1887.05.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58

τῆς 14ης Μαΐου 1887.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ διὰ τὰ νομοσχέδια ἐπὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως, συγκειμένη ἐκ τῶν κ. κ. Μίληση, Κανακάρη, Βαλσαμάκη, Πετρίδου, Παδοβᾶ, Σακελλαροπούλου, Νέγρη, Τόμαν καὶ Καραπάνου· παρακαλοῦνται δὲ οἱ Κύριοι οὗτοι, νὰ συνέλθωσι, διὰ νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Οἱ βουλευταὶ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ποιμνιοβοσκῆς. Οἱ αὐτοὶ βουλευταὶ ὑπέβαλον καὶ ἑτέραν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 241.)

§2ΣΑΚΚΗΣ. Ἔλαβον διαφόρους ἐπιστολὰς ἐκ μέρους τῶν φυλακισμένων Πύλου, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ὅτι εὑρίσκονται ἐν τοιαύτῃ ἀθλιότητι, ὥστε προσεβλήθη πλείστων ὅσων ἡ ὑγεία, διότι εἶναι πολὺ συνωστισμένοι ἐν ταῖς φυλακαῖς, ἐξέθηκαν δὲ καὶ ἐν τῇ ἐφημερίδι «Ἀκροπόλει» σχέδιον περὶ κατασκευῆς ἑνὸς προαυλίου. Γνωρίζομεν, Κύριοι, ὅτι περὶ τοὺς 10 φθισικοὶ ἀποθνήσκουσιν ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐκείναις. Ἡ αὐτὴ κατάστασις εἶναι καὶ εἰς τὰς φυλακὰς Καλαμῶν, περὶ τῶν ὁποίων θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ, καὶ εὕρῃ καὶ κατάλληλον κατάστημα.

§3ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλαβεν ἀναφορὰς ἐκ μέρους τῶν καταδίκων Καλαμῶν, καὶ ἐμερίμνησε καὶ περὶ τοῦ καταστήματος. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μάθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι, ὅτι ἡ Βασίλισσα ἀπέστειλε τὸν ἀρχίατρον κ. Τράϊμπερ εἰς τὰς φυλακάς, ὁ ὁποῖος ἐξέθηκε γνώμην τινὰ περὶ αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως, διότι αἱ φυλακαὶ ἐκεῖναι δὲν εἶναι φυλακαί, δὲν εἶναι τρῶγλαι, εἶναι κἄτι τι χειρότερον.

§4ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Θεσσαλίας ὑποβάλλομεν σχέδιον νόμου περὶ ὑδραυλικῶν κατασκευαστέων ἔργων ἐν Θεσαλίᾳ, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσωσι νὰ διαῤῥυθμισθῇ ἡ κοίτη τοῦ ποταμοῦ Πηνειοῦ καὶ τῶν παραποτάμων πρὸς ἄρδευσιν τοῦ Θεσσαλικοῦ πεδίου, καὶ πρὸς πρόληψιν τῶν πλημμυρῶν, καὶ ἀποξήρανσιν τῶν λιμνῶν καὶ τελμάτων· διότι ἅπαντες γνωρίζετε, ὁποῖα κακὰ προέρχονται ἐκ τῶν συμβαινουσῶν πλημμυρῶν καθὼς καὶ ἐκ τῆς ἀνομβρίας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καθὸ ἐπεῖγον καὶ ἀναγκαῖον. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 242.)

§5ΤΖΑΝΕΣ. Εἶναι ὁμολογούμενον, ὅτι εἶναι κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· ἀλλὰ τοιούτων ἔργων ἔχει ἀνάγκην ἅπασα ἡ Ἑλλὰς, καὶ τὴν ἀνάγκην ταύτην ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν καλοσύνην νὰ ὑποσχεθῇ, ὅτι θὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ διαῤῥυθμίσεως τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ Παμίσου, ἐκ τῶν πλημμυρῶν τοῦ ὁποίου κατεστράφημεν, καὶ ἂν συμβῇ ἔτι μία πλήμμυρα, ὡς ἡ πρὸ ὀλίγου συμβᾶσα, τὸ ἐπαναλέγω, δὲν θὰ ἔχομεν οὔτε σταφιδῶνας, οὔτε συκεῶνας. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ εἰσαγάγῃ καὶ τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο, δι’ οὗ δεχόμεθα νὰ φορολογηθῶμεν καὶ 5 καὶ 6%, ἀρκεῖ νὰ μᾶς παράσχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἴδωμεν μίαν βορβοροφάγον, ἐργαζομένην ἐπὶ τῆς κοίτης τοῦ εἰρημένου ποταμοῦ καὶ συντελέσουσαν καὶ εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν.

§6ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον, ἀποβλέπει εἰς μηχανικὰς ἐργασίας περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων, πρὸς μελέτην τῶν ὁποίων θὰ πορισθῶσι χρήματα ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς ἰδίους· ὥστε, νομίζω, δὲν εἶναι λόγος ἀποχρῶν, νὰ μὴ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καθόσον ὅλοι γνωρίζομεν ὁποίαν καταστροφὴν φέρει ὁ Πηνειὸς εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ Θεσσαλία διὰ καταλλήλου καλλιεργείας ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μίαν φορὰν ἡ τροφὸς σίτου, ὄχι μόνον διὰ τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγγραφῇ κατὰ προτίμησιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ σπουδαιότης τῆς ἀποξηράνσεως καὶ τῆς ἀρδεύσεως τῶν πεδίων, δι’ ὧν διέρχονται ποταμοὶ, εἶναι μεγίστη. Ἡ σπουδαιότης αὕτη ἐγένετο καταφανὴς καὶ ἐσχάτως ὡς πρὸς τὴν πεδιάδα, τὴν διαβρεχομένην ὑπὸ τοῦ Παμίσου, καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ λάβωμεν μέτρον προσωρινόν. Προσωρινὰ μέτρα ἑκάστοτε ἐλάβομεν καὶ ἀλλαχοῦ. Ἀλλὰ πλὴν τῶν προσωρινῶν πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα σπουδαῖα καὶ διαρκῆ ὡς πρός τινας τῶν πεδιάδων τούτων, ἰδίως δὲ ὡς πρὸς τὴν Θεσσαλίαν.

§8ΤΙΝΕΣ. Καὶ ὡς πρὸς τὴν πεδιάδα τῆς Φθιώτιδος.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγω γενικῶς· ἀνήνεγκον δὲ ταύτην, διότι ἀκριβῶς συμβαίνει ἤδη νὰ ἐργαζώμεθα εἰς τὰ περὶ αὐτῆς. Ὡς πρὸς τὴν πεδιάδα τοῦ Σπερχειοῦ, ἀπὸ καιροῦ ἐγένετο ἐργασία, πάντοτε ὅμως ὅλως δυσανάλογος πρὸς τὸ μέγεθος τοῦ ἔργου. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ τῆς διαῤῥυθμίσεως τῆς κοίτης τοῦ Σπερχειοῦ ν’ ἀχθῶσιν εἰς ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῶν διαστάσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπελήφθησαν τοῦ ἔργου οἱ μέχρι τοῦδε ἐργασθέντες. Πρέπει ἐπὶ διαστάσεων μεγαλειτέρων νὰ ἐργασθῶμεν. Ἐπὶ τοιούτων διαστάσεων εἰργάσθημεν ὡς πρὸς τὴν Θεσσαλίαν, παρασκευάζοντες τὰ τῶν ὁριστικῶν μελετῶν τῶν ἔργων πρὸς τὴν ἀποξήρανσιν τῶν λιμνῶν καὶ τελμάτων. Πάντα ὅμως ταῦτα ἀπολήγουσιν εἰς τὰ τῆς διαῤῥυθμίσεως τῆς κοίτης τοῦ Πηνειοῦ, ὅπως δι’ αὐτῆς ἀποξηρανθῇ τὸ ἔδαφος τῆς Θεσσαλίας, καὶ διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἀποξηράνσεως κατορθωθῇ καὶ ἡ κανονικὴ ἄρδευσις τῶν πεδίων αὐτῆς. Αἱ μελέται, αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι, δὲν εἶναι πλήρεις, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐσχάτως, ὅτε ἐφάνη, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ θέλουσιν ἐπιτρέψει τὴν συνομολόγησιν δανείων πρὸς τοιαῦτα ἔργα, διέταξε τὴν συμπλήρωσιν τῶν μελετῶν ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ δυνηθῇ ἡ Ἀποστολὴ νὰ τελειώσῃ τὸ προκαταρκτικὸν ἔργον, τουτέστι τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης ἐπὶ τῇ βάσει κατεστρωμένου συνοπτικοῦ σχεδίου. Ἂν διὰ τὸ προκαταρκτικὸν τοῦτο ἔργον ἀπαιτηθῶσι δαπάναι ἀνώτεραι τῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένων, ἴσως θέλει χρησιμεύσει φορολογία, ὁμοία ἐκείνης, περὶ τῆς ὁποίας διαλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Λαρίσσης, δὲν εἶναι ὅμως ἀδύνατον ἡ προκαταρκτικὴ μελέτη νὰ συμπληρωθῇ καὶ ἄνευ τοιούτου τοπικοῦ πόρου. Διὰ τοῦτο θεωρῶ λίαν ἐπικαίρως εἰσαχθεῖσαν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, καὶ περιμένω νὰ δημοσιευθῇ, ἵνα ἴδωμεν ποῖαι εἶναι αἱ ἰδέαι τοῦ τόπου ὡς πρὸς τὴν συμμετοχὴν αὐτοῦ εἰς τὰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας. Ὡς πρὸς τὰς διαρκεῖς ὅμως ἐργασίας, βεβαίως ὁ τόπος πρέπει νὰ συντελέσῃ. Δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ συντελεσθῶσι τὰ ἔργα τῆς ἀποξηράνσεως καὶ ἀρδεύσεως τῶν πεδίων ἐκείνων, ἂν δὲν ἐπιβληθῶσιν ἔρανοι ἀνάλογοι. Τοιούτους δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι καὶ ἡ Θεσσαλία θὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἑαυτήν, ἢ θὰ ἴδῃ εὐχαρίστως ἐπιβαλλομένους ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, καὶ ἡ Μεσσήνη, τοὐλάχιστον τὰ διαμερίσματα τὰ ὠφεληθησόμενα ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως διὰ τῆς διαῤῥυθμίσεως τοῦ ποταμοῦ Παμίσου, καὶ ἡ Φθιῶτις, ὅτε νομίζω, ὅτι εὐκόλως θέλομεν εὑρῇ χρῆμα καὶ ἀρκετὰ εὐθηνὸν πρὸς ἐπιτέλεσιν τῶν ἔργων· εὐθηνὸν οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς τιμῆς τῶν χρημάτων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς τιμῆς τῶν χρημάτων ἐν Ἑλλάδι. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην ἐλπίζω, κατόπιν συνεννοήσεων, εἰς ἃς προέβην περὶ τούτου, ὅτι θέλομεν κατορθώσει νὰ εὕρωμεν δάνειον, εἰδικῶς πορωρισμένον εἰς τοὺς εἰρημένους σκοποὺς, ἐπὶ τόκῳ κατωτέρῳ, τοῦ τῶν μέχρι τοῦδε συνομολογηθέντων ἐξωτερικῶν δανείων. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ συμβιβαστικῆς λύσεως τῶν ἐκκρεμῶν διαφορῶν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἐγχωρίου περιουσίας τοῦ Δήμου Κερκύρας καὶ τοῦ Μοντζενιγείου κληροδοτήματος. Τοιοῦτον νομοσχέδιον ὑπεβλήθη καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλήν, ἥτις δὲν ἐπρόφθασε νὰ ψηφίσῃ αὐτό. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 243).

§10ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ λόγος, δι’ ὃν χθὲς ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν ὑπομνημάτων καὶ τῶν ἀναφορῶν, τὰς ὁποίας κατὰ τὴν περίοδόν του ἔλαβεν ὁ Βασιλεὺς, δικαιολογεῖται σήμερον. Μεταξὺ τῶν ὑπομνημάτων, τὰ ὁποῖα ἡ Α. Μ. ἔλαβεν, ὑπάρχει καὶ ὑπόμνημα σπουδαιότατον τῶν οἰκοκυραίων τῶν μᾶλλον διακεκριμένων καὶ καλλιεργητῶν τῆς ἐπαρχίας Μεσσηνίας ἐν Νησίῳ, διὰ τοῦ ὁποίου ὑποδεικνύονται αἱ ἀνάγκαι καὶ οἱ πόροι, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ στηριχθῇ ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς βελτιώσεως καὶ σωτηρίας τῶν μερῶν ἐκείνων. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Θεσσαλία ἔχει ἀνάγκην ἐπείγουσαν νὰ σωθῇ ἐκ τῶν πλημμυρῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ Μεσσηνία ἔχει ἀνάγκην ἔτι μεγαλειτέραν, διότι, ἂν ἐν Θεσσαλίᾳ κινδυνεύῃ ἡ ἐσοδεία τῶν γεννημάτων, ἐν Μεσσηνίᾳ κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ ἡ φυτεία· διότι, ἂν ὁ Πηνειὸς θυμώσῃ ἓν ἔτος, κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος ἡ γῆ θὰ δώσῃ εἰσοδήματα· ἀλλ’ ἐὰν ὁ Πάμισος πλημμυρήσῃ ἔτι μίαν φορὰν, δὲν ἔχομεν πλέον εἰσοδήματα· ὥστε καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο εἶναι λίαν κατεπείγοντα· καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος μεριμνᾷ περὶ τῶν μερῶν ἐκείνων. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἂν ὁ Βασιλεὺς παρέδωκε τὰ εἰς αὐτὸν ἐπιδοθέντα ὑπομνήματα, νὰ τὰ καταθέσῃ τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὴν Βουλὴν.

§11ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§12ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ γεγονὸς, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δὲν ἀποδεικνύει ἀκοσμίαν τινά. Τὸ γεγονὸς, ὡς παρέστησαν αὐτὸ, εἶναι, ὅτι προεκηρύχθη διαγωνισμός τις, ὁ ὁποῖος εἰσέτι δὲν ἐτελέσθη. Ὅ,τι γνωρίζω ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἶναι, ὅτι, μετὰ τὴν προκήρυξιν τοῦ διαγωνισμοῦ, νέοι τινὲς, θέλοντες νὰ συμμετάσχωσιν αὐτοῦ, μοὶ ἐζήτησαν δι’ ἀναφορᾶς των νὰ ἀναβάλω τὴν τέλεσιν τοῦ διαγωνισμοῦ, ὅπως λάβωσι καιρὸν καὶ ἑτοιμασθῶσιν, ἵνα ὑποστῶσι τὸν διαγωνισμὸν τοῦτον. Ἐνόμισα, ὅτι ἡ αἴτησις αὕτη ἦτο δικαία, καὶ δὲν ἔπρεπε ν’ ἀρνηθῶμεν εἰς οὐδένα τὸν καιρὸν, ὅπως παρασκευασθῇ, ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτερον, διὰ τὸν διαγωνισμόν. Ἂν μετὰ τὴν ἀναβολὴν τοῦ Ὑπουργείου ἡ Σχολὴ ἡ Ἰατρικὴ δὲν κατώρθωσε νὰ εὑρεθῇ ἐν ἀπαρτίᾳ, δὲν ἔχω πληροφορίας· εἶμαι ὅμως πεπεισμένος, ὅτι ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ δὲν ἦτο δυνατὸν, λόγῳ ἀκοσμίας, νὰ μὴ κατορθώσῃ μέχρι τοῦδε νὰ διεξαγάγῃ τὸν διαγωνισμὸν· ὑποθέτω, ὅτι εὔλογοι λόγοι θὰ ἐπήνεγκον τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα. Οὐχ ἧττον μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἔκαμε, θέλω λάβει ἀφορμὴν νὰ μεριμνήσω. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ καὶ διότι χθὲς ἀπεφασίσθη, ἵνα νομοσχέδιά τινα, παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθέντα καὶ ἀφορῶντα εἰς μεταβολὰς ὀργανισμῶν διαφόρων βαθμῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σταλῇ καὶ τοῦτο, ἤτοι ἕτερον νομοσχέδιον περὶ πρακτικῶν λυκείων. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 244).

§13ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§14ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως κλπ). Πρῶτον πληροφορῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι ἅπαξ μόνον ἀνέβαλον τὸν διαγωνισμὸν· καθόσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὸ βραχυπρόθεσμον τῆς ἐκτελέσεως, πληροφορῶ αὐτὸν, ὅτι ἀνέκαθεν οὕτως ἐπεκράτησε νὰ γίνεται· ἡ τακτικὴ τῆς ὑπηρεσίας αὐτὴ εἶναι, νὰ παρέχηται 30 ἢ 40 ἡμερῶν προθεσμία.

§15ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ φέρητε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ διαγωνισμοὶ νὰ προκηρύσσωνται πρὸ ἓξ μηνῶν.

§16ΠΑΔΟΒΑΣ. Ὑποβάλλω δύο νομοσχέδια, τὸ μὲν περὶ διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κερκύρας, τὸ δὲ περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεών τινων περὶ δημοτικῆς φορολογίας τῆς νήσου Κερκύρας μετ’ αἰτιολογικῶν ἐκθέσεων. Ταῦτα ἦσαν πρὸ πολλοῦ ἕτοιμα, ἐπειδὴ ὅμως ἡ λύσις τῶν ἀντικειμένων τούτων ἦτο δύσκολος, ἐὰν δὲν προηγεῖτο ἡ λύσις τῶν μεταξὺ ἐγχωρίου διαχειρίσεως Κερκύρας καὶ Δημοσίου ὑφισταμένων διαφορῶν, ἀνέβαλλον τὴν ὑποβολήν. Ἀφοῦ ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐηρεστήθη νὰ εἰσαγάγῃ σήμερον νομοσχέδιον περὶ συμβιβαστικῆς λύσεως τῶν διαφορῶν τούτων, ὑποβάλλω καὶ ταῦτα, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως εὐαρεστούμενος τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ διατάξῃ τὴν τύπωσιν αὐτῶν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 245 καὶ 246).

