1887.05.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 55

τῆς 11ης Μαΐου 1887.

(Δευτέρα)

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι κτηματίαι τῆς Φθιώτιδος παραπονοῦνται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς. Θὰ τυπωθῇ ἡ ἀναφορὰ καὶ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς.

§2ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ εἰσαχθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, περὶ ποιμνιοβοσκῆς, εἶχε χθὲς μίαν καλὴν θέσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἤδη ὅμως βλέπω αὐτὸ πολὺ καταβιβασθέν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δέον ἐξ ἅπαντος νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, καταστρέφονται οἱ πτωχοὶ ἡμῶν συμπολῖται, ὡς ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα, πιεζόμενοι ἀπὸ τοὺς χωροφύλακας καὶ ἀγροφύλακας. Δὲν πιστεύω οὐδεὶς νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀμφιβάλλων περὶ τοῦ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι πολὺ ἀναγκαιότερον καὶ ὠφελιμώτερον τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ ἐν Τήνῳ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας, τὸ ὁποῖον προηγεῖται αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον περὶ ποιμνιοβοσκίας ἀναντιῤῥήτως πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἐν τῇ παρούσῃ Συνόδῳ, θέλει δὲ τεθῆ μεταξὺ τῶν πρωτίστων, ὅταν πεισθῶμεν, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ὥριμον. Ἐπειδὴ ἐπρόκειτο νὰ ληφθῶσι παρατηρήσεις ἐκ Λαμίας, ὁποῖαι εἶναι αἱ πρὸ ὀλίγου ὑποβληθεῖσαι διὰ τοῦ Προεδρείου, ἀνεβάλομεν τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, διότι ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀκολουθήσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι, νὰ δεχθῇ πᾶσαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία θὰ ὑποβληθῇ ὁμοφώνως ὑπὸ διαμερισμάτων τινῶν.

§4ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον, ὅπως κυρωθῶσι συνθῆκαι διεθνεῖς περὶ ἀνταλλαγῆς ταχυδρομικῶν δεμάτων καὶ ἐπιταγῶν. Καὶ νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως προσθέτου πράξεως εἰς τὴν διεθνῆ ταχυδρομικὴν σύμβασιν τῆς 3 Νοεμβρίου 1880, περὶ ἀνταλλαγῆς τῶν ταχυδρομικῶν δεμάτων, διομολογηθείσης ἐν Λισσαβῶνι τῇ 21 Μαρτίου 1885. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 225–226).

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Λογιστικοῦ νόμου καὶ τῶν ὀργανισμῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, καὶ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεων τῶν περὶ μονοπωλίων νόμων. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 227–228).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Λεβίδου, περὶ τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων. Ὁ κ. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§7ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐσκεπτόμην, Κύριοι, ἐπὶ πολὺ, καὶ εἶχον πολλοὺς ἐνδοιασμοὺς, ἐὰν ἔπρεπε τὴν ἠρεμίαν ταύτην τῶν συνεδριάσεων, ἥτις ἀπό τινος χρόνου παρετηρήθη ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἐὰν, λέγω, τὴν ἠρεμίαν ταύτην δὲν ἤθελεν εἶσθαι τολμηρὸν νὰ διακόψῃ τις, καὶ μάλιστα ἐκ τῶν νεωτέρων, ὅτε ζητῶν νὰ εὕρω τι ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς Βουλῆς τοῦ 1872 ἔτους, παρετήρησα μακρὰν καὶ θορυβώδη συζήτησιν, προκληθεῖσαν τότε παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ζακύνθου βουλευτοῦ καὶ νῦν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἧς ἀφορμὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀπονομὴ 253 χαρίτων, γενομένη παρὰ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ κ. Ἀγαμέμνονος Μεταξᾶ. Εἶπον ὅτι ἡ συζήτησις ὑπῆρξε μακρὰ καὶ θορυβώδης, ἀλλ’ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ προσθέσω, ὅτι τοσοῦτον ἐθεωρήθη καὶ σπουδαία παρ’ ἐκείνων, οἵτινες κατὰ τὴν ῥηθεῖσαν ἐποχὴν ἀπετέλουν τὸ κόμμα τῶν πέμπτων, καὶ οὗτινος σήμερον, ἐπηυξημένου πλέον, προΐσταται ὁ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς, ὥστε προεκάλεσαν, οὐδὲν περισσότερον οὐδὲν ὀλιγώτερον, καὶ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, καὶ ψηφοφορία ἐγένετο περὶ τοῦ μέτρου τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Εἶπον, ὅτι αἱ τότε ἀπονεμηθεῖσαι χάριτες ἦσαν πᾶσαι ὁμοῦ 253, ἤτοι ὀλιγώτεραι τῶν σήμερον ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων ἐναντίον ῥητῶν γνωμοδοτήσεων τῶν Προέδρων τῶν Δικαστηρίων καὶ τῶν Εἰσαγγελέων αὐτῶν, διότι αἱ ἀπονεμηθεῖσαι ἐν ὅλῳ χάριτες εἰς πολιτικοὺς καταδίκους ἀνέρχονται εἰς 1823. Συζητήσεις ἐπὶ ἓξ ὁλοκλήρους συνεδριάσεις ἐγίνοντο ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, καθ’ ἃς πρωταγωνιστὴς ἀνεδεικνύετο ὁ ἐκ Ζακύνθου ἀξιότιμος βουλευτὴς καὶ νῦν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκινδύνευον οἱ θεσμοὶ, κατεῤῥυπαίνετο, ἔλεγον, τὸ πρόσωπον τοῦ Βασιλέως, ἐκινδύνευεν ἡ ζωὴ ἡ ἀσφάλεια, καὶ ἡ περιουσία τῶν πολιτῶν· ἐζήτουν Κύριοι, τότε ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν τοῦ κ. Μεταξᾶ, Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Διατί; Διότι ἀπένειμε 253 χάριτας. Ἴσως ἀπαντήσωσι σήμερον ἐκεῖνο, ὅπερ πρό τινος ἠκούσαμεν περὶ τῶν παρασήμων. Ἀνῆλθεν ἡμέραν τινὰ ἐνταῦθα ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, καὶ θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πληθὺν τῶν ἀπονεμηθέντων παρασήμων ἐπὶ ψευδεῖ καὶ ἀνυπάρκτῳ γεγονότι, ἐπὶ τῇ ἐνηλικιώσει δῆθεν τῆς Α. Ὑψηλότητος τοῦ Διαδόχου, πράγματι δὲ ὅπως νοθεύσωσι καὶ διὰ τούτων ἀκόμη τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων, ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς ἀφελῶς, ὅτι αἰτία τῆς ἀπονομῆς τοσούτων ἑκατοντάδων παρασήμων—ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ—ὑπῆρξεν ἡ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ἀπορῶ λοιπὸν, πῶς δὲν ἠκούσαμεν ἀκόμη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι καὶ ἡ ἀπονομὴ τοσούτων χαρίτων αἰτίαν εἶχεν αὐτὴν ταύτην τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἣν ὅμως βεβαίως καταγίνεται νὰ ἐλαττώσῃ διὰ τῆς πληθύος τῶν ἐπαναλαμβανομένων ἀδικημάτων ἐκεῖνος, ὅστις κατὰ τοιοῦτον τρόπον διὰ χιλιάδων χαρίτων ὑποθάλπει τὸ ἔγκλημα. Ταῦτα, Κύριοι, τὰ τότε γενόμενα, αἱ τότε ἰδέαι τῆς μερίδος ταύτης, αἵτινες ἀντετάσσοντο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην παρὰ τοῦ κ. ἐκ Ζακύνθου βουλευτοῦ, εἶναι τὰ ἀναγκάσαντά με νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἐπερώτησιν, καὶ νὰ φέρω τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἅτινα ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ καὶ ἐν ἄλλαις περιστάσεσιν ἴσως ἤθελον δώσει δικαίωμα νὰ ζητηθῇ λόγος μετ’ ἀποτελεσμάτων παρ’ ἐκείνων, οἵτινες προέβησαν εἰς τοιαῦτα μέτρα. Δὲν θέλω βεβαίως ἐπιχειρήσει νὰ ἐξαντλήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅλην ἐκείνην τὴν σωρείαν καὶ τὸν ὄγκον τῶν δικογραφιῶν τῶν κακούργων ἐκείνων, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰς περιφερείας τῶν διαφόρων Ἐφετείων τοῦ Κράτους. Ἐξέλεξα, τυχαίως ἐντελῶς, τὰ Κακουργιοδικεῖα, τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὰ Ἐφετεῖα Ἀθηνῶν καὶ Ναυπλίας· ὅταν δὲ ἀκούσητε μίαν πρὸς μίαν τὰς δοθείσας χάριτας, τὰ φρικώδη ἀδικήματα, δι’ ἃ κατεδιώχθησαν οἱ λαβόντες ταύτας, τὰς ἐπιβληθείσας ἐπιεικεῖς ποινὰς, καὶ τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν Προέδων καὶ τῶν ἁρμοδίων Εἰσαγγελέων, γνωμοδοτούντων ῥητῶς, νὰ μὴ ἀπονεμηθῶσιν αἱ χάριτες αὗται, θέλετε ἀπορήσει, πῶς ἀκόμη εὑρίσκονται ἄνθρωποι, ἐν ἀσφαλείᾳ διάγοντες ἐν τούτῳ τῷ Κράτει. Καὶ εὐθὺς ἀμέσως ἀνοίγω τὴν δικογραφίαν κατὰ Γεωργίου Στεφάνου, ὑπ’ ἀριθ. Μητρώου 4220, ὅστις ἐδικάσθη ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου Ἀθηνῶν. Κατεδικάσθη οὗτος εἰς πέντε ἐτῶν εἱρκτὴν τῇ 7 Ἰουνίου 1884 ἐπὶ ψευδορκίᾳ. Τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, ὀλίγῳ πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ μετὰ τὴν τῆς Βουλῆς διάλυσιν, ἐπὶ τῇ προφάσει δῆθεν ἐνηλικιώσεως τῆς Α. Ὑψηλότητος τοῦ Διαδόχου, δίδοται αὐτῷ χάρις δύο ἐτῶν, ἄνευ οὐδενὸς δικαιολογητικοῦ. Πάντα τὰ δικαιολογητικά, τὰ ἐν τῇ δικογραφίᾳ ταύτῃ, ἣν βλέπετε, περιλαμβανόμενα, εἶναι ἡ ἀπόφασις τῶν Κακουργιοδικῶν, δι’ ἧς ὁ εἰρημένος Στεφάνου κατεδικάσθη εἰς τὴν ποινὴν τῆς πενταετοῦς εἱρκτῆς. Καὶ περὶ τίνος μικροῦ καὶ ἀσημάντου κακουργήματος πρόκειται; Περὶ καθαρᾶς ψευδορκίας, ὑπὸ πάσας τὰς ἐπιβαρυντικὰς περιστάσεις. Λαμβάνω τὴν δικογραφίαν κατὰ Ἀθανασ. Στεργιοπούλου ἢ Νταϊραντζῆ, ὑπ’ ἀριθ. Μητρώου 4056. Κατεδικάσθη οὗτος παρὰ τῶν ἐν Ἀμφίσσῃ Κακουργιοδικῶν τῇ 16 Μαΐου 1885 εἰς τριῶν ἐτῶν πρόσκαιρα δεσμὰ ἐπὶ λῃστείᾳ! Κατεδικάσθη δὲ εἰς τριῶν ἐτῶν μόνον πρόσκαιρα δεσμὰ, διότι ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει ὁ Ὀθωμανικὸς Νόμος. Μεταβάλλεται ἡ ποινὴ αὐτοῦ εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, ἐνῷ καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Συνέδρων καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς ῥητῶς εἶπον τὰ ἑξῆς: «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ τῆς ἐπιβληθείσης αὐτῷ ποινῆς ἐλάττωσις, διότι ἐξηντλήθη πᾶσα ὑπὲρ τοῦ καταδικασθέντος τούτου ἐπιείκεια.» Φαίνεται, ὅτι δὲν βλάπτει, διότι πρόκειται περὶ ἐγκλήματος ἁπλουστάτου, περὶ ληστείας! Κωνσταντῖνος Παππαγγελῆς. Ἀριθ. μητρώου 4119. Κατεδικάσθη οὗτος παρὰ τῶν ἐν Ἀθήναις Κακουργιοδικιῶν τῇ 19 Ἀπριλίου 1884 ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, παραπεμφθεὶς μάλιστα ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου, εἰς μόνον τεσσάρων ἐτῶν φυλάκισιν, μεταβληθέντος, ὡς ἐννοεῖται οἴκοθεν, τοῦ κατηγορητηρίου κατὰ τὴν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν. Ἐμετριάσθη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886 ἡ ποινὴ αὐτοῦ εἰς τριῶν ἐτῶν φυλάκισιν, ἐνῷ καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Πρόεδρος γνωμοδοτοῦσιν ὡς ἑξῆς: «Ἐπειδὴ πᾶσα μετρίασις, ἢ μεταβολὴ τῆς ποινῆς, τῆς ἐπιβληθείσης αὐτῷ, θεωρεῖται μὴ εὔλογος, καθόσον καὶ οἱ ἔνορκοι ἐξήντλησαν τὴν ἐπιείκειαν αὐτῶν... καὶ τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων κατέγνω σχεδὸν τὸν ἐλάχιστον ὅρον τῆς ποινῆς, ὥστε ἐξηντλήθη πᾶσα ἐπιείκεια... Ἐφ’ ᾧ θεωροῦντες τὸν κατάδικον τοῦτον ἀνάξιον πάσης χάριτος, γνωμοδοτοῦμεν, ὅπως μὴ μεταβληθῇ ποσῶς ἡ καταγνωσθεῖσα αὐτῷ ποινή.» Σημειωτέον δὲ, Κύριοι, ὅτι, ἂν δὲν μετεβάλλετο τὸ κατηγορητήριον, ἤθελεν οὗτος καταδικασθῆ εἰς δεσμὰ διὰ βίου! Δημήτριος Π. Δαμάσκος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Ἀθήναις Κακουργιοδικῶν εἰς πρόσκαιρα δεσμὰ 15½ ἐτῶν, τῇ 6 Ἰουνίου 1885, ἐπὶ ἀναιρέσει. Καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Συνέδρων θεωρεῖ αὐτὸν ἀνάξιον πάσης ἐλαττώσεως τῆς ποινῆς, καὶ οὐχὶ ἅπαξ, ἀλλὰ δὶς δι’ ἐκθέσεων ὁ παρ’ Ἐφέταις ἀντεισαγγελεὺς κ. Καρατζᾶς συμφωνεῖ τῷ Προέδρῳ. Ἐμετριάσθη ὅμως καὶ αὐτοῦ ἡ ποινὴ εἰς 12 ἐτῶν πρόσκαιρα δεσμὰ τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886: «Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας τοῦ Ὑπουργείου, λέγει ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς, ἐσχημάτισα καὶ κατὰ τὴν ἐπ’ ἀκροατηρίου συζήτησιν τὴν πεποίθησιν, καὶ ἐκ τῆς μελέτης τῆς δικογραφίας, ὅτι ἡ πρᾶξις ἐγένετο πρὸς ἐκδίκησιν!... Ἡ πρᾶξις ἔφερε στυγερὸν χαρακτῆρα! Ἐπρότεινα, ὅπως μὴ μεταβληθῇ ἡ ποινὴ τοῦ Δαμάσκου, ὅστις εἶναι καὶ ὁ κύριος αὐτουργὸς τῆς πράξεως». Κατόπιν δὲ ὁ αὐτὸς Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Συνέδρων γνωμοδοτοῦσι πάλιν ὡς ἑξῆς. «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸν Δ. Δαμάσκον, οὐδεμία συντρέχει περίστασις πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς του.» Τί ἔχετε ν’ ἀπολογηθῆτε εἰς ταῦτα, κ. Ὑπουργέ; Δημήτριος Βαρθαλάμης καὶ Γεώργ. Τζαφέρης ἢ Παππαβασιλείου. Κατεδικάσθησαν τῇ 23 Ὀκτωβρίου 1884 παρὰ τῶν ἐνταῦθα Κακουργιοδικῶν, ἐπὶ φόνῳ, εἰς θάνατον. Καὶ ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελεὺς κ. Μπέσσης λέγουσι: «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οἱ ἀνωτέρω κατάδικοι εἶναι ἀνάξιοι χάριτος, διότι ἡ δολοφονία ἦτο στυγερὰ, ὁ δὲ Τζαφέρης προέβη εἰς τὴν ἐκτέλεσίν της κατὰ παραγγελίαν τοῦ πρώτου, καταβαλόντος αὐτῷ χρήματα, καὶ ἀφοῦ οὐδεμίαν ἀπολύτως εἶχε προσωπικὴν ἀφορμὴν κατὰ τοῦ παθόντος.» Ἐν τούτοις ἡ ποινὴ, μεθ’ ὅλας τὰς ἀνωτέρω διαμαρτυρίας τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, μεταβάλλεται εἰς δεσμὰ, καὶ ἡ χάρις ἀπονέμεται. Ἀλέξανδρος Σούλιας. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Λαμίᾳ Κακουργιοδικῶν τῇ 24 Μαρτίου 1884 ἐπὶ ἀναιρέσει, παραπεμφθεὶς ἐπὶ φόνῳ! Ἀναφέρω δὲ τὰ παραπεμπτικὰ βουλεύματα καὶ τὰ κατηγορητήρια, ἵνα ἀποδείξω, ἐν πάσαις αὐταῖς ταῖς ὑποθέσεσιν, ἐπὶ πόσον καὶ τὰ Δικαστήρια τῶν ἐνόρκων καὶ τὰ Δικαστήρια τῶν Συνέδρων ἐξήντλησαν ὅλην αὐτῶν τὴν ἐπιείκειαν, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἐν πάσαις σχεδὸν ταῖς ἐκθέσεσι τῶν Εἰσαγγελέων καὶ τῶν Προέδρων ῥητῶς ἀναφέρεται. Εἶχε λοιπὸν παραπεμφθῆ οὗτος ἐπὶ φόνῳ ἐκ προμελέτης καὶ ἐσκεμμένως, ὁ δὲ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς γνωμοδοτοῦσι περὶ χάριτος ὡς ἑξῆς: «Τὸν κηρυχθέντα ἔνοχον Ἀλέξανδρον Σούλιαν κλπ. κλπ. γνωμοδοτοῦμεν ὁμοφώνως, ὅτι οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει νὰ μετριασθῇ ἡ ἐπιβληθεῖσα αὐτῷ ποινή, διότι ἀμφότερα τὰ Δικαστήρια ἐξήντλησαν πᾶσαν ὑπὲρ αὐτοῦ ἐπιείκειαν.» Καὶ σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι, παραπεμφθεὶς ἐπὶ φόνῳ ἐκ προμελέτης καὶ ἐσκεμμένως, εἶχε καταδικασθῆ, ὡς ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ κατηγορητηρίου, μόνον εἰς τριῶν ἐτῶν φυλάκισιν. Χάρις λοιπὸν εἰς αὐτὸν πλήρης τὴν 1 Δεκεμβρίου 1886. Ἀριθ. Μητρώου 4090. Παναγιώτης Σταματογιάννης. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Ἀμφίσσῃ Κακουργιοδικῶν τῇ 12 Μαρτίου 1884 εἰς τριῶν ἐτῶν φυλάκισιν ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως! Ὁ Πρόεδρος τῶν Συνέδρων καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς ὁμοφώνως γράφουσιν ἐν τῇ γνωμοδοτήσει αὐτῶν τὰ ἑξῆς: «Ἐπειδὴ πᾶσα μετρίασις τῆς ποινῆς ταύτης θεωρεῖται μὴ εὔλογος, καθόσον καὶ οἱ ἔνορκοι ἐξήντλησαν τὴν ἐπιείκειαν αὐτῶν καὶ τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων κατέγνω σχεδὸν τὸν ἐλάχιστον ὅρον τῆς ποινῆς, ὥστε ἐξηντλήθη πᾶσα ἐπιείκεια, ἐφ’ ᾧ κλπ. γνωμοδοτοῦμεν, ὅπως ἡ καταγνωσθεῖσα ποινὴ μείνῃ ἀμετάβλητος.»

§8ΡΙΚΑΚΗΣ. Ποία χάρις ἐδόθη εἰς αὐτόν;

§9ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀπηλάγη ἐντελῶς. Αὐτοὶ πάντες, περὶ ὧν τώρα ὁμιλῶ, ἀπηλλάγησαν. Καὶ ἀπηλλάγησαν πάντες τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, ἤτοι μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἕνα μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν!

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Δύο μῆνες ὑπελείποντο νὰ ἐξέλθῃ τῶν φυλακῶν.

§11ΛΕΒΙΔΗΣ. Τόσῳ τὸ χειρότερον, διότι κατ’ αὐτοὺς τοὺς δύο μῆνας ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ, δι’ ἃς ἀπηλλάξατε αὐτοὺς, ὥστε νὰ ἔχητε πλείονας κομματάρχας, καὶ διὰ τοῦτο ἐπλάσατε καὶ ὡς ἀφορμὴν τὴν δῆθεν ἐνηλικίωσιν τῆς Α. Ὑψηλότητος. Τάσσος Γκαρνάκης. Κατεδικάσθη εἰς πρόσκαιρα δεσμὰ τριῶν ἐτῶν τῇ 30 Ἀπριλίου 1884, διότι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐφηρμόσθη ὁ Τουρκικὸς νόμος. Ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς γνωμοδοτοῦσι τὰ ἑξῆς: «Ἐπειδὴ πᾶσα μετρίασις ἢ μεταβολὴ τῆς καταγνωσθείσης αὐτῷ ποινῆς, θεωρεῖται μὴ εὔλογος, καθόσον καὶ οἱ ἔνορκοι ἐξήντλησαν τὴν ἐπιείκειαν αὐτῶν καὶ τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων τὸν ἐλάχιστον κατέγνω ὅρον τῆς ποινῆς, ὥστε ἐξηντλήθη πᾶσα ἐπιείκεια, θεωροῦντες τὸν κατάδικον τοῦτον ἀνάξιον πάσης χάριτος, γνωμοδοτοῦμεν, ὅπως μὴ μεταβληθῇ ποσῶς ἡ καταγνωσθεῖσα αὐτῷ ποινή.» Καὶ περὶ τίνος νομίζετε πράξεως πρόκειται; Ἆ! μικρὰ πράγματα, περὶ λῃστείας. Περὶ λῃστείας, γνωμοδότησις ὁμόφωνος, οἵαν ἠκούσατε. Πλήρης καὶ εἰς αὐτὸν χάρις τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886 παρὰ τῶν νομιζόντων, ὅτι οὕτως ἐξυπηρετοῦσι τὰ συμφέροντα τῆς Βασιλείας. Κωνσταντῖνος Κριεντέρης καὶ Γεώργιος Νταΐλας. Κατεδικάσθησαν παρὰ τῶν ἐν Σύρῳ συνέδρων εἰς 2½ μόνον ἐτῶν φυλάκισιν, καὶ ἐπὶ τίνι ἐγκλήματι; Ἐπὶ ἐγκλήματι ἐξ ἐκείνων, περὶ ὧν πρό τινων ἡμερῶν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἔλεγεν, ὅτι εἰς ἄκρον κινοῦσι τὴν ἀγανάκτησιν αὐτοῦ. «Οὐδεὶς θέλει εὕρει ἐπιείκειαν παρ’ ἐμοὶ, ὅταν πρόκηται περὶ κλοπῆς», ἔλεγε μεθ’ ὑπερηφανείας πρό τινος ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός. Εὗρεν ὅμως τὴν ἐπιείκειαν ἡ κλοπὴ ἐνώπιον τοῦ συναδέλφου του Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀριθ. Μητρώου Ἀθηνῶν 4266–4267. Καὶ ἂς ἀκούσωμεν τί λέγουσιν οἱ ἁρμόδιοι Πρόεδρος καὶ Εἰσαγγελεὺς καὶ περὶ τούτων τῶν νῦν φίλων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως: «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία ἀπολύτως συντρέχει ἐλαφρυντικὴ περίστασις, δικαιολογοῦσα τὴν μετρίασιν τῆς ποινῆς». Χάρις καὶ εἰς αὐτοὺς πλήρης τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, ἵνα αὐξήσωσιν οἱ κομματάρχαι ἐν Ἀθήναις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Χάρις ἐπὶ αἰσχροτάτῳ ἐγκλήματι, κινοῦντι τὴν ἁγίαν ἀγανάκτησιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Χάρις ἐπὶ κλοπῇ καὶ ἐπὶ καταδίκῃ μόλις δύο καὶ ἡμίσεος ἐτῶν, τοῦθ’ ὅπερ οὐδέποτε μέχρι τοῦδε εἶχεν ἀκουσθῆ. Καὶ ταῦτα πάντα ἕνα μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Χρῆστος Διβριώτης. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Λαμίᾳ Συνέδρων ἐπὶ ἀποπλανήσει εἰς ἀσέλγειαν, ἐπὶ τῷ ἄλλῳ τουτέστιν ἐγκλήματι, ἐφ’ ᾧ ἐφρικία πρό τινων ἡμερῶν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός. Κατεδικάσθη οὗτος μόνον εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν. Πάντα τὰ δικαιολογητικὰ ἐν τῇ δικογραφίᾳ ταύτῃ περιορίζονται ξηρῶς εἰς τὴν ἀπόφασιν κατ’ αὐτοῦ τῶν Κακουργιοδικῶν οὐδὲ κἂν ἀναφορὰ τοῦ καταδίκου εὑρίσκεται περὶ αἰτήσεως ἀπονομῆς εἰς αὐτὸν χάριτος, ἔλλειψις δὲ πάσης ἄλλης γνώμης δικαστικῶν προσώπων, ἔστω καὶ ἀποῤῥιπτικῆς. Ἀλλὰ τίς οἶδε διὰ τίνα αἰτίαν ἐδόθη καὶ εἰς αὐτὸν χάρις, καὶ χάρις πλήρης, πάλιν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι, προκειμένου μόνον περὶ παρανόμως δοθεισῶν χαρίτων, κινδυνεύομεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν ἐκεῖνον, τὸν ὁλικόν, τῶν ἀπονεμηθεισῶν νομίμως κατὰ τὸ 1872 ἔτος χαρίτων, δι’ ἃς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νῦν, καὶ τότε βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου, ἀγορεύων διὰ μακρῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔθετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης, προεκάλει ψηφοφορίαν, καὶ διεῤῥήγνυε τὰ ἱμάτια αὐτοῦ κατὰ τοῦ κ. Ἀγαμέμνονος Μεταξᾶ, Ὑπουργοῦ τότε ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὡς ἀπονείμαντος ἐν ὅλῳ νομίμως 253 χάριτας. Ἂς εἰσέλθωμεν τώρα εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίας. Ἀθανάσιος Ἀθανασίου Γεωργᾶκος καὶ Ἀθανάσ. Π. Γεωργᾶκος. Κατεδικάσθησαν τῇ 6 Φεβρουαρίου 1884 παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν εἰς φυλάκισιν 3½ ἐτῶν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, παραπεμφθέντες ὅμως ἀρχικῶς καὶ διεξαχθείσης τῆς διαδικασίας ἐνώπιον τῶν Κακουργιοδικῶν ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου. Τῇ 1ῃ Δεκεμβρίου 1886 ἐπὶ τῷ αὐτῷ γεγονότι τῆς ἐνηλικιώσεως, πράγματι δὲ χάριν τῶν ἐκλογῶν, Βασιλικὴ χάρις, ἀντιθέτου ὑπαρχούσης γνωμοδοτήσεως τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως: «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων ἐξαντλήσαντος πᾶσαν ἐπιείκειαν, δεχθέντος ὅτι ἡ πρᾶξις, φέρει τὸν χαρακτῆρα τῆς ἀποπείρας ἀναιρέσεως μεθ’ ἑνὸς ἐλαφρυντικοῦ καὶ μετρίας συγχύσεως, τοῦ δὲ Δικαστηρίου τῶν Συνέδρων ἐπιβαλόντος τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως 3½ ἐτῶν». Καὶ δὲν δίδω σημασίαν εἰς τὸ ποσὸν τῆς χάριτος, διότι κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν, πρῶτον μὲν, διότι ἐδόθησαν τοιαῦται χάριτες παρανόμως, ἤτοι ἄνευ αἰτίας, ἐναντίον γνωμοδοτήσεων δικαστικῶν ἠτιολογημένων, ἔπειτα δὲ, διότι ἔπλασεν ἡ Κυβέρνησις ψευδὲς γεγονὸς καὶ τέχνασμα ἐκλογικὸν, καὶ ἐπὶ τούτοις ἔσπειρε χάριτας ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ἕνα δὲ μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν.

§12ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Πόσον τοῦ ἐχαρίσθη;

§13ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν δίδω κἀμμίαν σημασίαν εἰς τὸ ποσὸν τῆς δωρεᾶς· ἐὰν θέλητε ὅμως, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω· ἕξ μῆνες. Ἀντώνιος Βορὲς καὶ Γεώργ. Μαραγκός. Κατεδικάσθησαν παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 3 Μαΐου 1884, ὁ μὲν πρῶτος εἰς εἱρκτὴν 7 ἐτῶν, ὁ δὲ δεύτερος εἰς εἱρκτὴν 5 ἐτῶν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. Ἐδόθη καὶ εἰς αὐτοὺς χάρις τῇ 1ῃ Δεκεμβρίου 1886, εἰς τὸν πρῶτον ἑνὸς ἔτους, εἰς δὲ τὸν δεύτερον ἐπίσης ἑνὸς ἔτους. Ἰδοὺ ὅμως πάλιν τί λέγουσιν οἱ ἁρμόδιοι Εἰσαγγελεῖς καὶ οἱ Πρόεδροι: «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων ἐξαντλήσαντος πᾶσαν ἐπιείκειαν, δεχθέντος ἀμφότερα τὰ ἐλαφρυντικά, τοῦ δὲ Δικαστηρίου τῶν Συνέδρων κλπ.» Ἀθανάσιος Παλιανίτης. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ Κακουργιοδικῶν τῇ 24 Μαΐου 1884, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, εἰς 3½ ἐτῶν φυλάκισιν. Χάρις, τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886 πάντοτε, 6 μηνῶν, γνωμοδοτούντων οὕτως ἀντιθέτως τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου: «Γνωμοδοτοῦμεν ἐκ συμφώνου, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίστασις, ἵνα ἡ ἀνωτέρω ποινὴ ἐλαττωθῇ, καθόσον ἐκ τῆς συζητήσεως δὲν προέκυψαν περιστατικὰ ἐλαφρυντικὰ ὑπὲρ τοῦ καταδικασθέντος». Γεώργιος Ζυγουράκης. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 3 Ὀκτωβρίου 1884, ἐπὶ ἀπαγωγῇ, εἰς 3 ἐτῶν φυλάκισιν. Χάρις ἓξ μηνῶν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, (Ἀναγινώσκει): «Οὐδεμία περίστασις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, καθόσον τὸ Δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐκήρυξεν αὐτὸν ἔνοχον μόνον ἀπαγωγῆς, τὸ δὲ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων ἐπιεικῶς ἐπέβαλεν εἰς αὐτὸν φυλάκισιν τριῶν ἐτῶν».

§14ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑπὸ ποῖον ἀριθμόν;

§15ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀριθ. Μητρώου 6801. Μὲ συγχωρεῖτε, ἐὰν ἦναι πολλά, κ. Ὑπουργὲ, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξαντλήσω τὸν κατάλογον.— Χρῆστος Κουσουρῆς. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 9ῃ Ὀκτωβρίου 1884, εἰς 3 ἐτῶν φυλάκισιν. Χάρις 6 μηνῶν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, πρόκειται δὲ περὶ ἀπαγωγῆς. Ἰδοὺ πῶς γνωμοδοτοῦσιν ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεύς: «Οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, καθόσον τὸ Δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐδέχθη ἀμφότερα τὰ ἐλαφρυντικὰ, τὸ δὲ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων, ἐπιεικῶς φερόμενον, ἐπέβαλεν εἰς αὐτὸν τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως 3 ἐτῶν». Σῖμος Ἀρβανιτάκης. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν εἰς 4 ἐτῶν φυλάκισιν, τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1885, ἐπὶ κλοπῇ. Χάρις καὶ εἰς αὐτὸν, καίτοι ὁ συνάδελφος τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ κ. ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς, διαφωνῶν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, ἐφρικία πρὸ τῆς κλοπῆς ἐνώπιον ἡμῶν.

§16ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπον περὶ κλοπῆς ἐγὼ τότε.

