1887.11.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12

Τῆς 12 Νοεμβρίου 1887.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σιμόπουλος ἔχει τὸν λόγον πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§2ΚΟΡΠΑΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως παρακαλῶ νὰ εἴπω ὀλίγα τινά.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§4ΚΟΡΠΑΣ. Γνωρίζω, Κύριοι, ὅτι πρὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν, νομίζω, οἱ ὑπάλληλοι τῶν τροχιοδρόμων Ἀθηνῶν ἔκαμον ἀπεργίαν, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους εἶχον κατὰ τῆς Διευθύνσεως τῆς Ἑταιρίας. Ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἑταιρίας αὐθωρεὶ ἀπέλυσε πάντας τοὺς ὑπαλλήλους. Βεβαίως ἐν τῷ δικαιώματι αὑτῆς ἔπραξε τοῦτο· ἀλλ’, ὡς μὲ βεβαιοῦσιν, οἱ προσληφθέντες πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν πεπειραμένων ἐκείνων ὑπαλλήλων εἶναι ὅλως τυχαῖοι καὶ ἀδαεῖς τῆς τέχνης τοῦ διευθύνειν τὰς ἁμάξας, ἐντεῦθεν δὲ οὐδόλως παράδοξον νὰ ἴδωμεν δυστυχήματα, ὅπως πολλάκις εἴδομεν τοιαῦτα τελούμενα πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν. Ἀλλ’ ὅπως ἡ Διεύθυνσις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπολύῃ τοὺς ὑπαλλήλους της, οὕτω καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἀρύεται ἐκ τῆς συμβάσεως, νὰ ἐπιτηρῇ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῶν τροχιοδρόμων· εἰς τοῦτο δὲ θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα μὴ συμβῶσι καὶ πάλιν νέα δυστυχήματα, ὡς προεῖπον. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι ἐπὶ τὸ βῆμα, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ θέση τέρμα, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, εἰς μίαν κατάστασιν ὄχι κανονικὴν τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων. Ἐν τοῖς διαφόροις δήμοις τοῦ Κράτους πλεῖστα, ἴσως τὰ περισσότερα, τὰ μὴ πλήρη Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἀργοῦσιν, οἱ δὲ μαθηταὶ περιφέρονται ἐντελῶς ἄεργοι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ὑποθέτω, ὅ,τι καὶ ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἐργάζεται εἰς τὴν κατάρτισιν νομοσχεδίων, μεταῤῥυθμιζόντων τὸ σύστημα τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει νὰ σπεύσῃ νὰ λάβῃ εἴτε νομοθετικὸν εἴτε διοικητικὸν μέτρον, διότι νομίζω, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη δὲν εἶναι εὐάρεστος καὶ οἱ γονεῖς τῶν μαθητῶν γογγύζουσι καὶ καθ’ ἡμῶν τῶν Ἀντιπροσώπων καὶ κατὰ τοῦ ἰδίου Ὑπουργοῦ, διότι ἐπάθομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παθαίνει, ὅστις, παραγγείλας νέα ὑποδήματα, πετᾷ τὰ ἐφθαρμένα καὶ μένει ἀνυπόδητος, μέχρις οὗ ἑτοιμασθῶσι τὰ καινουργῆ.

§5ΤΖΑΝΕΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀπεργίας τῶν ὑπαλλήλων τῶν τροχιοδρόμων μοὶ ἔκαμον παράπονον τινὲς τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, τὸ δὲ παράπονον εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι, πλὴν τοῦ ὅτι ἀντικατεστάθησαν οἱ ἀπεργήσαντες καὶ ἀπολυθέντες δι’ ἀδαῶν ὑπαλλήλων, τοῖς καθυστεροῦνται καὶ οἱ μισθοὶ, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παρεμβῇ, διότι εἶναι ἑπόμενον νὰ ἔχωμεν θλιβερὰς ἱστορίας, διότι γνωρίζω καλῶς, ὅτι μεταξὺ τούτων εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον, δὲν τὸ τρώγουν ἀνάλατο τὸ ψωμὶ, ἂς ἀφήσωμεν δὲ, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἴδωμεν κομμένας χεῖρας καὶ πόδας ἀπὸ τοὺς διευθύνοντας, οἱ ὁποῖοι πρώτην φορὰν ἀναβαίνουν εἰς τὰς τοιαύτας ἁμάξας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου.

§6ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ καὶ δευτέρα παρατήρησις ἐγένετο ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ὀφείλω νὰ εἴπω τὰ ἑπόμενα. Μετὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ προσεκάλεσα τὸν Διευθυντὴν τοῦ ἱπποσιδηροδρόμου, ὁ ὁποῖος μοὶ ἐξέθεσεν, ὅτι οἱ διευθύνοντες τοὺς ἁμαξηλάτας ὠργάνωσαν τὴν ἀπεργίαν, διὰ νὰ ὑποχρεώσωσι τὴν Ἑταιρίαν νὰ τοῖς αὐξήσῃ τοὺς μισθούς· προσεκάλεσαν περὶ τοὺς 40 εἰς Κολοκυνθοῦν καὶ τοὺς ὥρκισαν νὰ μὴ ἐργασθῶσιν εἰς τὴν Ἑταιρίαν, μέχρις οὗ ἡ Διεύθυνσις αὐτῶν ἐνδώσῃ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις των. Ἡ Διεύθυνσις ὅμως ἀνεπλήρωσε τὴν ἔλλειψιν ἐκείνων δι’ ἄλλων. Ἰδόντες οἱ ἀπεργήσαντες, ὅτι ἀπέτυχον τοῦ σκοποῦ των, προσέφυγον εἰς τὸν Διευθυντὴν, ζητοῦντες νὰ τοὺς δεχθῇ πάλιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὁ Διευθυντὴς μοὶ εἶπεν, ὅτι, ἐκτὸς τῶν κυρίως ὑποκινητῶν τῆς στάσεως, τοὺς ἐπιλοίπους, ὅσοι ζητήσωσι συγγνώμην, σκέπτεται νὰ τοὺς προσλάβῃ πάλιν. Ἡ ἰδέα λοιπὸν, ὅτι ἀντικατεστάθησαν δι’ ἀδειῶν, δὲν εἶναι ὀρθὴ, ἐννοεῖται δὲ, ὅτι, ἐὰν συμβῇ τι, θὰ ζητήσω λόγον αὐστηρὸν παρὰ τῆς Ἑταιρίας.

§7ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Καταθέτω διαφόρους ἀναφορὰς τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων τοῦ δήμου Ἀβίας καί τινων ἄλλων μερῶν, καὶ κατάλογον ἐμπεριέχοντα διάφορα ὀνόματα παθόντων ἐκ τοῦ σεισμοῦ, οὐδὲ ὀβολὸν λαβόντων. Ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι καὶ χθὲς εἶπον, ὅτι ἡ ἀποσταλεῖσα ἐπιτροπὴ ἔδωκε τὴν διαχείρισιν εἰς πολιτευόμενα πρόσωπα. Δὲν ἀδικῶ τὰ πρόσωπα ταῦτα, διότι ἤθελον νὰ περιποιηθῶσι τοὺς φίλους των, ἀλλ’ ἡ ἀποστολὴ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἦτο αὕτη. Τόσον δὲ εἶναι βέβαιον, ὅτι δι’ ἄλλους σκοποὺς ἐδόθησαν αὐτὰ τὰ χρήματα, ὥστε πρὸ τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν ἐδόθησαν εἰς πολιτευόμενον πρόσωπον 1000 δραχμαὶ ἐνταῦθα, ὄχι διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν, διὰ τοὺς ἀπόρους παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ, ἀλλὰ διὰ νὰ τὰ μεταχειρισθῶσιν εἰς δρόμους, εἰς τακτοποίησιν σχολείων κτλ. Νομίζω, ὅτι ὁ προορισμὸς τῶν χρημάτων αὐτῶν δὲν εἶναι νὰ δοθῶσι διὰ τοιούτους σκοποὺς, ἀλλὰ διὰ τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ. Ταῦτα ἐκθέτω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, ἵνα λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὰς αἰτήσεις τῶν παθόντων.

§8ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχομεν καὶ τὰ ἄλλα ἔγγραφα καὶ θέλομεν ἐξετάσει.

§9ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Σχετικῶς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἐξ Ἑρμουπόλεως ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, περὶ τοῦ ὅτι τὰ ἀτελῆ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἐνεστῶτος σχολικοῦ ἔτους δὲν λειτουργοῦσι, κρίνω ἐπάναγκες νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι προέβημεν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, ἀφοῦ ἐπείσθημεν ἐκ τῶν παραστάσεων εἰδικῶν προσώπων, ὅτι τὰ ἀτελῆ ταῦτα Ἑλληνικὰ Σχολεῖα οὐδόλως συντελοῦσιν ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ λαοῦ, καὶ ἀφοῦ συγχρόνως ἐμεριμνήσαμεν περὶ καταρτίσεως νομοσχεδίου, πληροῦντος τὰς ἀνάγκας τῆς ἐκπαιδεύσεως πλέον τελεσφόρως, καὶ τὸ ὁποῖον τάχιστα θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλήν.

§10ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέτω σημείωσιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας παρακαλῶ νὰ προσαγάγῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§11ΤΖΑΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ διατάξητε τὴν ἀναγραφὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς, ἣν εἰσέτι δὲν εἶδον ἀναγεγραμμένην, προτάσεώς μου περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς κλπ. Καὶ ἐπείγομαι, κ. Πρόεδρε, τοσούτῳ μᾶλλον διὰ τοῦτο, καθόσον ἔγκριτός τις ἐφημερὶς ἐκ τῶν ἐνταῦθα ἔγραψεν, ὅτι μετὰ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου κ. Σάκκη, ὁμιλοῦντες ἐν τῇ Βουλῇ, συνήθως ὁμιλοῦμεν περὶ βοσκῆς. Καὶ ἀληθῶς, κ. Πρόεδρε, τοῦτο πράττοντες, ἔχομεν ὑπ’ ὄψει κατὰ πρόνοιαν νὰ παράσχωμεν τὰ μέσα τῆς τροφῆς καὶ πρὸς τὸν συντάκτην τῆς ἐγκρίτου ἐκείνης ἐφημερίδος. Ἡ ἀμοιβὴ, κ. Πρόεδρε, πρὸς τοὺς τοιούτους συντάκτας καὶ ἐπαρκὴς εἶναι καὶ ἀνάλογος, ἀφοῦ διὰ τῶν γραφομένων παρὰ τούτων, ἀντὶ νὰ θεραπεύωνται τὰ ἐκ τῆς πολιτικῆς κακὰ, ἀσεβῶς ὑβρίζονται οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ τόπου. Ἐπιμένω λοιπὸν, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶν ν’ ἀναγραφῇ ἐκ τῶν πρώτων ἡ πρότασίς μου αὕτη.

§12ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσαντες ἀξιότιμοι ῥήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἔθηκαν πρὸ τῆς Βουλῆς προδήλως τὸ ζήτημα τὸ πολιτικὸν, τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπελήφθη τῆς πολιτικῆς συζητήσεως ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσάγων εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος 1888, ἐξέδραμεν ἐπὶ τὸ παρελθὸν καὶ ἀπηύθυνεν αἰτιάσεις καὶ μομφὰς κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὡς τοιαύτης καὶ ὡς ἀνελθούσης ἐπὶ ἔτος περίπου ἐπὶ τὴν ἐξουσίαν. Κατὰ τὸ κρατοῦν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ἡμῶν σύστημα, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ προκαλῇ ἐν παντὶ ζητήματι καὶ χρόνῳ τὴν πολιτικὴν συζήτησιν· ἐξήσκησεν ἄρα παρεχόμενον αὐτῇ δικαίωμα. Ἡμεῖς ὅμως, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην, (δεικνύει τὴν δεξιὰν) ἔχομεν ὡς ἀρχὴν νὰ μὴ παρακάμπτωμεν πρὸ τῶν προκαλουμένων πολιτικῶν συζητήσεων· δεχόμεθα ἑπομένως προθύμως τὴν πρόκλησιν, τὴν δεχόμεθα δὲ τοσούτῳ μᾶλλον εὐχαρίστως, ὅσῳ ἡ πολιτικὴ συζήτησις ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν, δῆλον ὅτι ἀφορᾷ εἰς θέμα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει πρωτίστως καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινωνίαν. Ἀπὸ πολλοῦ ἤδη χρόνου, κατὰ τὰ τελευταῖα πρὸ πάντων ἔτη, τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα κατέστη παρ’ ἡμῖν τὸ πρωτεῦον ἐν ταῖς συζητήσεσι τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ προκαλοῦν πρωτίστως τὴν προσοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ κοινοῦ καὶ τὸ ἀποτελοῦν τὴν κυριωτέραν ἀποστολὴν τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως. Ἐπὶ ἐδάφους τοιούτου δεχόμεθα εὐχαρίστως τὴν συζήτησιν, διότι φρονοῦμεν, ὅτι ἔσται δυνατὸν ἐξ αὐτῆς νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία, ἔσται δυνατὸν νὰ διαλευκανθῶσιν ὅλαι αἱ ἀμφιβολίαι, ὅλοι οἱ ἐνδοιασμοὶ, οἱ προβληθέντες ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ μορφώσῃ δὲ ἀσφαλῆ γνώμην καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία περὶ τοῦ τίς ἔχει ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ δίκαιον, ἡ Συμπολίτευσις, ἢ ὑποστηρίζουσα τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἢ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἥτις καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Σύνοδον ᾐτιάθη καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς προβαλοῦσαν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡμᾶς, ὡς ὑποστηρίξαντας τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, τὸ λειτουργοῦν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις κατὰ τὴν πολιτικὴν ταύτην συζήτησιν ἔλαβεν ὡς πρόφασιν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέδραμεν ἐπὶ τὸ παρελθὸν καὶ ἀπηύθυνεν αἰτιάσεις καὶ μομφὰς κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὤφειλεν ἐκ καθήκοντος, ἐπιβαλλομένου αὐτῷ ὑπὸ τοῦ Λογιστικοῦ νόμου, ὑποβάλλων τὸν Προϋπολογισμὸν, νὰ συνυποβάλῃ μετ’ αὐτοῦ καὶ ἀπολογισμὸν τῆς ληξάσης χρήσεως καὶ προσωρινὴν κατάστασιν τῆς διαχειρίσεως τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ὤφειλε δὲ, κατ’ ἐμέ, ἀνεξαρτήτως τοῦ τυπικοῦ τούτου λόγου, ἐξ ὑψηλοτέρου καθήκοντος, νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν, προκειμένου περὶ τοῦ διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος Προϋπολογισμοῦ, οὐ μόνον ἅπαντα τὰ στοιχεῖα, τὰ δικαιολογοῦντα τοὺς διὰ τὸ μέλλον ὑπολογισμοὺς καὶ προβλέψεις, ἀλλὰ καὶ ὅλας τὰς πληροφορίας, ὅσαι ἠδύναντο νὰ φωτίσωσι τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ εἰσηγήσει τῆς Κυβερνήσεως ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ λειτουργοῦντος οἰκονομικοῦ συστήματος, καθ’ οὗ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶχεν ἀντιταχθῆ ζωηρῶς, παριστῶσα αὐτὸ ὡς ἀπρόσφορον καὶ ἐπιβλαβέστατον. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, καὶ προσέσχον, ὅτε ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡμίλει εἰσάγων τὸν Προϋπολογισμὸν, καὶ ἀνέγνων τὸν λόγον αὐτοῦ, οὐδαμοῦ δὲ εὗρον αἰτίασιν ἢ μομφὴν κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ ἀφηγηθῇ τὰ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, ὅτε κατὰ Μάϊον τοῦ 1886 παρέλαβε τὴν ἐξουσίαν, τοῦτο, ἐνῷ δὲν συνιστᾷ αἰτίασιν κατὰ τῶν προκατόχων του, ἐπεβάλλετο αὐτῷ νὰ μὴ τὸ παραλείψῃ, διότι ὄντως ἦν δυσχερεστάτη ἡ κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἐν τῇ ἐποχῇ ἐκείνῃ, ἐπιβάλλουσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν λῆψιν ἐκτάκτων μέτρων καὶ τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην τῶν ψηφισθεισῶν ἐπιβαρύνσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μὴ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ Μάϊον τοῦ 1886 αἱ ὀφειλαὶ τοῦ Δημοσίου, αἱ ἀμέσως ἀπαιτηταὶ ἢ αἱ ἐπιβάλλουσαι ἄμεσον πρόνοιαν, ἀνήρχοντο εἰς 92,000,000, ἐνῷ οἱ ἀπέναντι τῶν ὀφειλῶν αὐτῶν διαθέσιμοι πόροι ἀνήρχοντο εἰς μόνον 39,000,000; Ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτὸν, νὰ μὴ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι αἱ χρήσεις τῶν ἐτῶν 1885 καὶ 1886, τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων Προϋπολογισμῶν, κατέλιπον ἔλλειμμα 120,000,000; Πλὴν δὲ τῶν εἰς τοῦτο ἀφορώντων, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατέληξε τὸν λόγον ἀπευθύνας καί τινα ἀναγκαίαν συμβουλὴν πρὸς ἐκείνους, οἵτινες κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Σύνοδον εἶχον συμβουλεύσει εἰς τὸ Κοινοβούλιον νὰ παραδεχθῇ σύστημα οἰκονομικὸν, τοῦ ὁποίου βάσις καὶ σκοπὸς ἦτο ἡ ἀθέτησις τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους. Εἶπε, χωρὶς οὐδένα νὰ ὀνομάσῃ, ὅτι ἐπάναγκες εἶναι ἡ λέξις «χρεωκοπία» νὰ μὴ ἐξενεχθῇ τοῦ λοιποῦ ἐκ τοῦ βήματος τούτου, οὐδὲ νὰ προφέρηται ὑπό τινος τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου τούτου, διότι καὶ ἡ ἁπλῆ διάδοσις, ὅτι εὑρίσκονται παρ’ ἡμῖν οἱ σκεπτόμενοι περὶ λύσεως ἐν τῇ ἀθετήσει τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, παραβλάπτει οὐσιωδῶς αὐτὰ ταῦτα τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ παρακωλύει τὴν ὑλικὴν πρόοδον τοῦ Ἔθνους συλλήβδην. Ἀλλ’ οἱ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσαντες ἀξιότιμοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔκριναν ἀναγκαῖον ἐν τῇ ἀρξαμένῃ πολιτικῇ συζητήσει ν’ ἀναπτύξωσιν ἅπασαν αὐτῶν τὴν εὐφράδειαν, ὅπως ἀποδείξωσιν, ὅτι οὗτοι οὐδέποτε τὴν λέξιν «χρεωκοπία» ἐξήνεγκον. Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὰ ἐπιτευχθέντα ἀποτελέσματα ἐκ τοῦ λειτουργοῦντος οἰκονομικοῦ συστήματος, πεισθέντες δὲ, ὅτι τὸ προταθὲν ὑπ’ αὐτῶν μέτρον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν Σύνοδον ἥκιστα ἤθελε συντελέσει εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν καὶ εἰς τὴν ὑλικὴν προαγωγὴν τῆς χώρας, εὗρον, ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ ἐμμείνωσιν εἰς τὰς γνώμας των ἐκείνας, ἐκ τούτου δὲ καλῶς ἐξηγεῖται ἡ καταβληθεῖσα νῦν ὑπ’ αὐτῶν προσπάθεια ἵν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι αὐτοὶ οὐδέποτε συνεβούλευσαν τὴν ἀθέτησιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους.

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ὁμιλῆτε μόνον περὶ ὑμῶν καὶ ὄχι περὶ ἡμῶν; Νομίζομεν ὅτι δὲν εἶσθε ἁρμόδιος νὰ ὁμιλῆτε περὶ τοῦ τί φρονοῦμεν ἡμεῖς.

