1887.11.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8

Τῆς 7 Νοεμβρίου 1887.

(Σάββατον)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Α. Ψύλλα).

(Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σάκκης ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΣΑΚΚΗΣ. Ἕνεκα τῆς μὴ ἐγκαίρου λήψεως μέτρων προφυλακτικῶν, εἰς τὸν ποταμὸν Νέδοντα τῶν Καλαμῶν συνέθησαν καταστροφαὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἕνεκα πλημμύρας. Ἡ τότε Δημοτικὴ Ἀρχὴ προενόησεν ὡς ἐκ τούτου νὰ κατασκευάσῃ ἓν προφυλακτικὸν τεῖχος, ἀλλ’ ὁ Νομομηχανικὸς ἀπεφάνθη, ὅτι, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ νέα καταστροφὴ, δέον νὰ κατασκευασθῇ καὶ δεύτερον προφυλακτικὸν τεῖχος. Ἀλλ’ ὁ Νομάρχης δὲν ἐδέχθη τὴν συνεπείᾳ γνωμοδοτήσεως τοῦ Μηχανικοῦ πρότασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὸ ἐπελθὸν αὖθις κακὸν εἶναι μεγαλείτερον, καταστραφέντων ὡς ἐκ τῆς τελευταίας πλημμύρας κτημάτων, ἀξίας ἑκατομμυρίου ὁλοκλήρου. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν ἐλήφθησαν μέτρα τινὰ περὶ τούτου. Δεύτερον, ζητῶ νὰ μὲ πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λιμένος Καλαμῶν καὶ τοῦ ἐργολάβου, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ κατήντησεν εἰς θέσιν τοιαύτην, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ὀνομάσῃ τις. Τρίτον, παρακαλῶ νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἐὰν ἐνοικιάσθη οἰκία διὰ κατάστημα φυλακῶν τῶν πολιτοκρατουμένων. Οἱ κρατούμενοι διαμένουσιν ὑπὸ σκηνὰς ἐντὸς τοῦ προαυλίου, τὸ δὲ ψῦχος εἶναι δριμύτατον ἐν Καλάμαις, ἰδίως κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, καὶ ἑπομένως ἀσθενοῦσιν οὐκ ὀλίγοι ἐξ αὐτῶν. Δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον δὲν ἐφρόντισε μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις περὶ ἐνοικιάσεως καταστήματος. Ὡς γνωρίζω ὅμως, οἰκίαι προὐτάθησαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἰσχύων αὐτόθι δὲν ἐπέτρεψε τὴν ἐνοικίασιν τῶν καταστημάτων τούτων, ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ μὴ φροντίζῃ διὰ τὴν εὕρεσιν ἄλλου καταστήματος, καὶ οὕτω πως οἱ δυστυχεῖς φυλακισμένοι εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Τέταρτον, ἐρωτῶ τὸν ἴδιον κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἂν ἐγένοντο προτάσεις, καὶ ὑπὸ ποίων καὶ πόσων Ἑταιριῶν, διὰ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμου ἀπὸ Μύλων εἰς Τρίπολιν καὶ μέχρι Καλαμῶν, καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους. Ἐκτὸς τούτων, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 354 ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, δι’ ἧς κατεδικάσθησαν ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ οἱ Πέτρος Καστάνης, Β. Γ. Μωκάκος καὶ λοιποί. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Τὸ Δικαστήριον τῶν Καλαμῶν δὲν ἔλαβε καθόλου ὑπ’ ὄψει τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἐτιμώρησε τοὺς ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι ἀπηλλάγησαν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου. Παρατηρῶ δὲ, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν πολλὰ σκάνδαλα συνέβησαν καὶ εἰς βάρος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει τίποτε νὰ κάμῃ, διότι εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ τὴν ἐξουσίαν τὴν ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ τῶν νομικῶν συμβούλων.

§4ΣΑΚΚΗΣ. Ἐκ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἐμφαίνεται πόσον ἐπιπολαίως ἐξητάσθη ἡ ὑπόθεσις αὕτη, δι’ αὐτῆς δὲ κατεδικάσθησαν οἱ ἀγωγιᾶται, καὶ οἱ ἔμποροι ἀπηλλάγησαν. Τέλος δὲ, θὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐπερώτησίν μου ἀφορῶσαν εἰς τὸν δήμαρχον Μεθώνης Θ. Τορολόπουλον.

§5ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σᾶς ἀπήντησα τότε.

§6ΣΑΚΚΗΣ. Ὄχι, ἦτο ἄλλη ὑπόθεσις. — Θὰ παρατηρήσω ὡσαύτως εἰς τὸν ἴδιον κ. Ὑπουργὸν, ὅτι σκανδαλώδης ὑπόθεσις ἔλαβε χώραν ἐκ μέρους τοῦ Εἰρηνοδίκου ἐν Κορώνῃ. Ὁ ὑπήκοος Ἄγγλος Κ. Διαμαντόπουλος, ὅστις εἶχε περιουσίαν οὐ μικρὰν ἐν Κορώνῃ, ἀλλ’ ὅστις ἐσχάτως κατεστράφη, ταύτην τὴν περιουσίαν, ἣν εἶχεν ἐν Κορώνῃ, ἐξεποίησε πρός τινα ἐκ τῶν εὐπορωτέρων τοῦ τόπου, ἀλλὰ τινὲς ἐκ τῶν συγγενῶν αὐτοῦ ἰσχυρίζονται, ὅτι ἔχουσι δικαιώματα ἐπὶ τῆς περιουσίας ταύτης, καὶ κατέλαβον αὐτὴν αὐθαιρέτως, ἐνῷ δὲ ἔλαβε προσωρινὰ μέτρα ὁ νέος κάτοχος, ὁ κ. Εἰρηνοδίκης δὲν ἐδημοσίευσε τὴν ἀπόφασίν του, σκοπίμως, ἐζήτησε δὲ παρὰ τοῦ λαβόντος τὰ προσωρινὰ μέτρα καὶ ἁδρὰν ἀμοιβὴν διὰ νὰ μεταβῇ ἐν τῷ τόπῳ τῆς διαρπαγῆς.

§7ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡς πρὸς τὰς πλημμύρας τῆς Μεσσηνίας, εἶπον, ὅτι ἀπεστάλη πρὸ πολλοῦ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοσίων ἔργων κ. Βλάσσης μετὰ μηχανικῶν, ὅπως σπουδάσῃ τὰ τῶν πλημμυρῶν τοῦ ποταμοῦ, περιμένω δὲ ἔκθεσιν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος Καλαμῶν, ἡ ἐπιτροπὴ, ὕστερον ἀπὸ μακρὰς λογομαχίας, κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, νὰ ὑποβληθῇ τὸ ζήτημα εἰς διαιτησίαν. Ἀλλὰ παρουσιάσθη τὸ ἐμπόδιον, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τοῦτο οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, οὔτε ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ αὐτὴν πρὸς τοῦτο, ἂν δὲν τῇ ἐπιτραπῇ τοῦτο διὰ νόμου, ὁ ὁποῖος ἤδη παρασκευάζεται καὶ θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν, δὲν προῆλθεν ἡ μὴ ἐνοικίασις ἀπὸ λόγους, τοὺς ὁποίους ὑποθέτει ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀλλὰ διότι αἱ ἁρμόδιοι Ἀρχαὶ παρηγγέλθησαν νὰ εὕρωσι καταλληλότερον κατάστημα. Ὡς πρὸς δὲ τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Τριπόλεως–Καλαμῶν, αὐτὸς μελετᾶται ὁλονέν· ἂν δ’ ὑπάρχωσι προτάσεις, εἶναι ὑπὸ μελέτην.

§8ΤΖΑΝΕΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος, ἀφοῦ ὁ δικαστικὸς σύμβουλος κ. Στεφάνου ἀπεφήνατο, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορισθῶσι διαιτηταὶ διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, εὑρέθη νόμιμον νὰ εἰσαχθῇ νόμος εἰδικός....

§9ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὐτὸ εἶπον πρὸ ὀλίγου.