§17ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲ ἐδόθησαν ἡμῖν ὅτι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ, ἐν οἷς θέλετε ἴδει, ὅτι ἀληθῶς ἀγανάκτησις κατελάμβανεν ὑμᾶς πρὸ τῶν κλεπτῶν.— Λοιπὸν ὁ Σῖμος Ἀρβανιτάκης κατεδικάσθη ἐπὶ κλοπῇ εἰς 4 ἐτῶν φυλάκισιν. Χάρις, τῇ 1ῃ Δεκεμβρίου 1886, ἑνὸς ἔτους: «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, καθόσον τὸ Δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐκήρυξεν αὐτὸν ἔνοχον εἰς βαθμὸν πλημμελήματος, δεχθὲν, ὅτι ἡ ἀξία τοῦ κλαπέντος σταφιδοκάρπου δὲν ὑπερέβαινε τὸ ποσὸν τῶν 400 δραχμῶν, τὸ δὲ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων, ἐπιεικῶς φερόμενον, ἐπέβαλεν εἰς αὐτὸν τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως τῶν 4 ἐτῶν.» Ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι παρεπέμφθη ἐπὶ κακουργήματι. Κωνσταντῖνος Βασάκος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 30 Ὀκτωβρίου 1884, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, εἰς 3 μόνον ἐτῶν φυλάκισιν. Χάρις τῇ 1ῃ Δεκεμβρίου 1886, καίτοι ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς γνωμοδοτοῦσιν οὕτως: «Οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετριασμὸν τῆς ποινῆς, καθόσον τὸ Δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐδέχθη ἀμφότερα τὰ ἐλαφρυντικὰ, τὸ δὲ τῶν Συνέδρων, ἐπιεικῶς φερόμενον, ἐπέβαλεν εἰς αὐτὸν ποινὴν φυλακίσεως τριῶν ἐτῶν». Νικόλαος Τουρλόπουλος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν, τῇ 21 Νοεμβρίου 1884, μόνον εἰς 3 καὶ ½ ἐτῶν φυλάκισιν, λέγω δὲ μόνον, διότι κατεδικάσθη ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, ἐνῷ εἶχε παραπεμφθῆ ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου. Ἔχομεν λοιπὸν ἕνα κατάδικον μεταξὺ τῶν πολλῶν ἄλλων, ἐφ’ ὧν παρόμοια εἴδομεν, παραπεμπόμενον ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου, καταδικαζόμενον ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, τίς οἶδε τίσι μέσοις καὶ τίσι συστάσεσιν ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν ἡ ἐλαχίστη σχετικῶς ποινὴ τῶν 3 καὶ ½ ἐτῶν, ἀφοῦ ἐκινδύνευε νὰ καταδικασθῇ εἰς δεσμὰ διὰ βίου, ἐπὶ τῷ εὐτυχεῖ δὲ γεγονότι τῆς δῆθεν ἐνηλικιώσεως, τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, μετὰ πλήθους ἄλλων, ἐξέρχεται μετ’ ὀλίγον τῶν φυλακῶν, ἴσως ἵνα λάβῃ καὶ παράσημον, ἂν ἐπερίσσευσαν. «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων ἐξαντλήσαντος πᾶσαν ἐπιείκειαν, δεχθέντος, ὅτι ἡ πρᾶξις φέρει τὸν χαρακτῆρα ἀναιρέσεως μετὰ τῶν δύο ἐλαφρυντικῶν, καὶ οὐχὶ τὸν τῆς ἀποπείρας φόνου, τοῦ δὲ Δικαστηρίου τῶν Συνέδρων κλπ.» Σταῦρος Πλάτανος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 31 Νοεμβρίου 1886 εἰς 3 ἐτῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. Δίδοται καὶ αὐτῷ χάρις ἓξ μηνῶν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1884, γνωμοδοτούντων ὡς ἑξῆς τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως· «Οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, καθόσον τὸ Δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐδέχθη ἀμφότερα τὰ ἐλαφρυντικὰ, τὸ δὲ τῶν Συνέδρων, ἐπιεικῶς φερόμενον, ἐπέβαλε φυλάκισιν 3 ἐτῶν.» Δημήτριος Καλογεράκος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Σπάρτῃ Κακουργιοδικῶν τῇ 4 Ὀκτωβρίου 1884 εἰς 3 ἐτῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. Χάρις, τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, ἐνῷ γνωμοδοτοῦσιν ὅ τε Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς ὡς ἑξῆς· «Συσκεφθέντες γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία τῆς ἐπιβληθείσης αὐτῷ ποινῆς πρέπει νὰ γίνῃ μεταβολή, ἢ μείωσις, διότι, κατὰ τὴν κρίσιν μας, ἡ ἐπιβληθεῖσα εἶναι ἀνάλογος.» Χρῆστος Τσώκρης. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Σπάρτῃ Κακουργιοδικῶν εἰς 3½ ἐτῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, τῇ 16 Νοεμβρίου 1884. Χάρις ἓξ μηνῶν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων τοῦ τε Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου ὡς ἑξῆς· «Συσκεφθέντες, γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία τῆς ἐπιβληθείσης ποινῆς πρέπει νὰ γίνῃ μεταβολή, ἢ μείωσις, διότι ἡ εἰς τὸν κηρυχθέντα ἔνοχον ἐπιβληθεῖσα ποινὴ εἶναι ἀνάλογος.» Χρῆστος Τσούντας. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Σπάρτῃ Κακουργιοδικῶν εἰς 3½ ἐτῶν φυλάκισιν, τῇ 30 Νοεμβρίου 1884, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. Παρατηρεῖτε, ὅτι ἀδιακόπως, ἢ ἐξαλείφονται συμπολῖται ἡμῶν, ἢ ἀπόπειρα γίνεται, ὅπως ἐξαλειφθῶσιν ἐκ τοῦ προσώπου τῆς γῆς. Χάρις, τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, ἓξ μηνῶν. «Λαβόντες κλπ. γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι ὡς πρὸς τὸν Χρῆστον Τσούνταν οὐδεμία πρέπει νὰ γίνῃ τῆς ποινῆς ἐλάττωσις, διότι αὕτη εἶναι καθ’ ἡμᾶς ἀνάλογος.» Κ. Βούτσας. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Σπάρτῃ Κακουργιοδικῶν τῇ 16 Δεκεμβρίου 1884, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, εἰς 3 ἐτῶν φυλάκισιν. Καὶ εἰς αὐτὸν χάρις ἓξ μηνῶν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886. Εἶναι ἄξιος, ἢ οὔ, τῆς βασιλικῆς χάριτος; Ἀκούσατε: «Συσκεφθέντες γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία τῆς ποινῆς πρέπει νὰ γίνῃ μεταβολὴ ἢ μείωσις, διότι ἡ ἐπιβληθεῖσα εἶναι ἀνάλογος. Ὁ Πρόεδρος. Ὁ Ἀντεισαγγελεὺς κλπ.» Κωνστ. Ντόκος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Σπάρτῃ Κακουργιοδικῶν τῇ 17 Δεκεμβρίου 1884 εἰς φυλάκισιν 3 ἐτῶν. Ἐδόθη καὶ εἰς αὐτὸν χάρις τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ὡς ἑξῆς τοῦ τε Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου: «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία πρέπει νὰ γίνῃ μεταβολή, ἢ μείωσις, διότι ἡ ἐπιβληθεῖσα ποινὴ εἶναι ἀνάλογος.» Σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι οὗτος εἶχε παραπεμφθῇ ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου, ἐτροποποιήθη δὲ ἡ πρᾶξις ἐπ’ ἀκροατηρίου εἰς ἀπόπειραν ἀναιρέσεως.» Π. Βρανᾶς. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Ναυπλίῳ Κακουργιοδικῶν τῇ 16 Ὀκτωβρίου 1884 εἰς 3½ ἐτῶν φυλάκισιν. Ἐδόθη χάρις ἓξ μηνῶν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886. «Ἐκ συμφώνου γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει, ὅπως μετριασθῇ ἡ καταγνωσθεῖσα ποινή.» Σημειώσατε, ὅτι, κατὰ τὴν ἐτυμηγορίαν τῶν ἐνόρκων, εἶχε λάβει, κλέπτων, διάφορα ἐμπορικὰ εἴδη, κατὰ διαφόρους ἐποχάς: «ἄλευρα, καφφὲν, ζάκχαριν, ὀρύζιον, σαπώνιον, πάστας, ἔλαιον, πετρέλαιον, φιάλας, λάμπας, καὶ ἄλλα διάφορα εἴδη.» Βλέπετε, δὲν εἶναι τίποτε. Ἔχομεν ἑορτὰς βασιλικάς! Ἔξω τῶν φυλακῶν οἱ λωποδύται, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῶν Συμβούλων τοῦ Στέμματος, οἵτινες προσποιοῦνται, ὅτι εἶναι ἕτοιμοι νὰ θυσιάσωσι καὶ τὴν ζωὴν ὑπὲρ τῶν Βασιλέων ἡμῶν. Ἄλλη χάρις, κύριοι Βουλευταὶ, ἁμιλλωμένη πρὸς τὴν ἠθικὴν μὲ τὴν προηγουμένην. Ἀκούσατε. Ἰω. Παπασπετσερόπουλος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Ναυπλίῳ Κακουργιοδικῶν τῇ 29 Δεκεμβρίου 1884 εἰς φυλάκισιν 5 ἐτῶν, ἐπὶ παρὰ φύσιν ἀσελγείᾳ, ἐνῷ ἔδει νὰ καταδικασθῇ ἐπὶ βιασμῷ, δηλ. πράξει ἀποτροπαιοτέρᾳ, κατά τε τὸν Πρόεδρον τῶν Συνέδρων καὶ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, οἵτινες καὶ ἦσαν ἀντίθετοι πάσης πρὸς αὐτὸν χάριτος. Δι’ αὐτὸ δὲ τὸ ἔγκλημα, πρὸ τοῦ ὁποίου δὲν θέλει ἀρνηθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐφρικίασε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκείνην συνεδρίασιν, ῥητῶς ἀναφέρων αὐτὸ, ἐδόθη χάρις 2 καὶ ½ ἐτῶν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, καὶ δὲν αἰσχύνονται νὰ ἐπικαλῶνται τὴν ἐνηλικίωσιν τῆς Α. Ψηλότητος, μὴ σεβόμενοι τὸν Διάδοχον τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου: «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οἱ ἀνωτέρω κατάδικοι εἶναι ἀνάξιοι τοῦ βασιλικοῦ ἐλέους, διότι, ἂν καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως καὶ ἐξ ὅλης ἐν γένει τῆς διαδικασίας προέκυψεν, ὅτι ἔλαβε χώραν βιασμὸς, οὐδὲν ἧττον οἱ κκ. ἔνορκοι, ἐξαντλήσαντες πᾶσαν ἐπιείκειαν, παρεδέχθησαν τὸν χαρακτῆρα τῆς παρὰ φύσιν ἀσελγείας, καίτοι οἱ ἐν λόγῳ κατάδικοι ῥέπουσιν εἰς τοιαύτας πράξεις.» Ῥέπει λοιπὸν εἰς πράξεις βδελυρωτάτας, καὶ ὑμεῖς, χάριν ἐκλογικῶν σκοπῶν, προστατεύετε οὕτω τὸ ἔγκλημα, καὶ ἐμβάλλετε εἰς κίνδυνον τὴν τιμὴν τῆς κοινωνίας. Παναγιώτης Τζαννετέας καὶ Εὐστράτιος Τζαννετέας. Κατεδικάσθησαν παρὰ τῶν ἐν Σπάρτῃ Κακουργιοδικῶν τῇ 22 Ἰουνίου 1885, ὁ μὲν πρῶτος εἰς 5 ἐτῶν καὶ ἑνὸς μηνὸς εἱρκτὴν, ὁ δὲ δεύτερος εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν. Εἰς τὸν δεύτερον ἐδόθη χάρις ἓξ μηνῶν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886. Εἶχε καταδικασθῆ παρὰ τοῦ Δικαστηρίου ὡς συνεργὸς ἀκολασίας κατὰ γυναικός. «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία περίπτωσις... ὅπως μετριασθῇ ἡ ποινὴ, καθόσον εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὸ μέγεθος τοῦ ἐγκλήματος, καὶ δέον νὰ ἐκτίσωσιν ὁλόκληρον τὴν ποινήν των ταύτην, πρὸς σωφρονισμὸν αὐτῶν καὶ πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς ἀτιμασθείσης παθούσης καὶ τῆς προσβληθείσης κοινωνίας.» Ἴσως, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν ἔχετε ἀνάγκην πλειοτέρων. Ἔρχομαι ὅμως, Κύριοι, ἵνα φρικιάσητε ἀκόμη περισσότερον, εἰς τὰς ἀπαλλαγὰς κακούργων, ἐξελθόντων τῶν φυλακῶν ἐκ τῆς αὐτῆς δικαστικῆς περιφερείας. Καὶ τί κακούργων! Ἀκούσατε. Ὁ Θεόδωρος Κυριαζῆς κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Ναυπλίῳ Κακουργιοδικῶν τῇ 2 Φεβρουαρίου 1884 ἐπὶ τραύματι θανατηφόρῳ. Κατὰ τίνος νομίζετε; Κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ! Καὶ εἰς πόσον χρόνον; Εἰς φυλάκισιν μόνον τριῶν ἐτῶν! Καὶ διὰ τίνος ὀργάνου ὁ θάνατος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ; Διὰ πελέκεως! Ἐπὶ τίνι δὲ πράξει εἶχε παραπεμφθῆ; Ἐπὶ ἀναιρέσει! Ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886 πανηγυρικῶς, διότι ἦτο ἀνάγκη καὶ αὐτὸς ὁ φρικώδης διὰ πελέκεως ἀδελφοκτόνος νὰ ζητωκραυγάσῃ ὑπὲρ ἐκείνου τοῦ ψευδοῦς γεγονότος; Ὄχι, δὲν εἶναι ἀληθές. Ἂς μὴ μιαίνωσι τὸ σεπτὸν πρόσωπον τοῦ Διαδόχου. Ἐξῆλθεν, ἵνα χρησιμεύσῃ κατὰ τὰς ἐκλογάς των ὡς κομματάρχης. Τί λέγουσιν οἱ Εἰσαγγελεῖς καὶ οἱ Πρόεδροι περὶ αὐτοῦ; «Οὐδεὶς ὑφίσταται λόγος, ὅπως προκληθῇ βασιλικὴ χάρις περὶ μετριάσεως τῆς ποινῆς, διότι καὶ οἱ ἔνορκοι καὶ τὸ Δικαστήριον ἐξήντλησαν πᾶσαν ἐπιείκειαν.» Β. Ἀλεξανδρόπουλος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν, τῇ 9 Ἰανουαρίου 1884, εἰς τεσσάρων ἐτῶν φυλάκισιν ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως καὶ τραύματι θανατηφόρῳ. Ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886 καὶ ἐξῆλθε τῶν φυλακῶν, γνωρίζετε δὲ τὴν αἰτίαν. «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, καθόσον τὸ Δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐξήντλησε πᾶσαν ἐπιείκειαν, δεχθὲν ἀμφότερα τὰ ἐλαφρυντικὰ καὶ τὴν μετρίαν σύγχυσιν, τὸ δὲ τῶν Συνέδρων ἐπέβαλε τὴν ποινὴν φυλακίσεως τεσσάρων ἐτῶν. Ὁ Πρόεδρος. Ὁ Εἰσαγγελεύς». Ἀθανάσιος Κρικέλας. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν εἰς τριῶν ἐτῶν καὶ ὀκτὼ μηνῶν φυλάκισιν τῇ 11 Ἰανουαρίου 1884 ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. Ἐκτὸς τῶν φυλακῶν καὶ αὐτὸς τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886. «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων ἐξαντλήσαντος πᾶσαν ἐπιείκειαν, δεχθέντος τὴν μετρίαν σύγχυσιν, τοῦ δὲ τῶν Συνέδρων ἐπιβαλόντος τὴν ποινὴν τῶν τριῶν ἐτῶν καὶ ὀκτὼ μηνῶν». Παναγιώτης Διασάκος καὶ Νικόλαος Διασάκος. Ἴσως εἶναι ἐξάδελφοι. Κατεδικάσθησαν παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 17 Ἰανουαρίου 1884 εἰς τριῶν ἐτῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. Χάρις καὶ εἰς αὐτοὺς τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886. Ἀληθῶς μετὰ 47 ἡμέρας ἐξήρχοντο τῶν φυλακῶν, ἀλλ’ ἀκριβῶς αὐταὶ αἱ 47 ἡμέραι ἤθελον πέσει μετὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ἔπρεπε λοιπὸν ν’ ἀποφυλακισθῶσι διὰ χάριτος πρὸ τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν, πρὸς ἐπηρεασμὸν τῶν συγγενῶν καὶ τῶν φίλων αὐτῶν, ἐναντίον τῆς γνωμοδοτήσεως Προέδρου καὶ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν. «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων ἐξαντλήσαντος πᾶσαν ἐπιείκειαν, δεχθέντος ἀπόπειραν ἀναιρέσεως μετὰ τῶν δύο ἐλαφρυντικῶν, καὶ οὐχὶ ἀπόπειραν φόνου, τοῦ δὲ Δικαστηρίου τῶν Συνέδρων ἐπιβαλόντος κλπ.» Βλέπετε, ὅτι εἶχον παραπεμφθῆ ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ διὰ τὸν Εὐστ. Πουτζᾶν. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν, τῇ 27 Ἰανουαρίου 1884, εἰς τριῶν ἐτῶν φυλάκισιν, καὶ ἀπαλλάσσεται τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, κατηγορούμενος ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων δεχθέντος ἀμφότερα τὰ ἐλαφρυντικὰ, τοῦ δὲ Δικαστηρίου τῶν Συνέδρων ἐπιβαλόντος τὴν ποινὴν τριῶν ἐτῶν». Παναγιώτης Μπόμπος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Τριπόλει Κακουργιοδικῶν τῇ 22 Μαΐου 1884, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, εἰς τριῶν ἐτῶν μόνον φυλάκισιν. Ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ὡς ἑξῆς τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως. «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, ὅπως μετριασθῇ ἡ ποινή.» Μῆτρος Ἀντωνακόπουλος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Τριπόλει Κακουργιοδικῶν τῇ 19 Ἰανουαρίου 1884, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, μόνον εἰς 3 ἐτῶν φυλάκισιν. Ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886. «Γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, ἵνα μετριασθῇ ἡ ποινὴ τοῦ καταδικασθέντος.» Δημήτριος Βλαχογιάννης. Καταδικασθεὶς παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν εἰς φυλάκισιν 3 μόνον ἐτῶν. Ἔνοχος ἀναιρέσεως! Ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ὡς ἑξῆς τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου, «Οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, καθόσον τὸ Δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐκήρυξεν αὐτοὺς ἐνόχους ἀναιρέσεως μετὰ τῶν δύο ἐλαφρυντικῶν καὶ τῆς μετρίας συγχύσεως, τὸ δὲ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων, ἐξαντλῆσαν τὴν ἐπιείκειαν κλπ.» Λεωνίδας Μπενέας. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 18 Ἰουνίου 1884 εἰς φυλάκισιν μόνον 3 ἐτῶν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. Ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ὡς ἑξῆς τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως. «Οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, καθόσον τὸ Δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐδέχθη ἀμφότερα τὰ ἐλαφρυντικὰ καὶ τὴν μετρίαν σύγχυσιν, τὸ δὲ τῶν Συνέδρων, ἐπιεικῶς κλπ». Ἠλίας Βόγκας. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ Κακουργιοδικῶν τῇ 26 Μαΐου 1884 εἰς 3 ἐτῶν φυλάκισιν ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. Ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, ἀντιθέτως πρὸς ὅσα ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς γνωμοδοτοῦσι. «Γνωμοδοτοῦμεν ἐκ συμφώνου, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, ἵνα μετριασθῇ, καθόσον ἐκ τῆς συζητήσεως δὲν προέκυψαν ἐλαφρυντικὰ περιστατικά, μᾶλλον δὲ ἐπιβαρυντικά». Παναγιώτης Τζαννετέας. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ Κακουργιοδικῶν ἐπὶ κλοπῇ εἰς 3 ἐτῶν φυλάκισιν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886. Φυσικώτατον καὶ ὁ κλέπτης αὐτὸς ν’ ἀπολυθῇ τῶν φυλακῶν, γνωμοδοτούντων τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου ὡς ἑξῆς: «.... Γνωμοδοτοῦμεν ἐκ συμφώνου, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, ἵνα ἡ ἀνωτέρω ποινὴ μετριασθῇ, καθόσον ἐκ τῆς συζητήσεως οὐδόλως προέκυψαν ἀμφιβολίαι, ἢ περιστατικὰ ἐλαφρυντικά». Δημήτριος Μπουτζουκλῆς. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ Κακουργιοδικῶν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ βιασμοῦ, τῇ 27 Ἰουνίου 1884, εἰς φυλάκισιν 3 ἐτῶν. Ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ὡς ἑξῆς τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως: «Γνωμοδοτοῦμεν ἐκ συμφώνου, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, ἵνα ἡ ἀνωτέρω ποινὴ ἐλαττωθῇ, καθόσον ἐκ τῆς συζητήσεως δὲν προέκυψαν περιστατικὰ ἐλαφρυντικά». Παναγιώτης Παλαιολόγος. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Ναυπλίῳ Κακουργιοδικῶν τῇ 9 Ἰουνίου 1884, ἐπὶ κλοπῇ, εἰς 3 ἐτῶν φυλάκισιν. Ἀπηλλάγη καὶ αὐτὸς τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ὡς ἑξῆς τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου: «Συσκεφθέντες, γνωμοδοτοῦμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ μετριασθῇ ἡ ποινή, πάσης ἐπιεικείας ἐξαντληθείσης». Διότι βλέπετε ἐπὶ πασῶν αὐτῶν τῶν πράξεων, αἵτινες εἶχον παραπεμφθῆ ὡς κακουργήματα, τὰ Δικαστήρια τῶν ἐνόρκων ἠλάττωσαν τὸν βαθμὸν τοῦ ἀδικήματος καὶ τὸν χαρακτῆρα αὐτοῦ, δεχθέντα, ὅτι αἱ πράξεις αὗται φέρουσιν ἁπλῶς τὰ στοιχεῖα πλημμελημμάτων, τίς οἶδε τίσι τρόποις, παρακλήσεσι καὶ μέσοις καμφθέντα, τὰ δὲ Δικαστήρια τῶν Συνέδρων ἐπέβαλον ποινὰς ἐκ τῶν ἐλαφροτάτων. Δημήτριος Τσώκρης. Κατεδικάσθη παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 15 Ὀκτωβρίου 1884 εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀπαγωγῇ καὶ ἀποπείρᾳ βιασμοῦ. Ἀπαλλάσσεται ἐντελῶς τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ὡς ἑξῆς τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου: «Οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν τῆς ποινῆς, τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων ἐξαντλήσαντος πᾶσαν ἐπιείκειαν, δεχθέντος, ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν βιασμὸς κλπ.» Μιχαὴλ Ρεντζεμπέρης. Καταδικασθεὶς ὑπὸ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 16 Ὀκτωβρίου 1884 εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ὡς ἑξῆς τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως: «Οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς μετρίασιν, τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων δεχθέντος ἀμφότερα τὰ ἐλαφρυντικά, τοῦ δὲ τῶν Συνέδρων ἐπιεικῶς φερομένου, κλπ.» Ἀριστείδης Λιακάκος. Καταδικασθεὶς παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 25 Ὀκτωβρίου 1884 εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. Χάρις πλήρης καὶ εἰς αὐτὸν τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ἐναντίον τῆς χάριτος καὶ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Κακουργιοδικῶν. Παναγιώτης Τσάμης. Καταδικασθεὶς παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν, ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων τοὐναντίον τοῦ τε Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως. Εἶναι περιττὸν νὰ ἀναγινώσκω πλέον τὰς γνωμοδοτήσεις. (Ἐπιδεικνύει τὰς γνωμοδοτήσεις). Ἀντώνιος Χίλιος. Καταδικασθεὶς παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 22 Νοεμβρίου 1881, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν, ἀπαλλάσσεται ἐντελῶς τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, ἐνῷ καὶ ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς γνωμοδοτοῦσιν ἀντιθέτως. Ἀνδρέας Στασινός. Καταδικασθεὶς παρὰ τῶν ἐν Σπάρτῃ Κακουργιοδικῶν τῇ 23 Νοεμβρίου 1884, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, ἀπηλλάγη τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, ἐνῷ ἀντιθέτως γνωμοδοτοῦσι καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Συνέδρων. Ἠλίας Γκιούλιας. Καταδικασθεὶς παρὰ τῶν ἐν Σπάρτῃ Κακουργιοδικῶν τῇ 29 Νοεμβρίου 1884 εἰς 3 ἐτῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ βιασμοῦ, ἀπαλλάσσεται τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ἀντιθέτως τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως. Διονύσιος Σταματόπουλος. Καταδικασθεὶς παρὰ τοῦ ἐν Τριπόλει Κακουργιοδικείου, τῇ 7 Δεκεμβρίου 1885 εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν, ἀπαλλάσσεται τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ἀντιθέτως τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου. Ἀλλὰ τὴν γνωμοδότησιν ταύτην εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκούσητε: «Οὐδεὶς λόγος δικαιολογεῖ τὴν ἐλάττωσιν τῆς ποινῆς τούτου, ὅστις, δι’ ὅπλου πυροβολήσας κατὰ τοῦ παθόντος, ἐπλήγωσεν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀριστερὰν χεῖρα, ἣν ἄχρηστον κατέστησεν. Ἐπεβλήθη δ’ αὐτῷ ὁ ἐλάχιστος ὅρος, διότι εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου τῶν Συνέδρων ἐπέδρασεν ἡ διαγωγὴ τοῦ παθόντος, ὅστις ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι διαβόητος ζωοκλόπος, ὡς καὶ ὁ κατηγορούμενος! Ὁ προεδρεύων Σύνεδρος. Συμφωνῶ· ὁ Εἰσαγγελεύς». Καὶ ἔχομεν, ὡς ἐνθυμεῖσθε πάντες, τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἀπεκάλει τοὺς Βουλευτὰς τῆς στενῆς περιφερείας, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, τὰ ἀποτελέσματα τῶν ζωοκλόπων καὶ τῶν κλεπτῶν! Τί εἶναι λοιπὸν οἱ Ὑπουργοί, διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν ὁποίων ἐξῆλθον κατὰ χιλιάδας ἐκ τῶν δεσμωτηρίων φονεῖς, βιασταί, κλέπται καὶ ζωοκλόποι, λῃσταί, ὡς ἐπὶ μακρὰν ἤδη ὥραν ἀκούετε; Ἰωάννης Μηλιαρέσης καὶ Α. Πουλάκος, καταδικασθέντες ὑπὸ τῶν ἐν Τριπόλει Κακουργιοδικῶν τῇ 17 Δεκεμβρίου 1884 εἰς φυλάκισιν 2 ἐτῶν καὶ 7 μηνῶν ἐπὶ βιασμῷ, ἀπαλλάσσονται τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, ὅπως μετριασθῇ ἡ ποινὴ τῶν καταδικασθέντων τούτων. Κωνσταντῖνος Γιαννούλης. Καταδικασθεὶς παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικῶν τῇ 10 Δεκεμβρίου 1884 εἰς 2 ἐτῶν καὶ 8 μηνῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, καὶ αὐτὸς ἀπαλλάσσεται, γνωμοδοτούντων τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν. Βασίλειος Ζέρβας. Καταδικασθεὶς παρὰ τῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ Κακουργιοδικῶν τῇ 19 Νοεμβρίου 1884 εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, ἀπαλλάσσεται καὶ αὐτὸς τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ἀντιθέτως τοῦ τε Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν. Δημ. Μπαμπαροῦτσος. Καταδικασθεὶς παρὰ τῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ Κακουργιοδικῶν εἰς φυλάκισιν 2 ἐτῶν καὶ 7 μηνῶν τῇ 6 Δεκεμβρίου 1884, ἀπαλλάσσεται τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, γνωμοδοτούντων ἀντιθέτως τοῦ τε Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν. Γεώργιος Καλόγρης. Καταδικασθεὶς παρὰ τῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ Κακουργιοδικῶν τῇ 27 Νοεμβρίου 1884 εἰς 2 καὶ ½ ἐτῶν φυλάκισιν, ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, ἀπαλλάσσεται καὶ αὐτὸς τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, ἀντιθέτως γνωμοδοτούντων τοῦ τε Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Δικαστηρίου. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὸ ἀρχαῖον δόγμα «ἐξ ὄνυχος τὸν λέοντα», εἶναι ἀρκετὸν, ἄν καταστρέψω ἐνταῦθα τὸν λόγον, μάλιστα ὅταν δύνηταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν πρόκειται πλέον ἐνταῦθα περὶ ὄνυχος λέοντος, ἀλλὰ περὶ ὀνύχων τίγρεων, αἵτινες κατεσπάραξαν τὴν Δικαιοσύνην. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη πολιτεία τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, συνεργοὺς καὶ συμπράκτορας ἔχοντος τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, βεβαίως ἐν πάσῃ ἄλλῃ περιστάσει καὶ ἐν ἄλλῃ καταστάσει τῆς Βουλῆς, ἤθελεν ἀναγκάσει ἡμᾶς νὰ θέσωμεν πρότασιν μομφῆς, καὶ μομφῆς δεινοτάτης καὶ μετ’ ἀποτελεσμάτων. Ἐγὼ ὅμως βεβαίως θεωρῶ περιττὸν καὶ ἕωλον τὸ σκέπτεσθαι καὶ ζητεῖν τοσοῦτον σπουδαῖα πράγματα, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ τῆς Βουλῆς, καίτοι δὲν ἐθεώρησα ἕωλον καὶ περιττὸν τὸ νὰ ποιήσωμαι λόγον περὶ τῶν πράξεων τούτων, ἃς ἠκούσατε ἔκθαμβοι ἀληθῶς καὶ ἐπὶ πολλὴν ὥραν, ἂν καὶ φίλα φρονοῦσαι τῇ Κυβερνήσει ἐφημερίδες ἠθέλησαν, σπεύδουσαι καὶ προδικάζουσαι τὰ πράγματα, νὰ εἴπωσιν, ὅτι περὶ ζητήματος ὅλως ἑώλου καὶ περὶ σκιᾶς ὁ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτὴς θέλει φέρει τὸν λόγον. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀποφανθῆτε ἐν συνειδήσει, ἂν ἐν πάσῃ ἄλλῃ ἐποχῇ δὲν ἤθελε γίνει σφοδρὰ καὶ πεισματώδης καὶ πεφωτισμένη συζήτησις περὶ πράξεων τοιούτων, ἐκ μέρους Κυβερνήσεως πεπολιτισμένου Κράτους, αἵτινες ἐκθέτουσι πλέον καὶ τὴν ἀσφάλειαν, καὶ τὴν ζωὴν, καὶ τὴν τιμὴν, καὶ τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν, καὶ αὐτὴν τὴν τιμὴν τῆς Πατρίδος, καὶ ὅταν μάλιστα ἐτόλμησαν οἱ ὑπεύθυνοι, διότι δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἀνευθύνου ἄρχοντος, νὰ ἐξαγάγωσιν ἐκ τῶν φυλακῶν καὶ νὰ σπείρωσιν εἰς τὴν κοινωνίαν ἀφθόνως τοιούτους καὶ τηλικούτους ἐγκληματίας, ὅπως αὐξήσῃ τὸ γένος αὐτῶν, ἐπιλαμβανόμενοι ψευδοῦς καὶ πλαστοῦ γεγονότος, τῆς δῆθεν ἐνηλικιώσεως τῆς Α. Υ. τοῦ Διαδόχου, χάριν καθαρῶς ἐκλογικῶν σκοπῶν. Ἂς παρῆλθεν ὅσος θέλει χρόνος ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, ἃς μὴ ἐγένετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συζήτησις κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην, ἂς λέγωσιν, ὅ,τι θέλουσι, καὶ ἂς φέρωσιν ὁσαδήποτε τεκμήρια δῆθεν ἐκ τοῦ λαοῦ περὶ τῆς πολιτείας αὐτῶν· ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν τὴν ἐτυμηγορίαν οἱουδήποτε τιμίου ἀνθρώπου, ὅταν σκεφθέντες τότε νὰ διαλύσωσι τὴν Βουλὴν, καὶ διαλύσαντες αὐτὴν, ἐναντίον ῥητῶν διαβεβαιώσεων αὐτῶν, καθ’ ἃς μόνον ἡ Βουλὴ, ἥτις ἤθελε ψηφίσει τὸν περὶ εὐρείας περιφερείας νόμον, ἤθελε καταστρέψει τὸν βίον φυσικῶς, διέπραξαν πάντα ταῦτα, καὶ τὰς παρὰ νόμον ἀπονομὰς παρασήμων, καὶ τὰς παρανόμους χάριτας, βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς, μόνον χάριν ἐκλογικῶν σκοπῶν. Ἔπλασαν ψευδὲς γεγονὸς, ἀσεβοῦντες πρὸς τὴν αἴγλην τοῦ Διαδόχου τοῦ Ἑλληνικοῦ θρόνου, ὡς αὐτοὶ οὗτοι συνωμολόγησαν ἐκ τῶν ὑστέρων, ἵνα συῤῥεύσωσιν ἐνταῦθα οἱ ἁπανταχόθεν Δήμαρχοι πάσης τάξεως Δήμου, καὶ διαφόροις τρόποις ἁλωθῶσιν. Ἔπλασαν ψευδεῖς ὑπηρεσίας πρὸς τὸ Κράτος, ἵνα παρασημοφορήσωσιν αὐτοὺς τοὺς ὑπηρέτας καὶ πάσης τάξεως κομματάρχισκους τῶν Ὑπουργῶν. Δὲν ἐφείσθησαν οὐδενὸς συμφέροντος τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ἵνα μετακινήσωσι χιλιάδας δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐπικειμένων τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν· ἀλλ’ ὤφειλον τοὐλάχιστον πρὸ τῆς Δικαιοσύνης νὰ σταματήσωσι καὶ νὰ συνέλθωσιν εἰς ἑαυτούς. Εὐθὺς ὡς ἔφθασαν πρὸ τῶν κιγκλίδων τῶν δεσμωτηρίων, ὤφειλον νὰ σκεφθῶσιν, ὅτι καὶ αὐτοὶ τέλος πάντων εἶναι πολῖται Ἕλληνες, καὶ βεβαίως ἔχουσι ν’ ἀπολέσωσί τι, ἢ τιμὴν, ἢ περιουσίαν, ἢ ζωὴν, ἢ ἀσφάλειαν, ὅταν δι’ ἑνὸς Διατάγματος, οὗτινος ὅμοιον οὐδεμία οὐδενὸς Κράτους καὶ οὐδεμιᾶς ἐποχῆς ἱστορία μνημονεύει, ἠνέῳξαν καὶ τὰς θύρας καὶ τὰ παράθυρα τῶν φυλακῶν, καὶ ἀπέλυσαν εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ κατ’ αὐτῆς καταδίκους ἐπὶ ἐγκλήμασι τοιούτοις, ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε. Ὤφειλον νὰ σκεφθῶσιν, ὅτι ἡ χάρις εἶναι τῳόντι τιμαλφεστάτη προνομία τοῦ Στέμματος, καὶ ἀναγκαιοτάτη τῆς Δικαιοσύνης συμπλήρωσις, καὶ ἐπικίνδυνος ὅμως συγχρόνως, ὅταν δὲν γίνεται χρῆσις νόμιμος ταύτης καὶ ὑπὸ τῆς πολιτικῆς μὴ ἐπηρεαζομένη. Κινοῦνται δραστηρίως ὁλόκληροι Εἰσαγγελίαι καὶ ὁλόκληρα Ἀνακριτικὰ Γραφεῖα καὶ πᾶσαι αἱ ἄλλαι Ἀρχαὶ τοῦ Κράτους, ἵνα συλλάβωσιν ἕνα καὶ μόνον ἐγκληματίαν, ἵνα προστατεύσωσι τὴν κοινωνίαν, ἵνα ἀνορθώσωσι τὸ πεπτωκὸς δίκαιον. Ἔρχονται τὰ Δικαστήρια τῶν ἐνόρκων καὶ τίς οἶδε τίσι μέσοις μεταβάλλουσι πάντα ἐκεῖνα τὰ κατηγορητήρια τῶν Εἰσαγγελέων, ὅσα ἠκούσατε· τὰς κλοπὰς εἰς βαθμὸν κακουργήματος μεταβάλλουσιν εἰς κλοπὰς βαθμοῦ πλημμελήματος, τὰς ἀποπείρας φόνων καὶ τοὺς φόνους μεταβάλλουσιν εἰς ἁπλᾶς ἀναιρέσεις, ἢ εἰς τραύματα θανατηφόρα, ἢ εἰς ἀποπείρας ἀναιρέσεων, μετ’ ἐλαφρυντικῶν μάλιστα περιστάσεων. Ἔρχονται οἱ Σύνεδροι καὶ δὲν ἐπιβάλλουσι τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν ποινῶν, ἀλλ’, ἐπιεικεῖς καὶ αὐτοὶ δεικνύμενοι, προσπαθοῦσιν, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐπιτετραμμένον, κατὰ τὸν νόμον, νὰ μὴ ἐξοντώσωσι τὸν καταδικασθέντα, καὶ δι’ ἑνὸς Διατάγματος ταύτας τὰς ἐπιεικεστάτας ἀποφάσεις οὐδὲ κἂν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει, συντρίβομεν τὴν λειτουργίαν τῶν Δικαστικῶν Ἀρχῶν, καὶ κατὰ χιλιάδας δωρούμεθα τὰς ποινὰς τῆς καταδίκοις. Καὶ δὲν ἀναλαμβάνουσιν ἁπλῶς αὐτοὶ τὴν εὐθύνην, οἱ ἐνεργήσαντες τοιαύτας πράξεις, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Σῶμα, ἀλλὰ προσπαθοῦσι νὰ καλύψωσι τὴν ἐνοχὴν αὐτῶν ὑπὸ τοὺς πόδας τοῦ Διαδόχου. Τοῦτο εἶναι καὶ δειλὸν καὶ ἄδικον πρὸς τὴν Α. Ὑψηλότητα. Δίκαιον, κινδυνεύει τις νὰ εἴπῃ, εἶχεν ὁ Ποινικὸς Νόμος τῆς Γαλλίας, ὅταν κατὰ τὸ 1791 ἔτος ἀφῄρεσε τὴν προνομίαν τῆς χάριτος ἀπὸ τοῦ Στέμματος. Ἐν Σουηδίᾳ ὁ Βασιλεὺς δὲν δύναται ν’ ἀπονείμῃ χάριν, ἢ τῇ ἐγκρίσει ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ ἀνωτάτου Βασιλικοῦ Δικαστηρίου. Δίκαιον, ἴσως ἀναγκασθῇ τις νὰ εἴπῃ, εἶχεν ὁ Beccaria, ὅτε ἐν τῷ περὶ ποινῆς καὶ ἀδικημάτων συγγράμματι ἐκηρύσσετο κατὰ τῆς προνομίας τῆς χάριτος, προτείνων ἀντὶ ταύτης τὴν νομοθέτησιν ἠπιωτέρων ποινῶν, ἢ ὅταν ὁ Bentham ἐν τῷ περὶ Ποινικῆς Νομοθεσίας συγγράμματι ἔλεγε: «Καταστήσατε νόμους ἀγαθοὺς, μὴ πλάττητε δὲ μαγικὴν ῥάβδον, ἔχουσαν τὴν δύναμιν νὰ ἀκυροῖ αὐτούς. Ἂν ἡ ποινὴ ἦναι ἀναγκαία, δὲν πρέπει νὰ χαρίζωμεν αὐτὴν, ἂν δὲ πάλιν δὲν ἦναι ἀναγκαία, δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλλωμεν αὐτήν». Ἐν τούτοις, μεθ’ ὅλας ταύτας τὰς γνώμας, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἄλλως σκεπτόμενος, δὲν δύναμαι ἢ νὰ κηρυχθῶ ὑπὲρ τῆς προνομίας ταύτης τοῦ Στέμματος. «Τὸ δικαίωμα τῆς χάριτος, ἔλεγεν ὁ Dupin ainè, εἶναι καταγωγῆς θείας». Ἀλλὰ ποῖον δικαίωμα χάριτος; Τὸ δικαίωμα, τὸ ἀποῤῥέον ἐκ λόγων δικαιοσύνης, καὶ οὐχὶ ἐκ λόγων πολιτικῆς. Διότι ἡ πολιτικὴ ἐξευτελίζει τὸ προνόμιον, ἐνῷ ἡ δικαιοσύνη ὁμολογουμένως τὸ ἁγιάζει. Ἄλλος συγγραφεύς, Κύριοι, βλέπων τὰς καταχρήσεις ταύτας, καίτοι δὲν ὑπάρχει ἐποχὴ Κράτους τινὸς, καθ’ ἣν νὰ ἐγένετο τῇ πρωτοβουλίᾳ τῆς Κυβερνήσεως τοσαύτη ἀθρόα εἰσβολὴ καταδίκων εἰς τοὺς κόλπους τῆς κοινωνίας, καὶ ἐπὶ τοσοῦτον δολίῳ καὶ ταπεινῷ ἐκλογικῷ σκοπῷ, ἐθεώρησεν, ὅτι εἶναι βεβαίως ἀπόλυτος ἀνάγκη, σωτήριον δὲ διά τε τὴν Πολιτείαν καὶ τὴν κοινωνίαν, νὰ περισταλῇ καὶ κανονισθῇ ἡ προνομία τῆς χάριτος. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἀνέγνων που, ὅτι κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας κατὰ πᾶν τέταρτον ἔτος ἐν τῇ Ἀμερικῇ συμβαίνει ἐκεῖ «λεηλασία τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας». Ἀλλὰ βεβαίως θέλει λεχθῆ παρὰ τῆς ἱστορίας, ὅτι ἐνταῦθα κατὰ τὰς διεξαχθείσας ἐκλογὰς τῇ 4 Ἰανουαρίου ε. ε. συνέβη «λεηλασία τῆς δικαιοσύνης». Ἐλεηλατήθη ἀληθῶς ἡ δικαιοσύνη, καὶ ἐλεηλατήθη, διότι ἄνευ αἰτίας κατεστράφησαν καὶ περιϋβρίσθησαν χιλιάδες ἀποφάσεων αὐτῆς, ἐξῆλθον εἰς τὴν κοινωνίαν ἄνθρωποι, οἵτινες βεβαίως ἐντὸς ὀλίγου πάλιν θέλουσιν ἐπισκεφθῆ τὰς φυλακάς. Ἐμετριάσθησαν ἢ μετεβλήθησαν αἱ ποιναὶ καταδίκων, ἢ καὶ ἀπελύθησαν κατάδικοι, ὧν ἔχετε τὴν ἀπαισίαν εἰκόνα, εὐθὺς ὡς ἐνθυμηθῆτε τὰς πράξεις καὶ τὰς ἐπιβαρυντικὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς αὗται ἔλαβον χώραν. Ἴσως, Κύριοι, εἶναι περιττὸν νὰ μηκύνω ἐπὶ πλέον τὸν λόγον. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀνέκαθεν ἀνήκω εἰς τὴν θετικὴν λεγομένην Σχολὴν, καὶ ὅταν ἔχω τὰ πράγματα οὑτωσεί βοῶντα, τὴν σωρείαν αὐτὴν τῶν ἐναντίον τοῦ νόμου ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων, ὀλίγῳ μάλιστα πρὸ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, βεβαίως δὲν ἔχω ἀνάγκην μακροῦ λόγου, ἵνα πείσω, ὅτι ἐν οἱᾳδήποτε ἄλλῃ περιστάσει βεβαίως ἤθελον δώσει λόγον οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἐνώπιον Εἰδικοῦ Δικαστηρίου. Ἀλλὰ πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος, θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει, ὅπως ἀναγνώσω ὑμῖν νομοσχέδιον ἐκ τριῶν ἄρθρων, ἅπερ οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι δὲν θέλουσι ψηφισθῆ παρὰ τῆς Βουλῆς. Πράττω τοῦτο ὅμως, ἵνα ἐκτελέσω καθῆκον πρὸς τὴν συνείδησίν μου καὶ πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς μου. (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 1. Οὐδεμία χάρις, μεταβολή, ἢ ἐλάττωσις τῶν παρὰ τῶν Δικαστηρίων καταγινωσκομένων ποινῶν δίδοται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς Διατάγματος καὶ ἐπὶ ἕνα μῆνα ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐνηργήθησαν αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαί. Ἄρθρον 2. Ἡ διάταξις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου δὲν ἀφορᾷ τὰ περὶ Ὑπουργῶν διατεταγμένα κατὰ τὸ ἄρθρον 39 τοῦ Συντάγματος, οὔτε τὰ τοῦ τύπου καὶ τὰ πολιτικὰ ἀδικήματα. Ἄρθρον 3. Οὐδέποτε, πλὴν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ἐξαιρέσεων, δύναται νὰ χαρισθῇ, μεταβληθῇ, ἢ ἐλαττωθῇ ποινή, παρὰ τῶν Δικαστηρίων καταγινωσκομένη, ἄνευ προηγουμένης ᾐτιολογημένης ἐκθέσεως τοῦ δικάσαντος Δικαστηρίου καὶ τοῦ ἁρμοδίου Εἰσαγγελέως.

§18ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μετὰ τῆς προθυμίας, τὴν ὁποίαν ἀπέδειξα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν ὑπεβλήθη ἡ ἐπερώτησις αὕτη, προσέρχομαι λίαν εὐχαρίστως, ἵνα δώσω πρὸς τὴν Βουλὴν λόγον καὶ ἐξηγήσεις περὶ τῶν γνωμῶν, τὰς ὁποίας, ὡς ὑπεύθυνος συνταγματικὸς Ὑπουργὸς, εἶχον καὶ ἐξήνεγκον ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ ὑψίστου ἀληθῶς καὶ σπουδαιοτάτου Βασιλικοῦ προνομίου τῆς χάριτος, ἐφ’ ὅλον τὸ ἔτος, καθ’ ὅ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Ἐξέφρασα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εὐχαριστίας πρὸς τοὺς ὑποβαλόντας τὴν ἐπερώτησιν, καὶ σήμερον οὐδένα ἔχω λόγον νὰ μὴ ἐπαναλάβω αὐτάς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν, καὶ τὰ στοιχεῖα, δι’ ὧν ἠγωνίσθη σήμερον ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς νὰ στηρίξῃ καὶ δικαιολογήσῃ τὴν ἐπερώτησιν αὑτοῦ, καθίστων προβληματικὴν δι’ ἐμὲ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀπαντήσεως, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐν ἀρχῇ τοσοῦτον αὐστηρὰ καὶ δριμεῖα καὶ ἀπειλητικὴ παρουσιασθεῖσα ἐπερώτησις ἀπεδέχθη, καταδικασθεῖσα μετὰ μακρὰν μελέτην, νὰ περιορισθῇ σήμερον ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτῆς εἰς ὅσα πρὸ μικροῦ μετ’ ἀπορίας βεβαίως παρ’ αὐτοῦ ἠκούσατε, εἰς τὸ νὰ κληθῶ δηλαδὴ νὰ ἐξηγήσω διὰ τίνα λόγον 15, ἢ 20, ἢ 30 ἐπὶ πλημμελήματι κατάδικοι ἀπηλλάγησαν τοῦ ὑπολοίπου τῆς ποινῆς αὐτῶν, συνισταμένου εἰς ἡμέρας, ἢ ἑβδομάδας, καὶ ἀφοῦ οὗτοι εἶχον ἤδη ἀποτίσει τὰ ¾, ἢ τὰ ⅘, ἢ καὶ τὰ ⅚ τῆς ἀρχικῆς αὐτῶν ποινῆς,—διότι τοιαῦτα ἀληθῶς ἐρωτήματα ἀπετέλεσαν τὰ 9/10 τῆς ὁμιλίας τοῦ προαγορεύσαντος. Καὶ δὲν ἤθελον ἴσως λάβει τὸν λόγον, ἐὰν ἐν τῷ προοιμίῳ αὐτοῦ ὁ προαγορεύσας μὴ ἐδήλου, ὅτι ἀποφασίζει νὰ διακόψῃ τὴν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἠρεμίαν τῶν συνεδριάσεων τῆς τοσοῦτον ἤδη κεκμηκυίας Βουλῆς, μόνον καὶ μόνον διότι ἔχει ἐνώπιον του πρωτοφανῆ, ὡς εἶπεν, ἀπονομὴν χαρίτων εἰς πεντάδα χιλιάδων καταδίκων. Ἡ πληροφορία αὕτη, ἡ κατ’ οὐσίαν ψευδεστάτη, καὶ τοῦ ψεύδους τῆς ὁποίας ἔχει σαφῆ γνῶσιν ὁ καταδεχθεὶς νὰ ἐπαναλάβῃ αὐτὴν ἐντεῦθεν, μεθ’ ὅσα πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπέβαλον στοιχεῖα, αὐτὴ καὶ μόνη ἡ πληροφορία, ἐθεώρησα, ὅτι ἐπέβαλλέ μοι τὸ καθῆκον, νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τὸ βῆμα, καὶ διὰ γλώσσης ἐπισήμου νὰ πατάξω τὴν τοιαύτην παράτολμον καὶ ἔνοχον πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἀνευλάβειαν, τὴν ὁποίαν μετῆλθον καὶ δυστυχῶς μέχρι τῆς σήμερον καὶ ἀπὸ τούτου τοῦ βήματος ἐξακολουθοῦσι νὰ μετέρχωνται ἐκεῖνοι, οἵτινες ἠθέλησαν νὰ ἐπιληφθῶσι τοῦ ζητήματος τῶν χαρίτων ὡς μέσου ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ προσωπικῶς κατ’ ἐμοῦ, μὴ αἰδούμενοι κἄν ἑαυτοὺς, ὅταν ἐπαναλαμβάνωσιν, ἀναφέροντες πεντάδα χιλιάδων, κατόπιν τῆς παρ’ ἡμῶν ὑποβολῆς ἐπισήμων ἐγγράφων καὶ πινάκων, ἀποδεικνυόντων ἀναμφισβητήτως τὸν ἀληθῆ ἀριθμὸν τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων.

