλους δὲ, ἀφοῦ συνετάχθη ἡ ἔκθεσις τῆς πλειοψηφίας, ἐκάλεσεν ὁ Πρόεδρος καὶ τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας, ἐνώπιον τῶν ὁποίων ἀνεγνώσθη, καὶ ἀφοῦ ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν ὑπογράφουν, ἀλλὰ θὰ ὑποβάλωσιν ἰδιαιτέραν ἔκθεσιν, κατετέθη ἡ ἔκθεσις τῆς πλειοψηφίας. Τοιαύτην διαδικασίαν ἐτηρήσαμεν τότε, ὅπερ δὲν δύνανται, πιστεύω, οἱ ἔντιμοι Συνάδελφοι ν’ ἀμφισβητήσωσιν.

§138ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ μόνη Ἐπιτροπὴ, ἥτις ἐξεπλήρου μέχρι τοῦδε κατὰ τὸν Κανονισμὸν τὸ καθῆκόν της, ἦτο ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ τοῦτο ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτε παρεπονέθη ὡς πρὸς τὴν ἐργασίαν τῶν ἄλλων Ἐπιτροπῶν. Καὶ πράγματι ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἐχρησίμευε μέχρι τοῦδε πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Τόπου. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φαίνεται, ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὴν πλήρη ἀφομοίωσιν ὅλων τῶν θεσμῶν καὶ ὅλων τῶν τόπων, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ὤφειλε νὰ ἀφομοιώσῃ καὶ ταύτην καὶ νὰ καταστήσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὅπως τὰς λοιπάς· εἶναι δὲ μάλιστα παράδοξον τὸ τοιοῦτον, καθόσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπιλαμβανόμενος ζητημάτων, ἀφορώντων εἰς τὴν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ ἢ εἰς διατάξεις τοῦ θεμελιώδους Νόμου, εἶναι αὐστηρότατος ὡς πρὸς τοὺς τύπους, καίτοι εὐχερῶς παραβιάζει πολλάκις τὴν οὐσίαν. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅστις βεβαίως εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐξετέλεσε τὴν θέλησιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, προέβη εἰς τοιοῦτον διάβημα καὶ τόσον ἀδεξίως διεξήγαγε τὴν ὑπόθεσιν, ἐνῷ διακρίνεται διὰ τὴν εὐφυΐαν του ὡς πρὸς τὴν διεύθυνσιν τῶν ἰδίων ὑποθέσεων. Ἠδύνατο τοὐλάχιστον νὰ καλυφθῇ ὄπισθεν τῶν τύπων· ὅ,τι ἐπέτυχε σήμερον ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ μετὰ 5 ἢ 6 ἡμέρας, διὰ νὰ καταδείξῃ τοὐλάχιστον, ὅτι σπουδαίως εἰργάσθη, καὶ ἐπικαλεσθῇ τὸν χρόνον ὡς ἐπιχείρημα τῆς πράξεώς του. Τὰς 12 ὑπογραφὰς, τὰς ὁποίας συνέλεξε παρὰ πόδας ἑνὸς χάρτου, ἠδύνατο νὰ τὰς συλλέξῃ καὶ μετὰ 5 ἢ 6 ἡμέρας, εἰς μίαν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔλειπον τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀπορῶ ἀκούων αὐτὸν ὑποστηρίζοντα, ὅτι Γραμματεὺς δὲν ἀπαιτεῖται· ἀλλὰ πῶς θὰ μοῦ ἀποδείξῃ, ὅτι πᾶν ὅ,τι λέγεται δὲν εἶναι πλαστογραφία, μὴ ὑπαρχόντων πρακτικῶν; Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν προσεκλήθην εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας· πῶς θὰ ἀποδείξῃ, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ ἐκλεχθεὶς Πρόεδρος καὶ Εἰσηγητής; Ὅτε τὸ πρῶτον προσεκλήθην, ἔλαβον ἔντυπον εἰδοποίησιν, ὅτι ἀναβάλλεται ἡ συνεδρίασις, διότι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκωλύετο. Κατὰ τὴν 3ην καὶ τελευταίαν συνεδρίασιν, εἶναι ἀληθὲς, δὲν ἔλαβον καιρὸν νὰ προσέλθω ἐγκαίρως, ἀλλ’ ἐλθὼν εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὰς 3 ἢ 3¼, ἀναβαίνων δὲ τὴν κλίμακα, ἀπήντησα τὸν ἀξιότιμον κ. Νομικὸν, τὸν ὁποῖον ἠρώτησα: «πῶς! ἐτελειώσατε ἐνωρὶς τὴν ἐργασίαν;»—ἐννοῶν κατὰ τὴν Συνεδρίασιν ἐκείνην—καὶ μοὶ ἀπήντησε: «μάλιστα, ὅλην τὴν ἐτελειώσαμεν.» Ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι πρόκειται περὶ ἀστεϊσμοῦ, καὶ διηυθύνθην εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Ἐπιτροπῆς ὅπου, εὗρον τοὺς ἀξιοτίμους Συναδέλφους καπνίζοντας καὶ συνομιλοῦντας, παρ’ αὐτῶν δ’ ἔμαθον, πρὸς ἔκπληξίν μου, ὅτι ἦτο ἀληθὲς καὶ ὅτι ἐξετελέσθη τοιοῦτον πραξικόπημα διὰ τοιαύτης συμπεριφορᾶς πρὸς Συναδέλφους, καὶ ὅτι τοιαύτη διαγωγὴ, παραβιάζουσα τὸν Κανονισμὸν καὶ θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος, δὲν ἦτο ἀστεϊσμὸς, ἀλλὰ πρᾶγμα, ὅπερ δὲν ἐδίστασεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν αὐτὴν τὴν πλαστότητα τῆς πράξεως. Καὶ ὡμολόγησε, Κύριοι, ὅτι ἐντὸς δύο ὡρῶν ἐτελείωσαν τὴν ἐργασίαν τοῦ ὅλου Προϋπολογισμοῦ, ἀνακριβῶς πιστοποιήσας καὶ τὸν χρόνον, διότι μόλις παρέμειναν ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ ¼. Τοῦτο, Κύριοι, ὀνομάζετε Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα.! ... Ἡ Κυβέρνησις τῆς Γαλλίας πίπτει, διότι εὑρέθη εἰς διαφωνίαν μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τῆς ὁποίας ἡ πλειονοψηφία δὲν κατηρτίσθη κομματικῶς, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν πλειονότητα τῶν μελῶν αὐτῆς, προέβη δὲ εἰς οἰκονομίας μεγαλειτέρας τῶν προτεινομένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἃς δὲν ἐπείθετο ν’ ἀνακαλέσῃ. Τὸ τοιοῦτον προὐκάλεσεν ἐν Γαλλίᾳ πτῶσιν Κυβερνήσεως, καταδεικνύον πῶς διεξάγονται ἐν τοῖς Κοινοβουλευτικοῖς πολιτεύμασιν αἱ ἐργασίαι· παρ’ ἡμῖν ὅμως ἡ τοιαύτη ἐργασία καθίσταται κωμῳδία, καὶ κωμῳδίαν πειρώμεθα νὰ καταστήσωμεν τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα· ἔμεινε ρᾶκός τι, ἀλλὰ σεῖς καταξεσχίζετε καὶ τὸ ρᾶκος τοῦτο. Καὶ ἀπορῶ, ἐπαναλέγω, ὅτι καταξεσχίζεται τὸ ρᾶκος ἄνευ λόγου καὶ ἄνευ αἰτίας, διότι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει, ἤθελε τὸ ἐπιτύχει, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἄνευ τούτου. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο μόνον· διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρᾶξίν του, ἐν αὐτῇ τῇ ἐκθέσει ἀνέφερε γεγονὸς, τὸ ὁποῖον, ὤφειλε νὰ συλλογισθῇ, πρὶν ἢ τὸ πράξῃ καὶ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀνέφερεν ὅτι, ἐπειδὴ ἡ μειονοψηφία ἐδήλωσε μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι διαφωνοῦσα θὰ συντάξῃ ἰδίαν ἔκθεσιν, δι’ αὐτὸ ὑποβάλει τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας. Ἀλλὰ σεῖς ὁ ἴδιος ὡμολογήσατε συνάμα, ὅτι ἦσθε μόνοι σας κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν. Κατεφύγετε εἰς τοῦτο τὸ ψευδὲς ἐπιχείρημα, διὰ νὰ δικαιολογήσητε τὴν πρᾶξίν σας; Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει, ὅτι δύναται ἡ μειονοψηφία νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της εἰς τὴν Βουλήν. Τοῦτο λέγετε σεῖς, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ Ἐπιτροπὴ, διὰ νὰ συντάξῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς, ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐργασθῇ, νὰ σκεφθῇ, καὶ συζητήσῃ, νὰ λάβῃ τὰς ἀναγκαίας καὶ ἀπαραιτήτους πληροφορίας, πρὸς τοῦτο δὲ ἀπαιτεῖται καιρός, διὰ νὰ δυνηθῇ λεπτομερῶς νὰ ἐκθέσῃ πάντα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναπτυχθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν. Δυστυχῶς ἐξακολουθεῖ ἡ αὐτὴ πορεία, ἡ αὐτὴ διαγωγή, τὴν ὁποίαν εἴδομεν καὶ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς Περιόδου ταύτης. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς ὑπέμνησε, Κύριοι, διὰ τοῦ Βασιλικοῦ Λόγου ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν φαίνεται ὅτι ἀπεδέχθητε καὶ ἐξακολουθῆτε νὰ ἀποδέχησθε, τὴν ὑποχρέωσιν, ὅτι ἐδῶ εἶσθε, διὰ νὰ ψηφίζητε μόνον. Καὶ φαίνεται, ὅτι αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἐξακολουθεῖτε νὰ πρεσβεύητε, καὶ σεῖς, Κύριε Πρόεδρε τῆς Ἐπιτροπῆς, γίνεσθε συνήγορος τῆς ἀρχῆς ταύτης. Διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν, Κύριοι, αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτῆς τῆς Συμπολιτεύσεως, διὰ τὴν φιλοτιμίαν τέλος πάντων ὅλων ἡμῶν, ὀφείλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ὑποβληθεῖσαν εἰσήγησιν, ὀφείλει νὰ ἀνακαλέσῃ αὐτὴν, καὶ νὰ γίνῃ ἡ ἐργασία ὡς ὁ Κανονισμὸς διατάσσει καὶ τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ. Ἐν περιπτώσει, δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιμένει ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς εἰς τοιαύτην διαγωγὴν, ἡ διαγωγὴ αὕτη εἶναι στιγματιστέα, καὶ ἂν ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς δὲν τὴν στιγματίσῃ, ἡ κοινοβουλευτικὴ ἱστορία ὅμως θὰ τὴν στιγματίσῃ βεβαίως.