§10ΤΖΑΝΕΣ. Λοιπὸν ὁ νόμος αὐτὸς ἔπρεπεν ἐν τοῖς πρώτοις νὰ εἰσαχθῇ, διότι καὶ ἄλλοτε ἐλέχθη ἐντεῦθεν, ὅτι κινδυνεύουσι δύο ἑκατομμύρια δραχμῶν, διότι, ἂν ὑποστῇ καὶ τὴν τρίτην τρικυμίαν ὁ βραχίων ὁ κατασκευασθεὶς, κύριοι Ὑπουργοί, ἐξοφλοῦμεν. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω, τὴν προσεχῆ Δευτέραν νὰ ἔλθῃ ὁ νόμος.

§11ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ ποιμνιοβοσκῆς διὰ τὰς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 5).

§12ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς προτάσεις νόμων, ἃς ἐπιφυλάσσομαι ν’ ἀναπτύξω μετὰ τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν αὐτῶν. 1) Περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν κληροδοτημάτων Κερκύρας. 2) Περὶ τροποποιήσεως καὶ ἑρμηνείας διατάξεων τῶν νόμων ΣΜΔʹ. τοῦ 1867 καὶ ΣΞΗʹ. τοῦ 1868 περὶ διαλύσεως τῶν ἐν Κερκύρᾳ διηνεκῶν ἀγροληψιῶν καὶ ἀκυρώσεως τῶν καταχρηστικῶν συμβάσεων. 3) Περὶ μετατροπῆς εἰς χρήματα καὶ εἰσπράξεως τῶν εἰς καρποὺς συνισταμένων ἐκκλησιαστικῶν προσόδων Κερκύρας. 4) Περὶ ἐφαρμογῆς καὶ ἐν Κερκύρᾳ τοῦ ᾼΡΠʹ. Νόμου τῆς 13 Ἀπριλίου 1884 περὶ κοινοτήτων. 5) Περὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ᾼΦΙʹ. Νόμου τῆς 28 Μαΐου 1887 ὁριζομένων ὀφειλῶν τῶν πρώην τιμαριούχων καὶ ἐδαφονομίων ἐγχωρίων κτηματικῶν βαρῶν πρὸς τοὺς ἀγροτικοὺς δήμους Κερκύρας. (Ὅρα Παράρτημα).

§13ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὅτε ὑπεβλήθη ὁ περὶ ποιμνιοβοσκῆς νόμος, εἶχον παρατηρήσει, ὅτι τοιοῦτος νόμος, κατ’ ἐμὲ, δὲν ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ γενικῶς δι’ ὅλον τὸ Κράτος, εἶχον μάλιστα προσθέσει, ὅτι, ἂν ὁ ὑποβληθεὶς νόμος ψηφισθῇ ὡς ἔχει καὶ διὰ τὴν Κεφαλληνίαν, βεβαίως ἡ ζημία θὰ ἦναι μεγίστη, καὶ ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ὁλοσχερῆ καταστροφὴν τῆς κτηνοτροφίας ἐν τῇ νήσῳ ἐκείνῃ. Νῦν δὲν πρόκειται περὶ τοῦ νόμου ἐκείνου· ὑποβάλλω ἁπλῶς νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητῶ τὴν ἀναστολὴν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου μέχρι τῆς 1 Μαρτίου 1888· ὁ λόγος δὲ εἶναι ὁ ἑξῆς, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τοῦτο θὰ μὲ συνδράμῃ, διότι τὸ συμφέρον τοῦ τόπου εἶναι φρονῶ καὶ συμφέρον ἰδικόν της. Ἡ νῆσος Κεφαλληνία καλύπτεται ἀπὸ ὄρη, ἐπὶ τῶν ὁποίων διατρέφονται πολλὰ ποίμνια· ἀλλὰ ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ζήσωσι κατὰ τὸν χειμῶνα ἐπὶ τῶν ὀρέων, καὶ ἀναγκάζονται νὰ κατέλθωσιν εἰς τὰ πεδινὰ μέρη, τὰ ὁποῖα εἶναι κεκαλυμμένα ἀπὸ ἀμπελῶνας, σταφιδῶνας καὶ ἐλαιῶνας. Ἂν λοιπὸν σήμερον δὲν ἐπέλθῃ ἡ ἀναστολὴ τοῦ νόμου, οἱ ποιμένες ἢ θὰ κρατήσωσι τὰ ποίμνιά των εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη καὶ θὰ καταστραφῶσιν ὑπὸ τοῦ ψύχους, ἢ θὰ παραβιάσωσι τὸν νόμον καὶ θὰ κατέλθωσιν εἰς τὰς πεδιάδας. Σημειώσατε δὲ, ὅτι οἱ κτηνοτρόφοι μας εἶναι πτωχοὶ χωρικοί, κάτοικοι τῶν ὀρεινῶν μερῶν, τῶν ὁποίων ὅλη ἡ περιουσία καὶ ἡ ἐλπὶς τῆς οἰκογενείας των εἶναι τὰ ποίμνια. Ἂν τοὺς ἐξηναγκάζομεν καὶ δὲν λάβωμεν πρόνοιαν, δὲν δύνανται νὰ τὰ πωλήσωσιν οὔτε εἰς τὰ κρεοπωλεῖα, καθότι εἴμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν κυοφοροῦσι τὰ ζῶα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οἱ δυστυχεῖς ποιμένες αὐτὴν τὴν ἐποχὴν περιμένουσιν, ὅπως ἀπολαύσωσι τοὺς καρποὺς τῶν κόπων των, τοὺς δι’ ὅλον τὸ ἔτος καταβαλλομένους, ἐκ τοῦ γάλακτος, ἐκ τῶν ἀρνίων κτλ. Ἂν λοιπὸν ἀνασταλῇ ὁ νόμος μέχρι 1 Μαρτίου 1888, ὅτε θὰ ἀνέλθωσι πάλιν εἰς τὰ ὄρη, θὰ ἔχωσι τὸν καιρὸν εἴτε νὰ τὰ πωλήσωσιν, εἴτε νὰ τὰ μεταφέρωσιν εἰς τὴν στερεὰν, ἢ ὅπως ἂν ἄλλως αὐτοὶ κρίνωσι συμφερώτερον νὰ ἐνεργήσωσιν μέχρι τοῦ προσεχοῦς χειμῶνος. Ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ῥιζικώτερόν τι μέτρον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, κατόπιν τῆς πείρας, τῆς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου κτηθείσης, ἂς ὑποβληθῇ τὸ κατάλληλον νομοσχέδιον· ἐγὼ πρὸς τὸ παρὸν ὑποβάλλω νομοσχέδιον ὡς πρὸς τὴν Κεφαλληνίαν, διότι ἡ Κεφαλληνία τρέφει ἐξαιρετικῶς περισσότερα ποίμνια ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην νῆσον τοῦ Κράτους. Δὲν πρέπει δὲ νὰ σκεπτώμεθα διὰ τὰς νήσους ὡς διὰ τὴν στερεὰν, διότι εἰς τὴν στερεὰν ὑπάρχουν μερικὰ λειβάδια, εἰς τὰ ὁποῖα καταφεύγοντα δύνανται νὰ σωθῶσι τὰ ποίμνια, ἐνῷ ἐν Κεφαλληνίᾳ εἶναι ἀδύνατον νὰ σωθῶσι, καὶ θὰ ἐπέλθῃ καταστροφὴ περιουσιῶν σπουδαίων καὶ οἰκογενειῶν ἀνωφελῶς. Λοιπὸν μία ἀναστολὴ μέχρι τῆς 1 Μαρτίου δὲν θὰ φέρῃ ζημίαν καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἀναγνωρίσωσι τὸ κατεπεῖγον τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἀφοῦ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ συζητηθῇ, καὶ ἂν παραστῇ ἀνάγκη εὐρυτέρων ἐξηγήσεων, ἐννοεῖται, ὅτι δὲν θὰ λείψω. — Ἐπειδὴ δὲ εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, θὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν τῆς Κεφαλληνίας. Εἶχον παρατηρήσει αὐτῷ, ὅστις εἶναι ἁρμοδιώτερος νὰ κρίνῃ, διότι γνωρίζει τὰς ὁδοὺς τῆς Κεφαλληνίας, ὅτι εἰσὶν ἀνωφέρειαι καὶ κατωφέρειαι, καὶ ἑπομένως ὅταν δὲν ληφθῇ πρόνοια ὡς πρὸς τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων, καταστρέφονται. Γνωρίζετε δὲ πόσον ῥαγδαῖαι εἶναι αἱ φθινοπωριναὶ βροχαὶ παρ’ ἡμῖν, καὶ ἐννοεῖτε, ὅτι ἡ καταστροφὴ εἶναι ἄφευκτος καὶ μεγίστη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ εἶπεν, ὅτι θὰ ληφθῇ πρόνοια ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ὁδοὺς, δὲν ἐλήφθη ὅμως κἀμμία τοιαύτη, καὶ τὸ κακὸν ἐπῆλθε, διότι αἱ βροχαὶ ἤρξαντο καὶ ἤδη κατεστράφησαν πολλαὶ ὁδοί· μάλιστα εἰς τὴν ἐπαρχίαν Πάλης δὲν δύνανται νὰ μεταβῶσιν οὔτε δι’ ἁμάξης, οὔτε δι’ ὑποζυγίων ἀκόμη. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια, καὶ νὰ μὴ λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὴν Α ἢ Β ὁδὸν, ἀλλ’, εἰ δυνατὸν, τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ δαπανηθῶσι, νὰ δαπανηθῶσι δι’ ὅλην τὴν ὁδοποιΐαν τῆς Κεφαλληνίας καὶ τῆς Ἰθάκης ἀκόμη, ὅπως προληφθῶσι μεγαλείτεραι ζημίαι. Δὲν ἀπαιτοῦνται δὲ μεγάλαι δαπάναι πρὸς τοῦτο, διότι κυρίως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καταστρέφει τὰς ὁδοὺς, εἶναι ὁ ῥοῦς τῶν ὑδάτων, τὰ ὁποῖα, μὴ εὑρίσκοντα ἐλευθέραν διέξοδον, ὑπερπηδῶσιν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ καὶ τὴν μεταβάλλουσιν εἰς ῥεῦμα. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν ἡ παρατήρησίς μου αὕτη, διότι πρόκειται νὰ καταστραφῶσιν ἑκατομμύρια πολλά. Εἶναι μέγα σφάλμα καὶ ἔγκλημα ν’ ἀφήσωμεν νὰ καταστραφῶσι τόσα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν πρὸς κατασκευὴν τῶν ὁδῶν αὐτῶν, αἵτινες κατεσκευάσθησαν, ὡς γνωρίζετε, οὐχὶ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ἀλλ’ ὑπὸ τῶν ἰδιωτῶν, διότι αἱ ὁδοὶ αὗται ὀφείλονται εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν καὶ τὴν ἰδιωτικὴν εἰσφορὰν τῶν πολιτῶν ἐπὶ Ἀγγλικῆς προστασίας. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 11).