§19ΛΕΒΙΔΗΣ. Σεῖς εἴπατε, (ἀναγινώσκει) «τὸ σύνολον τῶν χαρίτων εἶνε 1823.» Ἂν προσθέσητε εἰς αὐτὰς καὶ τὰς στρατιωτικὰς χάριτας, ἀνέρχονται εἰς 4800· αἱ στρατιωτικαὶ ὅμως χάριτες ἀπενεμήθησαν ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν.

§20ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886 ἀπενεμήθησαν χάριτες, εἰς πολιτικοὺς μὲν καταδίκους 1823, εἰς στρατιωτικοὺς δὲ 505, ὧν οἱ 393 εἶχον καταδικασθῆ ἐπὶ ἁπλῇ λιποταξίᾳ· σήμερον ἐν τούτοις ὡρίσατε αὐτὰς εἰς 5000, πρὸ ὀλίγων δὲ ἡμερῶν αὐθεντικὰ ὄργανα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπανελάμβανον τοὺς μύθους περὶ χαρίτων, τοὺς ὁποίους κατὰ τὰς πρώτας στιγμὰς τῆς ἀπονομῆς αὐτῶν, ἐν τῇ δι’ ἀποπλανήσεως προκληθείσῃ τότε συγκινήσει τῆς κοινωνίας, ἐνόμισαν, ὅτι ἠδύναντο ἀνεξελέγκτως νὰ κατασπείρωσιν ἐν αὐτῇ. Ἴσως ἀγανακτῶ πλειότερον τοῦ δέοντος, καὶ ὁμιλῶ δριμύτερον τοῦ πρέποντος· πείσθητε ὅμως, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι εἰς τοῦτο μὲ ὠθεῖ τὸ ἀναμφισβήτητον γεγονὸς, ὅτι τὴν πρὸς τὴν ἀλήθειαν τοιαύτην ἀνευλάβειαν ἐπιδεικνύουσι, γνῶσιν σαφῆ τῆς ἀληθείας ἔχοντες, οὐχὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐγὼ ἐντεῦθεν ὑπέβαλον τὰ Διατάγματα καὶ τοὺς πίνακας....

§21ΛΕΒΙΔΗΣ. Βέβαια, λογαριασμὸς εἶναι.

§22ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τῶν χαρίτων, ἀλλὰ καὶ πρὸ τούτου, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐδημοσιεύθησαν τὰ σχετικὰ Διατάγματα ἐν τῇ Ἐφημ. τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ πᾶς καλῆς πίστεως ἄνθρωπος ἠδύνατο ἀσφαλῶς νὰ εὕρῃ τοὺς ἀληθεῖς ἀριθμούς. Ἀνέμενον λοιπὸν ν’ ἀποδείξητε, ὅτι ἀληθῶς ἐχαρακτηρίσατε ὡς τερατωδῶς πρωτοφανεῖς κατ’ ἀριθμὸν τὰς χάριτας, καὶ νὰ μὲ ἐλέγξητε ἐπὶ τούτῳ, ἢ νὰ ἀνακαλέσητε ὅσα περὶ τούτου εἴπετε καὶ ἐγράψετε, ἐὰν ἐπείσθητε ἤδη, ὅτι εἴχετε ἄδικον. Ἀνέμενον νὰ ζητήσητε λόγον διὰ πάσας τὰς 1823 εἰς πολιτικοὺς ὑποδίκους ἀπονεμηθείσας χάριτας, πλὴν ἐκείνων ἀκριβῶς, δι’ ἃς ὑμεῖς μὲ ἠρωτήσατε. Ἀνέμενον νὰ μὲ ἐρωτήσητε, καὶ ἤμην καὶ εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς ἐξηγήσω, κατὰ τρόπον ἀποστομοῦντα ὑμᾶς, διατὶ ἀπηλλάγησαν 28 ὀφείλοντες ἀκόμη ποινὴν ἀπὸ 2–3 ἐτῶν, διατὶ ἀπηλλάγησαν 10, ὀφείλοντες ποινὴν 3–4 ἐτῶν, διατὶ ἀπηλλάγησαν 7, ὀφείλοντες ποινὴν 4–5 ἐτῶν, διατὶ ἀπηλλάγη εἷς, ὀφείλων ποινὴν 5½ ἐτῶν, καὶ ἤμην ἕτοιμος νὰ σᾶς ἐξηγήσω ταῦτα, καὶ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι οὐδέποτε ἄλλοτε ἀπαλλαγέντες ὤφειλον μικρότερα ὑπόλοιπα, οὐδ’ εἶχον διανύσει μεγαλείτερα ποσοστὰ τῆς ποινῆς αὑτῶν, οὐδ’ εἶχον πλείονας λόγους, δικαιολογοῦντας οὐσιαστικῶς τὴν ἀπαλλαγήν. Δὲν ἀνέμενον ὅμως ποτὲ, ὅτι ἤθελε μοὶ ζητηθῆ λόγος διὰ τὴν ἀπονομὴν χαρίτων, περιστρεφομένων εἰς ἀπαλλαγὴν ἀπὸ ὑπολοίπου ἡμερῶν ἢ ἑβδομάδων φυλακίσεως. Καὶ ὅτε σᾶς ἔβλεπον ἐπὶ πολλὴν ὥραν ἐδῶ, περὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀσχολουμένους, ἠσθανόμην συμπάθειάν τινα πρὸς τὴν ἀρχικὴν ἐπερώτησίν σας, τὴν οὕτως ἐγκαταλειφθεῖσαν, τὴν οὕτως ἀπολακτισθεῖσαν παρ’ ὑμῶν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὅμως ἐγὼ θέλω ὁπωσδήποτε συζητήσει, καὶ ἂς τὴν ἐγκατελείπετε ὑμεῖς, τοῦθ’ ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ὑποπτεύσας ἐδήλωσα, ὅτι, καὶ ἂν ἐγκαταλίπητε τὸ ζήτημα, δὲν θὰ τὸ ἐγκαταλίπω ἐγὼ, μεθ’ ὃν ἠγείρατε περὶ τούτου θόρυβον, καὶ θὰ δώσω ἐξηγήσεις πρὸς τοὺς Ἀντιπροσώπους, διότι τὰ ψεύδη τὰ λεχθέντα, καὶ τὰ μετ’ ἐπιμονῆς ἐπαναλαμβανόμενα, ἠπείλησαν νὰ συνταράξωσι τὴν κοινὴν συνείδησιν. Καὶ ἂν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία μᾶς γνωρίζει, καὶ σᾶς γνωρίζει, δὲν ἐπιστεύθησαν, δὲν εἶναι δυστυχῶς ἀδύνατον νὰ ἐπιστεύθησαν ἔξω, ὅπου εὑρέθησαν καὶ ὄργανα κατάλληλα, ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν ἐντεῦθεν, νὰ ἐκατονταπλασιάσωσι καὶ τοὺς παρατόλμως ἐξογκωθέντας ἐνταῦθα ἀριθμοὺς, διότι δὲν ἐσκέπτοντο οἱ ἐντεῦθεν ἐπιστέλλοντες, ὅτι ὁ τοιοῦτος πόλεμος δὲν εἶναι πόλεμος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶναι πόλεμος κατὰ τῆς Πατρίδος, ἀδίκως ἐξευτελιζομένης...

§23ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§24ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν ἤρκουν διὰ τὴν Πατρίδα αἱ ἐξευτελιστικαὶ καὶ ἀπέλπιδες ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι διὰ μυρίων μέσων ὑπὸ συστήματος πολιτικοῦ ἐξηκοντίζοντο πρὸς τὰ ἔξω, περὶ τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς νεκρότητος, περὶ τῆς ἐλλείψεως πάσης ἐξ αὐτῆς ζωῆς, περὶ τῆς ἄκρας αὐτῆς ἀνικανότητος εἰς τὸ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, ἀλλ’ ἔπρεπε καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος νὰ καταβληθῇ πᾶσα φροντὶς ἔνοχος, ὅπως ἐξευτελισθῇ ὁ τόπος, καὶ νὰ ἀναγινώσκωσιν ἐπιχαίροντες τὰ τερατολογήματα, τὰ ὁποῖα ἐπεστάλησαν ἐντεῦθεν, ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν χαρίτων καὶ τὴν οὐσίαν αὐτῶν, καὶ τὰ ὁποῖα ξέναι ἐφημερίδες, ἐπὶ πληρωμῇ ἴσως, ἔγραψαν. Οὐδ’ ἐνόησα πρὸς τίνα σκοπὸν, ἀρχόμενος τοῦ λόγου του ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ἐμνήσθη καὶ ἄλλης τινὸς ἐποχῆς καὶ περιστάσεως, καθ’ ἣν ἐπὶ ὁμοίας φύσεως ζητήματος προεκλήθη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ συζήτησις. Δὲν θέλω νὰ προκρίνω περὶ τῆς ἐκβάσεως τῆς συζητήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἐπερώτησις σήμερον μοὶ δίδει ἀφορμὴν νὰ εἰσέλθω, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἔκβασιν τῆς ἄλλης ἐκείνης παλαιοτέρας περὶ χαρίτων συζητήσεως. Δι’ ἐμὲ ἓν μόνον ἡ ὑπόμνησις τοῦ παρελθόντος ἐκείνου εἰς τὴν μνήμην μου ἀνακαλεῖ εὐχάριστον γεγονὸς, καὶ εὐχάριστον σημεῖον διακρίσεως καὶ διαφορᾶς τῆς ἐποχῆς τῆς τότε ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς παρούσης, τὸ γεγονὸς, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Πολιτεία ἡ Ἑλληνικὴ ἀποδεικνύουσι σήμερον ἀξιέπαινον πρόοδον εἰς τὴν πληρεστέραν κατανόησιν τῶν ὀρθῶν περὶ καθηκόντων καὶ δικαιωμάτων, καὶ ἑπομένως περὶ εὐθύνης, ἰδεῶν, ἐφ’ ὅσον ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε, μία μόνη παρατηρεῖται τοῖς πᾶσι καταληπτὴ διάκρισις, ὅτι δὲν ἐπανελήφθη σήμερον ἡ ἄτοπος τάσις, ἡ ὁποία, ἅμα ἐξενεχθεῖσαν τότε, τὴν ἐπερώτησιν ὑπεδέχθη. Τότε, ἅμα ὡς ἡ ἐπερώτησις εἰς τὴν Βουλὴν ἀνεκοινώθη, ἡ πρώτη εἰς αὐτὴν ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ προκαλούμενος, ἵνα δώσῃ λόγον, Ὑπουργὸς, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἐπιφανέστεροι αὐτοῦ ἐν τῇ Βουλῇ ἐκείνῃ ἄνδρες ἀντέταξαν, ἦτο ὅτι ἡ Βουλὴ βαίνει ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα καὶ πέραν τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς, ζητοῦσα λόγον ἐπὶ τῇ ἐνασκήσει τῆς προνομίας τῆς χάριτος. Καὶ μακρὰ ἐγένετο ἐπὶ τούτου συζήτησις, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τὸν ὁποῖον ὑπεστήριζεν ὁ πολιτικὸς αὐτοῦ ἀρχηγὸς, ἐπολέμησε δὲ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν σεβαστός μοι συνάδελφος, ἐξακολουθοῦντες νὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν πάντοτε γνώμην, τὴν ὀρθὴν καὶ τὴν εὐτυχῶς κατισχύσασαν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον μοὶ ἀνεκάλεσεν εἰς τὴν μνήμην ἡ ὑπόμνησις τῆς γενομένης τότε συζητήσεως, διότι εἰς οὐδὲν ἄλλο εὗρον τὴν συζήτησιν ἐκείνην δυναμένην νὰ σχετισθῇ πρὸς τὴν σημερινήν. Ἀπαντήσας κατὰ τὴν πρώτην ὑποβολὴν τῆς ἐπερωτήσεως εἰς αὐτὴν, κατέθηκα καὶ πίνακα, δηλοῦντα τὴν κατ’ ἐπαρχίας κατανομὴν τοῦ ὅλου τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων, ὅστις πίναξ ἦλθεν ἔκτοτε εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὸ διάλειμμα τῶν συνεδριάσεων ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἠδυνήθη νὰ παρασκευάσῃ ὁμοίους πίνακας κατ’ ἐπαρχίας τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων ὑπὸ δύο τῶν πρὸ ἐμοῦ ἀξιοτίμων Ὑπουργῶν τῆς Δικαιοσύνης, τοῦ κ. Ῥάλλη καὶ τοῦ κ. Κοντογούρη. Τοὺς πίνακας τούτους καταθέτω, καὶ παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς, νὰ μελετήσωσιν αὐτοὺς καὶ ἐξαγάγωσιν ἐξ αὐτῶν συμπεράσματα. Αἱ εἰς πολιτικοὺς καταδίκους ἀπονεμηθεῖσαι παρ’ ἐμοῦ χάριτες ἀνέρχονται εἰς 1823 ἐπὶ καταδίκων 4489. Ὅτε τὸ πρῶτον ἀνέφερον τὸν ἀριθμὸν τῶν χαρίτων, ὑποβαλὼν τὰ Διατάγματα τῆς 1 Δεκεμβρίου 1886, ἠκούσθη ὁ ἀριθμὸς οὗτος μετά τινος θυμηδίας, ὡς ἐπίσημος τάχα ὁμολογία σπατάλης τῆς Βασιλικῆς προνομίας, δι’ ὃ καὶ ἠναγκάσθην τότε νὰ δηλώσω, πρὸς ἔκπληξιν τῶν κυρίων ἐπερωτησάντων, ὅτι δὲν εἶναι οὐδὲ κατ’ ἀριθμὸν αἱ χάριτες αὗται πλείονες τῶν ἄλλοτε ἐν παραπλησίαις περιστάσεσιν, ὑπὸ τύπον γενικῶν χαρίτων, ἀπονεμηθεισῶν. Καὶ πάλιν ἐμειδίασαν οἱ Κύριοι τότε, καὶ ἐδυσπίστησαν πρὸς τὸ πρᾶγμα. Ἔρχομαι νῦν καὶ δι’ ἐπισήμων ἀριθμῶν νὰ ἀποδείξω τὴν ἀλήθειαν τῆς πληροφορίας, ἣν τότε πρὸς αὐτοὺς ἀπαντῶν ἔδωκα. Ἐζήτησα πληροφορίας στατιστικὰς περὶ τῆς ὑπὸ τύπον γενικῶν χαρίτων ἀσκήσεως τοῦ προνομίου τῆς χάριτος κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν, καθ’ ἣν ἱκανὴ ἐγένετο χρῆσις τῆς τοιαύτης ἀπονομῆς τῆς Βασιλικῆς ἐπιεικείας. Ἀνακοινῶ λοιπὸν πρὸς τὴν Βουλὴν τοὺς ἑξῆς ἐπισήμους ἀριθμούς. Ἐν ἔτει 1877, ὑπουργοῦντος τοῦ μακαρίτου Ζαΐμη, ὑπαρχόντων καταδίκων 3143, ἀπενεμήθησαν χάριτες συλλήβδην εἰς 1131 καταδίκους. Κατὰ τὸ 1878, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, ὅτε ὁ ἀριθμὸς τῶν καταδίκων εἶχεν ἐλαττωθῆ εἰς 2750, ἀπενεμήθησαν χάριτες 1376.

§25ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι 1000 ἔλαβον πλήρη χάριν.

§26ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὄχι· ἐὰν ἐλάμβανον τόσοι πλήρη χάριν, δὲν θὰ ἔμενον 2750, ὅσοι ἦσαν οἱ κατάδικοι κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ὑφ’ ὑμᾶς εἰργάσθη, καὶ εἶχε τὴν εὐεργετικὴν πρόνοιαν, νὰ σημειοῖ καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν κατ’ Ἐφετεῖα καταδίκων. Κατὰ τὸ 1881 ἐδόθησαν πάλιν γενικαὶ χάριτες, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Σωτηροπούλου. Τότε ὁ ἀριθμὸς τῶν καταδίκων ἦτο 2576, αἱ δὲ ἀπονεμηθεῖσαι χάριτες τὴν 10 Σεπτεμβρίου ἀνῆλθον εἰς 1213, κατὰ 75 ὀλιγώτεραι τοῦ ἡμίσεος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καταδίκων. Ὁ κ. Ράλλης, Ὑπουργὸς κατὰ τὸ 1883, ἀπένειμεν 969 χάριτας, δὲν ἐστάθη ὅμως δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν καταδίκων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ὁ κ. Κοντογούρης, ἀρξάμενος ἁπλῶς γενικῶν χαρίτων, δὲν προέλαβε ν’ ἀπονείμῃ πλείονας τῶν 772 χαρίτων, χωρὶς νὰ ἦναι ἐξηκριβωμένον ἐπὶ πόσου ἀριθμοῦ καταδίκων, ἀπεχώρησε δὲ τοῦ Ὑπουργείου, ἀφήσας τὸ ἔργον του ἡμιτελὲς, καὶ τὴν Ἐπιτροπὴν ἀκόμη ἐργαζομένην. Τῇ ἐμῇ δὲ γνώμῃ καὶ συμβουλῇ, ἀπενεμήθησαν 1823 χάριτες ἐπὶ 4489 καταδίκων, τουτέστι κατὰ 421 ὀλιγώτεροι τοῦ ἡμίσεος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καταδίκων.

§27ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἔχετε πρόχειρον σημείωσιν, ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1881 μέχρι Μαρτίου 1882 πόσαι χάριτες ἐδόθησαν;

§28ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Πολὺ ὀλίγαι.

§29ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ἄφησα οὔτε τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐργασθῇ, διότι εἶμαι ἐναντίος· καὶ θὰ σᾶς εἴπω μετ’ ὀλίγον διατί.

§30ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐμνήσθην οὐδ’ ὑμῶν, οὔτε τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου, ὅστις, διευθύνας τὸ 1879 τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἀπένειμεν εἰς 679 καταδίκους χάριν· ἀλλ’ αὗται αἱ χάριτες, ὅπως καὶ αἱ χάριτες, τὰς ὁποίας ἐδώσατε ὑμεῖς, καὶ αἱ χάριτες, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Κοντόσταυλος, δὲν ἔχουσι τύπον καὶ χαρακτῆρα γενικῶν χαρίτων. Ἐκ τῶν γενικῶν χαρίτων λοιπὸν τῆς τελευταίας δεκαετίας ἀποδεικνύεται, ὅτι βεβαίως αἱ χάριτες τῆς πρώτης Δεκεμβρίου 1886 δὲν ἀποτελοῦσι τὸν μεγαλείτερον ἀριθμὸν κατ’ ἀναλογίαν. Εἶναι ἴσως ἴσαι κατ’ ἀριθμὸν πρὸς τὰς κατὰ τὸ 1877 ἀπονεμηθείσας, εἶναι ὅμως ἀναλόγως ὀλιγώτεραι τῶν κατὰ τὸ 1878 καὶ 1881 ἀπονεμηθεισῶν, καὶ κυροῦται οὕτω ἡ ἀλήθεια τῆς πληροφορίας, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἔδωσα, διαψεύδονται δὲ ἐπισήμως ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν πείθονται δι’ ἁπλῶν λόγων νὰ παύσωσι λέγοντες, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀποτρόπαιον, διότι εἶναι πρωτοφανὲς διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὅτι, τοσοῦτοι κατάδικοι νὰ τύχωσι χάριτος, δὲν συνέβη ποτέ! Ἀποροῦμεν, ἔγραφον προχθὲς οἱ ἀγαθοὶ αὐτοὶ πατριῶται, πῶς ἐξακολουθοῦσι νὰ μένωσι ξένοι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν, ὅπου βλέπομεν ὑπ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως καταφερόμενον καίριον πρὸς κοινωνικὴν ἔκλυσιν καὶ ἀποσύνθεσιν τραῦμα διὰ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων. Ταῦτα μὲν λοιπὸν ὡς πρὸς τὰ λεχθέντα περὶ πρωτοφανοῦς καὶ τερατώδους ἀριθμοῦ τῶν χαρίτων. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ θελήσῃ ν’ ἀκούσῃ καὶ ἄλλας τινὰς ἀριθμητικὰς πληροφορίας, σχέσιν ἐχούσας, οὐ μόνον πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ ἐντύπωσιν, ἀλλ’ ἴσως καὶ πρὸς τὴν ἐσωτερικὴν τῶν χαρίτων κρίσιν καὶ ἐκτίμησιν. Ἕν ἐκ τῶν σημείων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προσέξῃ κατὰ τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἐκτίμησίν της ἐπὶ τῇ ἐνασκήσει τοῦ Βασιλικοῦ αὐτοῦ δικαιώματος, εἶναι βεβαίως καὶ ἡ μελέτη ἐκείνου τοῦ τμήματος τῶν χαρίτων, τὸ ὁποῖον ἰδίως καὶ ἀμέσως καὶ πρωτίστως ἐπιδρᾷ ἐπί τε τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἐπὶ τὴν κοινωνίαν, τοῦ τμήματος δηλονότι τῶν ἀπαλλαγῶν, δι’ ὧν ἀληθῶς ἀνοίγονται αἱ θύραι τῶν φυλακῶν εἰς τοὺς καταδίκους. Ἐνθυμεῖσθε βεβαίως πάντες τὸ τοσοῦτον θρυλληθὲν καὶ θρηνηθὲν, ὅτι κατὰ χιλιάδας ἐξῆλθον τῶν φυλακῶν οἱ κακοῦργοι, ὅτι διεσπάρησαν κατὰ χιλιάδας οἱ κομματάρχαι, ἀνοιχθεισῶν αὐτοῖς τῶν πυλῶν τῶν δεσμωτηρίων, διὰ νὰ ἐνεργήσωσι τὰς ἐκλογάς· ἀλλὰ παρηγορήθητε μανθάνοντες νῦν, ὅσοι τὸ ἀγνοεῖτε, ὅτι οἱ ἀπαλλαγέντες τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886, οὔτε εἰς χιλιάδας πολλὰς ἀνέρχονται, οὔτε εἰς χιλιάδα μίαν, οὔτε εἰς ἡμίσειαν κἂν χιλιάδα, ἣν πολλάκις οἱ κατὰ τὸ παρελθὸν συλλήβδην ἀπαλλαγέντες ὑπερέβησαν. Ἀπέναντι τοιούτων παρατόλμων πρὸς τὴν ἀλήθειαν ὕβρεων, ἀπέναντι τοιούτων ἀποτροπαίων ἀληθῶς θρυλλημάτων, θεωρῶ, ὅτι ἔχω καθῆκον καὶ πρὸς ἐμὲ αὐτὸν, ὡς ἄτομον, καὶ ὡς Ὑπουργὸς, καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος, καὶ πρὸς τὴν πατρίδα μου, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι Ὑπουργὸς, νὰ ἐξηγήσω σαφῶς τὰ κατὰ τὰς ἀπαλλαγὰς, νὰ δηλώσω, ὅτι εἰμὶ πάντοτε ἕτοιμος νὰ δώσω τοὺς λόγους τῆς ἀπαλλαγῆς ἑνὸς ἑκάστου, ἀλλὰ καὶ νὰ παράσχω ἀμέσως συγκριτικὰς πληροφορίας περὶ τῆς ἀναλογίας τῶν σήμερον ἐπ’ ἀπαλλαγῇ ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἄλλοτε ἀπονεμηθεισῶν τοιούτων. Πληροφορῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐκ τῶν 1823 χαρίτων, αἵτινες πρὸς πολιτικοὺς καταδίκους ἀπενεμήθησαν, εἰς ἀπαλλαγὴν ἀπὸ ὑπολοίπου ποινῆς καὶ ἑπομένως εἰς ἀπόλυσιν ἀπὸ τῆς φυλακῆς ἀνάγονται μόνον 420, αἵτινες εἶναι ὀλιγώτεραι μὲν τοῦ δεκάτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν καταδίκων, ὀλιγώτεραι δὲ τοῦ ¼ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων. Κατὰ τὸ 1877 ἐπὶ καταδίκων 3143 καὶ χαρίτων 1131 ἀπαλλαγαὶ ἦσαν 523. Εἰς 523 τότε ἐκ 3143 ἠνεῴχθησαν αἱ πύλαι τοῦ δεσμωτηρίου, καὶ σήμερον εἰς 420 ἐκ 4489, καὶ ὅμως τότε οὐδεὶς εἶπέ τι, οὐδεμία προεκλήθη συζήτησις, οὐδεὶς ἠκούσθη θρῆνος, οὐδεὶς κοπετὸς, οὐδεμία ἱερεμιὰς ἐπὶ τῇ καταστροφῇ τοῦ τόπου, οὐδεμία φροντὶς πατριωτικὴ ἐλήφθη τότε, ὅπως ἐξευτελισθῇ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἡ Πατρὶς, οὐδεμία ἐξηνέχθη ἄπελπις ἀπορία ἐπὶ τῇ παρατάσει τῆς διαμονῆς τῶν ξένων ἐν μέσῳ ἡμῶν. Καὶ ὅμως οἱ τότε ἀπολυθέντες, ἀπολύτως μὲν εἶναι πλειότεροι, σχετικῶς δὲ πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν καταδίκων εἶναι τερατωδῶς πλειότεροι, σχεδὸν διπλάσιοι, διότι οἱ 420 τῆς πρώτης Δεκεμβρίου 1886, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ὀλιγώτεροι τοῦ ⅒ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν καταδίκων, ἐνῷ οἱ 523 τοῦ 1877 εἶναι μόλις τὸ ⅙ τοῦ ὅλου τῶν τότε καταδίκων. Κατὰ τὸ 1878, ἓν ἔτος τουτέστι μετὰ τὴν ἀπονομὴν τῶν εἰρημένων 1131 χαρίτων, ἐξ ὧν 523 ἦσαν ἀπαλλαγαὶ, ἀπενεμήθησαν 1376 χάριτες, ἐν ταῖς ὁποίαις, πόσαι νομίζετε, μετὰ τὰς ῥηθείσας 523 ἀπαλλαγὰς, ἀριθμοῦνται νέαι ἀπαλλαγαί; 532, αἵτινες δὲν εἶναι τὸ ⅒ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν καταδίκων, ὅπως αἱ τοῦ 1886, οὐδὲ τὸ ⅙, ὅπως αἱ τοῦ 1887, ἀλλὰ μόνον κατ’ ἐλάχιστον πλειότεραι τοῦ ⅕ τῶν καταδίκων, σχεδὸν δὲ τὸ ⅓ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν χαρίτων. Μετὰ τὰς χάριτας τοῦ 1878 ἀπενεμήθησαν αἱ μὴ φέρουσαι ἀληθῆ τύπον γενικῶν χαρίτων χάριτες τοῦ 1879 ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου 679, ἐκ τῶν ὁποίων ἀπαλλαγαὶ ἦσαν 230, ἤτοι τὸ ⅓ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν χαρίτων, πλειότεραι ἑπομένως καὶ αὗται, ἐν ὅλῃ τῇ σμικρότητί των, κατ’ ἀναλογίαν, τῶν 420 πρὸς τὰς 1823, διότι αἱ 230 εἶναι τὸ ἓν τρίτον τῶν 679, αἱ δὲ 420 εἶναι σχεδὸν τὸ ⅕ τῶν 1823.

§31ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἦτο μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς τοῦ 1879;

§32ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὰς ἐκλογὰς, νομίζω.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ ζητήσω καὶ ἐγὼ μίαν πληροφορίαν;

§34ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Μάλιστα.

§35ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποίαν ἡμέραν τοῦ ἔτους τοῦ 1877 ἐξεδόθη τὸ περὶ χαρίτων Διάταγμα;

§36ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τὴν 20 Αὐγούστου μηνός. Σημειώσατε ὅμως, κ. Βουλευτὰ, ὅτι ἀναφέρω τὴν χρονολογίαν καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν γενικῶν Διαταγμάτων περὶ χαρίτων, διότι εἶναι καὶ ἄλλα εἰδικὰ Διατάγματα, τῶν ὁποίων δὲν ποιοῦμαι μνείαν, δηλῶ ὅμως πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐκεῖνα εἶναι κατ’ ἀριθμὸν ὑπερδιπλάσια καὶ τριπλάσια ἴσως τῶν εἰδικῶν Διαταγμάτων τῶν πρὸ τῆς 1 Δεκεμβρίου καὶ μετὰ τὴν 1 Δεκεμβρίου 1886 προκληθέντων.

§37ΛΕΒΙΔΗΣ. Δύνασθε ἐκ τῶν σημειώσεών σας νὰ μᾶς ἀναφέρητε, ἢ ἐνθυμεῖσθε καὶ κατὰ προηγουμένην τινὰ ἐποχὴν, ἀπονομὴν πολλῶν χαρίτων μετὰ διάλυσιν Βουλῆς καὶ πρὸ τῆς ἐνεργείας ἐκλογῶν;

§38ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς πότε, ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι τὸ ἑξῆς, ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1881, ὅτε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἦτο νομίζω ὁ κ. Ῥικάκης, μέχρι σχεδὸν τῆς παραμονῆς τῆς ἐκλογῆς, δὲν εἶχε παύσει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης νὰ προκαλῇ χάριτας, ὁσάκις ἐνόμιζεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπονέμωνται τοιαῦται, ὅπως καὶ ὁ κατὰ τὸ 1883 Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος τῆς 3 Μαΐου, δι’ οὗ προσδιωρίζοντο αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ διὰ τὴν 3 Ἰουλίου 1883, προεκάλεσε καὶ ἐδημοσίευσε Διατάγματα ἀπονομῆς ἑκατοντάδων χαρίτων τῇ 15 καὶ τῇ 21 Μαΐου 1883. Δὲν λέγω δὲ ταῦτα, ἵνα ψέξω τινὰ, καὶ δηλῶ, ὅτι καὶ τὰς ἐν γένει συγκρίσεις καὶ τοὺς ἀριθμοὺς δὲν ἀνήνεγκον ἵνα κατακρίνω τινὰ, διότι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εὐσυνειδήτως πάντες προέβησαν εἰς τὴν διαχείρισιν τοσοῦτον ὑψηλοῦ καὶ σπουδαίου καὶ ἐπὶ τὴν κοινωνίαν ἐπιδρῶντος δικαιώματος, οὐδ’ ἔχω δικαίωμα, ἐὰν ἐγὼ ἐδείχθην φειδωλότερος αὐτῶν, νὰ μεμφθῶ αὐτῶν, ὅτι δὲν ὑπῆρξαν ἐπίσης φειδωλοί. Ἕκαστος κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ κρίσιν καὶ διάπλασιν σκέπτεται καὶ καταρτίζει γνώμην περὶ δικαίου καὶ περὶ ἐπιεικείας. Ἓν ὅμως θέλω νὰ μὴ πιστευθῇ, καὶ ἔχω δικαίωμα νὰ θέλω νὰ μὴ πιστευθῇ, ὅτι ἐγὼ ὑπῆρξα ἐν τούτοις ἐπιεικέστερος τῶν ἄλλων. Ὑπῆρξα καθ’ ὅλην τὴν διαχείρισιν τῶν Ὑπουργικῶν μου δικαιωμάτων ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ φειδωλότερος πάντων ἀνεξαιρέτως τῶν προκατόχων μου· καὶ τοῦτο ὁλονὲν ἀποδεικνύω. Μετὰ τὰς χάριτας τοῦ 1879 ἐπῆλθον αἱ χάριτες τοῦ 1881, αἵτινες ἐν συνόλῳ ἦσαν 1213, ἐπὶ καταδίκων 2576. Μεταξὺ τῶν 1213 τούτων χαρίτων, ἀπαλλαγαὶ ἀπενεμήθησαν 514, ἀπολύτως πλειότεραι τῶν 420, καὶ, σχετικῶς πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν καταδίκων, τερατωδῶς πλειότεραι, ὡς ἀποτελοῦσαι τὸ ⅕ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν καταδίκων, τὸ ἥμισυ δὲ σχεδὸν τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος βουλευτὴς ἀπένειμεν, ὡς σᾶς εἶπον, τὸ 1883, 969 χάριτας· ἐξ αὐτῶν ἀπαλλαγαί εἰσι 372, ἐν ἀναλογίᾳ καὶ συσχετισμῷ πλειότεραι τῶν 420, διότι αὗται εἶναι τὸ ⅓ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων, ἐνῷ αἱ 420 εἶναι ὀλιγώτεραι τοῦ ¼. Ἡ ἀναλογία τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Κοντογούρη ἀπονεμηθεισῶν ἀπαλλαγῶν πρὸς τὰς χάριτας εἶναι ἐπίσης τὸ ⅓ περίπου. Ἐκ τῶν στατιστικῶν καὶ ἀνεπιδέκτων ἀμφισβητήσεως πληροφοριῶν τούτων ἐξάγεται, ὅτι κατ’ ἀριθμὸν ἀπολύτως αἱ χάριτες τῆς 1 Δεκεμβρίου, ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν καταδίκων, δὲν ἦσαν πλειότεραι τῶν ἄλλοτε ἀπονεμηθεισῶν, ἐν σχέσει δὲ πρὸς τὰς δι’ αὐτῶν ἀπονεμηθείσας ἀπαλλαγὰς, εἶναι αὗται πολλῷ ὀλιγώτεραι καὶ ἀπολύτως ὡς πρός τινας καὶ σχετικῶς ὡς πρὸς πάσας τὰς ὑπὸ προκατόχων Ὑπουργῶν ἀπονεμηθείσας τοιαύτας. Αἱ χάριτες αὗται, τῶν ὁποίων ὡς πρὸς τὰς ἀπαλλαγὰς θέλω εἰσέλθει εἰς οὐσιαστικωτέραν τινὰ ἐκτίμησιν, ἀπενεμήθησαν, ὅπως ἡ Βουλὴ γινώσκει, ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως Ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ὑπὸ τῶν προϊσταμένων τῶν τριῶν Εἰσαγγελικῶν δικαιοδοσιῶν, ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν, τοῦ γενικοῦ γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν καταδίκων καὶ τῆς στατιστικῆς τμηματάρχου. — Ὁ τὴν ἐπερώτησιν ποιησάμενος ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ὅτε ὑπέβαλον τὰς γνωμοδοτήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, ἀνέγνωσε πρὸς τὴν Βουλὴν τμήματά τινα προχείρως τῶν γνωμοδοτήσεων, καὶ εἶπεν, ὅτι οὐδὲν ἐν τοιαύταις γνωμοδοτήσεσιν εὑρίσκει αὐτὸς ἴχνος φωτὸς, οὐδὲ ἀσφαλῆ βάσιν πρὸς ἐκτίμησιν τοῦ πορίσματος τῶν ἐνεργειῶν τῆς ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐργασθείσης Ἐπιτροπῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει ἀνήνεγκεν ἀληθῶς τὰς βάσεις, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθην. Ἴσως ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας ἐθεώρησεν, ὅτι σκοπίμως διὰ τοιούτων γενικῶν ἐκφράσεων κατηρτίζετο τὸ αἰτιολογικὸν προοίμιον τῶν γνωμοδοτικῶν ἐκθέσεων. Μὴ ἐπιθυμῶν νὰ ἔχῃ τοιαύτην πεπλανημένην γνώμην, προσεκόμισα ἐνταῦθα καὶ καταθέτω, δι’ αὐτὸν κυρίως, ἐκθέσεις ὁμοίας, γνωμοδοτικὰς, τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, ὅπως κατὰ τὸ 1887, 1878, 1881 καὶ 1883 εἶχε καταρτισθῆ. Παρακαλῶ δὲ αὐτὸν καὶ πάντας τοὺς συναδέλφους, ν’ ἀναγνώσωσι τὰς ἐκθέσεις ταύτας, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς 1 Δεκεμβρίου 1886. Ἐν ταύταις θέλει εὕρει ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ τις διαφορὰ ἐκείνων πρὸς ταύτην, ἡ διάκρισις εἶναι ὑπὲρ ταύτης, διότι ἀπ’ αὐτῆς λείπει ἡ ἑξῆς κεφαλαιώδης βάσις, ἥτις εὕρηται ἐν ταῖς τέσσαρσι παλαιοτέραις ἐκθέσεσιν, ὅτι δηλαδὴ ἐκ τῶν πρωτίστων θεμάτων καὶ αἰτίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Ἐπιτροπὴ ὤφειλεν ἐκ προοιμίων νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἤθελε προσηλώσει τὴν προσοχὴν αὐτῆς, ἦτο ἡ ἀνάγκη τῆς ἀραιώσεως τῶν καταδίκων. Εἰς τὴν ἔκθεσιν δὲ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ 1883 θὰ εὕρῃ ἕτερον ἐπίσης λόγον, ἐλλείποντα ἀπὸ τῆς ἐμῆς, καὶ τὸ νοσηρὸν τοῦ ἐν φυλακαῖς βίου. Οἱ δύο οὗτοι σπουδαῖοι λόγοι, τῆς ἀραιώσεως τῶν καταδίκων, καὶ τοῦ νοσηροῦ τοῦ ἐν φυλακαῖς βίου, δὲν περιλαμβάνονται μεταξὺ τῶν λόγων, οὓς εἶχεν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὰς γνωμοδοτήσεις της ἡ παρ’ ἐμοῦ καταρτισθεῖσα Ἐπιτροπή, ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἡ ἔλλειψις αὐτῶν δὲν θὰ θεωρηθῇ παρ’ οὐδενὸς ὡς ἔλλειψις ἐγγυήσεως εὐλαβῶν καὶ φειδωλῶν γνωμοδοτήσεων. Αἱ χάριτες τῆς 1 Δεκεμβρίου 1886 ἀπενεμήθησαν ἐπὶ τῷ ἀληθῶς μεγάλῳ ἐθνικῷ γεγονότι, τῷ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἑορτασθέντι. Ἡ γνώμη πρὸς προπαρασκευὴν ἀπονομῆς γενικῶν χαρίτων εἶχε προηγηθῆ τῆς ἀποφάσεως πρὸς πανηγυρισμὸν τοῦ μεγάλου ἐκείνου γεγονότος, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ἐπελθὸν συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἐπιταχυνθῇ τῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν εἶχε καταστήσει ἀναπόφευκτον καὶ ἀναπόδραστον ἡ ἀπομείνασα ἐκκρεμὴς μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐργασία πρὸς ἀπονομὴν γενικῶν χαρίτων, παρελθόντων δύο καὶ πλέον ἐτῶν ἀπὸ τῆς τελευταίας τοιούτων ἀπονομῆς. Ἡ προκάτοχος ἡμῶν Κυβέρνησις, ἡ τοῦ 1885 πρὸς τὸ 1886, εἶχεν ἀποφασίσει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπονομὴν γενικῶν χαρίτων, καὶ εἶχε δημοσιευθῆ, ὡς εἶπον, ἓν τμῆμα τοιούτων, ἄφησε δὲ ἐκκρεμεῖς ἐργασίας προπαρασκευαστικὰς καὶ ἑτέρων τμημάτων, ἃς εὗρον ἐγὼ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ ἃς ἐπεξειργάσθη πάλιν ἡ νέα Ἐπιτροπή. Καὶ διότι εἶχεν ἀρχίσει ἡ ἐκτέλεσις τοῦ μέτρου τῆς ἀπονομῆς γενικῶν χαρίτων, καὶ διότι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μετά τινος ἀνωμαλίας, ἣν συγκεκριμένως ἐν ταύτῃ τῇ περιστάσει παρετήρησα, εἶχε γίνει ἐπὶ τοῦ προκατόχου ἡ κατάρξις, ἐπεβάλλετο τὸ καθῆκον νὰ σπεύσω εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Ἡ ἔλλειψις δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος εἶναι κακὸν ἐν γένει, λίαν ἐπαισθητὸν καὶ ἀφόρητον, εἶναι ὅμως ὀδυνηρὸν, εἶναι ἀνιαρώτατον διὰ τοὺς ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένους. Διὰ τοῦτο συνήθως δημοσιεύεται ἐν συνόλῳ ἡ ἐργασία τῶν τοιούτων γενικῶν χαρίτων, ἥτις γίνεται κατὰ περιφερείας Ἐφετείων, ἐξαντλουμένης τῆς ἐρεύνης τῆς Ἐπιτροπῆς ἐφ’ ἑκάστης περιφερείας. Ἐπὶ τῶν προκατόχων ἡμῶν δὲν ἐγένετο τοῦτο· οὐ μόνον δὲν ἀνέμειναν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς γενικῆς μελέτης τῶν δικογραφιῶν τῶν καταδίκων, πρὸς σύνταξιν τῶν γενικῶν Διαταγμάτων περὶ χαρίτων, ἀλλὰ δὲν εἶχε γίνει ἐξάντλησις καὶ ὡρισμένων κἂν περιφερειῶν Ἐφετείων καὶ διὰ τοῦτο ἐν τοῖς δημοσιευθεῖσι Διατάγμασι περὶ τῶν 752 χαρίτων περιελαμβάνοντο χάριτας δύο ἢ τριῶν περιφερειῶν Ἐφετείων, τῶν ὁποίων ἐκκρεμεῖς δικογραφίας εὗρον μεμελετημένας καὶ ἑτέρας ὑπὸ μελέτην. Τοῦτο καθίστα ἐπειγοτέραν τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας περατώσεως τοῦ ἔργου, πρὸς ἀποφυγὴν τῆς προσθέτου ὀδύνης τῶν ἐν φυλακῇ, τῆς ἐκ τῆς συναισθήσεως τῆς ἀνισότητος, ἐκ παρεξηγήσεως ἴσως. Αἱ βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶχον συστήσει εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ στηρίξῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς διὰ τὴν προπαρασκευὴν τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἡμιτελοῦς ἔργου τῶν προκατόχων, ἦσαν βάσεις ἐξασφαλίζουσαι προπάντων τὴν ἰσότητα περὶ τὴν ἀπονομὴν τῶν χαρίτων. Ἐθεώρησα δὲ, ὅτι, καίπερ ἄπειρον ἔχων πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν ὑπόληψιν καὶ ἐμπιστοσύνην, πρέπον ὅμως ἦτο τὰ τοῦ κανονισμοῦ τῶν βάσεων ἀπὸ κοινοῦ μετ’ αὐτῆς νὰ συζητήσω, καὶ ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ ἐτέθησαν αἱ ἑξῆς βάσεις. αʹ) Ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ ὑπολοίπου τῆς ποινῆς πάντες οἱ δι’ οἱανδήποτε πρᾶξιν καταδικασθέντες, συμπληρώσαντες δὲ δεκαπενταετίαν πλήρη ἐν ταῖς φυλακαῖς ὡς κατάδικοι· βʹ) ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ ὑπολοίπου τῆς ποινῆς πάντες οἱ ὀφείλοντες πρὸς πλήρη ἀπότισιν τῆς ποινῆς ὑπόλοιπον μηνῶν μόνον· γʹ) νὰ κριθῶσι μετ’ ἰδιαιτέρας ἐπιεικείας οἱ κατάδικοι ἐπὶ πλημμελήμασιν ἢ κακουργήμασιν ἐκ τῶν κοινῶς καλουμένων Θεσσαλικῶν, τῶν διαπραχθέντων δηλ. ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ πρὸ τῆς προσαρτήσεως αὐτῶν. Τοῦτο εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον καὶ ἀπολύτως εἶναι δίκαιον, καὶ καθιερωμένον εὑρῆκα ὑπὸ πάντων τῶν ἀπὸ τοῦ 1880 καὶ ἐντεῦθεν προκατόχων Ὑπουργῶν. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, μόνον καὶ μόνον ἕνεκα τῆς ῥητῆς ἐν τῷ Συντάγματι ἀπαγορεύσεως τῆς ἀμνηστείας, ἐστερήθησαν τοῦ πρὸς ἀμνηστείαν δικαιώματος τὸ ὁποῖον, ἂν ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένον, πάντως ἤθελε πρὸς αὐτοὺς χορηγηθῆ, ὅπως ἐν πάσαις ταῖς ὁμοίας φύσεως περιστάσεσιν ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου γίνεται. Ταῦτα ἀπεφασίσθη νὰ κρατήσωσι κοινῶς ἐπὶ πάντων τῶν καταδίκων. Ἐγένετο ὅμως εἰδικώτερον καί τις καινοτομία, ἣν θεωρῶ ἀξίαν πάσης συστάσεως. Διῃρέσαμεν τοὺς καταδίκους εἰς δύο κατηγορίας, τὴν μίαν περιέχουσαν τοὺς συμπληρώσαντας τριετίαν ἐν τῇ φυλακῇ, τὴν ἄλλην περιέχουσαν τοὺς μὴ συμπληρώσαντας ταύτην. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τοὺς συμπληρώσαντας τὴν τριετίαν, ἀπεφασίσθη νὰ ἀπονεμηθῶσιν αὐτοῖς χάριτες μέχρι τοῦ ἑνὸς πέμπτου, ἢ τοῦ ἑνὸς τετάρτου τῆς ποινῆς αὐτῶν, ἐφόσον δὲν ἔλαβον κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος χάριν· ὁ δὲ κανὼν οὗτος ἐτηρήθη, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων, ἀναγομένων εἰς τὰ λεγόμενα Θεσσαλικά....