§139ΛΕΒΙΔΗΣ. Εὐθὺς ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατέθηκεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐζήτησα ταύτην, ὅπως ἴδω αὐτὴν προχείρως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἠρνήθη, ὡς εἴδετε, νὰ μοὶ παραχωρήσῃ τὴν ἔκθεσιν, καὶ περιωρίσθην τότε νὰ ζητήσω τοὐλάχιστον τὸ τελευταῖον φύλλον αὐτῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἔσχε τὴν καλωσύνην τότε νὰ μοὶ δώσῃ τὸ φύλλον τοῦτο, ἀλλ’ εὐθὺς, ὡς ἀνεχώρουν τοῦ βήματος, σχεδὸν ἀφήρπασε τῶν χειρῶν μου τὸ φύλλον, διότι ἐνόησεν εἰς τί τοῦτο ἤθελε μοὶ χρησιμεύσει. Ἀλλὰ τίς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς κινδυνεύει νὰ καταστῇ καὶ ἀπόῤῥητος; Τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἀφοῦ ἡ ἔκθεσις αὕτη, ἥτις, σημειώσατε, εἶναι πολυσέλιδος, ὡς εἶναι πολυσέλιδα πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ συντασσόμενα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ λέγω ἐξετάζει πολλὰ ζητήματα, ἰδοὺ πῶς καταλήγει: «Πρὸς πάντα τὰ ἀνωτέρω συμπεράσματα τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ μειονοψηφία διεφώνησε». Καὶ πότε, Κύριοι, ἐδείχθη ἡ μειονοψηφία διαφωνοῦσα πρὸς πάντα μάλιστα τὰ ἀνωτέρω συμπεράσματα, ἀφοῦ εὐθὺς, ὡς εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐξόδων, ἡ μειονοψηφία δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Δὲν θέλω νὰ εἴπω τὸν βαρὺν ἴσως λόγον, ὅτι πιστοποιεῖται ἀνύπαρκτον γεγονὸς ὡς ἀληθές· θέλω ὅμως νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ μειονοψηφία δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκφράσῃ ἀντίθετα συμπεράσματα πρὸς τὰ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, καθόσον ἡ μειονοψηφία δὲν παρέστη εἰς τὴν συζήτησιν εὐθὺς ἅμα ὡς ἤρξατο ἡ ἀνάγνωσις τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ λόγος, δι’ ὃν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς θέλει ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει καὶ ἀφοῦ κατέθηκε τὴν ἔκθεσιν, νὰ καταστήσῃ ἀπόῤῥητον καὶ ἀπόκρυφον αὐτήν. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἶναι τάχα ἀκριβῆ ὅσα εἶπεν ὁ προαγορεύσας Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς; Βεβαίως ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἐγὼ, ὅτε εἶδον, ὅτι δὲν ἐγίνετο πλέον συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὐδ’ ἁπλῆ ἀνάγνωσις, ἀλλ’ ἅλματα ἀπὸ Ὑπουργείου εἰς Ὑπουργεῖον, ἐπεφυλάχθην καὶ ἐνεθύμισα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ὅτι ὑπῆρχον καὶ ἄλλοι Συνάδελφοι τῆς μειονοψηφίας, οἵτινες εἶχον σημειώσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐνόουν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἔλθωμεν εἰς ὡρισμένην ἀπόφασιν, πρὶν ἢ ἀκούσωμεν τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς μειονοψηφίας. Ἀλλ’ εἰς τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας, τοσοῦτον εὐλόγους, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπήντα ἀναγινώσκων ἐν διαστήματι δύο λεπτῶν τῆς ὥρας ὁλόκληρον Ὑπουργεῖον. Ἐκ τούτου ἠναγκάσθην νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς ἄνθρωπον, σεβόμενον ἑαυτὸν, νὰ ἐξακολουθῇ παριστάμενος εἰς τοιαύτην κωμῳδίαν, καὶ εἶπον πρὸς τοὺς Κυρίους τῆς πλειονοψηφίας, ὅτι ὑπάρχουσι μέλη τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ἅτινα ἐζήτησαν ὡρισμένας πληροφορίας ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, αἵτινες δὲν κατετέθησαν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς συζήτησιν, χωρὶς νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν αἰτηθεισῶν πληροφοριῶν. Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι ταῦτα, ἅτινα ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, εἶναι εὔλογα καὶ δίκαια, ὅτι τουτέστιν ὠφείλετε νὰ ἀκούσητε καὶ ἡμᾶς ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, εἶναι, ὅτι, συμπεραίνοντες ἐν τῇ ἐκθέσει, ἠναγκάσθητε νὰ ἐπικαλεσθῆτε ψευδὲς καὶ ἀνύπαρκτον γεγονὸς, τουτέστιν ὅτι ἡ μειονοψηφία κατὰ πάντα διεφώνησε πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν.