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως ὑποβάλλω κατάστασιν περὶ ὀφειλῶν τοῦ Δημοσίου ἀπαιτητῶν, ἢ περὶ ὧν ἔδει νὰ ληφθῇ πρόνοια κατὰ Μάϊον τοῦ 1886. Κατ’ αὐτὴν, ἦσαν ἀπαιτητά, ἢ ὤφειλε νὰ ληφθῇ πρόνοια κατὰ Μάϊον τοῦ 1886 περὶ τῶν ἑξῆς: Ἐκ προκαταβολῶν ἐπὶ ἐνεχυριάσει τίτλων τῶν 170,000,000 πρὸς τὰς Τραπέζας 51,591,000. Ἐξ ὑπηρεσίας δανείων 13,660,000, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦσαν κατατεθειμέναι εἰς τὰς Τραπέζας ὑπέγγυοι εἰσπράξεις 402,000, ἀφαιρετέον ταύτας ἀπὸ τῶν 13,660,000, καὶ μένει ὑπόλοιπον 13,257,000, προσθετέον εἰς τὰ 51,591,000. Ἐξ ὀφειλῶν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ 10,877,000. Ἐξ ἀποζημιώσεων σιδηροδρόμων 1,574,000. Ἐκ χρέους πρὸς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας 8,440,000, ἐξ ὧν τὰ 4,000,000 ὠφείλοντο δι’ ἐνταλμάτων εἰς τοὺς ἐργολάβους, καθυστεροῦντα. Ἐκ τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ ἐντόκων γραμματίων 5,287,000, καὶ ἐκ διαφόρων χρηματικῶν ἐνταλμάτων, διεκπεραιωμένων, ἐκδεδομένων, ἐγκεκριμένων καὶ μὴ, 1,200,000· τὸ ὅλον 92,228,000. Ἀπέναντι τούτων ὑπῆρχον διαθέσιμοι πόροι: Ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 11,275,000. Δάνειον ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐγκεκριμένον 10,000,000. Δάνειον κερματικῶν γραμματίων 18,000,000, τὸ ὅλον 39,275,000· διαθέσιμοι πόροι πρὸς πληρωμὴν 92,228,000, περὶ ὧν ἔδει νὰ ληφθῇ πρόνοια. Παρακαλῶ ὁ πίναξ οὗτος νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ τὸ ταχύτερον. (Ὅρα Παράρτημα).