§17ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ὑποβάλει νομοσχέδιον περὶ προθεσμίας πρὸς ἔκδοσιν τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων, τὸ ὁποῖον ἐκ παραδρομῆς βεβαίως δὲν ἀνεγράφη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐπειδὴ αὐτὸ ἔχει σχέσιν πρὸς τὰς δικαστικὰς μεταῤῥυθμίσεις, τὰς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προτεινομένας, παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ νὰ ταχθῇ εἰς τὴν σειρὰν τῶν λοιπῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§19ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· θὰ τεθῇ.— Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Λογιστικοῦ νόμου καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἦναι δυνατόν, νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπόν.—Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§25ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ἐν συντομίᾳ, ποίας τροποποιήσεις εἰσάγει εἰς τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν τῶν ναυτικῶν διὰ τῶν δύο ἀρκετὰ μακρῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν σήμερον μετὰ συντομωτάτης ἐκθέσεως;

§26ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Νομίζω, ὅτι ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἀπαντᾷ πληρέστατα εἰς τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ οἱ διάφοροι νόμοι, οἱ κανονίζοντες τὸ ἀντικείμενον, συναρμολογοῦνται· πρὸς δὲ ὑπάρχουσι διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων καθιεροῦνται εἰδικότητες καὶ διαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν, ὅπως καταρτισθῶσι καλῶς τὰ πληρώματα.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ βλέπω, ἀλλὰ δὲν εἶναι κεκανονισμέναι αἱ εἰδικότητες αὗται ἐν τῇ ἰσχυούσῃ νομοθεσίᾳ;

§28ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι κεκανονισμέναι κατὰ τρόπον ἐφαρμοζόμενον ὁμοιομόρφως εἰς ὅλα τὰ πλοῖα· ὁ κυβερνήτης τοῦ πλοίου κανονίζει σήμερον ταῦτα κατὰ βούλησιν. Ἐκτὸς τούτου, ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ κανονίζονται τὰ τῶν προβιβασμῶν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–61, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Ὁμοίως γίνεται δεκτὸν εἰς ά. συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τῶν πολεμικῶν πλοίων, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς ά. συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: Περὶ προσθέτου φόρου διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης. Περὶ ἐπιβολῆς φόρου διὰ κατασκευὴν ὑδραγωγείου εἰς Λιγούδισταν. Περὶ καταργήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ προσόντων καὶ πειθαρχικῆς τιμωρίας τῶν δημοσίων λειτουργῶν νόμων καὶ περὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων τούτων).

§29ΣΑΚΚΗΣ. Ἵνα ὁ περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων νόμος λειτουργήσῃ ἀπροσκόπτως, δέον νὰ συμπληρωθῶσι πολλὰ κενά· τούτου δὲ γενομένου, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὁ νόμος οὗτος πρὸς μόρφωσιν ἱκανῶν καὶ τιμίων ὑπαλλήλων, συνάμα δὲ ἀπαλλάξῃ τοὺς Βουλευτὰς καὶ τὰς Κυβερνήσεις ἀπὸ τὰς ὀχληρὰς ἀπαιτήσεις τῶν θεσιθηρῶν· πρὸ πάντων δὲ δέον νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἄρθρον 4 οὕτως, ὥστε οἱ στερούμενοι τῶν προσόντων, τῶν διαγραφομένων ὑπὸ τοῦ νόμου, καὶ ὡς μόνον προσὸν ἔχοντες τὴν προηγουμένην ὑπηρεσίαν, νὰ τεθῶσιν εἰς μείζονας περιορισμοὺς, διὰ τῆς προσθήκης τοῦ, ὅτι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ διετέλεσαν ἐπὶ ἓν ἔτος τοὐλάχιστον, ἵνα οὕτω φραχθῇ ἡ θύρα εἰς πολλοὺς ἀνικάνους καὶ ἀμαθεῖς. Μὴ θέτοντες δὲ τοιοῦτον περιορισμὸν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, οὐδὲν ἄλλο πράττετε, ἢ ὅτι ἀφίνετε τὰ πράγματα εἰς οἵαν πρότερον κατάστασιν.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλετε πρότασιν καὶ ὁρίσατε χρονικὸν διάστημα. Βεβαίως τελικὸς σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι, νὰ μὴ διατελῇ τις ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἂν δὲν εἰσῆλθεν εἰς αὐτὴν κεκτημένος τὰ προσόντα πάντα καὶ διὰ διαγωνισμοῦ. Ἀλλὰ διὰ τῆς ἀρχῆς ταύτης θὰ ἔχωμεν κατηρτισμένην ὑπηρεσίαν μόνον ἐν τῷ μέλλοντι. Ἐν δὲ τῷ παρόντι, ἔπρεπε διὰ διατάξεώς τινος μεταβατικῆς—καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ τοῦ ἄρθρου 15—νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις περὶ πληρώσεως τῶν θέσεων ὑπὸ τῶν κατεχόντων, ἢ καθεξάντων ταύτας, ἢ ἄλλας ὁμοιοβάθμους. Ἐθεωρήθη ἄσκοπος ὁ προσδιορισμὸς διαρκείας ὑπηρεσίας, ἥτις ἄλλως τε θὰ ἦτο ὅλως αὐθαίρετος, ὡς μὴ ἀποῤῥέουσα ἐξ ἀρχῆς οἱασδήποτε. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 15 ἐπιβάλλεται ὑπ’ ἀνάγκης προσωρινῆς, θὰ περιστέλληται δὲ ὁλονὲν ἡ περιφέρεια τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς, ἕως οὗ καταληφθῶσι βαθμηδὸν πᾶσαι αἱ θέσεις ὑπὸ τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα καὶ διὰ συναγωνισμοῦ εἰσελθόντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, εἶτα δὲ προαχθέντων ἐν αὐτῇ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. (Γίνεται δεκτὸν κατόπιν εἰς βʹ. συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου Ἰθάκη διὰ τῶν λιμενικῶν εἰσπράξεων. Εἰς γʹ. δὲ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: Περὶ συστάσεως ἀποταμιευτικῶν καταστημάτων διὰ τὸ οἰνόπνευμα, καὶ Περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ μονοπωλίων νόμων).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, καθὼς καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§33ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μετὰ τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων, εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο πρέπει νὰ γίνωσι μερικαὶ τροποποιήσεις, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ τροποποιημένον, ἀντικαθισταμένων τῶν ἐδαφίων αʹ. καὶ βʹ. ὡς ἑξῆς: αʹ.) Εἷς βοηθὸς τῆς γενικῆς Ἐφορίας μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν ὑπουργικοῦ γραφέως αʹ. ἢ βʹ. τάξεως. βʹ.) Δύο βοηθοὶ ἐφόρων ἀρχαιοτήτων μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν ὑπουργικοῦ γραφέως βʹ. τάξεως. (Γίνεται δεκτὸν οὕτω τὸ ἄρθρον 3, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, διαγραφείσης, προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ, τῆς αʹ. καὶ βʹ. παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4, καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ βοηθοῦ τοῦ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Βιβλιοθήκῃ νομισματογνώμονος εἰς βʹ. συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πειθαρχικῶν ποινῶν, παύσεως καὶ μεταθέσεως τῶν δημοδιδασκάλων ἀμφοτέρων τῶν φύλων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2. Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 3 μὲ τὴν προσθήκην, μετὰ τὴν ἐν τῇ πρώτῃ γραμμῇ λέξιν «ἀνωτέρω», τῆς λέξεως «ἄρθρου». Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 4, τῆς ἐν τῇ πρώτῃ γραμμῇ λέξεως «διατίθενται» ἀντικατασταθείσης διὰ τῆς λέξεως «διατεθήσονται».

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται).

§36Γ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἔλαβον ἀναφορὰν τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου, ἔνθα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ὁ Σύλλογος λέγει, ὅτι εἶναι λίαν ἐξευτελιστικὸν, διότι πᾶς δημοδιδάσκαλος ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ χάσῃ τὸ δίπλωμά του.

§37ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Ἀπορῶ, πῶς ὁ Σύλλογος λέγει τοῦτο, ἀφοῦ ἡ διάταξις αὕτη ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ, καὶ ὁ Ἔφορος, ἐὰν σχηματίσῃ ἀμφιβολίαν περί τινος δημοδιδασκάλου, δύναται νὰ τὸν ὑποβάλῃ εἰς ἐξετάσεις. Ἐνταῦθα διαῤῥυθμίζεται τὸ πρᾶγμα κανονικώτερον, παρὰ εἰς τὴν κειμένην νομοθεσίαν.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει σπουδαία ἔλλειψις δημοδιδασκάλων· κίνδυνος λοιπὸν ὑπάρχει, μὴ τυχὸν πολλοί, φοβούμενοι μὴ χάσωσι τὸ πτυχίον των, ἀπέλθωσι, διότι ἔξω εἰς τὰς Κοινότητας εἶναι περιζήτητοι.

§39ΜΑΝΕΤΑΣ. Μίαν μόνον προσθήκην παρακαλῶ νὰ κάμω εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, περὶ τῶν περιπτώσεων, τὰς ὁποίας περιέχει τὸ σχέδιον τοῦ νόμου. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ καὶ ἑτέρα περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπεία νὰ τὸν ἀποστέλλῃ εἰς Διδασκαλεῖον πρὸς ἐπανάληψιν τῆς σπουδῆς ὡρισμένων μαθημάτων καὶ δι’ ὡρισμένον χρόνον, δηλ. νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν ἐν τέλει τῆς 12 γραμμῆς λέξιν «Ἐπιτροπεία» αἱ λέξεις «περὶ ἐπαναλήψεως ἐν Διδασκαλείῳ, ἐπὶ ὡρισμένῳ χρόνῳ, ἑνὸς ἢ πλειόνων μαθημάτων». (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 5, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὸ σύνολον).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν Ἐμποροδικείων.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ εἶναι τρίτη συζήτησις, ἂς ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς καὶ τὸ ἀμέσως ἑπόμενον περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἀποπείρας πρὸς συμβιβασμὸν διατάξεων, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα 1–7).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8. (Ἀναγινώσκεται).

§44ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, κύριοι Βουλευταί, ἵνα ἐπενέγκω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ διαφόρων ἄρθρων τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου· πράττω δὲ τοῦτο, οὐχὶ βεβαίως ἐκ πολιτικοῦ ὑπολογισμοῦ, ἢ συμφέροντος, διότι ἴσως τοιοῦτος ὑπολογισμὸς ἤθελε μὲ πείσει νὰ τηρήσω ἀντίθετον πορείαν, νὰ σιωπήσω ἐντελῶς, ἵνα καταδειχθῇ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων κατὰ πόσον οἱ νόμοι οἱ ψηφιζόμενοι, κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, θὰ συντελέσωσιν ἀληθῶς εἰς βελτίωσιν τῆς ἐν γένει νομοθεσίας, καὶ εἰς βελτίωσιν τῶν ἡμετέρων πραγμάτων. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι καθῆκον ἐπιβάλλεται εἰς ἕκαστον, ἀναλόγως τῶν δυνάμεών του, νὰ συντελέσῃ, εἰ δυνατόν, εἰς τὴν ὅσον ἔνεστι βελτίονα διασκευὴν τῶν νομοσχεδίων. Ἔρχομαι, Κύριοι, νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκον τοῦτο μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς συντομίας, διότι δυστυχῶς δὲν ἔχω λίαν καλῶς ὡς πρὸς τὴν ὑγείαν. Τὸ τμῆμα, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, ἐπιγράφεται περὶ ἀπογραφῆς. Ἡ εἰσαγωγή, Κύριοι, τῆς γενικῆς στρατολογίας παρ’ ἡμῖν ἐγέννησε τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ γνωρίζωμεν ἀκριβῶς, τίνες ἔχουσι τὴν ἡλικίαν ἐκείνην, ἢ τὰς ἡλικίας, αἱ ὁποῖαι καλοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατόν. Τοιαύτη τις ἀνάγκη εἰς τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη δὲν ὑφίσταται, διότι ἐκεῖ λειτουργοῦσιν ἀπὸ χρόνων πολλῶν οἱ λεγόμενοι ληξιαρχικοὶ νόμοι, ἓν δὲ τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα βεβαιοῦνται δι’ αὐτῶν, εἶναι καὶ τὸ γεγονὸς τῆς γεννήσεως τῶν πολιτῶν ἐν γένει. Ἔχοντες λοιπὸν ἐν Εὐρώπῃ τακτικὰ ληξιαρχικὰ βιβλία, προβαίνουσιν ἀμέσως εἰς τὴν σύνταξιν τῶν ἐτησίων καταλόγων τῶν ὑποχρέων, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης τηρήσεως ἄλλου τινὸς βιβλίου. Καὶ παρ’ ἡμῖν εἶχεν εἰσαχθῆ νόμος περὶ ληξιαρχικῶν βιβλίων, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ νόμος οὗτος, ἀγνοῶ διὰ τίνα λόγον,—διότι δὲν πρόκειται περὶ τούτου— ἔμεινεν εἰς παντελῆ ἀχρηστίαν. Ἕνεκα τούτου ἡ Βουλή, ἀποφασίσασα νὰ παραδεχθῇ τὴν γενικὴν στρατολογίαν, ὤφειλε νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀνευρέσεως καὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ἡλικίας τῶν ἀῤῥένων πολιτῶν. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, περὶ δύο τινῶν ἐμερίμνησεν ἡ Βουλή ἐκείνη. Πρῶτον ἔλαβε τὴν πρόνοιαν περὶ προσδιορισμοῦ τῆς ἡλικίας ὅλων τῶν πολιτῶν, ὅσοι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον ἡλικίαν μέχρι 40 ἐτῶν, καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῆς ἡλικίας ἑκάστου αὐτῶν εἰς βιβλίον, ὀνομασθὲν μητρῷον ἀῤῥένων. Πρὸς τοῦτο διέταξε τὴν σύστασιν διαφόρων ἐπιτροπῶν, καὶ διέγραψε διαδικασίαν περίπλοκον καὶ πολυτελεστάτην. Προεκλήθησαν δηλώσεις, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν συνετάχθησαν κατάλογοι, ἐπιτροπαὶ περιῆλθον τὰς κώμας, τὰ χωρία, πρὸς διόρθωσιν τῶν καταλόγων, οὗτοι ἐξετέθησαν εἰς ἀνάκρισιν, καὶ ἄλλη ἐπιτροπὴ ἐδίκασεν ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων, κατὰ δὲ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν ἐπετράπη ἔφεσις εἰς τὰ Δικαστήρια, καὶ συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν αὐτῶν συνετάχθη ὁριστικῶς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τῶν μὴ ὑπερβάντων τὸ 40 ἔτος τῆς ἡλικίας των. Αὕτη ἦτο ἡ πρώτη πρόνοια τοῦ νομοθέτου, ἀναγομένη εἰς τὸ παρελθόν· ἀλλ’ ὤφειλε νὰ λάβῃ καὶ ἄλλην πρόνοιαν περὶ τοῦ μέλλοντος. Διὰ τοῦ ἄρθρου 26 τοῦ ΨΙϚʹ Νόμου διέταξε νὰ συντάσσωνται κατ’ ἔτος ἐτήσιοι κατάλογοι τῶν γεννωμένων ἀῤῥένων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων τοῦ πατρὸς ἢ τῆς μητρός, ἢ ἄλλων, ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ μνημονευομένων προσώπων, καὶ οὕτω διὰ τῆς συντόμου ταύτης διαδικασίας ἀπεκτήσαμεν ληξιαρχικὰ βιβλία, ἀλλὰ ληξιαρχικὰ βιβλία περιωρισμένα· διότι, ἐνῷ ἐν τοῖς ληξιαρχικοῖς βιβλίοις βεβαιοῦνται αἱ γεννήσεις ὅλων τῶν τέκνων, ἀῤῥένων ἢ θηλέων, καὶ προσέτι ὁ γάμος, ἡ ἀποβίωσις κτλ. ὅλων ἐν γένει τῶν πολιτῶν, ὁ νομοθέτης ἐφρόντισε, διὰ τῆς συντάξεως τῶν ἐτησίων μητρῴων νὰ βεβαιώσῃ μόνον τὸ γεγονὸς τῆς γεννήσεως τῶν ἀῤῥένων. Τὰ ἐτήσια λοιπὸν μητρῷα εἶναι κυρίως ληξιαρχικὰ βιβλία, ἀλλ’ ὁ περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων νόμος ὁρίζει τὰς διατυπώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας συντάσσονται αἱ ληξιαρχικαὶ περὶ γεννήσεως πράξεις, προβλέπει δὲ καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων ζητημάτων, ἀσχέτων πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συντάξεως τῶν ἐτησίων μητρῴων, διότι πρῶτον περὶ πάντων τῶν τέκνων, ἀῤῥένων καὶ θηλέων, προβλέπει, δεύτερον λαμβάνει πρόνοιαν περὶ τῶν γεννήσεων, αἱ ὁποῖαι γίνεται ἐν πλοίοις κλπ. Περὶ τούτων πάντων, οὔτε πλήρεις οὔτε σαφεῖς διατάξεις περιέχει τὸ ἄρθρον 26 τοῦ ΨΙϚʹ Νόμου, παρετήρησα δὲ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῇ σιωπῇ τοῦ νόμου, παρέπεμψε τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους, τοὺς συντάσσοντας τὰ ἐτήσια μητρῷα, εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων νόμου, καὶ ἑπομένως ἐκεῖθεν ἐλήφθησαν καὶ οἱ τύποι τῶν πράξεων περὶ τῶν δηλώσεων τῶν ἀῤῥένων. Τώρα δὲν γνωρίζω ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὅλης ἐργασίας τῶν ἐτησίων μητρῴων ἀπὸ τοῦ 1879 μέχρι τοῦδε· δὲν γνωρίζω, ἐὰν ᾖναι κατηρτισμένα ὅπως πρέπει. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βλέπω μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως, εἶναι, ὅτι ἐλήφθη τέλος πάντων πρόνοια διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου περὶ πληρεστέρου καταρτισμοῦ τῶν ἐτησίων μητρῴων καί, ὡς βλέπετε, εἰς τὸ ἄρθρον 8 λεπτομερεῖς περιέχονται διατάξεις περὶ συντάξεως πράξεων γεννητηρίων, βαπτιστηρίων κλπ. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ καὶ μία φράσις: τηρουμένων τῶν διατάξεων τοῦ Ἀστικοῦ Νόμου. Εἶναι τώρα δυνατὸν, μετὰ τὴν τοιαύτην λεπτομερῆ διαγραφὴν τῶν διατυπώσεων τῆς συντάξεως ἐτησίων μητρῴων, νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἰσχύουσιν αἱ περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων γεννήσεων διατάξεις τοῦ Ἀστικοῦ Νόμου; Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς καὶ ὀρθὴ ἡ τοιαύτη παραπομπή, καὶ δύναται νὰ φέρῃ σύγχυσιν, ἡ παρατήρησις ὅμως αὕτη τῆς Ἐπιτροπῆς, φαίνεται, ὅτι δὲν ἐγένετο δεκτή. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐντεῦθεν δύναται νὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις, διότι τί θὰ γίνῃ ἐπὶ γεννήσεων ἐντὸς πλοίων; πῶς θὰ γίνῃ ἡ δήλωσις ἐντὸς 15 ἡμερῶν; Νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ παραλειφθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, καὶ νὰ περιλάβωμεν ἀκόμη διατάξεις τινὰς, καθιστώσας πλήρη τὸν τρόπον τῆς συντάξεως τῶν ἐτησίων μητρώων ἄνευ τῆς παραπομπῆς εἰς τὸν Ἀστικὸν Νόμον. Πρὸς τοῦτο ἐθεώρησα ἀναγκαίαν προσθήκην τινὰ περὶ δηλώσεως τῶν ἐκθέτων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν λέγει τίποτε τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἐπειδὴ πολλάκις ἡ προθεσμία τῆς δηλώσεως τῶν 15 ἡμερῶν δὲν ἀρκεῖ ἕνεκα διαφόρων κωλυμάτων, καὶ ὅταν ἡ γέννησις γίνηται ἐν πλοίῳ, ἢ ἐν λοιμοκαθαρτηρίῳ, τὸ δὲ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὁρίζει ποινὰς ἐπὶ τῇ παραλείψει ταύτῃ, ὑποβάλλω δευτέραν τροπολογίαν, καθ’ ἣν, ἐν περιπτώσει κωλύματος, ἡ προθεσμία ἄρχεται ἀφ’ ἧς τὰ κωλύματα ἐκλείψωσι. Τρίτον, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἐκ τοῦ τύπου τῆς γεννητηρίου πράξεως, ὁ ὁποῖος ἀντεγράφη ἀπὸ τὸν Ἀστικὸν Κώδικα, παρελείφθη τὸ νὰ γράφηται καὶ τὸ ὄνομα τοῦ παιδὸς, ὁσάκις ἐδόθη τοιοῦτον, ὡς διατάσσει καὶ ὁ ἰσχύων περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων νόμος. Τέταρτον καὶ τελευταῖον, νομίζω, ὅτι ἡ διασκευὴ τοῦ ἄρθρου, ὅπως ἐγένετο ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι λίαν σχοινοτενὴς, καὶ νομίζω, ὅτι ἁπλούστερον καὶ σαφέστερον δύναται νὰ διατυπωθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον· καὶ συνεπῶς ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 παρατηρῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τροποποιεῖ τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν. Κατὰ τὸ ἄρθρον, νομίζω, 29 τοῦ ΨΙϚʹ Νόμου «τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 26 συντασσόμενον μητρῷον ἀῤῥένων ἐκτίθεται εἰς ἀνάκρισιν κατὰ τὸ ἄρθρ. 12, κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ ἔτους τοῦ προηγουμένου ἐκείνου, καθ’ ὃ μέλλει νὰ γίνῃ χρῆσις αὐτοῦ διὰ τὴν στρατολογικὴν ἐργασίαν καὶ κατόπιν ἐνεργοῦνται τὰ...... διατασσόμενα.» Βλέπετε, ὅτι, ἐκτὸς τῆς προνοίας, ἣν ἔλαβεν ὁ νομοθέτης, περὶ συντάξεως αὐτῶν τῶν ἐτησίων μητρώων, ἐμερίμνησε καὶ περὶ ἀναθεωρήσεως ἑνὸς ἑκάστου ἐτησίου μητρώου κατὰ τὸ προηγούμενον τῆς χρήσεως αὐτοῦ ἔτος. Ἀντὶ τοῦ συστήματος τούτου τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει, ὅτι κατὰ δεκαετίαν πρέπει νὰ γίνηται ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία τῆς ἀνακρίσεως τῶν ἐτησίων μητρώων. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ διαδικασία αὕτη πρέπει ἐντελῶς νὰ διαγραφῇ· καὶ ἰδοὺ διατί. Πρῶτον οὐδαμοῦ ἀπήντησα διαδικασίαν ἀνακρίσεων τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων, οἷα παρ’ ἡμῖν εἶναι τὰ ἐτήσια μητρῷα. Καὶ δεύτερον, δὲν βλέπω τὰ ἐπωφελῆ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης ἀνακρίσεως. Ἔχομεν ἐτήσια μητρῷα δέκα ἐτῶν· τί θὰ προκύψῃ, ἐρωτῶ, ἐκ τῶν ἀνακρίσεων αὐτῶν ἢ ὅτι παρελείφθησαν ἄῤῥενά τινα νὰ ἐγγραφῶσιν, ἢ ἀπέθανον καὶ δὲν διεγράφησαν; Ἀλλὰ περὶ μὲν ἐγγραφῆς τῶν παραλειφθέντων πλεῖστα λαμβάνονται μέτρα περὶ ἐνηλικιώσεώς των, ὅταν εἰσέρχωνται εἰς τὰ Σχολεῖα, ἢ διορίζωνται εἰς θέσεις κτλ. Περὶ δὲ διαγραφῆς τῶν ἀποθανόντων, οὐδὲν ὑπάρχει τὸ κατεπεῖγον· ὅταν ἔλθῃ ἡ ἐποχὴ τῆς χρήσεως τῶν μητρώων αὐτῶν, δύνανται νὰ διαγραφῶσιν οἱ ἀποβιώσαντες ἢ μεταβαλόντες ἰθαγένειαν.