§39ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ ἐναντίον γνωμοδοτήσεων εἴχετε λάβει τοιαύτην ἀπόφασιν.

§40ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Μάλιστα, ὁ δὲ λόγος εἶναι ἁπλοῦς. Προκειμένου περὶ καταδίκων ἀποτισάντων ἀνωτέραν τῆς τριετοῦς ποινὴν, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψει, οὐδ’ ἐλήφθη ποτὲ ὑπ’ ὄψει, ἡ ἅμα τῷ πέρατι τῆς δίκης ὑποβαλλομένη ἐναντία γνωμοδότησις τοῦ Προέδρου ἢ Εἰσαγγελέως τοῦ δικάσαντος Δικαστηρίου, ἡ ἔχουσα σκοπὸν νὰ ὁδηγήσῃ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν πρέπῃ ν’ ἀφήσῃ τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐκτελεσθῇ ὡς ἔχει, ἢ νὰ σπεύσῃ εἰς διόρθωσιν αὐτῆς. Ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς δύναται νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς δίκης κατάδικόν τινα ἀνάξιον χάριτος, καὶ ἡ ἔννοια τῆς γνωμοδοτήσεως ἐκείνης εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐκ τῆς δίκης λόγος εἰς ἀπονομὴν χάριτος πρὸς ἐπανόρθωσιν δικαστικοῦ ἀδικήματος. Ἀλλ’ ἡ χάρις δὲν ἐπαγγέλλεται πάντοτε, οὐδὲ σκοπεῖ μόνον τὴν ἐπανόρθωσιν σφαλμάτων τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τοῦτο, τὴν χάριν, τὴν παροχὴν ἐλέους, ἐπιεικείας, φιλανθρωπίας, εἰς τοὺς ἀξίους αὐτῆς, στηριζομένης εἰς τὴν ἡλικίαν τοῦ καταδίκου, εἰς τὴν ἀπότισιν μικροτέρου ἢ μεγαλειτέρου μέρους τῆς ποινῆς, εἰς τὴν ἐπιδειχθεῖσαν ἐν τῇ φυλακῇ μετάνοιαν καὶ καλὴν διαγωγήν, εἰς τὴν ἐκ τῆς ποινῆς ἐπήρειαν τῆς ὑγείας τοῦ καταδίκου, εἰς τὴν μετὰ τὴν δίκην ἀνακάλυψιν λόγων ἐλαφρυντικῶν, καὶ εἰς πλεῖστα ἄλλα, ὧν ἦτο ἀδύνατον νὰ ἔχωσιν ἐκ προκαταβολῆς οἱ δικάσαντες γνῶσιν, διότι ταῦτα γεννῶνται μετὰ τὴν δίκην καὶ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ποινῆς.

§41ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς. Ἐγὼ ἀνέφερον πολλὰς πράξεις, εἰς ἃς ἀπεδώσατε χάριν· εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀπενείματε χάριν εἰς καταδικασθέντας εἰς 3 ἐτῶν ἢ 5 ἐτῶν φυλάκισιν ἐπὶ ἀναιρέσει, ἢ τραύματι θανατηφόρῳ, οἱ ὁποῖοι ὅμως εἶχον πάντες παραπεμφθῆ ἐπὶ φόνῳ ἐκ προμελέτης, καὶ τὰ Δικαστήρια ἐτροποποίησαν τὴν πρᾶξιν καὶ ἠλάττωσαν αὐτήν; Τοιαῦτα παραδείγματα δύνασθε νὰ μᾶς φέρητε;

§42ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Θὰ ἐνόουν τὴν ἐρώτησιν ταύτην, ἀπευθυνομένην ἀπὸ τοὺς συνήθως γράφοντας περὶ τῆς ἐνασκήσεως τῆς προνομίας τῆς χάριτος ἐν πνεύματι ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, οὐχὶ ὅμως παρ’ ὑμῶν, ὅστις καὶ ἐπιστήμων νομικὸς εἶσθε καὶ δικηγόρος. Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἀπόφασιν περὶ τῆς τύχης καὶ τῆς παρατάσεως, ἢ μή, τῆς φυλακίσεως καταδίκου τινός, δὲν θὰ λάβητε ποτὲ ὑπ’ ὄψει, διὰ τίνα πρᾶξιν εἶχεν οὗτος καταγγελθῆ, καὶ τίνα ἔκαμεν ὁ Εἰσαγγελεὺς πρότασιν, καὶ ὁποῖον ἐξέδοτο τὸ Συμβούλιον βούλευμα, ἀλλὰ μόνον διὰ τίνα πρᾶξιν καὶ ὑπὸ τίνας περιστάσεις ἐκτελεσθεῖσαν κατεδικάσθη ὁ κατάδικος. Γινώσκετε, ὅτι ἡ ἀνάκρισις διεξάγεται ἐφ’ ἁπλῆ τῶν μαρτύρων διὰ χειραψίας ὑποσχέσει, ἡ δὲ δίκη ἐπὶ τῇ ἐνόρκῳ αὐτῶν ἐξετάσει, οὐδ’ ἀγνοεῖτε, ὅτι τὰ μὲν Συμβούλια παραπέμπουσιν ἐπὶ τῇ βάσει καὶ ἁπλῶν ἐνδείξεων, τὰ δὲ Δικαστήρια ζητοῦσιν ἀποδείξεις, ἢ ἐναργεῖς ἐνδείξεις. Λέγω λοιπὸν, ὅτι διῃρέθησαν οἱ κατάδικοι εἰς δύο, πρώτην ταύτην φοράν: εἰς τοὺς συμπληρώσαντας τριετίαν ἐν φυλακῇ, καὶ εἰς τοὺς μὴ συμπληρώσαντας. Εἰς τοὺς συμπληρώσαντας τριετίαν ἀπεφασίσθη νὰ δοθῇ χάρις μέχρι τοῦ ⅕ ἢ ¼ τῆς ὅλης ποινῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔλαβον τοιαύτην· διὰ δὲ τοὺς μὴ συμπληρώσαντας τριετίαν ἀπεφασίσθη νὰ δοθῇ χάρις μόνον εἰς τοὺς ἔχοντας ὑπὲρ ἑαυτῶν συστάσεις τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν, καὶ εἰς τοὺς γενικῶς, κατὰ τὴν ἐπ’ ἀμφοτέρων τῶν διαιρέσεων τῶν καταδίκων τεθεῖσαν ἀρχὴν, ὀφείλοντας μηνῶν τινων ἢ ἑβδομάδων ὑπόλοιπον ποινῆς· καὶ ὁ κανὼν αὐτὸς ἐτηρήθη ἐπωφελέστατα. Ἤθελον δ’ ἀπευθύνει θερμὴν σύστασιν πρὸς πάντα διάδοχόν μου, νὰ καθιερωθῇ ἐπὶ χαρίτων ἡ τοιαύτη κατάταξις τῶν καταδίκων, διότι πολὺ σημαίνει ἡ ἀπότισις 3 ἐτῶν φυλακίσεως διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν λόγων τῆς χάριτος, καὶ διὰ τοῦτο θέλετε ἰδεῖ, ὅτι εἰς μόνον τοὺς συμπληρώσαντας τὴν τριετίαν ἀπενεμήθη γενναιότερον ἡ χάρις, φειδωλότατα δὲ εἰς τοὺς μὴ συμπληρώσαντας, ὡς πρὸς τοὺς ὁποίους οὐδὲ κἂν ἐξηντλήσαμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐχόντων ὑπὲρ ἑαυτῶν προτάσεις, διότι ἐθεωρήσαμεν πρέπον νὰ λεπτολογήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν σφόδρα. Οἱ συμπληρώσαντες τριετίαν ἐν ταῖς φυλακαῖς τῶν καταδίκων εἶναι 2575, καὶ 1914, οἵτινες δὲν συνεπλήρωσαν τριετίαν. Εἰς τοὺς 2575 ἀπενεμήθησαν χάριτες 1412, πλέον τοῦ ἡμίσεος, ἐξ ὧν 321 ἀπαλλαγαί. Εἰς δὲ τοὺς 1914, τοὺς μὴ συμπληρώσαντας τὴν τριετίαν, ἀπενεμήθησαν χάριτες μόνον 411. Ἡ τοιαύτη διάκρισις δὲν ἐγένετο ἄλλοτε, καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν κατὰ τὸ παρελθὸν χάριτας ὑπὸ τύπον γενικῶν χαρίτων ἀπονεμηθείσας, καὶ παριστώσας τὸ περίεργον φαινόμενον, νὰ λαμβάνωσι πλείονας χάριτας οἱ μὴ συμπληρώσαντες τριετίαν, καὶ ὀλιγωτέρας οἱ συμπληρώσαντες. Τὰ κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῆς προνομίας, ὡς πρὸς τοὺς μὴ συμπληρώσαντας τριετίαν ἐν ταῖς φυλακαῖς, ἔχουσιν οὕτω. Οἱ καταδικασθέντες μετὰ τὴν 1 Ἰανουαρίου 1884 εἶναι ἐν συνόλῳ 1914· ἐκ τούτων ἔλαβον χάριν μόνον 411, καὶ ἐκ τούτων 312 ἔλαβον χάριν μεταβολῆς τῆς ποινῆς, 99 δὲ μόνον ἀπαλλαγήν. Ἐκ τούτων δὲ πάλιν 31 εἶχον ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτῶν προτάσεις τῶν ἁρμοδίων, 68 δὲ ἀπηλλάγησαν ἐναντίον τῶν γνωμοδοτήσεων τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ὑπελείπετο αὐτοῖς μόνον ἑβδομάδων ποινή.

§43ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διὰ ποῖον λόγον τοῖς ἐκάμετε αὐτὴν τὴν μικρὰν δωρεάν;

§44ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἀπορεῖτε, διότι ἀπενείμομεν αὐτοῖς χάριν μικρῶν ὑπολοίπων ποινῆς; Εὔχομαι τοιαύτας πάντοτε ἀπορίας νὰ προκαλῶσιν αἱ πράξεις μου.

§45ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τί αὐτὴ ἡ λογοδοσία, δὲν ἐννοῶ.

§46ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Διότι ἐζητήθη, καὶ διότι, προκειμένου περὶ τῆς ἀπονομῆς τῶν χαρίτων, προεκλήθη ἐκ τῶν τάξεών σας τοσοῦτος καὶ τηλικοῦτος θόρυβος.

§47ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, εἰς τί περιστρέφεται αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς λογοδοσίας, τὸ ὁποῖον γίνεται, διότι, προκειμένου περὶ λογοδοσίας ἐπὶ ἀπονομῇ χαρίτων, ἐγὼ ἐννοῶ, οὐχὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ἐλήφθη τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ μέτρον, ἀλλ’ ὅτι, ἂν πρόκηται νὰ δοθῇ λογοδοσία, αὕτη πρέπει νὰ περιστρέφηται εἰς τὸ ὅτι ἀπενεμήθη χάρις εἰς τὸν δεῖνα κατάδικον μιᾶς ἡμέρας, ἢ μιᾶς ἑβδομάδος, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Αὐτὰ τὰ ἄλλα δὲν τὰ ἐννοῶ.

§48ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Λυποῦμαι διὰ τοῦτο, ἀλλ’ ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι θὰ δυνηθῆτε προσέχοντες νὰ τὰ ἐννοήσητε. Πληροφορῶ ὡσαύτως τὴν Βουλήν, ὅτι, οὐ μόνον ἐπὶ τοιούτων συγκεκριμένων περιστάσεων ἀπενεμήθησαν χάριτες τοιούτων μικρῶν ὑπολοίπων, ἐναντίον τῶν ἀμέσως μετὰ τὴν δίκην ὑποβληθεισῶν γνωμοδοτήσεων, ἀλλ’ ὅτι καὶ ἀντιθέτως ἠρνήθημεν τὴν ἀπονομὴν χαρίτων εἰς καταδίκους μὴ συμπληρώσαντας τριετίαν ἐν φυλακῇ, καίπερ ἔχοντας ὑπὲρ ἑαυτῶν γνωμοδοτήσεις περὶ χάριτος. Τοιοῦτοι, ἄξιοι μὲν χάριτος διὰ τῶν γνωμοδοτήσεων χαρακτηρισθέντες, μὴ λαβόντες δὲ χάριν, εἶναι 70 μεταξὺ τῶν ἀπὸ τοῦ 1884 μέχρι τοῦ 1886 καταδικασθέντων. Δὲν ἔτυχον δὲ οὗτοι χάριτος, διότι ὡς πρὸς μὲν τοὺς 27 ἐξ αὐτῶν ἡ γνώμη τῶν Προέδρων ἦτο εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν γνώμην τῶν Εἰσαγγελέων, ὡς πρὸς δὲ τοὺς 21 ὑπάρχει μόνον γνώμη Εἰσαγγελέων, οὐχὶ δὲ καὶ Προέδρων. Οἱ δὲ 16 δὲν εἶχον συμπληρώσει τριετῆ ἀπότισιν ποινῆς, διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχον ἀποδράσει τῶν φυλακῶν, καὶ οἱ ὑπόλοιποι 4 διότι διετέλουν ὑπὸ τὸ βάρος διπλῆς καταδίκης. Τοιαῦται, κύριοι Βουλευταί, ἦσαν πᾶσαι σχεδὸν αἱ μετὰ τοσούτου στόμφου παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κατακριθεῖσαι χάριτες, ὡς ἐναντίον τῶν γνωμοδοτήσεων ἀπονεμηθεῖσαι. Καίτοι τὰ λεχθέντα μέχρι τοῦδε ἠδύναντο ἴσως νὰ θεωρηθῶσιν ἱκανὰ διὰ τὸ προκείμενον ζήτημα, δοθείσης ὅμως τῆς εὐκαιρίας ταύτης, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως προσθέσω τινὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐσωτερικὴν, οὕτως εἰπεῖν, σύστασιν καὶ ἀξίαν τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων. Ἤθελεν εἶσθαι μακροῦ χρόνου ἔργον ἡ τοιαύτη ἀνάλυσις πασῶν τῶν ὑπὸ συζήτησιν χαρίτων, νομίζω ὅμως, ὅτι ἀνταποκρίνομαι ἐπαρκῶς πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον προτίθεται ἡ Βουλή, κρίνουσα περὶ τούτων, ἐὰν δώσω εἰς αὐτὴν πληροφορίας τινὰς περὶ τοῦ σπουδαιοτέρου καὶ μᾶλλον ἀμέσως ἐπὶ τὴν κοινωνικὴν κατάστασιν ἐπιδρῶντος Τμήματος τῶν χαρίτων, τοῦ ἀφορῶντος δηλονότι εἰς τὰς ἀπαλλαγάς. Ὡς ἠκούσατε, αἱ ἀπαλλαγαὶ ἀνέρχονται εἰς 420, αὗται δὲ ἀπενεμήθησαν εἰς καταδίκους, ὀφείλοντας τὰς ἑξῆς ποινάς. Διακόσιοι ἐννενήκοντα τρεῖς ὤφειλον ὑπόλοιπον μόνον μηνῶν, ὥστε οἱ πλεῖστοι αὐτῶν, καὶ ἐὰν δὲν ἐδίδοντο αἱ χάριτες αὗται, θὰ ἦσαν σήμερον ἐλεύθεροι. Ὀγδοήκοντα καὶ εἷς ὤφειλον ὑπόλοιπον ἀνώτερον τῶν 12 μηνῶν καὶ κατώτερον τῶν 24 μηνῶν, 28 ὤφειλον ὑπόλοιπον ἀνώτερον τῶν 2 ἐτῶν καὶ κατώτερον τῶν 3 ἐτῶν, τεσσαράκοντα δὲ ἓξ ὤφειλον ὑπόλοιπον ἀνώτερον τῶν 3 ἐτῶν καὶ κατώτερον τῶν 5, καὶ εἷς ὤφειλεν ὑπόλοιπον ἀνώτερον τῶν 5 ἐτῶν. Περὶ πάντων τούτων εἶμαι πάντοτε ἕτοιμος νὰ δώσω ὀνομαστὶ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν θέλῃ, ἐὰν ἀντέχῃ εἰς τοῦτο, καταθέτω δὲ καὶ πίνακας ὀνομαστικοὺς μὲ ἐπεξηγήσεις κατ’ ὄνομα περὶ πάντων, ἐπίσης δὲ καὶ πίνακας συγκριτικῶν πληροφοριῶν, ἐξ ὧν ἀρκοῦμαι νὰ ἀναφέρω μόνον τὰ ἑξῆς, πρὸς παραβολὴν καὶ ἐκτίμησιν. Ἐνῷ ἐγὼ προεκάλεσα τὴν ἀπόλυσιν 420 ἐν συνόλῳ καταδίκων, ἐξ ὧν, ὡς προεῖπον, 293 ὤφειλον μόνον μηνῶν ποινῆς ὑπόλοιπον, ὁ μὲν ἀείμνηστος Ζαΐμης κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1877 προεκάλεσε τὴν ἀπὸ τῶν φυλακῶν ἀπόλυσιν 523 καταδίκων, ἐξ ὧν 200 μὲν ὤφειλον ποινὴν μηνῶν, 126 ὤφειλον ποινὴν ἀνωτέραν τοῦ ἑνὸς καὶ κατωτέραν τῶν 2 ἐτῶν, καὶ 197 ὤφειλον ποινὴν μείζονα τῶν δύο ἐτῶν, ὁ δὲ ἐπίσης ἀείμνηστος Κουμουνδοῦρος κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1879 προεκάλεσε τὴν ἀπὸ τῶν φυλακῶν ἀπόλυσιν 230 καταδίκων, ἐξ ὧν 120 ὤφειλον ποινὴν μηνῶν, 60 ἀπὸ ἑνὸς μέχρι δύο ἐτῶν, καὶ 50 ἀνωτέραν τῶν δύο ἐτῶν. Ὁ δὲ κ. Ῥάλλης κατὰ τὸ 1883 προεκάλεσε τὴν ἀπὸ τῶν φυλακῶν ἀπόλυσιν 359 καταδίκων, ἐξ ὧν 171 ὤφειλον ποινὴν μηνῶν, 79 ὤφειλον ποινὴν ἄνω τοῦ ἑνὸς καὶ κάτω τῶν δύο ἐτῶν, καὶ 109 ὤφειλον ποινὴν ἀνωτέραν τῶν δύο ἐτῶν. Οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι ὁμιλοῦσιν εὐγλώττως, καὶ παρέχουσιν ἀσφαλὲς μέτρον τῆς φειδοῦς ἢ τῆς σπατάλης τῆς Βασιλικῆς προνομίας. Θέλω καταχρασθῆ τῆς ἀνοχῆς ὑμῶν, ἐὰν προβῶ εἰς ὁμοίας πληροφορίας περὶ τοῦ διανυθέντος χρόνου ποινῆς ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε τυχόντων ἀπαλλαγῆς. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ μὴ ἀνακοινώσω ὑμῖν καὶ τὴν σύντομον πληροφορίαν, ὅτι ἐκ τῶν 420 παρ’ ἐμοῦ ἀπαλλαγέντων, μόνον διακόσιοι τέσσαρες ἀπελύθησαν ἀληθῶς τῶν φυλακῶν μέχρι τῆς 3 Ἰανουαρίου, ἑκατὸν δὲ εἴκοσι τρεῖς ἀπελύθησαν μετὰ τὴν 3 Ἰανουαρίου, οἱ δὲ λοιποὶ ἐννενήκοντα τρεῖς μένουσιν ἀκόμη καὶ σήμερον ἐν φυλακαῖς, διότι οὐδεὶς εὑρέθη ἐνδιαφερόμενος ὑπὲρ αὐτῶν, ἵνα καταβάλῃ τὰ δικαστικὰ ἔξοδα πρὸς ἀπόλυσίν των. Αὐτοὶ εἶναι οἱ κομματάρχαι, τοὺς ὁποίους ἕνεκα τῶν ἐκλογῶν ἀπελύσαμεν, ὡς δὲν ἠσχύνθησάν τινες νὰ γράφωσι καὶ νὰ λέγωσι καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνωσιν.

§49ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἀκούει μετὰ πολλῆς προσοχῆς αὐτὴν τὴν ἀνάλυσιν τῶν συγκριτικῶν καὶ στατιστικῶν πινάκων· περὶ ἑνὸς μόνου πράγματος θέλει νὰ πεισθῇ, διατὶ ἐξελέξατε τὴν 1 Δεκεμβρίου ὡς χρόνον τῆς ἀπονομῆς τῶν χαρίτων, καὶ ὅτι δὲν τὸ ἐκάμετε ἄνευ σκοποῦ ἐκλογικῆς κερδοσκοπίας.