§15ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐζήτησε νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα τῶν διαπραγματεύσεων περὶ κατασκευῆς πλοίων, εἰς τὰς ὁποίας εἶχε προβῆ τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου περὶ τοῦ δανείου τῶν 30,000,000, διὰ τὸ ὁποῖον ἤθελε χρησιμεύει ὡς ἐγγύησις ἡ πρόσοδος τοῦ κατὰ τὸν νόμον μέλλοντος νὰ σχηματισθῇ εἰδικοῦ ταμείου ναυτικῶν παρασκευῶν. Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν: πρῶτον, ἔκθεσιν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς περὶ τῆς πολεμικῆς ἀξίας τῶν ὑπαρχόντων πλοίων· δεύτερον, ἔκθεσιν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς περὶ τοῦ τόπου τῶν παραγγελθησομένων πλοίων· τρίτον, πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῆς 30 Ἰουλίου 1886, δι’ ἧς ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς, ἵνα προβῶσιν εἰς προκαταρκτικὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑταιρίας Forges et Chantiers· τέταρτον, προκαταρκτικὴν σύμβασιν, ὑπογραφεῖσαν ἀφ’ ἑνὸς παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἀφ’ ἑτέρου παρὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑταιρίας des Forges et Chantiers. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἡ Ἑταιρία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ τρία θωρηκτὰ, τίθενται δὲ ἐν τῇ συμβάσει αἱ βάσεις, διὰ τῶν ὁποίων θὰ κανονισθῇ ἡ τιμὴ τῶν θωρηκτῶν. Αἱ βάσεις δὲ αὗται εἶναι διτταί· λαμβάνεται πρῶτον ὑπ’ ὄψει ἡ μειοδοσία, ἥτις ἐγένετο τῷ 1884 εἰς τὴν προσφερθεῖσαν τότε παρὰ τῆς Ἑταιρίας des Forges et Chantiers ἐν τῷ διαγωνισμῷ τιμὴν, λαμβάνονται δεύτερον ὑπ’ ὄψει αἱ διαφοραὶ τιμῶν, αἱ ἐπελθοῦσαι ἀπὸ τοῦ 1884 μέχρι τοῦ 1887, ὡς πρὸς τὰ διάφορα στοιχεῖα τοῦ πλοίου, σκάφους, μηχανῶν κτλ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς διαφορὰς ταύτας, λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει αἱ παραγγελίαι, αἱ δοθεῖσαι παρὰ τοῦ Γαλλικοῦ ναυτικοῦ διὰ τὰς προμηθείας, τὰς ὁποίας ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ ἔκαμε. Μετὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐζήτησε νὰ κατατεθῇ τὸ πρόγραμμα τῆς κατασκευῆς πλοίων, τὸ ὁποῖον εἶχε συντάξει ἡ εἰς Εὐρώπην μεταβᾶσα κατὰ τὸ 1883 Ἐπιτροπὴ ἐξ Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, τὰ ἔγγραφα τοῦ προκληθέντος συναγωνισμοῦ καὶ ἡ γνωμοδότησις τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ἐξ Ἰταλίας μετακληθέντος ναυπηγοῦ κατὰ τὸ 1884. Εἶχε σταλῆ Ἐπιτροπὴ εἰς Ἀγγλίαν, ὅπως ἀσχοληθῇ περὶ ἀγορᾶς πλοίων, καὶ συντάξῃ τὰς λεπτομερείας καὶ τὰ σχέδια τῶν πλοίων τούτων. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη, τῇ βοηθείᾳ τῶν κ. κ. Read καὶ Barnaby, συνέταξε καὶ τὰ σχέδια καὶ τὰς λεπτομερείας. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπανελθούσης τῆς Ἐπιτροπῆς ἐν Ἑλλάδι, ἐγένετο προκήρυξις διαγωνισμοῦ πρὸς κατασκευὴν τεσσάρων θωρηκτῶν. Εἰς τὸν διαγωνισμὸν αὐτὸν παρουσιάσθησαν ἑπτὰ κατασκευασταὶ, οἵτινες ὑπέβαλον τὰς προτάσεις των, αἱ προτάσεις δὲ αὗται ὑπεβλήθησαν εἰς Ἐπιτροπὴν ἐξ Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, ἀργότερον δὲ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ἰταλοῦ ἀρχιναυπηγοῦ Vigna. Ἥ τε ἐπιτροπὴ καὶ ὁ κ. Vigna εὗρον πασῶν προτιμοτέραν τὴν πρότασιν τῆς Ἑταιρίας des Forges et Chantiers. Ἡ πρότασις τῆς Ἑταιρίας ταύτης, ἡ γενομένη κατὰ τῷ 1884, ὥριζε τὴν τιμὴν ὡς ἑξῆς: 7,308,000 φράγκα διὰ τὰς προμηθείας, ἃς ἡ Ἑταιρία προσεφέρετο ν’ ἀναλάβῃ κατ’ ἀποκοπήν. Ἂν εἰς ταῦτα προσθέσωμεν τὴν δαπάνην τῶν κινητῶν πύργων καὶ τὴν δαπάνην δι’ ἅρματα καὶ ὑδραυλικὰς μηχανὰς, ἀνερχομένην εἰς 1,194,930, καὶ τὴν δαπάνην τοῦ πυροβολικοῦ, ἀνερχομένην εἰς 1,123,315, καὶ τέλος τὴν ἀξίαν γαιανθράκων 15,000, ἔχομεν ὁλικὸν ποσὸν 9,626,245. Ταῦτα εἶναι τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν δευτέραν ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ καὶ ταῦτα τὰ πορίσματα τῶν ἐγγράφων τούτων. Ἐζήτησε τρίτον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα τῶν διαπραγματεύσεων, αἵτινες ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ τῆς μετ’ αὐτὸν γενομένης συμφωνίας. Τέταρτον, τὰ ἔγγραφα τῶν διαπραγματεύσεων, αἵτινες ἐγένοντο ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι δὲν ἤθελεν ἀποτιθῆ ἀμέσως τὸ ἀντίτιμον τῶν πλοίων εἰς τὴν κατασκευάζουσαν αὐτὰ Ἑταιρίαν. Μετὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς προκαταρκτικῆς συμβάσεως, περὶ ἧς ὡμίλησα, ἐπανῆλθεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρίας εἰς Παρισίους, ἐνῷ δὲ ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ οὐδεὶς γίνεται λόγος περὶ ἐγγυήσεων, καθόσον ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτῶν δὲν εἶχεν ἀπαιτήσει ἐγγυήσεις, ἡ Ἑταιρία ἀπηύθυνε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἔγγραφον ὑπὸ ἡμερομηνίαν 9 Σεπτεμβρίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνήγγειλεν, ὅτι, εὑρισκομένη εἰς τὴν ἀδυναμίαν ἵνα προεξοφλήσῃ τοὺς τίτλους, τοὺς ὁποίους δυνάμει τῆς προκαταρκτικῆς συμβάσεως ὑπεχρεοῦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ εἰς τὴν Ἑταιρίαν, ἦτο ἠναγκασμένη, πρὸς διευκόλυνσιν τῆς προεξοφλήσεως τῶν τίτλων, νὰ ζητήσῃ πραγματικὰς ἐγγυήσεις, καὶ ὅτι ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦτον ἠδύνατο ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐγένοντο διαπραγματεύσεις, αἵτινες ἐξηκολούθησαν μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου. Ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη ν’ ἀποδεχθῇ τὸν ὅρον, τὸν παρὰ τῆς Ἑταιρίας προταθέντα, θέλετε δὲ ἰδεῖ εἰς τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα καταθέτω, ὅτι ἀποτέλεσμα τῶν διαπραγματεύσεων ὑπῆρξεν ἡ ἀποδοχὴ ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρίας τῶν προταθεισῶν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐγγυήσεων. Τοῦ ζητήματος τῶν ἐγγυήσεων λυθέντος, ἡ Κυβέρνησις προσεκάλεσε τὸν ναύαρχον Lejeune καὶ τὸν ἀρχιναυπηγὸν Dupont, ὅπως μεταβῶσιν εἰς Γαλλίαν, ἵνα μετὰ τῆς Ἑταιρίας προβῶσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὅρων τῶν περιεχομένων εἰς τὴν προκαταρκτικὴν σύμβασιν, δηλαδὴ εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν σχεδίων καὶ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς τῶν παραγγελθησομένων πλοίων. Ἅμα οἱ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀποσταλέντες ἀφίχθησαν εἰς Παρισίους, ἐπελήφθησαν τοῦ ἔργου καὶ συνέταξεν ὁ κ. Dupont, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ναυάρχου Lejeune, τὰ σχέδια τῶν παραγγελθησομένων πλοίων. Τὰ σχέδια δὲ ταῦτα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν κ. Marielle, Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν τοῦ Μηχανικοῦ Ναυτικοῦ τῆς Γαλλίας, ὅπως φέρῃ ἐπ’ αὐτῶν τὰς παρατηρήσεις του. Τὰς παρατηρήσεις του ταύτας ἐν ἐκτενεστάτῃ ἐκθέσει ὁ κ. Marielle ἐξέθηκε, καὶ ἀφοῦ μετεῤῥυθμίσαμεν τὰ σχέδια συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις ταύτας, προέβησαν οἱ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς μὲ τὴν Ἑταιρίαν Forges et Chantiers εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς, συμφώνως πρὸς τὰς βάσεις τῆς προκαταρκτικῆς συμφωνίας τοῦ Αὐγούστου 1886. Θέλετε εὕρει ἐνταῦθα τὰς ἐκθέσεις ὅλας, δι’ ὧν ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ δικαιολογεῖ τὴν τιμήν, εἰς ἣν μετὰ πολλὰς μετὰ τῆς Ἑταιρίας Forges et Chantiers διαπραγματεύσεις κατέληξεν. Ἡ τιμὴ αὕτη, εἰς ἣν κατέληξεν, ἀφοῦ περιωρίσθησαν αἱ ἀρχικαὶ ἀπαιτήσεις τῆς Ἑταιρίας des Forses et Chantiers, ἔχει ὡς ἑξῆς: διὰ προμήθειαν, ἣν ἀνέλαβεν ἡ Ἑταιρία κατ’ ἀποκοπήν, περιλαμβανομένου καὶ τοῦ πυροβολικοῦ, 8,578,000· δι’ ἄνθρακας καὶ ἀτμακάτους 43,900· τὸ ὅλον 8,621,900 δραχμάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὰ ἀξία, διότι ναὶ μὲν ἐν τῇ ἐκθέσει, τῇ πραγματευομένῃ περὶ τῆς τιμῆς, ἀναγράφεται ποσὸν ἀνερχόμενον εἰς 9,150,000 φράγκων δι’ ἕκαστον θωρηκτόν, ἀλλ’ ἐν τῷ ποσῷ τούτῳ περιλαμβάνεται ἓν ποσὸν 572,000, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν ὀνομαζομένην somme à valoir, δηλαδὴ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς παραγγελίαν εἰδῶν τινων, τῶν ὁποίων ἡ ἀνάγκη δύναται νὰ παρουσιασθῇ ἀργότερον· ἑπομένως τὸ ποσὸν τοῦτο πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 9,150,000, διότι δὲν εἶναι γνωστὸν ἐκ τῶν προτέρων, ἐὰν θὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ ποσοῦ τούτου, τὸ ὁποῖον μένει εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως· ἑπομένως τὸ ποσὸν τὸ καθαρὸν εἶναι 8,621,900. Ὥστε τὸ θωρηκτὸν τοῦ 1887, πολεμικῶς ἰσχυρότερον, κατὰ τὰς ἐκθέσεις τῆς τε Γαλλικῆς ἀποστολῆς καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ Marielle, τοῦ θωρηκτοῦ τοῦ 1884, παρουσιάζει εἰς τὴν πρώτην ταύτην τιμήν, τὴν ἀπὸ κοινοῦ ἀποφασισθεῖσαν μεταξὺ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς καὶ τῆς Ἑταιρίας des Forges et Chantiers, οἰκονομίαν 1,004,345 δραχμῶν. Ἀφοῦ τὰ τῆς τιμῆς ἐκανονίσθησαν, ἐπανῆλθεν ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ εἰς Ἀθήνας, μετ’ ὀλίγας δὲ ἡμέρας ἦλθε καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρίας des Forges et Chantiers. Ἤρχισαν τότε αἱ μετ’ αὐτοῦ διαπραγματεύσεις, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, πρὸς καταρτισμὸν τῆς ὁριστικῆς συμβάσεως. Κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρίας ἠρνήθη ἀπολύτως οἵαν δήποτε ἐλάττωσιν ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς ὁρισθείσης· μεταξὺ δὲ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα τότε ὑπέβαλε πρὸς δικαιολογίαν τῆς ἀρνήσεώς του, ὑπῆρξε καὶ τὸ ἑξῆς· ὅτι εἶναι ἀδύνατον τῇ Ἑταιρίᾳ νὰ παραδεχθῇ τὴν ἐλαχίστην ἐλάττωσιν, διὰ τὸν λόγον, ὅτι, ὅτε προσδιωρίζετο ἡ τιμὴ παρὰ τῆς Ἑταιρίας καὶ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἡ Ἑταιρία ἤλπιζεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ προεξοφλήσῃ τοὺς τίτλους, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἐπρόκειτο νὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν μὲ τὸν τόκον, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εἶχε συμφωνήσει μετ’ αὐτῆς, δηλαδὴ μὲ 7%, ὅτι ἀτυχῶς εὗρεν ἀδύνατον τὴν προεξόφλησιν ταύτην, ὅτε ἠσχολήθη πρὸς πραγματοποίησιν τῆς οἰκονομικῆς ταύτης ἐργασίας, ὅτι ἦτο ὑπόχρεως, ὅπως προβῇ εἰς τὴν προεξόφλησιν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὴν πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας, νὰ προβῇ εἰς θυσίαν τινὰ καὶ νὰ δώσῃ καὶ 2% ἐκτὸς τοῦ 7%. Ἡ Κυβέρνησις ἐφαίνετο διατεθειμένη νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ εἶχεν ὁρισθῆ ἡ τιμὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προκαταρκτικῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἡ Ἑταιρία ἤγειρε τελευταίαν ἀπαίτησιν, περὶ τῆς ὁποίας οὐδέποτε εἶχε γίνει λόγος. Ἀπῄτησεν ἵνα ἀναγνωρισθῇ αὐτῇ τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ τὴν διαχείρισιν τῶν τελωνείων, τὰ ὁποῖα εἶχον παραχωρηθῆ ὡς πραγματικὴ ἐγγύησις τοῦ ὀφειλομένου τιμήματος τῆς παραγγελίας. Ἐννοεῖται, ὅτι τὴν ἀπαίτησιν ταύτην ἡ Κυβέρνησις ἀπολύτως ἀπέῤῥιψε, καὶ ἐκ τούτου προῆλθεν ἡ διακοπὴ τῶν μετὰ τῆς Ἑταιρίας διαπραγματεύσεων. Ἐν τοιαύτῃ στάσει πραγμάτων ἦτο τὸ ζήτημα, ὅτε ἐπῆλθεν ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου τῶν 135,000,000· ἐννοεῖται, ὅτι διὰ τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου τούτου ἤλλασσεν ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας εἶχον γίνει αἱ προκαταρκτικαὶ διαπραγματεύσεις. Διὰ τοῦ δανείου τούτου ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ τοῖς μετρητοῖς τὴν ἀξίαν τῆς παραγγελίας, ἀλλ’ ἐπειδὴ, ὡς ἤδη ἀνέφερον, ἡ Ἑταιρία ὡμολόγησε κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις, ὅτι ἦτο ἠναγκασμένη νὰ θυσιάσῃ 2% πρὸς προεξόφλησιν τῶν τίτλων, τοὺς ὁποίους ἐπρόκειτο νὰ δώσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις ἀπῄτησεν, ὅπως τὰ 2% ταῦτα ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ τιμήματος τῶν πλοίων καὶ μείνωσι πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου. Ἤγειρε λοιπὸν τὴν ἀπαίτησιν ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἐκ τῆς ὁρισθείσης τιμῆς τῶν 27,450,000 δραχμῶν ἀφαιρεθῇ τὸ 2%, τὸ ὁποῖον ἡ Ἑταιρία ἐπρόκειτο νὰ θυσιάσῃ, ὅπως προβῇ εἰς τὴν προεξόφλησιν τῶν τίτλων. Μετὰ πολλὰς συζητήσεις ἐγένετο δεκτὴ παρὰ τῆς Ἑταιρίας ἡ πρότασις αὕτη, καὶ συνῄνεσεν ἡ Ἑταιρία, ἵνα ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 27,450,000 δραχμῶν, συνολικὸν ποσὸν τῶν τριῶν πλοίων, ἀφαιρεθῇ τὸ ποσὸν 1,450,000 φράγκων· ἔπειτα ὅμως, γενομένου ἀκριβεστέρου τοῦ ὑπολογισμοῦ τοῦ 2% σχετικῶς πρὸς τὰς δόσεις, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει τὸ συμβόλαιον, —διότι τὸ ποσὸν ὅλον δὲν κατατίθεται εἰς τὸ τέλος τῆς παραγγελίας, οὐδὲ εἰς τὴν στιγμὴν τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ πληρόνεται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς συνομολογήσεως τοῦ συμβολαίου μέχρι τῆς παραδόσεως τῶν πλοίων,—εὑρέθη, ὅτι τὰ 2% δὲν δίδωσιν ὡς ἀποτέλεσμα 1,450,000, ἀλλὰ 1,950,000. Ἡ Κυβέρνησις τότε ἐπέμεινεν, ἵνα ἡ ἐλάττωσις φθάσῃ εἰς τὸ ποσὸν τοῦ 1,950,000, δηλαδὴ ἵνα ἡ τιμὴ, ἀντὶ νὰ ὁρισθῇ εἰς 27,450,000, ὁρισθῇ εἰς τὸ ποσὸν 25,500,000. Τὴν ἀπαίτησιν ταύτην δὲν ἐδέχθη κατ’ οὐδένα λόγον ἡ Ἑταιρία, δηλαδὴ δὲν συνῄνεσεν ἵνα ἡ τιμὴ ἐλαττωθῇ πέραν τοῦ ποσοῦ τῶν 26,000,000. Πρὸς ἄρσιν τῆς δυσκολίας αὐτῆς συνῄνεσαν οἱ ἀναλαβόντες τὸ δάνειον, ἵνα, ἀντὶ νὰ ἐκδοθῶσιν αἱ ὁμολογίαι πρὸς 333 καὶ ⅓, ἐκδοθῶσι πρὸς 337, ἐν τῇ διαφορᾷ δὲ ταύτῃ περιλαμβάνεται τὸ ποσὸν τῶν 500,000 φράγκων, τὸ σχετικὸν πρὸς τὰ πλοῖα. Τῆς ἐλαττώσεως ταύτης γενομένης, ἡ διαφορὰ ἡ ὑπάρχουσα μεταξὺ τῆς ἀξίας τοῦ θωρηκτοῦ τοῦ 1887, τοῦ θεωρουμένου, ἐπαναλαμβάνω, πολεμικῶς ἰσχυροτέρου τοῦ θωρηκτοῦ τοῦ 1884, δὲν περιορίζεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 1,004,345 φράγκων, ἀλλ’ ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν 1,634,000 φράγκων. Καταθέτω ἅπαντα τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς ἐν Γαλλίᾳ πρὸς τὸν προσδιορισὸν τῆς τιμῆς μετὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ δανείου, καὶ ἅπαντα τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως πρὸς κάλυψιν τῆς διαφορᾶς, περὶ τῆς ὁποίας ἔκαμα λόγον, καὶ ἀπαντῶ οὕτω εἰς τὴν εʹ. καὶ ϛʹ. ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ. Ἑβδόμη ἐρώτησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἔκθεσις τῶν λόγων, δι’ οὓς ἐπὶ τοῦ πυροβολικοῦ τῶν κατασκευαζομένων πλοίων ἐπροτιμήθη τὸ σύστημα τοῦ Bange ἀπὸ τὸ σύστημα Krupp. Καταθέτω ἐκτενῆ ἔκθεσιν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς περὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ σπουδαιοτάτην ἔκθεσιν τοῦ ἀντιστρατήγου Uirile, γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ πυροβολικοῦ τῆς Γαλλίας, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος. Ἐν ταῖς ἐκθέσεσι ταύταις γίνεται ἡ παραβολὴ τῶν δύο συστημάτων, καὶ ἐκτίθενται ἐκτενῶς οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ προτιμηθῇ τὸ σύστημα τῆς Ἑταιρίας des Eorges et Chantiers καὶ ὄχι τὸ τοῦ Krupp. Τελευταία ἐρώτησις, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, εἶναι: πληροφορίαι περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἡ Κυβέρνησις ἐπιτηρεῖ ἐπὶ τῆς κατασκευῆς τῶν παραγγελθέντων πλοίων. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καταθέτω, α) ἀλληλογραφίαν μεταξὺ τῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τῆς Γαλλίας, β) συμβόλαιον μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Dupont, καὶ τὰς δοθείσας ὁδηγίας παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἰς τὸν ἀνθυποναυπηγὸν Γεώργιον Βίμπον, σταλέντα ὅπως λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐπιτήρησιν· καταθέτω τέλος τὰς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου διαμειφθείσας ἐπιστολὰς μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τῆς Γαλλίας Ὑπουργοῦ. Ἓν μόνον νομίζω πρέπον ν’ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις εὐμενῶς συνῄνεσεν, ἵνα ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐπιστασίας τῶν παρὰ τοῦ Γαλλικοῦ ναυτικοῦ εἰς τὴν βιομηχανίαν ἐμπεπιστευμένων ναυπηγικῶν ἔργων παράσχῃ τὴν συνδρομὴν αὑτῆς πρὸς παρακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν καὶ παραλαβὴν τῶν ὑλικῶν, ἵνα ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία ἐκτελέσῃ τὰς δοκιμὰς τῆς παραλαβῆς τῶν πλακῶν τοῦ θώρακος· ἀνέλαβε δὲ ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς τῆς Γαλλίας τὴν διαιτησίαν διὰ πᾶσαν τυχὸν περὶ ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως ἐγερθησομένην διαφωνίαν εἴτε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ναυπηγήσεως, εἴτε κατὰ τὴν ὁριστικὴν παραλαβὴν τῶν πλοίων. Ἐνόμισα, Κύριοι, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ καταθέσω οὐ μόνον τὰ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας ζητηθέντα ἔγγραφα, ἀλλὰ πᾶν ἔγγραφον, σχετικὸν πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τῆς παραγγελίας τῶν πλοίων. Ἐνόμισα, ὅτι εἶχον τὸ καθῆκον, ὅπως καταστήσω εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς πρόχειρον τὴν μελέτην τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, ὅπως δυνηθῶσι διὰ τῆς μελέτης ταύτης νὰ σχηματίσωσιν ἀσφαλῆ πεποίθησιν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διεξήχθησαν αἱ περὶ τῶν πλοίων διαπραγματεύσεις. Περιττὸν νομίζω νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν ἐγγράφων τούτων εἶναι φύσεως τοιαύτης, ὥστε πρέπει μόνον οἱ κ. κ. Βουλευταὶ νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν, καὶ ὅτι οἱαδήποτε τῶν ἐγγράφων τούτων δημοσίευσις δύναται μεγάλως νὰ παραβλάψῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι τὸ Προεδρεῖον θέλει λάβει τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως ἡ φύλαξις τῶν ἐγγράφων τούτων γίνῃ πρεπόντως.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἠναγκάσθην νὰ ἐκφράσω ἐπιθυμίαν καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἵνα λάβῃ τὸν κόπον, τὸν ὁποῖον ἔλαβε, κομίσας εἰς τὴν Βουλήν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατέθηκε πρὸ μικροῦ, καὶ ἐκθέσας ὑμῖν προφορικῶς ὅσα σᾶς εἶπε, διότι παρετήρησα, ὅτι παρελείφθη παρ’ ἡμῖν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνειθίζουσι νὰ διαπράττωσι πανταχοῦ, ὅταν πρόκηται περὶ παρομοίων ἐπιχειρήσεων. Πανταχοῦ ἀληθῶς συνειθίζεται, ὅταν δὲν πρόκηται περὶ ἁπλῆς πράξεως, ἐχούσης μεγάλην σημασίαν, εἴτε πολιτικὴν, εἴτε οἰκονομικὴν, εἴτε καὶ ἁπλῶς χρηματιστικὴν, εὐθὺς ὡς παρέλθωσιν αἱ περιστάσεις, αἵτινες ἀπηγόρευον τὴν ἀποκάλυψιν τῶν διαπραγματεύσεων ἢ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως, λόγῳ συμφέροντος μεγάλου τοῦ Κράτους, νὰ δημοσιεύωσιν αἱ Κυβερνήσεις ἰδίαν περὶ ἑκάστης ἐπιχειρήσεως βίβλον, διὰ τῆς ὁποίας μεταδίδουσιν εἰς τὰ Κοινοβούλια μετ’ ἀκριβείας πάσας τὰς πληροφορίας καὶ περὶ τῶν γενομένων διαπραγματεύσεων καὶ περὶ τῶν σκέψεων, αἱ ὁποῖαι ὑπηγόρευσαν αὐτὰς, ὡς καὶ περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξαν. Ἐὰν δὲ κατὰ τὸ στάδιον τῶν διαπραγματεύσεων ἤθελε λάβει χώραν εἴτε πρᾶξίς τις, εἴτε ἐνέργειά τις, τῆς ὁποίας δὲν ἐπιτρέπεται ἀκόμη ἡ ἀποκάλυψις, αἱ Κυβερνήσεις φροντίζουσι νὰ μὴ περιλάβωσι καὶ τὴν δημοσίευσιν τῆς πράξεως ταύτης, ἐφ’ ὅσον τὸ δημόσιον συμφέρον ἤθελεν ἀπαγορεύει τὴν δημοσίευσιν αὐτῆς. Καὶ παρ’ ἡμῖν ἔτι αὐτοῖς, ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ, ὅτε Κυβέρνησις ἄλλη εἶχε διαπράξει δύο μεγάλας οἰκονομικὰς ἐπιχειρήσεις, τὴν ἐπιχείρησιν τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, καὶ συνεπῶς τῆς διαχειρίσεως τῶν ἐξ αὐτοῦ χρημάτων, καὶ τὴν ἐπιχείρησιν τῆς μετατροπῆς τῶν δανείων τοῦ 1824 καὶ 1825, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν παρέλιπε νὰ δημοσιεύσῃ δι’ ἑκατέραν τῶν ἐπιχειρήσεων τούτων ἰδίαν βίβλον. Ἐὰν τοῦτο ἐγίνετο καὶ παρ’ ἡμῖν τώρα, ἤθελεν ἀπαλλαγῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τοῦ κόπου νὰ μᾶς φέρῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζητήσαμεν, καὶ νὰ ποιήσηται εἰς ἡμᾶς τὴν εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε παρ’ αὐτοῦ, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὅμως ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ ἀντικαταστήσῃ μίαν λέξιν, ἧς ἐποιήσατο χρῆσιν, τὴν λέξιν, διὰ τῆς ὁποίας μᾶς εἶπεν, ὅτι τοιουτοτρόπως θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν· ἴσως ἐνόει δι’ αὐτῆς νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τοιουτοτρόπως θέλει παράσχει τὰ μέσα εἰς τοὺς κκ. Βουλευτὰς νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν κατὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς προμηθείας τῶν πλοίων.