§45ΤΟΜΑΝ. Εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐξέλεγξις αὕτη ἑκάστοτε, διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις πόση δύναμις θὰ προσέλθῃ.

§46ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὰ ἐτήσια μητρῷα ἑκάστου ἔτους, καὶ ἐκ τῆς πείρας τοῦ προηγουμένου ἔτους δύναται νὰ συμπεράνῃ κατὰ πιθανότητα περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ προσεχοῦς ἔτους· ἄλλως δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ πληροφορίας βεβαίας ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς ἐξελέγξεις μητρώων, ὧν τὸ ἀρχαιότερον θὰ χρησιμεύσῃ μετὰ 10 ἔτη, τὸ δὲ νεώτερον μετὰ 20 ἔτη.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον. Κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, ἡ διαδικασία αὕτη ἐπαναλαμβάνεται κατ’ ἔτος· ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ περιστείλωμεν ταύτην εἰς 10 ἔτη, ἀντὶ τοῦ ἐνιαυσίου, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ ὁ νῦν κείμενος νόμος.

§48ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω πρότασιν περὶ ἐντελοῦς καταργήσεως τῆς διαδικασίας ταύτης, διότι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον λαμβάνει μέτρον ὀρθὸν καὶ ὠφέλιμον περὶ ἐξελέγξεως τῶν ἐτησίων καταλόγων.

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἑπομένως παραδέχεσθε τὴν ἀρχὴν τῆς νέας διατάξεως, ἀλλὰ προβαίνετε καὶ περαιτέρω, μέχρι τῆς καταργήσεως· διότι, ἐνῷ ἡμεῖς τὰς 20 ἐξελέγξεις περιωρίσαμεν εἰς 2, σεῖς λέγετε, ὅτι οὔτε αἱ 2 εἶναι ἀναγκαῖαι· τοῦτο ἐθεώρησεν ἡ ὑπηρεσία ὑπερβολικὸν, διότι δὲν νομίζει ἐπαρκῆ τὴν ἐτησίαν ἐξέλεγξιν τῶν καταλόγων, ἀφοῦ μάλιστα τὰ περὶ τῶν ἐτησίων ἀποβιώσεων, ἀφανειῶν καὶ λοιπὰ δὲν τηροῦνται παρ’ ἡμῖν, ὡς τηροῦνται ἐν τοῖς ξένοις Κράτεσιν.

§50ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὴν διαδικασίαν αὐτὴν δὲν θεωρῶ ἀναγκαίαν, ἰδίως μάλιστα μετὰ τὸ ὀρθὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐτησίων καταλόγων. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕτερον ἐμπόδιον, τὸ ἐμπόδιον, ὅτι κατ’ ἄλλο σύστημα συνετάχθη τὸ γενικὸν μητρῷον τῶν ἀῤῥένων, καὶ κατ’ ἄλλο σύστημα συντάσσονται τὰ ἐτήσια μητρῷα. Τὸ γενικὸν μητρῷον συνετάχθη κατὰ δήμους καὶ χωρία, ἵνα περιλάβῃ τοὺς κατοικοῦντας ἐν τοῖς δήμοις καὶ τοῖς χωρίοις, ὡς ῥητῶς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου τοῦ 1878 λέγει: «Ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ παρόντος νόμου συνταχθήσεται κατὰ δήμους «Μητρῷον τῶν ἀῤῥένων», περιλαμβάνον πάντας τοὺς ἐν ἑκάστῳ δήμῳ τοῦ Κράτους ἐγκατεστημένους καὶ ἄγοντας....» Ὁ νόμος μάλιστα ἐν τῷ ἑπομένῳ ἄρθρῳ 8 διέγραψε καὶ διάφορα νόμιμα τεκμήρια ἐγκαταστάσεως, ἢ κατοικίας. Τὰ ἐτήσια ὅμως μητρῷα συντάσσονται ἐκεῖ, ὅπου γεννηθῇ τις, καὶ ὅταν τοιαῦτα μητρῷα, περιέχοντα πράξεις, ἀναφερομένας πολλάκις εἰς πρόσωπα ὅλως ἄγνωστα, ἐκθέτητε πρὸς ἀνάκρισιν, κινδυνεύετε νὰ φθάσητε εἰς ἀποτελέσματα ἐντελῶς σφαλερὰ καὶ ἀνακριβῆ. Ὥστε καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἐνόμισα, ὅτι ἡ διαδικασία αὕτη εἶναι περιττή.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τῶν ἐγκατεστημένων ἐν τῷ δήμῳ, ὑποβάλλω προσθήκην εἰς τὸν νόμον τοῦ 1868, ὁ ὁποῖος ὁρίζει τίνες οἱ ἐγκατεστημένοι ἐν ἑκάστῳ δήμῳ.

§52ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, εἴδομεν, ὅτι ἔχομεν γενικὸν μητρῷον ἀῤῥένων καὶ ἐτήσια μητρῷα ἀῤῥένων, τῶν ὁποίων οὐδεμία ἐγένετο ἀκόμη χρῆσις, ἀλλ’ εἰς τὸ μέλλον θὰ γίνῃ. Τώρα ποῖαι εἶναι αἱ διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ὁ νόμος εἰσήγαγεν, ἀκολουθῶν τοὺς γαλλικοὺς νόμους, διὰ νὰ συνταχθῇ ὁ κατάλογος ὁ ἐτήσιος τῶν ὑποχρέων νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατόν; Περὶ τούτου προβλέπει τὸ ἄρθρον 29 τοῦ νόμου τούτου. Λοιπόν, κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὁ Νομάρχης στέλλει εἰς τὸν Δήμαρχον ἀντίγραφον τοῦ μητρῴου, περιλαμβάνον ἐκείνους, ὅσοι τὸ προσεχὲς ἔτος συμπληροῦσι τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των. Τὸν κατάλογον τοῦτον ὁ Νόμος ὀνομάζει στρατολογικὸν πίνακα. Ὁ δήμαρχος τί ὀφείλει νὰ πράξῃ, κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει τὸ ἐδαφ. 1 τοῦ ἄρθρου 29; Ὁ Δήμαρχος πρέπει πρῶτον νὰ διαγράψῃ τοὺς ἀποβιώσαντας καὶ τοὺς ἀπολέσαντας τὰ δικαιώματά των· πρέπει δεύτερον νὰ διαγράψῃ τοὺς μετενεγκόντας τὴν νόμιμον ἐγκατάστασίν των ἄλλοσε, πρέπει δὲ νὰ προσθέσῃ τοὺς ἀποκτήσαντας ἐν τῷ δήμῳ ἐγκατάστασιν νόμιμον. Αὐτὴ εἶναι ἡ κειμένη νομοθεσία. Ποίαν ἔννοιαν ἔχει αὐτὴ ἡ νομοθεσία; ποῖον εἶναι τὸ ἔργον τοῦ Δημάρχου, προκειμένου περὶ τοῦ στρατολογικοῦ αὐτοῦ πίνακος; Νὰ ἐγγράψῃ τοὺς ἀποκτήσαντας τὴν νόμιμον ἐγκατάστασιν, νὰ διαγράψῃ τοὺς μετενεγκόντας τὴν νόμιμον ἐγκατάστασιν. Τίνες ὅμως οἱ ἀποκτήσαντες, ἢ οἱ μετενεγκόντες νόμιμον ἐγκατάστασιν; Τί ὤφειλε νὰ πράξῃ ὁ Δήμαρχος, ἂν ἤθελε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, σύμφωνα μὲ τὸ γράμμα καὶ τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν αὐτοῦ; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἐκεῖ ὁ Νομάρχης δὲν στέλλει κατάλογόν τινα εἰς τὸν Δήμαρχον, ὁ Δήμαρχος προβαίνει εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου, αʹ) ἐπὶ τῇ βάσει αἰτήσεων τῶν ὑποχρέων, βʹ) ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων καὶ γʹ) ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλων πληροφοριῶν. Περιλαμβάνει δὲ ἐν τῷ καταλόγῳ ἅπαντας τοὺς ἐν τῷ δήμῳ του ἐγκατεστημένους, ἤγουν κατοικοῦντας, εἴτε εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς ληξιαρχικόν τι βιβλίον τοῦ Κράτους, εἴτε καὶ οὐχί· θεωροῦνται δὲ ὡς ἐγκατεστημένοι καὶ πάντες οἱ μὴ ἐγγραφέντες εἰς ἕτερόν τινα στρατολογικὸν κατάλογον. Πῶς ὅμως ἐφηρμόσθη τὸ ἄρθρον τοῦτο παρ’ ἡμῖν; Οὕτως; Ὄχι. Παρ’ ἡμῖν ὑπέθεσαν, ὅτι πραγματευόμενος ὁ νόμος περὶ μετενεγκόντων, ἢ ἀποκτησάντων νόμιμον ἐγκατάστασιν, ἐννοεῖ τοὺς γενομένους δημότας τοῦ δήμου, ἢ τοὺς μετενεγκόντας τὴν δημοτικότητά των εἰς ἄλλον δῆμον, καὶ ἑπομένως ἐγγράφουσιν εἰς τοὺς στρατολογικοὺς καταλόγους τοὺς γενομένους δημότας, καὶ ἂν δὲν κατοικῶσιν ἐν τῷ δήμῳ, διαγράφουσι δὲ τοὺς γενομένους δημότας ἑτέρου δήμου. Ἀλλ’ ἐξεταστέον, ἀνεξαρτήτως τῆς παρερμηνείας τοῦ νόμου, ὁποῖον σύστημα εἶναι ὀρθότερον κατ’ οὐσίαν; Φρονῶ, ὅτι καὶ τὸ σύμφωνον μὲ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου σύστημα παρουσιάζει δυσχερείας, διότι ἀμφίβολος εἶναι πολλάκις ὁ τόπος τῆς ἀληθοῦς κατοικίας τοῦ πολίτου· ἀλλ’ ἀτοπήματα δύναται νὰ παρουσιάζῃ καὶ τὸ ἐφαρμοζόμενον σύστημα, διότι δύναμαι νὰ ἐπιτύχω τὴν διαγραφήν μου ἀπὸ τὸ δημοτολόγιον τοῦ δήμου, ἔνθα κατοικῶ, καὶ ν’ ἀποφύγω τὴν ἐγγραφήν μου εἰς νέον δῆμον, καὶ οὕτω νὰ μείνω ἀκαταζήτητος. Λοιπὸν καὶ τὸ ἐν σύστημα, τὸ νόμιμον, καὶ τὸ ἄλλο, τὸ ἐκ παρερμηνείας, δὲν εἶναι ὀρθὸν, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι προτιμότερον τρίτον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς: Ὁ Δήμαρχος οὐδένα δύναται ν’ ἀφαιρέσῃ ὁ ἀπὸ τὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον ἀποστέλλει αὐτῷ ὁ Νομάρχης, πλὴν τῶν ἀπολεσάντων τὰ δικαιώματα, καὶ τῶν ἀποβιωσάντων. Ἀλλ’ ὁ Δήμαρχος δύναται νὰ προσθέσῃ εἰς τὸν κατάλογον ἐκείνους ἐκ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀλλοῦ ἐγγεγραμμένοι, καὶ ἐκείνους, ὅσοι ζητήσωσι νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν κατάλογον τοῦ δήμου. Καὶ διατὶ, Κύριοι, νὰ μὴ παράσχωμεν αὐτὴν τὴν εὐκολίαν εἰς πάντα κάτοικον τοῦ δήμου, θέλοντα νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν κατάλογον; Ἡ τοιαύτη εὐκολία εἶναι σπουδαία, διότι ἕκαστος προτιμᾷ νὰ ὑπηρετήσῃ στρατιωτικῶς, ἔνθα εἶναι ἐγκατεστημένος, καὶ ἔνθα εὐχερῶς δύναται νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἢ καὶ αὐτοῦ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου, ἐνῷ ἐνδέχεται νὰ ἦναι μακρὰν ὁ δῆμος, ἔνθα εἶναι ἐγγεγραμμένος δημότης, καὶ θὰ ἦναι πολὺ δυσχερὲς νὰ μεταβῇ ἐκεῖσε. Ἀλλὰ θὰ ἀντιτάξῃ ἴσως τις, ὅτι αὐτὸς θὰ περιληφθῇ καὶ εἰς τὸν κατάλογον τοῦ δήμου, ἔνθα εἶναι ἐγγεγραμμένος. Βεβαίως, ἀλλὰ δι’ ἁπλῆς εἰδοποιήσεως τοῦ Δημάρχου τῆς κατοικίας του θέλει διαγραφῇ ὑπὸ τοῦ ἑτέρου Δημάρχου· καὶ ἂν δὲ τυχὸν οὐδόλως διαγραφῇ, καὶ ἦναι εἰς δύο δήμους ἐγγεγραμμένος, οὐδὲν ἄτοπον ἐντεῦθεν, διότι θὰ ὑπηρετήσῃ ἐκεῖ, ὅπου ἐζήτητησε νὰ ἐγγραφῇ. Τὸ σύστημα τοῦτο, ὅπερ προτείνω, εἶναι σύστημα, μεταβάλλον τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, ἀλλὰ τὴν μεταβάλλει πρὸς εὐκολίαν τῶν πολιτῶν, συγχρόνως δὲ καταργεῖται τὸ ἐφαρμοζόμενον σύστημα, ὅπερ ἀντίκειται εἰς τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου. Κατωτέρω θέλω ὑποβάλει ἄλλας παρατηρήσεις. (Ὅρα Παράρτημα, ἀρ. 247).