§14ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πρώτοις παρατηρῶ εἰς τὸν διακόψαντά με, ὅτι εἰς οὐδένα δίδω τὸ δικαίωμα νὰ μοὶ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως, δεύτερον τὸν παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτῃ, ἀφοῦ ἐγὼ οὐδέποτε διέκοψα αὐτὸν ὁμιλοῦντα, τέλος δὲ τῷ προσθέτω, ὅτι πᾶσαν κρίσιν, ἣν ἐντεῦθεν μεταδίδω εἰς τὴν Βουλὴν, στηρίζω καὶ δικαιολογῶ πάντοτε διὰ τῶν κειμένων καὶ τῶν πραγμάτων. Ἐπειδὴ δὲ προκαλοῦμαι καὶ ἐπειδὴ δέον νὰ ἐκλίπῃ πᾶς ἐπὶ τούτῳ ἐνδοιασμὸς, εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀναγνώσω ὑμῖν ἐπίσημα κείμενα. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Σύνοδον ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξεπροσωπεῖτο ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τῆς μειονοψηφίας αὐτῆς, εἰσηγητὴς δὲ αὐτῆς ἦτο ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς κ. Καραπάνος, τὰς γνώμας δὲ τὰς ὑπὸ τῆς μειοψηφίας ὑποστηριχθείσας ἀπεδέξατο καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, κατὰ τὸ πλεῖστον τοὐλάχιστον. Ἰδοὺ δὲ πῶς ἐγνωμάτευσε τότε ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ διερμηνεύουσα τὸ φρόνημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐν τῇ ἀπὸ 14 Μαρτίου 1887 ἐκθέσει αὐτῆς (ἀναγινώσκει). «Μεταξὺ τοῦ πιθανοῦ τούτου ποσοῦ τῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν δραχμῶν 93,270,000, ἃς ὁ Προϋπολογισμὸς ἀναγράφει διὰ τὰς δαπάνας τοῦ 1887, ὑπάρχει ἔλλειμμα δραχμῶν 23,270,000. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ὀφείλομεν νὰ καλύψωμεν δι’ οἰκονομιῶν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρωμεν τὰς οἰκονομίας ταύτας ἐν τῇ διοικήσει τοῦ τόπου καὶ ἐν τῷ στρατῷ καὶ ἐν τῷ ναυτικῷ ἡμῶν, δὲν ἠθέλομεν διστάσει νὰ συστήσωμεν τὴν περιστολὴν τῶν δαπανῶν, τῶν ἀναγραφομένων διὰ τοὺς κλάδους τούτους, Ἀλλ’ ἐπὶ ποσοῦ δραχμῶν 51,017,235, εἰς ὃ κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν ἀνέρχεται τὸ ὅλον τῶν δαπανῶν τῶν κλάδων τούτων τῆς ἐν γένει διοικήσεως τοῦ Κράτους, δὲν νομίζομεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνεύρωμεν οἰκονομίας, ἀνερχομένας εἰς τὸ ποσὸν τῶν 23,270,000 δραχμῶν, χωρὶς νὰ παραλύσωμεν τὴν λειτουργίαν αὐτῶν καὶ χωρὶς νὰ καταστήσωμεν ἀδύνατον οὐ μόνον τὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας καὶ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν συμφερόντων, ἀλλὰ καὶ τὴν εἴσπραξιν αὐτὴν τῶν 70,000,000 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν δυνατὴν διὰ καλῆς καὶ βελτιωμένης διοικήσεως τοῦ τόπου. Ὀφείλομεν νὰ ἐπιζητήσωμεν δι’ ὀργανικῶν μεταῤῥυθμίσεων καὶ ἐν τοῖς κλάδοις τούτοις σπουδαίας οἰκονομίας, ἀλλὰ μόνον τόσας, ὅσαι εἶναι δυναταὶ ἄνευ παραλύσεως τῆς καλῆς αὐτῶν λειτουργίας. Αἱ οἰκονομίαι δὲ αὗται δὲν δύνανται νὰ φθάσωσι τὸ ποσὸν τῶν 23,270,000 δραχμῶν, ὅπερ ὀφείλομεν νὰ οἰκονομήσωμεν. Ὅθεν μοιραίως θεωροῦμεν ἐπιβαλλομένην τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσωμεν μέρος τῶν ἀναγκαίων οἰκονομιῶν καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ δημοσίου χρέους. Τοῦτο, ὡς ἀνεπτύξαμεν ἤδη, παρεδέχθη καὶ ἡ Κυβέρνησις. Παρεδέχθη ὅμως αὐτὸ ἐν μέτρῳ, μὴ θεραπεύοντι τὰς οἰκονομικὰς ἡμῶν ἀνάγκας, καὶ κατὰ τρόπον, τὸν ὁποῖον δὲν θεωροῦμεν ὡς κατάλληλον ἵνα συντελέσῃ ἐν τῷ μέλλοντι εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν πίστεως διὰ τῆς ἀνελλιποῦς ἀποτίσεως τῶν ὀφειλῶν ἡμῶν, ὅταν ἡ ἀνάπτυξις τῶν παραγωγικῶν τοῦ τόπου δυνάμεων ἐπιτρέψῃ τοῦτο. Ὅπως ἐπιτύχωμεν θετικὸν ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νομίζομεν, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐπιζητήσωμεν καὶ ἐν τῷ κεφαλαίῳ τοῦ δημοσίου χρέους οἰκονομίαν σπουδαιοτέραν ἐκείνης, ἣν ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς μετατροπῆς τῶν δανείων τῶν 6, τῶν 25 καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων, νὰ ἐπιζητήσωμεν δὲ ταύτην χωρὶς νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν ὁριστικὴν καὶ ἀμετάτρεπτον ἀπώλειαν ποσοῦ τινος ἐκ τῶν εἰς αὐτοὺς ὀφειλομένων, ὅπως ἐν μέρει ἐπιβάλλει αὐτὴν ἡ μετατροπὴ αὕτη. Πιστεύομεν ὅμως, ὅτι τὴν οἰκονομίαν, ἣν θεωροῦμεν ἀναγκαίαν νὰ ἐπιζητήσωμεν ἐν τῷ κεφαλαίῳ τοῦ δημοσίου χρέους, δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν διὰ τῆς ἀναβολῆς τῆς πληρωμῆς τοῦ χρεωλυσίου τῶν κυριωτέρων δανείων ἡμῶν, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν αὕτη ἤθελεν εἶσθαι ἀνεπαρκὴς πρὸς ἐπίτευξιν θετικοῦ καὶ ἀναμφισβητήτου ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δι’ ἑτέρου ἐπὶ τῶν δανείων ἡμῶν οἰκονομικοῦ συνδυασμοῦ, ἐξασφαλίζοντος τοιοῦτον ἰσοζύγιον.» Δὲν εἶναι δὲ μόνον ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἧς ἀνέγνωσα ὑμῖν ἀπόσπασμα, ἡ συμβουλεύσασα τὴν ἀναβολὴν τοῦ χρεωλυσίου καί, ἐν ἀνεπαρκείᾳ αὐτῆς, τὴν ἀναβολὴν καὶ ἑτέρου μέρους τῆς διὰ τὰ δάνειά μας ὀφειλῆς. Τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς γνώμην ὑπεστήριξαν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοὶ οἱ πρωτεύοντες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως Βουλευταί. Πρῶτος δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτής, ὅστις πρὸ ὀλίγου μὲ διέκοψεν, ἐν τῷ συμπεράσματι τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον τότε ἀπήγγειλεν ἐν τῇ συζητήσει τοῦ διὰ τὸ τρέχον ἔτος 1887 Προϋπολογισμοῦ, ἰδοὺ αὐταῖς λέξεσι πῶς διετύπωσε τὴν ἑαυτοῦ γνώμην· «Ὅθεν δὲν μένουσιν εἰμὴ οἱ τόκοι καὶ τὰ χρεωλύσια.... ....Πρὸς τοὺς δανειστάς μας πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ εὐπαῤῥησιάστως νὰ εἴπωμεν αὐτοῖς, ὡς ὁ ἔμπορος, τοῦ ὁποίου ἠστόχησαν αἱ ἐργασίαι. Νὰ εἴπωμεν πρὸς αὐτούς: ἔλθετε νὰ συνενοηθῶμεν. Δὲν ἀρνούμεθα τὴν ὀφειλὴν, ἀλλὰ θ’ ἀναβάλωμεν νὰ σᾶς πληρώσωμεν. Καὶ εὐθὺς ὡς παρέλθει ἡ στενοχωρία, ἀναδεχόμεθα τὴν πληρωμήν». Πλὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ, ἀνῆλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο ἐν τῇ αὐτῇ γενικῇ συζητήσει τοῦ διὰ τὸ 1887 Προϋπολογισμοῦ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς κ. Καραπάνος, ὁ καὶ εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ οὗτος δὲ ἐν τῷ συμπεράσματι τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ ἰδοὺ αὐταῖς λέξεσι πῶς διετύπωσε τὴν γνώμην του (ἀναγινώσκει): «Ὅταν δὲν δυνηθῶμεν νὰ φέρωμεν ἰσοζύγιον βέβαιον καὶ ἀναμφισβήτητον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἡμῶν, τότε οὐ μόνον δικαιούμεθα, ἀλλὰ καὶ ὀφείλομεν νὰ ζητήσωμεν παρὰ τῶν δανειστῶν ἡμῶν συγκαταβάσεις καὶ θυσίας τοιαύτας, αἵτινες νὰ ἐπιτρέψωσιν ἡμῖν νὰ μὴ συντρίψωμεν τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου. Τὸ κεφάλαιον, ὅπερ τοιοῦτον φέρει χαρακτῆρα, εἶναι τὸ τῶν χρεωλύτρων, τῶν ὁποίων δυνάμεθα ν’ ἀναβάλωμεν τὴν πληρωμὴν, μέχρις ὅτου δι’ ἐπιτυχίας θετικοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν ὀργανώσωμεν τὰ ἐσωτερικὰ ἡμῶν πράγματα κατὰ τρόπον βοηθοῦντα τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πόρων ἡμῶν καὶ ἐπιτρέποντα τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς........................ Διὰ τῶν οἰκονομιῶν τούτων θὰ ἐλαττώσωμεν τὸ κεφάλαιον τῶν δαπανῶν ἡμῶν κατὰ 14,500,000, θὰ μᾶς μείνῃ δὲ ἔλλειμμα 8,500,000....................... Τὴν κάλυψιν τοῦ κλάσματος τούτου τοῦ ἐλλείμματος θὰ ζητήσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν διὰ συνεννοήσεως μετὰ τῶν δανειστῶν ἡμῶν, δι’ ἑνὸς ἐκ τῶν πολλῶν δυνατῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἄνευ βλάβης αὐτῶν θὰ δύνανται οὗτοι νὰ μᾶς εὐκολύνωσιν, ἀπαλλάττοντες ἡμᾶς τῆς ἐπιβαλλομένης ἀνάγκης, ν’ ἀναβάλωμεν τὴν πληρωμὴν καὶ ἑτέρου μέρους τῶν δανείων ἡμῶν, χάριν τῆς σωτηρίας καὶ τοῦ τόπου καὶ τῶν συμφερόντων τῶν δανειστῶν αὐτοῦ.»

§15ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπρόκειτο περὶ συνεννοήσεως μετὰ τῶν δανειστῶν.

§16ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ συνεννοήσεως μετὰ τῶν δανειστῶν, διότι γνωστὸν εἶναι εἰς αὐτοὺς, τοὺς τὰ μέτρα ταῦτα συμβουλεύοντας εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι οὐδεὶς τῶν δανειστῶν οἴκοθεν ἤθελε δεχθῆ τὴν ἐλάττωσιν τῆς περιουσίας του. Ὁ ἀξιότιμος μάλιστα ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς ὡμολόγησε κατὰ τὴν προκειμένην συζήτησιν, ὅτι πολλοὶ τῶν κατόχων ἡμετέρων χρεωγράφων εἰσὶ κερδοσκόποι, ὡς τοιοῦτοι δὲ οὐδέποτε ἤθελον συναινέσει οἴκοθεν εἰς τὴν ὑποτίμησιν τῶν χρεωγράφων. Ἡ προσθήκη δὲ τοῦ αὐτοῦ Βουλευτοῦ, ὅτι ὡμίλησε τελευταίως μετὰ πολλῶν, κατεχόντων ἡμέτερα χρεώγραφα, οὐδεμίαν ἔχει πρακτικὴν ἀξίαν, καθόσον αἱ συγκαταθέσεις τῶν δανειστῶν δίδονται ἐν συνελεύσεσιν, ἃς προκαλοῦσι κατὰ Νόμον οἱ πτωχεύοντες ὀφειλέται. Ἐπρόκειτο νὰ ληφθῇ μέτρον νομοθετικὸν, καὶ τοιοῦτο συνεβούλευεν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐν τῇ ἐποχῇ ἐκείνῃ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις προέτεινεν, οὐ μόνον ν’ ἀποκόψῃ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἡμῶν τὰ χρεωλύσια, ἀλλὰ νὰ ἀποκόψῃ καὶ μέρος τῶν τόκων. Τὰ χρεωλύσια τῶν δανείων ἡμῶν δὲν ἀνέρχονται εἰμὴ εἰς 4,000,000 δραχμῶν, τὸ δὲ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ καλυφθῇ, ἀνήρχετο εἰς 23,000,000 κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς 20,000,000 δὲ κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας. Ἐπρόκειτο λοιπὸν ἐν τῷ κεφαλαίῳ τοῦ δημοσίου χρέους νὰ ζητηθῇ περικοπὴ ἐξ 20,000,000· ὅταν δὲ ἐπρόκειτο ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν χρεωλυσίων νὰ κερδήσωμεν μόνον 4,000,000, βεβαίως, μοιραίως καὶ ἀναγκαίως ἔπρεπε τὰ ὑπόλοιπα 16,000,000 νὰ τὰ ἀποκόψωμεν ἐκ τῶν τόκων. Καὶ τότε εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὅμοιον ἦν τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις κατὰ τὸ 1875 ἔλαβεν διὰ τοῦ ἐκδοθέντος τότε ἰραδὲ, ἤτοι αὐτοκρατορικοῦ Διατάγματος. Δὲν εἶπεν, ὅτι ἀναστέλλει τὰς πληρωμὰς ἐν γένει τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλυσίου· εἶπεν ἀκριβῶς ὅ,τι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς συνεβούλευε καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του. Διὰ τοῦ αὐτοκρατορικοῦ ἐκείνου Διατάγματος ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν αὐτῆς ἀναβάλλει τὴν πρὸς τοὺς δανειστὰς της πληρωμὴν τοῦ ἡμίσεος τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλυσίου, διὰ δὲ τὸ ἀναστελλόμενον ἥμισυ τοῦτο τῆς ὀφειλῆς της θὰ ἐκδώσῃ νέα χρεώγραφα, ἐξασφαλίζοντα τὴν ἐν τῷ μέλλοντι πληρωμὴν αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὸ αὐτοκρατορικὸν αὐτὸ Διάταγμα ἐθεωρήθη, καὶ εὐλόγως, ὡς ἐπίσημον κήρυγμα τῆς χρεωκοπίας. Πάντες δὲ γινώσκομεν τὰς ἐπελθούσας ὡς ἐκ τούτου καταστροφὰς ἐν τῇ ὁμόρῳ ἐπικρατείᾳ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης συνάδελφόν μας διακρίνει ἔκτακτον θάῤῥος, διότι, ὅτε τότε ὡμίλουν, ἠθέλησε νὰ μὲ διακόψῃ λέγων μοι, ὅτι δὲν ἐγένετο τοῦτο, ἀλλ’ ἐξεδόθη Διάταγμα αὐτοκρατορικὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεστάλη ἐν γένει ἡ πληρωμὴ παντὸς ποσοῦ, ἀναγομένου εἰς τὸ δημόσιον χρέος· προσήγαγον ὅμως εἰς αὐτὸν τὸ ἐκ συμπτώσεως εὑρεθὲν εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς καὶ ἐν τῇ αὐτοκρατορικῇ ἐφημερίδι δημοσιευθὲν αὐτοκρατορικὸν Διάταγμα, χρονολογούμενον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τῇ 14 Σεπτεμβρίου 1875. Ἡμεῖς ὁμολογουμένως ἐλυπήθημεν, ὅτε τοιαύτας ἰδέας ἠκούομεν ἐκ τοῦ βήματος τούτου ὑπὸ σπουδαίων πολιτευτῶν ἀπαγγελλομένας· ἐλυπήθημεν δὲ ἰδίως, διότι ἐγινώσκομεν, ὁποίας θὰ εἶχον συνεπείας ἐπὶ τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως. Χαίρομεν δὲ ἐκ καρδίας σήμερον βλέποντες αὐτοὺς ἐκείνους, οἵτινες τότε συνεβούλευον τὴν ἀποκοπὴν τῶν χρεωλυσίων καὶ μέρους τῶν τόκων, δηλαδὴ τὴν χρεωκοπίαν, μεταμελομένους καὶ ἐκ παντὸς τρόπου προσπαθοῦντας ν’ ἀποδείξωσιν ἑαυτοὺς ὡς μὴ ἔχοντας τὴν γνώμην ταύτην. Καίπερ ὅμως χαίροντες ἐπὶ τῇ μεταμελείᾳ των, φρονοῦμεν οὐχ ἧττον, ὅτι δὲν ἔχουσι δίκαιον ἰσχυριζόμενοι, ὅτι δὲν ἔχομεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα, προκειμένης συζητήσεως πολιτικῆς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων, νὰ μὴ συμβουλεύωμεν, ὄχι μόνον εἰς τοὺς τὴν τοιαύτην γνώμην ἐξενεγκόντας ἀξιοτίμους ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντα Συνάδελφον, νὰ μὴ ἐξενέγκῃ τοῦ λοιποῦ τοιαύτην λέξιν, διότι καὶ ἡ λέξις αὕτη μόνη, ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ προφερομένη, δύναται νὰ παραβλάψῃ τὰ δημόσια συμφέροντα. Οὐδεὶς δύναται λοιπὸν νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἡ συμβουλὴ, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, περατῶν τὸν εἰσιτήριον αὐτοῦ λόγον ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888, ἔδωκε, νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἡ λέξις «χρεωκοπία», ἤτοι νὰ μὴ γίνηται τοῦ λοιποῦ λόγος περὶ ἀθετήσεως τῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων, δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ. Ἡ συμβουλὴ ὅμως αὕτη δὲν εἶναι αἰτίασις ἢ μομφὴ κατά τινος. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ὁ αὐτὸς Πρωθυπουργὸς, ἀφηγούμενος τὰ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ἐν μηνὶ Μαΐῳ τοῦ 1886, ὅτε ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, ἐμέμφετό τινα τῶν προκατόχων αὐτοῦ. Ἄλλοι ἦσαν οἱ ἀνελθόντες ἐπὶ τὴν ἐξουσίαν καὶ ὑπολαβόντες, ὅτι πρώτιστον καθῆκον αὐτῶν ἦτο νὰ παραστήσωσι τὴν κατάστασιν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ τόπου καθ’ ὑπερβολὴν οἰκτρὰν καὶ ἀπελπιστικὴν καὶ ἀναβάλλοντες τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι αἴτιος τῆς ἐπαγομένης τὴν ἀναστολὴν καταστάσεως ἦτο ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Ποῖος ἐξ ἡμῶν, ὅσοι ἐτυγχάνομεν μέλη τῆς Βουλῆς ἐκείνης, δὲν ἐνθυμεῖται, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς, ὁ τότε Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποβάλλων εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1885, οὐ μόνον τὰ ἐλλείμματα τῶν προηγουμένων διαχειρίσεων μετέδιδε μεθ’ ὑπερβολῆς, οὐ μόνον τὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων παρίστανεν εἰς τὴν Βουλὴν ὡς οἰκτροτάτην, ἀλλὰ νομίζων, ὅτι ἠδύνατο ἡ ἐντύπωσις νὰ ἦναι ἰσχυροτέρα, νομίζων, ὅτι ἀπηλλάσσετο τῆς ἐπιβαρυνούσης αὐτὸν εὐθύνης, διεκήρυττε καὶ ἐζήτει ἐπιμόνως νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμος; Ποῖος ἐξ ἡμῶν δὲν ἐνθυμεῖται, ὅτι ἐπὶ μῆνα ὁλόκληρον δὲν ἠσχολεῖτο εἴς τι ἄλλο, εἰμὴ εἰς τὸ νὰ καταρτίσῃ τὸ φωτογράφημα, ὡς οὗτος ἀπεκάλει αὐτὸ, τῆς οἰκτρᾶς οἰκονομικῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἐκληροδότησεν εἰς αὐτὸν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις;

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς ὅλα τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους δὲν εὑρέθησαν εἰμὴ εἴκοσι πέντε δραχμαί.

§18ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔν τινι συνεδριάσει κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἐπειδὴ περὶ τούτου ἐγένετο λόγος, ἀνήνεγκεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατ’ Ἀπρίλιον τοῦ 1885 ἡ τότε Κυβέρνησις παρέλαβεν ἐν τοῖς ταμείοις τοῦ Κράτους 12,000,000, ἅτινα ἀκριβῶς ἐσημειώθησαν εἰς χρήματα καὶ εἰς παραστατικὰ χρημάτων, παρέλαβε προσέτι ἔντοκα γραμμάτια ἀδιάθετα δραχ. 900,000, παρέλαβεν ἐξ ἀνοικτοῦ λογαριασμοῦ παρὰ τῇ Τραπέζῃ Ἠπειροθεσσαλίας ἀπαιτητὰ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐν πάσῃ στιγμῇ δρ.350,000, παρέλαβε κατατεθειμένας παρὰ ταῖς Τραπέζαις ἀπέναντι τῶν δόσεων τῶν δανείων, ἀλλὰ μὴ εἰσέτι ἀπαιτητὰς, 800,000, παρέλαβεν ὁμολογίας πολλῶν ἑκατομμυρίων ἀδιαθέτους τοῦ δανείου τῶν 170,000,000, παρέλαβε, τέλος, κατηργημένην τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ἤτοι τὴν εὐκολίαν ἐκδόσεως γραμματίων, ἥν καὶ ἐχρησιμοποίησεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἀπριλίου 1885 πρὸς πορισμὸν χρημάτων. Ἀπαντήσας εἰς τὸν διακόψαντά με ἀξιότιμον ἐκ Μεσσηνίας βουλευτὴν, ἐξακολουθῶ: Ἐνῷ δὲ τοιαύτην παρίστα τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἐφρόνει, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ τὴν βελτίωσιν αὐτῆς, προβάλλων εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνατροπὴν τῆς οἰκονομικῆς νομοθεσίας, ἥτις τῇ εἰσηγήσει τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως εἶχε ψηφισθῆ. Διὰ τῶν νέων δὲ Νόμων, τοὺς ὁποίους τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ ἐκείνη, κατήργησε τοὺς οἰκονομικοὺς καὶ φορολογικοὺς νόμους, οἵτινες τότε μόλις ἤρξαντο λειτουργοῦντες καὶ ἀποφέροντες αἰσιωτάτους καρπούς. Ὅτε δὲ ἡμεῖς ὡς Ἀντιπολίτευσις τότε ἐκηρυσσόμεθα κατὰ πάσης μεταῤῥυθμίσεως, ἢ μᾶλλον κατὰ πάσης ἐλαττώσεως τῶν φόρων, ὅτε δι’ ἐπιχειρημάτων βασίμων ἀπεδεικνύομεν, ὅτι ἐπρόκειτο τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ ὑποστῇ βλάβην σπουδαίαν ἐκ τῆς ψηφίσεως τῶν προβαλλομένων ὑπ’ αὐτοῦ Νόμων, τότε ἢ οὐδὲν ἀπήντα, ἢ περιωρίζετο εἰς τὴν παρατήρησιν, ὅτι, ἐπειδὴ συντασσόμεθα πρὸς τὸν προκάτοχον αὐτοῦ, τὸν τὴν κατάστασιν ταύτην δημιουργήσαντα, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὀρθὰς γνώμας ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ τόπου πραγμάτων. Ἀνέτρεψε τὸν Νόμον περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ καὶ εἰσήγαγε νέον σύστημα, τοῦ ὁποίου προείδομεν ἔκτοτε τὰ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα, βεβαιωθέντα βραδύτερον ἐκ τῶν πραγμάτων· κατήργησε τὸν Νόμον περὶ σιγαροχάρτου, καίτοι βραδύτερον ὁ ἴδιος μεταμεληθεὶς διετήρησεν αὐτὸν ἐν ἐνεργείᾳ· ἠλάττωσε τὸν ἔγγειον φόρον τοῦ ἐλαίου καὶ ἐν γένει προῆλθεν εἰς μέτρα προδήλως ἐλαττοῦντα τὰς δημοσίας προσόδους, ὡσανεὶ ἦτο ἀνθηρὰ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις καὶ ἐπέτρεπεν εἰς αὐτὸν νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς φόρους. Τοιαύτη ἐφρόνει, ὅτι ἦτο ἡ ἀποστολὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, διότι, ὡς ἔλεγεν, ἔπρεπε διὰ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ἐπαγγελιῶν αὐτοῦ ὡς ἀντιπολιτευομένου νὰ δημιουργήσῃ σύνδεσμον μεταξὺ τῶν πολιτευομένων καὶ τοῦ λαοῦ. Μόνον δὲ κατὰ τὴν Βʹ. Σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐκείνης ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων, ἐνῷ ἐν ἀρχῇ ἐνόμιζεν, ὅτι διὰ μόνων τῶν οἰκονομιῶν, κατὰ τὰς πρὸς τὸν λαὸν ἐπαγγελίας αὐτοῦ ὡς ἀντιπολιτευομένου, ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ ἢ προσεγγίσῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἔφερε τῷ ὄντι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς οἰκονομίας ἐκ 5½, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἑκατομμυρίων ὀνομαστικῶν, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν μόνον 1½ ἑκατομμύριον ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀναφερόμενον εἰς πραγματικὰς οἰκονομίας, ἤτοι εἰς περικοπὴν δαπανῶν, αἵτινες ἄλλως ἦσαν ἀναγκαῖαι πρὸς λειτουργείαν τῆς κυβερνητικῆς μηχανῆς. Μὲ τοιοῦτον οἰκονομικὸν πρόγραμμα ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἰσηγούμενος πρὸς αὐτὴν Προϋπολογισμὸν ἑτεροσκελῆ, παριστῶντα ἔλλειμμα 11 ἑκατομμυρίων. Ὅτε δὲ τὸν προσεκαλοῦμεν νὰ δηλώσῃ τὰς γνώμας αὐτοῦ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν καλυφθήσεται τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ, ἀπέσχεν ἐν ἀρχῇ πάσης δηλώσεως, κατὰ δὲ τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου ἐδήλωσε μόνον, ὅτι θὰ πληρώσῃ αὐτὸ δι’ ἐντόκων γραμματίων καὶ διὰ τῆς ἀδείας, τὴν ὁποίαν ἔλαβε, πρὸς πώλησιν τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων, καίτοι ὡς πρὸς αὐτάς, μὴ προνοήσας ἐγκαίρως, εὑρέθη ἐν ὥρᾳ, καθ’ ἣν ἡ προσφορὰ ἦτο πολὺ κατωτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἐπιτύχει, ἐὰν ἐμερίμνα ἐγκαίρως. Δὲν εἶχε λοιπὸν δικαίωμα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτής, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας σεβαστός μοι φίλος κ. Σωτηρόπουλος, νὰ λαμβάνωσιν ἀφετηρίαν τῆς ἀρξαμένης ὑπ’ αὐτῶν πολιτικῆς συζητήσεως τὸν λόγον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι ἐξέδραμεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἀπηύθυνεν αἰτιάσεις κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλὰ μήπως ἔπαυσαν αἱ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως αἰτιάσεις κατὰ τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ, τοῦ διοικήσαντος τὰ κοινὰ κατὰ τὰ ἔτη 1882, 1883 καὶ 1884! Ἀπὸ τοῦ 1885, ὅτε μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου συνήλθομεν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ τούτῳ, δὲν παύομεν ἀκούοντες τῶν κατὰ τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου ἐγκλήσεων τῶν ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὡς ἀντιπολιτευομένων καὶ ὡς διαχειριζομένων τὰ κοινά. Κατὰ δὲ τὴν συζήτησιν τὴν πολιτικήν, ἥτις ἤδη ἤρξατο, ἠκούσατε πάλιν ἐπαναλαμβανομένας τὰς αἰτιάσεις ταύτας. Αἱ μομφαὶ αὗται ἐπανειλημμένως ἀνῃρέθησαν δι’ ἀριθμῶν, ἐξηγμένων ἐκ τῶν δημοσίων βιβλίων, καὶ διὰ τῶν πραγμάτων· καὶ ὅμως οἱ ἀξιότιμοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ῥήτορες ἐπανερχόμενοι ἐπαναλαμβάνουσι τὰς αὐτὰς αἰτιάσεις. Μίαν μόνην αἰτίασιν δὲν ἠκούσαμεν κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας συζητήσεις, τὴν αἰτίασιν, ἣν ἠκούσαμεν κατὰ δύο ἄλλας παρελθούσας Συνόδους, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ προεδρευόμενον ὑπὸ τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ, ἐδανείσθη 300 ἑκατομμύρια καὶ τὰ ἐσπατάλησε πάντα, χωρὶς οὐδὲ ὀβολὸν νὰ προσθέσῃ εἰς τὰς δημοσίας ἀποθήκας καὶ οὐδὲν νὰ πράξῃ ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῶν κοινῶν. Μόνον ἡ αἰτίασις αὕτη δὲν ἐπανελήφθη, ἐκ τοῦ φόβου βεβαίως, ὅτι ἡ δι’ ἀριθμῶν ἀναίρεσις αὐτῆς, ἐπαναλαμβανομένη τρίτην φορὰν, δὲν ἤθελεν ὠφελήσει αὐτοὺς πολιτικῶς. Ἠκούσαμεν ὅμως ἐπαναληφθείσας ἄλλας. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος δὲν ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ περιορισθῇ εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τοῦ παρελθόντος καὶ τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἀλλ’ εὗρεν, ὅτι ἔπρεπε διὰ ῥητορικῆς ἀποστροφῆς νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κοινοῦ ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν ἐτῶν 1882–1884, ἵνα παραστήσῃ τὸν νῦν Πρωθυπουργὸν ὡς μηδεμίαν ἐμπνέοντα ἐμπιστοσύνην δι’ ὧν δίδει διαβεβαιώσεων περὶ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ἰσοζυγίου. Μᾶς εἶπε χθές, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, ὅτε ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν κατὰ τὸ 1882, παρέλαβεν ἐκ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως 2 ἢ 30 ἑκατομμύρια, ὅτι παρέλαβε κινητὸν ὑλικὸν καὶ ὅτι ἅπαν ἐκεῖνο τὸ περίσσευμα τὸ ἐδαπάνησεν, ἐδαπάνησε δὲ καὶ ὅσα εἰσέπραξεν ἐκ τῶν πολλῶν φόρων, εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ὁποίων εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν, διὰ τῆς ἀδικαιολογήτου ἐξογκώσεως τῶν δαπανῶν. Τοιαῦται αἰτιάσεις, ἐκφερόμεναι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὸ σπουδαίου πολιτευτοῦ, οἷος ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας βουλευτής, ἀφίνουσι βεβαίως ἐντυπώσεις ἐπὶ τῶν ἀκροατῶν· τοιοῦτος δὲ βεβαίως ἦτο ὁ πολιτικὸς σκοπὸς, δι’ ὃν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐπανέλαβε πάλιν χθὲς ὅ,τι ἄλλοτε εἶπε. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν αἰτιάσεων εἶχον δώσει εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον. Νομίζω ταύτην ἐπαρκῆ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ ἐκ νέου εἰς τὴν διὰ τῆς ἀπαντήσεώς μου ἐκείνης δοθεῖσαν εἰλικρινῆ καὶ ἀκριβῆ τῶν πραγμάτων παράστασιν. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις, ἣν ἔδωκα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον (ἀναγινώσκει): «Ἀλλ’ ἐλέχθη εἰς τὴν ἄλλην Βουλὴν, τὴν διαλυθεῖσαν, καὶ νῦν ἐπανελήφθη, ὅτι ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἀρχῆθεν τάσιν, καὶ σήμερον ἀκόμη εὑρίσκεται ἐμπεφορημένος ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἐλαττώματος, ν’ αὐξάνῃ τὰς δαπάνας, καὶ ὡς ἐκ τούτου κατώρθωσε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἀπὸ 53 ἢ 54 ἑκατομμυρίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήρχετο κατὰ τὸ 1880, νὰ τὸν ἀναβιβάσῃ εἰς 96 ἑκατομμύρια. Βεβαίως, ὅταν τις ἀκούσῃ διαφορὰν 40 ἑκατομμυρίων, ἐκ πρώτης ἐντυπώσεως νομίζει, ὅτι ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ διαχειρισάμενος τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου κατὰ τὰ παρελθόντα τρία ἔτη 1882, 1883 καὶ 1884, βεβαίως προσέθηκε δαπάνας, αἵτινες δὲν ἦσαν ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι. Αὐτὴ αὕτη ἡ αἰτίασις εἶχε προβληθῆ, συζητουμένου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1883, τότε δὲ αὐτὸς ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαντῶν, παρετήρησεν, ὅτι αἱ παρατηρούμεναι αὐξήσεις εἰς τὰ ἔξοδα ἐπεβάλλοντο ὑπὸ ἐθνικῶν ὑποχρεώσεων, ἀπαραιτήτων καὶ ἀναποφεύκτων, διὰ τὰς ὁποίας ἄλλως δὲν ἦτο αὐτὸς ὑπεύθυνος. Συγκρίνων δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1883 πρὸς τὸν τοῦ 1880, εἶπε τότε, ὅτι

«Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς διαφορᾶς, ἥτις παρουσιάζεται ἐπὶ τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ 1880 καὶ 1883, κρίνω ἀναγκαῖον νὰ συγκρίνω τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1880 καὶ πρὸς αὐτὸν τοῦτον τὸν Προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει. Ὅσοι ἦσθε Βουλευταὶ κατὰ τὸ 1880, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ τότε ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Τρικούπης ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ πρόγραμμα οἰκονομικὸν, πράγματι δὲ ἁπάσας τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐπαγγελθῆ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, τὰς ἐπραγματοποίησεν ἅμα ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τῶν οἰκονομικῶν· οὕτω δὲ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1880 ἐκρίθη ὑφ’ ὅλων τῶν εἰς τὰ οἰκονομικὰ ἀσχολουμένων ὡς εἷς τῶν οἰκονομικωτέρων Προϋπολογισμῶν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1880 ἀνεβίβασε τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους εἰς δραχ. 53,000,000 περίπου· τίς εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1880; Μεγίστη καὶ κεφαλαιώδης διαφορὰ εἶναι εἰς τὸ δημόσιον χρέος, ἀνερχομένη εἰς τὸ οὐ σμικρὸν ποσὸν τῶν δραχμῶν 25,384,358. Δεύτερον, εἰς τὰς συντάξεις, 728,566. Τρίτον, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, 8,173,183. Τέταρτον, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, 1,768,066, καὶ πέμπτον, εἰς τὰ ἔξοδα ἐπιστασίας καὶ διοικήσεως, 4,341,135. Ἤτοι ἐν ὅλῳ ἡ διαφορὰ αὕτη ἀνέρχεται εἰς 40,395,308. Ἀφαιρέσατε ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου τὴν διαφορὰν ἐκ τοῦ ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1880 συνετάχθη εἰς παλαιὰς δραχμὰς, ἐνῷ ὁ τοῦ 1887 ἐμφαίνει νέας δραχμὰς, ἀλλὰ προσθέσατε τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκεν ἡ διοίκησις τῶν νέων ἐπαρχιῶν, καὶ θέλετε ἴδει, ὅτι ἔχομεν τὸν αὐτὸν σχεδὸν Προϋπολογισμόν. «ΜΠΑΣΙΑΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων εἶναι ἐξωγκωμένοι οἱ ἀριθμοί. «ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι οἱ πραγματικοὶ ἀριθμοὶ, τοὺς ὁποίους ἐκ καταστάσεως λεπτομεροῦς λαμβάνων σᾶς ἀναγινώσκω. «Κατὰ τὸ 1880 δημόσιον χρέος εἰς παλαιὰς δραχμὰς 12,952,070. Κατὰ τὸ 1887 ἐκ νέων δραχμῶν 46,948,706. Συντάξεις, κατὰ τὸ 1880 παλαιαὶ δραχμαὶ 3,890,030, κατὰ τὸ 1887 νέαι δραχμαὶ 4,201,780. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, κατὰ τὸ 1880 παλαιαὶ δραχμαὶ 11,100,586, κατὰ τὸ 1887 νέαι δραχμαὶ 18,084,420. Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν, κατὰ τὸ 1880 παλαιαὶ δραχ. 2,111,229, κατὰ τὸ 1887 νέαι δραχμαὶ 3,652,887. Ἔξοδα διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας, κατὰ 1880 παλαιαὶ δραχμαὶ 2,381,384, κατὰ τὸ 1887 νέαι δραχμαὶ 6,467,368: «Δὲν ἔχετε, παρὰ νὰ λάβητε εἰς χεῖράς σας τοὺς δύο Προϋπολογισμούς, καὶ θὰ ἴδητε τὴν διαφοράν· εἶναι ζήτημα ἀριθμητικὸν, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ». «Καὶ προχθὲς ἐποιησάμην μνείαν αἰτιάσεώς τινος κατὰ τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αἰτιάσεως, ἡ ὁποία καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν εἶχεν ἐντεῦθεν ἐκτοξευθῆ καὶ προχθὲς μετὰ μείζονος λεπτομερείας ἀνεπτύχθη, τῆς αἰτιάσεως, ὅτι 25,000,000 εἶχε παραλάβει ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη, ὅτε κατὰ τὸ 1882 ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τὴν προκάτοχον αὐτῆς. Καὶ ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστός μοι φίλος κ. Σωτηρόπουλος καὶ ὁ ἀξιότιμος πρώην Πρωθυπουργὸς κατέθηκαν λογαριασμοὺς, ἀλλὰ κατὰ διάφορον τρόπον συντεταγμένους, δι’ ὧν προσεπάθησαν ν’ ἀποδείξωσιν, ὁ μὲν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνήρχετο εἰς 25,000,000, ὁ δὲ, διορθώσας αὐτὸ, ἠλάττωσεν εἰς 15,000,000. Ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἀμφότεροι ὑπελόγισαν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἡ προκάτοχος διαχείρισις εἶχε παραδώσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Τρικούπη κατὰ τὸ 1882, ἐνδεικνύει κἄτι τι, τὸ ὁποῖον, ὁμολογῶ, ὅτι μοὶ ἐνεποίησε λυπηρὰν αἴσθησιν· ἀμφότεροι τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτῶν ποιοῦσιν ἐξετάζοντες μόνον τὴν διαχείρισιν τῶν χρήσεων, ἀνεξαρτήτως τῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους. Ὅλοι γινώσκετε, ὅτι εἰς τοὺς Ἰσολογισμοὺς τῶν ἑταιριῶν ὑπάρχει μία μερὶς «κέρδη καὶ ζημίαι». Τοιαύτη μερὶς ὑπάρχει καὶ εἰς τὰ δημόσια βιβλία, κυρίως κατοπτρίζοντα τὰς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους, τὰς χρηματιστικὰς, ἤτοι τὴν εἰσαγωγὴν καὶ ἐξαγωγὴν τῶν παρακαταθηκῶν, τὰ τιμήματα ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον τυχὸν πωλεῖται, τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ ταμεῖον χρῆμα ἐκ συνομολογουμένων προσωρινῶν δανείων, κλπ. Ἑπομένως δὲν πρέπει τις ἐκ τῶν ἀπολογισμῶν ἑκάστης χρήσεως νὰ συναγάγῃ ποσόν τι, καὶ νὰ νομίζῃ, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἀκριβῶς ἀποτελεῖ περίσσευμα, παραδοθὲν ἀπὸ προκάτοχον εἰς διάδοχον Ὑπουργεῖον. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς εἶχεν οὕτω διατυπώσει τὴν αἰτίασίν του· εἶπεν, ὅτι

Ἐπλήρωσεν εἰς ἐλλείμματα

«Ἀλλὰ πρῶτον παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Συνάδελφον, ὅτι ὁμολογίαι τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 βεβαίως δὲν ὑπῆρχον ἀδιάθετοι κατὰ τὸ 1882, διότι αὗται εἶχον διατεθῆ ἀπὸ τοῦ 1880, ἀδιάφορον, ἂν ἀπὸ τὸν κ. Τρικούπην, ἢ ἀπὸ ἄλλον Ὑπουργόν. Ἀδιάθετοι ὁμολογίαι ὑπῆρχον μόνον ἐκ τοῦ δανείου τῶν 120,000,000. Ἔχω δὲ ἀκριβῆ σημείωσιν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, καὶ τὴν ὁποίαν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ σᾶς ἀναγνώσω. Ἡ σημείωσις αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς:

«Ἰδοὺ δὲ πῶς συμβιβάζεται μὲ τὴν σημείωσιν ταύτην τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον, ἐλέχθη ἐντεῦθεν, ὅτι ὑπῆρχεν ὡς ἐκ τῆς νομισματοποιΐας καὶ ἐκ τιμήματος ὑλικοῦ, διότι καὶ ταῦτα ἐὰν προστεθῶσιν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 24,000,000, θ’ ἀφήσωσιν ὑπόλοιπον ἐκ δρ. 307,667. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μικρὰ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ Ἀπολογισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς σημειώσεως ταύτης τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, ἀλλ’ ἡ διαφορὰ αὕτη εἶναι μικρὰ, ἀνερχομένη εἰς δεκάδας τινὰς χιλιάδων δραχμῶν. «Ἐγὼ ὅμως, νομίζων, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο ἔχρηζε μείζονος ἐλέγχου, ἐκ τῶν δημοσιευθεισῶν καταστάσεων τοῦ οἰκονομικοῦ λογαριασμοῦ ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐντεῦθεν ἐσχημάτισα πίνακα, δεικνύοντα ἀκριβῶς τὴν γενομένην ληψοδοσίαν τοῦ Κράτους ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1882 μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1884. Τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἐργασίας ταύτης εἶναι, ὅτι τὸ ὑπόλοιπον ἐν τοῖς ταμείοις τὴν 31 Δεκεμβρίου 1881 ἀνήρχετο εἰς 12,345,682 τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἐν τοῖς ταμείοις τὴν 31 Δεκεμβρίου 1884 ἀνήρχετο εἰς 15,442,583, ὥστε ἡ διαφορὰ εἶναι 3 περίπου ἑκατομμύρια. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ προβάλλῃ τις τοιαύτας αἰτιάσεις περὶ περισσευμάτων, διότι καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι οἱ Ἀπολογισμοὶ ἔχουσιν, ὡς οἱ προαγορεύσαντες παρέστησαν, πρέπει καὶ αὖθις νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ὑπάρχωσιν ἐλλείμματα ἐκ τῶν προηγουμένων διαχειρίσεων, καὶ παραβάλλοντες ταῦτα πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς γενικῆς ληψοδοσίας, νὰ ἐξαγάγωμεν ὀρθὰ συμπεράσματα. Νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ σᾶς ἀπησχόλησα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο· ἦτο ὅμως ἀναγκαῖον νὰ λεχθῶσι ταῦτα, διὰ νὰ μὴ ἀπομείνῃ εἴς τινας ἐξ ὑμῶν ὁ ἐλάχιστος ἐνδοιασμὸς, ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ 1882 παρέλαβεν 25 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα οὐδαμοῦ ἐμφαίνονται.» Τὴν σαφῆ καὶ λεπτομερῆ ταύτην ἀπάντησιν ἔδωκα τότε, νῦν δὲ δὲν πιστεύω νὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ εἴπω τι πλειότερον ἐπὶ τῶν αἰτιάσεων τούτων. Καὶ ἡ αἰτίασις, ὅτι ὁ νῦν Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁ διαχειρισάμενος τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους κατὰ τὰ ἔτη 1882–1884, παρέλαβε περισσεύματα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθη εἰς ἀνάγκας τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα, καθ’ ὃ διεχειρίσθη τὰ δημόσια, εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρων ἑκατομμυρίων πολλῶν καὶ ὅτι ηὔξησε τὰ δημόσια ἔξοδα, ὅλα ταῦτα ἐξελέγχονται ὡς μὴ ἀληθῆ διὰ τῶν πραγμάτων. Ἐὰν τὰ ἔξοδα ἀνεβιβάσθησαν, δὲν ἀνεβιβάσθησαν, διότι ὑπῆρξε τάσις τις πρὸς δημιουργίαν δαπανῶν μὴ ἀναγκαίων· ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων προῆλθε καὶ ἐκ τοῦ δημοσίου χρέους καὶ ἐκ τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἐγέννησαν καὶ ἡ προσάρτησις τῆς Θεσσαλίας καὶ ὁ στρατιωτικὸς διοργανισμὸς ἡμῶν, καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς ὑπηρεσίας. Μετὰ τὴν ἀναίρεσιν τῶν εἰς τὴν προηγουμένην διαχείρισιν τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ ἀναγομένων αἰτιάσεων, μεταβαίνω εἰς τὸ κύριον θέμα. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Σύνοδον συνεζητήθησαν διὰ μακρῶν τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ὑπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἡμεῖς, ἀποκρούσαντες τὰς ἰδέας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τότε, ἰσχυριζόμεθα, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τοῦ ἐγκαινιζομένου διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887 καὶ τῶν φορολογικῶν καὶ οἰκονομικῶν Νόμων, τῶν ψηφισθέντων τότε, ἦτο δυνατὴ ἡ ἀνόρθωσις τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων, ἦτο πρὸ πάντων δυνατὴ ἡ ἀνόρθωσις τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως, διὰ τῆς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῶσι συνδυασμοὶ οἰκονομικοὶ, δυνάμενοι νὰ ἐπιδράσωσι καὶ ἐπὶ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ ἐπὶ τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν παραγωγήν. Εὐτυχῶς ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἀπεδέξατο τὰς ἰδέας ἡμῶν, ἀποκρούσασα ἐκείνας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· τὸ σύστημα δὲ ἐκεῖνο ἤρξατο λειτουργοῦν ἐπὶ 10 ἤδη μῆνας· τὰ πράγματα ἐδικαίωσαν τὰς προσδοκίας ἡμῶν καὶ ἀπέδειξαν, ὅτι, εὐθὺς ὡς ἐγένετο γνωστὸν, ὅτι ἡ πλειοψηφία τοῦ Κοινοβουλίου ἀποκρούει πᾶσαν ἰδέαν, ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἀθέτησιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, εὐθὺς ὡς ἡ Βουλὴ ἡ Ἑλληνικὴ ἦτο διατεθειμένη νὰ ἀποδεχθῇ καὶ ψηφίσῃ τὰ βάρη, διὰ τῶν ὁποίων ἦτο δυνατὴ ἡ ἐκπλήρωσις τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν, ἀμέσως ἡ δημοσία πίστις ἀνέλαβε. Δὲν εἶναι ρητορικὸν ἐπιχείρημα, ἀλλὰ γεγονὸς πραγματικὸν, ὅτι ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις ἀνέλαβεν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας βουλευτὴς χθὲς ἀκόμη εἶπεν, ὅτι τὸ ἄγγελμα, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887 δὲν θὰ παρουσιάσῃ ἔλλειμμα, ὁ δὲ Προϋπολογισμὸς, ὁ εἰσαχθεὶς διὰ τὸ 1888, θὰ παρουσιάσῃ περίσσευμα, οὐδεμίαν ἐντύπωσιν παρήγαγε. Παρατηρῶ ὅμως εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν, ὅτι εἰς ἐκείνους, οἵτινες εἶναι κάτοχοι τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν ὁμολογιῶν, ἡ ἐντύπωσις ἐγένετο ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἀπεδέξατο τὸ λειτουργοῦν ἤδη οἰκονομικὸν σύστημα. Ὅσοι ἔχετε ἀφορμὴν νὰ παρακολουθῆτε τὰς τιμὰς τῶν Ἑλληνικῶν χρεωγράφων ἐν τοῖς χρηματιστηρίοις τῆς Εὐρώπης βεβαίως ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην αἱ ὁμολογίαι τῶν δανείων τῶν 170 καὶ τῶν 120 ἑκατομμυρίων ἐτιμῶντο πρὸς φράγκα 290–300, ἐνῷ σήμερον ὁ ἀναγινώσκων εὐρωπαϊκὰς ἐφημερίδας βλέπει, ὅτι τὰ χρεώγραφα ταῦτα ἔχουν 360–365 φρ. Ποῦ ὀφείλεται αὕτη τῶν χρεωγράφων ἡμῶν ἡ ὑπερτίμησις; Ἀλλ’ ἴσως ἤθελε μοὶ ἀπαντήσει τις, τί ἐκέρδησαν ἐκ τούτου τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους; ἐκέρδησαν βεβαίως, διότι ἠνωρθώθη ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις καὶ ἐκ μόνης ταύτης τῆς ἀνορθώσεως κατωρθώθη ὁ οἰκονομικὸς συνδυασμὸς, ὁ σχετιζόμενος πρὸς τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομυρίων. Ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νομίζω, ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον νὰ συγχαρῶ ἐκ μέσης ψυχῆς τῇ Κυβερνήσει διὰ τὴν ὁποίαν κατήγαγεν ἐπιτυχίαν ὑπὲρ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους διὰ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου τούτου. Ἐνόμιζον δὲ, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἤθελον πράξει τὸ αὐτὸ, διότι καὶ αὐτοὶ ἐγίνωσκον, ὡς καὶ ἐγὼ, ὅτι τὸ πρῶτον νῦν συνωμολογήθη δάνειον ὑπὸ ὅρους τοσούτῳ συμφέροντας τῷ Δημοσίῳ. Ἐὰν πρὶν ἢ ἐγκαινισθῇ τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἀπηυθύνετό τις εἰς κεφαλαιούχους καὶ ἐζήτει ὑπὲρ τοῦ Κράτους δάνειον, οὐδὲ πρὸς 8% ἠδύνατο νὰ εὕρῃ τοιοῦτον· ἀφοῦ δὲ τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων συνωμολογήθη ἐπὶ τόκῳ κατωτέρῳ τῶν 6%, νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτυχία, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ ὀφείλομεν ἅπαντες νὰ συγχαρῶμεν τῇ Κυβερνήσει; Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι καὶ οἱ πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσαντες τὴν αὐτὴν ἔχουσι μετ’ ἐμοῦ πεποίθησιν, ἀλλ’ ἐνόμισαν ἐν τῷ πολιτικῷ αὐτῶν συμφέροντι, ὅτι ἠδύναντο τὴν ἐπιτυχίαν ταύτην νὰ μετατρέψωσιν ἢ παραστήσωσιν ὡς ἀποτυχίαν, ἐὰν ἰσχυρίζοντο ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἰσχυρίσθησαν. Ἰσχυρίσθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς, ὅτι αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐν τῇ συνομολογήσει τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων, ἤτοι νὰ συνδυασθῇ μὲ τὴν παραγγελίαν τῶν τριῶν θωρηκτῶν πλοίων, ἀποδεικνύει, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο δὲν ἦτο ἄσχετον πρὸς κέρδη πορισθέντα ἴσως ὑπὸ τῶν συνομολογησάντων τὸ δάνειον. Ἀλλ’ ὅτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, βραδύτερον δὲ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐξέθηκαν ἡμῖν τὰ περὶ τούτων, καταθέντες καὶ ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ ἀποδείξαντες διὰ τρόπου μὴ ἐπιδεκτικοῦ ἀμφισβητήσεως, ὅτι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν παραγγελίαν τῶν τριῶν θωρηκτῶν διαπραγμάτευσις ἦτο περατωμένη πρὶν συλληφθῇ κἄν ἡ ἰδέα περὶ συνομολογήσεως τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων· ὅτε σᾶς ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦν διατεθειμένη νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὰ πλοῖα ταῦτα καὶ ἂν δὲν συνωμολόγει τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων, ἐσταμάτησε δὲ πρὸ τῆς ἀπαιτήσεως τῶν δανειστῶν νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς καὶ ἡ διαχείρισις τῶν προσόδων, τῶν πρὸς τοῦτο ὁρισθεισῶν πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς πληρωμῆς τῶν δόσεων· ὅτε ἐκ τούτου καὶ μόνου ἐσταμάτησε νὰ ὑπογράψῃ τὴν ὁριστικὴν σύμβασιν, ἐκ συμπτώσεως δὲ ἐπῆλθεν ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου, ἡ Κυβέρνησις ὀρθῶς ἔπραξε προσενεχθεῖσα πρὸς τὴν ἑταιρίαν, τὴν ἀναλαμβάνουσαν τὴν ναυπήγησιν τῶν πλοίων, νὰ προεξοφλήσῃ διὰ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τὸ συμφωνηθὲν τίμημα τῶν πλοίων. Ἐπρόκειτο ἡ συνομολογηθεῖσα τότε σύμβασις διὰ τὰ θωρηκτὰ πλοῖα νὰ ἔχῃ ὡς βάσιν τὸ τίμημα 27½ ἑκατομμυρίων, πληρωτέων εἰς δόσεις ἐν διαστήματι ὀκτὼ ἐτῶν, ἐπὶ τόκῳ 7% διὰ τὰ πλοῖα, 9$ δὲ διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ ἐπ’ αὐτῶν πυροβολικοῦ. Ἀφοῦ δὲ κατωρθώθη αὐτὸ νὰ καταβιβασθῇ εἰς μόνον 25½ ἑκατομμύρια, νομίζετε, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ λέγῃ τις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε λᾶθός τι, ἢ ὅτι εἶχε σχέσιν τινὰ ἡ παραγγελία τῶν πλοίων πρὸς τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου; Καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ Comptoir d’ Escompte ἐνδιαφέρετο ὑπὲρ τῆς Societé des Forges et Chantiers, ἥτις ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν τῶν θωρηκτῶν, νομίζετε, ὅτι ὡς ἐκ τούτου ἀπεφάσισε νὰ μετάσχῃ εἰς τὰ τοῦ δανείου; Τὸ Comptoir d’ Escomptes δὲν μετεῖχεν εἰμὴ ἐν μέρει εἰς τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου, οἱ ἀναλαβόντες δὲ αὐτὸ κατὰ τὸ πλεῖστον οὐδὲν εἶχον ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς ἀναλαβούσης τὴν κατασκευὴν τῶν πλοίων ἑταιρίας, οὐδὲ τὸ παράπαν ἐπηρεάσθησαν ἐκ τούτου· ἐὰν δὲ τὸ Comptoir d’ Escompte ἀφώρα εἰς ἕτερον τι ἠθικὸν κέρδος, νά γένηται τουτέστιν ἡ ναυπήγησις τῶν πλοίων εἰς Γαλλικὸν ναυπηγεῖον καὶ οὐχὶ εἰς Ἀγγλικὸν, ὡς ἐκ τούτου δὲ συντέλεσεν εἰς τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου, τοῦτο οὐδὲ κατακριτέον εἶναι, οὐδὲ ἀποδεικνύει γενομένην ἐν τῷ δανείῳ θυσίαν. Ἄλλως τε γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἀδύνατον ἦν νὰ ἐπιτευχθῶσιν ὅροι κρείσσονες τῶν συνομολογηθέντων διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν πλοίων. Ἀλλὰ δὲν εἶπον τοῦτο μόνον οἱ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Προσέθηκαν ἔτι, ὅτι ἡ ἐκχώρησις τῶν μονοπωλίων εἰς τὴν ἑταιρίαν, τὴν συστᾶσαν ἐπὶ τούτῳ, ἀποτελεῖ ἀπαλλοτρίωσιν τῶν προνομίων τοῦ Κράτους· εἶναι ἀπαλλοτρίωσις τῶν διοικητικῶν δικαιωμάτων ἡμῶν, ὡς εἶπεν ὁ ἐξ Ἄρτης ἀξιότιμος βουλευτὴς, εἶναί τι τὸ προσβάλλον ἴσως καὶ τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν, καὶ ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ἀντάλλαγμα πολὺ μεγαλείτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐλάβομεν. Ἀλλ’ ὅστις ἐξ ἡμῶν ἀνέγνω τὴν σύμβασιν τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων εἶδεν ἐν αὐτῇ, ὅτι οὐδέν τι νεώτερον ἐγένετο ἀφ’ ὅ,τι ὑπῆρχε μέχρι τότε. Τὰ μονοπώλια εἶχον ἐκχωρηθῆ εἰς τὰς ἐνταῦθα Τραπέζας διὰ τὸ δάνειον τῶν 22,500,000 φράγκων εἰς χρυσὸν, τὸ συνομολογηθὲν κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1886 πρὸς πληρωμὴν χρεῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, κληροδοτηθέντων ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Εἶχον ἐκχωρηθῆ καὶ πρὸ τούτου εἰς ἰδιώτας, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐργολάβοι διεχειρίζοντο αὐτά. Ὡς ἐνθυμοῦνται δὲ, ὅσοι ὑπῆρχον εἰς τὴν προπαρελθοῦσαν Σύνοδον, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς, ὅστις τότε διηύθυνε τὰ οἰκονομικὰ, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἔφερε σύμβασιν μετὰ τῶν ἰδιωτῶν ἐκείνων, διὰ τῆς ὁποίας ἐξεχώρει ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὰ μονοπώλια ταῦτα εἰς αὐτούς· δὲν ἐπρόκειτο δὲ τότε περὶ παραχωρήσεως πρὸς ἑταιρίαν, οἵα ἡ ἄρτι συστᾶσα, τῆς ὁποίας ἱδρυταὶ εἶναι τὰ πρῶτα τραπεζικὰ καταστήματα τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Εὐρώπης, καὶ τῆς ὁποίας (ἑταιρίας) τὰ κεφάλαια ἀναβαίνουσιν εἰς 10 ἑκατομμύρια. Ὁποία δὲ ἐγένετο ἐκχώρησις; μὴ τυχὸν παρεχωρήθη τὸ δικαίωμα τοῦ παράγειν ἅλας ἢ τοῦ ἀγοράζειν ἀπευθείας παρὰ τῶν προμηθευτῶν τὸ πετρέλαιον ἢ τὸ σιγαρόχαρτον; Οὐδὲν τοιοῦτον· ἀλλ’ ἁπλῆ διαχείρισις ἐνεπιστεύθη εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν, ὅπως χρησιμεύσῃ τὸ τίμημα τῶν εἰδῶν τούτων πρὸς πληρωμὴν τῆς δόσεως τοῦ δανείου τῶν 135,000,000. Αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐχορηγήθη εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἐπρόκειτο νὰ γίνεται ὑπὸ ὑπαλλήλων δημοσίων, ἴσως δὲ καὶ ἐπὶ δαπάνῃ ἀσυγκρίτως μεγαλειτέρᾳ. Ὅλοι γινώσκετε, ὅτι, ἀφ’ ἧς παρεχωρήθησαν τὰ μονοπώλια εἰς τὰς Τραπέζας, συνεστάθησαν εἰδικαὶ ἁλαταποθῆκαι κατ’ ἐπαρχίας. Τὴν ἰδέαν εἶχε λάβει ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσε νὰ συστήσῃ τὰς ἁλαταποθήκας, διότι ἡ ὑπηρεσία εὑρίσκετο εἰς ἀδυναμίαν· ἔπρεπε νὰ μεσολαβήσῃ ἡ ἰδιωτικὴ δραστηριότης, ἔπρεπε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ προσλάβῃ ἀρωγὸν μίαν Τράπεζαν, ἵνα κατορθωθῇ τοῦτο. Τὸ Κράτος διετήρησε πάντα τὰ κυριαρχικὰ αὑτοῦ δικαιώματα· δὲν παρεχώρησεν εἰμὴ τὰς εἰσπράξεις τοῦ τιμήματος τῶν εἰδῶν τῶν μονοπωλίων. Ὅταν ἀναλογισθῆτε, ὅτι εἰς ἄλλα Κράτη πάντα τὰ δημόσια εἰσοδήματα εἰσπράττονται ὑπὸ Τραπεζῶν, τοῦτο, τὸ γενόμενον παρ’ ἡμῖν δι’ ἓν μόνον εἶδος προσόδου, οὐ μόνον δὲν προσβάλλει τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καθιεροῖ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποβῇ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἂν τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων ἡ σύστασις ἀποδειχθῇ ἐξυπηρετοῦσα τὰ συμφέροντα τοῦ τε Δημοσίου καὶ ἐκείνων, οἵτινες ἐδάνεισαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, αὐτῆς ταύτης τῆς ἑταιρίας ἡ εὐδοκίμησις θέλει συντελέσει εἰς τὴν περαιτέρω ἀνόρθωσιν καὶ ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως, αὐτῆς ταύτης τῆς ἑταιρίας ἡ μεσολάβησις θέλει συντελέσει εἰς ἑτέρους οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς πρὸς ὠφέλειαν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους.