§17ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐπειδὴ εἶπον, ὅτι καταθέτω, ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κκ. Βουλευτὰς νὰ λάβωσι γνῶσιν, κατατεθέντων ἤδη τῶν ἐγγράφων· δὲν πρόκειται νὰ εἴπω, ὅτι ἐπιτρέπω ἐγώ.

§18ΤΙΝΕΣ. Εἶναι τρόπος τοῦ λέγειν.

§19ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τούτοις τὰ ἔγγραφα σήμερον κατετέθησαν, καὶ ἀντὶ βίβλου ἔχομεν τοὺς φακέλλους, τοὺς ὁποίους πάντες βλέπετε κειμένους ὧδε ἐπὶ τοῦ βήματος. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον εἰς τοὺς κκ. Βουλευτὰς, μὲ ὅλην τὴν εὐμενῆ διάθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἵνα παράσχῃ εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν ἐγγράφων τούτων, ὅτι: λέγω δὲν εἶναι εὔκολον νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν. Ἐὰν ἀντὶ τῶν ἐγγράφων τούτων εἴχομεν βίβλον, ἤθελεν ἕκαστος τῶν κκ. Βουλευτῶν μελετήσει κατ’ οἶκον τὴν βίβλον, ἤθελε σχηματίσει μίαν γνώμην πρὸς ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ τοῦ ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ Συντάγματος, ἐὰν ἤθελε λάβει ἀφορμὴν, ἤθελε φέρει τὰς παρατηρήσεις αὐτοῦ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἢ, ἐὰν ἔβλεπε κενόν τι ἐν τοῖς δημοσιευθεῖσιν ἐγγράφοις, ἤθελε ζητήσει τὴν συμπλήρωσιν αὐτοῦ. Καὶ τοιουτοτρόπως οὐ μόνον ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ Κράτους, ἢ ἐν τῷ συμφέροντι ἡμῶν τῶν Βουλευτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ συμφέροντι αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως ἤθελε σχηματισθῆ πλήρης γνώμη, ὅτι αἱ πράξεις αὐτῆς πᾶσαι ἐτελέσθησαν πρὸς τὸ δημόσιον συμφέρον, καὶ οὐδεμία ἐξ αὐτῶν δίδει ἀφορμὴν εἰς μομφὴν κατ’ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ τοῦτο δὲν ἐγένετο, καὶ ἀφοῦ εὑρισκόμεθα πρὸ τῶν φακέλλων αὐτῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ζητήσῃ τὴν συναίνεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως τὰ ἔγγραφα ταῦτα κατασταθῶσιν ὅσον οἷόν τε προχειρότερα εἰς ἡμᾶς. Δὲν καθίστανται δὲ πρόχειρα τὰ ἔγγραφα, ἐὰν κατατεθῶσιν ἐπὶ τοῦ Προεδρείου. Πρέπει λοιπὸν, εἴτε νὰ ἐμπιστευθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἰς ἡμᾶς δι’ ἑνὸς καταλόγου, διὰ τοῦ ὁποίου θέλομεν παραλάβει αὐτὰ ἐπὶ ἀποδείξει, διὰ νὰ τὰ μελετήσωμεν, εἴτε νὰ διαταχθῇ εἷς ὑπάλληλος, νὰ μένῃ διαρκῶς ἐν τινι δωματίῳ τῆς Βουλῆς, ἔχων τὰ ἔγγραφα ταῦτα, καὶ προθύμως νὰ δίδῃ αὐτὰ εἰς τοὺς κκ. Βουλευτὰς, ὅσοι ἤθελον προσέλθει νὰ μελετήσωσιν αὐτὰ, καὶ νὰ μένῃ διαρκῶς ἐκεῖ καθ’ ὅλον τὸν χρόνον, καθ’ ὃν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἤθελον μένει μελετῶντες.

§20ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§21ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ μελέτη τῶν ἐγγράφων ἀπαιτεῖ χρόνον μακρὸν, διότι πρέπει νὰ μελετήσωμεν αὐτὰ ἓν πρὸς ἕν· πρόκειται ν’ ἀκολουθήσωμεν ἱστορίαν ἐνεργειῶν, ἵνα κρίνωμεν, τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς τινος ἐπιχειρήσεως ἢ πράξεως. Καὶ ἀληθῶς, ἄν ἀποχωρίσητε τὸ ζήτημα τῆς πολιτικῆς ἐρεύνης τῆς ὑποθέσεως, περὶ τῆς ὁποίας δὲν πρόκειται νὰ πραγματευθῶμεν σήμερον, καὶ περὶ τῆς ὁποίας δὲν σκοποῦμεν ὡσαύτως ν’ ἀσχοληθῶμεν, καθ’ ὃν χρόνον θέλομεν ἐξετάσει τὴν κυβερνητικὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος, ἐὰν ἀποχωρίσωμεν τὸ ζήτημα τὸ πολιτικὸν, ὑπάρχουσιν ὅμως πολλὰ ἄλλα ζητήματα, ἄξια μεγίστης ἐρεύνης καὶ μεγίστης προσοχῆς. Τὰ ζητήματα δὲ ταῦτα δὲν εἶναι μόνον τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, ἄν καὶ τοῦτο κατὰ δυστυχίαν παρουσιάζεται κατὰ περίοδον χρόνου, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ τὰ χρηματικὰ ζητήματα δὲν ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὴν συνήθη ἀξίαν, ἀλλὰ πολλῷ μείζονα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἤθελον ἔχει, ἐὰν παρουσιάζοντο κατ’ ἄλλην ἐποχήν. Ἀλλ’ εἰσὶ καὶ πολλὰ ἄλλα ζητήματα, ἔχοντα μεγάλην σημασίαν δι’ ἄλλους πολλοὺς λόγους. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καὶ πάντα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν πλοίων καὶ πᾶσαι αἱ συναφεῖς περὶ τῆς διασκευῆς καὶ διαρυθμίσεως αὐτῶν μελέται εἰσὶν ἄξιαι μεγίστης μελέτης καὶ μεγίστης προσοχῆς. Ὁποιονδήποτε ὅμως τῶν δύο μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα εἰς τὴν Βουλὴν, ἤθελε γίνει ἀποδεκτὸν, εἴτε ἐὰν συναινῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς παραδώσῃ ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς εἰς ἕνα οἷον δήποτε ἐκ τῶν κκ. Βουλευτῶν τὰ ἔγγραφα ταῦτα, διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν μελέτην τῶν κκ. Βουλευτῶν, εἴτε ἐὰν ἀφεθῶσι ταῦτα εἰς ἓν τῶν δωματίων τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ἑνὸς ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ὅμως νὰ ἦναι τεταγμένος ἐκεῖ καθ’ ὅλας τὰς ὥρας τῆς ἡμέρας, διὰ νὰ ἦναι πρόχειρος ἡ ὑπηρεσία του εἰς τοὺς κκ. Βουλευτὰς, ὁποιονδήποτε λέγω τούτων ἤθελε γίνει ἀποδεκτὸν, λέγω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν οὐδὲ σκοποῦμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸν πολιτικὸν χαρακτῆρα τῆς ὑποθέσεως καὶ νὰ μετατρέψωμεν τὴν ἔρευναν αὐτὴν εἰς πολιτικήν· ζητοῦμεν μόνον νὰ πείσωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς, ὅτι ἐγένετο πᾶν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ γίνῃ, καὶ ὅ,τι δὲν ἐγένετο οὐδὲν ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ γίνωσιν. Ἑπομένως ἔχομεν δικαίωμα νὰ σχηματίσωμεν πεποίθησιν, ὁ δὲ σχηματισμὸς τῆς πεποιθήσεως ἡμῶν θέλει συντελέσει εἰς τὸ νὰ πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι αἱ μεγάλαι θυσίαι, εἰς τὰς ὁποίας τὸ Κράτος πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ, κατὰ χρόνον μάλιστα τοσοῦτον ἀκατάλληλον, ἦσαν ἀναπόφευκτοι, καὶ ὅτι αἱ θυσίαι αὗται γίνονται πρὸς θεραπείαν μεγάλων ἐθνικῶν συμφερόντων, γίνονται δὲ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἀφίνει εἰς οὐδένα νὰ ἐπιθυμήσῃ τι πλειότερον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δέχεται νὰ ὁρισθῇ ὑπάλληλος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος νὰ δίδῃ γνῶσιν τῶν ἐγγράφων εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς;

§23ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§24ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἐλβετίας συνομολογηθείσης ἐν Βερολίνῳ προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 13).