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ, παρακαλῶ, ἐν τῷ μεταξὺ ὑποβάλλετε ταύτας, τὰς ὁποίας εἴπετε, ἐγγράφως. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8–24).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 25. (Ἀναγινώσκεται).

§55ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον 25 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁπλῆ ἀντιγραφὴ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ᾼΛΓʹ Νόμου, μετὰ προσθηκῶν μάλιστα, αἱ ὁποῖαι ἴσα ἴσα διαστρέφουσι τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ, πρέπει νὰ διαγραφῇ. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ᾼΛΓʹ Νόμου ἔλεγεν, ὅτι οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ μητρῷον.... «οἱ κατὰ τὰς ἀνωτέρω διατάξεις ἐγγραφόμενοι ἐν τῷ μητρώῳ τῶν ἀῤῥένων ὑποβάλλονται εἰς ἁπάσας τὰς ὑποχρεώσεις τῆς κατηγορίας, εἰς ἣν, ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας των, ἀνήκουσιν». Τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, βελτιοῦν δῆθεν τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ᾼΛΓʹ Νόμου, τί κάμνει; Ὑποβάλλει τοὺς ἐγγραφομένους, οὐχὶ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἡλικίας, εἰς ἣν ἀνήκουσιν, ἀλλ’ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑπήχθησαν οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν αὐτὴν ἡλικίαν. Νομίζω, ὅτι καὶ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ᾼΛΓʹ Νόμου καὶ τὸ ἄρθρον 25 τοῦ νομοσχεδίου εἶναι διαγραπτέα. Εἶπον ὑμῖν, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ μητρῷον δὲν ὑπάρχει, ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεριμνήσωσι περὶ τιμωρίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ μητρῷον. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἐγγράφονται εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον ἐμερίμνησαν λοιπὸν περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρελείφθησαν νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον. Ποίαν δὲ πρόνοιαν ἔλαβον περὶ αὐτῶν; Κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ Γαλλικοῦ νόμου τοῦ 1872, οἱ παραλειφθέντες ἐκ τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου ἐγγράφονται εἰς τὸν τοῦ ἑπομένου μετὰ τὴν ἀνακάλυψίν των ἔτους, ἀλλ’ ἂν δὲν συνεπλήρωσαν τὸ τριακοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των, διότι μετὰ τὴν ἡλικίαν ταύτην ὑπάγονται εἰς μόνας τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἡλικίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουσι. Τὸ τελευταῖον τοῦτο ἐδάφιον τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, δὲν ἠξεύρω πῶς, παρελείφθη ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1878, οὗ τὸ ἀντίστοιχον ἄρθρον 31 προέβλεψε περὶ ἐγγραφῆς τῶν παραλειφθέντων ἐκ τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου μέχρι τοῦ 40 ἔτους τῆς ἡλικίας των, χωρὶς νὰ προβλέψῃ τί γενήσεται, ἂν ὑπερέβησαν τὴν ἡλικίαν ταύτην. Τὴν ἔλλειψιν ταύτην ἠθέλησε νὰ συμπληρώσῃ ὁ Νόμος ᾼΛΓʹ, ἀλλ’ ἀντὶ νὰ πραγματευθῇ περὶ τῶν μὴ ἐγγραφέντων εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, περὶ ὧν καὶ τὸ ἄρθρον 31 τοῦ ΨΙϚʹ Νόμου, ἐπραγματεύθη περὶ τῶν βραδέως ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων. Φρονῶ, ὅτι ἡ μὴ ἐγγραφὴ εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων συνεπάγει ὡς ἀναγκαίαν συνέπειαν τὴν μὴ ἐγγραφὴν εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, ἑπομένως ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις, εἰς ἃς καὶ ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον. Τοῦτο διατάσσει, καὶ ῥητῶς, ἐν τέλει τὸ προκείμενον ἄρθρον, ἀλλὰ κατὰ προσθήκην ἐπιβάλλει αὐτῷ καὶ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς ἃς ὑπήχθησαν οἱ συνηλικιῶταί του. Τί θὰ γίνῃ λοιπόν;

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θ’ ἀποφύγῃ τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν.

§57ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον τοῦ ἑπομένου ἔτους καὶ θὰ ὑπηρετήσῃ, ἐὰν δὲν ἔφθασε τὴν ἡλικίαν τῶν τεσσαράκοντα ἐτῶν.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι πᾶς μὴ ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων, ἐὰν δηλώσῃ ἑαυτὸν εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων μετὰ τὴν ἡλικίαν τοῦ 23 ἔτους, ὅτε πλέον παρῆλθεν ἡ ἡλικία τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, ἀποφεύγει νὰ ὑπηρετήσῃ ἐνεργῶς.

§59ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ αὐτό.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν βλέπω τί ἄλλο δύνασθε νὰ ἐννοήσητε.

§61ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν προσέξητε καλλίτερα, θὰ ἰδῆτε τί ἐννοῶ. Ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων δὲν ἐγγράφεται οὔτε εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον· ἅμα ἀνακαλυφθῇ καὶ ἐγγραφῇ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, πῶς θὰ ὑπηρετήσῃ, ἐὰν δὲν ὑπερέβη τὴν ἡλικίαν τῶν 40 ἐτῶν;

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν θητείαν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑπηρετήσωσι καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ἐγγραφέντες εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον.

§63ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι ποίας ἡλικίας; αὐτὸς ἐγγράφεται εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον 38 ἐτῶν....

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο λέγει τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐπικρίνετε, ὅτι θὰ ὑπηρετήσῃ, ὅπως καὶ οἱ συνηλικιῶταί του, ἀλλ’ ὄχι ὅπως ὑπηρετοῦσιν οἱ συνηλικιῶταί του νῦν, ἀλλ’ ὅπως ὑπηρέτησαν οἱ συνηλικιῶταί του τότε, ἐπειδὴ παρέλιπεν οὗτος τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν οἱ ἄλλοι ἐτέλεσαν.

§65ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ πεισθῇ ὁ κ. Πρόεδρος, ἀρκεῖ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον τὸ ἓν ἄρθρον ἕπεται εἰς τὸ ἄλλο. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, ἄρθρον 6 καὶ 7: Τὸ ἄρθρον 7 εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνεγράφησαν εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, τοὺς ὁποίους καὶ μόνον γνωρίζουσιν ἐν Γαλλίᾳ, διότι δὲν γνωρίζουσι τοὺς μὴ ἐγγεγραμμένους εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων. Ποῖα λοιπὸν μέτρα λαμβάνει περὶ αὐτῶν; Ἰδοὺ· «οἱ παραλειφθέντες ἐκ τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου ἐγγράφονται ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἀμέσως ἑπομένου μετὰ τὴν ἀνακάλυψιν τῆς παραλείψεως ἔτους, ἐκτὸς ἐὰν ἔχωσι συμπεπληρωμένον τὸ 41 ἔτος τῆς ἡλικίας των». Καὶ ἰδοὺ αἱ ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς μὴ ἐγγραφέντας εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον. Τί λέγει ἤδη τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν βραδέως ἐγγραφέντων εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων; ὅτι «ὑποβάλλονται εἰς ἁπάσας τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς ἃς ὑπήχθησαν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἦγον τὴν πρὸς στράτευσιν νόμιμον ἡλικίαν οἱ συνηλικιῶται αὐτῶν, ὑπαγόμενοι συγχρόνως καὶ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἄρθρου.»

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦ ἑπομένου ἄρθρου αἱ ὑποχρεώσεις εἶναι αἱ αὐταί.

§67ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν, ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ γνωρίζουσι μόνον τοὺς μὴ ἐγγραφέντας εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, καὶ τοὺς ὑποχρεόνουσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου τοῦ μέλλοντος ἔτους, ἡμεῖς ἐπλάσαμεν νέαν τάξιν· ὑποχρεόνομεν τοὺς μὴ ἐγγραφέντας εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων, καὶ ὑποβάλλομεν αὐτοὺς, ὄχι μόνον εἰς τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνεγράφησαν εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, ἀλλὰ προσέτι καὶ εἰς ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ὑπέστησαν οἱ συνηλικιῶταί των.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι αὐταὶ αὗται, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται ἐν τῷ ἄρθρῳ, εἰς τὸ ὁποῖον παραπέμπει· παραπέμπει δὲ εἰς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, διότι εἶναι γενικώτερον. Δύναταί τις νὰ παρελείφθη ἐκ τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου, χωρὶς νὰ ἔχῃ παραλειφθῇ ἐκ τοῦ μητρῴου τῶν ἀῤῥένων· ἀφοῦ λοιπὸν τὸ πρῶτον ἄρθρον λέγει, ὅτι ὁ παραλειφθεὶς ἐκ τοῦ μητρῴου τῶν ἀῤῥένων ὑποβάλλεται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῶν συνηλικιωτῶν αὐτοῦ ἐξ ὑπαρχῆς, παραπέμπει εἰς τὸ ἕτερον ἄρθρον, ἵνα δείξῃ, ποῖαι εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις αὗται· τὸ δὲ ἕτερον ἄρθρον περιέχει τὰς ὑποχρεώσεις, οὐ μόνον τῶν παραλειφθέντων λόγῳ τῆς μὴ ἐγγραφῆς εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλου λόγου, ἐάν τις, ἐπὶ προφάσει, ὅτι μετήνεγκε τὴν δημοτικότητά του, ἢ λόγῳ ἀπουσίας, κατώρθωσε νὰ μὴ ἐγγραφῇ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, καίτοι εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων· ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον, τὸ προηγούμενον δὲν εἶναι ἐπαρκές.

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ.........

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀφιχθεὶς εἰς τὴν ἡλικίαν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος θεωρεῖ τὴν ἐσχάτην, ἀπαλλάσσεται πάσης ὑπηρεσίας. Πρότερον ἡ ἡλικία αὕτη ἦτο ἡ τεσσαρακονταετής, ἤδη εἶναι ἡ τοῦ 51 ἔτους. Ἀλλ’ ἐὰν ἐγγραφῇ τις κατὰ τὸ 36 ἔτος, ἀντὶ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον κατὰ τὸ 21 ἔτος, θέλει, καίτοι ἄγει τὴν ἡλικίαν τοῦ 36 ἔτους, ὑπέχει τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἄγοντος τὴν ἡλικίαν τοῦ 21, τουτέστι θέλει ὑπηρετήσει ἓν ἔτος, ἢ 18 μῆνας, ἐν τῷ στρατῷ.

§71ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ......

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὰ ἄλλα θέλει κατόπιν ὑπηρετήσει μέχρι τοῦ 40 κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, μέχρι τοῦ 51 κατὰ τὴν προτεινομένην νομοθεσίαν.

§73ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὰ δύο ταῦτα ἄρθρα ἐνδέχεται ἄνθρωπος, διατρέχων τὸ 38 ἔτος, νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ὑπηρετήσῃ πρῶτον τὴν τακτικὴν θητείαν, ἐκείνην, μεθ’ ἧς θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν αὐτὸν στρατολογικὸν κατάλογον, καὶ δεύτερον τρία ἢ τέσσαρα ἔτη ἀκόμη, ἂν οἱ συνηλικιῶταί του ὑπηρέτησαν ἄλλοτε ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ὡς κληρωτοί, ἢ ἔφεδροι.

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τί λέγει τὸ ἄρθρον 7;

§75ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει, ὅτι θὰ περιληφθῇ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον.

§76ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς τὸν κατάλογον τῶν κληρωτῶν.

§77ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι τόσῳ σαφὲς τὸ πρᾶγμα, ὥστε πᾶσα συζήτησις εἶναι ματαία· ἀφοῦ ὅμως ἐπιμένετε, δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο.

§78ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ μίαν σαφῆ ἐξήγησιν τοῦ προκειμένου ἄρθρου.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ σᾶς δοθῶσιν ὅλαι αἱ ἐξηγήσεις.

§80ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον λέγει, «οἱ κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 22, 23 καὶ 24 ἐγγραφόμενοι εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων ὑποβάλλονται εἰς ἁπάσας τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς ἃς ἐπήχθησαν καθ’ ἣν ἐποχὴν εἶχον τὴν πρὸς στράτευσιν νόμιμον ἡλικίαν οἱ συνηλικιῶται αὐτῶν, ὑπαγόμενοι συγχρόνως καὶ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 30». Σᾶς ἐρωτῶ· ὁ Α. π. χ. εἶναι 48 ἐτῶν· ἐπειδὴ ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία διαρκεῖ μέχρι τοῦ 51 ἔτους, ὁ Α. οὗτος, ὁ ἄγων ἡλικίαν 48 ἐτῶν, εἶναι ὑποχρεωμένος, ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ ὑπόκηται εἰς τὰς στερήσεις τῆς μὴ ἐγγραφῆς αὐτοῦ εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων, νὰ ἐγγραφῇ ἐν αὐτῷ· ἐγγραφόμενος λοιπὸν, εἰς ὁποίαν ὑπηρεσίαν θὰ ὑποχρεωθῇ;

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπήχθησαν οἱ συνηλικιῶταί του, τουτέστιν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν· μεθ’ ὃ θέλει ταχθῆ εἰς τὴν ἐφεδρείαν καὶ θέλει διαμένει ὑπηρετῶν, μέχρις οὗ συμπληρώσει τὸ ἔσχατον ὅριον τῆς ἡλικίας, τῆς ἐπιτρεπούσης στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, τουτέστι τὸ 41 ἤδη, τὸ 51 ἔτος μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§82ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα, ἐπαναλαμβάνω πρὸς ἐντελῆ διασάφησιν, ὁ ἄγων τὸ 48 ἔτος, ἐὰν ζητήσῃ τὴν ἐγγραφήν του εἰς τὸ μητρῶον τῶν ἀῤῥένων, ἐπειδὴ δὲν ἐνεγράφη ἐγκαίρως, θὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατόν· θὰ ὑπηρετήσῃ ὡς κληροῦχος;

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§84ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τηρηθῇ κατὰ γράμμα τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγει «εἰς ἁπάσας τὰς ὑποχρεώσεις», ἐπειδὴ ὁ ἐγγεγραμμένος ἀπ’ ἀρχῆς εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων ὑπηρέτησεν ὡς κληροῦχος καὶ ὡς ἐπίστρατος, ὁσάκις ἐκλήθη ἐπιστρατεία, εἰς τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος δὲν ὑπηρέτησεν, θὰ ὑπηρετήσῃ ὅσον καὶ ὁσάκις καὶ ὁ ἀπ’ ἀρχῆς ἐγγεγραμμένος;

§85ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.). Δὲν λέγει αὐτό· λέγει, καθ’ ἣν ἐποχὴν εἶχε τὴν πρὸς στράτευσιν νόμιμον ἡλικίαν, δηλ. καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐκληρώθησαν διὰ νὰ στρατευθῶσιν.

§86ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· λέγει «εἰς ἃς ὑπήχθησαν.»

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοεῖ τὸ «στράτευσις» τὴν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, τὴν θητείαν, καθ’ ἣν στρατεύεται ὁ ἐνεργὸς στρατός.

§88ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις, καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν τὴν ἑρμηνείαν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὡς ἐπίσημον, ἂν ὄχι καὶ ὡς ὀρθήν, φρονεῖτε, ὅτι καλῶς ἔχει ἡ διάταξις, καθ’ ἣν ὁ πεντηκοντούτης σχεδὸν θὰ κατατάσσηται εἰς τὸν στρατὸν ὡς κληροῦχος;

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως θεωρῶ, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπέφυγε νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων καὶ τοιουτοτρόπως ἀπηλλάγη ὑπηρεσίας ὑποχρεωτικῆς, εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑπηρετήσῃ, ὅταν φωραθῇ καὶ ἐγγραφῇ....

§90ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ζητήσῃ μόνος του;

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἢ ζητήσῃ μόνος του νὰ ἐγγραφῇ, διότι μετανοήσας, δὲν δύναται ἐκ τῆς μετανοίας ταύτης νὰ ὠφεληθῇ, καὶ νὰ μὴ ὑποστῇ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ ὑποστῇ, καθ’ ἣν ἐποχὴν αὕτη ἐπεβάλλετο καὶ εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τοὺς συνηλικιώτας του. Θὰ παρατηρήσητε μάλιστα, ὅτι γίνεται διάκρισις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ὅτι, ὁσάκις ἀπέφυγε τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης ἐξ ἰδίας ὑπαιτιότητος, ὑποβάλλεται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν οἱ συνηλικιῶται αὐτοῦ ὑπέστησαν κατὰ τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν· ὁσάκις ὅμως δὲν ἐκλήθη εἰς ὑπηρεσίαν, ὄχι διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἀλλὰ διότι ὁ νόμος τὸν ἀπήλλαττεν, ὅπως ὁ ἔχων ἀδελφὸν ὑπηρετοῦντα ἐν τῷ στρατῷ, ἢ ἕνεκεν ἄλλου λόγου προσκαίρως ἀπηλλάγη, τότε ἐγγραφόμενος κατόπιν δὲν ἐγγράφεται πλέον μὲ τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνας, ἀλλὰ μὲ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἡλικίας, κατὰ τὴν ὁποίαν καλεῖται.