§19ΜΠΑΣΙΑΣ. Δὲν μᾶς λέγετε, εἰς ποῖον Κράτος γίνονται τοιαῦται ἐκχωρήσεις;

§20ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι δὲν δέχομαι διακοπὰς, καίτοι ἠδυνάμην πολλὰ ν’ ἀναφέρω παραδείγματα, οἷον τὴν Ἱσπανίαν κλπ.

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Σιμόπουλος θέλει μόνον νὰ ὁμιλῇ, ἀδιάφορον ἂν λέγῃ ἀλήθειαν ἢ ὄχι· ἀφοῦ εἶπεν ὅτι ἐξ ἀδυναμίας δὲν συνεστήσαμεν τὰς εἰδικὰς ἀποθήκας....

§22ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο· εἶπον, ὅτι ἡ δημοσία ὑπηρεσία εὑρίσκετο εἰς ἀδυναμίαν νὰ συστήσῃ εἰδικὰς ἁλαταποθήκας. Τοῦτο ὡμολόγησεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς μὴ ἀρνηθεῖσα, ὅτι δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἀναγκαίαν ὑπηρεσίαν διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ἁλάτων εἰς ἀπομεμακρυσμένα καὶ μεσόγεια μέρη καὶ νὰ ἐγκαταστήσῃ τοὺς ἀπαιτουμένους διαχειριστάς. Ἀλλὰ δὲν ἐλέχθη τοῦτο καὶ μόνον ἀναφορικῶς πρὸς τὸν οἰκονομικὸν συνδυασμὸν τοῦ δανείου τῶν 135,000,000, ἐλέχθη καὶ ἕτερόν τι ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ, ὅτι ἡ ἀποτυχία τοῦ δανείου τούτου ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα ν’ ἀποβληθῶσιν ἐκ τοῦ Χρηματιστηρίου τοῦ Λονδίνου αἱ ὁμολογίαι τοῦ αὐτοῦ δανείου, ὡς ἐκ τούτου δὲ καίριον ὑπέστη τραῦμα ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις. Ὁ τοῦτο ἐξενεγκὼν ἀπὸ τοῦ βήματος γινώσκει κάλλιστα διὰ τίνα λόγον προσωρινῶς ἀπηγορεύθη ἡ ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ τοῦ Λονδίνου κυκλοφορία τῶν ὁμολογιῶν τῶν 135 ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἀπέφυγε νὰ ὁμολογήσῃ τὴν ἀληθῆ αἰτίαν.

§23ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἀνέφερον τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἔμαθον ἐν Παρισίοις.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀγορεύων δὲν θέλει διακοπάς· παρακαλῶ ἑπομένως νὰ μὴ διακόπτητε.

§25ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν ὅμως ὁ ῥήτωρ ἐκφέρῃ προσωπικὰς ἀντεγκλήσεις καὶ ἰδέας μὴ λεχθείσας παρὰ τῶν ἀντιπάλων του, οὗτοι δικαιοῦνται νὰ τὸν διακόπτωσι.

§26ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν διακόψαντά με ἀξιότιμον Συνάδελφον, ὅτι, ὅταν τις γινώσκῃ καλῶς τὸν ἀληθῆ λόγον, οὗ ἕνεκεν ἀνεκόπη προσωρινῶς ἡ ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ τοῦ Λονδίνου κυκλοφορία τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τούτου, παραλείπῃ δὲ τὴν ἀφήγησιν αὐτοῦ, ὅπως αἰτιαθῇ καὶ ἐπὶ τούτῳ τὴν Κυβέρνησιν, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐν ἀπολύτῳ καλῇ πίστει διατελῶν.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ λέξις, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ὁ ἀγορεύων, μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι, ἀφηγούμενος πράγματα, τὰ ὁποῖα γνωρίζει καλῶς, ὡς ἐνδιαφερόμενος, δύναται νὰ εἴπῃ ὅ,τι θέλει. Ὅταν ὅμως ὁμιλῇ περὶ τῶν ἰδεῶν ἄλλου, πρέπει νὰ ὁμιλῇ ὡς ὀφείλει νὰ ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος.

§28ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως δὲν δύνασθε νὰ μοὶ κανονίσητε. Δέον νὰ ἐνθυμηθῆτε, πῶς τὰ περὶ τούτου ἀφηγήθητε, ἵνα μεμφθῆτε τὴν Κυβέρνησιν, νὰ παραβάλητε δὲ αὐτὰ πρὸς ὅσα ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος θέλω μεταδώσει εἰς τὴν Βουλήν; τότε δὲ δύνασθε νὰ κρίνητε, ἂν εἶχον δίκαιον, εἰπὼν ὅσα εἶπον. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι οἱ ἐν Λονδίνῳ ἀναλαβόντες μέρος τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων εἶχον πωλήσει πολλὰς τῶν ὁμολογιῶν εἰς κεφαλαιούχους, μικροτέρους αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον σχηματίσει δεύτερον Συνδικάτον, τὸ ὁποῖον ἀπετελεῖτο ἐκ πολλῶν προσώπων. Τὰ πρόσωπα ταῦτα, ἐπειδὴ εἶχον ἀγοράσει τὰς ὁμολογίας παρὰ τοῦ ἀρχικοῦ Συνδικάτου εἰς τιμὴν κατά τι κατωτέραν τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως, εἶχον συμφέρον διὰ πωλήσεων προώρων ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ νὰ προβιβάσωσι τὴν τιμὴν τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν καὶ πέραν τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως, κατώρθωσαν δὲ πολλὰς τοιαύτας πωλήσεις ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ νὰ πραγματοποιήσωσιν. Ἀλλ’ οἱ τὸ πρῶτον ἀναλαβόντες τὸ δάνειον, οἱ ἀποτελέσαντες τὸ ἀρχικὸν Συνδικάτον, εἶχον ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ μὴ παραδώσωσιν εἰς κυκλοφορίαν τοὺς τίτλους τῶν ὁμολογιῶν πρὸ ὡρισμένης διορίας. Οἱ ἀγοράσαντες ὅμως ὁμολογίας ἐκ τῶν ἀποτελεσάντων τὸ δεύτερον Συνδικάτον ἐπληροφορήθησαν τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ δὲ ταύτῃ ἐζήτησαν παρὰ τῶν πωλητῶν τὴν παράδοσιν τῶν τίτλων· τίτλους ὅμως δὲν εἶχον οἱ πωληταί, διότι οἱ πωληταὶ οὗτοι ἦσαν ἐκδοχεῖς τῶν ἀποτελεσάντων τὸ ἀρχικὸν Συνδικάτον καὶ ἀναλαβόντων τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ τεθῶσιν ἀμέσως εἰς κυκλοφορίαν οἱ τίτλοι· οἱ ἀγορασταὶ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ἀνηνέχθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Χρηματιστηρίου, ἥτις διοικεῖ τὰ τοῦ Χρηματιστηρίου αὐτοκρατορικῶς. Αὕτη δὲ ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, νὰ διακοπῇ ἡ ἀναγραφὴ τῶν ὁμολογιῶν τούτων ἐν τῷ πίνακι τοῦ Χρηματιστηρίου. Ἐν τῇ ἐκδοθείσῃ ἀποφάσει οὐδεὶς ἀναφέρεται δικαιολογικὸς λόγος; διότι οὕτω συνειθίζεται· εἶναι ὅμως γνωστὸς ὁ λόγος καὶ ἀνάγεται ἀναμφισβητήτως εἰς τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ὑπῆρχον ἐν κυκλοφορίᾳ οἱ τίτλοι, καίτοι τὸ δάνειον ἐθεωρήθη ὡς ὁλοσχερῶς διατεθὲν καὶ ἐγγραφὲν ὡς ἐκ τῶν ὅρων τῆς μετὰ τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως συμβάσεως. Ἐκ τούτου προεκλήθη τελευταίως καὶ ἡ διάλυσις τοῦ ἀρχικοῦ Συνδικάτου. Ὅταν δοθῶσιν οἱ τίτλοι, θέλει κατορθωθῆ ἡ ἐκ νέου κυκλοφορία εἰς τὸ Χρηματιστήριον τοῦ Λονδίνου. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς οὐδὲ εἰς τοῦτο περιωρίσθη· ἰσχυρίσθη πρὸς δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, συνομολογήσασα τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων, ἐπίεσε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ν’ ἀγοράσῃ παρὰ τῶν ἀρχικῶς ἀναλαβόντων τὸ δάνειον 20 χιλ. ὁμολογίας εἰς τιμὴν ἀνωτέραν ἐκείνης, καθ’ ἣν ἠγοράσθησαν αὗται παρὰ τοῦ Δημοσίου. Δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου νὰ ζητῇ εὐθύνην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ χρηματιστικῇ πράξει, τὴν ὁποίαν ἡ Τράπεζα συνωμολόγησεν οἴκοθεν, καὶ τὴν ὁποίαν ἡ Διοίκησις τῆς Τραπέζης ἐνόμισεν, ὅτι ἦτο ἐν τῷ συμφέροντί της νὰ πράξῃ. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι τὰς ὁμολογίας ταύτας ἠγόρασεν, ἀφοῦ ἤδη ἦν ὑπογεγραμμένη ἡ σύμβασις τοῦ δανείου, ἡ δὲ Κυβέρνησις οὐδὲν εἶχε πλέον νὰ κερδήσῃ ἐκ τῆς συμμετοχῆς τῆς Τραπέζης εἰς τὸ δάνειον. Ἡ Τράπεζα, διοικουμένη ἄριστα ὑπὸ ἀνδρῶν εἰδικῶν καὶ ἐμπείρων, ὑπέλαβεν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὸ δάνειον, μετὰ δὲ τὴν ἐπιτυχίαν αἱ ὁμολογίαι ἤθελον ἔχει ὑπερτίμησιν, ἢ ὅτι, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπιτυχίας ἢ ἀποτυχίας τῆς δημοσίας ἐγγραφῆς, ἐσύμφερεν εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ τοποθετήσῃ οὕτω τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐν Εὐρώπῃ διαθέσιμα· ἡ Διοίκησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀνεπηρέαστος προῆλθεν εἰς συμφωνίαν μετά τινος ἐκ τῶν μετασχόντων εἰς τὸ δάνειον τοῦτο καὶ ἠγόρασε τὰς ὁμολογίας ταύτας ἐπὶ τιμῇ κατὰ τι κατωτέρᾳ τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως. Γινώσκω καλῶς μάλιστα, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐλυπήθη, ὅτε ἐπληροφορήθη τοῦτο, οὐχὶ διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἠγόρασε τὰς 20 χιλιάδας ὁμολογίας εἰς τιμὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην, διότι τοῦτο δὲν ἐνδιέφερεν αὐτὸν, ἀλλὰ διότι ἐνόμιζεν, ὅτι, ἂν δὲν ἠγόραζε ταύτας, ἤθελεν ἔχει διαθέσιμον τὸ εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν ὁμολογιῶν διατεθὲν ποσὸν καὶ ἠδύνατο νὰ προσέλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἐπιτυχίαν ἑτέρων οἰκονομικῶν συνδυασμῶν. Τίνα δὲ ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα τοῦ πρὸς τὸ δάνειον σχετιζομένου συνδυασμοῦ τούτου; Ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐκέρδησεν ἀκριβῶς 6,664,360, ἐκ τούτων δὲ 3,317,000 ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ τόκου διὰ τῆς ἐξοφλήσεως ὑφισταμένων δανείων καὶ ὀφειλῶν καὶ μετατροπῆς ἄλλων δανείων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλλον τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς πληρωμὴν ἀνωτέρου τόκου, καὶ 3,349,000 ἐκ τῆς μὴ καταβληθείσης ὑπερτιμήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος. Νομίζω, ὅτι κέρδος τοιοῦτον δὲν εἶναι ἀνάξιον λόγου καὶ ὅτι δύναται νὰ τὸ ἐκτιμήσῃ ἡ Βουλή. Σᾶς εἶπον ἤδη, ὅτι, ἀνεξαρτήτως τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον ἐπήγασεν ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἐπήγασε καὶ κέρδος ἐκ δραχμῶν 3,317,000 ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ τόκου. Τὸ κέρδος δὲ τοῦτο εἶναι μόνιμον, δὲν ἐπηρεάζει μόνον τὰ ἀποτελέσματα τοῦ διὰ τὸ τρέχον ἔτος 1887 Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν ἑπομένων ἐτῶν, διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐχρησίμευσεν εἰς πληρωμὴν τῶν προκαταβολῶν, εἰς πληρωμὴν τοῦ εἰς μεταλλικὸν δανείου πρὸς τὰς Τραπέζας καὶ διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τῶν δανείων τῶν 4, 6 καὶ 25 ἑκατομ., διὰ δὲ τοῦ συνδυασμοῦ τούτου ἐπετεύχθη ἡ κατασκευὴ τριῶν θωρηκτῶν πλοίων, ἤτοι ἐπετεύχθη ἡ ἀνάπτυξις τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων. Ἐννοῶ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴν, προβάλλοντα τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ κατασκευασθῶσι πλοῖα· τὴν γνώμην ταύτην σέβομαι· ἐξετάζει τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν, ὡς φρονῶν, ὅτι περὶ μόνου τοῦ ἰσοζυγίου πρέπει νὰ μεριμνῶμεν· ἀλλὰ πρὸς τὴν γνώμην του αὐτὴν δὲν εὑρίσκω συντασσομένους τοὺς ἑτέρους ῥήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι οὐδεὶς ἔψεξε τὸ μέτρον τῆς κατασκευῆς τῶν πλοίων. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις συμφωνεῖ ὡς πρὸς τοῦτο μετὰ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ φρονεῖ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ μὴ παρασκευάσῃ ναυτικὸν, ἀλλὰ νὰ εὑρίσκηται εἰς οἵαν εὑρέθη θέσιν πρὸ ἑνὸς ἔτους. Ἀλλὰ τί κατωρθώθη διὰ τοῦ οἰκονομικοῦ τούτου συνδυασμοῦ; Κατωρθώθη νὰ κατασκευασθῶσι τὰ πλοῖα, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ τῶν ἐξόδων Προϋπολογισμός· κατωρθώθη, ὥστε καὶ καθ’ ὅλον τὸ ἑπόμενον ἔτος ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ ἐλαφρυνθῇ κατὰ 1 ἑκατομμύριον.