§50ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἡ παρατήρησίς σας δὲν ἦτο δυσπρόβλεπτος· ἔχετε ὅμως παρακαλῶ ὑπομονὴν, διότι θὰ δώσω καὶ περὶ τούτου λόγον. Φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περάνω τὴν λογοδοσίαν ταύτην, πρὶν ἢ δώσω ὀφειλομένην ἀπάντησιν εἰς ὀνομαστικάς τινας προκλήσεις τοῦ κ. Λεβίδου, ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως ἀπευθυνθείσας μοι κατά τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων. Ἐν τῇ ἀθώᾳ ἀγανακτήσει, ἡ ὁποία κατεῖχε τὸν κ. Λεβίδην τότε, ἕνεκα τῶν πρώτων ἰδεῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ὡς πρός τε τὸν ἀριθμὸν καὶ τὴν οὐσίαν τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων, κατήγγειλεν οὗτος τὰς ἑξῆς. «Ἐπειδὴ ἔχω εἰς χεῖράς μου τὸν φάκελλον, ἵνα ἐνισχύσω τὴν ἐπερώτησίν μου, λαμβάνω ἓν μόνον ἔγγραφον, καὶ τί βλέπω; Γεράσιμος Ἀναστασάτος ποτὲ Νικολάου, καταδικασθεὶς εἰς θάνατον τῇ 9 Ἰανουαρίου 1870, οὗ ἡ ποινὴ μετεβλήθη εἰς δεκαοκταετῆ πρόσκαιρα δεσμὰ τῇ 25 Φεβρουαρίου 1881. Κατεδικάσθη λοιπὸν εἰς θάνατον κατάδικος, καὶ ἐντὸς δεκαπέντε ἐτῶν ἐξέρχεται τῶν φυλακῶν!» Ὁ κ. Λεβίδης ἠδύνατο νὰ κατευνάσῃ τὴν ἀγανάκτησίν του, ἐὰν προσεῖχεν εἰς ὅ,τι ἀνέγνω, διότι ἐν ταῖς ἀναγνωσθείσαις παρ’ αὐτοῦ ὀλίγαις σειραῖς ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὗτος διήνυσε δεκαεπτὰ ὁλόκληρα ἔτη ἐν τῇ φυλακῇ, θὰ ἐξήρχετο δὲ αὐτῆς μετά τινας μῆνας δυνάμει τῆς χάριτος, ἣν ἀπένειμεν αὐτῷ ὁ κατὰ τὸ 1881 Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Τί δέ ἐστὶ δεκαεξαετὴς βίος ἐν Ἑλληνικῇ φυλακῇ, καὶ ἐὰν οὗτος ἀρκῇ, ἵνα δικαιολογηθῇ ἡ χάρις, ἀφίνω εἰς τὴν συνείδησιν τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ν’ ἀποφανθῇ. Προχωρῶν περαιτέρω ὁ κ. Λεβίδης εἶπεν: «Ὁ Ἰωσὴφ Κοσκινᾶς, καταδικασθεὶς εἰς ἰσόβια δεσμὰ τῇ 11 Ἰανουαρίου 1874, ἐξέρχεται διὰ χάριτος τῶν φυλακῶν». Ὡς πρὸς τοῦτο ἀπαντῶ, ὅτι ἡ ποινὴ τοῦ καταδίκου αὐτοῦ μετεβλήθη εἰς 14 ἐτῶν δεσμὰ τῷ 1881 ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐξ ὧν διήνυσεν ἐν φυλακῇ τὰ 13· ὥστε ἀπηλλάγη ἤδη ἑνὸς μόνον ἔτους ποινῆς. «Ὁ Στυλιανὸς Γεωργόπουλος, (προσθέτει ὁ κ. Λεβίδης) καταδικασθεὶς τὸν Μάϊον τοῦ 1881 εἰς 15 ἐτῶν δεσμά, ἐξέρχεται νῦν τῶν φυλακῶν». Ἀπαντῶ, ὅτι οὗτος ἀληθῶς κατεδικάσθη τῷ 1881 εἰς 15 ἐτῶν δεσμά, ἀλλὰ τῇ 23 Ἀπριλίου 1883 ὁ κ. Ῥάλλης, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μετέβαλε διὰ χάριτος τὰ 15 ἔτη εἰς μόνον 7, χωρὶς οὐδεὶς νὰ τὸν κατακρίνῃ, οὐδὲ νὰ θρηνήσῃ διὰ τοῦτο· ὅτε δ’ ἐγὼ τῇ 1 Δεκεμβρίου 1886 προεκάλεσα τὴν διὰ χάριτος ἀπόλυσίν του, εἶχεν ἀποτίσει ποινὴν 5 ἐτῶν καὶ ὀκτὼ μηνῶν, καὶ τῷ ὑπελείποντο 16 μῆνες. Τὴν ἔκπληξίν σας λοιπὸν ταύτην ἀλλοῦ πρέπει νὰ τὴν ἀπευθύνητε, καὶ βεβαίως διὰ τῆς ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν οἱ ἁρμόδιοι θὰ σᾶς δώσωσι, θέλετε πεισθῆ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐλαττωθῇ ἡ ποινὴ τοῦ καταδίκου τούτου, διότι, ὡς ἐκ τῶν ἐκθέσεων ἀποδεικνύεται, διὰ καταχρήσεως αὐστηρότητος κατεδικάσθη εἰς τοιαύτην ποινήν· ὥστε ἄριστα ποιήσας ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς ἠλάττωσε τὸ 1883 τὴν ποινὴν αὐτοῦ. Ἀκόμη καὶ δι’ ἄλλον ἠρωτήσατε, κ. Λεβίδη. «Ὁ Ἀναστάσιος Γερασίμου, εἴπετε, καταδικασθεὶς τῇ 28 Μαΐου 1880 εἰς πρόσκαιρα δεσμὰ 10 ἐτῶν καὶ ἑνὸς μηνός, ἐξέρχεται νῦν τῶν φυλακῶν». Καὶ ἀγανακτῶν ὁ κ. Λεβίδης ἐπὶ τούτῳ προσθέτει: «Δέκα ἔτη καὶ εἷς μήν· διὰ τούτου τοῦ ἑνὸς μηνὸς τὸ Δικαστήριον δηλοῖ εἰς τὴν Διοίκησιν, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα αὕτη νὰ μεταβάλῃ τὴν ποινὴν διὰ χάριτος, διότι ἄλλως ἠδύνατο νὰ θέσῃ τὸ Δικαστήριον τὸν κατώτατον ὅρον τῶν 10 ἐτῶν». Ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως καὶ τῆς διδασκαλίας ταύτης παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Λεβίδην, ὅτι ἡ καλὴ πίστις ἐπέβαλλεν αὐτῷ τὸ καθῆκον, νὰ ἀναγνώσῃ πλήρη τὴν σχετικὴν περικοπήν, διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι καὶ αὐτοῦ τοῦ καταδίκου τὴν ποινὴν τῶν 10 ἐτῶν καὶ ἑνὸς μηνὸς μετέβαλεν ὁ παρακαθήμενος αὐτῷ συνάδελφός του κ. Ῥάλλης εἰς εἱρκτὴν ἑπτὰ ἐτῶν διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς 5 Ἰουλίου 1883, χωρὶς νὰ λάβῃ ποσῶς ὑπ’ ὄψει τὰς περὶ τοῦ ἑνὸς μηνὸς θεωρίας καὶ διδασκαλίας τοῦ φίλου καὶ συμπολίτου του κ. Λεβίδου· καὶ ἄριστα ἔπραξε, διότι ὑπῆρχον πολλαὶ καὶ σπουδαῖαι ὑπὲρ τοῦ καταδίκου τούτου γνωμοδοτήσεις, ὅτε δὲ τῇ 1 Δεκεμβρίου ἀπηλλάσσετο διὰ χάριτος, δὲν ὤφειλε πλέον, εἰ μὴ μόνον πέντε μηνῶν ὑπόλοιπον ποινῆς, ὅπερ βεβαίως δὲν εἶναι ἀντάξιον τῶν γοερῶν τοῦ ἐπερωτήσαντος κραυγῶν, οὐδὲ τῆς πολυτίμου αὐτοῦ διδασκαλίας. Ἤδη ἔρχομαι, ὅπως δι’ ὀλίγων ἐξηγήσω, διατὶ αἱ χάριτες ἐδόθησαν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καίτοι, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει τις νὰ ἀναφέρῃ τι συγκεκριμένον, ἐνδεικνῦον, ὅτι τοῦτο ἢ ἐκεῖνο ἐγένετο ἐξαιρετικῶς ὑπὲρ τοῦ Α. ἢ τοῦ Β. διὰ τὸν δεῖνα λόγον, πρὸς σύμπτωσιν τοῦ χρονικοῦ σημείου, εἶναι πολὺ αὐθαίρετον νὰ θέλωμεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν ὡς ἐπιχείρημα ἐξηγήσεως τῶν προθέσεων καὶ σκοπῶν, τοὺς ὁποίους αὐτοβούλως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐνδείξεως δημιουργοῦμεν καὶ ἀγωνιζόμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν. Ὅπως εἶπον, ἡ ἀνάγκη τῆς συμπληρώσεως τῶν ἀρξαμένων καὶ μὴ συμπληρωθεισῶν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως χαρίτων ἐπεβάλλετο ὑπ’ αὐτῆς τῆς ἐκκρεμότητος, εἰς τὴν ὁποίαν παρελάβομεν ἡμεῖς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐξήγησα πρὸς ὑμᾶς συντόμως τὸν ἀνώμαλον τρόπον, καθ’ ὃν διεχειρίσθη τὰ τῶν χαρίτων ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, οὐχὶ βεβαίως ἐκ κακῆς προθέσεως. Ἕνεκα τῆς τοιαύτης ἀνωμάλου διαχειρίσεως ἐπεβάλλετο ἡμῖν ἡ ἐξακολούθησις καὶ περάτωσις τοῦ ἔργου· διὰ τοῦτο ἔκτοτε εἶχον παραγγείλει τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶχεν ἤδη ἀρχίσει ἡ ἐπανάληψις τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπὶ τῶν χαρίτων, ὅτε ἦλθεν εἰς γνῶσίν μου, ὅτι ἡ ἐπίσημος ἑορτὴ ἐπὶ τῷ συντελεσθέντι μεγάλῳ γεγονότι κατὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1886, ἐπρόκειτο νὰ τελεσθῇ τῇ 1 Δεκεμβρίου, διότι, καθ’ ἣν ἡμέραν χρονολογικῶς τὸ γεγονὸς εἶχεν ἐπέλθει, καὶ ἡ Βασιλικὴ οἰκογένεια ἀπῆν τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἡ Βουλὴ ἤργει, ἦτο δὲ πρέπον καὶ ἡ Βασιλικὴ οἰκογένεια νὰ ἦναι παροῦσα, ἵνα διεξαγάγῃ τὴν τελετὴν ταύτην, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ μετάσχῃ αὐτῆς. Ἡ γνωστοποίησις τοῦ πράγματος ἐγένετο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἐνέκρινε προθύμως καὶ ἐπεδοκίμασε τὸ μέτρον τοῦτο· καὶ ἄριστα ἔπραξεν, ἀντιπρόσωπος, καὶ ἑρμηνευτὴς γενομένη τοῦ γενικοῦ αἰσθήματος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ συντελέσει τοῦ γεγονότος τούτου ἀπεδείχθη, ὅτι κατέσχεν, οὐ μόνον τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ σύμπαντα τὸν Ἑλληνισμόν, ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον. Καὶ εἴδομεν γηθοσύνως ἀπεσταλμένους εἰδικούς, οὐχὶ μόνον ἀπὸ παντὸς Δήμου τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἀπὸ πάσης γωνίας τῆς γῆς, ὅπου Ἕλληνες ζῶσι καὶ ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα λαλεῖται, συνελθόντας, πλήρεις ἐνθουσιασμοῦ, στοργῆς καὶ ἐλπίδων, ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, ἵνα πανηγυρίσωσι τὸ ἀληθῶς μέγα διά τε τὴν ἱστορίαν καὶ διὰ τὰς εὐχὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους γεγονός. Τὸ αἴσθημα τοῦτο ᾐσθάνθη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ Ἔθνους, καὶ διὰ τοῦτο εὐχαρίστως ἤκουσε τὴν ἀναγγελίαν τῆς ἀποφασισθείσης ἐπισήμου πανηγύρεως καὶ τελετῆς, καὶ πᾶν τὸ ἐφ’ ἑαυτῇ μετῆλθεν, ὅπως συντελέσῃ εἰς μείζονα λαμπρότητα τῆς ἀληθοῦς τελετῆς καὶ ἁγίας ἐκείνης ἡμέρας, καθ’ ἣν ὁ πρῶτος Ἕλλην καὶ ὀρθόδοξος Διάδοχος τοῦ θρόνου συνεπλήρου ἐπ’ αἰσίοις τὴν ἡλικίαν, τὴν καθιστῶσαν αὐτὸν ἱκανὸν νὰ βασιλεύῃ, καὶ ἐν μέσῳ ἁγίας καὶ πρωτοφανοῦς συγκινήσεως ἔδιδεν ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας τὸν ὅρκον τοῦ Ἕλληνος στρατιώτου. Εἶναι λυπηρὸν, Κύριοι, ὅτι ὑπῆρξεν ἐν τούτοις μικροσκοπικὴ, ἀόρατος, ἀφανής τις ἐν μέσῳ τοῦ Ἔθνους ὁμὰς, ἥτις καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἱερωτάτην περίστασιν καὶ στιγμὴν δὲν ἐνόμισεν, ὅτι τῇ ἦτο ἀπηγορευμένον νὰ δείξῃ τὰ κατέχοντα αὐτὴν ἄγρια καὶ βέβηλα πάθη, οὐδ’ ἐδίστασε νὰ προβῇ καὶ εἰς προσπαθείας, ὅπως καὶ αὐτῆς τῆς ἑορτῆς τὴν ἱερότητα βεβηλώσῃ καὶ μιάνῃ, αἵτινες ὅμως προσπάθειαι ἔσχον τὴν πρέπουσαν ἀπανταχόσε ὑποδοχὴν παρὰ τῷ Ἔθνει. Ἡ περὶ τῆς τοιαύτης λοιπὸν τελετῆς ἀπόφασις εὑρῆκεν ἐκκρεμῆ τὴν ἐνέργειαν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀπὸ τῶν προκατόχων ἀρξαμένου μέτρου τῆς ἀπονομῆς γενικῶν χαρίτων, καὶ ἀπεφασίσθη, ἵνα ἡ πραγματοποίησις αὐτοῦ γίνῃ κατ’ αὐτὴν τῆς τελετῆς τὴν ἡμέραν. Δὲν ἠγνόει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἦσαν καὶ εἶναι ὡρισμένα τινὰ ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἤθελον φροντίσει καὶ διὰ τοῦτο ἀκόμη νὰ κατακρίνωσιν αὐτὴν, καὶ ἐκ τούτου ἀκόμη νὰ δημιουργήσωσι λόγους, ὅπως δυσφημήσωσιν αὐτὴν, ἀλλὰ τοῦτο οὐδόλως ἐπηρέασεν ἡμᾶς, οὐδὲ τὸ ἐσυλλογίσθημεν ποσῶς, εἰμὶ δὲ βέβαιος ὅτι οὕτως ἤθελε πράξει καὶ πᾶσα ἄλλη ἀληθὴς καὶ ἀξία τῆς θέσεως αὐτῆς Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τέλος πάντων ποῖον δικαίωμα πρὸς κατάκρισιν παρέχει τὸ γεγονὸς τῆς ἀπονομῆς τῶν χαρίτων ἐπὶ τῇ μοναδικῇ καὶ μεγάλῃ ἐκείνῃ ἑορτῇ, τῇ ἐπὶ τῇ ἀληθεῖ κατὰ τὸ Σύνταγμα Βασιλικῇ ἐνηλικιώσει τοῦ πρώτου ὀρθοδόξου Ἕλληνος Βασιλέως, τῇ χορηγούσῃ αὐτῷ τὸ δικαίωμα καὶ τὴν νόμιμον ἱκανότητα τοῦ βασιλεύειν, ἐντελῶς δὲ ἀσχέτῳ πρὸς τὴν ἀστυκὴν αὐτοῦ ἐνηλικίωσιν; Καὶ τίνες εἶσθε σεῖς, οἵτινες μετὰ τοσούτου πατάγου καὶ τοσαύτης ἐπιμονῆς, ἀξίας κρειττόνων ὑποθέσεων, θορυβεῖτε καὶ ὀλοφύρεσθε ἐπὶ τούτῳ; Λησμονεῖτε τοσοῦτον εὐκόλως ἑαυτοὺς καὶ τὴν ἱστορίαν σας; Ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει κόμμα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ συνεταύτισεν ἀπονομὴν χαρίτων πρὸς ἑορτὰς πολὺ ἥττονας τῆς μεγάλης ταύτης ἑορτῆς· δὲν ὑπῆρξεν Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος νὰ ἄφησε νὰ παρέλθῃ τελετὴ ὀνόματος ἢ γενεθλίων Βασιλέων, ἢ Βασιλοπαίδων, τελετὴ τὰ μέγιστα μὲν σεμνὴ, ἀλλὰ συνήθης καὶ ἐτησία, καθ’ ἕκαστον ἔτος ἐπαναλαμβανομένη, δὲν ὑπῆρξε, λέγω, Ὑπουργὸς, ὅστις νὰ ἄφησε νὰ παρέλθῃ τελετὴ τοιαύτη, χωρὶς νὰ ἀπονείμῃ τοιαύτας χάριτας. Οὐδεὶς τῶν ὑπαρξάντων Ὑπουργῶν τῆς Δικαιοσύνης ἀπέφυγεν, ἢ δὲν προσεπάθησε, κατ’ ἐκείνας τὰς ἑορτὰς, τὰς τακτικῶς καθ’ ἕκαστον ἔτος ἐπαναλαμβανομένας, ν’ ἀπονείμῃ χάριτας. Καὶ ἔχουσιν ἐν τούτοις τὴν τόλμην νὰ ἐγείρωσι τοιοῦτον θόρυβον, καὶ νὰ ἐπιχειρῶσι τοιαύτην ἀγρίαν ἐπίθεσιν, διὰ τὴν ἀπονομὴν χαρίτων ἐν ἑορτῇ πολλῷ ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις ὑπερτέρᾳ, ἑορτῇ ἅπαξ μόνον ἑορτασθείσῃ! Ἀλλὰ μήπως μόνον ἐν Ἑλλάδι συμβαίνει ἢ συνέβη τοῦτο; Πανταχοῦ, ὅπου ὑπάρχει τῆς Βασιλείας ὁ θεσμὸς, ἐπιζητοῦσι βασιλικὰς ἑορτὰς, ὅπως ἀπονεμηθῶσι κατ’ αὐτὰς χάριτες. Ἐν Ἀγγλίᾳ σήμερον, ἐπὶ τῇ ἐπικειμένῃ μεγάλῃ ἑορτῇ τῆς συμπληρώσεως πεντηκονταετίας ἀπὸ τῆς εἰς τὸν θρόνον ἀναβάσεως τῆς Βασιλίσσης Βικτωρίας, ἀπενεμήθησαν ἐκ προκαταβολῆς, ἐπὶ τῇ βάσει ὁμοίων γενικῶν κατηγοριῶν, μυριάδες χαρίτων, ἠνεῴχθησαν δ’ αἱ πύλαι τῶν δεσμωτηρίων, οὐχὶ εἰς 420, ἀλλ’ εἰς 25,000 καταδίκων. Ἐγένετο ἐπὶ τούτῳ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ ἐρώτησις, ἀλλ’ ἐρώτησις ἁπλῆ, καὶ οὐχὶ ἀγρία καὶ μανιώδης ἐπίθεσις, οὐδ’ ἠκούσθησαν ἐκεῖ θρῆνοι καὶ κοπετοὶ, οὐδὲ ἐθεωρήθησαν μητραλοῖαι οἱ ἀπονείμαντες τὰς χάριτας. Ἐν τῇ Βουλῇ τῶν Λόρδων διαπρεπέστατον μέλος αὐτῆς, ὁ κόμης Δέρβυ, ἐζήτησε τὴν ἄδειαν νὰ ἐρωτήσῃ τὸν ἁρμόδιον Γραμματέα τῆς Ἐπικρατείας, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς τὸ γραφὲν, ὅτι ἐπρόκειτο ἐπὶ τῷ Ἰωβιλαίῳ τῆς Βασιλίσσης ν’ ἀπολυθῶσιν 25,000, κατάδικοι, καὶ μὲ τὴν ἁβρότητα, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει πάντοτε τὰ μέλη τῆς Βουλῆς ἐκείνης, καὶ μὲ τὴν εὐλάβειαν, ἣν θεωροῦσιν ἐπιβεβλημένην ἑαυτοῖς, ὅταν ὁμιλῶσι περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς τοιαύτης προνομίας, ἐδήλωσεν, ὅτι θεωρεῖ καθῆκόν του νὰ ἐξηγήσῃ σαφῶς, ὅτι δὲν ἀπευθύνει τὴν ἐρώτησιν πρὸς σκοπὸν ἐλέγχου, ἄπαγε, ἀλλὰ μόνον διὰ νὰ γνωρίσῃ, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς τὸ γεγονὸς, καὶ διὰ νὰ μάθῃ, ἐὰν ὑπῆρχε τοιοῦτο ἄλλο προηγούμενον. Ὅταν δὲ τὴν ἐπιοῦσαν ὁ κόμης Λύττων ἦλθε ν’ ἀπαντήσῃ, ἔσπευσε πρῶτος ὁ ἐπερωτήσας Δέρβυ νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἀπαλλάσσει αὐτὸν τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἐξηγήσῃ, ἐὰν ὑπῆρχε προηγούμενον, διότι ἤδη αὐτὸς ἐξηκρίβωσεν, ὅτι ὑπῆρχε τοιοῦτο προηγούμενον, διότι ἐν ἔτει 1870, ἐπὶ τῇ ἀναῤῥήσει τῆς Βασιλίσσης εἰς Αὐτοκράτειραν τῶν Ἰνδιῶν, εἶχον ἀπονεμηθῆ ἐπίσης 16,000 χαρίτων, αἵτινες περιελάμβανον τὸ ἓν δέκατον τῶν ὑπαρχόντων τότε καταδίκων. Ὁ ἁρμόδιος λοιπὸν Γραμματεύς, περιωρίσθη νὰ ἐπιβεβαιώσῃ τὴν ἐπερώτησιν, δηλώσας, ὅτι ἀληθῶς ἐπὶ τῷ Ἰωβιλαίῳ τῆς βασιλείας αὐτῆς ηὐδόκησεν ἡ Ἄνασσα νὰ ἐπιτρέψῃ, ἵνα ἀφεθῶσιν ἐλεύθεροι 25 χιλ. καταδίκων. Οὐδέν, ἐπαναλαμβάνω, μέρος τοῦ κόσμου ὑπάρχει βασιλευόμενον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ μὴ συνδυάζηται ἡ ἀπονομὴ τοιούτων εὐποιϊῶν βασιλικῶν πρὸς βασιλικὰς ἑορτάς, οὐδ’ εὑρίσκω τι τὸ προσκροῦον, ἀγομένης μάλιστα, ὡς παρ’ ἡμῖν, τοσοῦτον ἐπισήμου καὶ ἐθνικῆς ἀληθῶς ἑορτῆς. Καὶ ταῦτα μὲν ἔστωσαν ἱκανὰ περὶ τούτου. Δριμύτερον ὅμως οἱ ἀντίπαλοι ἐπιτίθενται καθ’ ἡμῶν, διότι δὲν ἐσταματήσαμεν παραχρῆμα, ὅτε ἐπῆλθεν ἡ ἀνάγκη τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν προείδομεν, ὅτι, ὁσονδήποτε εὐλαβεῖς καὶ προσεκτικοὶ καὶ ἂν δειχθῶμεν περὶ τὴν ἐνάσκησιν τῆς προνομίας, ὁσηνδήποτε καὶ ἂν καταβάλωμεν αὐστηρότητα, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἀγωνισθῶμεν νὰ μὴ ἀφήσωμεν εἰς κἀνένα ἀφορμὴν νὰ παραπονεθῇ, ὅτι ἐστερήθη τοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενικῶν μέτρων ἀναλογοῦντος αὐτῷ δικαίου, διότι ἀνήκει εἰς τοῦτον καὶ δὲν ἀνήκει εἰς ἐκεῖνον, δὲν προείδομεν, λέγω, ὅτι αὐτοί, ἀδιαφοροῦντες πρὸς ὅλα ταῦτα, ἤθελον διαῤῥαγῆ κραυγάζοντες, ὅτι τὰ πάντα ἐγένοντο διὰ τὰς ἐπικειμένας ἐκλογάς. Ὁμολογῶ, ὅτι ταῦτα δὲν διέλαθον ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ δὲν τὰ ἐθεωρήσαμεν ἄξια προσοχῆς τινος, τὸ μὲν, διότι ἡ τοιαύτη κατάκρισις θὰ ἦτο ἄδικος καὶ ἀβάσιμος, καὶ τοῦτο ἡμεῖς, καλῶς τὴν ἐξουσίαν διαχειριζόμενοι, θὰ ἤμεθα πάντοτε εἰς θέσιν νὰ καταδείξωμεν, τὸ δὲ, διότι δὲν θὰ ἠδυνάμεθα τὴν ἄδικον κατάκρισιν ν’ ἀποφύγωμεν καὶ ἐὰν ἀνεβάλλομεν τὸ ἔργον. Ἐὰν ἀνεβάλλομεν τὴν πραγματοποίησιν τῶν χαρίτων διὰ τὸν μετὰ τὰς ἐκλογὰς χρόνον, μὴ ἔχητε κἀμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ἰταμώτερον θὰ ἐπετίθεντο σήμερον, κατακρίνοντες ἡμᾶς ἐπὶ τῇ ἀναβολῇ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὡς Ὑπουργὸς ἁρμόδιος καὶ ὑπεύθυνος, μίαν ᾐσθάνθην ἐκ τῆς ἐπελθούσης ἀπροσδοκήτως καὶ ἐν μέσῳ τῆς προπαρασκευῆς τῆς τε τελετῆς καὶ τῶν χαρίτων διαλύσεως τῆς Βουλῆς, μίαν ᾐσθάνθην πρόσθετον ἀνάγκην, τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ φροντίσω, ὅπως παραχρῆμα, πρὶν ἢ ἡ Ἐπιτροπὴ περατώσῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς, πρὶν κἂν φθάσῃ εἰς τὸ μέσον τῆς ἐργασίας αὐτῆς, γίνωσι γνωσταὶ αἱ βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Ἐπιτροπὴ εἰργάζετο· καὶ ἐπὶ τούτῳ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι πολλὰς ἑβδομάδας πρὸ τῆς 1ης Δεκεμβρίου ἐδημοσιεύθη, οὐ μόνον τῇ ἀνοχῇ μου, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἐντολήν μου, εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐργάζεται πρὸς ἀπονομὴν χαρίτων γενικῶν, ἐργάζεται ἐπὶ τοιούτων καὶ τοιούτων ὡρισμένως βάσεων καὶ ἔχω τὰ φύλλα τῶν ἐφημερίδων πρόχειρα, ἵνα τὰ ἐπιδείξω εἰς πάντα. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου, πολλὰς ἑβδομάδας πρὸ τῆς 1ης Δεκεμβρίου οἱ κατάδικοι ὅλοι τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος ἐγίνωσκον τίνες ἐξ αὐτῶν θὰ λάβωσι χάριν, καὶ τίνες δὲν θὰ λάβωσι, καὶ μεταξὺ ἡμῶν ἐν τῇ Βουλῇ εἰσί τινες, οἵτινες γινώσκουσιν, ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν χαρίτων ἠσχολεῖτο π. χ. εἰς τὰς μελέτας τῶν δικογραφιῶν, τῶν ἀφορωσῶν εἰς τοὺς καταδίκους τῆς περιφερείας τῶν Ἐφετῶν Ναυπλίου, εἰς ἐμὲ ἐγένοντο καταγγελίαι, ὅτι ἐν φυλακαῖς, ἐν ταῖς ὁποίαις ὑπῆρχον κατάδικοι τῆς περιφερείας τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, τῶν ὑποθέσεων τῶν ὁποίων δὲν εἶχεν ἐπιληφθῆ ἀκόμη ἡ Ἐπιτροπή, ἐδόθησαν πληροφορίαι πρὸς καταδίκους, τίνες λαμβάνουσι χάριν, καὶ τίνες δὲν λαμβάνουσι, τίνες ἀπολύονται, καὶ τίνων μετριάζεται ἡ ποινή. Ἠναγκάσθην, ἐκ τῶν πρώτων ἐντυπώσεων τοιαύτης καταγγελίας, νὰ διατάξω τὴν ἀναστολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ἀνάκρισιν περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ἀνακοινωθεισῶν μοι καταγγελιῶν. Ἐκ τῶν γενομένων ἐξετάσεων ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν εἶχεν ἐπιληφθῆ τῶν δικογραφιῶν τῆς περιφερείας τοῦ Ἐφετείου, εἰς ἣν ὑπήγοντο οἱ λαβόντες τὰς πληροφορίας κατάδικοι. Τί λοιπὸν εἶχε συμβῆ; Ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ἐν ταῖς ὁποίαις κατ’ ἐντολήν μου, ἀκριβῶς ἕνεκα τῶν ἐπικειμένων ἐκλογῶν καὶ πρὸς πρόληψιν παρεξηγήσεων, ἢ ἀθεμίτων πολιτικῶν κερδοσκοπιῶν, ἐδημοσιεύθησαν αἱ βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἰργάζετο ἡ Ἐπιτροπὴ, ἀφορμὴν λαβόντες, ἐφρόντισαν καὶ ἔμαθον οἱ ἐνδιαφερόμενοι, τίς τῶν καταδίκων συμπληροῖ τὰ ⅘ τῆς ποινῆς του καὶ δὲν ἔλαβε χάριν, τίς κατεδικάσθη μετὰ τὸ 1884 καὶ ἔχει ὑπὲρ ἑαυτοῦ πρότασιν τοῦ Δικαστηρίου κλπ., ταῦτα δὲ προφητικῶς, ἀλλὰ καὶ ἀσφαλῶς πλέον, ἀνεκοίνουν τοῖς ἐν φυλακῇ. Καὶ αἱ προγνώσεις των ἐπηλήθευσαν, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐστηρίχθη ἐπὶ τῶν γενικῶν ἐκείνων βάσεων, ἀδιάφορον ἂν ἐπρόκειτο περὶ φίλου ἢ ἐχθροῦ, περὶ Ἕλληνος ἢ ξένου, περὶ νέου ἢ γέροντος, περὶ γνωστοῦ ἢ ἀγνώστου. Διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἅμα τῇ διαλύσει τῆς Βουλῆς ληφθέντος, καὶ καταστήσαντος δυνατὸν εἰς πάντας τοὺς καταδίκους τοῦ Βασιλείου νὰ γνωρίζωσιν, ὄχι πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς τελετῆς τῆς 1 Δεκεμβρίου, τίνες ἐξ αὐτῶν θὰ λάβωσι χάριν, ἤλπισα, ὅτι θὰ ἐματαίουν καὶ τὴν τολμηροτέραν διάθεσιν τοῦ νὰ παρεξηγήσῃ τὰς χάριτας ταύτας, καὶ διὰ τοῦτο οὐδένα ἠσθάνθην δισταγμὸν νὰ θέσω καὶ ἐν κεφαλίδι τῶν Διαταγμάτων, ὅτι ταῦτα ἐκδίδονται ἐπὶ τῇ ἑορτῇ τῆς ἐνηλικιώσεως τοῦ Διαδόχου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἴσως καὶ δὲν ἐχρειάζετο, διότι τὸν λόγον αὐτὸν ἐξηγεῖ καὶ μόνη ἡ χρονολογία τῶν Διαταγμάτων. Ὅτε ὁ κ. Ῥάλλης καὶ οἱ ἄλλοι προκάτοχοι Ὑπουργοὶ ἐδημοσίευον Διατάγματα χαρίτων ὑπὸ χρονολογίαν 23 Ἀπριλίου, 21 Μαΐου, 11 Ἰουλίου, ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐξηγηθῇ σαφέστερον, ὅτι αὗται ἀπενέμοντο ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ Βασιλέως, ἢ τοῦ Διαδόχου, ἢ τῆς Βασιλίσσης; Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐντελῶς τὸ αὐτὸ, εἴτε ἐν ἀρχῇ εἰλικρινῶς καὶ φανερῶς γραφόμενον, εἴτε ἐν τέλει σιωπηλῶς μαρτυρούμενον καὶ ὑποδηλούμενον. Τοιουτοτρόπως οὐδεμίαν ἠσθάνθην δυσκολίαν καὶ οὐδὲν εὕρισκον τὸ ἄτοπον, νὰ συνδέσω φανερῶς τὰς χάριτας πρὸς τὴν ἑορτὴν τῆς ἐνηλικιώσεως τοῦ Διαδόχου, ἐθεώρουν δὲ, ὅτι δίδω οὕτω καὶ πρόσθετον ὅπλον κατὰ τῶν θελόντων νὰ παρεξηγήσωσι καὶ ἐκμεταλλευθῶσι τὰς χάριτας. Διὰ τῶν τοιούτων δὲ μέτρων συνδυάζων πρὸς τὰς τεθείσας βάσεις τὰς γενικὰς, διὰ τὴν τήρησιν τῶν ὁποίων ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐσυνείδητον μαρτυρίαν ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς, ἐφρόντισα νὰ προλάβω, οὐ μόνον πᾶσαν ἀδικίαν, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν σκόπιμον παρεξήγησιν. Παρακαλῶ δὲ, καὶ προκαλῶ πάλιν πάντας ἀνεξαιρέτως ὑμᾶς, κ. Βουλευταὶ, ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων, νὰ εἴπητε εὐσυνειδήτως, ἐὰν ἔχητε γνώμην, ὅτι κατὰ τὰς ἀπονεμηθείσας τῇ 1 Δεκεμβρίου χάριτας ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει πολιτικὸς λόγος, ὅτι ἀπεκλείσθη τις, διότι ἦτο ἐχθρὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἢ περιελήφθη τις χωρὶς νὰ πρέπῃ, διότι ἦτο φίλος τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ὀφείλω δὲ χάριν εἰς πάντα, ὅστις δυνηθῇ νὰ μοὶ καταδείξῃ ἕνα καὶ μόνον τοιοῦτον, διότι κατεβλήθη ἀγωνιώδης ἀληθῶς φροντὶς, νὰ μὴ ὑπάρξῃ τοιοῦτον παράδειγμα. Εἶπον ἀνωτέρω, Κύριοι, ὅτι, καὶ τὰ ἀντίθετα ἂν ἐκάμνομεν, πάλιν ἠθέλομεν κατακριθῆ ὑπὸ τῶν ἀντιπάλων, καὶ ἴσως τότε ἡ κατάκρισις θὰ ἦτο εὐπροσωποτέρα, καὶ ἡ ἐκ προθέσεως παρεξήγησις μᾶλλον εὐλογοφανής. Ἐὰν εὑρεθῇ, Κύριοι, Ὑπουργὸς ποτὲ, ὁ ὁποῖος νὰ καταδεχθῇ νὰ θελήσῃ ἐν πάσῃ στιγμῇ, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἐν τοιαύτῃ ἐπισήμῳ καὶ μοναδικῇ στιγμῇ διαχειρίσεως τῆς Βασιλικῆς προνομίας, νὰ τὴν μιάνῃ, σχετίζων αὐτὴν πρὸς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν, ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος θέλει πράξει τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἔπραξα. Αὐτὰ τὰ μυστήρια, Κύριοι, τῆς ἐπιτηδείας καὶ πρακτικῆς λεγομένης πολιτικῆς, μὴ νομίσητε, ὅτι εἶναι δυσπρόσιτα εἰς τοὺς πολλοὺς, καὶ μόνον εἴς τινας, ἐπὶ ταύτῃ καὶ μόνῃ τῇ εἰδικότητι καὶ πρακτικότητι διακρινομένους, προσιτά. Ὄχι! Εἰς πάντας τοὺς Ἕλληνας εἶναι λίαν εὐνόητον, ὅτι ἀποτελεσματικώτερον δύναται εἷς Ὑπουργὸς, (ἐὰν εὑρίσκετο Ὑπουργὸς, καταδεχόμενος νὰ θελήσῃ τοῦτο) νὰ ἀντλήσῃ πολιτικὰ κέρδη, ἀναβάλλων τὴν δημοσίευσιν τῆς ἀπονομῆς χαρίτων, καὶ γνωστοποιῶν, ὅτι ἕνεκα τῶν ἐκλογῶν ἀναβάλλει, ἀλλὰ μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ προκαλέσῃ γενικὰς κατὰ χιλιάδας χάριτας ἐπὶ τῇ ἐνηλικιώσει τοῦ Διαδόχου. Τοιαύτη τις ἐπιτηδεία ἐνέργεια ἤθελε κρατήσει ἐν Ἑλλάδι, ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα, συγκεντρωμένην τὴν προσοχὴν καὶ τὴν ὑποστήριξιν πάντων τῶν ὀπωσδήποτε ἐχόντων ἐν ταῖς φυλακαῖς συγγενεῖς, ἢ φίλους, περὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἢ περὶ τοὺς δυναμένους νὰ φανῶσιν αὐτοῖς χρήσιμοι. Καὶ ἴσως δὲν εἶχε κἂν ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς, ὁ καταδεχόμενος νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἑαυτὸν νὰ σκεφθῇ πολιτικῶς ἐπὶ τῶν τοιούτων ζητημάτων. Ἐκεῖνος δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ σκεφθῇ περὶ πολλῶν χαρίτων, ἀλλ’ ἠδύνατο νὰ δώσῃ τόσας μόνον χάριτας, ὅσαι θὰ καθίστων γελοῖον πάντα τὸν θελήσοντα νὰ ἐλέγξῃ αὐτὸν ἐπὶ ταύταις· Ἀντὶ νὰ προκαλέσῃ 1823, ἢ 700 ἢ 800 χάριτας ἐπὶ τῇ τελετῇ τῆς ἐνηλικιώσεως τοῦ Διαδόχου, ἐκεῖνος ἠδύνατο νὰ δώσῃ 100, ἢ 80, ἢ καὶ 70 μόνον κατ’ ἐκλογὴν χάριτας, καὶ διὰ τῶν 70 ἐκείνων κατ’ ἐκλογὴν χαρίτων γνωρίζετε ὅλοι σας, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ ἑκατονταπλάσια τῶν ὅσων ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τῶν 1823, διδομένων ἄνευ ἐκλογῆς, ἀλλὰ μετὰ δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος καὶ ἀπροσωποληψίας ἄκρας. Λοιπὸν ἀκριβῶς, διότι ἠθελήσαμεν νὰ μηδενίσωμεν ἐντελῶς πᾶσαν, καὶ τὴν τολμηροτέραν, διάθεσιν πρὸς παρεξήγησιν, διεχειρίσθημεν, ὅπως διεχειρίσθημεν, τὴν Βασιλικὴν προνομίαν, διὰ τοῦτο ἐδώσαμεν εἰς τὰ μέτρα ἡμῶν εὐρυτάτας διαστάσεις, διὰ τοῦτο ἀπενείμαμεν τὰς χάριτας ἐπὶ τῇ τελετῇ τῆς ἐνηλικιώσεως τοῦ Διαδόχου καὶ 35 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐπελεύσεως τῶν ἐκλογῶν, διὰ τοῦτο ἐδώσαμεν τὰς χάριτας ἐπὶ τῇ βάσει κατηγοριῶν καὶ γενικῶν γραμμῶν, φροντίσαντες νὰ φέρωμεν πρὸ μηνῶν ταύτας εἰς γνῶσιν πάντων τῶν καταδίκων. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, σήμερον ὁ φίλος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπῃ πρὸς τὸν ἀπαλλαχθέντα συγγενῆ του, ὅτι «ἀπελύθης, διότι εἶσαι φίλος τῆς Κυβερνήσεως», διότι θὰ τῷ εἴπῃ ὁ ἀπολυθεὶς συγγενής του, ὅτι «εἰς τὸ πλευρόν μου ἀπελύθη ὁ ἐχθρὸς τῆς Κυβερνήσεως». Ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν εἰλικρινῆ μαρτυρίαν ὑμῶν τῶν ἀντιπολιτευομένων περὶ τοῦ, ὅτι αἱ χάριτες οὐδόλως ἐσχετίσθησαν πρὸς τὰς ἐπικειμένας ἐκλογὰς, καὶ οὐδεὶς οὐδαμοῦ ἐπίστευσε κατάδικος, ὅτι εἰς τὴν πρὸς αὐτὸν ἀπονομὴν ἢ ἄρνησιν χάριτος συνετέλεσε πολιτικὴ προστασία καὶ εὐμένεια, ἢ πολιτικὴ δυσμένεια. Προκαλῶ πάλιν πάντας, νὰ μοὶ εἴπωσιν ἔστω καὶ ἓν μόνον τοιοῦτον παράδειγμα. Καὶ οὕτως ὅμως διεξαχθεισῶν τῶν χαρίτων, Κύριοι, ἠκούσατε ἡλίκος ἐγένετο δι’ αὐτὰς θόρυβος, καὶ διὰ τίνων μέσων καὶ τρόπων ἀπεπειράθησαν, ἀνευλαβεῖς πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ αὐθάδεις πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῶν πραγμάτων, νὰ δηλητηριάσωσι τὴν συνείδησιν τοῦ κόσμου. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι δὲν τὸ ἐπέτυχον, καὶ τὰς ἀποδείξεις τῆς ἀληθείας ταύτης δὲν ἀφίνει τὸ Ἔθνος νὰ παρέλθῃ στιγμή, χωρὶς νὰ τὰς παρέχῃ, περιφανεῖς, καὶ εὐγλώττους, καὶ ψηλαφητὰς, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§51ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐξ ὅλης τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὴν ὁποίαν ἠκροάσθην μετὰ πάσης προσοχῆς, εἶδον δύο γεγονότα· τὸ πρῶτον, ὅτι αἱ χάριτες, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, εἶναι σύμφωνοι μὲ τὸ ὅ,τι καὶ οἱ προκάτοχοί του ἐξετέλεσαν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τὸ δεύτερον, ὅτι ἐδόθησαν μετὰ κανόνων καὶ ἑπομένως οὐδεμία ἐγένετο μεροληψία. Ἐπειδὴ ὅμως ἐκ τῶν παρουσιασθέντων πινάκων παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶδον, ὅτι τὰ κακουργήματα τερατωδῶς ἐπολλαπλασιάσθησαν, καὶ ἐπειδὴ αἱ Κυβερνήσεις καθῆκον ἔχουσι νὰ μεριμνῶσι περὶ τῆς ἐλαττώσεως αὐτῶν, ἐπεθύμουν νὰ ἐπληροφορούμην, ἐὰν διὰ τῶν χορηγουμένων χαρίτων ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐγκλημάτων.