§92ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν εὑρίσκεται εἰς ἀντίφασιν τὸ ἄρθρον 30;

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· εἶναι διάκρισις, διὰ τῆς ὁποίας ἐξ ἐναντίας συμπληροῦται τὸ ἄρθρον.

§94ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 30 λέγει, ὅτι «ἐγγράφεται εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἔτους, ἐκτὸς ἐὰν ἔχῃ συμπεπληρωμένον τὸ 41 ἔτος τῆς ἡλικίας του, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐνεργεῖται ἡ κλήρωσις τῶν στρατευσίμων τοῦ ἔτους ἐκείνου.»

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶπον.

§96ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχῃ συμπεπληρωμένον τὸ 41 ἔτος, τί θὰ γίνῃ;

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι λάθος τὸ 51 ἔτος, τὸ 41 ἔτος εἶναι.

§98ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι λάθος, διότι καὶ τὸ Γαλλικὸν ἄρθρον λέγει, ὅτι εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἐφεδρείας μόνον ὑπόκειται.

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ 41 δὲν εἶναι ἡλικία τῆς ἐφεδρείας.

§100ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρελθούσης τῆς ἡλικίας τῆς ἐφεδρείας, δὲν τὸν κάμνουν κληροῦχον, ἀλλὰ τὸν ἀφίνουσιν ἐντελῶς· ὥστε ἡμεῖς θὰ τὸν ὑποχρεώσωμεν νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς κληροῦχος.

§101ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ........................

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 30 ἀναγράφει ἀκριβῶς τὴν ἀρχὴν, περὶ τῆς ὁποίας ἐρωτᾷ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, τουτέστιν, ὅτι καὶ μηδόλως τις ἐγγραφείς, εἴτε ἐξ ὑπαιτιότητος, εἴτε ἐξ ἄλλου λόγου, δὲν ὑπηρετεῖ ἐν τῷ στρατῷ, ἀφοῦ ὑπερβῇ ὡρισμένην τινὰ ἡλικίαν· διότι ὁ ὑπερβὰς τὴν ἡλικίαν ἐκείνην εἶναι βάρος εἰς τὸν στρατὸν καὶ μηδαμῶς ὠφέλιμος.

§103ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε εἶναι 51.

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, 41. Ἀπὸ τοῦ 32 μέχρι τοῦ 40 ἔτους εἶναί τις ἐθνοφρουρὸς, ὥστε δὲν ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον εἰς αὐτόν· ἀλλ’ ἡ ἔννοια εἶναι, ὅτι δὲν ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ ἐπιβάλῃ τοιαύτην ὑποχρέωσιν πέραν τοῦ 40 ἔτους, διότι προσετέθη μὲν δεκαετὴς ὑποχρέωσις, ἀλλὰ προσετέθη ὄχι πλήρης, προσετέθη εἰς ὑπηρεσίαν μόνον ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ προσώπου, τὸν τοιαύτην δὲ ὑπέχοντα ὑποχρέωσιν θεωρεῖ ὁ νόμος ὡς ἀκατάλληλον πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, εἴτε τὴν ἐνεργὸν, εἴτε τὴν ἐφεδρικήν.

§105ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ἀνώτατον χρονικὸν ὅριον εἶναι τὸ 41;

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§107ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ ὁποία εἶναι ἡ ἔννοια· ὅταν ὑπερβῇ τὸ 41 ἔτος, δὲν ἐγγράφεται εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Γίνεται δὲ τότε ἡ ἑξῆς διάκρισις. Ἐξετάζεται, ἂν ὁ ὑπερβὰς τὸ 41 ἔτος ἦναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον, ἢ δὲν ἦναι. Ἐὰν ἦναι, εἰς οὐδεμίαν ὑποβάλλεται ὑποχρέωσιν, ἐὰν δὲν ἦναι ἐγγεγραμμένος, θὰ ὑπηρετήσῃ, ὅσον καιρὸν ὑπηρέτησαν οἱ συνηλικιῶταί του, ὅτε ἦγον τὴν πρὸς στράτευσιν ἡλικίαν.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ, οὔτε ἐν τοῖς ἄρθροις 6 καὶ 7, οὔτε ἐν τοῖς ἄρθροις......

§109ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἴχετε ἰσχυρισθῆ, ὅτι, καίτοι εἶναι 48 ἐτῶν, θὰ ὑποχρεωθῇ.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἐσφαλμένως ἐσημειώθη τὸ ἔτος, ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι τὸ 41, καὶ οὐχὶ τὸ 51. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἔχει).

§111ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναφέρει ὡρισμένας περιστάσεις ἐγγραφῆς εἰς τὸ μητρῷον ἀνθρώπων, μὴ ἐγγεγραμμένων ἐν αὐτῷ καὶ περὶ ὧν προβλέπουσι τὰ ἀμέσως προηγούμενα τρία ἄρθρα. Ἀλλ’ ἐνδέχεται τις καὶ εἰς ἄλλας περιστάσεις νὰ ἐγγραφῇ κατὰ πλάνην δίς. Δύναται νὰ γίνῃ δευτέρα ἐγγραφὴ ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, φερ’ εἰπεῖν· νομίζω, ὅτι καὶ τότε πρέπει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς διαγραφῆς.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη περίστασις· ἐτέθη ἐν τῷ νόμῳ, εἰς ἔνδειξιν τῶν περιστάσεων, καθ’ ἃς τοῦτο δύναται νὰ συμβῇ.

§113ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ....................

§114ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, τὸν ͵ΨΙϚʹ, ἐκλήθησαν νὰ δηλωθῶσιν ἐν τοῖς μητρῴοις τῶν ἀῤῥένων οἱ μέχρι τοῦ 40 ἔτους ἄγοντες ἡλικίαν, διότι μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου ἦτο ὑποχρεωτικὴ ἡ ὑπηρεσία. Νῦν παρατείνεται μέχρι τοῦ 51, ἀλλ’ ἐπειδὴ παρῆλθον ἀπὸ τότε 8 ἔτη, ἄρα ὅσοι σήμερον ἄγουσι τὸ 48 ἔτος....

§115ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προβλέπει περὶ τούτου τὸ νομοσχέδιον εἰδικῶς. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 26 καὶ 27).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 28. (Ἀναγινώσκεται).

§117ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐνταῦθα παρέλκουσι μερικαὶ διατάξεις. Καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο στέρησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλογίμου, νομίζω, ὅτι ἔχει καλῶς. Καθόσον ὅμως ἀφορᾷ εἰς τὴν διαγραφὴν κατὰ τὴν ἐτησίαν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, διότι ἔχομεν διατάξεις περὶ ἀμέσου, ἄνευ τινὸς δυσκολίας, ἐγγραφῆς τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων εἰς τὰ μητρῷα.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Πρόκειται περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου.

§119ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ διαγραφῆς ἀπὸ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου· ἀλλὰ διατὶ νὰ τὸν διαγράψωμεν διὰ τῆς διαδικασίας ταύτης, καὶ νὰ μὴ μεριμνήσωμεν μᾶλλον νὰ τὸν ἀναγράψωμεν ἐν τῷ μητρῴῳ, ὅτε εἶναι περιττὴ ἡ διαγραφή του ἀπὸ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, εἶναι δὲ καὶ τὸ ἁπλούστερον;

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νὰ δύνηται νὰ ἀναγραφῇ, ἢ μὴ, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Πρέπει ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων νὰ στερηθῇ τοῦ δικαιώματος τοῦ πολίτου, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἐκλογικά· τοῦτο ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον ὡς καὶ οἱ προηγούμενοι νόμοι· εἶναι δὲ τελεσφόρον μέσον πρὸς ἐξαναγκασμὸν εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων.

§121ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ζητήσῃ τις νὰ διαγράψῃ τινὰ ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, διότι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων, πρέπει νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ ἡλικία του, ἐὰν ὑποχρεῶται εἰς τὴν ἐγγραφήν του ἐν τῷ μητρῴῳ. Πῶς λοιπὸν θὰ ἐξακριβωθῇ;

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι ζήτημα πραγματικόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 28, ὡς ἔχει).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 29. (Ἀναγινώσκεται).

§124ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι ἡ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας παραπέμπονται τὰ ὀνόματα εἰς τὸν Ἔφορον, μοὶ παρέχει ἀφορμὴν νὰ ἀναμνησθῶ τῶν ὑποχρεώσεων, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται οἱ ἔχοντες λόγον ἀπαλλαγῆς. Πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. Γεροκωστόπουλος κατέκρινε τὴν διάταξιν τοῦ νὰ πληρώνωσιν οἱ ἀνίκανοι, νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡ προκειμένη ὑποχρέωσις, καθόσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς στερηθέντας τῶν ἐκλογικῶν των δικαιωμάτων, πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, διότι ὁ στερηθεὶς τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων δύναται νὰ ἀρνηθῇ νὰ πληρώσῃ, ἀφοῦ εἶναι ἀνίκανος νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα του στρατιωτικῶς.

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Θὰ ὀφείλῃ.

§126ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί· ἀλλ’ ἔχομεν διάταξιν, καθ’ ἣν δὲν ἀπολύονται οἱ ὀφείλοντες· νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι ἄτοπον, εἷς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θεωρεῖται ὡς ἀνίκανος νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ, νὰ ὑποχρεῶται εἰς πληρωμὴν χρηματικοῦ τιμήματος.

§127ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, βραβεῖον πρέπει νὰ τοῖς δώσωμεν.

§128ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τιμωρία μεγαλειτέρα τῆς ἀποβολῆς ἀπὸ τοῦ στρατοῦ δὲν εἶναι ἄλλη· εἶναι ἀτιμωτικὴ ποινή. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 31, 32 καὶ 33).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 34. (Ἀναγινώσκεται).

§130ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 34 στερεῖ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπαλλαγῆς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν προσῆλθον ἐγκαίρως εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου· ἔχει δὲ ἓν δεύτερον ἐδάφιον, «ἀλλ’ ὁ ἐγγεγραμμένος κτλ.» Ἡ ἐναντιωματικὴ αὕτη πρότασις τί σχέσιν ἔχει μὲ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον; Αὐτὸ τὸ ἐδάφιον ὁλόκληρον προτίθεται νὰ καθιερώσῃ τὴν ἀπαλλαγὴν καὶ ὅταν τὸ γεγονὸς, ἐφ’ οὗ στηρίζεται αὕτη, ἐπῆλθε μετὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἑπομένως δὲν εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσίν τινα μὲ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον. Ἵνα ἀνεύρω τὴν ἔννοιαν τοῦ προκειμένου ἐδαφίου, ἀνεζήτησα τὴν καταγωγὴν αὐτοῦ, καὶ ἀνεῦρον, ὅτι τὸ ἄρθρον 17, ἐδάφιον 10, τοῦ Γαλλικοῦ νόμου ἔθεσε τὴν ἀρχὴν, ὅτι αἱ ἀπαλλαγαὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσι, καθ’ ὃν χρόνον πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, καὶ ὅτι ὡς ἑνδέκατον ἐδάφιον ἕπεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν, καθιεροῦν ἐξαίρεσιν τῆς ἀρχῆς ταύτης ὡς πρὸς τὰς ἐν αὐτῷ ἀναφερομένας ἀπαλλαγάς. Ἀλλ’ ἡμεῖς τὴν ἀνωτέρω ἀρχὴν εἰσάγομεν νῦν τὸ πρῶτον εἰς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 36· ἑπομένως ἐκεῖ πρέπει νὰ καταταχθῇ καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἐδάφιον, διότι ἀποτελεῖ ἐξαίρεσιν τῆς γενικῆς ἀρχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀπαλλαγαὶ πρέπει νὰ ὑπάρχωσι τὸ βραδύτερον μέχρι τῆς συγκροτήσεως τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Παρατηρῶ προσέτι, ὅτι εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἐδάφιον ὑπάρχει μία ἔλλειψις, διότι, ἐνῷ ἀπαριθμεῖ τὸν μόνον ἔγγονον, ἢ τὸν πρεσβύτερον τῶν ἐγγόνων γυναικὸς κτλ., παραλείπει τὸν μόνον ἔγγονον, ἢ τὸν πρεσβύτερον τῶν ἐγγόνων πατρὸς κτλ, ἐνῷ ἐν τῷ ἄρθρῳ 33 περιέχεται καὶ αὐτὴ ἡ ἀπαλλαγή· ὥστε, ἂν ὁ μόνος ἔγγονος, ἢ ὁ πρεσβύτερος, εὑρίσκηται εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην κατὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, θ’ ἀπαλλαχθῇ· ἂν ἡ τοιαύτη κατάστασις ἐπέλθῃ μετὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, δὲν ἀπαλλάσσεται· διατί; Νομίζω, ὅτι ἐκ παραδρομῆς παρελείφθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 34–41).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 42. (Ἀναγινώσκεται).

§132ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 42, ἐδάφιον βʹ, ἴσως ὑποδεικνύει, ὅτι δίκαιον ἔχουσιν οἱ ζητοῦντες, ἵνα οἱ ἀπαλλαγέντες καταταχθῶσιν εἰς τὴν διαθεσιμότητα καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ἐφεδρείαν, διότι λέγει: «οἱ ἀπαλλαγέντες τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας μετὰ τὴν ἐν τῷ στρατῷ κατάταξίν των....... δὲν καλοῦνται πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὑπηρεσίας των, καὶ ἂν οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς ἐκλείψωσι πρὶν ἢ οἱ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετοῦντες τῆς αὐτῆς ἀπογραφῆς ἄνδρες συμπληρώσωσι δεκαεπτάμηνον ὑπηρεσίαν». Ἄρα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρὸ τῆς ἐν τῷ στρατῷ κατατάξεώς των ἐζήτησαν τὴν ἀπαλλαγήν των, καλοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ καὶ οὐχὶ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ. Ἐποιήσαμεν τὴν παρατήρησιν ταύτην, διὰ νὰ γίνῃ ἡ παραβολὴ τῶν δύο διατάξεων, καὶ προσδιορισθῇ ἡ ἔννοια σαφέστερον. (Εἶτα ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 42 καὶ τ’ ἄρθρα 43–50).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 51. (Ἀναγινώσκεται).

§134ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον λαμβάνεται εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, ν’ ἀποφασίζηται τὸ ζήτημα τῆς ἱκανότητος διὰ πλειονοψηφίας, δύναται νὰ δώσῃ χώραν εἰς πολλὰς καταχρήσεις· θὰ ἐξαρτᾶται τὸ ζήτημα ἐντελῶς ἐκ τῆς γνώμης τοῦ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει κατὰ πλειονοψηφίαν ν’ ἀπαλλάσσηται ἐκεῖνος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ὑγειονομικὸς ἰατρὸς ὑποβάλλει λόγους ἀπαλλαγῆς, ἀλλ’ ὅτι πρέπει τοὐλάχιστον νὰ λαμβάνηται καὶ εἷς ἕτερος ἰατρός, ὅπως γνωμοδοτήσῃ, ἢ τοὐλάχιστον ν’ ἀπαιτήσωμεν νὰ ὑπάρχῃ ἡ παμψηφία τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ὑπὲρ τῆς ἐξαιρέσεως, ἡ ὁποία παμψηφία ἀπαιτεῖται ἐπὶ ἑτέρας περιστάσεως, ὀλιγώτερον σπουδαίας, οἵα ἡ τοῦ ἄρθρου 63.

§135ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ ἄρθρου 48 τοῦ ΨΙΣΤʹ Νόμου, εἰς τὸ ὁποῖον ὅμως ἄρθρον ἐπηνέχθη μικρά τις τροπολογία, ἕνεκα τῆς διαφορᾶς τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἤδη ἑδρεύει ὡς μέλος ὁ ὑγειονομικὸς ἀξιωματικός, ἐνῷ πρότερον παρήδρευε, καλούμενος ἵνα βοηθῇ· ἀφοῦ ἤδη ὡς μέλος ἑδρεύει, ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ ἄλλως τὸ ἄρθρον, ἡ δὲ κατὰ πλειονοψηφίαν ἀπόφασις εἶναι ἀναγεγραμμένη καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 48 τοῦ ΨΙΣΤʹ Νόμου. (Ψηφίζονται τ’ ἄρθρα 51–53).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 54. (Ἀναγινώσκεται).

§137ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα προβλέπεται ἡ περίστασις, καθ’ ἣν ὁ παρουσιαζόμενος ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἔχει ὑπερβῇ τὴν ὑπόχρεων ἡλικίαν. Τὸ ἄρθρον 52 προβλέπει τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ ὑπόχρεως προσάγει ληξιαρχικὴν πρᾶξιν καὶ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶναι ἡλικίας στρατευσίμου· τὸ ἄρθρον 53 προβλέπει τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν νέος τις, προδήλως ἀνήλικος, προσαχθῇ ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, τὸ δὲ ἄρθρον 54 τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ καλούμενος ἔχει ὑπερβῇ τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν. Εἰς τὸ πρῶτον, τὸ 52 ἄρθρον, ἀφίεται εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον νὰ διορθώσῃ τὴν ἐν τῷ μητρώῳ τῶν ἀῤῥένων σημειουμένην ἡλικίαν τοῦ στρατευσίμου· ἐπίσης καὶ εἰς τὸ 53 ἄρθρον διὰ πράξεως τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἀποφασίζεται ἡ διαγραφὴ αὐτοῦ ἐκ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος καὶ τοῦ μητρώου τῶν ἀῤῥένων, καὶ ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὸ ἀκριβὲς μητρῶον· νομίζω, ὅτι καὶ κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην τοῦ ἄρθρου 54 πρέπει τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου νὰ ὁρίσωμεν, δηλ. ν’ ἀπαιτήσωμεν πρᾶξιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῆς ὁποίας νὰ διατάσσηται ἡ ὀρθὴ ἐγγραφή. (Ψηφίζονται εἶτα τ’ ἄρθρα 54–59).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 60. (Ἀναγινώσκεται).