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν περιελήφθη τὸ ποσὸν τοῦτο.

§30ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ περιληφθῇ, διότι κατὰ τὸ 1888 δὲν εἶναι βέβαιον, ἐὰν θὰ πληρωθῇ δόσις τις. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν πλοίων ἐδόθησαν μόνον 17 χιλιάδες ὁμολογίαι, ὑπολείπονται δὲ 60 χιλιάδες ἀδιάθετοι, αἱ ὁποῖαι θὰ διατεθῶσιν, ὅταν ἔλθῃ ἡ προσήκουσα διορία. Μεταβαίνω ἤδη εἰς ἕτερον θέμα, εἰς ἐκεῖνο δηλαδὴ, τὸ ὁποῖον ἔλαβον ὡς ἀφετηρίαν οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες κατὰ τὴν πολιτικὴν συζήτησιν, ἤτοι εἰς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887. Ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Σύνοδον συνεζητεῖτο ὁ Προϋπολογισμὸς ἡμῶν, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπέκρουε πάντας τοὺς προταθέντας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως φορολογικοὺς καὶ οἰκονομικοὺς νόμους καὶ προέβαλλε τὰ μέτρα ἐκεῖνα, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος. Ἰσχυρίζετο ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συντριβῇ ἢ ἐξαντληθῇ ἡ Ἑλλὰς, ἂν οἱ φόροι ἐκεῖνοι ἐνομοθετοῦντο. Ἡ γνώμη ἡμῶν, ὅτι, εὐθὺς ὡς ἤθελε κατορθωθῇ διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν φόρων τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εὐθὺς ὡς ἐμπεδωθῇ ἡ πεποίθησις περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου, θὰ ἐπιτευχθῶσι βεβαίως οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ, συντελοῦντες εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν ὑλικῶν πόρων, ἡ γνώμη ἡμῶν αὕτη ἐθεωρεῖτο ὡς πεπλανημένη καὶ ἀπεκρούετο ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Συνεπὴς εἰς ἑαυτὴν ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑπέλαβεν, ὅτι καὶ σήμερον, ὅτε κατετέθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς οἱ πίνακες, οἱ βεβαιοῦντες τὴν ἐπὶ 9 μῆνας διαχείρισιν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ τρ. ἔτους 1887, καὶ σήμερον, ὅτε προσάγονται στοιχεῖα ἐπαρκῆ, ὅπως σχηματίσωμεν ἀσφαλῆ πεποίθησιν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1887, ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο ν’ ἀμφισβητήσῃ τῶν ἀριθμῶν τὴν ἀξίαν, καὶ ὅτι ἦτο ἐπιτετραμμένον αὐτῇ νὰ προσφύγῃ εἰς διάφορα ἐπιχειρήματα, διὰ ν’ ἀποδείξῃ τ’ ἀποτελέσματα, τὰ διὰ τῶν ἀριθμῶν πιστοποιούμενα, ὡς μὴ ἀκριβῆ. Ὁ ἕτερος τῶν ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὀχυρωθῇ ὄπισθεν ἑνὸς προσθέτου ἐπιχειρήματος, ὄπισθεν μιᾶς ἐνδείξεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐντεῦθεν ἐξήγησεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, τὸν κ. Ῥικάκην, ἐρωτήσαντα, πόσαι εἰσὶν αἱ εἰσπράξεις καὶ αἱ δαπάναι κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1887, ὠχυρώθη ὄπισθεν αὐτοῦ τοῦ προσθέτου ἐπιχειρήματος καὶ ἐζήτησε νὰ ἐλέγξῃ τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ἐν τῇ καταστάσει ἀναφερομένους. Εἴδομεν δὲ αὐτὸν λεπτολογοῦντα ἐπὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων, τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῇ καταστάσει· καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰ ἔσοδα ἀνηνέχθη εἰς τὸν Ἀπολογισμὸν τοῦ 1885, ὡς πρὸς δὲ τὰ ἔξοδα ἐσχημάτισε 12τημόρια καὶ συνέκρινε τὰ ἀποτελέσματα τῶν διαφόρων πληρωμῶν, προσπαθῶν ν’ ἀποδείξῃ τοὺς ἀριθμοὺς οὐχὶ ἀκριβεῖς. Νομίζω μάλιστα, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας βουλευτὴς καὶ φίλος μου κ. Σωτηρόπουλος, ὅτε τὸν λόγον ἐπὶ τούτου ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐξήγησεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μία πρόσθετος ἔνδειξις, ὅτι θέλει ἔχει ἰσοζύγιον ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1887, εἶναι καὶ τοῦτο, ὅτι τὴν 30 Σεπτεμβρίου εἴχομεν εἰσπράξεις ὑπερβαινούσας τὰ ἔξοδα κατὰ 2 ἑκατομμύρια, ἐνόμισεν, ὅτι ἐπεβάλλετο αὐτῷ ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἐρωτήσῃ τὸν τὴν ἐξήγησιν ταύτην δόντα Πρωθυπουργὸν, ἂν ἐστηρίζετο εἰς τὰς καταστάσεις τῶν ταμείων, αἵτινες δὲν εἶναι ὡς πρὸς τοῦτο λίαν ἀκριβεῖς, ὡς παραλείπουσαι τὰς ἐκκρεμεῖς πληρωμάς. Καίτοι ἐδόθη εἰς αὐτὸν ἡ ἀπάντησις, ὅτι τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον προσήγαγεν ὡς ἔνδειξιν, καὶ ὅτι, ἂν ἀνηνέχθη εἰς τὰς εἰσπράξεις καὶ πληρωμὰς, τὰς πραγματοποιηθείσας μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου, ἀνηνέχθη ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα πραγματοποιηθείσας κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, κρίνω ἀναγκαῖον νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐκ τῆς καταστάσεως, ἥν ἐξήγαγον ἀπὸ τὰ δημόσια βιβλία, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐλαχίστη ὑπάρχει διαφορὰ καὶ εἰς τὰ προηγούμενα ἔτη ὡς πρὸς τὰς πληρωμὰς, τὰς μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου ἑκάστου τῶν παρελθόντων δύω ἐτῶν πραγματοποιηθείσας. Ἰδοὺ ἀκριβὴς κατάστασις.

Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας παρετήρησεν, ὅτι τὸ ἐν τῇ καταστάσει σημειούμενον ὡς πληρωθὲν διὰ τὴν Βασιλικὴν χορηγίαν ποσὸν δὲν εἶναι τὸ ἀναλογοῦν εἰς τοὺς 9 μῆνας. Τοῦτο ὅμως εἶναι εὐεξήγητον· τὸ αὐτὸ ἀκριβῶς σημειοῦται καὶ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη 1885 καὶ 1886. Προέρχεται δὲ ἐκ τούτου, ὅτι πληρόνεται μὲν ἡ χορηγία ἐγκαίρως, ἀλλὰ τὰ ἐντάλματα δὲν ἐκδίδονται ἐγκαίρως καὶ δὲν καταχωρίζονται εἰς τὰ τοῦ δημοσίου ταμείου βιβλία. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ὡς πρὸς τὴν δαπάνην τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν Βουλήν. Ὅ,τι ἐγένετο εἰς τὸ 1887 ἐγένετο καὶ εἰς τὰ προηγούμενα ἔτη 1885 καὶ 1886, διότι συμβαίνει Βουλευταί τινες νὰ μὴ δίδωσιν ἐγκαίρως τὰς ἀποδείξεις των καὶ οὕτω νὰ μὴ ἦναι δυνατὴ ἡ τακτοποίησις τῆς πληρωμῆς καὶ νὰ μένῃ οὕτως ἐκκρεμής. Τοῦτο ὅμως εἰς οὐδένα παρέχει τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ὡς πρόσθετος ἔνδειξις εἶναι καὶ ἡ παρατηρουμένη κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1887 ἐπὶ πλέον διαφορὰ τῶν εἰσπράξεων πρὸς τὰς πληρωμάς, ὡς ἀφετηρίαν πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1887. Ὁ ἐπιθυμῶν νὰ ἐξαγάγῃ συμπεράσματα βασιμώτερα ὀφείλει ἕτερόν τι νὰ πράξῃ· ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἔσοδα τοῦ 1887 κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου 1887 βεβαιωθέντα καὶ εἰσπραχθέντα καὶ εἰς ταῦτα νὰ προσθέσῃ τὰς κατόπιν εἰσπράξεις, ὁδηγούμενος ἐκ τῶν ὑπαρχόντων στοιχείων καὶ ἐκ τῶν φυσικῶν ἐκτιμήσεων περὶ τῶν βεβαιώσεων καὶ εἰσπράξεων, μέχρι μὲν τῆς 31 Δεκεμβρίου 1887 ὡς πρὸς τὰ πλεῖστα, μέχρι δὲ τῆς 30 Ὀκτωβρίου 1888 ὡς πρὸς τὰ ὑπόλοιπα. Λυποῦμαι, διότι εἰσέτι δὲν ἐδημοσιεύθη ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀπήγγειλεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτής· διότι ὁμολογῶ, ὅτι, ὅσον καὶ ἂν προσεῖχον, ὅτε ὡμίλει ἐπικαλούμενος ἀναλογίας τινὰς, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ λεπτομερῶς αὐτῶν, ἀμφιβάλλω δὲ, καὶ ἄν τις μεταξὺ τῶν ἄλλων κ. Συναδέλφων, τῶν ἀκροασαμένων αὐτοῦ, ὑπῆρξεν εὐτυχέστερος ἐμοῦ. Ἀνέγνωσεν ἀναλογίας ἐπ’ ἀναλογιῶν, προσθέσεις καὶ ἀφαιρέσεις ἐπ’ αὐτῶν, ἀριθμοὺς ἐπὶ ἀριθμῶν, καὶ συγκεντρώσεις ἀναλογιῶν· ταῦτα δὲ ἐνδεικνύουσι μὲν λογιστικὴν ἐργασίαν, διεξαχθεῖσαν παρ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι τὴν λογιστικὴν μέθοδον, ἣν ἠκολούθησε, δὲν ἠδυνήθην ν’ ἀντιληφθῶ. Ὀφείλω ὅμως πρὸ πάντων νὰ μὴ σιωπήσω πρὸ τῆς ἀξιώσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης κ. βουλευτοῦ, ἀξιώσεως, ἀναγομένης εἰς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ καταλογίζωνται αἱ γενόμεναι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καταβολαὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τοῖς πίναξιν, οἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ ποσόν, ὅπερ καὶ νῦν καὶ κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος κατεβλήθη πρὸς ἀπότισιν τῆς συμπεφωνημένης χορηγίας τῶν κατασκευαζομένων σιδηροδρόμων, ἐσημείωσεν ὑπὸ τὸν τύπον ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ. Τὸ ἐσημείωσε δὲ εὐλόγως οὕτω, διότι ἀκριβῶς διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν σιδηροδρόμων ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλεται ἐν διαστήματι ἑνὸς ἔτους εἰς μεγάλας καταβολὰς, τὸ ποσὸν δὲ αὐτῶν βεβαίως δὲν δύναται νὰ πορίζηται ἐκ τῶν τακτικῶν προσόδων τοῦ Κράτους. Οὐ μόνον δὲ ἡ ἡμετέρα, ἀλλὰ καὶ Κυβερνήσεις ἄλλων ἐπικρατειῶν τὴν αὐτὴν ἠκολούθησαν τακτικὴν ὡς πρὸς τὰς καταβολὰς πρὸς κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων, ἢ πρὸς παροχὴν τῶν χορηγιῶν, αἵτινες συνομολογοῦνται μετὰ τῶν ἑταιριῶν. Συνομολογοῦνται δάνεια ἐπὶ τούτῳ, τὸ δὲ Κράτος ἀναλαμβάνει εἰς βάρος τῶν τακτικῶν προσόδων μόνον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων αὐτῶν. Αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἠκολουθήσαμεν καὶ εἰς παρελθόντα ἔτη, αὐτὴν ὀφείλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ἐὰν, ἐπὶ παραδείγματι, παρουσιασθῇ ἑταιρία, ἀναλαμβάνουσα τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου μέχρι Λαρίσσης, ἢ μέχρι τῶν μεθορίων, τὸ δὲ Κράτος ἀναγκασθῇ εἰς τὴν καταβολὴν 5,000,000 ἢ 10,000,000 ἐν διαστήματι ἑνὸς ἔτους, ταῦτα βεβαίως ἐκ τῶν τακτικῶν προσόδων δὲν δύνανται νὰ οἰκονομηθῶσιν· ὥστε ἀναντιῤῥήτως ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀναγκασθῇ νὰ συνομολογήσῃ δάνειον, ἢ ἄλλως νὰ προμηθευθῇ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν ἀναγράφουσα αὐτὸ εἰς ἔκτακτον Προϋπολογισμόν. Εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεσσηνίας βουλευτὴν κ. Σωτηρόπουλον, ὅστις παρετήρησεν, ὅτι δὲν πρέπει εἰς τὰς καταστάσεις, τὰς προσαχθείσας εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, νὰ δώσωμεν πολλὴν πίστιν, διότι αὗται δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, τὴν ἀνακρίβειαν δὲ αὐτῶν ἀνεὗρεν ὡς ἐκ τῆς μικρᾶς διαφορᾶς μεταξὺ τῶν καταστάσεων τῶν δημοσιευθεισῶν ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ καταστάσεως δημοσιευθείσης ὑπὸ τοῦ Τελωνειακοῦ Τμήματος, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ὡς γινώσκει κάλλιον ἐμοῦ, ἡ κατάστασις ἡ δημοσιευομένη ὑπὸ τῶν Τμημάτων δὲν δύναται νὰ ἦναι πάντοτε ἐν πληρεστάτη ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν κατάστασιν τὴν δημοσιευομένην ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, εἰμὴ μόνον κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως. Οἱ εἰδικοὶ ταμίαι, ἤτοι οἱ τελῶναι, οἵτινες εἰσπράττουσι τοὺς εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπραττομένους φόρους, δὲν κατορθοῦσι πάντοτε ἀκριβῶς τὴν τελευταίαν ἡμέραν τοῦ μηνὸς νὰ παραδίδωσιν εἰς τὸ ταμεῖον τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων αὐτῶν. Οὕτω, ἐπὶ παραδείγματι, ἐνῷ ὁ τελώνης εἰσέπραξεν ἐξ ἐγγείων φόρων κατὰ τὸ διάστημα τοῦ μηνὸς ποσὸν δραχ. 1,000,000, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο ἐσημείωσεν εἰς τὴν πρὸς τὸ ἁρμόδιον Τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου ὑποβληθεῖσαν ὑπ’ αὐτοῦ κατάστασιν, εἰς τὸν ταμίαν παρέδωκεν ἓν μέρος αὐτῶν κατὰ τὴν πρώτην ἢ τὴν δευτέραν ἡμέραν τοῦ ἐπιόντος μηνός. Ἰδοὺ ὁ λόγος τῆς διαφορᾶς.

§31ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀναγράφουσι χωριστὰ οἱ ταμίαι τὰ κατατιθέμενα ὑπὸ τῶν εἰδικῶν ταμιῶν.