§140ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§141ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀφοῦ ἐπεκράτησε νὰ συζητῆται ὁ Προϋπολογισμὸς, ὡς συζητεῖται, μετὰ τὴν γενικὴν δηλαδὴ συζήτησιν νὰ γίνηται ἁπλῆ τις ἀνάγνωσις, ποίαν ἐγγύησιν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Πολιτεία, ὅταν ταύτης τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως δὲν προηγῆται τοὐλάχιστον συζήτησις ἐμβριθὴς καὶ σπουδαία ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς; Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν δύναται νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κατάθεσιν τοιαύτης ἐκθέσεως ἐνώπιον τοῦ Σώματος, διότι μετὰ τὰ ἀναπτυχθέντα εἶναι βεβαιωμένον πλέον, ὅτι καταθέτει ἔκθεσιν, περιέχουσαν ψευδῆ γεγονότα ὡς ἀληθῆ.

§142ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶχον ἀμφιβολίαν, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι Συνάδελφοι ἤθελον ἀποκαλέσει πραξικόπημα τὸ γεγονὸς τοῦτο, διότι εἴμεθα αὐτήκοοι τῶν λεχθέντων ἐνταῦθα ἀπὸ δύο ἡμερῶν. Τί δὲν ἀπεκάλεσαν πραξικόπημα; ἀπεκάλεσαν πραξικόπημα τὴν πειθαρχικὴν τιμωρίαν ἑνὸς δικηγόρου ἐν Πάτραις· ἀπεκάλεσαν πραξικόπημα τὴν ἀθώωσιν τῶν ἀρχηγῶν τῆς Κούτρας, καὶ εἶπον, ὅτι ἕνεκα ταύτης ἐχάθη ὁ κόσμος καὶ ἐνέχεται ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἀπεκάλεσαν πραξικόπημα τὴν διὰ δημοπρασίας ἐκμίσθωσιν τοῦ χόρτου πρὸς τροφὴν τῶν ζώων τοῦ στρατοῦ· ἔπρεπε νὰ ἀποκαλέσωσι πραξικόπημα καὶ τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ σκοπὸς δὲ εἶναι γνωστός. Τὴν προσεχῆ Κυριακὴν ἐνεργεῖται ἡ Δημοτικὴ ἐκλογὴ ἐν Ἀθήναις καὶ ἀνάγκη νὰ δυσφημισθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ παντὸς μέσου. Ἔρχονται καὶ ἀποκαλοῦσι πλαστὴν πρᾶξιν ἐπίσημον· καὶ ποῖοι ἀποκαλοῦσι πλαστὴν τὴν πρᾶξιν ταύτην; ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ποσῶς δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν σύνταξιν αὐτῆς, καὶ δὲν ἔλαβον μέρος, διότι ἠμέλησαν νὰ ἐπιτελέσωσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν καὶ ἀγνοοῦσι τί ἔλαβε χώραν. Εἷς καὶ μόνος παρευρέθη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς βουλευτής, καὶ οὗτος παρέμεινε μόνον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐπειδὴ ἠσθάνετο τὴν ἀδυναμίαν του, ὡς ὡμολόγησεν ἐνώπιόν μας, εἰπὼν, ὅτι δὲν εἶναι ἁρμόδιος αὐτὸς, ὅπως προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι δὲν ἔχει σημειώσεις, ὅτι σημειώσεις ἔχουσιν οἱ Συνάδελφοί του, καὶ δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ, ἀπεχώρησε. Προσέθηκε μάλιστα, μὲ πολλὰς φιλοφρονήσεις, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὸν παρεξηγήσωμεν. Τί ὤφειλε τότε νὰ πράξῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Ἀφοῦ εἶχεν ὡρισμένην ὥραν πρὸς συνεδρίασιν τὴν 2 μ. μ., διατὶ δὲν προσῆλθον οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται σήμερον καὶ κόπτονται, ὅτι παραβιάζονται τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ Κανονισμοί; Σκοπίμως τὸ ἔκαμον. Αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι καθιέρωσαν τὸ σύστημα τῶν ἀποχωρήσεων ἀπὸ τῶν συνεδριάσεων τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι ὄχι μόνον