§139ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἀπεῤῥίφθη ἡ αἴτησις ἐξαιρέσεως; Προσέτι ἐν τέλει ἀναγράφεται, ὅτι ἐπιτρέπεται καὶ ἔφεσις· νομίζω, ὅτι αὐταὶ αἱ εἰδικαὶ περὶ ἐφέσεως διατάξεις, ἀφοῦ γενικῶς κατὰ πάσης ἀποφάσεως ἐπιτρέπεται ἔφεσις, δύνανται νὰ ἐκλείψωσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 60, ὡς καὶ τ’ ἄρθρα 61–64).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 65. (Ἀναγινώσκεται).

§141ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἐνταῦθα πρόνοια καὶ περὶ τῶν ἐφέδρων καὶ ἐθνοφρουρῶν. (Ψηφίζονται τ’ ἄρθρα 65–67).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 68. (Ἀναγινώσκεται).

§143ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ, Κύριοι, τὸ ἄρθρον ὑπῆρχεν εἰς τὸν Νόμον ΥΨϚʹ, εἶτα δὲ κατηργήθη ὑπὸ τοῦ Νόμου ᾼΛΓʹ. Ἤδη ἐπαναλαμβάνεται, ἀλλὰ μέ τινας τροποποιήσεις. Ὁ πρῶτος νόμος ἐπραγματεύετο περὶ συντάξεως μητρώου στρατολογικοῦ, ἤδη γίνεται λόγος καὶ περὶ ἄλλων βιβλίων, προσέτι δὲ, ἐνῷ ἀναφέρονται δύο βιβλία, κατάλογοι μητρώων καὶ στρατολογικὰ μητρῶα, μετὰ τοῦτο ἐξακολουθεῖ τὸ ἄρθρον νὰ ὁμιλῇ ἑνικῶς. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ ἀργότερον ἡ ἐξήγησις, τίς εἶναι ὁ κατάλογος μητρώου. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 68 καὶ τ’ ἄρθρα 69–72).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 73. (Ἀναγινώσκεται).

§145ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ὡς καὶ τὰ προηγούμενα ἄρθρα 72 καὶ 71, εἶναι τὰ ἐν ἰσχύει ἄρθρα τοῦ Νόμου ΑΡΝΓʹ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχωσι θέσιν ἐν στρατολογικῷ νόμῳ διατάξεις περὶ ἐμπέδων λόχων. Ἴσως ἔπρεπε νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 73, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 74–81).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 82. (Ἀναγινώσκεται).

§147ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ καλῶμεν εἰς τὸν στρατὸν ἐκ νέου τοὺς διαθεσίμους, πρὸς συμπλήρωσιν τῶν παρουσιαζομένων κενῶν ἐν τῷ στρατῷ, ἕνεκα τῶν ἀποβιώσεων, λιποταξιῶν, ἀνυποταξιῶν, ἐξαιρέσεων ἢ ἀπαλλαγῶν τῶν ἀρχικῶς καταταχθέντων. Οἱ στρατεύσιμοι οὗτοι, οἱ ἐν διαθεσιμότητι τεθέντες, ἀφοῦ ὑπηρέτησαν 3 μῆνας εἰς τὸν στρατὸν, ἀπέρχονται εἰς τὰς ἑστίας των καὶ ἐπιδίδονται εἰς τὰ ἔργα των· ἐὰν ἡ Πατρὶς λάβῃ ἀνάγκην αὐτῶν, βεβαίως πρέπει νὰ ἐπανέλθωσι καὶ ὑπηρετήσωσιν· ἀλλὰ, διότι συμπίπτει 5 ἢ 10 πρόσωπα νὰ περιέλθωσιν εἴς τινα τῶν περιπτώσεων, τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσα, νὰ ὑποχρεῶται ὁ διαθέσιμος νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν στρατὸν καὶ νὰ ὑπηρετήσῃ ἐκ νέου, δὲν τὸ θεωρῶ ὀρθόν. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπερισχύσῃ ἡ γνώμη, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῇ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἐλαττωθῇ ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ ἕνεκα τῶν μνησθεισῶν περιστάσεων, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν κανόνας τινὰς προσκλήσεως τῶν διαθεσίμων τούτων. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρῶτον δὲν πρέπει νὰ προσκαλῶμεν πλέον τοὺς διαθεσίμους τούτους πρὸς συμπλήρωσιν τῶν παρουσιαζομένων κενῶν, ἐὰν δὲ κριθῇ ἀπαραίτητον νὰ τοὺς προσκαλέσωμεν, πρέπει νὰ ὁρίσωμεν ῥητοὺς καὶ πλήρεις κανόνας προσκλήσεως.

§148ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Τὸ σύστημα, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου συνηγορεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶναι τὸ νῦν ἰσχύον καὶ τὸ ὁποῖον ἠθελήσαμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ διορθώσωμεν. Κατὰ τὸ ἰσχύον σύστημα καλοῦνται πάντες οἱ ὑπέχοντες ὑποχρέωσιν, ἐὰν δὲ ἐκλείψωσί τινες, ἕνεκα οἱωνδήποτε λόγων, ἡ δύναμις ἐλαττοῦται κατὰ τοσοῦτον. Τὸ προτεινόμενον παρ’ ἡμῶν σύστημα εἶναι ὅλως διάφορον. Ὁ στρατὸς ἔχει ὡρισμένην δύναμιν, ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς οὗτος τῆς δυνάμεως, ὁ ὁποῖος εἶναι κατώτερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐχόντων ὑποχρέωσιν πρὸς στράτευσιν, εἶναι σταθερὸς, τουτέστιν ἡ καθωρισμένη δύναμις τοῦ στρατοῦ συμπληροῦται ἑκάστοτε, ἐκλειπόντων τῶν κανονικῶς ὑποχρέων. Ὡς πρὸς δὲ τὰς κλήσεις τῶν διαθεσίμων, τὸ νομοσχέδιον περιέχει διάταξιν, ἔχουσαν οὕτω. «Ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ περιπτώσει καλοῦνται ἐξ ἑκάστου δήμου καὶ, εἰ δυνατὸν, χωρίου, προτιμωμένων τῶν μὴ ἐγγάμων, οἱ ἔχοντες τὸν μικρότερον ἀριθμὸν ἐν τῷ στρατολογικῷ ἐλέγχῳ διαθέσιμοι, καὶ ἰσάριθμοι πρὸς τοὺς ἀποβιώσαντας, λιποτάκτας, ἀνυποτάκτους, ἐξαιρεθέντας, ἢ ἀπαλλαγέντας, τοῦ αὐτοῦ δήμου ἢ χωρίου».

§149ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν λείψῃ τὸ τοῦ αὐτοῦ χωρίου, δὲν ἔχω ἄλλην ἀντίῤῥησιν.

§150ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσωμεν εἰς τὸ χωρίον τὸ ἐνδιαφέρον, ὅπως οἱ εἰς αὐτὸ ἀνήκοντες μὴ ἀποφεύγωσι τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεώς των, Ὅταν οἱ τοῦ χωρίου γινώσκωσιν, ὅτι εἰς αὐτοὺς θὰ ἐπιβληθῇ τὸ βάρος τῆς συμπληρώσεως τῶν κενῶν, θὰ φροντίζωσιν, ὅπως μὴ ἐπέρχωνται ἐκ κακῆς προαιρέσεως τὰ κενὰ ταῦτα, καὶ ἰδίᾳ δὲν θὰ παρέχωσιν ἄσυλον εἰς τοὺς λιποτάκτας, τοὺς συνήθως εἰς τὸ ἴδιον χωρίον καταφεύγοντας καὶ ἐν αὐτῷ κρυπτομένους.

§151ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ βάρος, ὅπερ ἐπιβάλλει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἡ διάταξις, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι πολὺ δυσανάλογον πρὸς τὰς ὠφελείας, ἃς θὰ φέρῃ τὸ σύστημα τοῦτο. Δυνάμεθα δι’ ἄλλου τρόπου νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, ἅτινα, ἕνεκα διαφόρων λόγων, ἤθελον ἐπέλθει εἰς τὸν στρατόν. Δυνάμεθα π. χ. νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι τὰ κενὰ ταῦτα θὰ συμπληρῶνται ὑφ’ ὡρισμένου ἀριθμοῦ στρατευσίμων, οἵτινες θὰ γνωρίζωσιν, ὅτι ἐνδέχεται νὰ κληθῶσιν ἐκ νέου εἰς τὸν στρατόν. Οὕτω δὲ θ’ ἀπαλλάξωμεν τὸ πλεῖστον μέρος τῶν διαθεσίμων, οἵτινες, εὑρισκόμενοι ἐπὶ δύο ἔτη ἀπέναντι τῆς πιθανότητος νὰ κληθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν, δὲν δύνανται μετὰ βεβαιότητος νὰ ῥυθμίσωσι τὰς ἐργασίας των καὶ τὸ στάδιόν των. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 82, ὡς καὶ τ’ ἄρθρα 83–86.)

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 87. (Ἀναγινώσκεται).

§153ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ὑπάρχει κανών τις, κανονίζων ἀκριβῶς τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὡς πρὸς τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 87. Ἐπίσης τὰ ἄρθρα 88–118).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 119. (Ἀναγινώσκεται).

§155ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐκ τῶν καλουμένων κατ’ ἔτος εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ὑπάρχουσι πολλοὶ, ἔχοντες προσόντα διανοητικῆς ἀναπτύξεως, καὶ προωρισμένοι νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν κοινωνίαν ὡς ἐπιστήμονες. Ἐὰν τοὺς τοιούτους ὑποχρεώσωμεν νὰ ὑπηρετήσωσι καθ’ ὅλην τὴν θητείαν ὡς στρατιῶται, καὶ εἰς αὐτοὺς θὰ ἐπενέγκωμεν ζημίαν, διότι θέλουσιν ἀπασχοληθῆ σπουδαίως ἀπὸ τὸ ἐπιστημονικόν των στάδιον, καὶ τὴν κοινωνίαν θέλομεν παραβλάψει, διότι θὰ στερηθῇ τῆς ἐπιστημονικῆς αὐτῶν συνδρομῆς. Δὲν εἶναι δὲ καὶ ἀνάγκη νὰ μείνωσιν αὐτοὶ ἐν τῷ στρατῷ, ὅσον χρόνον καὶ οἱ λοιποὶ κληρωτοί, διότι ὑποτίθεται, ὅτι, ἕνεκα τῆς διανοητικῆς των ἀναπτύξεως, θέλουσιν αὐτοὶ εἰς ὀλιγώτερον χρόνον ἐκμάθει, ὅ,τι οἱ λοιποὶ κληρωτοὶ εἰς περισσότερον. Ἕνεκα τούτου ἐθεωρήθη καλὸν νὰ προσδιορισθῇ μικρότερος ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τῶν τοιούτων· συγχρόνως δὲ, ἐπειδὴ ἡ Πολιτεία δύναται νὰ λάβῃ ἀνάγκην ἐν καιρῷ πολέμου ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, διότι οἱ ἐν εἰρήνῃ τοιοῦτοι δὲν θέλουσιν ἐπαρκέσει, διενοήθησαν νὰ μορφώσωσι τοὺς τοιούτους ἐγγραμμάτους νέους, ἐν τῷ ὀλίγῳ χρονικῷ διαστήματι τῆς στρατιωτικῆς των ὑπηρεσίας, ἱκανοὺς εἰς ἐκπλήρωσιν καθηκόντων ἀξιωματικοῦ ἢ ὑπαξιωματικοῦ, διδάσκοντες αὐτοῖς ἀνωτέρας τινὰς στρατιωτικὰς γνώσεις, ἀναγκαίας εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὅταν παρουσιασθῇ τοιαύτη ἀνάγκη. Ὁ συνδυασμὸς τῶν δύο τούτων ἰδεῶν προὐκάλεσε τὸν θεσμὸν τῆς ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως. Ἡ Πολιτεία λέγει πρὸς τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα ταῦτα: δύναμαι νὰ ἐπιτρέψω εἰς ὑμᾶς νὰ καταταχθῆτε ἐπὶ ὀλιγώτερον χρόνον ἢ οἱ λοιποὶ, ἀλλ’ ὀφείλετε νὰ ἀναλάβητε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκμάθητε τὰς στρατιωτικὰς γνώσεις, ἃς ἡ Πολιτεία θὰ προσδιορίσῃ, καὶ ἂν δώσητε ἐξετάσεις ἐπιτυχεῖς, ἀπολύεσθε τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, λαμβάνοντες τὸ ἀνῆκον δίπλωμα, ἄλλως, ἀποβάλλετε τὸ προνόμιον τῆς ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως, καὶ θὰ ὑπηρετήσητε πλήρη τὴν θητείαν. Οὕτως ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου ἡ θητεία εἶναι πενταετὴς, ἐπιτρέπουσιν εἰς τοὺς ἐπιστήμονας νέους νὰ ὑπηρετήσωσιν ἓν μόνον ἔτος, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο θὰ διδαχθῶσιν ἐπιτυχῶς καὶ στρατιωτικὰ μαθήματα, τὰ ὁποῖα ἡ ὑπηρεσία προσδιορίζει. Ἵνα ἔχωσι δὲ μεῖζον συμφέρον οἱ νέοι νὰ προτιμήσωσι τὴν ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίαν κατάταξιν, ὀφείλουσι νὰ δηλώσωσι πρὸ τῆς κληρώσεως. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Πολιτεία ἐξοδεύει πρὸς διδασκαλίαν τῶν νέων, ὑποχρεοῖ αὐτοὺς εἰς τὴν χρηματικὴν καταβολήν. Τὸν θεσμὸν τοῦτον ἠθέλησαν νὰ εἰσαγάγωσι καὶ παρ’ ἡμῖν οἱ νομοθέται τοῦ 1878, ἀλλ’ εἴτε διότι δὲν κατενόησαν τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν αὐτοῦ, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον, παρέσχον μὲν τὴν εὐκολίαν εἰς τοὺς ἐπιστήμονας τῆς ἐπὶ ἓν ἔτος κατατάξεως, δὲν ἐπέβαλον ὅμως κἀμμίαν ὑποχρέωσιν στρατιωτικῆς μορφώσεως, οὐδ’ ἐμερίμνησαν περὶ τοιαύτης διδασκαλίας· ἑπομένως ἡ ἐθελουσία ὑπὸ ὅρον κατάταξις δὲν ἔχει παρ’ ἡμῖν ἄλλην σημασίαν, παρὰ τὴν προστασίαν τῶν ἐγγραμμάτων νέων. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι, ἐνῷ ἐπανειλημμένως μετεῤῥυθμίζετο ἡ στρατολογικὴ νομοθεσία, καὶ ἐτροποποιήθησαν καὶ αὐταὶ αἱ περὶ τῆς ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως διατάξεις, οὐδεμία ἐπῆλθε μεταβολὴ εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτῆς, ἀλλ’ ἠλαττώθη μόνον ἡ χρηματικὴ καταβολὴ ἀπὸ 500 εἰς 300 δραχ. Καὶ τὸ μᾶλλον ἄξιον περιεργείας εἶναι, ὅτι καὶ τὸ προκείμενον ἀκόμη νομοσχέδιον στηρίζεται ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ συστήματος. Τίνες αἱ διατάξεις αὐτοῦ; Ἂν ὁ ἐπιστήμων νέος δηλώσῃ, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ἀποκτήσῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ 1½ ἔτος· ἂν δὲν δηλώσῃ τοιαύτην ἐπιθυμίαν, ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ ἓν ἔτος, ἀλλὰ τότε θὰ καταβάλῃ καὶ σπουδαῖον χρηματικὸν ποσόν. Οἱ τελευταῖοι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι πληρόνουσιν, ἵνα ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ ἓν μόνον ἔτος, ἐπιζητοῦσιν ἁπλῶς νὰ ὠφεληθῶσι χρονικόν τι διάστημα ὑπηρεσίας, ἵνα ἐπανέλθωσι ταχύτερον εἰς τὰς σπουδάς των. Κἀμμίαν ἰδιαιτέραν ἐξάσκησιν, κἀμμίαν διδασκαλίαν δὲν θὰ λάβωσιν ἐν τῷ στρατῷ, ἑπομένως οὐδόλως δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τοὺς περαιτέρω σκοποὺς, οὓς ἐπιδιώκει ἡ Πολιτεία διὰ τῆς ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως. Ἀλλὰ καὶ οἱ πρῶτοι ἀκόμη, οἱ δηλώσαντες τὴν ἐπιθυμίαν νὰ γίνωσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ, οὔτε εἰς σπουδὰς, οὔτε εἰς ἐξετάσεις ὑποβάλλονται. Ἀληθῶς ἐπῆλθεν ὁ περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν νόμος, ὅστις παρέχει αὐτοῖς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, ἄν ὑποστῶσιν ἐξετάσεις, ἀλλ’ εἰς τὴν θέλησίν των ἀπόκειται νὰ τὸ πράξωσιν, οὐδεμία δὲ ἐλήφθη μέριμνα περὶ διδασκαλίας αὐτῶν, ὥστε ἐνδέχεται, ἀντὶ νὰ καταγίνωσιν εἰς στρατιωτικὰς μελέτας, νὰ προτιμήσωσι τὴν ἐξακολούθησιν τῶν σπουδῶν των. Ἀλλὰ, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἡ ὑπὸ ὅρον ἐθελουσία κατάταξις δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν μόρφωσιν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐξεταστέον, εἶναι ἐλπὶς, ὅτι θὰ εὑρεθῶσι νέοι, δυνάμενοι νὰ προτιμήσωσι τὴν τοιαύτην κατάταξιν; Αἱ παρεχόμεναι εἰς τοὺς νέους εὐκολίαι εἶναι ἀνάλογοι τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς θὰ ἀναλάβωσιν; Ἐν Γαλλίᾳ βεβαίως εἶναι τοιαῦται, διότι, ἀντὶ ἐνδεχομένης πενταετοῦς ὑπηρεσίας, ὁ νέος ἀναλαμβάνει ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους. Παρ’ ἡμῖν, ὅτε ἡ θητεία ἦτο τριετὴς, ὠφελεῖτό τις, ὑπηρετῶν ἓν ἔτος, ὅτε δ’ ἔγινε μονοετὴς καὶ διετὴς, ἡ ὠφέλεια ἠλαττώθη καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τὸ 1885 μόνον τρεῖς νέοι κατετάχθησαν εἰς τὴν ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίαν κατάταξιν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἀμφιβάλλω ἂν θὰ καταταχθῇ τις, διότι ἡ θητεία εἶναι 18 μηνῶν, ἢ τρίμηνος, καὶ οὐδεὶς ἔχει συμφέρον νὰ ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν ἑνὸς καὶ ἡμίσεος, ἢ καὶ ἑνὸς ἔτους, ἐνῷ ἐνδέχεται νὰ κληρωθῇ ἐπὶ τρεῖς μόνον μῆνας. Διὰ τοῦτο, ἂν θέλωμεν νὰ καρποφορήσῃ παρ’ ἡμῖν ἡ ὑπὸ ὅρον ἐθελουσία κατάταξις καὶ νὰ παράσχῃ ἡμῖν ἐφέδρους ἀξιωματικούς, δέον νὰ παράσχωμεν μείζονας εὐκολίας εἰς τοὺς ἐγγραμμάτους νέους, ὡς π. χ. νὰ ἐπιτρέψωμεν αὐτοῖς τὴν τοιαύτην κατάταξιν καὶ μετὰ τὴν κλήρωσίν των. Ἀλλ’ ὡς ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα, ὅλη ἡ πρόνοια, ἡ ὁποία ἐλήφθη περὶ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἀποβαίνει ματαία. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 119–122).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 123. (Ἀναγινώσκεται).