§32ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὡς εἴδετε, καθιέρωσε νῦν τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ δημοσιεύηται μία καὶ μόνη κατάστασις διὰ τὰ εἰσπραττόμενα ὑπό τε τῶν εἰδικῶν ταμιῶν καὶ τῶν ταμείων, δὲν δύναται ἢ νὰ προκύπτῃ αὐτὴ ἡ μικρὰ διαφορά. Ἀλλ’ ἡ παρατηρουμένη ὡς πρὸς ἓν καὶ μόνον ἔσοδον μικρὰ διαφορὰ μεταξὺ τῆς καταστάσεως τοῦ Τελωνειακοῦ Τμήματος καὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου δὲν ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου εἶναι ἀνακριβής. Τοὐναντίον μάλιστα οὐδεμίαν ἔχομεν ἀφορμὴν νὰ ὑποπτεύωμεν ἀνακρίβειαν τῶν καταστάσεων, τὰς ὁποίας τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἐκδίδει, διότι μέχρι τοῦδε αἱ κατὰ μῆνα δημοσιευόμεναι ὑπ’ αὐτοῦ καταστάσεις ἀπεδείχθησαν διὰ τοῦ βραδύτερον δημοσιευθέντος Ἀπολογισμοῦ πάντοτε ἀκριβεῖς. Ἀλλὰ καὶ ἑτέραν ὁ αὐτὸς ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἀνακρίβειαν παρετήρησεν, ὅτι βλέπει ἀναγραφομένην πληρωμὴν συντάξεων μικροῦ ποσοῦ μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου. Ἀλλ’, ὡς γινώσκετε, καὶ τῶν συντάξεων αἱ εἰσπράξεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τακτοποιῶνται ἢ κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους, διότι τότε μόνον συγκεντροῦνται εἰς τὸ Ταμεῖον αἱ ἐκ τούτων κρατήσεις. Ἀντὶ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον, ἐν ἐλλείψει ἄλλων ἐπιχειρημάτων, προσεπάθησαν νὰ ὑποστηρίξωσιν οἱ προαγορεύσαντες ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους παριστῶσιν οἱ προσαχθέντες πίνακες, καὶ ὧν ἐμνήσθη ἐντεῦθεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἤτοι, ἀντὶ νὰ προσφεύγωσιν εἰς τὰ δωδεκατημόρια καὶ εἰς τοὺς ἀναλογικοὺς πίνακας, συγκρίνοντες τὰς τοῦ τρέχοντος ἔτους εἰσπράξεις πρὸς ἐκείνας τοῦ 1885 καὶ 1886, ἦτο προτιμότερον νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει ἅπαντα τὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐπὶ ἑκάστου αὐτῶν νὰ ἐνδείξωσι τὰς ἀμφιβολίας ἢ τοὺς ἐνδοιασμούς των καὶ νὰ μεταδώσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐπ’ αὐτῶν σκέψεις των. Ἐγὼ, ἀκριβῶς ἔχων αὐτὴν τὴν γνώμην, κατήρτισα ἕνα πίνακα, τοῦ ὁποίου θὰ σᾶς ἀνακοινώσω τοὺς ἀριθμοὺς, κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, διότι νομίζω, ὅτι πρὸ πάντων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων πρέπει ν’ ἀσχοληθῶμεν, διὰ νὰ διαλευκάνωμεν τὸ ζήτημα. Εἶπον, ὅτι, ἀντὶ νὰ καταφεύγωμεν εἰς ἀναλογικοὺς πίνακας μετὰ προσθηκῶν καὶ ἀφαιρέσεων καὶ συγκεντρώσεων, ἀντὶ νὰ καταφεύγωμεν εἰς συγκρίσεις ἐπὶ τῷ χρονικῷ διαστήματι, τῷ μέχρι 30 Σεπτεμβρίου τῶν παρελθόντων ἐτῶν, ἀντὶ νὰ λαμβάνωμεν ὡς βάσιν καὶ ἀφετηρίαν τῶν συλλογισμῶν μας ἕνα ὑπολογισμὸν, ἐκ προσθηκῶν καὶ ἀφαιρέσεων προκύπτοντα, εἶναι προτιμότερον καὶ λογικώτερον ἔτι νὰ ἐξετάσωμεν ἓν ἕκαστον τῶν ἐσόδων τῶν ἀναγεγραμμένων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, διὰ νὰ κρίνωμεν, ἂν κατὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως θέλομεν ἔχει τῷ ὄντι ἰσοζύγιον. Ἔχομεν ἤδη γνωστὰ ἀποτελέσματα τῶν εἰσπράξεων μέχρι 30 Σεπτεμβρίου, ἔχομεν εἰσέτι διά τινα τούτων γνωστὰ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου· ἀλλ’ ἔχομεν ὡς πρός τινα ἄλλα ἔσοδα κατάστασιν καὶ βεβαίωσιν τῶν ἀρχῶν περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς παραγωγῆς, ἐξ οὗ δυνάμεθα ἀλανθάστως νὰ ὁρίσωμεν τὸν προσδοκώμενον φόρον· ἔχομεν, ἐπαναλαμβάνω, στοιχεῖα ἱκανὰ, διὰ νὰ κρίνωμεν βασίμως πλέον καὶ οὐχὶ δι’ ὑπολογισμῶν περὶ τῶν προσδοκωμένων, τῶν βεβαίων μᾶλλον, ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1887. Ὅτε τῷ ὄντι ἐψηφίζομεν τὸν Προϋπολογισμὸν, ἴσως ἐδικαιοῦντό τινες ν’ ἀμφιβάλλωσι, διότι ἐπρόκειτο ἐπὶ ἐπιχειρημάτων, καὶ ἐπὶ ὑπολογισμῶν νὰ στηριχθῶσιν, ὅπως παραδεχθῶσιν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ 1887 ἤθελεν εἶσθαι οἷος σήμερον παρουσιάζεται· ἀλλὰ σήμερον δὲν ἐπιτρέπονται οἱ ἐνδοιασμοὶ οὗτοι. Δὲν θέλω σᾶς ἀπασχολήσει ἀπαριθμῶν τὰ μικρότερα ποσὰ, καίτοι ὅλα ταῦτα εἶναι ἀναγεγραμμένα εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔχω ἀνὰ χεῖρας, καὶ τὸν ὁποῖον κατήρτισα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιευθέντος διὰ τὰ μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ἀποτελέσματα μετὰ τῶν προσθηκῶν διὰ τὰς μεταγενεστέρας βεβαιώσεις καὶ εἰσπράξεις. Ἄρχομαι λοιπὸν ἀπὸ τοῦ πρώτου κεφαλαίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων 1887. Ἔχομεν τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· διὰ τὸν φόρον τοῦτον προϋπελογίσθησαν 2,760,000, ἐβεβαιώθησαν μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 2,489,034 καὶ εἰσεπράχθησαν 750,745· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸν φόρον τοῦτον οὐδεὶς νῦν ἐπιτρέπεται ἐνδοιασμὸς, διότι ἤδη καὶ αἱ δηλώσεις καὶ αἱ ἀπαριθμήσεις εἰσὶ περατωμέναι, εἰς δὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι γνωστὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἑπομένως, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει καὶ τῶν κατὰ Ὀκτώβριον βεβαιώσεων, γινώσκομεν ἀκριβῶς, ὅτι ἐκ τοῦ φόρου τούτου θέλομεν ἔχει μέχρι τέλους τῆς χρήσεως βεβαιωμένον 2,478,757. Προλαμβάνω δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ἔχω ἰδίαν στήλην καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται ἐντὸς τοῦ ἔτους, ἰδίαν δὲ διὰ τὰ βεβαιωθησόμενα καὶ εἰσπραχθησόμενα μέχρι τέλους τῆς χρήσεως. Φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφονται 400,000, ἀλλ’ ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε βεβαιώσεων ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ ἔσοδον τοῦτο θέλει ἀνέλθει εἰς 700,000 διότι ἔχομεν ἤδη βεβαιώσεις 650,000, ὑπολείπονται δὲ καί τινες ἐκκρεμεῖς. Φόρος ἐπὶ τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται ποσὸν 36,000. Εἶναι δὲ βεβαιωμένον μέχρι τοῦδε ποσὸν 52,458. Ἐπικαρπία σπειρομένων ἐθνικῶν γαιῶν· προϋπελογίσθη ποσὸν δραχ. 7,000, ἐβεβαιώθη 7,798 μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου, ἀλλὰ μετὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου ἐβεβαιώθη καὶ ἕτερον ποσὸν, ὥστε δυνάμεθα ἀλανθάστως νὰ ὑπολογίσωμεν τὴν ἐκ τούτου πρόσοδον ἐκ δραχ. 43,620. Ἔγγειοι φόροι, εἰσπραττόμενοι εἰς τὰ τελωνεῖα· προϋπελογίσθησαν εἰς 5,431,800, ἐβεβαιώθησαν καὶ εἰσεπράχθησαν μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 2,409,104. Οἱ ὡς πρὸς τὸ ἔσοδον αὐτὸ ὑπολογισμοὶ καὶ ἐκτιμήσεις μας δύνανται νῦν νὰ κριθῶσιν ἀσφαλέστατοι, διότι τὸ κυριώτερον ἀντικείμενον τοῦ κεφαλαίου τούτου εἶναι ἡ σταφίς· ἐνῷ δὲ γινώσκομεν σχεδὸν ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς, γινώσκομεν συνάμα, ὅτι θέλομεν ἔχει ἔλλειμμα, διότι, ὡς παρετήρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ σταφὶς κατὰ ποιὸν μὲν ἦν ἐφέτος ἀνωτέρα, κατὰ ποσὸν ὅμως κατωτέρα, εἰς δὲ τὸ δημόσιον ταμεῖον τὸ ποσὸν προσδιορίζει τὴν πρόσοδον. Ἑπομένως θέλομεν ἔχει, ἀντὶ τοῦ ἀναγραφομένου ποσοῦ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, μόνον 5,131,000. Ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς δὲν κρίνω περιττὸν ν’ ἀναφέρω, ὅτι κρατῶ ἀνὰ χεῖρας κατάστασιν, συνταχθεῖσαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῶν Ἀρχῶν περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ ἔτους τούτου, ἀκριβῶς δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταστάσεως ταύτης ὡρίσθη τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀνέγραψα ἀνωτέρω ὡς βεβαιώσιμον καὶ εἰσπράξιμον μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως. Ἄν τις ἔχῃ ἐνδοιασμὸν, δύναμαι καὶ τὴν κατάστασιν ταύτην νὰ καταθέσω. Ἔγγειος φόρος καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας βοσκῶν ἀνεγράφη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσὸν 180,000, ἀλλὰ κατὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν παρελθόντων ἐτῶν καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν Ἀρχῶν βεβαιωθήσεται ποσὸν 190,000. Φόρος ἐπὶ τῶν ζώων ἀνεγράφη 3,600,000, ἐβεβαιώθη δὲ μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ποσὸν 2,900,197, ὑπάρχουσι δὲ βεβαιώσεις τινὲς ἐκκρεμεῖς, ὥστε βεβαίως βεβαιωθήσονται 3,100,000. — Φόρος ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀνεγράφη εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποσὸν 3,240,000, αἱ γενόμεναι δὲ βεβαιώσεις μετὰ τῶν ἔτι ἐκκρεμῶν ἀναβιβάσουσι τὸ ἔσοδον τοῦτο εἰς 3,300,000. Ὡς γινώσκετε, οἱ κατάλογοι τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων συντάσσονται κατὰ τριετίαν καὶ εἶναι γνωστὰ ἐκ τῶν προτέρων τὰ ἀποτελέσματα. Φόρος οἰκοδομῶν ἀνεγράφη ποσὸν 2,520,000· κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε γνωστὰ ἀποτελέσματα τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ μὲ τὰς βεβαιώσεις, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ γίνωσι διὰ τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων, αἱ ὁποῖαι ἤδη εἶναι γνωσταὶ, ἀνελεύσεται τὸ ἔσοδον τοῦτο εἰς 2,440,000. Ἐπειδὴ δὲ ὁ λόγος περὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς ὅσα ἐντεῦθεν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς, ὅστις παρεπονήθη, ὅτι ἠδικήθη ἡ χρῆσις τοῦ 1885 ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τούτου, διότι ἐξ ἀμελείας ἄλλης Κυβερνήσεως δὲν ἐβεβαιώθη ἐγκαίρως ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Ὡς γινώσκετε, κατὰ τὴν μέχρι τοῦ τρέχοντος ἔτους κρατοῦσαν νομοθεσίαν, ὁ κατάλογος τῶν οἰκοδομῶν συντάσσεται κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους. Ὁ προκάτοχος τοῦ παραπονηθέντος Ὑπουργὸς διῴκησε μέχρι τοῦ μηνὸς Μαρτίου 1885. Εἶχε διατάξει, ὡς ἐξάγεται καὶ ἐκ τῶν ἐγκυκλίων, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν πρὸς τὰς διαφόρους Ἀρχὰς, νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ κατάρτισις τῶν καταλόγων τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν τοῦ λήξαντος ἔτους 1884, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο κατέλιπε τὴν Ἀρχὴν, ἦλθε δὲ τὸ προκάτοχον τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργεῖον κατ’ Ἀπρίλιον τοῦ 1885, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπεβάλλετο ἡ ὑποχρέωσις τοῦ καταρτισμοῦ τῶν καταλόγων τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν διὰ τὴν πενταετίαν, τὴν ἀρχομένην ἀπὸ τοῦ 1884–1888. Διῴκησε τὰ κοινὰ ἐπὶ 12 μῆνας, κατὰ δὲ τὸ διάστημα αὐτὸ ὁ κατάλογος τῶν οἰκοδομῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων δὲν εἶχε καταρτισθῆ, μόλις δὲ ἀνηγγέλθη ὡς συνταχθεὶς κατὰ Μάϊον τοῦ 1886, ὅτε ἀνῆλθεν ἐπὶ τὴν Ἀρχὴν τὸ σημερινὸν Ὑπουργεῖον· ἀνηγγέλθη ὅμως συνάμα, ὅτι ὁ κατάλογος αὐτὸς συνετάχθη πλημμελέστατα, διότι δὲν κατεβλήθη ἡ ἐλαχίστη προσοχὴ εἰς τὴν πραγματικὴν ἀναγραφὴν τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἀνεγράφησαν ποσὰ ἐνοικίων ἰδανικά· προεβλέποντο δὲ οὐ μόνον θορυβώδεις ἐνστάσεις, ἀλλὰ καὶ δυσχέρειαι περὶ τὴν ἐκδίκασιν αὐτῶν καὶ περὶ τὴν εἴσπραξιν τοῦ βεβαιωθησομένου φόρου. Πάντες δὲ γινώσκετε, ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν καθυστερήσεων προέρχεται ἐκ τῆς ἐλαττωματικῆς βεβαιώσεως. Ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ βεβαιώσει τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε τὴν ἀκύρωσιν τοῦ καταλόγου ἐκείνου καὶ τὴν σύνταξιν νέου. Πρὸς διευκόλυνσιν δὲ τῆς ταχείας συντάξεως αὐτοῦ προεκάλεσε καὶ Νόμον, ἐπιτρέποντα ἄλλην μέθοδον πρὸς καταρτισμὸν τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου τῶν οἰκοδομῶν. Κατωρθώθη δὲ καὶ νὰ συνταχθῇ καὶ νὰ ἐκτεθῇ εἰς ἀνάκρισιν ὁ κατάλογος, μετ’ ὀλίγας δὲ ἡμέρας ἔσεται περατωμένη καὶ ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐνστάσεων. Ἐκ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, πείθεσθε, ὅτι δὲν ἠδικήθη ἡ χρῆσις τοῦ 1885, ἀλλ’ ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα ἑνὸς ἔτους δὲν κατώρθωσε νὰ καταρτίσῃ τὸν κατάλογον τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ἀφῆκε δὲ εἰς τὸν διάδοχον τὸ καθῆκον τοῦτο. Ἑπομένως τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ἐξήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς, ἐξελέγχεται ὡς μὴ βάσιμον. Φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιριῶν· ἀνεγράφησαν 300,000, ἐβεβαιώθη καὶ εἰσεπράχθη ποσὸν 46,975· ὡς γινώσκετε ὅμως, ὁ φόρος τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιριῶν κυρίως βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται μετὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους, διότι αἱ πλεῖσται τῶν Ἑταιριῶν δὲν δημοσιεύουσι τακτικὸν Ἰσολογισμὸν κατὰ τὴν λῆξιν τῆς πρώτης ἑξαμηνίας. Δὲν εἶναι δὲ πιθανὸν νὰ βεβαιωθῇ φόρος κατώτερος τοῦ παρελθόντος ἔτους 1886, καθ’ ὃ ὁ φόρος οὗτος ἀνῆλθεν εἰς δραχμὰς 293,004. Κατ’ ἀκολουθίαν σημειῶ ὡς βεβαιώσιμον καὶ εἰσπράξιμον μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν, ὅταν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο αἱ Ἀνώνυμοι Ἑταιρίαι δὲν εἶναι εἰς χείρονα θέσιν ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἦσαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου· ἀνεγράφη ποσὸν 3,168,000, ἀλλὰ βεβαίως οὔτε εἰς τὴν βεβαίωσιν οὔτε εἰς τὴν εἴσπραξιν, τὴν μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου, ἀνεγράφη ποσόν τι, τοῦτο δὲ εἶναι φυσικώτατον, διότι ὅλοι γινώσκετε, ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται μετὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου· ἐπειδὴ δ’ εἶναι γνωστὸν ἐκ τῶν γενομένων δηλώσεων καὶ καταμετρήσεων, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ οἴνου ἀνέρχεται εἰς ὀκάδας 132,000,000 ἐπὶ φόρῳ λεπτῶν 2 κατ’ ὀκᾶν, μετὰ τῆς προσθήκης τῶν 20%, οὐδεμία ἀμφιβολία μένει, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θέλει βεβαιωθῆ. Τελωνειακὰ τέλη. Ἀνεγράφη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσὸν ἐκ δρ. 27,555,683, εἰσεπράχθησαν 18,008,682 μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου. Διὰ τὰ τελωνειακὰ τέλη εἶναι εὐχερέστατος ὁ ὑπολογισμὸς, διότι ἐκτὸς τῶν τοῦ Σεπτεμβρίου ὑπάρχει γνωστὸν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου, δὲν ὑπολείπεται ἑπομένως νὰ ὑπολογίσωμεν εἰμὴ διὰ δύο μῆνας. Ὅταν δὲ γινώσκωμεν ἀκριβῶς, τί εἰσεπράχθη κατὰ τοὺς ἀντιστοίχους μῆνας τῶν παρελθόντων ἐτῶν 1886, 1885, 1884 καὶ 1883, καὶ ληφθῇ ὁ μέσος ὅρος τῶν τότε εἰσπραχθέντων, προστεθῶσι δὲ καὶ αἱ κατόπιν γενόμεναι αὐξήσεις τῶν 12 τοῖς ἑκατὸν, αἱ γενόμεναι τῇ εἰσηγήσει τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου, καὶ τῶν 19 τῇ εἰσηγήσει τοῦ παρόντος, καὶ τῶν 15 τοῖς ἑκατὸν ἐκ τῆς εἰς χρυσὸν πληρωμῆς, εὔκολον εἶναι νὰ εὕρωμεν τὸ εἰσπραχθησόμενον κατὰ τοὺς ὑπολειπομένους δύο μῆνας. Κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον εἰσεπράχθησαν 2,870,000, βεβαίως δὲ θὰ εἰσπραχθῇ ἴσον περίπου ποσὸν κατὰ τὸν Νοέμβριον καὶ ὀλίγον τι κατώτερον κατὰ τὸν Δεκέμβριον, ἡ διαφορὰ δὲ ἔσεται μεταξὺ 10 ἕως 20 χιλιάδων· ἑπομένως ἀπὸ τὰ τελωνειακὰ τέλη, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὴν δευτέραν στήλην τῶν βεβαιουμένων καὶ εἰσπραττομένων ἐντὸς τοῦ ἔτους, θέλομεν ἔχει 26,244,752. Ἀντίτιμον καταναλωθέντος χαρτοσήμου. Ἀναγράφεται ποσὸν 7,775,000. Ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γνωστῶν ἀποτελεσμάτων καὶ ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν δύο τελευταίων μηνῶν,— διότι καὶ ὡς πρὸς τὸ χαρτόσημον εἶναι γνωσταὶ αἱ εἰσπράξεις τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου, πρόκειται δὲ περὶ τῶν δύο μηνῶν,— εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ εἰσπραχθησόμενον κατὰ τὴν ἀνάλυσιν, τὴν ὁποίαν ἐντεῦθεν ἐξήγησεν ὑμῖν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θέλομεν ἔχει 8,000,000, δηλ. πλεόνασμα 225,000. Πρόστιμα, κληρονομικὰ τέλη καὶ ἐπισήμανσις καταστίχων, διάφορα δικαιώματα, ὑγειονομικὰ καὶ λοιμοκαθαρτικὰ δικαιώματα. Ἀνεγράφη ποσὸν 717,500, ἀλλὰ κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε γνωστὰ ἀποτελέσματα βεβαιωθήσονται μόνον 657,000, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 60,000. Τέλη παιγνιοχάρτων· ἀνεγράφησαν 500,000, ἀλλὰ κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε γνωστὰ ἀποτελέσματα δὲν θέλουσιν ὑπερβῆ τὰς 350,000. Ὅ,τι ὡδήγησεν εἰς ἐσφαλμένον ὑπολογισμὸν τῆς προσόδου ταύτης εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ παρελθόντος ἔτους αἱ εἰσπράξεις εἶχον ἀνέλθει εἰς 200,000 δραχμῶν, ὡς ἐκ τούτου δὲ ὑπελήφθη, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπολογισθῇ ἀνώτερον τὸ ποσόν· ἀλλ’ ὡς φαίνεται, κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας ἑκάστου ἔτους γίγνεται μεγαλειτέρα ἡ κατανάλωσις. Δικαίωμα καταναλώσεως πνευματωδῶν ποτῶν· ἀνεγράφη ποσὸν 900,000. Ὅτε ἀνεγράφη τὸ ποσὸν τοῦτο, ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ εἰσαχθεὶς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ψηφισθεὶς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον Νόμος ἤθελε τεθῆ εἰς ἐνέργειαν ταχέως· ἀλλὰ δὲν ὑπελογίσθησαν αἱ δυσκολίαι, αἱ ὁποῖαι ἤθελον παρουσιασθῆ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου, δυσχέρειαι ἀναγόμεναι ἰδίως εἰς τὴν προμήθειαν τῶν μηχανικῶν καταμετρητῶν, οἵτινές εἰσιν ἀπαραίτητοι πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου αὐτοῦ. Πρὸ παντὸς ἦτο ἀνάγκη τῶν μηχανικῶν καταμετρητῶν, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἐγγύησις περὶ τῆς ἀκριβοῦς βεβαιώσεως τοῦ δικαιώματος τούτου. Τὰ μηχανήματα ταῦτα παρηγγέλθησαν εἰς τὴν Εὐρώπην ἐγκαίρως, δὲν ἦλθον ὅμως εἰσέτι, διότι δὲν ἦτο εὔκολος ἡ κατασκευὴ αὐτῶν· κατὰ συνέπειαν θὰ λειτουργῇ ὡς πρὸς τὰ πνευματώδη ποτὰ τὸ ἴδιον σύστημα καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, θὰ ἔχωμεν δὲ ὡς ἐκ τούτου ἔλλειμμα ἐκ δραχ. 500,000. Ὡς πρὸς τὰ προξενικὰ τέλη οὐδεμία ἐγείρεται ἀμφιβολία περὶ τῆς βεβαιώσεως τοῦ προϋπολογισθέντος ποσοῦ ἐκ δραχ. 600,000, ὡς ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γνωστῶν ἀποτελεσμάτων, ὅταν μάλιστα ᾖναι γνωστόν, ὅτι κατὰ τὸ 1886 ἐβεβαιώθησαν προξενικὰ τέλη ἐκ δραχ. 604,901. Ὡς πρὸς τὸν καπνὸν ἀνεγράφη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσὸν 3,254,252. Ἐννοεῖται, ὅτι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887 ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ εἶναι διφυὴς, εἶναι φόρος στηριζόμενος εἰς τὸν κατ’ εἰσήγησιν τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου ψηφισθέντα Νόμον, καὶ φόρος στηριζόμενος εἰς τὸν νέον Νόμον. Καὶ τὰ μὲν βεβαιωθέντα μέχρι τῆς 30 7βρίου εἶναι γνωστὰ ἤδη, καθόσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῶν εἰσπραξίμων τῶν δύο μηνῶν, ἐπίσης δυνάμεθα ἀσφαλέστατα νὰ ὑπολογίσωμεν, διότι γινώσκομεν ἤδη, ὁπόση εἶναι ἡ κατανάλωσις. Ἡ κατανάλωσις κατὰ τὸ τελευταῖον δεκαήμερον τοῦ Ὀκτωβρίου ἀνῆλθεν εἰς ὀκ. 27,000. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι ὡς πρὸς τὸν φόρον αὐτὸν, καθ’ ὅσον ὁ καιρὸς προβαίνει, κατὰ τοσοῦτον ἡ κατανάλωσις προβιβάζεται, διότι καταναλίσκονται αἱ γενόμεναι προμήθειαι, καὶ συνειθίζουσιν οἱ καταναλωταὶ εἰς τὸν φόρον, καίτοι ἰσχυρίσθη ὁ ἐξ Ἄρτης ἀξιότιμος βουλευτὴς, ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς εἰσαγωγῆς φόρου τινὸς οὗτος πληρόνεται εὐχερέστερον, κατὰ τὰ μεταγενέστερα ὅμως ὑφίσταται ἐλαττώσεις.......

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὴ ἑρμηνεύετε ἰδέας ξένας, ὅταν δὲν τὰς ἐννοῆτε. Οὐδέποτε εἶπον τοιοῦτόν τι· ἂν ἐπροσέχετε, δὲν θὰ ἐλέγετε, ὅτι εἶπον αὐτό.