§52Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐξέτεινε τὸν λόγον πέραν τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα ἡ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς γενομένη ἀνάπτυξις τῆς ἐπερωτήσεώς του εἶχε διαγράψει. Ἐπειδὴ ὅμως κατὰ τὴν ἐκτροπὴν ταύτην τοῦ λόγου ἐλέχθησαν πολλά, ἐκδηλοῦντα τὰς γνώμας τοῦ ἀγορεύσαντος κ. Ὑπουργοῦ περὶ συνταγματικῶν ἐννοιῶν, καὶ περὶ πολιτικῆς καὶ τοῦ τρόπου τοῦ πολιτεύεσθαι, καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαχειρίσεως τῆς Βασιλικῆς προνομίας τῶν χαρίτων, ὑπέλαβον, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ μὴ ἀφήσω τὰ λεχθέντα ἄνευ ἀπαντήσεως, ἐφόσον τὰ πλεῖστα αὐτῶν νομίζω ἐσφαλμένα, μηδόλως δὲ ἐνδεδειγμένα οὐδὲ ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, οὐδὲ ὑπὸ τῆς πολιτικῆς σωφροσύνης. Συνειθίζουσι δὲ, ὅταν ἐρευνῶσι πράξεις κυβερνητικὰς, νὰ ἀποφεύγωσι νὰ παραβάλλωσι ταύτας πρὸς πράξεις προηγουμένων Κυβερνήσεων, ἀλλὰ νὰ περιορίζωσι τὰς ἐρεύνας των εἰς ἀπόδειξιν, ὅτι αἱ ὑπὸ ἔρευναν πράξεις ἦσαν ὀρθαὶ καὶ ὑπὸ τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους ὑπαγορευθεῖσαι. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος δὲ τούτου, ἐάν τινες τῶν παρελθουσῶν Κυβερνήσεων, εἴτε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀμέσως προηγηθείσης δεκαετίας, εἴτε ἐπὶ δεκαετίας ἄλλας παρῳχημένας, πλημμελῶς διεχειρίσθησαν τὰ κοινὰ κατά τινα τῶν κλάδων τῆς δημοσίας διοικήσεως, ἡ πλημμέλεια αὕτη τῶν προκατόχων Διοικήσεων δὲν δύναται νὰ προσαχθῇ πρὸς δικαιολογίαν πλημμελειῶν, αἵτινες ἐγένοντο νῦν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, καὶ κατὰ τὴν ἐνάσκησιν Βασιλικῆς μάλιστα προνομίας. Δὲν ἐνδιαφερόμεθα νὰ μάθωμεν, ἐὰν τὸ ἥμισυ τῶν καταδίκων ἔτυχε χάριτος, ἢ τὸ ⅓, ἢ τὸ ¼, ἢ ἐὰν τὸ κατὰ τὴν περίοδον ταύτην ποσοστὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καταδίκων, τὸ τυχὸν χάριτος Βασιλικῆς, ἦναι ἀνώτερον ἢ ὑποδεέστερον τοῦ ποσοστοῦ τῶν κατὰ τὰς παρῳχημένας ταύτας ἐποχὰς τυχόντων τοιαύτης. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπονεμομένων χαρίτων δὲν ἀποτελεῖ τὴν πλημμέλειαν περὶ τὴν διαχείρισιν τῆς Βασιλικῆς προνομίας καὶ τὴν ἐνάσκησιν αὐτῆς, διότι αἱ χάριτες δὲν κανονίζονται οὐδὲ διὰ τοῦ ἀριθμοῦ, οὐδὲ διὰ τοῦ βάρους, ἵνα ἀναζητήσωμεν ἐν αὐταῖς ποσοστόν. Ἐὰν ὡμιλοῦμεν περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκτεθειμένα εἰς τὸ ἐμπόριον, ἐδυνάμεθα νὰ ζητῶμεν νὰ μάθωμεν, πόσον εἶναι τὸ βάρος τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα θέλομεν νὰ ἀγοράσωμεν, ἐὰν μετρῶνται διὰ κανταρίων ἢ δι’ ὀκάδων, ἢ, ἐὰν πρόκηται νὰ ἀγοράσωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα μετροῦνται δι’ ἀριθμῶν, πόσα ἐξ αὐτῶν κατ’ ἀριθμὸν θέλομεν ν’ ἀγοράσωμεν. Ἀλλ’ ὅταν ἐνασκῆται ἡ ὑψίστη τῶν προνομιῶν τῶν Βασιλικῶν, ἡ προνομία ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιστήμη θεωρεῖ κατερχομένην ἐκ τῆς θείας δικαιοσύνης, δὲν πρέπει νὰ κρίνωμεν, ἐὰν πολλαὶ ἢ ὀλίγαι ἀπενεμήθησαν χάριτες, ἀλλ’ ἐὰν κακῶς ἢ καλῶς ἀπενεμήθησαν αὗται. Ἄν δ’ ὁ ἔντιμος φίλος μου βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ἀναπτύξας τὴν ἐπερώτησιν, ἐμνημόνευσε τῶν ἀριθμῶν, ἔπραξε τοῦτο, ἵνα ἀναζητήσῃ ἐν τοῖς ἀριθμοῖς τὴν κυρίαν προαίρεσιν τῶν προκαλεσάντων τὴν ἀπονομὴν τῶν χαρίτων, καὶ διὰ τῶν ἀριθμῶν ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ προαίρεσις αὐτῶν δὲν ἦτο προαίρεσις ἀπονομῆς δικαιοσύνης, δὲν ἦτο ἐκπλήρωσις τοῦ σκοποῦ τοῦ Συνταγματικοῦ δικαιώματος, ἀλλ’ ἦτο προαίρεσις, ὑποτεταγμένη καὶ δουλεύουσα εἰς τὴν πολιτικήν. Ἠθέλησε, μνημονεύων τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων, νὰ καταδείξῃ τὸν βαθμὸν τῆς ζημίας, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τὸν βαθμὸν τῆς εἰλικρινείας, κατὰ τὸν ὁποῖον ἠλαττώθη ἡ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου κυβερνητικὴ λειτουργία. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς δρομαίως ἐπραγματεύθη περὶ τῶν ἐκθέσεων τῶν Προέδρων καὶ τῶν Εἰσαγγελέων τῶν Δικαστηρίων, τῶν ὁποίων τὸ περιεχόμενον σᾶς ἀνέγνω ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ὅτε ἀνέπτυσσε τὴν ἐπερώτησιν αὐτοῦ. Σᾶς εἶπεν, ὅτι ὑποβάλλονται ὑπὸ τῶν Προέδρων καὶ τῶν Εἰσαγγελέων τῶν Δικαστηρίων τῶν δικασάντων τὰς ἀξιοποίνους πράξεις, διὰ τὰς ὁποίας ἐτέθησαν εἰς τὰς φυλακὰς οἱ κατάδικοι, αἱ ἐκθέσεις αὗται, ἵνα χρησιμεύσωσιν εἰς τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν καὶ ὁδηγήσωσιν αὐτόν, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρος, προκαλῶν ἀμέσως τὴν ἀπονομὴν χάριτος, διὰ νὰ ἀνορθώσῃ τὴν δικαιοσύνην, ἐν ᾗ περιπτώσει κατεδικάσθη τις ὑπὲρ τὸ δίκαιον αὐστηρῶς, ἕνεκα τῆς αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων. Ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος εἶναι ὀρθὸς, διότι ἀληθῶς αἱ γνωμοδοτήσεις τῶν Εἰσαγγελέων καὶ τῶν Προέδρων τῶν Δικαστηρίων εἶναι χρήσιμοι πρὸς τοῦτο ἅμα μετὰ τὴν δίκην, διὰ νὰ ὁδηγήσωσι τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν δὲν πρέπῃ νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Στέμμα, διὰ νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπανορθωθῇ ἀδικία, ἥτις ἐνεφιλοχώρησεν ἕνεκα τῆς ἀκριβοῦς καὶ αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων. Ἀλλ’ αἱ γνωμοδοτήσεις ὅμως αὗται δὲν εἶναι μόνον διὰ τοῦτο χρήσιμοι. Αὗται περιλαμβάνουσι τὰς σκέψεις ἐκείνων, οἵτινες, ὄχι μόνον ἐμελέτησαν πάσας τὰς λεπτομερείας τοῦ δικασθέντος ἐγκλήματος, ἀλλ’ αὐτοῖς ὠσὶ ἤκουσαν τὰς ἀφηγήσεις περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἔγκλημα ἐτελέσθη, αὐτοῖς ὀφθαλμοῖς εἶδον τοὺς παρασταθέντας ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ὡς κατηγορουμένους διὰ τὸ ἔγκλημα, εἶδον κατὰ τίνα τρόπον ἐζήτησαν νὰ ὑπερασπισθῶσι τὴν ἀθωοτητά των, καὶ κατὰ τίνα τρόπον διεχειρίσθησαν τὸ δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως’ ἐκ τῆς ἀντιλήψεως δὲ πάντων τῶν συμβεβηκότων ἠδυνήθησαν νὰ σχηματίσωσι γνώμην περὶ τοῦ βαθμοῦ τῆς ἐγκληματικότητος τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν, τοῦ βαθμοῦ τῆς ἐν αὐτοῖς ἐλλείψεως συνειδήσεως τοῦ δικαίου καὶ τοῦ νομίμου, ἥτις ἐκράτησεν ἐν ταῖς ψυχαῖς αὐτῶν, ὅτε ἠδίκουν τοὺς συμπολίτας των καὶ ἠθέτουν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ὅταν δ’ ἔχητε ὑπ’ ὄψει καὶ ἀναγινώσκητε ἐκθέσεις τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον ἐδίκασε, διὰ τῶν ὁποίων οὗτοι σᾶς λέγουσιν, ὅτι τὸ Δικαστήριον, ἢ αὐτοὶ, ἂν ὄχι τὸ Δικαστήριον, κρίνουσιν ἀναξίους ἐπιεικείας τοὺς καταδικασθέντας, νομίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ δικαιολογηθῆτε, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι διεχωρίσατε τοὺς καταδίκους εἰς διανύσαντας τριετίαν καὶ μὴ διανύσαντας τριετίαν, καὶ πάντας ἐκείνους, οἵτινες διήνυσαν τριετίαν, ἐκρίνατε ὡς ἀξίους ν’ ἀπολαύσωσιν ἐλάττωσιν τῆς ποινῆς αὐτῶν κατὰ τὸ ἓν τέταρτον, ἢ κατὰ τὸ ἓν πέμπτον; Ἡ ἀπονομὴ τῆς Βασιλικῆς χάριτος δὲν ἔχει κανόνα τὴν ἐπιείκειαν, δὲν εἶναι πρᾶξις μεγαλοδωρίας. Ἡ ἀπονομὴ τῆς Βασιλικῆς χάριτος εἶναι πρᾶξις συμπληρώσεως δικαιοσύνης, εἶναι προνομία, ἥτις προστατεύει τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας. Ἐὰν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ χρόνου, καθ’ ἣν μένουσιν ἐν ταῖς φυλακαῖς καθειργμένοι οἱ περιπεσόντες εἰς ἐγκλήματα, καὶ καταδικασθέντες ἐπὶ τούτοις, ἐὰν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ χρόνου τούτου τῆς καθείρξεώς των παρέσχον ἐνδείξεις, ὅτι ἠγέρθη ἐν ταῖς ψυχαῖς τῶν καταδίκων τούτων ἡ συνείδησις τοῦ δικαίου, ὅτι ἡ διαγωγή των ἐν ταῖς φυλακαῖς ἀπέδειξεν, ὅτι ἐν αὐταῖς συνεπληρώθη, οὕτως εἰπεῖν, ἡ ἠθικότης αὐτῶν, ὅτι ἑπομένως ἐκρατύνθησαν αἱ πιθανότητες, ὅτι, ἐὰν ἤθελον ἀπολυθῆ τῶν φυλακῶν, ἤθελον ἐξέλθει εἰς τὴν κοινωνίαν πολῖται μεταμεμελημένοι, ἡ δὲ μεταμέλεια αὐτῶν παρέχει ἐγγυήσεις εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι θέλουσιν εἶσθαι ἐν τῷ μέλλοντι εὐλαβεῖς, ὅτι θέλουσιν εὐλαβεῖσθαι ἐν τῷ μέλλοντι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν καὶ τὰ δικαιώματα αὐτῶν, ἡ ἐνάσκησις τότε τῆς Βασιλικῆς προνομίας εἶναι ἀναπόφευκτος καὶ ἀναγκαία, διότι ἤρθη πλέον ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Δικαστικὴ ἐξουσία ἀφήρπασε τοὺς καταδικασθέντας ἀπὸ τῆς κοινωνίας καὶ ἀπὸ τῶν κόλπων τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν, καὶ καθεῖρξεν αὐτοὺς ἐν ταῖς φυλακαῖς. Ἀφοῦ δὲ παύσῃ πλέον ὁ λόγος, πρέπει ὁ κατάδικος νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν οἰκογένειάν του, νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν κοινωνίαν, ἵνα ἐργασθῇ, ὅπως ἐργάζονται πάντες οἱ συμπολῖται αὐτοῦ. Συνήθεια δ’ ἐπεκράτησε, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω λόγον ἵνα ἐπικρίνω, ἵνα τὰ πορίσματα τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν διοίκησιν τῶν φυλακῶν, ἢ τὴν ἀνωτέραν ἐπιμέλειαν αὐτῶν, συγκεφαλαιοῦσι καθ’ ὡρισμένας διαρκείας χρόνου, τὰ πορίσματα τῆς μελέτης ταύτης, ἀφοῦ βασανισθῶσι καὶ μελετηθῶσι, καὶ σχηματισθῇ οὕτως ἡ πεποίθησις, ὅτι πρέπει ν’ ἀπονεμηθῶσι χάριτες, συγκεφαλαιῶνται κατὰ τὰς εὐκαιρίας ἑορτῶν, καὶ ἀπονέμωνται κατ’ αὐτὰς αἱ χάριτες ἐν ἡμέρᾳ τινὶ Ἐθνικῆς πανηγύρεως. Ἡμέρα δὲ τοιαύτη πανταχοῦ κρίνεται ἑορτή τις Ἐθνική, ἢ ἑορτὴ τοῦ Βασιλέως ἢ τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, διότι ἡ Βασιλικὴ Ἀρχὴ ἀντιπροσωπεύει τὸ μεγαλεῖον τοῦ Κράτους, καὶ ἐν ὀνόματι αὐτῆς ἀπονέμεται ἡ δικαιοσύνη. Οὐδεὶς λοιπὸν ἤθελεν ἐπικρίνει, οὐδεὶς ἤθελεν ἐκπλαγῆ, ἂν καθ’ ἑορτὴν Βασιλικὴν, ἂν κατὰ πανήγυριν μάλιστα τοσοῦτον μεγάλην, οἵα παρεστάθη ἡ ἐνηλικίωσις τοῦ Διαδόχου, ἤθελον ἀπονεμηθῆ, οὐχὶ 1823, ἀλλὰ 3 καὶ 4 χιλιάδες χαρίτων. Ἀλλ’ ἐὰν ἕκαστος τῶν περιληφθέντων ἐν τῷ Διατάγματι, τὸ ὁποῖον ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἔμελλε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν Βασιλέα καὶ νὰ ὑπογραφῇ, εἶχεν ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸν τίτλον, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου σᾶς ἀνήνεγκον, ἂν εἶχε βεβαιωθῆ ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας οἱ ἐπιμελούμενοι τῆς διοικήσεως τῶν φυλακῶν εἶχον συλλέξει, ὅτι ἡ μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου κάθειρξις αὐτῶν ἐπήνεγκεν αἴσια ἀποτελέσματα ἐπὶ τῆς ἠθικότητος αὐτῶν, ὅτι ἤγειρε τὴν συνείδησιν τοῦ δικαίου ἐν ταῖς ψυχαῖς αὐτῶν, ὅτι προεκάλεσεν ἐν αὐταῖς τὴν ἀποστροφὴν κατὰ τοῦ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον ἔπραξαν, ὅτι ἐγέννησεν ἐν ταῖς ψυχαῖς αὐτῶν τὴν μεταμέλειαν καὶ ἀφεῖλε πάντα κίνδυνον, τὸν ὁποῖον φοβουμένη ἡ κοινωνία ἔσπευσε διὰ τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς νὰ καθείρξῃ αὐτοὺς εἰς τὰς φυλακὰς, πάντα ταῦτα ἦσαν ἐξεταστέα, οὐδ’ ἀπαλλάσσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τῆς εὐθύνης τὸ συμβεβηκὸς, ὅτι τὰ Διατάγματα τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων ὑπεγράφησαν ἐν ἡμέραις ἑορτῶν. Δὲν εἶναι λοιπὸν πρᾶξις ἐπιεικείας καὶ φιλανθρωπίας ἡ ἀπονομὴ χαρίτων· διότι, ἂν ἀναγνωρίσητε ὡς ὁδηγὸν καὶ κανόνα κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῶν χαρίτων τὴν φιλανθρωπίαν, θέλετε περιπέσει εἰς πάσας τὰς ἀτελείας, μὲ τὰς ὁποίας συνδέεται ἡ ἐκδήλωσις τῶν αἰσθημάτων τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου. Ἐγείρει ἐν ἐμοὶ τὴν φιλανθρωπίαν ὁ Α, ἀλλ’ ὁ Β, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶναι ἄγνωστος, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ τύχη ἴσως εἶναι πολλῷ χείρων τῆς τύχης τοῦ Α, δὲν ἐγείρει ἐν ἐμοὶ τὴν φιλανθρωπίαν. Ἤθελον εἶσθαι ἄδικον ν’ ἀπονείμω χάριτα εἰς τὸν Α, καὶ ὄχι εἰς τὸν Β, διότι δὲν μοῦ ἤγειρε τὴν φιλανθρωπίαν. Οἱ νομοθετοῦντες δὲ, καὶ διὰ τῆς νομοθεσίας παρασκευάζοντες τὴν εὐημερίαν τῶν λαῶν, ἀναγράφουσι κανόνας γενικοὺς, εἰς τοὺς ὁποίους οἱ πάντες ὑπόκεινται, καὶ ἀποφεύγουσι πᾶσαν εὐκαιρίαν, ἢ πᾶσαν ἀφορμὴν, ἥτις ἠδύνατο νὰ εἰσαγάγῃ ἐξαιρέσεις καὶ διακρίσεις, ἢ νὰ ὑποθάλψῃ τάσεις πρὸς αὐθαιρεσίαν καὶ χαρισμόν. Ὅτε εἶδον τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τοσοῦτον ἐξηρεθισμένον, διότι αἱ ἐφημερίδες εἶχον ἀναγράψει, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν χαρίτων, τὰς ὁποίας εἶχε προκαλέσει, ἀνέβαινεν εἰς 5,000, ἐνῷ μόνον 1823 εἶχε προκαλέσει, τοσοῦτον ἐξηρεθισμένον, ὥστε ἡ ἐμφάνισις αὐτοῦ ὑπὸ τοιαύτην ψυχολογικὴν κατάστασιν νὰ ἐγείρῃ εὐλόγως ἐν ἐμοὶ τὴν ἔκπληξιν, ἐσκέφθην, ὅτι ἥρμοζεν εἰς αὐτὸν, ἀντὶ ν’ ἀφεθῇ εἰς τοιούτους ψυχολογικοὺς ἐρεθισμοὺς, ν’ ἀσχοληθῇ ν’ ἀνασκευάσῃ, ὅσα ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶπε πρὸς ἡμᾶς, ἀγορεύων πρὸ μικροῦ. Ἄν ἠρεθίσθη δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Λεβίδης, διότι ὁ κ. Λεβίδης ἀνήκει εἰς πολιτικὸν κόμμα, διότι ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ ἕνεκα τούτου ἐχθρικὰς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διαθέσεις, διότι ἐνδέχεται καὶ προσωπικῶς νὰ μὴ διατελῇ ἐν δεσμοῖς φιλίοις μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διότι τέλος πάντων, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐνδέχεται νὰ ἦναι ἄνθρωπος ἄδικος, ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταστείλῃ τὸν ἐρεθισμόν του, καὶ νὰ ἀσχοληθῇ ν’ ἀνασκευάσῃ ἐκεῖνα κἄν, τὰ ὁποῖα ἀνέγνω ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, διότι ταῦτα δὲν ἦσαν ἁπλῶς γνῶμαι αὐτοῦ, ἀλλ’ ἔγγραφα ἐπίσημα, γνῶμαι τῶν Προέδρων τῶν δικασάντων τοὺς ἐγκληματίας Δικαστηρίων, καὶ τῶν Εἰσαγγελέων, τῶν ἐπιμεληθέντων τῆς διεξαγωγῆς τῶν δικῶν. Ἦτο πρὸ πάντων ἀνάγκη νὰ ἀνασκευάσῃ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐπανειλημμένως ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπε, καὶ ἅπαξ ἢ δὶς ἀπὸ τῆς θέσεώς του ἐνέδειξεν, ὅτε ἠρώτα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἂν κατὰ τὸ 1877 αἱ χάριτες αἱ ἀπονεμηθεῖσαι ἀπενεμήθησαν πρὸ ἢ μετὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ ἂν κατὰ τὸ 1879 ἀπενεμήθησαν πρὸ ἢ μετὰ τὰς ἐκλογάς. Τοῦτο εἶχε χρέος νὰ ἀνασκευάσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὄχι διότι ἡ Κυβέρνησις εἶχε συμφέρον, δι’ ὧν λέγει, ἢ δι’ ὧν ἀναπτύσσει ἐντεῦθεν, νὰ προσπαθῇ νὰ συντελῇ εἰς σχηματισμὸν εὐμενοῦς πλειοψηφίας ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἀλλὰ δι’ ἄλλον λόγον· διότι δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ ἔχῃ τις συμμαχοῦντας, ἢ ἐπικούρους, τοὺς περισσοτέρους, πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ἔχῃ σύμμαχον καὶ ἐπίκουρον τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ δίκαιον. Ὅσον δὲ καὶ ἂν ὑπερβαίνωσι κατ’ ἀριθμὸν οἱ σύμμαχοι καὶ οἱ ἐπίκουροι τοὺς πολεμίους, ἢ τοὺς μὴ φιλίως διατεθειμένους εἰς συμμαχίαν καὶ ἐπικουρίαν, εἶναι πάντοτε ἀσθενὲς τὸ στήριγμα αὐτῶν, οὐδὲ προσήκει ἐνίοτε ἡ τοιαύτη ἐπικουρία αὐτῶν εἰς τὰς πράξεις, πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν ὁποίων ἔρχονται. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ τελευταίου τούτου θέματος μᾶς ἀνέμνησεν, ὅτι τὸ γεγονὸς τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἔτους ἐκείνου τῆς ἡλικίας τοῦ Διαδόχου, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Στέμματος δύναται νὰ κληθῇ ἐπὶ τὸν θρόνον, ὅτι ὁ χρόνος τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἔτους τούτου δὲν ἦτο ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐτελέσθησαν αἱ ἑορταὶ, μᾶς ἀνέμνησε δ’ ὅτι ἡ ἡλικία τῶν 18 ἐτῶν τοῦ Διαδόχου συνεπληρώθη κατὰ μῆνα Ἰούλιον· δικαιολογῶν δὲ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἑορτῶν ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου ἐπὶ τὸν Δεκέμβριον, μᾶς ἀνέφερεν, ὅτι κατὰ Ἰούλιον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τελεσθῶσιν ἑορταὶ, διότι καὶ ἡ Βασιλικὴ οἰκογένεια ἦτο ἀποῦσα, ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ ἦτο ἀποῦσα. Ἡ τοιαύτη δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπρόβαλε, συνετέλεσεν, ἵνα αἰσθανθῶ ἀνακούφισίν τινα. Καὶ προσεδόκων τὴν ἀνακούφισιν ταύτην ἀπὸ τοὺς λόγους καὶ τὸ φρόνημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐνθυμούμενος, ὅτι τὸ μέχρι τοῦδε στάδιόν του ὀφείλει εἰς τὸ κρατοῦν πολιτειακὸν σύστημα, εἰς αὐτὸ τὸ Σῶμα, τοῦ ὁποίου εἶναι μέλος. Προσεδόκων, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μετέλθῃ καὶ αὐτὸς τὴν ὑβριστικὴν ἐκείνην γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν ἄλλοι μετῆλθον κατὰ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς Βουλῆς, ὅτε ἐλέχθη, ὅτι ἦτο ἄσεμνον ἑορταὶ τοσοῦτον μεγάλαι, ὅσον οἱ Ὑπουργοὶ ἔλεγον, ὅτι ἐθεώρουν τὰς ἐπὶ τῇ ἐνηλικιώσει τοῦ Διαδόχου ἑορτάς, ὅτι ἦτο ἄσεμνον, αἱ ἑορταὶ αὗται νὰ ἑορτάζωνται ἐν τῷ Κράτει ἀπόντων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους οἱ θεσμοὶ τοῦ Κράτους ἔταξαν ὡς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἂν κατὰ τὸν Ἰούλιον οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, πεπεισμένοι, ὅτι τῶν ἑορτῶν ἔπρεπε νὰ μετάσχῃ ἡ Βασιλικὴ οἰκογένεια, φρονοῦντες δὲ, ὅτι καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἡ ἑτέρα τῶν μεγάλων πολιτειακῶν ἐξουσιῶν, τῶν καθεστηκυιῶν ἐν τῷ Κράτει, δὲν προσῆκε νὰ μὴ μετέχωσι τῶν ἑορτῶν, ἔκριναν, ὅτι ὤφειλον νὰ ἀναβάλωσι κατὰ Ἰούλιον τὴν τέλεσιν τῶν ἑορτῶν, πῶς ἐνόμισαν, ὅτι ἐπετρέπετο νὰ προβῶσιν εἰς αὐτὰς κατὰ μῆνα Δεκέμβριον, ἢ μᾶλλον ὀλίγας ἡμέρας, ἀφ’ ἧς ἀπεδίωξαν ἐντεῦθεν τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, προβαλόντες πρὸς ἐνάσκησιν τῆς Βασιλικῆς ἐκείνης προνομίας ἰσχυρισμοὺς μὴ ἀληθεῖς, διὰ νὰ κατορθώσωσι νὰ πείσωσι τὸ Στέμμα νὰ ἐνδώσῃ, καὶ διώξῃ ἐντεῦθεν τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, ἐγκρίνον τὴν πρότασιν αὐτῶν περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς; Πρὶν ἢ καταφύγωσιν εἰς τὸ μέτρον, εἰς ὅ κατέφυγον, διατὶ κατὰ τὰς ἀρχὰς Νοεμβρίου, ἢ κατὰ μῆνα Ὀκτώβριον, ὅτε ἦσαν παρόντες ἐν Ἀθήναις καὶ ἡ Βασιλικὴ οἰκογένεια καὶ ἡ Βουλή, δὲν ἐτέλουν τὰς ἑορτὰς ταύτας; Καὶ πῶς, ἀφοῦ ἐπεθύμησαν τοσοῦτον θερμῶς νὰ ἀνανεώσωσι τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ Ἔθνους, προκαλοῦντες τὴν ἐνάσκησιν τῆς προνομίας τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ ἐπεθύμησαν τοσοῦτον θερμῶς, ὥστε ἠναγκάσθησαν νὰ προβάλωσι πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ἐπιθυμίας των ταύτης καὶ λόγους οὐχὶ ἀληθεῖς, ὅτι δῆθεν ἡ Βουλὴ ἐδυστρόπει καὶ δὲν παρεῖχε τὴν συνδρομήν της, καὶ ὅτι δι’ ἐπανειλημμένων ἀποχωρήσεων παρέλυε τὰς κυβερνητικὰς ἐργασίας, πῶς τοὐλάχιστον δὲν ἐπερίμενον οἱ κκ. Ὑπουργοὶ ὀλίγας ἔτι ἑβδομάδας, ὅπως συνέλθῃ ἡ νέα ἀντιπροσωπεία, διὰ νὰ τελέσωσι παρούσης αὐτῆς πανηγυρικώτερον καὶ λαμπρότερον τὴν πανήγυριν τῆς ἐνηλικιώσεως τοῦ Διαδόχου τοῦ Ἑλληνικοῦ Στέμματος, τὴν ὁποίαν δὲν παύουσιν ἑκάστοτε νὰ ἀνυψώνωσιν ὡς τὴν μεγίστην τῶν ἑορτῶν, ὡς ἐὰν θέλωσι νὰ ἐνδείξωσιν, ὅτι αὐτοὶ διακρίνονται ἀπὸ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας, οἵτινες εἶναι πονηροὶ καὶ μισοπάτριδες, καὶ τυγχάνουσιν ἐχθροὶ τῆς καθεστηκυίας τάξεως, ὑπὲρ ἧς μόνοι οἱ κκ. Ὑπουργοὶ ἐργάζονται, (εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως) συμπράττοντος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης; Καὶ ἂν οἱ κκ. Ὑπουργοὶ ἔχωσιν ἀφορμὰς νὰ περιφρονῶσι τὰ πρόσωπα ἡμῶν τῶν Βουλευτῶν, ἂν ἔχωσι κακὴν περὶ ἡμῶν γνώμην, εἴτε, καθ’ ἃ ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πέρυσι, διότι μᾶς θεωροῦσι προϊόντα ζωοκλόπων καὶ ἐγκληματιῶν, εἴτε, καθ’ ἃ γράφουσιν, ὑβρίζουσαι ἡμᾶς αἱ παρ’ αὐτῶν πληρονόμεναι ἐφημερίδες, διότι θεωροῦσιν ἡμᾶς τοσοῦτον διεφθαρμένους καὶ ἀσεβεῖς πρὸς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ὥστε ἕνεκα ἡμῶν ἡ διοίκησις παρέλυσε καὶ τὰ Ταμεῖα τοῦ Κράτους ἐκενώθησαν, διαρπαζόμενα παρ’ ἡμῶν, ἂν ὑπὸ τοιαύτης κακῆς περὶ τῶν προσώπων ἡμῶν γνώμης οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἔκριναν, ὅτι ἠδύναντο καὶ ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς νὰ τελεσθῶσιν ἐπίσης λαμπρῶς αἱ ἑορταὶ ἐπὶ τῇ ἐνηλικιώσει τοῦ Διαδόχου, πῶς ὑπέλαβον, ὅτι ἤθελε συμπληρώσει τὴν λάμψιν τῶν ἑορτῶν ἡ πρόσκλησις τῶν ἁπανταχοῦ Δημάρχων, ἢ τὰ συγχαρητήρια τηλεγραφήματα, τὰ ἐκ πάσης Ἑλληνικῆς γωνίας ἐπισταλέντα, καθ’ ἃ, ἐπικαλούμενος αὐτὰ, εἶπε πρὸ μικροῦ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός; Πῶς ἐπείσθησαν, ὅτι ταῦτα ἤθελον ἔχει μείζονα καὶ κρείττονα θέσιν ἐν τῇ ἑορτῇ, καὶ οὐχὶ τὰ μέλη τῆς ἐξουσίας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν τὸ πολίτευμα τῆς Ἑλλάδος ἀνέγραψεν ὡς μεγάλην πολιτειακὴν ἐξουσίαν, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους; Δὲν γνωρίζω, τῇ ἀληθείᾳ, ποῖον δημόσιον συμφέρον,—διότι οἱ Ὑπουργοὶ ὑπὲρ τῶν δημοσίων συμφερόντων ὀφείλουσι ν’ ἀγωνίζωνται—δὲν γνωρίζω ποῖον δημόσιον συμφέρον, ποῖον πολιτειακὸν συμφέρον ἔπεισε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐγκαταλίπῃ τὸ πεδίον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου κατέστρωσε τὴν ἐπερώτησίν του ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, καὶ νὰ ἐπιδράμῃ ἐπὶ τὰς ἑορτὰς ἐπὶ τῇ ἐνηλικιώσει τοῦ Διαδόχου, καὶ ἐπὶ τὰς συνταγματικὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας σᾶς ἀπήγγειλε πρὸ μικροῦ, σχετικῶς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς Βασιλικῆς προνομίας τῆς χάριτος. Ἐπειδὴ ὅμως ὡμίλησε περὶ μικροσκοπικῶν ὁμάδων καὶ περὶ ἀτόμων μοχθηρῶν καὶ μισοπατρίδων, ὑποθέτων, ὅτι πεποιθότως φρονεῖ ὅσα εἶπε, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Βουλπιώτης, ἂν δὲν ἐφρόνει ταῦτα πεποιθότως, νὰ ὑποκρίνηται, ὅτι φρονεῖ αὐτά, προσποιούμενος τὴν ὀργὴν καὶ τὸν ἐρεθισμόν, ὃν κατεδήλωσεν, ὀφείλω νὰ σπεύσω νὰ καθησυχάσω αὐτὸν, διὰ τῆς βεβαιώσεως, ὅτι ἡ καθεστηκυῖα τάξις οὐδένα διέτρεξεν ἢ διατρέχει κίνδυνον, καὶ ὅτι περιττὸν εἶναι καὶ νὰ τρέχῃ, ἵνα σώσῃ αὐτὴν, καὶ νὰ ἀγανακτῇ ἐπὶ τούτῳ. Διότι οὔτε ὁμὰς μικροσκοπικὴ ἢ μεγάλη, οὔτε ἄτομα ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι, τὰ ὁποῖα προσβλέπουσι πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τὰς καθεστηκυίας ἐξουσίας κατὰ τρόπον ἄλλον καὶ οὐχὶ κατ’ ἐκεῖνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὀφείλουσι νὰ προσβλέπωσι πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες. Ἂν δὲ ὑπάρχωσιν ἄνθρωποι, ὑπολαμβάνοντες, ὅτι δύνανται νὰ προβάλωσι τοιαῦτα ζητήματα, διὰ νὰ παρίστανται αὐτοὶ ῥιψοκινδυνεύοντες ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῶν πολιτειακῶν ἐξουσιῶν, καὶ νὰ ἐπιδείκνυνται πρόθυμοι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς πᾶσαν θυσίαν, νὰ χύσωσι καὶ τὴν τελευταίαν ῥανίδα τοῦ αἵματός των, διὰ νὰ σώσωσι τὴν ἀπειλουμένην Βασιλείαν, σπεύδω νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι τοὺς ἀνθρώπους τούτους πρέπει νὰ ἀποδιώκῃ ἀπὸ πλησίον του, καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ νὰ λέγωσιν αὐτῷ τοιαῦτα κακοήθη ἐπινοήματα, νὰ κρίνῃ δὲ τοὺς ταῦτα λέγοντας ἀξίους περιφρονήσεως· διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐν Ἑλλάδι οὐδὲ κόμμα, οὐδὲ ἀπόχρωσις, οὐδὲ ἄτομον ὑπάρχει, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ, ἢ ἐργάζεται διὰ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς τάξεως, ἣν κατέστησε τὸ Σύνταγμα, καὶ καθ’ ὃν τρόπον κατέστησεν αὐτήν. Ἂν δέ ποτε ἤθελον παρουσιασθῆ ἄτομα τοιαῦτα, ταῦτα βεβαίως θέλουσιν εἶσθαι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ χρήμασιν ἐκμισθόνουσι τὴν γραφίδα αὐτῶν εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς, ἵνα γράφωσι καὶ δημοσιεύωσι τοιαῦτα κακοήθη σκευωρήματα, καὶ τὰ ὁποῖα θέλουσιν εἶσθαι πρόθυμα, ἐπὶ χρήμασιν ὡσαύτως, νὰ γράψωσιν αὔριον κατ’ αὐτῶν τῶν συνταγματικῶν ἐξουσιῶν, δι’ ἃς σήμερον δείκνυνται τοσοῦτον ἐνθουσιώδη. Ὅμοιοι πρὸς τοὺς μισθονομένους κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν Διονυσίων ἐν ταῖς ἀρχαίαις Ἀθήναις ναρθηκοφόρους, τοὺς ἀκολουθοῦντας τότε τὴν τελετὴν, ἵνα ὑβρίζωσιν, ὅμοιοι πρὸς αὐτοὺς οἱ τὰς ῥυπαρὰς, περὶ ὧν ὁ λόγος, γραφίδας χειριζόμενοι κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον, εἰσὶν ἄξιοι τῆς κοινῆς καταφρονήσεως, ὡς ἄξιοι τῆς καταφρονήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰσι καὶ οἱ τὰ κοινωνικὰ ταῦτα περιτρίμματα μισθόνοντες, ἀγνοῶ διὰ τίνος χρήματος καὶ ἐκ τίνων Ταμείων. Μόναι αἱ γραφίδες ἐκεῖναι ἠδύναντο νὰ συκοφαντήσωσι τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς χώρας καὶ τὰ πολιτικὰ ἐν αὐτῇ κόμματα· οὐδ’ ὑπέθετον, ὅτι ἤθελεν ἀξιώσει αὐτὰς τῆς προσοχῆς του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πολλῷ δ’ ἧσσον, ὅτι ἤθελεν ἔλθει τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ μᾶς ἀγγείλῃ τὰ ἐν τοῖς ναοῖς ψαλλόμενα κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα τροπάρια, διὰ ν’ ἀνυψώσῃ εἰς τὸ ὕψιστον σημεῖον τὴν ἑορτὴν ἐπὶ τῇ ἐνηλικιώσει τοῦ Διαδόχου. Ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Στέμματος καὶ ἡ Βασιλικὴ Ἀρχὴ ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς συνηγορίας οὐδενὸς, ὡς δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην οὐδὲ τοῦ θαυμασμοῦ οὐδενός· ἂν δὲ ὑπάρχωσιν ἄνθρωποι, σπεύδοντες ἵνα θαυμάσωσι, καὶ τρέχοντες ἵνα συνηγορήσωσιν ὑπὲρ αὐτῶν, κακὴν προσφέρουσιν ὑπηρεσίαν καὶ πρὸς τὴν Βασιλικὴν Ἀρχὴν καὶ πρὸς τὸν Διάδοχον τοῦ Ἑλληνικοῦ Στέμματος, διότι καὶ ἡ Βασιλικὴ Ἀρχὴ καὶ ὁ Διάδοχος καὶ πάντα τὰ μέλη τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας ἀνήκουσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τί λέγω εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἀνήκουσιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος· τὸ δ’ Ἑλληνικὸν Ἔθνος καὶ οἱ πολῖται τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου εὐλαβοῦνται αὐτοὺς, διότι εἶναι ἡ ἔκφρασις, τὴν ὁποίαν ἡ Πατρὶς ἡμῶν ἀπήγγειλε, καθ’ ὃν χρόνον συνέτασσε τὸ πολίτευμα τῆς Πατρίδος. Φράσις τις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν ἀγνοῶ πῶς ἐπέτρεψεν εἰς τὰ χείλη αὐτοῦ νὰ προφέρωσι, μὲ ἐνέβαλεν εἰς ἕνα προσέτι πειρασμόν. Δὲν πρέπει δὲ νὰ μὴ μνημονεύσω τῆς φράσεως ταύτης, διότι νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ συνηγορήσω καὶ κατὰ τοῦτο ὑπὲρ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, μετὰ τῶν ὁποίων συνεργάζομαι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ τῇ πολιτικῇ. Ἐν ἀγανακτήσει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνήνεγκον τὸν ἀριθμὸν τῶν χαρίτων, τὰς ὁποίας προεκάλεσε, περιέπεσεν ἀπὸ τῆς ἀγανακτήσεως εἰς τὴν συγκίνησιν, ἀναμνησθεὶς ἡλίκον κακὸν καὶ ἡλίκην ζημίαν εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα προκαλοῦσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες τοιαῦτα κατηγοροῦντες αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, καὶ οὕτως ἐπικρίνοντες τοὺς Ὑπουργοὺς διὰ τὴν ἀπονομὴν τῶν χαρίτων, διαδίδουσιν ὅμως ταῦτα καὶ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ δι’ ἐφημερίδων, τὰς ὁποίας πληρόνουσι· διότι διὰ τούτων δὲν δυσφημοῦσι μόνον τὴν Κυβέρνησιν τῆς πατρίδος των, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν πατρίδα, παριστῶντες αὐτὴν εἰς τοιαύτην ἐλεεινὴν κατάστασιν, ὥστε νὰ τυγχάνῃ ἕρμαιον τῶν κακούργων καὶ τῶν ἐγκληματιῶν. Δὲν παρέλιπε νὰ παρεμβάλῃ καὶ ἄλλο μέγα κακὸν, τὸ ὁποῖον ἡ Ἀντιπολίτευσις παρεσκεύασεν εἰς τὸ Κράτος, δι’ ὧν τελευταῖον, κατὰ τὴν γενικὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ συζήτησιν, εἶπε περὶ τῆς οἰκονομικῆς νεκρώσεως τῆς χώρας. Ὅτε δ’ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης διέκοψεν αὐτὸν, διὰ νὰ παραστήσῃ, ὅτι τὰ λεγόμενα ἦσαν ἐσφαλμένα καὶ ψευδῆ, τότε ἤκουσα φωνῆς ἐντεῦθεν «σιωπή!», ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης. Μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἡ φωνὴ αὕτη ἦτο πρόσταγμα, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἀνευρίσκω εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην ἀξιωματικόν τινα ἀνώτερον, προστάσσοντα, οὐδὲ εἰς τὴν πτέρυγα τὴν ἀντίθετον λόχους, ἢ οὐλαμοὺς, τεταγμένους, ἵνα δέχωνται τὰ προστάγματα, ἠπόρησα διὰ τὴν αὐθάδειαν τῆς γλώσσης ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀπήγγειλε τὴν λέξιν σιωπή. Εἶπον, ὅτι μὲ ἐνέβαλεν εἰς πειρασμὸν, καὶ ἐνόμισα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραλίπω νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, μετὰ τῶν ὁποίων συμπράττω, ἀναιρῶν τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐφημερίδες ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ μεμισθωμέναι διὰ χρημάτων ἡμῶν, καὶ δυσφημοῦσαι ἐπὶ χρήμασιν ἡμῶν τὴν Ἑλλάδα. Δὲν γνωρίζω, ἂν δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς, γνωρίζω ὅμως, ὅτι οἱ καθήμενοι εἰς τὰς τάξεις ταύτας (δεικνύει τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως) δὲν θαυμάζονται ἐπὶ τῷ πλούτῳ, ἢ ἐπὶ τῇ μεγάλῃ εὐπορίᾳ, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐγνώσθησαν μέχρι τοῦδε, ὅτι, ὅτε ἀνῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, παρέσχον τὴν συνδρομήν των τὴν πολιτικὴν εἰς ἐπιχειρήσεις κερδοσκοπικάς, ἐξασφαλίσασας εἰς τοὺς ἀναλαβόντας αὐτὰς μεγάλα χρηματικὰ κέρδη, διὰ νὰ δύνωνται, εἴτε καὶ ἐκ τῆς ἰδίας αὑτῶν περιουσίας, εἴτε ἐκ τῶν κερδῶν, τὰ ὁποῖα οὕτως ἐξησφάλισαν εἰς τοὺς περὶ αὑτοὺς, νὰ δαπανῶσιν, ἢ νὰ μισθώνωσιν ἐφημερίδας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, γραφούσας καθ’ ὑπαγόρευσιν αὐτῶν. Ἂν τοιοῦτόν τι ἄτοπον ἔλαβε χώραν, ἂν τοιοῦτον ἐπινόημα ταπεινὸν ἐξετελέσθη διὰ πράξεώς τινος, βεβαίως δὲν ἐξετελέσθη ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους τούτους συναδέλφους, οὐδὲ ὡς ἄτομα, οὐδὲ ὡς μέλη τοῦ πολιτικοῦ κόμματος, εἰς ὃ ἀνήκουσι. Τουλάχιστον ὁσάκις ἀνέγνων ἐφημερίδας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ γραφομένας καὶ πραγματευομένας περὶ τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων, δὲν ἀνεζήτησα μόνον ν’ ἀνεύρω πόσας ὕβρεις κατὰ τοῦ πολιτεύματος αἱ ἐφημερίδες αὗται ἀνέγραψαν, ἢ πόσας ὕβρεις κατὰ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς χώρας, καὶ πόσας συκοφαντίας καὶ διαστροφὰς τῶν πραγμάτων ἐδημοσίευσαν, πρὸς ψυχαγωγίαν τῶν ἀναγνωστῶν των· ἀλλ’ ἀνεζήτησα διὰ τίνων μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου συνδέονται δεσμῶν, καὶ ἀνεὗρον, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες καὶ τὸ πολίτευμα καθύβρισαν καὶ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς χώρας, καὶ τὸν λαὸν αὐτῆς, τὸν ὁποῖον, ὁτὲ μὲν ὡς ἐγκληματίαν, ὁτὲ δὲ ὡς λαὸν Μουζίκων παρίστων, συνεδέοντο πράγματι μετά τινων πολιτικῶν ἀνδρῶν, οὗτοι δ’ ἦσαν οἱ κατὰ τὴν 4 Ἰανουαρίου θριαμβεύσαντες. Διὰ τοῦτο μετὰ τὴν 4 Ἰανουαρίου, μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν, ἔπαυσαν ὑβρίζοντες πλέον τὸν λαὸν, καὶ ἐλησμόνησαν τὰς κατ’ αὐτοῦ ὕβρεις των. Εἰσὶ δὲ καὶ κατάδηλοι οἱ δεσμοὶ, δι’ ὧν αἱ ἐφημερίδες αὗται συνδέονται μετὰ τῶν εἰρημένων πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἀρκεῖ νὰ ἀναζητήσῃ τις ἐν τοῖς καταλόγοις τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπαλλήλων, διὰ νὰ εὕρῃ ἐν αὐτοῖς τὰ ὀνόματα τῶν συντασσόντων τὰς ἐφημερίδας ταύτας, ἢ τῶν ἐπιστελλόντων εἰς αὐτὰς, ἢ τὰ ὀνόματα τῶν συγγενῶν τῶν διευθυντῶν τῶν ἐφημερίδων τούτων. Ἀλλὰ μήπως ἡμεῖς δὲν ἀνεδιφήσαμεν ἐν τοῖς καταλόγοις τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ δὲν εὕρομεν, ὅτι, πλὴν τούτου, καὶ χρήματα ἄφθονα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν καὶ μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἀνήλθομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶχον ἐκ τοῦ δημοσίου Ταμείου δοθῆ εἰς αὐτοὺς, ἵνα ὑβρίζωσι καὶ δυσφημῶσιν ἡμᾶς; Εἶχον ἀληθῶς καθῆκον νὰ διακρίνω τὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν μετέρχονται οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἵτινες κάθηνται ἐπὶ τῶν θρανίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀπὸ τὴν τακτικὴν τῶν καθημένων ἐπὶ τῶν ἄλλων θρανίων. Εὐλόγως δ’ ἐτέθην ὑπὸ πειρασμόν, ὅτε ἤκουσα μέλος τοῦ Ὑπουργείου, τοιαύτην νὰ ἐκτοξεύῃ αἰτίασιν καθ’ ἡμῶν, ἰσχυριζόμενον, ὅτι ἡμεῖς διὰ χρημάτων διεφθείραμεν τὸν τύπον τῆς ἀλλοδαπῆς, ἵνα δυσφημῇ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν πατρίδα ἡμῶν.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, κύριοι Βουλευταὶ, ὄχι μόνον ἡ αὐθάδης καὶ ἄκοσμος γλῶσσα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ διότι δι’ αὐτῆς ἀντέστρεψε τοὺς ὅρους τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Παρεστάθημεν ὡς συκοφάνται ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, παρεστάθημεν ὡς πολιτευόμενοι, δυσφημοῦντες τὴν πατρίδα ἡμῶν καὶ τὸ πρόσωπον τοῦ Ὑπουργοῦ, παρεστάθημεν ὅτι συνωμοτοῦμεν κατὰ τῶν καθεστώτων θεσμῶν. Μᾶς κατηγοροῦσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐτόλμησαν νὰ κατηγορήσωσιν ἀρχηγὸν ἐθνικοῦ κόμματος, Πρωθυπουργὸν, ὡς αὐτουργὸν αἰσχροτάτων ἐγκλημάτων, καὶ τὸν παρέστησαν διὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ διὰ τῶν πρακτόρων των ὡς τὸν χειρότερον λωποδύτην, τὸν φοβερώτερον ἐγκληματίαν. Εἶναι συκοφαντία ἡ ὑφ’ ἡμῶν ἀποκάλυψις διοικητικῆς ἀσχημίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης; ὑβρίζομεν καὶ στηλιτεύομεν διὰ τοῦτο τὴν πατρίδα ἡμῶν; Ἀλλὰ δὲν ὑβρίσθη καὶ δὲν ἐστηλιτεύθη ἡ πατρὶς, ὅτε τὸν Πρωθυπουργὸν αὐτὸς ὁ ἀρχηγὸς τῆς νῦν Κυβερνήσεως δι’ ἐπισήμων ὀργάνων καὶ ἐπιτροπῶν παρίστα εἰς τὴν συνείδησιν ὅλου τοῦ κόσμου ὡς τὸν αἰσχρότατον τῶν κακούργων; Ἔλεγε καὶ ἔγραφεν ὁ κ. Τρικούπης ἄλλοτε, ὅτι συνεταιρίσθη ὁ Κουμουνδοῦρος μὲ τὸν Βελέντζαν, ὅν ἀπεκάλει φοβερὸν πειρατήν. Κατόπιν ὅμως, ὅτε ἴσχυσεν ἡ συκοφαντία καὶ ἀνεβίβασεν αὐτὸν εἰς τὴν Ἀρχὴν, κληθεὶς εἰς τὸ Δικαστήριον, ὡμολόγησεν ἐνόρκως ἐνώπιον τῶν δικαστῶν, ὅτι ὁ Βελέντζας ἦτο ἔντιμος πολίτης καὶ ἔξοχος πατριώτης. Τοιαῦτα ἀνήκουστα σκευωρήματα αἰσχρᾶς φαντασίας ἔπλασαν, διὰ νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν ἐξουσίαν, καὶ τοιαῦτα ἐξακολουθοῦσι νὰ μεταχειρίζωνται πρὸς συγκράτησιν αὐτῆς. Συκοφαντοῦμεν ἡμεῖς, ἐὰν ἐντὸς τοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ κατακρίνωμεν πρᾶξιν ὑπουργικὴν, λαβοῦσαν χώραν ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν, τὰς χάριτας τῶν καταδίκων, αἵτινες σπουδαίως ἐπηρέασαν τὸ πνεῦμα τῶν ἐκλογέων; ἢ συκοφαντοῦσι καὶ στηλιτεύουσι τὴν πατρίδα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ψευδῶς, κακοήθως, ἀνάνδρως, ποταπῶς, ἐζήτησαν νὰ στιγματίσωσιν ἄνδρα, τοῦ ὁποίου μετὰ θάνατον ὡμολόγησαν....

§54ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀρετὴν καὶ τιμιότητα. «Οὐδένα ἐχθρὸν εἶχε, διότι οὐδένα ἠδίκησε».

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν τιμιότητα; Ἦτο τοῦτο ἐντὸς τοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἔπραξαν οἱ καθήμενοι εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα; Παραπονεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης λέγων, ὅτι ἀτιμάζομεν τὴν πατρίδα καὶ ἐνταῦθα καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ τῶν πρακτόρων μας. Ἀλλὰ δὲν εἴχομεν δίκαιον, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ σᾶς εἴπωμεν, διατὶ ἐσύρατε τὸν Βασιλέα καὶ τὸν Διάδοχον μέχρι τῆς αἰθούσης τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργήσητε ἐκλογάς; Τί μέγα ἀγαθὸν ἔκαμε διὰ τὴν πατρίδα αὐτὸς, ὁ ὁποῖος ἔτυχε τῆς ὑψίστης τῶν τιμῶν, τῆς κατ’ οἶκον ἐπισκέψεως τοῦ Βασιλέως, ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν; ποίας πόλεις προσήρτησεν εἰς τὸ Ἔθνος; ποίας πληγὰς ἔλαβε, μαχόμενος ὑπὲρ τῆς πατρίδος, καὶ ποίας ἔχει θυσίας; Ποῖοι καταβιβάζουσι τὴν Βασιλείαν, ἡμεῖς ἢ σεῖς, οἵτινες τὴν ἐθέσατε ἀσπίδα ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων ὑμῶν κατὰ τὰς ἐκλογάς; Σεῖς ἐκάμετε τὸν Διάδοχον ἐνήλικον, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο νὰ γίνωσιν αἱ ἐκλογαὶ, καὶ σεῖς ἐδώσατε χάριτας εἰς καταδίκους, ὑπὲρ τῶν ὁποίων, κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων, ἐξηντλήθη πᾶσα ἐπιείκεια, πᾶσα δὲ τροποποίησις τῆς ποινῆς ἦτο ἐναντίον τοῦ δικαίου καὶ τῶν ἠθικῶν τῆς κοινωνίας ἀπαιτήσεων. Ἔδωκαν καὶ οἱ προκάτοχοί σας χάριτας, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν· ἀλλ’ οὐδὲ χάριν ἑνὸς κομματάρχου, σύροντος 200 ψήφους ὄπισθεν αὐτοῦ, ἀπήλλαξαν περιβόητον λῃστὴν, τὸν Σπανόν. «Δὲν ἔχει ἐπιῤῥοὴν, λέγει, διότι τὰς ἔδωκα πρὸ τῶν ἐκλογῶν, διότι δὲν εἶναι συστάσεις Βουλευτῶν.» Ἀλλὰ, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, οἱ ὑποψήφιοι Βουλευταὶ τῆς μερίδος σας δὲν ἠδύναντο νὰ λέγωσι πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς, τοὺς ἔχοντας συγγενεῖς καταδίκους, ὅτι «θὰ δώσωμεν καὶ εἰς τοὺς συγγενεῖς σας χάριτας, ἐὰν μᾶς ψηφίσητε, ὑποστηρίζοντες τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ὁ Πρωθυπουργὸς, δὲν ἔχετε ἀμφιβολίαν, ἔχει στενωτάτας κοινωνικὰς σχέσεις μὲ τὸν Βασιλέα, ἐπισκεφθέντα αὐτόν»; Συμπολίτης μού τις, κ. Βουλευταί, ἔλαβε χάριν καὶ ἔγραφε πρὸς τὸν συγγενῆ του, ὅτι δὲν ὀφείλει τὴν χάριν πρὸς τὸν Κουμουνδοῦρον, ἀλλ’ εἰς τὴν Κυβέρνησιν· μὴ τὸν ψηφοφορήσητε. Οἱ συγγενεῖς του ἀπήντησαν, ὅτι «δὲν θὰ τὸν ψηφίσωμεν, λόγῳ τιμῆς». Ποίους λοιπὸν ἄλλους ὑπεστήριξαν αὐτοὶ ἢ τοὺς ὑποψηφίους τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις μετέβαλε τὴν ποινὴν αὐτοῦ; Κακίζομεν τὴν πρᾶξιν ὑμῶν, κ. Ὑπουργὲ, ὄχι ὅτι εἶναι ἀξία ποινικῆς καταδιώξεως, ἀλλὰ μεμφόμεθα, σχετίζοντες αὐτὴν πρὸς πάντα τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, πρὸς τὰς ἐπισκέψεις τοῦ Βασιλέως, πρὸς τὰς τελετὰς, πρὸς τὰς προσκλήσεις τῶν Δημάρχων, πρὸς τὰ παράσημα καὶ πρὸς τὰς χάριτας. Ὅλα αὐτὰ συλλήβδην, κατὰ τὴν φράσιν σας, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἀπετέλεσαν σατανικὴν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία, οὐ μόνον ἀνθρώπων κρατουμένων, πασχόντων ἐν ταῖς φυλακαῖς, οἷαί εἰσιν αἱ τοῦ Κράτους μας, ἀλλὰ καὶ ἀνθρώπων καλῶς βιούντων δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν συνείδησιν. Καὶ ἂν κατακρίνωμεν τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀτιμάζομεν καὶ στηλιτεύομεν τὴν πατρίδα, ἢ κατακρίνομεν τὴν πρᾶξιν ὑμῶν, γενομένην ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν, τὴν δολιεύουσαν τὸ ἀνεπηρέαστον τῶν ἐκλογέων, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ νόμος; Εἴμεθα ἄξιοι τοιαύτης γλώσσης, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθητε σεῖς καθ’ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι φέρομεν τὸν ἀγῶνα ἐντὸς τοῦ πρέποντος πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ἢ σεῖς, οἵτινες οὐδέποτε εἰσήλθετε εἰς εὐγενῆ καὶ ἔντιμον πολιτικὸν ἀγῶνα; Ἡμεῖς πταίομεν, ἡμεῖς παριστῶμεν εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας ἡμῶν εἶναι αἰσχίστη, ἢ ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διασαλπίζει ταύτην; Παρεστάθητε ἄνθρωποι κακῆς πίστεως καὶ ἀνίκανοι νὰ διοικήσητε τὸ Κράτος· πταίομεν ἡμεῖς εἰς τοῦτο; Ὄχι, σεῖς· διότι ὑπεσχέθητε ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου δισταγμοῦ, ἰσοζύγια, στόλους, τελειοτάτην στρατοῦ μόρφωσιν, μακρὰ συμπλέγματα ὁδῶν, χωρὶς οὐδὲν τούτων νὰ πραγματοποιήσητε, μετὰ τριετῆ διοίκησιν, ἀφήσαντες τὸ Ἔθνος εἰς χάος, τὸ ὁποῖον ἐγένετο καταφανὲς, ἅμα τῷ γεγονότι τῆς Βουλγαρίας. Καὶ τολμῶντες ἀνέρχεσθε τὸ βῆμα καὶ καταγγέλλετε τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι δὲν σᾶς ἀφῆκεν ἐπὶ 15 ἔτη ἀκόμη, διὰ νὰ πραγματοποιήσητε βεβαίως, ὄχι τὸ ἰσοζύγιον, ἀλλὰ τὴν παντελῆ τοῦ Ἔθνους καταστροφήν. Σᾶς ἀπέδειξαν οἱ ῥήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ περὶ τὰ οἰκονομικὰ ἀσχολούμενοι, ὅτι ὁ προκάτοχος ὑμῶν Πρωθυπουργὸς, ὁ πατήρ μου, δὲν σᾶς ἀφῆκεν ἔλλειμμα, ἀλλὰ πλεόνασμα· σεῖς ὅμως ψευδῶς ἐκηρύξατε τὸ ἐναντίον, διὰ νὰ δικαιολογήσητε τοὺς ἐπιβληθέντας φόρους χάριν τῆς ἐκ τοῦ ὀλέθρου ἀναστυλώσεως τοῦ Ἔθνους. Ἡ Βουλὴ ἐκείνη μετὰ πατριωτισμοῦ μεγάλου σᾶς ὑπεστήριξε, κατηγορηθεῖσα μάλιστα ὡς Βουλὴ βωβῶν, παρέσχεν ὑμῖν, ὅλα τὰ μέσα πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ συστήματος ὑμῶν, καὶ ὅμως τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διοικήσεως ὑπῆρξεν ἔλλειμμα τρομερὸν, χωρὶς τοὐλάχιστον νὰ ἴδῃ ἡ Ἑλλὰς τοὺς στόλους, τὴν ἀναμόρφωσιν τοῦ στρατοῦ, τὰ συμπλέγματα τῶν ὁδῶν, τὰ ὁποῖα πανηγυρικῶς ἀνηγγέλλετε. Κατηγορήσατε τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι προϊὸν ζωοκλόπων, ὅτι εἶναι ἀνίκανος νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ πρὸς τὴν πατρίδα καθήκοντα αὑτῆς· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἀπέδειξε τοιοῦτον πατριωτισμὸν καὶ τοιαύτην αὐταπάρνησιν, ὥστε ἐδέχθη νὰ ἀπαγχονισθῇ, διὰ νὰ σᾶς ἀφήσῃ ἐλευθέρους, ὅπως ἐπιτυχέστερον διοικήσητε τὸ Κράτος. Ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιτυχοῦς διοικήσεώς σας εἶναι ἡ πλήρης χρεωκοπία· καὶ ζητεῖτε ἤδη δάνειον 100,000,000 δραχ. μόνον, διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ σώσητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰς ὁμολογίας τῶν 170,000,000, καὶ διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ ζήσητε ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκόμη, κατόπιν δὲ, ἐρχομένης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν ἐξουσίαν, εἰς χρόνον, καθ’ ὃν ἀφεύκτως θὰ ἐπέλθῃ ἡ χρεωκοπία, νὰ αἰτιᾶσθε αὐτῆς, ὅτι εἶναι αἰτία τῆς τοιαύτης καταστάσεως, μὴ ἀφήσασα ὑμᾶς νὰ ἐξακολουθήσητε τὸ ἔργον τῆς καταστροφῆς. Ἡμεῖς λοιπὸν εἴμεθα οἱ συκοφαντοῦντες, ἡμεῖς οἱ ἀντεπιστέλλοντες κακὰς διὰ τὴν πατρίδα ἡμῶν ἀπεικονίσεις, ἢ σεῖς; Ἡμεῖς ἐξήλθομεν τοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, καὶ ἐσυκοφαντήσαμεν καὶ περιϋβρίσαμεν τὴν πατρίδα ἡμῶν, καὶ ἐχρησιμεύσαμεν συνεργάται τῆς καταστροφῆς τοῦ Ἐθνικοῦ ζητήματος, ἢ σεῖς, λέγοντες καὶ πράττοντες, περιηγάγετε τὴν πατρίδα εἰς τὸ ἀπελπιστικώτερον σημεῖον; Ἡμεῖς ἐξευτελίζομεν τὴν πατρίδα, ἢ σεῖς, οἱ ὁποῖοι παρεστήσατε τὸ ἀτύχημα τῆς Κούτρας ὡς τὴν ὕπαρξιν τῆς ὅλης Ἑλλάδος, ὅπερ οὐδὲν ἄλλο ἦτο ἢ ἁπλοῦν ἀτύχημα, συμβαῖνον συνηθέστατα εἰς πάντα στρατόν; Σεῖς ὅμως ἐφροντίσατε μὲ τὸ ἀτύχημα τοῦτο, νὰ σβέσητε ὅλην τὴν ἄλλην στρατιωτικὴν λάμψιν τῶν ἐν τοῖς συνόροις συμπλοκῶν, τὰ ἀθάνατα ἀνδραγαθήματα τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, τὰ ἐφάμιλλα πρὸς τ’ ἀνδραγαθήματα τῶν ἀνδρῶν τοῦ 21. Ἠνάγκασεν ὁ στρατὸς ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ὠνομάσατε ἀγέλην, τὸν μυριοπληθῆ ἐχθρὸν, νὰ τραπῇ εἰς ἄνανδρον φυγήν, δύο ὥρας μακρὰν τῶν συνόρων. Ἐπετρέψατε εἰς ἀνώτερον ἀξιωματικὸν, νὰ ὑβρίσῃ βαναύσως, χωρὶς νὰ συζητήσῃ ἐπιστημονικῶς, ἀντιστράτηγον, ἐνῷ τὰ ἐπιστημονικὰ αὐτοῦ ἔργα, τὸ σχέδιον δηλ. τοῦ πολέμου, ἔχετε εἰς τὸ γραφεῖόν σας, καὶ ἐπιτρέπετε τοιαύτην συκοφαντίαν, καὶ δὲν τιμωρεῖτε τὸν ἀξιωματικόν, αἰτιολογούμενοι, ὅτι τὰ γραφέντα δὲν ἔφερον ὑπογραφήν. Βλακωδεστέραν ἀπάντησιν δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ οὐδεὶς ἄλλος, παρὰ σύ, ὁ ὁποῖος ἀξιοῖς νὰ θαυμάζησαι ἐπὶ πνεύματι.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἐντὸς τῆς εὐπρεπείας νὰ μείνητε.

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλέσατε τὴν Βουλήν, νὰ μὲ ἀποδοκιμάσῃ. Ἄν ἠθέλατε νὰ τηρήσητε τάξιν εἰς τὸν λόγον, ἔπρεπε πρῶτον τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπαναφέρητε.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὡμίλησε γενικῶς.

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, διότι ἀπήντα πρὸς τοὺς ἐπερωτήσαντας κ. κ. Ῥάλλην καὶ Λεβίδην, καθὼς καὶ πρὸς πάντας ἡμᾶς, τοὺς ὁποίους ἀπεκάλεσε ψεύστας, συκοφάντας καὶ ὑβριστὰς τῆς πατρίδος. Εἴπετέ μοι, παρακαλῶ, ἐὰν εὕρετε ἓν παράδειγμα εἰς τὴν ἱστορίαν, ὅμοιον τῆς Κούτρας· ὅτι δηλ. 60 ἢ 90 ἄνδρες εἰς ἀπόστασιν 10 βημάτων ἐπάλαιον 10 ὥρας, ἔχοντες ἀπέναντί των πολυαριθμότερον ἐχθρὸν, ἐνισχυόμενον ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἐκ πεζικοῦ καὶ πυροβολικοῦ· καὶ ὅσοι εἶναι στρατιωτικοὶ, ἢ ὅσοι ἔλαβον μέρος εἰς μάχας ἢ συμπλοκὰς, δύνανται νὰ μαρτυρήσωσι ποίαν ἐντύπωσιν προξενεῖ τὸ πυροβολικὸν εἰς τὸν καθ’ οὗ βάλλει. Προκαλῶ ὅλους τοὺς ἱστορικούς, νὰ μοὶ εἴπωσιν ἓν ὅμοιον παράδειγμα τούτου. Καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν τόσον ἀνδρείως, ἐφέρατε εἰς τὴν ἕδραν τοῦ κατηγορουμένου, καὶ ἐπροτείνατε μάρτυρας τοὺς λιποτάκτας καὶ τοὺς θεατὰς, ἵνα κατηγορήσωσιν ἐκείνους τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι, κατὰ διαταγὴν τοῦ ἀειμνήστου Λώρη, ἔμειναν πιστοὶ εἰς τὰς θέσεις των. Ἀφήσατε νὰ κατηγορηθῇ ὁ Λώρης, ὡς πράξας κακὴν πρᾶξιν· διαστροφὴ μεγαλειτέρα οὔτε ὑπῆρξεν, οὔτε θὰ ὑπάρξῃ ποτέ. Ἦτο ἀτύχημα ἀληθῶς, διότι ὁ ταγματάρχης ἐκεῖνος δὲν ἔτυχε νὰ παρασταθῇ εἰς τὴν ψευδῆ μάχην, τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ 1ου Συντάγματος, διὰ νὰ λάβῃ διδάγματα τακτικῆς, καὶ τὴν ἐφαρμόσῃ ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἦτο ψευδὴς ἡ μάχη, ἀλλὰ πραγματικὴ, κραταιὰ, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ζητήσητε κυρίως τοὺς ἀληθεῖς ἐνόχους, τρεῖς ὄντας. Οἱ Ἰταλοὶ, πολεμοῦντες ἤδη διὰ κατακτήσεις, δὲν σᾶς ἐμιμήθησαν, διότι τὰς μὲν ἀτυχίας τῶν στρατευμάτων των παρασιωπῶσι, τὰς ἀρετὰς ὅμως τῶν ὁπλιτῶν των τιμῶσιν· οὕτως ἄλλοτε ἡ Γαλλία ἐτίμα τὸν Ναπολέοντα, ἐπιστρέφοντα ἀπὸ νίκας· σεῖς ὅμως, πᾶσαν ἀρετὴν τοῦ στρατοῦ μας μηδενίσαντες, παρεστήσατε τοῦτον, ὡς στασιαστὴν κατὰ τῆς ὑπάρξεως τῆς πατρίδος καὶ κατὰ τῆς ἰσχύος τῶν νόμων. Ἐνθυμεῖσθε, τί ἔλεγε διὰ τοῦ ἐπισήμου του ὀργάνου ὁ σιδηροῦς ἀρχικαγγελάριος τῆς Γερμανίας, μετὰ τὸν ἀποκλεισμὸν, φρονῶν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἶναι ἀνίκανος νὰ παλαίσῃ· «ἂς ἀφήσωμεν τὴν Τουρκίαν νὰ ῥαπίσῃ τὴν Ἑλλάδα». Συγχρόνως ἐπληροφορεῖτο, ὅτι ὁ Τουρκικὸς στρατὸς ἑτοιμάζεται νὰ προσβάλῃ τὰ σύνορα, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου εἶχε διαταχθῆ ἡ μεταστάθμευσις τοῦ 1ου Συντάγματος καὶ τοῦ ἄλλου στρατοῦ τῆς Πελοποννήσου καὶ συγχρόνως διετάχθησαν τὰ ἐν τοῖς συνόροις στρατεύματα νὰ τηρήσωσι τὰς θέσεις των διὰ πάσης θυσίας. Ἀλλ’ ὁ στρατὸς ἑλληνοπρεπέστατα ἀπήντησεν εἰς τὰ ἐκείνου φληναφήματα. Ἀλλὰ τί ἀφήσατε σεῖς καὶ δὲν ἐξηυτελίσατε; μὲ τὸ «τίς πταίει» τὸν Βασιλέα, κατόπιν τὰς Βουλάς, τοὺς ἀντιπάλους σας, τὸν λαὸν καὶ τελευταῖον τὸν στρατόν. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μᾶς ἐβεβαίωσεν, ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς θέσεώς του, καὶ τὸ ἐπανέλαβε μετὰ δραματικοῦ ὕφους, ὅτι οὐδεμίαν χάριν ἔδωκεν ἄνευ συστάσεως τῶν ἁρμοδίων· καὶ ὅμως ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἀπέδειξεν, ὅτι μόνον ἐξ ἑνὸς Ἐφετείου ἀπήλλαξε 30–40 ἐναντίον τῆς γνώμης τῶν Ἀρχῶν.

§60ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι περισσότεροι· ἐγὼ δὲν ἔλαβον τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ ἀναδιφήσω τὴν δικογραφίαν τῶν Ἐφετείων Κερκύρας καὶ Πατρῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται καὶ ἡ Ζάκυνθος.

§61ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ γνωρίζω, τίνι τρόπῳ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπένειμε τὰς χάριτας, ἀρκεῖ δι’ ἐμὲ, ὅτι ἐδόθησαν ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν. Ἔδωκαν οἱ προκάτοχοι τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης χάριτας, ἀλλὰ τὰς ἔδωκαν εἰς καταδίκους, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν τὸν πλεῖστον χρόνον τῆς ποινῆς των εἰς τὰς φυλακὰς, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν 10 καὶ 15 ἔτη ἐν αὐταῖς, καὶ ἡ πολυχρόνιος αὐτῶν κάθειρξις τοὺς εἶχεν ἐξευμενίσει· ἀλλὰ καὶ ταύτας, ἐπαναλαμβάνω, οὐχὶ ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν· ὅσα δὲ ἐξηνέγκετε, κ. Ὑπουργὲ, κατὰ τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν Ἀριστερὰν) οὐδεμίαν σημασίαν ἔχουσιν, οὐδὲ δύνανται νὰ μειώσωσι τὴν ὑπόληψίν μας, διότι τὸ παρελθόν μας εἶναι ἄδολον καὶ ἁγνὸν, τὸ ἰδικόν σας ὅμως εἶναι πλῆρες συκοφαντιῶν ἀνάνδρων καὶ ποταπῶν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεροκωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§63ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ὥρα εἶναι δεκάτη, καὶ δύναται ν’ ἀναβληθῇ ἡ συνεδρίασις. Ζητοῦμεν ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν ἄνευ τῆς θελήσεως τῆς Βουλῆς.

§65ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει Βουλή· δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§66ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Δηλιγιάννης προέβαλε πρότασιν περὶ ἀναβολῆς.

§67ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Καὶ ἐγὼ κάμνω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. (Ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Ὁ κ. Γεροκωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§69ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν· θὰ ὁμιλήσω αὔριον.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ ζύθου καὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 28. (Ἀναγινώσκεται). (Γίνεται δεκτὸν, ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἤτοι διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν ἐν τῇ δευτέρᾳ γραμμῇ λέξεων «τῆς ἁρμοδίας Ἀρχῆς» διὰ τῶν λέξεων «τινὸς τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ ἀναφερομένων Ἀρχῶν», καὶ διὰ τῆς διαγραφῆς τῶν ἐν τῇ ἕκτῃ γραμμῇ λέξεων «δι’ ἀποφάσεως τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου» Ἐπίσης ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 29 ὡς ἔχει, τὸ ἄρθρον 30, μετὰ τὴν διαγραφὴν, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τῶν ἐν τῇ ἐννάτῃ καὶ δεκάτῃ γραμμῇ λέξεων «δι’ ἀποφάσεως τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου», τὰ ἄρθρα 31 καὶ 32 ὡς ἔχουσι, τὸ 33 μετὰ τὴν διαγραφὴν τῶν ἐν τῇ πρώτῃ γραμμῇ ἀριθμῶν «26, 27», τὰ 34 μέχρι 39 ὡς ἔχουσι, τὸ 40 μὲ τὴν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προσθήκην εἰς τὴν τελευταίαν τοῦ ἄρθρου γραμμὴν καὶ μετὰ τὴν λέξιν «ἔτη» τῶν λέξεων «πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ παρόντος νόμου», καὶ τὸ ἄρθρον 41 ὡς ἔχει).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 42. (Ἀναγινώσκεται).

§73ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Πείθεσθε, ὅτι εἶναι ἀπαρτία, κ. Πρόεδρε;

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, διότι εἶναι καὶ πολλοὶ Βουλευταὶ εἰς τοὺς διαδρόμους καὶ τὰ δωμάτια.

§75ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Πρέπει νὰ ἦναι ἐντὸς τῆς αἰθούσης οἱ κ. κ. Βουλευταί.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρετε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, κ. Τυπάλδε;

§77ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε. (Εἶτα ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 42–45 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσιν).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 46. (Ἀναγινώσκεται).

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ προστεθῶσιν, ὡς βʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 46, τὰ ἑξῆς: «Ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τούτους, διοριζομένους παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τῇ προτάσει τοῦ ἐργολάβου, ἰσχύουσι κατ’ ἀναλογίαν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου ΑΡΟΒʹ τῆς 5 Ἀπριλίου 1884, περὶ ἀσφαλείας καὶ ἀστυνομίας τῶν σιδηροδρόμων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 46 μὲ τὴν προσθήκην ταύτην, καὶ τὰ ἄρθρα 47 καὶ 48 ὡς ἔχουσι. Ψηφίζεται εἶτα τὸ σύνολον). (Γίνονται εἶτα δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ νομοσχέδια: Περὶ καταργήσεως τοῦ ΑΣΚΓʹ νόμου, τοῦ καταργοῦντος τὸν νόμον ΑΡΞΗʹ περὶ πυρείων. Περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Λογιστηρίου καὶ τῶν δημοσίων χρεῶν. Περὶ ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως ἐκ τῶν προσόδων τοῦ ἐν Τήνῳ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας ὑπὲρ τοῦ λιμένος Τήνου. Εἰς βʹ δὲ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: Περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου ΑΣΛϚʹ. περὶ προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν εἰς τοὺς βαθμοὺς τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ὑπολοχαγοῦ, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νόμου ΡΟΗʹ τῆς 7 Μαρτίου 1851 περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Περὶ ἰσχύος τοῦ νόμου ΑΣΛϚʹ διὰ τὴν διλοχίαν τῶν νοσοκόμων, τὸν πυροσβεστικὸν λόχον καὶ τὸν λόχον τῶν τηλεγραφητῶν. Περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὁπλιτῶν τοῦ λόχου τῶν τηλεγραφητῶν· καὶ Περὶ μεταθέσεως ἐπιτίμων ἀξιωματικῶν εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα). (Ἔτι δὲ ψηφίζονται, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ μὲν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, εἰς βʹ δὲ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατιωτικῶν εἰσφορῶν).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως σώματος ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ βαθμολογίας κτλ. πίνακος τοῦ συνημμένου τῷ ΑΡΟΘʹ. νόμῳ. (Γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νόμου ΤΟΕʹ περὶ Ταμείου χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΑΡΟΗʹ. νόμου περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐν Ἀθήναις Σχολείου τῶν βιομηχάνων τεχνῶν.

§85ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ποῖον μέτρον ληφθήσεται περὶ τῶν νέων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤδη ἐκπαιδεύονται ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Τεχνῶν. Ἐξ αὐτῶν τινὲς εἶναι τετραετεῖς, ἄλλοι τριετεῖς, ἄλλοι διετεῖς καὶ ἄλλοι πρωτοετεῖς· ἅπαντες οὗτοι δύνανται ν’ ἀποπερατώσωσι τὰς σπουδάς των κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νέου νόμου εἰσάγονται καὶ ἄλλα μαθήματα, καὶ ἀπαιτοῦνται μεγαλείτερα προσόντα, καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν τῶν νέων δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ νέου νόμου· εἶναι δὲ ἄδικον, οἱ νέοι οὗτοι νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους, ἐνῷ εἶναι δυνατὸν ὁ νέος νόμος νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τῆς τελευταίας τάξεως, ὥστε μόνον οἱ μετὰ τὸν νόμον εἰσαγόμενοι μαθηταὶ νὰ διέπωνται ἀπὸ τὸν νέον νόμον.

§86ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ ἀκριβῶς θὰ γίνῃ· δὲν θὰ διαλυθῇ τὸ ὑπάρχον Σχολεῖον τῶν Τεχνῶν, παρὰ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον· ἐφέτος π. χ. μετὰ τὰς ἐξετάσεις θέλει διαλυθῇ ἡ πρώτη τάξις....

§87ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§88ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αἱ ἐπίλοιποι τάξεις θὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν σειράν των, ἕως ὅτου φθάσωσι τὴν τετάρτην. Μετὰ τρία ἔτη ἀκριβῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος οὗτος. Ἑπομένως, ἀντὶ τοῦ τελευταίου ἄρθρου, νὰ προστεθῶσιν, αἱ λέξεις: «οἱ ὑπάρχοντες μαθηταὶ θέλουσιν ἐξακολουθήσει τὰς σπουδάς των κατὰ τὸν παλαιὸν ὀργανισμόν, διαλυομένης κατὰ πρῶτον μιᾶς τάξεως ἐκ τῶν κατωτέρων, ἕως ὅτου ἅπασαι ἐκλείψωσιν». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–11).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12. (Ἀναγινώσκεται).

§90ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.). Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, ἀντὶ τῆς λέξεως «ἀναπληροῖ», νὰ τεθῇ ἡ λέξις «ἔσται». (Οὕτω τροπολογηθὲν τὸ ἄρθρον γίνεται δεκτὸν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 13, 14 καὶ 15, ὡς ἔχουσιν).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16. (Ἀναγινώσκεται).

§92ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προτείνω ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ νὰ προστεθῶσι, μετὰ τὴν ἐν τῇ τρίτῃ γραμμῇ λέξιν «δίπλωμα», αἱ λέξεις: «τῆς οἰκείας Σχολῆς. Ἐκ τούτων οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰς Σχολὰς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ τῶν ἐργοδηγῶν», νὰ διαγραφῶσι δὲ αἱ ἐν τῇ αὐτῇ γραμμῇ λέξεις, «δυνάμει τοῦ ὁποίου». (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον, γίνεται δεκτὸν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 17–32, ὡς ἔχουσιν).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 33. (Ἀναγινώσκεται).

§94ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προτείνω νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου αἱ λέξεις: «ὀγδοήκοντα μέχρι δραχμῶν ἑκατὸν τεσσαράκοντα, ἀναλόγως τῆς τῶν ὡρῶν διδασκαλίας», καὶ νὰ διαγραφῇ ὁ ἀριθμὸς «100». (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον, γίνεται δεκτόν). (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 34–43).

§95ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ διαγραφῇ τὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἄρθρον 44. (Διαγράφεται, καὶ γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ διὰ τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν προτεινόμενα ἄρθρα 44, 45, 46 καὶ 47. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως τριῶν πρακτικῶν γεωργικῶν Σχολείων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὰς προηγουμένας περὶ αὐτοῦ συζητήσεις, ἤτοι διὰ τῆς προσθήκης μετὰ τὰς ἐν τῇ πρώτῃ γραμμῇ λέξεις «ἐπὶ τοῦ παρόντος» τῶν λέξεων «ἀλληλοδιαδόχως καὶ κατὰ διαλείμματα ἑνὸς τουλάχιστον ἔτους».

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 ὑπάρχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πετρίδου. Οἱ παραδεχόμενοι ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Οὐδεὶς ἐγείρεται).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4, ὡς ἔχουσιν).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται).

§101ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, ἀντὶ τῆς ἐν τῇ τετάρτῃ γραμμῇ λέξεως «ἑξακοσίας», νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «τριακοσίας ἑξήκοντα». (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον, γίνεται δεκτόν. Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6, 7 καὶ 8).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πετρίδου. Οἱ παραδεχόμενοι ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Οὐδεὶς ἐγείρεται). Ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9 ὡς ἔχει). (Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 10–23, ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον). (Γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ. συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ἐφεδρείας ΑΡΜʹ. νόμου.)

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας ΦϞΒʹ. νόμου τῆς 19 Μαΐου 1860. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ δι’ αὐτοῦ τροποποιούμενα, ἀσυζητητεὶ, μέχρι τοῦ φέροντος τὸν ἀριθ. 42.)

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 43. (Ἀναγινώσκεται).

§106ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὁ βλέπων τὴν ἀτελεύτητον σωρείαν τῶν νομοσχεδίων, τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τὴν ἀκατανόητον σπουδὴν τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτῶν καὶ πέραν τοῦ μεσονυκτίου, ἤθελε βεβαίως ὑποθέσει, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εὑρίσκεται ἐστερημένον πάσης νομοθεσίας, ἢ τοὐλάχιστον, ὅτι πάντα τὰ κακῶς ἔχοντα παρ’ ἡμῖν δὲν προέρχονται ἀπὸ κἀνένα ἄλλον λόγον, εἰμὴ ἀπὸ ἔλλειψιν τῆς νομοθεσίας. Ἤθελεν ὑποθέσει καὶ ἕτερόν τι ἀκόμη, ὅτι τόσον τὰ νομοθετικὰ καὶ ἐπιστημονικὰ φῶτα εἶναι ἄφθονα ἐν Ἑλλάδι, ὥστε οἱοσδήποτε ὑπάλληλος, ἢ ἄλλος πολιτευόμενος, μετὰ τῆς μεγαλειτέρας εὐκολίας δύναται νὰ συντάξῃ νομοσχέδια, ὄχι μόνον περὶ εἰδικῶν τινων ἀντικειμένων, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ περὶ ἀντικειμένων, ἀναγομένων εἰς τὴν ἐν γένει ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης παρ’ ἡμῖν. Βεβαίως, Κύριοι, οὐδεμία τῶν ὑποθέσεων τούτων εἶναι ἀληθής· καὶ ἐπαρκῆ καὶ πλήρη νομοθεσίαν ἔχει ἡ Ἑλλὰς, καὶ ἂν συμβαίνωσιν ἄτοπα παρ’ ἡμῖν, δὲν ὀφείλονται συνήθως εἰς ἐλλείψεις τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας. Ἡ δευτέρα μάλιστα ὑπόθεσις ἀποδεικνύεται ἐντελῶς ἀνυπόστατος. Ἀρκεῖ τις νὰ μεταβῇ, ἢ εἰς τὰ Δικαστήρια, ἢ εἰς ἄλλας Ἀρχὰς, εἰς τὰς ὁποίας πίπτει ὁ κλῆρος τῆς ἑρμηνείας καὶ ἐφαρμογῆς τῶν ὑπὸ τῶν Βουλῶν ψηφιζομένων νόμων, ἵνα πεισθῇ ἀμέσως, ὅτι ἡ νομοθεσία ἡ Ἑλληνικὴ, ἀφ’ ἧς ἰδίως ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἐξασκεῖται ὑπὸ τῆς Βουλῆς, κατήντησε χάος ἀδιέξοδον, καὶ οὐδεὶς γνωρίζει, οὔτε τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τῶν νόμων, οὔτε τίνες αὐτῶν ἰσχύουσιν ἔτι, οὔτε τίνες ἐτροποποιήθησαν διὰ νεωτέρων νόμων. Ἐνόμιζον, Κύριοι, ὅτι μία τοιαύτη κατάστασις ἐπέβαλλεν ὑποχρεώσεις τινὰς εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι γίνονται εἰσηγηταὶ τῶν νόμων εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην, ἐπέβαλλε τὴν ὑποχρέωσιν μετὰ μείζονος προσοχῆς καὶ ἐρεύνης καὶ φειδωλίας νὰ εἰσάγωσιν ἐν τῇ Βουλῇ τὰ νομοσχέδια, καὶ μετὰ ἔτι μείζονος προσοχῆς καὶ ἐξελέγξεως νὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῶν. Ἀντὶ τούτου βλέπετε τί γίνεται. Μετὰ μεγίστης σπουδῆς προβαίνομεν εἰς τυπικὴν ἀνάγνωσιν τῶν νομοσχεδίων, δυσανασχετοῦντες διὰ πᾶσαν τυχὸν ἀντίῤῥησιν, καὶ ποθοῦντες νὰ μὴ ἀναγνωσθῶσι κἂν ἅπαντα τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα φθάσωμεν τάχιστα εἰς τὸ τέλος. Καὶ ἀναγινώσκεται αὐτὸς ὁ ἑξάψαλμος, οὐδενὸς προσέχοντος καὶ οὐδενὸς ἐνδιαφερομένου. Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν εἶναι καὶ τὸ προκείμενον, τὸ ὁποῖον ἀνάγεται εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης ὑπὸ τῶν Στρατοδικείων. Ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον, νὰ τροποποιηθῇ καὶ ὁ περὶ τούτου λειτουργῶν ἤδη νόμος, καὶ ἐμερίμνησαν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου νὰ δηλώσωσι πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς μεταῤῥυθμίσεως ταύτης προέρχεται ἕνεκα τῶν ἄλλων στρατολογικῶν ἡμῶν νόμων, καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶσι πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ἀναθεωρήσεως καὶ τὰ ἐν Γαλλίᾳ γινόμενα διὰ δύο νόμων, τοὺς ὁποίους ῥητῶς ἀναφέρουσιν. Εἰς τοῦτο καὶ μόνον περιορίζεται ἡ δικαιολογία τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἰς ἄρθρα δέ τινα ἀνευρίσκει τις καί τινας ἄλλους λόγους, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν ἔχουσι μεγαλειτέραν σπουδαιότητα, παρὰ τὴν γενικὴν αὐτὴν δικαιολογίαν. Τὰ προκείμενα λόγου χάριν ἄρθρα 43, 44 καὶ 45 ἰδοὺ ποίαν αἰτιολογίαν ἔχουσιν: «ἐτροποποιήθησαν συμφώνως τοῖς ἐν ἰσχύϊ στρατολογικοῖς νόμοις.» Κατὰ τί οἱ ἰσχύοντες στρατολογικοὶ νόμοι κατέστησαν ἀναγκαίαν τὴν τροποποίησιν, καὶ κατὰ πόσον ἡ πραγματοποιουμένη τροποποίησις ἐπιτυγχάνει τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο, αὐτὰ θεωροῦνται ζητήματα ἐπουσιώδη, καὶ δὲν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ γίνῃ καὶ ἐλαχίστη ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις. Τὸ περίεργον δ’ εἶναι ἀκόμη, ὅτι, ἐνῷ ἐπικαλοῦνται νόμους Γαλλικούς, δὲν ἀκολουθοῦσι τὸ σύστημα ἐκεῖνο τῆς τροποποιήσεως, τὸ ὁποῖον οἱ Γαλλικοὶ νόμοι εἰσήγαγον. Καὶ ἤθελον θεωρήσει εὐτύχημα διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν μετεφράζομεν λέξιν πρὸς λέξιν τοὺς ξένους νόμους. Ἔχω πληρεστάτην πεποίθησιν, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐνδέχεται νὰ προσέκρουον οἱ νόμοι εἰς ἰδιαιτέρας ἡμῶν περιστάσεις, ἀλλὰ δὲν θὰ περιεπίπτομεν εἰς μυρίας ἄλλας ἐλλείψεις, εἰς ἃς περιπίπτομεν, νομίζοντες, ὅτι δυνάμεθα νὰ νομοθετῶμεν εὐχερῶς περὶ πάντων. Αὐτὰ τὰ ἄρθρα, περὶ ὧν συζητοῦμεν, ἀφορῶσιν εἰς τὸ ζήτημα, πότε εἶναι ἁρμόδια τὰ στρατιωτικὰ Δικαστήρια νὰ δικάζωσι στρατιωτικοὺς καὶ μὴ, καὶ πότε δὲν εἶναι ἁρμόδια. Ἔχομεν περὶ τούτου τὴν κειμένην νομοθεσίαν, δημοσιευθεῖσαν κατὰ τὸ 1860, εὐτυχῶς δὲ μεταφρασθεῖσαν ἐκ νόμου Γαλλικοῦ, καὶ λέγω εὐτυχῶς, διότι μετ’ ὀλίγον θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι, ὁσάκις οἱ ἡμέτεροι Νομοθέται ἠθέλησαν ν’ ἀπομακρυνθῶσιν ἀπὸ τὸν Γαλλικὸν νόμον, ὑπέπεσον εἰς λάθος. Ἔχομεν λοιπὸν τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, προσδιορίζουσαν ἀκριβῶς, πότε οἱ ἐν ἐνεργείᾳ στρατιωτικοὶ, πότε ὁ ἔφεδρος, πότε οἱ νεοσύλλεκτοι, πότε ὁ αἰχμάλωτος κτλ. κτλ. ὑπάγονται εἰς τὴν στρατιωτικὴν Δικαιοσύνην, καὶ πότε ὑπάγονται εἰς τὴν κοινὴν Δικαιοσύνην. Ἐνόσῳ δὲν εἴχομεν τὸ στρατιωτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη ἀπὸ τοῦ 1880, βεβαίως αἱ διατάξεις ἐθεωρήθησαν ἀποχρῶσαι καὶ ἐφηρμόσθησαν καὶ ἐφαρμόζονται ἀδιακόπως, καὶ ἡ Νομολογία πολλάκις ἔλυσε ζητήματα ἀναγόμενα εἰς τὴν ἑρμηνείαν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἡ εἰσαγωγὴ τῆς γενικῆς στρατολογίας, ἡ ὁποία κατέστησε τάξεις τινὰς ὑποχρέων ἀγνώστους εἰς τὴν προηγουμένην νομοθεσίαν, κατέστησεν ἀναγκαίαν καὶ συμπλήρωσιν τῶν περὶ ἁρμοδιότητος διατάξεων. Μέχρι τοῦδε ἡ συμπλήρωσις αὕτη ἐπραγματοποιήθη δι’ ἁπλουστάτης διατάξεως, εὑρισκομένης ἐν τῷ νόμῳ ΑΛΓʹ, καθ’ ἣν εἰς τοὺς ἐφέδρους καὶ ἐθνοφρουροὺς ἐφαρμόζονται αἱ περὶ στρατιωτικῶν κείμεναι ποινικαὶ διατάξεις. Ἤδη μεριμνῶμεν περὶ πληρεστέρων ἱκανοποιήσεων τῆς ἀνάγκης ταύτης. Ἐν Γαλλίᾳ περιέλαβον ἐν ἰδίῳ νόμῳ, ἐκδοθέντι τὸ 1875, ὅλας τὰς τάξεις τῶν ὑποχρέων, ὅσαι δὲν περιελαμβάνοντο εἰς τὸν γενικὸν νόμον περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, καὶ ἐκανόνισαν ἰδιαιτέρως καὶ τὰ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Στρατοδικείων ὡς πρὸς αὐτοὺς, περὶ ὧν δὲν προέβλεπεν ὁ γενικὸς νόμος. Ἡμεῖς ἀκολουθοῦμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἄλλο σύστημα, συγχωνεύομεν ἁπάσας τὰς περὶ ἁρμοδιότητος διατάξεις περὶ ὅλων ἐν γένει τῶν ὑποχρέων, καὶ καταργοῦμεν τὸ ἀντίστοιχον ἄρθρον τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας. Ἀλλ’ ἐμελετήθη ἀκριβῶς, ἂν τὰ ἄρθρα αὐτὰ, τὰ νέα, ἀναπληρῶσιν ὅλας τὰς ἀνάγκας, προβλέπωσιν ὅλας τὰς περιστάσεις, καὶ δὲν ἀφίνωσι περιστάσεις ἀπροβλέπτους, περὶ τῶν ὁποίων θὰ γεννηθῶσι καθ’ ἑκάστην εἰς τὸ μέλλον ζητήματα; Πιστεύσατε, ὅτι δὲν εἶχον τὸν καιρὸν, ἕνεκα μάλιστα αὐτοῦ τοῦ πλήθους τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ μελετήσω κατὰ βάθος τὰς διατάξεις ταύτας, ἀλλ’ ἁπλῶς, Κύριοι, ἓν βλέμμα ἐπ’ αὐτοῦ ῥίψας, παρατηρῶ, ὅτι οὐδόλως φαίνονται πλήρεις, ὅτι δὲν περιλαμβάνουσι πάσας τὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ ἰσχύων νόμος τοῦ 1860, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα καλὸν νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι αἱ διατάξεις αὗται καλὸν εἶναι νὰ ὑποστῶσι νέον ἔλεγχον, νέαν ἐξέτασιν, πρὶν ψηφισθῶσι καὶ γίνωσι νόμοι τοῦ Κράτους, ἵνα μὴ τυχὸν ψηφίσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, νόμους ἀτελεῖς, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὴν Στρατιωτικὴν ποινικὴν δικαιοσύνην, ἥτις ἀρκετὰ ἁρμονικῶς μέχρι τοῦδε ἐξασκεῖται, χάσματα καὶ κενὰ καὶ ἀντινομίας, οἷαι παρατηροῦνται εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Οὕτω π. χ. εἰς τὸ προκείμενον ἄρθρον γίνεται λόγος περὶ τῶν ἐπ’ ἀορίστῳ ἀδείᾳ, διαθεσιμότητι, ἐφεδρείᾳ καὶ ἐθνοφρουρᾷ ὑποχρέων, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο παρατηρεῖταί τις ἔλλειψις, διότι ὑπάγονται εἰς τὰ Στρατιωτικὰ Δικαστήρια, ἀφ’ ἧς λάβωσι διαταγὴν πορείας, μέχρις οὗ συνενωθῶσιν εἰς ἀπόσπασμα, ὑπάγοντα δὲ δι’ ὅλα των τὰ ἀδικήματα εἰς τὰ Στρατοδικεῖα, ἀφ’ ἧς παρουσιασθῶσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ· ἑπομένως μένει ἀμφιβολία, εἰς τίνα Δικαστήρια ὑπάγονται, ἀφ’ ἧς ἑνωθῶσιν εἰς ἀπόσπασμα μέχρις οὗ φθάσωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ δὲν βλέπω διάταξιν περὶ τῶν νεοσυλλέκτων, πότε ὑπάγονται εἰς τὰ Στρατοδικεῖα, καὶ τὴν ἔλλειψιν ταύτην ὑποδεικνύω. Τὸ ἄρθρον 43 τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, τὸ ὁποῖον καταργοῦμεν, πραγματεύεται ῥητῶς περὶ νεοσυλλέκτων ἀντικαταστατῶν, καὶ ὑπάγει αὐτοὺς εἰς τὰ Στρατοδικεῖα, ὅταν ὁδοιπορῶσιν ὑπὸ φύλαξιν δυνάμεως, κτλ. κτλ. Περὶ αὐτῆς τῆς τάξεως τῶν ὑποχρέων σιωπᾷ τὸ ἄρθρον, ὅπερ συζητοῦμεν, καὶ ὅπερ ἀντικαθιστᾷ τὸ μνησθὲν ἄρθρον τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, διότι τὸ ἐδάφιον δʹ. αὐτοῦ πραγματεύεται περὶ τῶν ἐν ἀορίστῳ ἀδείᾳ, διαθεσιμότητι, ἐφεδρείᾳ καὶ ἐθνοφρουρᾷ διατελούντων, οὐχὶ δὲ καὶ περὶ νεοσυλλέκτων, ἐθελοντῶν κτλ. κτλ. Καὶ ἐκείνους μάλιστα ὑπάγει εἰς τὸ Στρατοδικεῖον δι’ ἅπαντα τὰ ἀδικήματα, ἀφ’ ἧς παρουσιασθῶσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 45 τοῦ νομοσχεδίου ὑπάγει τοὺς αὐτοὺς εἰς τὸ Στρατοδικεῖον διὰ τὰ στρατιωτικὰ ἀδικήματα καὶ πρὶν φθάσωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἀφ’ ἧς λάβωσι διαταγὴν πορείας, ἕως οὗ συνενωθῶσιν εἰς ἰδιαίτερον ἀπόσπασμα, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον πρὸ ὀλίγου, ἀφ’ ἧς ἑνωθῶσιν εἰς τὸ ἀπόσπασμα, μέχρις οὗ παρουσιασθῶσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, εἰς τίνα δικαστήρια ὑπάγονται; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ὅπως συνετάχθησαν τὰ ἄρθρα αὐτὰ, δὲν περιλαμβάνουσιν ὅλας τὰς περιστάσεις, ὅσας ὤφειλον νὰ περιλάβωσι. Λάβετε ὑπ’ ὄψει τὸν νόμον τὸν Γαλλικὸν τοῦ 1875. Περὶ τίνος πραγματεύεται ὁ νόμος ἐκεῖνος; Πραγματεύεται περὶ ἐφέδρων, περὶ τῶν ἐθνοφρουρῶν καὶ ἄλλων τινῶν τάξεων ὑποχρέων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν προέβλεπεν ἡ προηγουμένη νομοθεσία. Διὰ τοῦτο ἐν Γαλλίᾳ, τὸ ἄρθρον 43, τὸ ὁποῖον καταργοῦμεν τώρα, καὶ τὸ ὁποῖον εἰς τὸν Γαλλικὸν νόμον εἶναι ἄρθρον 56, τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν κατηργήθη διὰ τοῦ νέου νόμου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὰ ἄρθρα 43, 44 καὶ 45 εἶναι ἄρθρα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὀρθὸν, οὕτως ἔχοντα, καὶ ἄνευ νέας τινὸς ἐξετάσεως, νὰ ψηφίσωμεν ὡς νόμον τοῦ Κράτους. Περὶ τῶν ὑπολοίπων ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποβάλω μᾶλλον ὡρισμένας παρατηρήσεις.