§157ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ ἐνταῦθα τὸν προσδιορισμὸν τοῦ τιμήματος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μισθωτικῆς ἀξίας τῆς κατοικίας· ὁ τοιοῦτος προσδιορισμὸς θέλει δώσει ἀφορμὴν εἰς πλείστας ἀδικίας. Ὁ τοιοῦτος τρόπος ὑπάρχει ἐν Γαλλίᾳ, ἀλλ’ ἐκεῖ ὑπάρχει φόρος ἐπιβαλλόμενος ἀναλόγως τῆς μισθωτικῆς ἀξίας τῆς οἰκίας, ἥτις ἑπομένως εὑρίσκεται ἀκριβῶς γνωστή· ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν τί δύναται νὰ γνωρίζῃ ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος; Ζητοῦμεν πράγματα ἐντελῶς ἀδύνατα. Πρέπει δὲ νὰ ὁρισθῇ ἓν καὶ μόνον τίμημα διὰ πάντας· τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη. Ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ ἦμαι ἐγὼ πλούσιος καὶ ὁ ἕτερος πτωχὸς, εἶναι δίκαιον, πρὸς ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῆς αὐτῆς ὑποχρεώσεως, νὰ πληρώσω ἐγὼ περισσότερον; Μήπως ἐγὼ δὲν φορολογοῦμαι περισσότερον τοῦ πτωχοῦ διὰ τῆς φορολογίας τῶν διαφόρων στοιχείων τῆς περιουσίας μου; Τὸ πολὺ πολὺ δυνάμεθα νὰ κάμωμεν δύο τάξεις, τοὺς ἔχοντας περιουσίαν κάτω τῶν 10,000, καὶ τοὺς ἔχοντας περιουσίαν ἄνω τούτων, ν’ ἀναθέσωμεν δὲ τὸν προσδιορισμὸν οὐχὶ εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ἀλλ’ εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον μεταβαίνει εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς δήμους. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, χάριν τοῦ λαοῦ, χάριν τῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ σύστημα τοῦτο. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 123–151.)

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 152. (Ἀναγινώσκεται).

§159ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν πρό τινων ἡμερῶν γενομένην συζήτησιν περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ στρατιωτικὸς ποινικὸς ἡμῶν νόμος, καὶ ὁ τῆς Γαλλίας, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὅλοι οἱ στρατιωτικοὶ ποινικοὶ νόμοι, δύο ἐγκλήματα προβλέπουσιν, ἀναγόμενα εἰς τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως, τὸ ἀδίκημα ἐκείνων, οἵτινες δὲν προσέρχονται νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ δεύτερον τὸ ἀδίκημα ἐκείνων, οἵτινες μετὰ τὴν κατάταξίν των ἐγκαταλείπουσι τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ· τὸ πρῶτον ἀδίκημα λέγεται γαλλιστὶ insoumission, τὸ δεύτερον deceation, ἅτινα μετεφράσθησαν, ἐκεῖνο μὲν φυγοστρατία, τοῦτο δὲ λιποταξία. Ἕτερον ἀδίκημα δὲν ὑπάρχει. Οἱ συντάξαντες τὸν στρατολογικὸν νόμον τοῦ 1878 ἀπήντησαν εἰς τὸν γαλλικὸν νόμον τὴν λέξιν insoumission καὶ μετέφρασαν αὐτὴν διὰ τῆς λέξεως ἀνυποταξία. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὸ ἔγκλημα τὸ ἀληθὲς αὑτοῦ ὄνομα τῆς φυγοστρατίας, καὶ τοῦτο ἐπρότεινα καὶ πρό τινων ἐτῶν, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος ἀντέταξεν, ὅτι ἐπειδὴ ἐπρόκειτο τότε περὶ νόμου τροποποιοῦντος διάταξιν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, δὲν ἦτο κατάλληλος ἡ εὐκαιρία νὰ μεταχειρισθῶμεν τὴν λέξιν φυγοστρατία, ἵνα μὴ συμβῇ σύγχυσις, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν, ὅταν ἠθέλομεν προβῆ εἰς γενικὴν τροποποίησιν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Ἦλθεν ἤδη ἡ τοιαύτη συζήτησις, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ὀνομάσωμεν τοὺς ἀνυποτάκτους φυγοστράτους. Ἀλλ’ ἀντιτάσσουσιν ἡμῖν, ὅτι ἄλλοι εἶναι οἱ φυγόστρατοι καὶ ἄλλοι οἱ ἀνυπότακτοι, ὅτι ἀνυπότακτοι εἶναι οἱ μηδόλως προσελθόντες, ἐνῷ φυγόστρατοι εἶναι οἱ προσελθόντες μὲν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον καὶ ὅμως μὴ καταταχθέντες. Πλάττουσιν οὕτω νέον ἀδίκημα, καὶ νομίζουσιν, ὅτι αὐτὸ εἶναι διάφορον τῆς ἀνυποταξίας. Ἀλλ’ ἡ στρατιωτικὴ ποινικὴ ἡμῶν νομοθεσία, ὡς καὶ ἡ γαλλικὴ, δὲν ἀπαιτοῦσιν ὡς συστατικὸν τῆς φυγοστρατίας τὴν ἐμφάνισιν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον. Τί λέγει ὁ Γαλλικὸς νόμος; Ὑπὸ ἓν καὶ μόνον ἀδίκημα, τὸ τῆς insoumission, ὑποβάλλει πάντας τοὺς μὴ καταταχθέντας εἰς τὸν στρατόν. Ἡ διάκρισις τοῦ ἀδικήματος εἰς δύο ἀδικήματα ἀποτελεῖ σύγχυσιν ἀκατανόητον, καὶ δυναμένην νὰ κινήσῃ τὸν γέλωτα παντὸς ἀνθρώπου, ἐγκύπτοντος εἰς τὴν μελέτην αὐτῆς τῆς νομοθεσίας· διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ εἰς τὸ ἀδίκημα τῆς φυγοστρατίας προσθήκη τῶν ἐμφανισθέντων εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον κατ’ οὐδὲν μεταβάλλει τὰ πράγματα. Ἢ δὲν ἔγινε κατάταξις καὶ ἔχομεν φυγοστρατίαν, ἢ ἔγινε καὶ ἔχομεν λιποταξίαν. Ἡ τοιαύτη σύγχυσις θὰ προκαλέσῃ καὶ ἄλλην ἐνώπιον τῶν Στρατοδικείων. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ δώσωμεν εἰς τὰς διατάξεις περὶ ἀνυποταξίας τὴν ὀνομασίαν «φυγοστρατία». Τί διαφέρει, σᾶς παρακαλῶ, ἂν ἐγὼ δὲν καταταχθῶ εἰς τὸν στρατὸν, ἀφοῦ διῆλθον ἀπὸ τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον; Δὲν εἶμαι εἰς ὁμοίαν θέσιν μετὰ τοῦ μὴ προσελθόντος; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίξωμεν μίαν νέαν διάκρισιν ἀδικημάτων ἄνευ οὐσιώδους τινὸς βάσεως; Ἐλάβετε δὲ κἄν ὑπ’ ὄψει τὰς προθεσμίας, μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν ὁποίων καθίσταταί τις ἀνυπότακτος καὶ φυγόστρατος; Εἶναι αἱ αὐταὶ, ἢ διαφέρουσι; Τοιαύτη ἐπαναλαμβάνω σύγχυσις εἶναί τι ἀκατανόητον.

§160ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ἦναι σύγχυσις τὸ νὰ διακρίνῃ τις τὰ διαφέροντα, καὶ νὰ δίδῃ ὀνόματα εἰς τὰ οὕτω διακρινόμενα, βεβαίως ἡ νομοθεσία, τὴν ὁποίαν ἐσχάτως ἐψηφίσαμεν, δύναται νὰ κατακριθῇ ἐπὶ συγχύσει. Ἐγὼ ὅμως ἐθεώρησα σύγχυσιν τὴν ἀρχὴν τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, ζητοῦντος ἵνα περιλαμβάνωνται ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ κατηγορίᾳ καὶ ἵνα ὑπάγωνται εἰς τὴν αὐτὴν ἐκτίμησιν περιστάσεις, ῥιζικῶς διαφέρουσαι ἀπ’ ἀλλήλων, ἑπομένως ἐγκρίνω ὡς ἄριστα ἔχουσαν τὴν ἀναγνώρισιν τρίτης κατηγορίας. Κατὰ τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν, ἔχομεν τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατατεταγμένοι εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ὑπάγονται καθ’ ὅλα εἰς τὴν στρατιωτικὴν δικαιοδοσίαν, ἔχομεν τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι μὲν ὑπόχρεοι, εἰς οὐδεμίαν ὅμως πραγματικὴν σχέσιν ἦλθον πρὸς τὸν στρατὸν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνυπότακτοι καὶ οἱ ὁποῖοι οὐδόλως ὑποβάλλονται εἰς τὴν στρατιωτικὴν δικαιοδοσίαν, ἔχομεν καὶ τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, δὲν κατετάχθησαν ὅμως μετὰ τὴν προσέλευσιν. Οὗτοι, φεύγοντες τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς πρὸς κατάταξιν ὑποχρεώσεως, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς κατατεταγμένοι περὶ τὰ τῆς στρατιωτικῆς δικαιοδοσίας, ὑπάγονται ὅμως ἐν μέρει εἰς ταύτην, συνεπείᾳ τῆς εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον προσελεύσεως. Οὔτε εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πολιτῶν ἀνήκουσιν οὗτοι ἀποκλειστικῶς, οὔτε εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν στρατιωτικῶν, οὔτε λιποτάκται δύνανται νὰ ὀνομασθῶσιν, οὔτε ἀνυπότακτοι, ἀλλὰ διακρίνονται δι’ ἰδίου ὀνόματος, ὡς φυγόστρατοι. Ἐὰν σήμερον δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ, καὶ ὀνομάσωμεν φυγοστράτους τοὺς ἀνυποτάκτους, παρέπεται, ὅτι εἰς τοὺς οὕτως ἀπὸ ἀνυποτάκτων μετονομασθησομένους φυγοστράτους θὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τοὺς μήπω μὲν καταταχθέντας, προσελθόντας ὅμως εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον. Βεβαίως τοιαύτην πρόθεσιν δὲν ἔχομεν· ὀφείλομεν ἄρα ν’ ἀπόσχωμεν ἀπὸ τῆς μεταβολῆς τῆς ὀνομασίας, ἀφοῦ ἡ μεταβολὴ αὕτη ἐπάγεται συνεπείας οὐσιαστικὰς, ὑποβάλλουσα εἰς τὸν στρατιωτικὸν νόμον ἐκείνους ἀκριβῶς, τοὺς ὁποίους, δι’ ὅσων ἐψηφίσαμεν, ἠθελήσαμεν νὰ ἐξαιρέσωμεν ἀπὸ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου.

§161ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μία ἐφεύρεσις Ἑλληνικὴ ὅλως διόλου ἡ διάκρισις τῆς γʹ κατηγορίας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀνακοινώσωμεν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους λαοὺς, διὰ νὰ ὠφεληθῶσιν ἐξ αὐτῆς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 174, ὡς καὶ τὰ ὑπόλοιπα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον). (Γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, τὰ νομοσχέδια: Περὶ ναυτικῆς στρατολογίας. Περὶ κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΦΑʹ Νόμου περὶ συστάσεως Ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Περὶ καταστάσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων.