§25ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μᾶς δώσῃ τὰς ἑξῆς πληροφορίας: 1) Πίνακα ἐμφαίνοντα τὸ ὅλον ποσὸν, τὸ ὁποῖον τὸ Δημόσιον εἰσέπραξεν ἐκ δανείων συνομολογηθέντων ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου τ. ἔ. μέχρι σήμερον, καὶ τὰ κεφάλαια τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὑπὲρ ὧν διετέθη τὸ ποσὸν τοῦτο· 2) πίνακα αʹ) τῶν ἐξόδων τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1884 κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1884, βʹ) τῶν ἰδίων ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1885 κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1885 καὶ γʹ) ὅμοιον τῆς χρήσεως τοῦ 1886.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ὅλα ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δύναμαι νὰ τὰ φέρω καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως».

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Φαίνεται, ὅτι ἡ «Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως», ἥτις ἐστάλη εἰς ἐμὲ, εἶναι ἐλλιπὴς, διότι δὲν εὗρον ἐν αὐτῇ τοὺς πίνακας, οὓς ζητῶ· ἐκεῖνοι δὲ, οὓς εὗρον, τῆς χρήσεως τοῦ 1886, δὲν ποιοῦνται διάκρισιν τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐξόδων. Ζητῶ ὡσαύτως μίαν ἁπλῆν πληροφορίαν. Εἰς τὴν κατάστασιν τῶν δημοσιευθεισῶν εἰσπράξεων τῆς 31 Αὐγούστου τ. ἔ. σημειοῦται ὡς ποσὸν εἰσπραχθὲν ἐκ χαρτοσήμου 4,257,031 δραχ. Ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ σημειοῦται ὡς εἴσπραξις τῆς 30 Σεπτεμβρίου 5,591,000. Εἶναι τοῦτο ἀκριβές;

§28Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ, κύριε Συνάδελφε, τοιαῦται διαφοραὶ ὑπάρχουσι πολλαί.

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι μόλις πρὸ ὀλίγου ἔλαβον τὸ τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν ἠξεύρω δὲ, ἂν ὑπάρχῃ ἡ χονδρὴ αὕτη διαφορὰ, καὶ διὰ τοῦτο ἠρώτησα τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν.

§30ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ πολὺς γίνεται λόγος περὶ αἰτιάσεων, ἀναφερομένων εἰς τὴν προμήθειαν χόρτου διὰ τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ, ἣν ἀνέλαβον ἐργολάβοι ἐπὶ 2 ἔτη, διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, νὰ κατατεθῶσιν ὅλα τὰ σχετιζόμενα μετὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἔγγραφα, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἔχωσιν ὑποστάσεως τὰ δημοσιευθέντα περὶ καταχρήσεων.

§31Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἀνέγνων εἰς ἐφημερίδας, ὅτι ἀνεκαλύφθησαν ἀνωμαλίαι τινὲς ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ ὑλικοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, ἢ ἐν τῇ διαχειρίσει χρημάτων τοῦ Ναυτικοῦ. Παρακαλῶ τοὺς ἁρμοδίους κ.κ. Ὑπουργοὺς ν’ ἀνακοινώσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ καταθέσωσι τὰ ὑπάρχοντα ἔγγραφα περὶ τῶν ἀνακαλυφθεισῶν ἐλλείψεων κατὰ τὴν διαχείρισιν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, ὡς καὶ περὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑλικοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς.

§32ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἀνωμαλίας ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ Ναυστάθμου, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσω ἀμέσως ἀπάντησιν. Ὑπεβλήθησαν αἱ καταστάσεις πολλῶν μηνῶν τοῦ ἔτους 1885 πρὸς ἐξέλεγξιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Τὸ τμῆμα τῆς ἐξελέγξεως προέβη ἀμέσως εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν καταστάσεων. Ἐξ αὐτῆς προέκυψαν πράγματι ἀνωμαλίαι τινὲς ἐν τοῖς λογαριασμοῖς, ἐξ ὧν σπουδαιοτέρα ἦτο ἡ ἑξῆς, ὅτι ἀναφέρονται ὡς ἀνήκοντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ναυστάθμου τινὲς εἰς πλοῖα ὑπηρετοῦντες, καὶ ἐφαίνοντο ὡς πληρονόμενοι παρὰ τοῦ Ναυστάθμου καὶ παρὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου τοῦ πλοίου, ἐν ᾧ ὑπηρέτουν, καὶ ἐφαίνοντο ὡς πληρωθέντες ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πολλῶν μηνῶν δὲν ἦσαν εἰς τὰς τάξεις. Μόλις τὸ Τμῆμα τῆς ἐξελέγξεως ἀνέφερεν εἰς ἐμὲ τὰ τῆς καταστάσεως ταύτης, προσεκάλεσα ἀμέσως ἕνα τῶν ἱκανωτέρων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἔδωσα τὴν διαταγὴν, ἵνα αὐθωρεὶ μεταβῇ εἰς τὸν Ναύσταθμον, κατάσχῃ τὰ βιβλία, προβῇ εἰς διοικητικὴν ἀνάκρισιν καὶ ἀναφέρῃ περὶ τῶν παρατηρηθεισῶν ἀνωμαλιῶν. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ παρέστησε τὰ τοῦ Ταμείου ὡς ἔχοντα ἐν πλήρει τάξει, ἐξήγει δὲ τὰς ἀνωμαλίας ταύτας ἐκ τῆς ἀταξίας τῶν ἐλέγχων κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὡς ἐκ τῆς ἐπισωρευθείσης μεγάλης ἐργασίας. Ἐννοεῖται, ὅτι μετὰ τὴν ἔκθεσιν ταύτην, τὴν ὁποίαν πεπειραμένος, ἐπαναλαμβάνω, οἰκονομικὸς ὑπάλληλος ὑπέβαλεν, οὐδὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω μέτρον. Ἀλλὰ τὸ Τμῆμα τῆς ἐξελέγξεως προέβη ἔτι περαιτέρω, καὶ ἐνῷ εἶχεν εὑρεῖ ἀνωμαλίας καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν μισθοδοσίαν, εὗρε τοιαύτας καὶ καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν τροφοδοσίαν. Ἐννοεῖται, ὅτι αἱ ἀνωμαλίαι αὗται, αἵτινες ἐφαίνοντο εἰς ἀντίφασιν μὲ τὰ παρὰ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἐκτεθέντα, μὲ ὑπεχρέωσαν νὰ μὴ περιορισθῶ πλέον εἰς διοικητικὴν ἀνάκρισιν, ἀλλὰ νὰ πέμψω τὰ ἔγγραφα εἰς τὸν εἰσηγητήν. Ὁ εἰσηγητὴς δὲν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του ἀκόμη καὶ ἑπομένως τὸ ζήτημα μένει ἐκκρεμὲς, μέχρις οὗ ληφθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε λόγον τινὰ, ὅστις νὰ σᾶς ἐμποδίζῃ νὰ καταθέσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ;

§34ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι.

§35ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὡς καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Τμήματος, ἡ ὁποία σᾶς ἀνήγγειλε τὰς ἀνωμαλίας ταύτας;

§36ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι. Θὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα ταῦτα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν τῶν νομῶν Εὐβοίας καὶ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Εὐβοίας; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Εὐβοίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ ἀνακηρύττει νόμιμον βουλευτὴν τοῦ νομοῦ Εὐβοίας τὸν κ. Β. Βουδούρην. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἐπικυροῦται ἡ ἐκλογὴ καὶ ἀνακηρύσσεται νόμιμος βουλευτὴς τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ὁ κ. Χρῆστος Στεφανόπουλος. (Προσελθόντες ὀμνύουσι τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ βουλευταὶ κκ. Β. Βουδούρης καὶ Χρ. Στεφανόπουλος).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον διενεμήθησαν οἱ πίνακες καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1888. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴν, ὡς καὶ τὰς ἄλλας ἐπιτροπὰς, νὰ συνέλθωσι καὶ προβῶσιν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας των, ὥστε κατόπιν ν’ ἀρχίσωσιν αἱ ἐργασίαι. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 5 μ. μ.