§34ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως σεῖς ἔχετε τὸ θάῤῥος, ὅ,τι εἴπετε χθὲς, νὰ τὸ ἀρνῆσθε σήμερον· ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι ἑξήκοντα Συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι τὸ ἐνθυμοῦνται.— Εἶναι εὔκολος λοιπὸν ὁ ὑπολογισμὸς τῶν εἰσπράξεων, αἱ ὁποῖαι θέλουσι γίνει κατὰ τοὺς δύο μῆνας, διότι γινώσκομεν ὅτι ἔχομεν κατὰ μῆνα 80 χιλιάδων ὀκάδων περίπου κατανάλωσιν. Ὑπάρχει ὅμως καί τις ἑτέρα ἐπὶ τοῦ καπνοῦ πρόσοδος, ἡ ὁποία δὲν εἰσεπράχθη μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου, διότι ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ πρώτου Νόμου ἐδίδοντο προθεσμίαι καὶ δὲν εἰσεπράττετο ὁ φόρος ἀμέσως, ἑπομένως εἶναι δυνατὸν κατά τι περισσότερον τοῦ ποσοῦ τοῦ σημειωθέντος ὡς εἰσπραξίμου νὰ βεβαιωθῇ. Φόρος ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου ἀνεγράφη ποσὸν 1,577,265. Ἐπίσης ὡς πρὸς τὸ σιγαρόχαρτον εἶναι εὔκολος ὁ ὑπολογισμὸς διὰ τοὺς ὑπολοίπους μῆνας, διότι παρακολουθεῖ, ὡς γινώσκετε, τὴν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ· ὅταν γινώσκωμεν, ὅτι εἰς μίαν ὀκᾶν καπνοῦ ἀνήκουσι 12 φυλλάδια, ἕκαστον δὲ τῶν φυλλαδίων πωλεῖται πρὸς εἴκοσι λεπτὰ, ἀκριβέστατα δι’ ἑνὸς ὑπολογισμοῦ ἁπλοῦ ἀριθμητικοῦ γινώσκομεν, πόσον θέλομεν εἰσπράξει κατὰ τοὺς ὑπολοίπους μῆνας· ἑπομένως τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφω ὡς εἰσπράξιμον μέχρι τέλους τοῦ ἔτους, εἶναι κατώτερον τοῦ ὑπολογισθέντος, διότι ὅ,τι συνέβη εἰς τὸν καπνὸν, συνέβη καὶ ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου, ἤτοι, ἀντὶ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τῇ 1 Ἰουλίου, ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν τῇ 10 Αὐγούστου, δηλαδὴ ἀκριβῶς μετὰ δύο μῆνας καὶ δέκα ἡμέρας, ὡς ἐκ τούτου δὲ εἰς τὰς δύο ταύτας προσόδους θέλει παρουσιασθῆ ἔλλειμμα, κατὰ σύγκρισιν πρὸς τὸ προϋπολογισθὲν, ἤτοι ἐκ μὲν τοῦ καπνοῦ εἰσπραχθήσονται 2,200,000, ἐκ δὲ τοῦ σιγαροχάρτου 1,341,812. Περὶ τῆς ἐκ τῶν εἰσιτηρίων θεάτρων, σιδηροδρόμων καὶ ἀτμοπλοίων προσόδου δὲν σᾶς ἀπασχολῶ, διότι σχεδὸν εἰσεπράχθη μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν, ὀλίγα δὲ ὑπολείπονται τὰ εἰσπραχθησόμενα κατὰ τοὺς ὑπολειπομένους δύο μῆνας. Πυρεῖα καὶ πετρέλαιον· εἶναι ἐπίσης εὔκολος ὁ ὑπολογισμὸς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων καταστάσεων, διότι γινώσκομεν πόσα πυρεῖα κατηναλώθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ πόσον πετρέλαιον κατὰ τοὺς δύο τελευταίους μῆνας τοῦ παρελθόντος ἔτους, εἶναι δὲ τὸ πρᾶγμα εὔκολον, διότι κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ ἔτους συνήθως πυρείων καὶ πετρελαίου γίνεται μείζων κατανάλωσις, ἴσως διότι κατὰ τοὺς μῆνας αὐτοὺς εἶναι ἡ νὺξ μακροτέρα καὶ καταναλίσκεται περισσότερον πετρέλαιον, ὅπως καὶ πυρεῖα. Ἐν τούτοις ἐκ τῶν δύο τούτων εἰδῶν, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, θέλει προκύψει ἓν μικρὸν ἔλλειμμα 170,000, δραχμῶν. Εἰς τὸ τηλεγραφεῖον καὶ τὸ ταχυδρομεῖον, ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε βεβαιώσεων καὶ εἰσπράξεων εἶναι γνωστὸν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἓν μικρὸν περίσσευμα ἐκ 300,000 δραχμῶν, ἤτοι 100,000 ἀπὸ τὰ ταχυδρομικὰ τέλη καὶ 200,000 ἀπὸ τὰ τηλεγραφήματα. Εἰς τὰς ἁλυκὰς ἔχομεν ἀναγράψει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσὸν 2,100,000· εἰσεπράχθη μέχρι τέλους 7βρίου 1887 ποσὸν 978,811, καὶ τοῦτο ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τοὺς προαγορεύσαντας ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἰσχυρισθῶσιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τοὺς ὑπολοίπους τρεῖς μῆνας νὰ καταναλωθῇ ἅλας τοσοῦτον, ὥστε τὸ ἀναγραφὲν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποσὸν νὰ εἰσπραχθῇ ὁλόκληρον. Ἀλλὰ παρατηρῶ ὡς πρὸς τοῦτο, ὅτι δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ ἅλας διαχειρίζεται ὑπὸ ἑταιρίας τραπεζικῆς καὶ ὅτι τὰ ἀποτελέσματα δὲν εἶναι ὁλοσχερῶς ἐξηκριβωμένα, καθόσον δὲν ἐγένετο εἰσέτι ἡ ἐξακρίβωσις τοῦ ἐν ταῖς εἰδικαῖς ἁλαταποθήκαις ὑπολοίπου, γενήσεται δ’ αὕτη κατ’ αὐτὰς, ὡς ἐκ τῆς ἐπιβαλλομένης παραδόσεως εἰς τὴν νέαν ἑταιρίαν· πλὴν δὲ τούτου γενήσεται καὶ ἡ ἐκκαθάρισις τῆς φύρας τῶν ἐκ τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν παραληφθεισῶν ποσοτήτων. Ἀλλὰ τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον θέλει καταναλωθῆ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους, δὲν θὰ ἦναι κατώτερον τοῦ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη καταναλωθέντος, ὑπολογίζεται δὲ βασίμως, ὅτι τὸ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος καταναλωθησόμενον ἅλας θέλει ἀνέλθει εἰς ὀκάδ. 13,670,000. Θὰ ὑπάρξῃ ἄρα ἔλλειμμα ἐκ 50,000 δραχ. ὡς πρὸς τὸ προϋπολογισθέν. Ἰχυοτροφεῖα. Τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν ἐβεβαιώθη ἤδη πρὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου ε. ε. Δάση καὶ φόρος βαλανοκάρπου. Προϋπελογίσθη πρόσοδος ἐκ δραχμῶν 1,165,260, εἰσεπράχθη δὲ μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ποσὸν δραχ. 553,200. Ἀλλ’ ὅταν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ ὑλοτομία γίνεται ἀπὸ 1 Ὀκτωβρίου καὶ ἐφεξῆς, ὡσαύτως δὲ μετὰ τὸν Σεπτέμβριον ἐξάγεται ὁ βαλανιδόκαρπος, καὶ ὅταν συνάμα ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι κατὰ τοὺς τρεῖς τούτους μῆνας τῶν παρελθόντων ἐτῶν εἰσεπράχθη ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ὑπολειπομένου πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφέντος, οὐδεὶς ὑφίσταται ἐνδοιασμὸς περὶ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ προϋπολογισθέντος ποσοῦ μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως. Παρατρέχω ἔσοδά τινα μικροῦ ποσοῦ καὶ λόγου ἀνάξια, ἵνα μὴ σᾶς ἐπασχολήσω περισσότερον, καὶ μεταβαίνω εἰς τὸ κεφάλαιον Εʹ, τὸ ἀναφερόμενον «Ἐκποίησις ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φθαρτῶν κτημάτων». Ὡς γινώσκετε, ὅσοι ἐλάβετε ἀφορμὴν νὰ μελετήσητε τοὺς Νόμους αὐτοὺς, ἐπικρατεῖ τις ἀνωμαλία εἰσέτι περὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν καὶ ἐντεῦθεν ὡς πρὸς τὰς βεβαιώσεις ὄχι μόνον τὸ σημερινὸν Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ καὶ οἱ προκάτοχοι αὐτοῦ ὑπέπεσαν εἰς σφάλμα, ὑπολογίσαντες περισσότερα τοῦ βεβαιωσίμου ποσοῦ. Δι’ αὐτὸ παραδέχομαι, συμφωνῶν κατὰ τοῦτο μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θέλομεν ἔχει ἐκ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ μίαν ἐλάττωσιν ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν 500 χιλ. δραχμῶν. Εἰς τὸ ἀντίτιμον ἐκ τοῦ ἐκποιουμένου ὑλικοῦ στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ὑπηρεσίας ἀνεγράφη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσὸν 360,000· μέχρι δὲ τῆς 30 Σεπτεμβρίου ἐβεβαιώθη 1,253,656, εἰσεπράχθη 1,037,351 καὶ ὑπολείπεται εἰσπράξιμον 216,305. Ἄν δὲν ἀπατῶμαι, ἐν τῇ ὁμιλίᾳ του ὁ ἐξ Ἀρκαδίας κ. βουλευτὴς εἶχεν ἀναβιβάσει τὴν ἐκ τούτου πρόσοδον εἰς 4,000,000. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο ἀκριβὲς, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐκ τοῦ ἐσόδου τούτου θέλει προκύψει πλεόνασμα τῷ ὄντι 2,000,000, δηλ. θέλομεν ἔχει μέχρι τέλους τοῦ ἔτους ποσὸν 2,360,000. Ἡ γενομένη δὲ παρατήρησις, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν περαιτέρω ἀπὸ τὴν 30 Σεπτεμβρίου εἴσπραξιν, δὲν εἶναι ἀκριβὴς, διότι δὲν γίνεται ἡ τακτοποίησις τοῦ ἀντιτίμου τῶν πωλουμένων κτηνῶν καὶ ἄλλων ὑλικῶν ἀμέσως· γίνεται μὲν ἡ πώλησις, ἀλλὰ κατὰ τὴν πρὸς τὸν ἀγοραστὴν παράδοσιν τὸ χρῆμα κατατίθεται εἰς τὸ στρατιωτικὸν ταμεῖον καὶ μέχρις οὗ ἀποσταλῇ ὑπ’ αὐτοῦ εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον μεσολαβεῖ χρονικὸν διάστημα ἀρκετὰ σπουδαῖον· εἶναι μάλιστα γνωστὸν, ὅπως ἐπληροφορήθην ἐπισήμως, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸ στρατιωτικὸν ταμεῖον παρέδωκεν εἰς τὸ Κεντρικὸν 230,000 δραχμάς. Καὶ ὡς ἐκ τῶν γενομένων ἤδη πωλήσεων καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο θέλει προκύψει τὸ σημειωθὲν πλεόνασμα 2 ἑκατομμυρίων. Ὡς πρὸς τὰς πολιτικὰς συντάξεις· ἐπειδὴ καὶ πρότερον ἐγένετο λόγος, δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ προσθέσω, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀνεγράφη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὡς πρόσοδος ἐκ τῶν συντάξεων ἐκ δραχ. 1,050,000, θὰ βεβαιωθῇ βεβαίως καὶ θὰ εἰσπραχθῇ, διότι εἶναι ὑπελογισμένον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ὑπάρχει ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι θέλει πληρωθῆ ὁ μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων, τὸ εἰσπραχθησόμενον ποσὸν ἐκ τῶν λόγῳ συντάξεως κρατήσεων ἔσται ὅσον προϋπελογίσθη. Ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, παρατηρῶ, ὅτι, καίτοι ὡς ἐκ τῆς δραστηριωτέρας εἰσπράξεως ὑπολογίζεται εἰσπράξιμον ποσὸν ἀνώτερον τοῦ προϋπολογισθέντος, οὐχ ἧττον ἀνέγραψα τὴν ἐκ τούτου πρόσοδον ὅση προϋπελογίσθη. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦτον, βεβαιωθησόμενα καὶ εἰσπραχθησόμενα μέχρι τέλους Δεκεμβρίου τρ. ἔτους 1887 εἰσὶ 47,417,056, βεβαιωθησόμενα δὲ μέχρι τῆς 30 Ὀκτωβρίου τοῦ 1888 44,731,013. Ἀλλὰ τὰ τῆς βʹ. κατηγορίας δὲν ὑπόκεινται ἅπαντα εἰς καθυστερήσεις, καθόσον βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται συνάμα. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦτον θέλομεν ἔχει τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα. Προϋπελογίσθησαν ἔσοδα 94,656,907. Ὑπολογιζόμεναι προσαυξήσεις, τὰς ὁποίας κρίνω ἀναγκαῖον ρητῶς ὧδε νὰ μνημονεύσω, (ὑπάρχει μικρά τις διαφορὰ πρὸς τὰς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν σημειωθείσας προσαυξήσεις) εἰσὶν αἱ ἑξῆς: Προσαυξήσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887

Μὲ τὰς προσαυξήσεις ταύτας ὁ Προϋπολογισμὸς ἀναβαίνει εἰς 97,813,705. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ πολλαὶ ἐλαττώσεις, αἱ ἑπόμεναι· Ἐλαττώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887.

Ὥστε, ὅταν ἀφαιρέσωμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐκ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἐσημείωσα ὡς προϋπολογισθὲν μετὰ τῶν προσαυξήσεων, θέλομεν ἔχει πάλιν 92,148,069. Ἐκ τούτων ἔσοδα ἐντὸς τοῦ ἔτους βεβαιούμενα καὶ εἰσπραττόμενα 47,417,056, ἔσοδα δὲ ἐντὸς τῆς χρήσεως βεβαιούμενα καὶ εἰσπραττόμενα 44,731,013, τὸ ὅλον 92,148,069. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ ὑπολογίσωμεν τὰς καθυστερήσεις, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν τὰ εἰς τὴν βʹ. κατηγορίαν ἀναγόμενα ἔσοδα ἦναι ὅλα δεκτικὰ καθυστερήσεων. Ὅπως θέλετε παρατηρήσει ἐκ τοῦ πίνακος, τὸν ὁποῖον θέλω σᾶς ἀναγνώσει, μεταξὺ αὐτῶν περιλαμβάνονταί τινα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀφίνουσι καθυστερήσεις. Ἐπὶ παραδείγματι.

Ἑπομένως ἐκ τῶν ἀνωτέρω σημειωθεισῶν 44,731,013 πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσι 19,912,900· ὅταν δὲ ἀφαιρέσωμεν τὰ ἐντὸς τῆς χρήσεως ἀνελλιπῶς εἰσπραττόμενα ἔσοδα, θέλομεν ἔχει ὑπόλοιπον 24,818,113. Ἐπ’ αὐτῶν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, διὰ νὰ ὦμεν ἀκριβεῖς ὡς πρὸς τοὺς ἐλαχίστους ὅρους τῶν εἰσπράξεων, τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν καθυστερήσεων, δηλ. 30%. Ἐὰν λοιπὸν ὑπολογίσωμεν εἰς 30% τὰς καθυστερήσεις, διὰ νὰ εὕρωμεν ἀκριβῶς τὰς εἰσπράξεις μας, διότι ἐπ’ αὐτῶν θὰ στηριχθῶμεν πρὸς προσδιορισμὸν τοῦ ἐλλείμματος ἢ τοῦ ἰσοζυγίου, ὀφείλομεν ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸ ποσὸν δραχ. 7,445,434, θέλομεν δ’ ἔχει εἰσπράξιμα ἔσοδα 84,702,635.

§35ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§36ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἀκριβῶς, εἶναι ὀλιγώτερα κατά τι. Ἄλλως τοῦτο εἶναι ζήτημα ὑπολογισμοῦ. Εἶνε κονδύλιά τινα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν κατέγινεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ τὰ προσδιορίσῃ μετὰ πολλῆς ἀκριβείας. Ἐγὼ ὅμως, ἐπειδὴ εἶχον περισσότερον καιρὸν, τὰ ἐξήτασα λεπτομερέστερον. Καὶ κατ’ ἐμὲ, ὑπάρχει τὸ ἰσοζύγιον βεβαιωμένον. Διὰ νὰ συμπληρώσω τὴν ὁμιλίαν μου, πρέπει νὰ ἔλθω εἰς τὰ ἔξοδα. Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, νομίζω, ὅτι αἱ ἐντεῦθεν γενόμεναι ἀμφισβητήσεις, οἱ ἐξηγηθέντες ἐντεῦθεν ἐνδοιασμοὶ περὶ τῆς ἀκριβείας αὐτῶν καὶ περὶ τῆς ἀφετηρίας, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἐκ τῆς ἐνδείξεως τῶν μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου 1887 γενομένων πληρωμῶν, δὲν εἶχον πρακτικήν τινα ὑπόστασιν. Διότι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ρητῶς ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πλὴν τῶν πιστώσεων τῶν ἀναπληρωτικῶν, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ἡ Κυβέρνησις προεκάλεσε, καὶ δι’ ἃς ὑποβληθήσονται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς τὰ ἐν ἀπουσίᾳ αὐτῆς ἐκδοθέντα Β. Διατάγματα, πλὴν ἐκείνων, τὰς ὁποίας προτίθεται εἰσέτι νὰ προκαλέσῃ, σημειώνει ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων. Ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν μάλιστα ρητὴν ἐποιήσατο μνείαν, ὅτι πρόκειται νὰ προσαγάγῃ νομοσχέδια, ἀφορῶντα εἰς μετάθεσιν πιστώσεων καὶ εἰς αὔξήσεις τινῶν ἐξ αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὰ προσαχθησόμενα ἐπὶ τούτῳ νομοσχέδια πρόκειται νὰ ἔχωμεν ποσὸν ἀδιαθέτων πιστώσεων ἐκ δραχ. 2,250,000. Δὲν δικαιούμεθα ν’ ἀμφιβάλλωμεν περὶ τούτου, διότι τὴν κατάστασιν ταύτην τὴν ἐξήγαγεν ἐκ τῶν δημοσίων βιβλίων, δὲν εἶναι δὲ ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς νὰ ἐνδοιάζωμεν ἐπὶ τῆς διαβεβαιώσεως, τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρέχει ἐπὶ τούτῳ εἰς τὴν Βουλήν. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν, πόσαι ἐγένοντο πληρωμαὶ ἀπέναντι τῶν ἐξόδων μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου, διὰ νὰ ἀνεύρωμεν, ὁπόσαι θέλουσι γίνει μέχρι τοῦ τέλους τῆς χρήσεως, ἀφοῦ ἔχωμεν πρὸ ἡμῶν τὴν εἰρημένην διαβεβαίωσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ἀνεγράφη λοιπὸν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων ποσὸν δραχ. 94,269,000. Προεκλήθησαν πιστώσεις, διὰ τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ προσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ νομοσχέδια, ἐκ ποσοῦ δρ. 626,000. Οὕτως ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων ἀνέρχεται ἐν ὅλῳ εἰς ποσὸν 94,895,000. Ἐξ αὐτοῦ ἐκπτωτέα εἶναι τὰ ἑξῆς: Ἀδιάθετος πίστωσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν 2,250,000. Ἐκ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γνωστῶν ἀποτελεσμάτων ἐβεβαιώθη, ὅτι ὑπολείπεται πάντοτε ἀδιάθετον ποσὸν πιστώσεων ἀνάλογον πρὸς 8% ἢ 7%, ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπελόγισε τὸ ποσὸν τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων εἰς τὸν ἐλάχιστον ὅρον, ἤτοι μεταξὺ 5–6%· κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν δὲ αὐτὸν τὸ ποσὸν τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων τῶν ἄλλων Ὑπουργείων ἀνέρχεται εἰς 1,830,000. Ἐπίσης ἐβεβαιώθη ποσὸν ἀδιαθέτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου «τοῦ δημοσίου χρέους» ἐκ δραχ. 6,664,000, καὶ οὕτως ἔχομεν ποσὸν ἀδιαθέτων πιστώσεων 10,744,000. Ὅταν δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐκπέσωμεν ἐκ τῶν 94,895,000, ἔχομεν ὡς συμπέρασμα, ὅτι τὰ ἔξοδα τοῦ 1887 θέλουσιν ἀνέλθει εἰς δραχ. 84,151,000, ἔχομεν δηλονότι βεβαιωμένον τὸ ἰσοζύγιον. Ἐπὶ τῆς τελευταίας ὅμως ἐκπτώσεως, τῆς ἀφορώσης εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ δημοσίου χρέους, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀπαντήσω εἴς τινα τῶν προαγορευσάντων ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, ἰσχυρισθέντα, ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν τὸ γενόμενον, ἤτοι νὰ ληφθῇ ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135,000,000 τὸ μεταλλικὸν ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων (coupons) τῆς πρώτης ἑξαμηνίας, ἀλλ’ ἔπρεπε καὶ τοῦτο νὰ καταλογισθῇ ὡς ἔξοδον. Εἰς τὸν ἀξιότιμον Συνάδελφον παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον νὰ προβάλῃ ὃν προέβαλεν ἰσχυρισμόν· διότι, ἂν κατελογίζετο εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων ἡ ὑπερτίμησις τοῦ διὰ τὰ coupons τῆς ληξάσης ἑξαμηνίας χρησιμοποιηθέντος μέρους τοῦ δανείου, ἔδει νὰ καταλογισθῇ ἀφ’ ἑτέρου τὸ αὐτὸ ποσὸν εἰς ὄφελος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων. Δὲν ἠδύνατο δὲ καὶ κατὰ τοὺς λογιστικοὺς κανόνας νὰ πράξῃ ὁ Ὑπουργὸς ἄλλως. Εἰς τὰ δημόσια βιβλία δὲν ἐγγράφεται ἢ τὸ κεφάλαιον τοῦ δανείου, διότι ἐπ’ αὐτοῦ θέλει πληρόνεσθαι ἐν τῷ μέλλοντι ὁ τόκος καὶ τὸ χρεωλύσιον· ἂν δὲ προέκυψε κέρδος τι ἐκτὸς τοῦ κεφαλαίου, τοῦτο καταλογίζεται ἐν τοῖς κανονικοῖς ἐσόδοις τοῦ Κράτους εἰς πίστωσιν τῆς χρήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπραγματοποιήθη. Ἐὰν, ἐπὶ παραδείγματι, συνομολογήσῃ τὸ Κράτος δάνειον ἐκ φρ. 10,000,000 εἰς χρυσὸν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ τὸ ἀντίτιμον αὐτοῦ μεταχειρισθῇ εἰς ἀνάγκας ἐσωτερικὰς, θέλει βεβαίως εἰσπράξει ἐξ αὐτοῦ σὺν τῇ ὑπερτιμήσει δραχ. 12,500,000. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλει νὰ ἀναγράψῃ τὰς δραχ. 10,000,000 ὡς πρόσοδον ἐκ τοῦ δανείου, τὰ δὲ 2,500,000 ὡς τακτικὴν πρόσοδον τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ παρατηρῶ καὶ ἕτερόν τι, τὸ ὁποῖον, ὡς ὑποθέτω, θέλει πείσει τοὺς ἀντιδοξοῦντας, πλὴν ἐκείνων, οἵτινες δὲν θέλουσι νὰ φωτισθῶσιν ἐκ τῆς συζητήσεως. Αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐκέρδησεν ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως, πῶς πρόκειται νὰ τὸ ἀποδώσῃ τὸ Κράτος, κατὰ τίνα μέθοδον καὶ κατὰ τίνα διάρκειαν; Ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία θέλει διαρκέσει 75 ἔτη, δηλαδὴ ὅσον πρόκειται νὰ διαρκέσῃ τὸ δάνειον· τὰ τρία ταῦτα ἑκατομμύρια ἔλαβεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπέτυχεν ἐλάφρυνσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ 1887, παρέπεμψε δὲ ἐκείνους, παρὰ τῶν ὁποίων τὰ ἔλαβεν, νὰ τὰ ἀνακτήσωσιν ἐν διαστήματι 75 ἐτῶν, ὥστε τὸ πολὺ δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ τις, ὅτι μόνον τὸ ἑβδομηκοστὸν πέμπτον αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ δύναται νὰ κατολογισθῇ εἰς βάρος τοῦ ἐνιαυσίου Προϋπολογισμοῦ· ἀλλ’ ἐὰν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία δὲν διαρκέσῃ, καὶ τὸ πιθανώτατον εἶναι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ ἦναι καταδεδικασμένη νὰ μένῃ ὑπὸ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν ἐπὶ διάστημα 75 ἐτῶν, βεβαίως τὸ ποσὸν αὐτὸ ὁλόκληρον ἀποτελεῖ πραγματικὴν πρόσοδον, εὐλόγως καταλογισθεῖσαν εἰς πίστωσιν τῆς τρεχούσης χρήσεως. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὑρίσκετο ἠναγκασμένος νὰ ἀποστείλῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐὰν δὲν συνωμολόγει τὸ δάνειον, χρυσὸν ἢ συνάλλαγμα ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ· ἐὰν ἐπρομηθεύετο τοῦτο ἐντεῦθεν, ἀναγκαίως ἔπρεπε νὰ ὑπολογίσῃ τὸ ποσὸν τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, ἅτινα θὰ ἔδιδε περιπλέον λόγῳ τῆς ὑπερτιμήσεως· ὅταν ὅμως εἶχε διαθέσιμον εἰς μεταλλικὸν τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ἐπρόκειτο δὲ νὰ πληρώσῃ, δὲν ἐννοῶ, πῶς ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ, καὶ λογιστικῶς ἔτι, ἐὰν ἐξέδιδε χρηματικὰ ἐντάλματα ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, ἀφοῦ τὸ χρῆμα αὐτὸ ἀνῆκεν εἰς τὸ Δημόσιον. Κατ’ ἀκολουθίαν αὐτὴ ἡ ἐλάφρυνσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι πραγματικὴ, ἤτοι τὸ ἐκ τούτου προελθὸν ἀδιάθετον ποσὸν πιστώσεως ἀποβαίνει ἀναμφισβήτητον. Οἱ περὶ τὰ λογιστικὰ ἐντριβεῖς ἠπόρησαν ἐπὶ τῷ ἐξηγηθέντι ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἄρτης ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐνδοιασμῷ. Ὡς βλέπετε, Κύριοι, ἐγὼ δὲν ἠκολούθησα τὸ σύστημα τῶν προαγορευσάντων, ἀλλ’ ἐξήτασα ἓν πρὸς ἓν τὰ διάφορα ἔσοδα καὶ διὰ τῆς ἐξετάσεως αὐτῆς ἐπορίσθην ὄχι ἀριθμητικοὺς ὑπολογισμοὺς, ὅπως τις τῶν προαγορευσάντων ἰσχυρίσθη, ἀλλὰ ἐξήγαγον ἐκ τῶν δημοσίων πινάκων ἀριθμοὺς, μὴ δυναμένους νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἀμφισβήτησίν τινα· δὲν ἐποιησάμην ἁπλᾶς ἐκτιμήσεις, δὲν μετεχειρίσθην τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε μὲν οἱ ἀρχαιότεροι οἰκονομολόγοι ὠνόμαζον «πολιτικὴν ἀριθμητικὴν», οἱ δὲ νεώτεροι ὀνομάζουν «νόμον τῶν πιθανοτήτων». Ἵνα πορισθῶ τὰ μεταδοθέντα ὑμῖν συμπεράσματα, ἠκολούθησα τὴν πρακτικωτέραν καὶ φυσικωτέραν μέθοδον, προσήγαγον δὲ λεπτομερῆ ἐπὶ τούτῳ κατάστασιν, στηριζομένην εἰς τὰ δημόσια βιβλία καὶ εἰς τὰ ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ ὑπάρχοντα στοιχεῖα. Ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν, ὡς πρὸς τὰ πλεῖστα τῶν ἐσόδων, βεβαιώσεις καὶ εἰσπράξεις 9 μηνῶν, ὡς πρός τινα, εἰσπράξεις 10 μηνῶν· ὡς πρὸς σπουδαῖα ἕτερα ἔσοδα, ἔχομεν γνωστὰ τὰ στοιχεῖα, ἅτινα ὁρίζουσι τὸ ποσὸν τοῦ βεβαιωθησομένου ἐσόδου ἀλανθάστως, ἤτοι ἔχομεν τὰς δηλώσεις καὶ καταμετρήσεις ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ζῴων, τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τὸν φόρον τοῦ οἴνου. Ἔχομεν ὡς πρὸς ἕτερα τὴν ὁριστικότητα τῶν σχετικῶν φορολογικῶν καταλόγων, οἷον ὡς πρὸς τοὺς φόρους τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων. Ἔχομεν, τέλος, ὡς πρὸς ἄλλα τὰς μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου γενομένας βεβαιώσεις καὶ εἰσπράξεις τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν ν’ ἀμφισβητηθῶσι τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνήνεγκον, ὅπως δύνανται νὰ ἀμφισβητηθῶσιν οἱ ἀναλογικοὶ πίνακες ἑνὸς τῶν προαγορευσάντων, τοὺς ὁποίους οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἠδυνήθη νὰ κατανοήσῃ μέχρι τοῦδε, καὶ τοὺς ὁποίους ἴσως θέλομεν ἐννοήσει μεταχειριζόμενοι εἰδικότητας λογιστικάς. Σᾶς ἀνέλυσα ἓν πρὸς ἓν τὰ ἔσοδα καὶ σᾶς ἀπέδειξα ὡς πρὸς μὲν τὴν ά. κατηγορίαν τῶν ἐσόδων, τίνα θέλομεν ἔχει ἀποτελέσματα τὴν 31 Δεκεμβρίου τρέχοντος ἔτους 1887, ὡς πρὸς τὰ ἄλλα, τίνα θέλομεν ἔχει ἀποτελέσματα τῇ 30 8βρίου 1888, ὅτε λήγει ἡ χρῆσις· ὡς πρὸς τὰ τῆς βʹ. κατηγορίας σᾶς εἶπον, τίνα εἰσὶ δεκτικὰ καθυστερήσεων καὶ ποῖα δὲν εἶναι τοιαῦτα, παρεδέχθην δὲ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς καθυστερήσεως 30%, καίτοι φρονῶ, ὅτι αἱ καθυστερήσεις κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο καὶ κατὰ τὰ ἑπόμενα δὲν θὰ ἦναι ὅσαι κατὰ τὸ παρελθὸν, διότι μείζων δραστηριότης καταβάλλεται περὶ τὴν εἴσπραξιν· καὶ ὁμολογῶ μὲν, ὅτι περὶ τὴν εἴσπραξιν καταβάλλεται νῦν μείζων ἢ τὸ πρόσθεν δραστηριότης, ἀποκρούω ὅμως τὴν ἐντεῦθεν ἐξενεχθεῖσαν αἰτίασιν, ὅτι καταπιέζεται ὁ λαός. Ἡ σύστασις τῶν Ὑποταμείων, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων Νόμου, ἡ ἐκ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ὤθησις θέλουσι συντελέσει εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν καθυστερήσεων. Κατ’ ἐμὲ, αἱ καθυστερήσεις ἀποτελοῦσιν ἀκριβῶς μίαν νέαν φορολογίαν, μίαν ἀνισότητα ἀδικαιολόγητον ἐν τῇ φορολογίᾳ. Ὅταν τινὲς τῶν φορολογουμένων πληρώνωσιν ἐγκαίρως τοὺς φόρους των, τινὲς δὲ καθυστερῶσιν αὐτοὺς, παράγεται ἔλλειμμα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἐκ τούτου δὲ ἐπέρχεται ἡ ἀναπόδραστος ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῶσι νέοι φόροι. Οὕτω δὲ ὁ πληρόνων τακτικῶς καὶ ἀκριβῶς τὸν φόρον του ὑποβάλλεται εἰς ποινήν. Δὲν παραδέχομαι δὲ, ὅτι μετέρχεται ἡ Κυβέρνησις μέσα ἀνεπιεικῆ ἐν τῇ εἰσπράξει τῶν φόρων· τοὐλάχιστον ἐφ’ ὅσον ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, γινώσκω, ἡ εἴσπραξις γίνεται μετὰ τρόπου δραστηρίου μὲν, ἐπιεικοῦς ὅμως καὶ παρέχοντος πολλὰς εὐκολίας εἰς τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου. Ἐπειδὴ δὲ ὁ λόγος ἐπὶ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τῶν προαγορευσάντων, ὅτι οἱ φόροι ἀφῄρεσαν πᾶσαν ἰκμάδα ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ἡ γεωργικὴ τάξις, ἡ τάξις τῶν ἐπαγγελματιῶν, ἡ τῶν βιομηχάνων, σπουδαίως ἐβλάβησαν καὶ ὅτι τὰ πάντα ἐπὶ τέλους ὑπέστησαν μέγαν κλονισμὸν ἐκ τῆς νέας φορολογίας, δὲν νομίζω ἀπὸ σκοποῦ νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐξετασθῇ ἡ γεωργικὴ τάξις, ἡ ὁποία βεβαίως ἀποτελεῖ τὰ ¾ τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, δὲν βλέπω ἐπ’ αὐτῆς νομοθετηθεῖσαν τοιαύτην ἐπιβάρυνσιν, ἥτις ἠδύνατο τῳόντι νὰ ἐπενέγκῃ τὴν καταστροφὴν αὐτῆς, διότι ἡ γεωργικὴ τάξις εἶναι ἡ ἧττον φορολογουμένη ἐξ ὅλων τῶν τάξεων. Εἷς μάλιστα τῶν προαγορευσάντων ἰσχυρίσθη, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ ἰσχύοντος ἄλλοτε συστήματος ὠφέλησε μὲν τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν, ἀλλ’ ἔβλαψε τὸ Δημόσιον. Οἱ γεωργοὶ, πληρόνοντες τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ὑποστάντες ἤδη μικρὰν αὔξησιν, βεβαίως δὲν ὑπέστησαν τοιαύτην ἐξάντλησιν, ὥστε νὰ μὴ ἦναι ἐπιτετραμμένον αὐτοῖς νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰ ἔργα των καὶ πορίζωνται τὰ πρὸς συντήρησίν των μέσα. Ὡς πρὸς τοὺς κτηνοτρόφους, ὡσαύτως ἡ μικρὰ ἐπιβάρυνσις δὲν ἐπήνεγκε σπουδαίαν βλάβην· ἂν δὲ ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ζώων ἐπῆλθέ τις ἐλάττωσις, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν προσθήκην τῶν 20%, διότι ἡ ἐλάττωσις αὕτη παρατηρεῖται καὶ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ἄνευ τῆς προσθήκης ταύτης· τῆς ἐλαττώσεως ὁ λόγος εἶναι, ὅτι ὁλονὲν ἐπεκτείνεται ἡ φυτεία καὶ ἡ καλλιέργεια, ἑπομένως αἱ γαῖαι αἱ πρὸς διατροφὴν τῶν ζῴων ἐλαττοῦνται. Δύναται νὰ προστεθῇ καὶ ἕτερος λόγος, ὅτι ἀπό τινος χρόνου εἰσάγονται ἔξωθεν ζῶα, τὰ ὁποῖα βεβαίως εἶναι ἐν τοῖς τόποις τῆς προελεύσεώς των εὐθηνότερα, καὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἡ κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν φορολογία εἶναι ἐλαφρά· ἦτο ἄλλοτε ἐλαφρὰ διότι ἐλήφθη πρόνοια ὑπὲρ τῶν κατωτέρων πληθυσμῶν τῶν μεγάλων πόλεων, ἀλλ’ ἐπ’ ἐσχάτων ἐπεβλήθη φόρος, τοσούτῳ βαρὺς μάλιστα, ὥστε μία ἐφημερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀνέφερε καὶ τὸν φόρον αὐτὸν ὡς ἀπόδειξιν τῆς ὑπερβολῆς τῶν διὰ τοῦ νέου δασμολογίου ἐπιβαλλομένων φόρων. Προσέθηκε δὲ εἷς τῶν προαγορευσάντων, ὅτι ἔπαθε καὶ ἡ βιομηχανία ἡμῶν ἐκ τῶν βαρέων τελῶν. Ἐγὼ ἐγίνωσκον μέχρι τοῦδε, ὅτι ἐκ τῶν βαρέων τελῶν δύναται νὰ πάθωσιν οἱ καταναλωταί, ἴσως μέχρι τινὸς καὶ τὸ ἐμπόριον, ἡ ἐγχώριος ὅμως βιομηχανία, ὅσον βαρύτερα εἶναι τὰ τέλη τὰ ἐπιβαλλόμενα εἰς τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα, τοσοῦτον ἀναπτύσσεται. Εἶναι μάλιστα γνωστόν, ὅτι ἀνεπτύχθησαν ἀπό τινος νέαι βιομηχανίαι, τέως ἄγνωστοι παρ’ ἡμῖν. Νομίζω ὅτι ἤρχισαν νὰ παράγωνται κηρία, ἀρώματα, τάπητες κλπ.