§163ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἐξαιρετικὴ σπουδαιότης τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ τοῦ νέου θεσμοῦ, οὗτινος προτίθεται τὴν εἰσαγωγὴν ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν, κατανοεῖται παρὰ πάντων. Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ θεσμοῦ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων καὶ νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως, ἧς τὴν εἰσαγωγὴν θεωρῶ ἀναγκαιοτάτην καὶ ἐπιβαλλομένην εἰς ἡμᾶς. Δὲν θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιθυμῶν ὅμως νὰ λάβῃ πραγματικὴν ἐφαρμογὴν ὁ προτεινόμενος θεσμὸς, θὰ ἐξετάσω ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην τὸν μηχανισμὸν αὐτοῦ. Ἂν θεσμὸς, τόσον ἀναγκαῖος καὶ τόσον συνήθης εἰς ὅλα τὰ εὐνομούμενα καὶ αὐτοδιοικούμενα Κράτη, πρόκηται νὰ νομοθετηθῇ παρ’ ἡμῖν κατὰ τρόπον, μὴ ἐξασφαλίζοντα τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ὡς ἄλλοτε ἐνομοθετήθη ὁ θεσμὸς τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων, νομίζω, ὅτι οὐ μόνον περιττὸν, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβὲς ἤθελεν εἶσθαι, νὰ νομοθετήσωμεν αὐτὸν, καὶ διὰ τῆς ἀποτυχίας ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του νὰ ἐλαττώσωμεν ἔτι μᾶλλον τὴν ἕξιν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἣν εἴχομεν, πρὶν ἀποκτήσῃ ἡ Ἑλλὰς τὴν αὐτονομίαν αὑτῆς, καὶ ἣν ἀπεμάθομεν, καὶ δι’ ἄλλους μὲν λόγους καὶ διότι ὁ θεσμὸς τῆς ἐπαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως, ὁ νομοθετηθεὶς κατὰ τὸ 1836, ἐνομοθετήθη κατὰ τρόπον, παρακωλύσαντα τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Τοιοῦτον φόβον περὶ τῆς μὴ καταλλήλου ἐφαρμογῆς του μοὶ γεννᾷ καὶ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Τοιοῦτον, οἷον ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν, φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ τύχῃ τελείας ἐφαρμογῆς καὶ δὲν θὰ φέρῃ τὰ πρακτικὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα ἀπεκδεχόμεθα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Ἀρχόμενος τῆς ἐξετάσεως τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων αὐτοῦ, νομίζω ἀκατάλληλον τὴν σύγχρονον ἀντικατάστασιν ὅλων τῶν μελῶν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. Ὁ θεσμὸς τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων εἶναι θεσμὸς διοικητικὸς καὶ κοινωνικός. Ἡ σύγχρονος δὲ ἐκλογὴ ὅλων τῶν νομαρχιακῶν συμβούλων, ἣν καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον, δύναται νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν χαρακτηρισμόν τινα πολιτικόν, οἷον λαμβάνει σήμερον ἡ ἐκλογὴ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, μολονότι καὶ ταῦτα οὐδένα ἔχουσι πολιτικὸν χαρακτῆρα. Μία τοιαύτη πανηγυρικὴ ἐκλογὴ ὅλων τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων δὲν δύναται νὰ μὴ λάβῃ, ἔστω καὶ ἐμμέσως, πολιτικήν τινα χροιάν. Τοῦτο πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν, παραδεχόμενοι τὴν κατὰ τὸ ἥμισυ ἀντικατάστασιν τῶν συμβούλων κατὰ πᾶσαν διετίαν ἢ τριετίαν. Ἡ τοιαύτη μερικὴ ἐκλογὴ θὰ ἐλαττώσῃ τὸν ἐκλογικὸν θόρυβον, καὶ θὰ συντελέσῃ συγχρόνως καὶ εἰς τὸν καλλίτερον καταρτισμὸν ἑκάστου Συμβουλίου, διὰ τῆς διατηρήσεως ἐν αὐτῷ ἐπὶ μακρότερον χρονικὸν διάστημα τοῦ ἡμίσεος τῶν μελῶν αὐτοῦ καὶ τῆς πλειοτέρας αὐτῶν ἐξασκήσεως εἰς τὰ θετικὰ αὐτοῦ ἔργα. Πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ αὐτοῦ σκοποῦ νομίζω χρήσιμον τὴν ὕπαρξιν ἀναπληρωτικῶν νομαρχιακῶν συμβούλων, οἵτινες, ἐν περιπτώσει θανάτου, παραιτήσεως, ἢ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον ἐλλείψεως ἑνὸς νομαρχιακοῦ συμβούλου, ν’ ἀντικαθιστῶσιν αὐτὸν ἄνευ νέας ἐκλογῆς. Δευτέραν ἔλλειψιν τοῦ νομοσχεδίου εὑρίσκω τὸ ἀόριστον ἀπὸ τὸ περιωρισμένον τῶν καθηκόντων τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. Ταύτην δὲ θεωρῶ ἰδίως οὐσιώδη καὶ θεμελιώδη. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ Γʹ τοῦ νομοσχεδίου τὰ ἀνατιθέμενα εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον καθήκοντά εἰσιν ἐργασίαι καὶ ἐνασχολήσεις παθητικαί, μὴ δυνάμεναι νὰ ἐγείρωσι πραγματικόν τι ἐνδιαφέρον καὶ ἑλκύσωσι τὰ μέλη αὐτοῦ εἰς τὴν τακτικὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των. Εἶναι περίπου τὰ αὐτὰ καθήκοντα, ἅτινα ὁ νόμος τοῦ 1836 ἀνέθηκεν εἰς τὰ Ἐπαρχιακὰ Συμβούλια, καὶ ἅτινα, καταστήσαντα ἄχαρι καὶ παθητικὸν τὸ ἔργον τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβούλου, κατέστρεψαν πᾶν ἐνδιαφέρον αὐτοῦ πρὸς τὸν θεσμόν, καὶ κατέστησαν αὐτὸν νεκρὸν γράμμα. Ὀλίγιστοί εἰσιν οἱ ἀρεσκόμενοι εἰς τὴν ἐξέλεγξιν λογαριασμῶν καὶ τὴν ἁπλῆν ἐπίβλεψιν ὑπηρεσιῶν, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ ὅλον σχεδὸν τῶν εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἀνατιθεμένων καθηκόντων. Ἐὰν πράγματι θέλωμεν νὰ ἱδρύσωμεν παρ’ ἡμῖν τὸν θεσμὸν τῶν Συμβουλίων τούτων,—νομίζω, δ’ ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ θέλωμεν τοῦτο, διότι ἄνευ αὐτοῦ δυσκόλως θὰ δυνηθῶμεν οὐ μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ τὰ τέκνα ἡμῶν ν’ ἀπολαύσωσι τῶν ἀγαθῶν τῆς αὐτοδιοικήσεως, — πρέπει νὰ ἐγείρωμεν τὸ ἐνδιαφέρον τῶν μελῶν αὐτῶν, ἀναθέτοντες εἰς αὐτὰ καθήκοντα θετικώτερα καὶ μᾶλλον εὐχάριστα τῆς ξηρᾶς ἐπιτηρήσεως καὶ ἐξελέγξεως λογαριασμῶν. Τοιαῦτα δὲ καθήκοντα δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ἰδίως τῆς ὁδοποιΐας. Ἡ διατήρησις τῶν διὰ τοῦ νόμου διερχομένων ἐθνικῶν ὁδῶν καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν εἶναι ζήτημα ἐνδιαφέρον, οὐ μόνον τὸν νομὸν ἐν γένει, ἀλλὰ καὶ ἕκαστον τῶν συμβούλων ἰδίᾳ. Τὸ καθῆκον τοῦτο δυνάμεθα ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια, προσδιοριζομένου ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας τοῦ ἀναλογοῦντος δι’ ἕκαστον νομὸν χρηματικοῦ ποσοῦ πρὸς κατασκευὴν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν καὶ πρὸς διατήρησιν τούτων τε καὶ τῶν δι’ αὐτοῦ διερχομένων τμημάτων τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν. Αἱ περὶ τούτων ἀποφάσεις αὐτῶν θὰ ἐκτελῶνται διὰ τῶν μηχανικῶν τοῦ Δημοσίου, ὑπὸ τῶν ὁποίων ἐκτελεῖται καὶ σήμερον ἡ διατήρησις καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν ὁδῶν. Ἀλλ’ ἡ πρὸς τοὺς συμπολίτας αὑτῶν εὐθύνη τῶν συμβούλων καὶ τὸ ἴδιον αὐτῶν ἐνδιαφέρον θὰ καταστήσῃ πραγματικὴν τὴν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν φροντίδα, καὶ θὰ συντελέσῃ σπουδαίως εἰς τὴν παρὰ τῶν μηχανικῶν τοῦ Δημοσίου τελειοτέραν κατασκευὴν καὶ διατήρησιν τῶν ὁδῶν τοῦ νομοῦ. Ἕτερον καθῆκον, ὅπερ ἐπωφελῶς δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια, εἶναι ἡ φροντὶς περὶ τῆς ὑποστηρίξεως καὶ τῆς καθοδηγήσεως τῆς γεωργίας καὶ τῆς μικρᾶς ἡμῶν βιομηχανίας. Τὰ ζητήματα τῆς τακτοποιήσεως τῆς κοίτης τῶν ποταμῶν καὶ τῶν χειμάῤῥων, τῆς ἀρδεύσεως καὶ ἀποξηράνσεως λιμνῶν καὶ ἑλῶν, τῆς βελτιώσεως τῶν μέσων τῆς ἐν γένει καλλιεργείας, καὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν βιοποριστικῶν τεχνῶν, ἐνδιαφέρουσι καὶ τοὺς νομοὺς καὶ ἕνα ἕκαστον τῶν κατοίκων αὐτῶν. Ὡς τοιαῦτα δὲ θὰ ἐγείρωσι τὸ ἐνδιαφέρον τῶν νομαρχιακῶν συμβούλων, οἵτινες θὰ φροντίσωσι περὶ αὐτῶν, εἴτε ἀπ’ εὐθείας, εἴτε ζητοῦντες καὶ τὴν ἀρωγὴν τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας. Ἐλλειπεῖς εὑρίσκω ὡσαύτως τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 11, καθ’ ὃ μόνον ὑπὸ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας δύναται νὰ συγκαλεῖται ἐκτάκτως τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, τοῦ ἄρθρ. 20, καθ’ ὃ ἐν περιπτώσει παρατάσεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Συμβουλίου τὰ μέλη αὐτοῦ οὐδεμίαν λαμβάνουσιν ἀποζημίωσιν, καὶ τοῦ ἄρθρου 36, καθ’ ὃ, ἐν περιπτώσει μὴ ἐκδόσεως ἀποφάσεών τινων ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ὑπὸ τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, ἐκδίδει ταύτας ὁ Νομάρχης, ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Νομίζω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκτακτος πρόσκλησις τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου καὶ ὅταν, ἕνεκα συμφερόντων τοῦ νομοῦ, ζητήσῃ αὐτὴν ἡ πλειοψηφία αὐτοῦ, καὶ ὅτι τὰ μέλη αὐτοῦ πρέπει νὰ λαμβάνωσι τὴν μικρὰν ἀποζημίωσιν τῶν 10 δραχμῶν καθ’ ἡμέραν καὶ διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, καθ’ ὃ τὰ συμφέροντα τοῦ νομοῦ ἤθελον ἀπαιτήσει τὴν παράτασιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Συμβουλίου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὸ ἄρθρον 36, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ἁπλῆ ἀμέλεια τῶν μελῶν τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατυπώσεων καὶ ἐξελέγξεων, αἵτινες διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ θεσμοῦ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων ἀφαιροῦνται ἀπὸ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, καὶ ἀνατίθενται εἰς τὰ τοπικὰ ταῦτα Συμβούλια. Ἂν ὑπάρξῃ τοιαύτη ἀμέλεια, ἡ κεντρικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ἵνα ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκον αὑτῶν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, καὶ τιμωρήσῃ αὐτὰ διὰ τῆς στερήσεως τῆς ἀποζημιώσεώς των, ἐὰν ἐξακολουθήσωσιν ἀμελοῦντα· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ὑποκαταστήσῃ αὐτὰ καὶ ἰδιοποιηθῇ τὰ καθήκοντά των, ἄν θέλωμεν ὁ εἰσαγόμενος θεσμὸς νὰ ἐφαρμοσθῇ πράγματι, καὶ νὰ μὴ μείνῃ νεκρὸν γράμμα, ὅπως ἔμεινεν ὁ θεσμὸς τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων. Σπουδαιοτέραν εὑρίσκω τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 21, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ὑπὸ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας διάλυσιν τῶν Συμβουλίων. Οἱ δύο πρῶτοι λόγοι τῆς διαλύσεως αὐτῶν εἰσι δίκαιοι, διότι, ἐὰν ταῦτα δὲν θέλωσι νὰ συνέλθωσιν ἐντὸς τῆς ὁριζομένης προθεσμίας, ἢ συνελθόντα δὲν συνεδριάσωσιν ἐπὶ δέκα ἡμέρας, καθιστῶσιν αὐτὰ ταῦτα ἀναγκαίαν τὴν διάλυσιν των καὶ τὴν ἀντικατάστασίν των. Τὴν διάλυσιν ὅμως αὐτῶν ἕνεκα ὑπερβάσεως καθηκόντων εὑρίσκω ἀόριστον, καὶ νομίζω ἀναγκαίαν τὴν συμπλήρωσιν αὐτῆς. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶναι εὔκολον σήμερον νὰ ὁρίσῃ τις ὅλας τὰς περιπτώσεις τῆς ὑπερβάσεως καθηκόντων, νομίζω, ὅτι πρέπει τοὐλάχιστον ἐν τῷ Βασ. Διατάγματι τῆς διαλύσεως ν’ ἀναφέρηται καὶ δικαιολογῆται ἡ τοιαύτη ὑπέρβασις. Πρέπει δὲ ὡσαύτως ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ νὰ προστεθῇ, ὅτι, ἐν περιπτώσει διαλύσεως Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, ἡ Νομαρχιακὴ Ἐπιτροπὴ ἐξακολουθεῖ τὰ καθήκοντα αὑτῆς μέχρι τῆς ἐκλογῆς τοῦ νέου Νομαρχικοῦ Συμβουλίου, καὶ τῆς παρ’ αὐτοῦ ἀντικαταστάσεως αὐτῆς. Πλημμελεῖς προσέτι εὑρίσκω τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρ. 6 καὶ 7, διὰ τῶν ὁποίων χαρακτηρίζεται ὡς ἀσυμβίβαστος ἡ θέσις τοῦ νομαρχιακοῦ συμβούλου μὲ τὴν θέσιν τοῦ Βουλευτοῦ. Οὐδαμοῦ ἐθεωρήθησαν ὡς ἀσυμβίβαστα τὰ δύο ταῦτα ἀξιώματα. Νομίζω δὲ ὅτι μετὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἐκλογικοῦ ἡμῶν νόμου, καὶ τὴν παραδοχὴν τῆς νομαρχιακῆς περιφερείας, ἡ ἐκτέλεσις τῶν καθηκόντων τοῦ νομαρχιακοῦ συμβούλου οὐ μόνον δὲν ἀντίκειται εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας συμπληροῖ ταῦτα. Ἄν εἰλικρινῶς διὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς εὐρείας ἐκλογικῆς περιφερείας ἐπιδιώκωμεν τὴν μόρφωσιν ἰδεῶν εὐρυτέρων, στηριζομένων ἐπὶ γενικωτέρων συμφερόντων, πρέπει νὰ ἐξαγάγωμεν τὸν Βουλευτὴν ἐκ τῶν στενῶν ἐπαρχιακῶν καὶ ἰδιωτικῶν συμφερόντων καὶ θέσωμεν αὐτὸν ἐν τῷ κύκλῳ τῆς εὐρυτέρας φροντίδος καὶ τῆς γενικωτέρας ἐνασχολήσεως, τὴν ὁποίαν ἀναθέτομεν εἰς τὰ μέλη τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. Ἐν τῷ Νομαρχιακῷ Συμβουλίῳ, ὁ Βουλευτὴς θ’ ἀντιληφθῇ καὶ θ’ ἀντιπροσωπεύσῃ ἐν τῇ Βουλῇ τὰ συμφέροντα τοῦ νομοῦ, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι μὲν τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, δὲν ἀπομακρύνονται ὅμως αὐτῶν, ὅσον τὰ ἐπαρχιακὰ καὶ τὰ ἀτομικὰ, τὰ ὁποῖα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀντιπροσωπεύονται δυστυχῶς ἐνταῦθα. Ὁ φόβος δὲ, μήπως ὁ Βουλευτὴς διὰ τῆς παρουσίας του ἐν τῷ Νομαρχιακῷ Συμβουλίῳ ἐπιδιώξῃ ἴδια πολιτικὰ συμφέροντα, δὲν εἶναι σοβαρὸς, διότι τοῦτο δύναται νὰ ἐπιτύχῃ εὐκολώτερον, εἰσάγων ἐν αὐτῷ φίλους καὶ ὄργανα αὐτοῦ. Τὴν παρουσίαν δὲ τοῦ Βουλευτοῦ ἐν τῷ Νομαρχιακῷ Συμβουλίῳ θεωρῶ ἀναγκαίαν προσέτι καὶ διότι αὕτη θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνύψωσιν αὐτοῦ καὶ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ θεσμοῦ. Τὰς σκέψεις μου ταύτας ἐνόμισα καθῆκον νὰ ὑποβάλω ὑμῖν, διότι ἐπιθυμῶ εἰλικρινῶς τὴν παρ’ ἡμῖν ἐγκλημάτισιν τοῦ θεσμοῦ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, ὃν θεωρῶ ὡς τὸ θεμέλιον πραγματικῆς αὐτοδιοικήσεως· ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ψηφιζόμενον ὡς ἔχει, δυσκόλως θὰ ἐφαρμοσθῇ. Φοβοῦμαι μάλιστα, μήπως αὐτὸ, τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ τοσοῦτον ἀναγκαίου δι’ ἡμᾶς θεσμοῦ τούτου, ἐπενέγκῃ ἀντίθετα ἀποτελέσματα καὶ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξευτέλισιν αὐτοῦ. Ἐλπίζων δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ θεσμοῦ τούτου, παρακαλῶ αὐτὴν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς παρατηρήσεις μου καὶ εἰσαγάγῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις.

§164ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ μᾶς δώσητε τὰς τροπολογίας σας, διὰ νὰ τυπωθῶσι, νὰ τὰς ἔχωμεν.

§165ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν συνέταξα αὐτὰς, διότι σπανίως γίνονται δεκταὶ σήμερον συντασσόμεναι τροποποιήσεις καὶ διότι ἔχω πλειοτέραν ἐλπίδα παραδοχῆς τῶν προτεινομένων βελτιώσεων, ἂν θελήσητε ὑμεῖς νὰ συντάξητε διὰ τῆς ὑπηρεσίας τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις, ἐν ᾗ περιπτώσει παραδέχεσθε τὰς σκέψεις μου.

§166ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βλέπω ὅτι εἶναι αἱ αὐταί· δὲν πρόκειται νὰ προστεθῇ τίποτε, διότι ἀνευρίσκω ὅλα ταῦτα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§167ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν εὑρίσκω τοῦτο· διότι ἐν τῇ διατάξει τοῦ ἄρθρου 23, ὅτι τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἐπιτηρεῖ καὶ τὰ ἔργα τῆς δημοτικῆς καὶ δημοσίας συγκοινωνίας, δὲν πιστεύω νὰ περιλαμβάνηται ἡ ἰδέα, ὅτι ὡρισμένα χρηματικὰ ποσὰ ἐκ τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας θὰ προσδιορίζωνται κατ’ ἔτος καὶ θὰ διατίθηνται παρὰ τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν καὶ εἰς τὴν συντήρησιν τούτων τε καὶ τῶν διὰ τοῦ νομοῦ διερχομένων ἐθνικῶν ὁδῶν.

§168ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διατυπώσατέ τας.

§169ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ τὰς διατυπώσητε παρακαλῶ.

§170ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εὐχαρίστως θὰ πράξω τοῦτο μετὰ τὴν συνεδρίασιν.

§171ΤΖΑΝΕΣ. Θὰ παρακαλέσω, τὸ νομοθέτημα τοῦτο νὰ τὸ τάξητε μεταξὺ τῶν πρώτων αὔριον, διότι ὁμολογουμένως εἶναι σπουδαιότατον καὶ οὐδεὶς τῶν συναδέλφων ἀρνεῖται, ὅτι τοῦτο ἀφορᾷ εἰς τὰ κυριώτερα καὶ σπουδαιότερα συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὴν ἀπαρέγκλιτον λειτουργίαν καὶ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ αὐτοῦ τοῦ Κοινοβουλίου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λάβῃ ὑπὸ μελέτην προσεκτικὴν καὶ τὸ νομοθέτημα τοῦτο, καὶ οὐ μόνον, ἀλλ’, ἐὰν κρίνῃ καλὸν, νὰ τὸ σπουδάσῃ καὶ ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ. Φρονῶ ὅμως, ὅτι κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον καλὸν εἶναι νὰ μὴ ψηφισθῇ. Τὸ νομοθέτημα περὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, περὶ τῶν Συμβουλίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐν ἄλλοις Κράτεσιν — ἃς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις — παίζουν τὸν σπουδαιότερον ρόλον, ἀνάγκη μετὰ περισκέψεως ἄκρας νὰ ψηφισθῇ. Εἴδομεν εἰς τὸ Βέλγιον, ποῖον μέρος ἔπαιξε τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἐσχάτως. Ἐὰν αὔριον δὲν ἴδω, κ. Πρόεδρε, — καὶ λέγω τούτο, διότι αἰσθάνομαι ὁποῖον σπουδαῖον καθῆκον ἔχομεν, — καὶ τὸ νομοθετούμενον τοῦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τεταγμένον ἐν τοῖς πρώτοις καὶ τὸ πρῶτον, θὰ κάμω χρῆσιν τοῦ δικαιώματός μου περὶ μὴ ἀπαρτίας. Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ πρόκειται νὰ μεταφέρωμεν δένδρον ξένων κλιμάτων διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν πατρίδα μας, πρέπει νὰ προσέξωμεν, ἵνα μὴ τὸ μετακομίσωμεν ἀπροσέκτως καὶ οὕτω τὸ καταστήσωμεν πρὸ τοῦ καιροῦ φθισικόν. Τοιοῦτον δένδρον ὁποίους θὰ δώσῃ ἡμῖν καρπούς; Προσέξωμεν, ἵνα μὴ, ἀντὶ νὰ ὠφεληθῶμεν, ἀποθάνωμεν.

§172ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, νὰ ταχθῇ μεταξὺ τῶν πρώτων.

§173ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ πρῶτον. (Γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1848 νόμου Περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Προξενικῶν Ἀρχῶν, δικαιοδοσίας αὐτῶν κτλ. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ τῶν ἐν Βοσπόρῳ καὶ Ἴστρῳ ῥυμουλκῶν ποταμοπλοίων νόμου ΩΞʹ τῆς 25 Ἀπριλίου 1880. Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας τοῦ ἐν Γαλαζίῳ Προξενείου. Περὶ ποιμνιοβοσκῆς.)

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 11 μ. μ.