ἀντισυνταγματικὸν, ἀλλὰ καὶ ἀντιπατριωτικὸν καὶ ἀντεθνικὸν,—διότι νομίζω, ὅτι, ἂν ἡ μειοψηφία δὲν ἔχῃ τὴν δύναμιν ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς πλειονοψηφίας, δὲν πρέπει ν’ ἀποχωρῇ καὶ νὰ παραλύῃ τὰς συζητήσεις, ἀλλὰ νὰ παραμένῃ καὶ πολεμῇ, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ πείσῃ καὶ τὴν πλειονοψηφίαν,— αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι καθιέρωσαν τὸ σύστημα τοῦτο εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Κοινοβουλίου, ἐζήτησαν νὰ καθιερώσωσιν αὐτὸ καὶ εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἐμποδίσωσι τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ πρὸ τοῦ νέου ἔτους, διότι ἐπιζητοῦσι νὰ μὴ ἐπιψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς πρὸ τοῦ νέου ἔτους καὶ ἐπιθυμοῦσι νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον κατέστη σύνηθες ἐν τῇ Βουλῇ μας καὶ πάντοτε ὁ Προϋπολογισμὸς ψηφίζεται μετὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔτους ὡς Ἀπολογισμός. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰργάσθη, ὅπως ἔπρεπε νὰ ἐργασθῇ, μετὰ δραστηριότητος, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ ἐργασθῇ οὕτω, διότι τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας αὐτῆς ἐνδιαφερόμεθα περὶ τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος, καὶ πονοῦμεν αὐτὴν, διότι ἀνήκομεν εἰς αὐτήν....

§143ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§144ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πονεῖ τὴν πατρίδα ὁ κ. Καραπάνος, ὁ ἐκ Κων)πόλεως, τὴν πονοῦμεν ἡμεῖς. (Θόρυβος καὶ λογομαχίαι μεταξὺ Καραπάνου καὶ Χαλκιοπούλου).

§145Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν φρονῶ, Κύριοι, ὅτι δέν μοι προσήκει νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. βουλευτὴν ἐκ Φθιώτιδος. Προθύμως ἤθελον συζητήσει μετ’ αὐτοῦ καὶ ἀμφισβητήσει τοὺς ἰσχυρισμούς του, ἐὰν δὲν ἦναι ἀκριβεῖς· ἀλλ’ ἴσως δὲν προσήκει εἰς ἐμὲ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ, ἡ ὁποία ἐξετέθη διὰ τῶν λόγων του, οὐχὶ μόνον ἐναντίον τοῦ προσήκοντος, ἀλλ’ ἐναντίον καὶ αὐτῆς τῆς ἀληθείας. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπεχώρησεν ἄλλοτε τοῦ Βουλευτηρίου ἀμυνομένη ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων της, διότι ἀφῄρει ἀπ’ αὐτῆς τὰ μέσα τῆς συζητήσεως ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τότε ἐπείσθη, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παραμένῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὡς ψευδομάρτυς τῶν γιγνομένων καὶ περὶ τὴν χρηματικὴν διαχείρισιν λαθροχειριῶν. Καὶ ἐτόλμησεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἀναμνησθῇ τῆς ἀποχωρήσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ὁλονὲν ἀποχωρεῖ, ὅπως παρεμβάλλῃ προσκόμματα εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου! Καὶ ποῖα προσκόμματα παρενεβλήθησαν, διὰ νὰ προβάλῃ ταῦτα ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ μάλιστα τόσον ἀπρεπῶς; Τὸ παρελθὸν Σάββατον εἰσήχθη ὁ Προϋπολογισμὸς, ἐννέα δὲ ἔκτοτε ἀριθμοῦνται ἡμέραι. Ἐκ τούτων τὰς πέντε ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισε νὰ μὴ ἐργασθῇ, διὰ νὰ δώσῃ καιρὸν εἰς τὰ μέλη αὐτῆς νὰ μελετήσωσι τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐντὸς τεσσάρων λοιπὸν ἡμερῶν διεξήχθη ὅλον τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς; Ἀλλ’ ὄχι ἐντὸς τεσσάρων ἡμερῶν, ἐντὸς μιᾶς καὶ ἡμισείας ὥρας, καθ’ ἃ ἐβεβαίωσεν αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ! ἐντὸς δὲ ἡμισείας ὥρας, ὡς ἐβεβαίωσαν τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας! Κατὰ τὰς τρεῖς πρώτας συνεδριάσεις ἡ Ἐπιτροπὴ ἠσχολήθη εἰς μελέτην τῶν ἐσόδων καὶ ἐζήτησε πληροφορίας, σχετικὰς πρὸς αὐτά, παρὰ τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ ἀφοῦ καὶ αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ βεβαιοῖ, ὅτι ἐντὸς 1½ ὥρας ἐξήλεγξεν ἡ πλειοψηφία, ἀπούσης τῆς μειοψηφίας, πάντα τὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν τε ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων, ποῖον θάῤῥος ἔχετε, νὰ αἰτιᾶσθε ἡμῶν, ὅτι παρακωλύομεν τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ὅτι προβλέπετε, ὅτι θὰ παρακωλύσωμεν αὐτάς, ὅπως ὁ Προϋπολογισμὸς συζητηθῇ μετὰ τὸ νέον ἔτος; Καὶ νομίζετε, ὅτι ἡ ψηφοφορία μόνη ἀρκεῖ, ἵνα λύωνται πάντα τὰ ζητήματα; ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη συζητήσεως, ἐρεύνης τῶν ζητημάτων, διαφωτίσεως τῶν πραγμάτων; Τότε διατὶ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐνάρξεως τῆς Βουλῆς νὰ μὴ συνερχώμεθα, νὰ ψηφοφορῶμεν πόσοι ἐσμὲν ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργείου, πόσοι ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἂν τὸ Ὑπουργεῖον ἔχῃ τὰς πλείονας ψήφους, πᾶσαι αἱ προτάσεις αὐτοῦ νὰ θεωρῶνται ἐψηφισμέναι καὶ ἀποδεκταί; Πῶς θέλετε νὰ ὑποτίθηται, ὅτι συζητοῦμεν χωρὶς νὰ συζητῶμεν, ὅτι ἐρευνῶμεν χωρὶς νὰ ἐρευνῶμεν, καὶ νὰ ἀναλαμβάνωμεν τὴν εὐθύνην πραγμάτων, τῶν ὁποίων δὲν ἐλάβομεν γνῶσιν; Εἶναι λυπηρὸν τῷ ὄντι θέαμα, ὅτι τοσοῦτον ὀλίγον εὐλαβούμεθα τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος! Μὴ νομίζετε δὲ, ὅτι ἀρετὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ μόνη εἶναι τὸ νὰ ψηφίζηται πρὸ τοῦ νέου ἔτους. Ἡ κυρία ἀρετὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι, νὰ ἦναι ἀληθής, νὰ προβλέπῃ περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους καὶ νὰ κανονίζῃ δεόντως τὰ ἔξοδα αὐτοῦ. Καὶ ζητεῖτε, δῆθεν χάριν τῆς ἀρετῆς τοῦ νὰ ψηφίζηται πρὸ τοῦ ἔτους, χάριν τοῦ φόβου μήπως ἀρχίσῃ τὸ ἔτος καὶ δὲν ἦναι ἐψηφισμένος ὁ Προϋπολογισμός, καὶ παραβιασθῇ οὕτω κατὰ τοῦτο τὸ Σύνταγμα, νὰ ψηφίσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν, χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν αὐτὸν, νὰ συμπράξωμεν, ἵνα διακωμῳδηθῇ ἡ οὐσία τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος! Τί ἄλλο πράττετε, ἢ ματαιοῖτε τὴν ἔρευναν καὶ τὸν ἔλεγχον; Ἀλλ’ ὅταν θέλητε νὰ ματαιώσητε τὴν ἔρευναν καὶ τὸν ἔλεγχον, λησμονεῖτε, ὅτι εἶσθε μέλη Κοινοβουλίου.

§146ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§147ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ πάρουν ὀπίσω τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§148ΚΑΝΑΡΗΣ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις καὶ αὔριον περὶ αὐτοῦ.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 μ. μ.