§37ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ σιδηρουργεῖα ἀνεπτύχθησαν;

§38ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ σιδηρουργεῖα τὰς πρώτας ὕλας λαμβάνουσιν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἀτελεῖς, ἐνῷ τὰ ἕτοιμα βιομηχανήματα ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ὑποβάλλονται εἰς φόρον. Ἀλλὰ εἰς τὸν βιομηχανικὸν κόσμον ὑπάρχουσιν ἕτεραι περιπέτειαι, ἄσχετοι πρὸς τὴν φορολογικὴν νομοθεσίαν· μεμονωμένον δὲ παράδειγμα δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία εἰς γενικὰς κρίσεις. Διὰ τοῦ δασμολογίου ὑπεβλήθησαν εἰς βαρὺ τέλος τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας, ἴσως καὶ ἕτερα εἴδη καταναλισκόμενα ἰδίως εἰς τὰς μεγαλοπόλεις, ἀλλ’ αὐτὰ ἀφορῶσιν ἐλάχιστον εἰς τὰς γεωργικὰς τάξεις, διότι αὗται καταναλίσκουσιν ὀλιγώτερον πάσης ἄλλης τάξεως ἐκ τῶν ἔξωθεν ἐρχομένων. Ἠθέλησαν νὰ ἐξετάσωσι, πῶς τὸ ἐμπόριον εἶναι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο κρεῖσσον ἢ κατὰ τὸ παρελθόν· ἀξιότιμος δὲ Συνάδελφος προαγορεύσας ἰσχυρίσθη, ὅτι τοῦτο προέρχεται ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀλλ’ ἐκ τῶν καταστάσεων τῶν Τραπεζῶν βλέπει τις, ὅτι τὰ κυκλοφοροῦντα τραπεζικὰ γραμμάτια εἶναι σχετικῶς ὀλιγώτερα ἢ τὰ τοῦ παρελθόντος ἔτους· ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶνε, ὅτι ἄπειρα γίνονται παράπονα, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καθὼς καὶ αἱ ἄλλαι προνομιοῦχοι Τράπεζαι δὲν παρέχουσι τὰ μέσα, ὡς ἄλλοτε. Ἂν λοιπὸν ἦναι ἀληθές, ὅτι τὸ ἐμπόριον εἶναι εἰς κατάστασιν κρείσσονα τῆς τοῦ παρελθόντος ἔτους, τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι τὸ λειτουργοῦν δασμολόγιον δὲν συνετέλεσε βλάβην τινά. Ἴσως ἄλλοι βλέπουσι μὲ ὀφθαλμοὺς περισσότερον ὀξυδερκεῖς, ἀλλ’ ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὑπὸ τὸ νέον οἰκονομικὸν σύστημα ἐπῆλθε ζωὴ εἰς τὸν τόπον, διότι τὰ Ἑλληνικὰ χρεώγραφα καὶ τὰ τῶν ἑταιριῶν ὑπερετιμήθησαν, τὸ ἐμπόριον ἐκινήθη, ἐν γένει δὲ ἡ κοινωνικὴ κατάστασις εἶναι μᾶλλον εὐχάριστος ἢ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἡ ἄποψις τῆς κοινωνίας ἡμῶν εἶναι μᾶλλον ἐνθαῤῥυντική, διότι παρ’ ὅλοις κρατεῖ ἡ ἐμπιστοσύνη ἐπὶ τὸ μέλλον. Ἐῤῥέθη ἐντεῦθεν, ὅτι ἡ εὐφορία τῆς σταφίδος ἐφέτος ἦτο κρείσσων τῆς τοῦ παρελθόντος ἔτος, παρεσιωπήθη ὅμως, ὅτι ἡ Θεσσαλία, ἀπὸ τὴν ὁποίαν περιεμένομεν ἐφέτος μεγάλην ἐσοδείαν, ὑπέστη τὸ αὐτὸ πάθημα τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὥστε καὶ ἐκεῖ θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη εἰσαγωγῆς σιτηρῶν. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, τὸ σύστημα τὸ οἰκονομικὸν, τὸ λειτουργοῦν ἤδη, οὐδεμίαν δυσκολίαν παρενέβαλεν εἰς τὴν κοινωνικὴν ἡμῶν εὐημερίαν καὶ πρόοδον· τοὐναντίον δὲ διεσκέδασε τοὺς γεννηθέντας φόβους περὶ τῶν ὀλεθρίων ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἐπέλθει ἐκ τῆς ἀθετήσεως τῶν τοῦ Κράτους ἡμῶν ὑποχρεώσεων. Οὐχὶ οἰκονομικὴν κρίσιν, ἀλλὰ πανωλεθρίαν ἠπείλει ἡ ἀθέτησις τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, ἣν συνεβούλευσάν τινες κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Σύνοδον. Ἀλλ’ οἱ προαγορεύσαντες, καταλήγοντες τὸν λόγον, ἀπετάθησαν πρὸς ἡμᾶς τοὺς Ἀντιπροσώπους, ἰδίᾳ δὲ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ ὁ μὲν εἷς διὰ μιᾶς ἀποστροφῆς ρητορικωτάτης εἶπε: «δυσπιστεῖτε ἐπὶ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, διότι, ἐὰν ἐξακολουθῆτε ἐμπιστευόμενοι εἰς αὐτὴν, θὰ παρασκευάσητε δυσεπανόρθωτον ζημίαν εἰς τὴν χώραν ἡμῶν». Ὁ δ’ ἕτερος, εἶπε: «προσέξατε, διότι διαχειρίζεται τὰ κοινὰ αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ πολιτικὸς ἀνὴρ, ὁ ὁποῖος διεχειρίσατο αὐτὰ κατὰ μίαν παρελθοῦσαν τριετίαν, καὶ ἐπειδὴ τότε, ἕνεκα διαφόρων πολιτικῶν περιστάσεων, συνέπεσεν οἱ ὑπολογισμοί του νὰ μὴ ἐπαληθεύσωσιν, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι καὶ σήμερον δὲν θὰ ἐπαληθεύσωσιν». Ὑποθέτω, ὅτι αἱ ῥητορικαὶ αὗται ἀποστροφαὶ, δὲν ἀπηυθύνοντο πρὸς τοὺς Βουλευτὰς, διότι οἱ Βουλευταὶ γινώσκουσι, πρὸς τίνα πρέπει νὰ ἐμπιστεύωνται καὶ πρὸς τίνα ὀφείλουσι νὰ δυσπιστῶσιν. Ἄλλως τε τοιαύτη πρὸς ἐξέγερσιν τῆς δυσπιστίας μας προσπάθεια εἶχε λόγον τινὰ, ὅτε ἐψηφίζοντο οἱ φορολογικοὶ Νόμοι καὶ ὁ τοῦ 1887 Προϋπολογισμός. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡμεῖς, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, ἐψηφίσαμεν ἤδη τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, τὸ προταθὲν ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἐπείσθημεν, ὅτι ἐστέφθη ὑπὸ πληρεστάτης ἐπιτυχίας, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς, τοὺς τὸ οἰκονομικὸν σύστημα ψηφίσαντας, εἰς ἡμᾶς, οἵτινες ἀνελάβομεν ἀγῶνα ἀληθῆ καὶ ὑπεβλήθημεν εἰς θυσίαν ἀληθῆ διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὰς ἐπιβαρύνσεις τοῦ λαοῦ, νῦν, ὅτε βλέπομεν, ὅτι ἐκ τῆς ψήφου μας ἐκείνης ἐπῆλθον τοσούτῳ καλὰ ἀποτελέσματα, νὰ δυσπιστήσωμεν πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἀπόλλυσι τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν ὑποστηριζόντων αὐτῶν ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις, ἧς τὸ πολιτικὸν ἢ οἰκονομικὸν σύστημα ἀπέτυχεν ἢ ἐξηλέγχθη ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς ὡς παραβλάψαν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Τοῦτο εἴδομεν κατὰ Μάϊον τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλ’ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ ὑποστηριζομένη ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι καὶ τὸ πολιτικὸν καὶ τὸ οἰκονομικὸν αὐτῆς σύστημα διὰ πλήρους ἐστέφθη ἐπιτυχίας ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς χώρας ἡμῶν. Καταλήγω ἤδη τὸν λόγον φρονῶν, ὅτι ἐν τῷ προβαλλομένῳ ζητήματι ἐμπιστοσύνης ἡ πλειονοψηφία τοῦ Κοινοβουλίου θέλει ἐνισχύσει διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης της τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως θαῤῥαλεώτερον προβῇ εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὑποσχόμενα τὴν περαιτέρω βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ τὴν εὐημερίαν τῆς χώρας. Κυροῦντες αὖθις διὰ τῆς ψήφου μας τὸ λειτουργοῦν οἰκονομικὸν σύστημα, οὐ μόνον ἀποδεικνύομεν, ὅτι εἴμεθα πολῖται ἐλευθέρου Κράτους, ἐννοοῦντος πλήρη καὶ ἀκριβῆ τὴν τήρησιν τῶν ἐν τῷ παρόντι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ὑποχρεώσεών του, ἀλλὰ συνάμα ἐκδηλοῦμεν ἣν ἔχομεν βαθείαν συναίσθησιν καὶ ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τὸ οἰκονομικὸν καὶ πολιτικὸν μέλλον τῆς χώρας ἡμῶν. (Εὖγε!).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Καραπάνος.

§40ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, λυποῦμαι πολὺ διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Φθιώτιδος ἠθέλησε ν’ ἀναμίξῃ προσωπικὰ ζητήματα ἐν ζητήματι γενικοῦ συμφέροντος. Δὲν θὰ εἴπω τι περὶ ὅσων μὲ παρηρμήνευσε καὶ ἅτινα μὲ ἠνάγκασαν νὰ τὸν διαψεύσω, ὡς π. χ. ὅτι ἐγὼ εἶπον, ὅτι οἱ φόροι, ἐφ’ ὅσον λειτουργοῦσιν, ἐπὶ τοσοῦτον καθίστανται κακοί. Δὲν ἐνόησε τὴν ἰδέαν μου. Εἶπον ὅτι, ὅταν φόρος τις ἐπιβαρύνῃ τὸν φορολογούμενον πλειότερον τῶν δυνάμεων αὐτοῦ, ὁ φόρος οὗτος, προϊόντος τοῦ χρόνου, θὰ φέρῃ ἐλάσσονα κατ’ ἀναλογίαν ἀποτελέσματα. Ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, μὴ ἐννοήσας, ἐσύγχυσε τὰ ζητήματα, ἐκλαμβάνων ὡς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ τὴν λειτουργίαν τῶν φόρων, καὶ τὴν ἐπήρειαν αὐτῶν ἐπὶ τῶν φορολογουμένων. Κακῶς ὡσαύτως ἤκουσεν, ὅτι δῆθεν ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπίεσε τὴν Ἐθν. Τράπεζαν· οὐδέποτε εἶπον τοιοῦτόν τι· ὑπέθεσα, ὅτι αὕτη ἐνεθάῤῥυνε τὴν Τράπεζαν. Ὅτε δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν εἶχε γνῶσιν περὶ τῆς ὑπὸ τῆς Τραπέζης ἀγορᾶς ὁμολογιῶν καὶ ὅτι δὲν τὴν ἐνεθάῤῥυνεν, ἀνέπτυξα τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐμόρφωσα τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν. Φαίνεται, ὅτι ὁ Συνάδελφος ἠθέλησε νὰ περιποιηθῇ τοὺς διευθύνοντας τὴν Τράπεζαν· ἀλλ’ οὗτοί εἰσι τοσοῦτον ἀξιότιμοι καὶ ἀνώτεροι πάσης ὑπονοίας, ὥστε βεβαίως δὲν θὰ αἰσθάνωνται τὴν ἀνάγκην τῶν περιποιήσεων τοῦ κ., Συναδέλφου. Ταῦτα ἀνέφερον ἁπλῶς καὶ ὡς παραδείγματα, ὅπως δείξω τὴν ἀκουσίαν ἢ ἑκουσίαν σύγχυσιν ἰδεῶν καὶ ἀριθμῶν, ἣν ἐποιήσατο ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Φθιώτιδος, καὶ ἣν θὰ δυνηθῇ ἴσως νὰ διορθώσῃ, ὅταν θελήσῃ νὰ ἐννοήσῃ καὶ ἑρμηνεύσῃ τὰς παρ’ ἐμοῦ ἐκφρασθείσας ἰδέας. Ἐκεῖνο ὅμως, ὅπερ νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀναπτύξω, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς διαγραφῆς τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομυρίων ἐκ τοῦ Χρηματιστηρίου τοῦ Λονδίνου. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι τόσον γνωστὸν εἰς ὅλους καὶ ἑπομένως δύναται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπάρχει ἀνακρίβειά τις εἰς ὅσα χθὲς εἶπον. Ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἀνέπτυξα τὰ περὶ αὐτοῦ οὐχὶ καλῇ τῇ πίστῃ, ἡ ἰδέα δὲ αὕτη μ’ ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος. Τὸν διέκοψα κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, ὅπως ὑποδείξω αὐτῷ, ὅτι πλανᾶται. Ἐὰν ἐπερίμενον ὅμως νὰ ἀκούσω ὅλην τὴν ἀφήγησίν του, ἤθελον ἐννοήσει, ὅτι ἐν ταῖς σκέψεσι καὶ ταῖς ἰδέαις αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει διάκρισις μεταξὺ τῆς ἐννοίας τῶν λέξεων καλῆς καὶ κακῆς πίστεως καὶ ὅτι θεωρεῖ ταυτοσήμους τὰς φράσεις ταύτας, διότι περὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἶπεν ὅσα καὶ ἐγώ, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι παρεσιώπησε τὴν ἀρχὴν τῆς ἀφηγήσεώς του, ὅπως ἀλλοιώσῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ γεγονότος. Ὅταν τὸ Χρηματιστήριον τοῦ Λονδίνου ἐπείσθη, ὅτι δὲν ὑπάρχουν αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων ἐν κυκλοφορίᾳ, διότι δὲν ἐνεγράφησαν ὑπὸ τοῦ κοινοῦ, τότε, εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος, ἡ Διεύθυνσις τοῦ Χρηματιστηρίου ἀπηγόρευσε τὴν ἐκτέλεσιν πράξεων ἐν αὐτῷ καὶ διέγραψε τὸ δάνειον ἐκ τῶν τιμολογίων αὐτοῦ. Ἐλησμόνησε δὲ νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ Χρηματιστήριον, πρὶν διαγράψῃ τὸ δάνειον, ἐπίστευσεν, ὅτι αἱ ὁμολογίαι αὐτοῦ ἐνεγράφησαν καὶ ἐλήφθησαν παρὰ τοῦ κοινοῦ. Ὅπως δώσῃ τὴν ἄδειαν ἀγοραπωλησιῶν καὶ καταχωρίσῃ τὸ δάνειον εἰς τὰ τιμολόγια αὐτοῦ, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πεποίθησιν, ὅτι ἐνεγράφη καὶ ἐδόθη εἰς τὸν κοινὸν, διότι ἅμα ἐσχημάτισε τὴν ἐναντίαν πεποίθησιν ἡ Διεύθυνσις τοῦ Χρηματιστηρίου, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Συνάδελφος, διέγραψε τὸ δάνειον. Ἀλλὰ τίς ἔδωκε τὴν πρώτην πεποίθησιν τῆς ἐγγραφῆς τοῦ δανείου, ἂν δὲν ἔπραξαν τοῦτο οἱ διαχειρισθέντες καὶ ἐκδόσαντες αὐτό; Ὡς ἔμαθον, καὶ ἐν Λονδίνῳ καὶ ἐν Παρισίοις οὗτοι ἐθεώρησαν τὴν παραχώρησιν τοῦ δανείου εἰς Συνδικάτα ὡς ἐγγραφὴν, καὶ τοιαύτην ἐχαρακτήρισαν αὐτὴν πρὸς τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Χρηματιστηρίου, ὅπερ διέγραψεν ἀκολούθως τὸ δάνειον, διότι ὁ τοιοῦτος χαρακτηρισμὸς δὲν ἦτο ἀκριβής. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος δὲν δύναται τὸ ἁπλοῦν τοῦτο ζήτημα νὰ μὴ τὸ ἐνόησεν, ὅπως δὲν ἐνόησε τὰ ἄλλα, τὰ κἆπως δυσκολώτερα· πιστεύω, ὅτι ἔκαμε χρῆσιν φράσεως, ἧς συγχύζει τὴν σημασίαν. Εὔχομαι εἰς τὰς ἄλλας ἀναπτύξεις του νὰ μὴ ἔκαμε τὴν αὐτὴν σύγχυσιν καὶ νὰ ὦσιν ἀκριβῆ τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1887, ἅτινα μᾶς ἀνέγνωσεν. Ὅσα ὅμως ἀνέπτυξεν ἐν οἱᾳδήποτε πίστει, οὐδὲν προσθέτουσιν εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἅτινα ἀπεδείχθησαν δι’ ἐπισήμων ἀριθμῶν μὴ συμφωνοῦντα πρὸς τὰ πράγματα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 μ. μ.