§107ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ὑποθέτει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνετάχθη ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑφ’ ἑνὸς Ὑπουργοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἔργον Ἐπιτροπῶν, ἀλλεπαλλήλως ἐργασθεισῶν· οὐ μόνον δὲ Ἐπιτροπαὶ τὸ ἐπεξειργάσθησαν, ἀλλὰ καὶ ὁ Νομικὸς Σύμβουλος, ὁ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ὁλόκληρον, ἡ δὲ προσοχὴ, μεθ’ ἧς συνετάχθη, ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν παρατηρήσεων τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐθεώρησεν, ὅτι τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσεν, ἐτέθησαν τυχαίως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ἠρώτησε, διατὶ δὲν ἀναφέρεται ἐν τοῖς ἄρθροις 43 καὶ 45 τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἀναφερόμενον ἐν τῷ ἄρθρῳ τοῦ νόμου περὶ νεοσυλλέκτων ἐξαιρουμένων. Δὲν ἀναφέρεται ἀκριβῶς, διότι ἐν τοῖς ἄρθροις τούτοις τίθεται ἄλλη ἀρχὴ, παρὰ τὴν ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ νόμῳ. Κατὰ τὸν νόμον, ὑποβάλλονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, εἰδικὴν ἢ γενικὴν, οἱ ὑπόχρεοι, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς προσκλήσεως μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς κατατάξεως, ἐννοεῖται δὲ, εἰς τὴν γενικὴν ἁρμοδιότητα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς κατατάξεως. Κατὰ τὴν νομοθεσίαν, τὴν νῦν προτεινομένην, ἡ ὑποχρέωσις ἄρχεται μόνον, ἀφ’ ἧς παρουσιασθῇ ὁ ὑπόχρεως εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Οὕτως ἠπλοποιήθη τὸ ζήτημα· τῆς ἁπλοποιήσεως δὲ ταύτης ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ παράλειψις πάσης μνείας τῶν νεοσυλλέκτων, διότι πᾶς ὁ ὑφ’ οἱονδήποτε τίτλον καλούμενος εἰς τὸν στρατὸν ὑποβάλλεται εἰς τὴν στρατιωτικὴν δικαιοσύνην μόνον, ἀφ’ ἧς κατετάχθη ἐν τῷ στρατῷ. Ἕτεραι διαφοραὶ τοῦ κειμένου τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου ὑπηγορεύθησαν ἐκ τῆς ἐπελθούσης μεταβολῆς εἰς τοὺς στρατολογικοὺς νόμους καὶ εἰς ἄλλους τινὰς νόμους. Ἔπρεπεν, ἕνεκα τῆς διαφορᾶς τῶν στρατολογικῶν νόμων, νὰ προνοήσωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ τῆς ἐθνοφρουρᾶς, ἡ ὁποία πρότερον δὲν ὑπῆρχεν, ἔπρεπε προσέτι νὰ προνοήσωμεν περὶ τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, περὶ τῆς ὁποίας ἄλλοτε ἦτο περιττὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια, διότι ἄλλοτε δὲν εἶχεν, ὅπως ἤδη, μαθητὰς ὑποκειμένους εἰς πάσας τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ στρατιώτου, καὶ ἑπομένως εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου. Ὁ νόμος ὁμιλεῖ περὶ τῶν παίδων τοῦ στρατοῦ· ὁ θεσμὸς τῶν παίδων τοῦ στρατοῦ δὲν ὑφίσταται, ἑπομένως ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ ἡ περὶ αὐτῶν διάταξις. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς ἐτροποποιήθησαν τὰ ἄρθρα· ἀφοῦ δὲ τροποποιοῦνται τὰ ἄρθρα ταῦτα, ἐθεωρήθη πρέπον νὰ τεθῶσι καὶ τ’ ἄλλα ἄρθρα ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν νέαν νομοθεσίαν.

§108ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς προκαλέσασαν τὴν παράλειψιν τῶν νεοσυλλέκτων, εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένη, ἀπόδειξις εἶναι τὸ ἄρθρον 45, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἐν ἀορίστῳ ἀδείᾳ, ἐν διαθεσιμότητι, ἐν ἐφεδρείᾳ, καὶ ἐν ἐθνοφρουρᾷ διατελούντων. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι πολῖται.

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἐν ἀορίστῳ ἀδείᾳ εἶναι κατατεταγμένος.

§110ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εὑρίσκονται, εἰς ἣν ἀκριβῶς θέσιν καὶ οἱ νεοσύλλεκτοι. Προσκαλοῦνται εἰς τὸν στρατὸν νὰ ὑπηρετήσωσιν. Ἀφ’ ἧς λάβωσι διαταγὴν πορείας, μέχρις ὅτου φθάσωσιν εἰς τὸ στρατιωτικὸν σῶμα, πρὸς ὃ διευθύνονται, ὑπόκεινται εἰς τὸ Στρατοδικεῖον διὰ μόνον τὰ στρατιωτικά των ἀδικήματα. Ὁ νεοσύλλεκτος, ἀφ’ ἧς λάβῃ διαταγὴν πορείας, ἐὰν τεθῇ εἰς στρατιωτικὸν νοσοκομεῖον, εἰς στρατιωτικὰς φυλακὰς, ἢ ὁδοιπορῇ ὑπὸ φύλαξιν κτλ. ὑπάγεται ἐπίσης εἰς τὰ Στρατοδικεῖα. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ὁ νομοθέτης ἐσκέφθη νὰ καταργήσῃ τὰς τοιαύτας διατάξεις, αἵτινες καὶ ἐν Γαλλίᾳ διατηροῦνται ἐν πλήρει ἰσχύϊ; Ἀρκεῖ, ἐπαναλαμβάνω, νὰ μελετήσῃ τις τοὺς νόμους, ἵνα ἐννοήσῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τὸν νεοσύλλεκτον ἑνωθέντα εἰς ἴδιον στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα καὶ μὴ ὑπαγόμενον εἰς τὰ Στρατιωτικὰ Δικαστήρια. Εἶναι λοιπὸν ἔλλειψις φανερὰ ἡ παράλειψις τῶν περὶ νεοσυλλέκτων διατάξεων, ἕνεκα τῆς ὁποίας, ὡς καὶ ἕνεκα πολλῶν ἄλλων λόγων, τοὺς ὁποίους θέλω κατόπιν ὑποβάλει, ὑποστηρίζω, ὅτι πολὺ προώρως ὑποβάλλεται τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὅπερ ἐνδέχεται νὰ περιπλέξῃ τὴν στρατιωτικὴν δικαιοσύνην.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον ἐτελείωσε.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον διεκόπη· δι’ ἑνὸς ἄρθρου ἤδη τροποποιοῦνται πολλὰ ἄρθρα τοῦ κειμένου νόμου.

§113ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν ἡ Βουλὴ παραδέχηται τὴν τροποποίησιν τοῦ 5ου ἄρθρου καὶ δὲν παραδέχηται τὴν τροποποίησιν τῶν ἄλλων;

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τότε θὰ διαγραφῶσι.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 44, ἄρθρον 45, ἄρθρον 462. (Ἀναγινώσκονται).

§116ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον εἶναι νέον. Εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν ἔχουσι τοιαύτην διάταξιν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν χρησιμότητά του, καὶ δὲν ἀντιλέγω.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 60. (Ἀναγινώσκεται).

§118ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, μεγάλως συνεζητήθη τὸ ζήτημα, εἰς ποῖον Δικαστήριον ὑπάγονται οἱ συναίτιοι ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἀδικήματος, ὁσάκις τινὲς ἦναι στρατιωτικοὶ καὶ ἕτεροι πολῖται. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐλύθη καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ παρ’ ἡμῖν ὑπὲρ τῆς κοινῆς δικαιοδοσίας, ἡ δὲ τοιαύτη λύσις καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα ἐν Γαλλίᾳ. Δὲν ἠξεύρω τίνες λόγοι ἔπεισαν τοὺς συντάκτας τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου νὰ τροποποιήσωσι τὴν ἀρχὴν ταύτην, καὶ νὰ παραδεχθῶσι τὴν ἀρχὴν τῆς διαιρέσεως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τινα ἀδικήματα.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο ἐξαίρεσις τῆς ἀρχῆς ὡς πρὸς τὰ τρία ταῦτα ἀδικήματα: προδοσίαν, κατασκοπίαν, καὶ ἀποπλάνησιν στρατιωτικῶν. Ὁ καθαρὸς στρατιωτικὸς χαρακτὴρ τῶν ἀδικημάτων τούτων, ἡ ἀνάγκη, χάριν τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ, ὅπως, ὡς πρὸς ταῦτα, ἐπιβάλληται διὰ τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς ἡ τιμωρία, καὶ ὅπως κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους γίνηται ἡ δίκη καὶ ὅταν οἱ στρατιωτικοὶ συμπράττωσι μετὰ πολιτῶν, εἶναι πρόδηλος. Νομίζω, ὅτι οὐδεμία ἀνάπτυξις χρειάζεται περὶ τούτου.

§120ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀνάπτυξις, ἀλλ’ ἴσως εἰς εὐρυτέρους κύκλους, ἵνα μάθωσι καὶ οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα μετὰ πολλὰς συζητήσεις ἐπεκυρώθησαν ἐκεῖσε διὰ νόμων, ἀμεταβλήτως ἰσχυόντων, ἡμεῖς θεωροῦμεν ὡς καταργητέα, καὶ ἄνευ συζητήσεως.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 67, ἐδάφ. αʹ καὶ βʹ, ἄρθρον 68, ἄρθρον 77, ἄρθρον 83 § 2, ἄρθρον 88 § 4. (Ἀναγινώσκονται).

§122ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προβλέπει μίαν περίπτωσιν διαφωνίας τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ Στρατοδικείου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὅ,τι ὁ ἀνακριτὴς εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, πρὸς τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον, καὶ διαγράφει διαδικασίαν πρὸς λύσιν τῆς διαφωνίας ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ, τὸ 88, εἶναι μετάφρασις τοῦ 105 τῆς Γαλλικῆς ποινικῆς νομοθεσίας. Ἐκεῖ ἐθεωρήθη καλὸν, ν’ ἀφεθῇ ἡ ἐκτίμησις περὶ τῆς προφυλακίσεως, ἢ μὴ, εἰς μόνον τὸν εἰσηγητὴν, ὅστις ὑποχρεοῦται μὲν ν’ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου, ἀλλὰ μένει ἐλεύθερος ν’ ἀποφασίσῃ κατ’ ἰδίαν συνείδησιν. Ἤδη ἡμεῖς ἀναθέτομεν τὴν λύσιν τῆς διαφωνίας εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· ἀλλ’ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι παρὼν, καθ’ ὅν χρόνον, ἢ ἐν ᾧ τόπῳ, ὁ εἰσηγητὴς ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντά του; Ἔλαβον ὑπ’ ὄψει, ὅτι πρέπει νὰ στέλληται ὁλόκληρος ἡ δικογραφία εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἵνα δυνηθῇ οὗτος νὰ ἀποφασίσῃ, καὶ ὅτι, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν ἐγγράφων, ἐν τῷ μεταξὺ καθίσταται δύσκολος, ἂν οὐχὶ ἀδύνατος, ἡ περαιτέρω πρόοδος τῆς ὑποθέσεως; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει τὰ πράγματα νὰ μείνωσιν, ὡς ἔχουσι καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ ἐν Γαλλίᾳ.

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸν κείμενον νόμον, πάσης παρὰ τοῦ εἰσηγητοῦ διατασσομένης φυλακίσεως ἢ ἀποφυλακίσεως τοῦ ἀνακρινομένου προηγεῖται ἡ γνωμοδότησις τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου. Ἡ γνωμοδότησις αὕτη βεβαίως ζητεῖται πρὸς σκοπόν τινα, δέον ἄρα νὰ περιβληθῇ διά τινος κυρώσεως· ἀλλ’ ἐὰν, ἔχουσα κῦρος ἴδιον, δὲν ᾖναι σύμφωνος πρὸς τὴν τοῦ εἰσηγητοῦ, ἡ ἐν τῇ διαφωνίᾳ ἀπόφασις ἀνήκει κατὰ φυσικὸν λόγον εἰς ἀνωτέραν Ἀρχὴν, ἀνωτέρα δὲ Ἀρχὴ δὲν εἶναι ἄλλη παρὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Τοῦτο, παραλειφθὲν ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ, ἀναπληροῦται ἐν τῷ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου, τῷ νῦν ψηφιζομένῳ.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 98. (Ἀναγινώσκεται).

§125ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, τ’ ἄρθρα αὐτὰ τῆς στρατιωτικῆς μας νομοθεσίας μετεφράσθησαν ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ στρατιωτικοῦ νόμου, καὶ πραγματεύονται περὶ τοῦ ζητήματος, ποῖος θὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἀνακρίσεως. Εἰς τὴν τακτικὴν ποινικὴν δικαιοσύνην πρὸς τοῦτο ἔχομεν τὰ λεγόμενα Δικαστικὰ Συμβούλια. Ἀντὶ τούτων ἡ στρατιωτικὴ ποινικὴ δικαιοσύνη ἀναθέτει ἐν Γαλλίᾳ τὴν ἐκτίμησιν εἰς τὸν ἀνώτερον στρατιωτικὸν διοικητήν· καὶ ἐπειδὴ παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος, ἡ ἐκτίμησις ἀνετέθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ ῥητῶς ἀνατίθεται εἰς τὸν ἀνώτερον διοικητὴν τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίσῃ περὶ παραπομπῆς ἢ μὴ τοῦ κατηγορουμένου, ἢ, ὡς ἐκφράζονται ἐν Γαλλίᾳ, sur la mire en jugement, παρ’ ἡμῖν, ἐν τῇ μεταφράσει τοῦ προκειμένου ἄρθρου, ἐπέβαλον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν παραπομπὴν τοῦ κατηγορουμένου, περιλαβόντες διάταξιν, καθ’ ἥν «...εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ὅστις ἐκδίδει διαταγὴν πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς δίκην», ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀφεθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐλεύθερος ν’ ἀποφασίζῃ αὐτὸς, ὅ,τι δήποτε ἐγκρίνει.

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διαρκὴς ἑρμηνεία εἶναι ἀντίθετος.

§127ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροποποίησις εὑρίσκεται εἰς μόνον τὸ ἑλληνικὸν κείμενον. Καὶ ἕνεκα μάλιστα αὐτῆς ἠναγκάσθησαν νὰ περιλάβωσι καὶ νέον ἄρθρον 99, ἵνα προβλέψωσι τὴν περίπτωσιν τῆς ἀθωώσεως, καὶ κανονίσωσι τὰς συνεπείας αὐτῆς, καὶ ἐν ᾧ πραγματεύονται περὶ ἀθωώσεως, ὅταν ἐκ συμφώνου προτείνωσιν αὐτὴν ὁ εἰσηγητὴς καὶ ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος. Νομίζω, ὅτι ταῦτα πάντα εἶναι παρερμηνεία τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, καθ’ ὃν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἐλεύθερος ν’ ἀποφασίσῃ ὅ,τι δίκαιον. Παραδέχομαι, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ καταστήσωμεν σαφέστερον τὸν ἡμέτερον νόμον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς εἰσαγομένης νέας διαδικασίας τῆς ἀγνώστου ἐντελῶς εἰς τὴν Γαλλικὴν νομοθεσίαν, καὶ κατὰ συνέπειαν προτείνω ν’ ἀποδεχθῶμεν πληρέστατα τὰ ἐν Γαλλίᾳ ἰσχύοντα, χορηγοῦντες εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίζῃ κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς συνειδήσεώς του.

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον τοῦ κειμένου νόμου ἐφαρμόζεται διηνεκῶς καὶ ἄνευ ἐξαιρέσεως, καθ’ ὃν τρόπον εἶπον, τουτέστιν, ὅτι, ὁσάκις εἶναι σύμφωνος ὁ Β. Ἐπίτροπος καὶ ὁ Εἰσηγητὴς περὶ τῆς παραπομπῆς, ὁ Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ παραπέμψῃ· ἐπίσης ὀφείλει νὰ παραπέμψῃ καὶ ἐν διαφωνίᾳ, μόνον δὲ ἐν συμφωνίᾳ αὐτῶν περὶ μὴ παραπομπῆς ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ παραπέμψῃ, ἢ νὰ μὴ παραπέμψῃ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος παρατηρεῖ, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ κειμένου νόμου εἶναι ἀσαφές. Ἐὰν τοῦτο οὕτως ἔχῃ, καὶ ἐν τούτῳ ἔτι εὕρηται ἡ δικαιολογία τῆς τροπολογίας, διότι τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς προτείνομεν, δὲν εἶναι ἀσαφὲς, τροπολογεῖ δὲ τὸ κείμενον τοῦ ἰσχύοντος νόμου κατὰ τρόπον, συνᾴδοντα πρὸς τὴν ἐκδηλωθεῖσαν παρὰ τῶν ἀγορευσάντων ἐπιθυμίαν, διότι ἐν διαφωνίᾳ τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου καὶ τοῦ Εἰσηγητοῦ ἐπιτρέπει εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν τὴν παραπομπὴν, ἢ μή, τοῦ κατηγορουμένου εἰς δίκην.

§129ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 98 δὲν ὁμιλεῖ ποσῶς περὶ τοῦ εἴδους τῶν προτάσεων τοῦ Εἰσηγητοῦ καὶ τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου· δὲν ἀπαιτεῖ, διὰ νὰ γίνῃ παραπομπὴ, νὰ ὦσι σύμφωνοι. Τὸ ἑπόμενον ἄρθρον ἀπαιτεῖ πρὸς ἀθώωσιν νὰ ἦναι οἱ δύο σύμφωνοι. Τοῦτο λοιπὸν πρέπει νὰ καταργηθῇ, ὥστε νὰ ἦναι ἐλεύθερος ὁ Ὑπουργὸς ν’ ἀποφασίζῃ κατ’ ἐλευθέραν κρίσιν καὶ πεποίθησιν.

§130ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἀρνεῖται, ὅτι οὕτως ἐφαρμόζεται ὁ νόμος, ἐγὼ δὲ, διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ ἐτῶν, γνωρίζω ἀκριβῶς τὰ περὶ τούτου, διότι εἶναι ἀντικείμενον, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς πρώτης περιστάσεως, καθ’ ἣν παρουσιάσθη, ἔπρεπε νὰ λάβω ἀκριβεῖς πληροφορίας, καὶ ἔκτοτε πολλὰς ἔλαβον ἀφορμὰς νὰ πεισθῶ, ὅτι οὐδέποτε ἐφηρμόσθη τὸ ἄρθρον ἄλλως, ἢ ὅπως λέγω.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 101, ἄρθρον 120, ἄρθρον 127, ἄρθρον 128, ἄρθρον 136, ἄρθρον 140 § 1, ἄρθρον 153, ἄρθρον 154, ἄρθρον 174 § 1. (Ἀναγινώσκονται).

§132ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ ἄρθρον 174 εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ ἄρθρου 184 τοῦ Γαλλικοῦ στρατιωτικοῦ Κώδικος. Ἐν Γαλλίᾳ αἱ περὶ παραγραφῆς διατάξεις εἶναι κατακεχωρισμέναι ἐντὸς τῆς ποινικῆς των δικονομίας, καὶ ἑπομένως ἐκεῖ δικαίως παραπέμπουσιν εἰς τὴν ποινικὴν δικονομίαν. Παρ’ ἡμῖν αἱ πλεῖσται τῶν περὶ παραγραφῆς διατάξεων κατεχωρίσθησαν ἐν τῷ Ποινικῷ Νόμῳ. Ἀλλὰ πρὸ τῆς παρατηρήσεως ταύτης βλέπω μίαν ἄλλην ἔλλειψιν, σπουδαιοτάτην. Τὰ ἀδικήματα τῆς φυγοστρατίας, λιποταξίας καὶ αὐτομολίας θεωροῦνται συνεχῆ, καὶ ἕνεκα τούτου ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἀπὸ πότε ἄρχεται ἡ παραγραφή. Ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία ὥρισε τὸ 45 ἔτος τῆς ἡλικίας, εἰς τὴν Γαλλίαν ἔχουσι τὸ 47. Καὶ ἐκείνη ἡ διάταξις ἐτέθη, καθ’ ὃν χρόνον δὲν παρετείνετο ἡ στρατιωτικὴ ὑποχρέωσις, ὅπως ἤδη. Ἐν τούτοις τὸ νομοσχέδιον καταβιβάζει τὸν πρὸς ἔναρξιν τῆς παραγραφῆς χρόνον εἰς τὸ 40 ἔτος τῆς ἡλικίας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ τελευταία αὕτη τροποποίησις πρέπει νὰ λείψῃ, νὰ προστεθῇ δὲ ἐν τῷ ἄρθρῳ ἡ παραπομπὴ εἰς τὰς περὶ παραγραφῆς διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου.

§133ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας δὲν εἶναι ἐψηφισμένον. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, ἡ στρατιωτικὴ ὑποχρέωσις παρατείνεται ἀπὸ τοῦ 40 ἕως τοῦ 51 ἔτους, καὶ ἐννοεῖται, ὅτι, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἦτο νόμος, ἔπρεπεν ἐνταῦθα, καταργοῦντες τὸ 45 ἔτος, ν’ ἀναγράψωμεν ἀντὶ τοῦ 40 τὸ 51, διότι τοῦτο θὰ ἦτο τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως. Ἤδη ὅμως, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν, καθ’ ἣν ἡ στρατιωτικὴ ὑποχρέωσις λήγει μετὰ τὸ 40 ἔτος, δὲν ἠδυνάμεθα ν’ ἀναγράψωμεν διάταξιν, ὑποθέτουσαν τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν παρατεινομένην μέχρι τοῦ 51, διότι αὕτη ἡ ἡλικία ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη ἐν νομοσχεδίῳ. Τὸ 45 ἔτος ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δυνάμεθα ν’ ἀναγνωρίσωμεν, διότι οὐδαμοῦ ἀναγράφεται ὡς ἔτος τελευταῖον τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως. Τὸ νομοσχέδιον ὤφειλε ν’ ἀναγράψῃ τὸ ἔτος, καθ’ ὃ λήγει ἡ στρατιωτικὴ ὑποχρέωσις, τοῦτο δὲ ἤδη δὲν εἶναι τὸ 45, ἀλλὰ τὸ 40· τὸ ἄρθρον ἄρα τοῦ νομοσχεδίου καλῶς ἔχει· ἐπειδὴ ὅμως μετ’ ὀλίγον θὰ ψηφισθῇ ἕτερον νομοσχέδιον, παρατεῖνον τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην μέχρι τοῦ 51 ἔτους, ἴσως εἶναι ὀρθὸν, προβλέποντες τοῦτο, νὰ τροπολογήσωμεν τὴν διάταξιν οὕτως, ὥστε νὰ δύνηται αὕτη νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Τοῦτο ἐπιτυγχάνεται, ἐὰν ἀντὶ τοῦ 40 ἔτους εἴπωμεν, τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως, ὥστε νὰ ἐξήρτηται ὁ καθορισμὸς τοῦ ἔτους ἀπὸ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου.

§134ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ στρατιωτικὴ νομοθεσία ἐξεδόθη κατὰ τὸ 1860. Εἴχομεν τότε χρόνον ὑπηρεσίας στρατιωτικῆς μέχρι τοῦ 40 ἔτους, καὶ ἐν τούτοις τότε ἡ νομοθεσία μας ἀνέγραψε τὸ 45 ἔτος τῆς ἡλικίας. Συνεπὲς ἦτο ν’ αὐξήσωμεν τὸ ὅριον τοῦτο, καὶ ἡμεῖς ἐλαττοῦμεν αὐτό. Σκοπὸς τοῦ ἄρθρου εἶναι, νὰ μὴ διαφύγῃ τὴν τιμωρίαν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀρνεῖται νὰ ὑπακούσῃ εἰς τὰς διαταγὰς τῆς πατρίδος. Θέλετε καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις δὲν εἶναι ὀρθή; Μᾶς τὴν δίδει ὁ Γαλλικὸς νόμος, ὁ ἰσχύων ἀπὸ τοῦ 1857, ἄνευ τροποποιήσεώς τινος τῶν ἀντιστοίχων ἄρθρων.

§135ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν νομοθεσίαν τὴν ἰσχύουσαν τῷ 1860, δὲν ὑπῆρχε προσδιωρισμένος ἀνώτατος χρόνος ὑποχρεώσεως στρατιωτικῆς, διότι τὸ στρατολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη βραδύτερον, τότε δὲν ἴσχυε. Μὴ ὑπάρχοντος ἀναγεγραμμένου τοῦ χρόνου ἐν τῷ νόμῳ τῷ στρατολογικῷ, ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ, τῷ ἀφορῶντι εἰς τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν, ἔπρεπε νὰ σημειωθῇ ἐν αὐτῷ, πότε ἄρχεται ἡ παραγραφὴ τῶν ποινῶν ἐπὶ λιποταξίᾳ καὶ τῶν ἄλλων σχετικῶν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ, ὡς ἀρχομένη ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἦτο φυσικὸν νὰ ὁρισθῇ πρὸς τοῦτο ἡλικία τις, καθ’ ἣν συνήθως παύει ἡ ὑποχρέωσις ἡ στρατιωτικὴ, ὡς ἐκ τῆς ἐξασθενήσεως τοῦ σώματος, ἥτις μετὰ τῆς ἡλικίας ἐκείνης ἐπέρχεται. Ὁ νόμος ὁ στρατολογικὸς τοῦ 1878 ἐθεώρησεν, ὅτι ἡ ἡλικία αὕτη εἶναι ἡ τῶν 40 ἐτῶν· τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, προσδιορίζει τὴν ἡλικίαν ταύτην εἰς τὸ 51, ὁ δὲ νόμος, ὁ ἀφορῶν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν, μὴ ἔχων διάταξιν στρατολογικοῦ νόμου, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ στηριχθῇ, ὥρισε τὴν ἡλικίαν εἰς τὸ 45 ἔτος· καὶ καλῶς ὥρισεν αὐτὴν ὁ νόμος ἐκεῖνος, ἀφοῦ δὲν ἐδεσμεύετο ἐκ διατάξεων ἑτέρου τινὸς νόμου τοῦ Κράτους. Ἤδη ὅμως, ὅτε ἔχομεν ἄλλον νόμον τοῦ Κράτους ὁρίζοντα τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς στρατευσίμου ἡλικίας, δὲν ἐπιτρέπεται ἐν τῷ νόμῳ περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας νὰ ἀναγράψωμεν ἄλλην ἡλικίαν· πρέπει νὰ ἀναγράψωμεν τὴν ἡλικίαν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ἡ ὁποία εἶναι ἤδη ἡ τοῦ 40 ἔτους, ἔσται δὲ ἡ τοῦ 51, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἵνα ἀνταποκρίνηται τὸ ἄρθρον καὶ πρὸς τὸν κείμενον στρατολογικὸν νόμον καὶ πρὸς τὸ νομοσχέδιον, πρέπει νὰ ἀντικαταστήσωμεν εἰς τὰς λέξεις «τὸ 40 ἔτος τῆς ἡλικίας» τὰς λέξεις «τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως».

§136ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν παραπομπὴν εἰς τὸν νόμον τὸν παλαιὸν τὴν ἐγκρίνετε;

§137ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἄλλη τροπολογία ἐκείνη,—δὲν νεωτερίζει κατὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον— εἶναι τροπολογία ἐπὶ τοῦ κειμένου νόμου, τὴν ὁποίαν παραδεχόμεθα.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 189, ἐδάφ. βʹ. (Ἀναγινώσκεται).

§139ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο, Κύριοι, διατάξεις περιέχει τὸ ἄρθρον αὐτὸ, διακεκριμένας· τὴν πρώτην περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐνεργείας τῶν ποινῶν, τὴν δευτέραν περὶ ὑπολογισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς προφυλακίσεως εἰς τὴν ποινήν. Ἡ πρώτη διάταξις προνοεῖ μόνον περὶ τῆς περιστάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλεται φυλάκισις· τὰ περὶ αὐτῆς εἰσαγόμενα ἤδη εἰς τὴν στρατιωτικὴν νομοθεσίαν ἰσχύουσιν εἰς τὴν κοινὴν νομοθεσίαν ἐπὶ πάσης ποινῆς καὶ ἐπὶ τῶν κακουργημάτων ἀκόμη. Ἀλλ’ ἡ στρατιωτικὴ ποινικὴ νομοθεσία ἠκολούθησεν ἄλλην ἀρχὴν, καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἕναρξιν τοῦ χρόνου τῆς ποινῆς. Πρὶν ἢ καθαιρεθῇ ὁ στρατιωτικὸς, δὲν ἀρχίζει ἡ ποινή. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν, νὰ λάβωμεν ἓν γενικὸν μέτρον, ὅτι ἡ ποινὴ ἐπὶ πάσης περιστάσεως ἄρχεται ἀφ’ ἧς ἡ καταδίκη ἐγένετο ἀμετάκλητος, καὶ ἐὰν ὁ καταδικασθεὶς δὲν ἀπηύθυνε κἀνὲν ἔνδικον μέσον κατὰ τῆς ἀποφάσεως, ἀφ’ ἧς ἐξεδόθη. Τοιαῦται εἶναι αἱ ἀρχαὶ, αἱ ὁποῖαι ἰσχύουσιν εἰς τὴν κοινὴν νομοθεσίαν· αὐτὰς νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν, καὶ νὰ μὴ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὰς ἀποφάσεις, δι’ ὧν ἐπιβάλλεται φυλάκισις. Καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἑτέραν διάταξιν, αὕτη εἶναι κατά τι σπουδαιοτέρα ἴσως· ὑπάρχει εἰς τὸν ποινικόν μας νόμον ἓν ἄρθρον, κατὰ τὸ ὁποῖον, ὁσάκις κατηγορηθῇ τις ἐπὶ κακουργήματι, ἢ πλημμελήματι, καὶ κηρυχθῇ ἔνοχος πταίσματος, συγχωνεύεται εἰς τὴν ποινὴν τοῦ πταίσματος ἡ προφυλάκισις, τὴν ὁποίαν ὑπέστη τυχὸν ὁ καταδικασθείς. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ζητοῦσι νὰ εἰσαγάγωσι καὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν, καὶ δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν, καθ’ ὅσον μάλιστα παρετήρησα, ὅτι νεώτεραι νομοθεσίαι εἰς πᾶσαν περίστασιν συμψηφίζουσι τὴν προφυλάκισιν μὲ τὴν ἐπιβληθεῖσαν ποινήν. Ἀλλ’ εἰσάγομεν ἆρά γε πλήρη τὴν διάταξιν τοῦ ποινικοῦ νόμου κατὰ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου; Ἡ διάταξις τοῦ ποινικοῦ νόμου εἶναι, ἐὰν κατηγορηθῇ τις ἐπὶ κακουργήματι, ἢ ἐπὶ πλημμελήματι· ἀλλὰ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου λέγει, ἐάν τις κατηγορήθη ἐπὶ πλημμελήματι, ἤγουν παραλείπει τὸ ἐὰν κατηγορήθη ἐπὶ κακουργήματι. Διατὶ ἡ παράλειψις αὕτη; Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ πλήρης ἡ διάταξις τοῦ ποινικοῦ ἡμῶν νόμου, ἐὰν δὲν ἦναι ὀρθότερον νὰ παραδεχθῶμεν γενικὴν ἀρχὴν, ὅτι εἰς πᾶσαν ἐπιβαλλομένην ποινὴν συμψηφίζεται ἡ προφυλάκισις, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη ὁ κατηγορούμενος.

§140ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπεκτείνωμεν καὶ ἐπὶ τῶν κακουργημάτων τὴν διάκρισιν, τὴν εἰσαγομένην ὡς πρὸς τὰ πλημμελήματα. Ὁ κείμενος νόμος δὲν ἐφαρμόζει τὰς ἀρχὰς τῆς κοινῆς ποιν. δικαιοσύνης ὡς πρὸς αὐτὰ, ἐν δὲ τῷ νομοσχεδίῳ κατά τινα ἠθελήσαμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰ τῆς κοινῆς ποιν. δικαιοσύνης, δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι ὑπάρχει λόγος, ὅπως τὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ καθ’ ὅλα.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 189. (Ἀντικαθιστῶνται αἱ ἐν αὐτῷ λέξεις «εἰς τὸν φυλακισθέντα ἐπὶ πλημμελήματι καὶ καταδικασθέντα διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην» διὰ τῶν λέξεων «εἰς τὸν ἐπὶ πλημμελήματι καταδικασθέντα»). Ἄρθρον 191 § 1, ἄρθρον 207 § 3, ἄρθρον 212 § 2, ἄρθρον 213. Ἄρθρον 220. (Ἀναγινώσκονται).

§142ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, Κύριοι, ἔμεινα εἰς τὴν Βουλὴν μέχρις αὐτῆς τῆς ὥρας, ὁ κύριος λόγος εἶναι, ἵνα ἐμποδίσω τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ δὲν θὰ περιποιήσῃ τιμὴν εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν τῆς Ἑλλάδος. Πρόκειται περὶ τοῦ ἀδικήματος τῆς φυγοστρατείας. Τὸ ἀδίκημα τῆς φυγοστρατείας προβλέπεται ἀπὸ ῥητὴν διάταξιν τοῦ ἰσχύοντος ἤδη νόμου περὶ στρατιωτικῆς νομοθεσίας· ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἰσχύει πλέον, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβεν ἀφορμήν, νὰ προκαλέσῃ ἴδιον νόμον περὶ τοῦ ἀδικήματος, ἀποτελούμενον ἐξ ἄρθρων τινῶν τοῦ ΑΡΝΡʹ. νόμου, καὶ οὐ μόνον ἰσχύοντα, ἀλλὰ καὶ περιληφθέντα εἰς τὸν Κώδικα τὸν στρατολογικὸν, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν. Ἐνῷ λοιπὸν ἔχομεν ἰσχύοντα νόμον περὶ φυγοστρατείας, ἤδη εἰσάγονται πάλιν νέαι τροποποιήσεις τοῦ καταργηθέντος περὶ φυγοστρατείας ἄρθρου τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας. Καὶ ἠξεύρετε διατὶ γίνεται τοῦτο; Διότι ἐπλανήθησαν εἰς τὸ ὄνομα. Τὸ ἀδίκημα τῆς φυγοστρατείας, ἐν τῷ στρατολογικῷ νόμῳ τοῦ 1878 ἐπωνομάσθη, ἐκ παραδρομῆς περὶ τὴν μετάφρασιν τοῦ Γαλλικοῦ ὅρου, ἀνυποταξία. Περὶ τούτου πείθεται ἕκαστος, ἄν λάβῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ ἀποφυγὴ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας δύο ἀδικήματα δύναται ν’ ἀποτελέσῃ, διότι, ἢ ἀποφεύγει τοῦ νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν τάξιν τοῦ στρατοῦ, ὅτε ἔχομεν τὴν φυγοστρατείαν, ἢ ἐγκαταλείπει τὴν τάξιν τοῦ στρατοῦ μετὰ τὴν κατάταξίν του, ὅτε ἔχομεν τὴν λιποταξίαν. Περὶ αὐτοῦ λοιπὸν, Κύριοι, τοῦ ἀδικήματος τῆς φυγοστρατείας, τὸ ὁποῖον γαλλιστὶ λέγεται insoumission, καὶ τὸ ὁποῖον ἐκ παραδρομῆς τὸ 1878 μετεφράσθη διὰ τῆς λέξεως ἀνυποταξία, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἔχομεν πλήρεις ποινικὰς διατάξεις ἐν τῷ στρατολογικῷ νόμῳ, περὶ αὐτοῦ πρόκειται ἤδη νὰ ψηφίσωμεν νέον νόμον, τροποποιοῦντα τὰ ἐν τῇ στρατιωτικῇ ποινικῇ νομοθεσίᾳ περὶ φυγοστρατείας διατασσόμενα. Τοιαύτη σύγχυσις διατάξεων, ἀγνοῶ ἂν δύνηται ν’ ἀπαντηθῇ εἰς νομοθεσίαν εὐνομουμένου Κράτους.

§143ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Σύγχυσις βεβαίως ὑπάρχει, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὑπάρχει πλησιέστερον τοῦ κ. Βουλευτοῦ, παρ’ ὅσον νομίζει. Τὸ ἄρθρον τοῦ κειμένου νόμου ἔχρῃζε τροποποιήσεως, ἕνεκα τῶν νόμων ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἐμνήσθη ὁ κ. Βουλευτής. Οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ὁμιλοῦσι περὶ ἀνυποταξίας, καὶ ἀνυπότακτον θεωροῦσι τὸν μὴ προσερχόμενον εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον ἢ μετὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ὀφείλει νὰ προσέλθῃ. Ἐὰν ὅμως εἴχομεν τοιαύτην νομοθεσίαν ἀπὸ τοῦ 1878, εἴχομεν ἰσχύον καὶ τὸ ἄρθρον 220 τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας. Τὸ ἄρθρον 220 τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, ὅπως εἶχεν, ὄχι ὅπως ἐτροπολογήθη ἤδη, θεωρεῖ ὡς φυγόστρατον τὸν καλούμενον ἵνα προσέλθῃ εἰς τὸν στρατὸν καὶ μὴ προσερχόμενον. Ἀκριβῶς τοῦτο πρόκειται νὰ τροποποιήσωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ λέγομεν, ὅτι φυγόστρατος δὲν εἶναι ὁ καλούμενος καὶ μὴ προσελθὼν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου, ἀλλὰ φυγόστρατος εἶναι ὁ καταταχθεὶς ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου καὶ μετὰ τὴν κατάταξιν μὴ παρουσιασθεὶς εἰς τὸ σῶμά του. Ὁ τοιοῦτος καθορισμὸς εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖος, μετὰ τὴν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία ἐκανόνισεν ἄλλως τὰ περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ στρατευσίμου ἀπὸ τῆς προσκλήσεως αὐτοῦ μέχρι τῆς κατατάξεως. Τὸ ἄρθρον, ὅπως πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, κανονίζει τὰ ἀπὸ τῆς κατατάξεως, ἐνῷ τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει ἤδη ἐν τῷ νόμῳ περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, κανονίζει τὰ ἀπὸ τῆς προσκλήσεως, ἤτοι καὶ πρὸ τῆς κατατάξεως· ἑπομένως, ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἐν τῷ στρατῷ νομοθεσίαν ποινικὴν ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὸν στρατολογικὸν νόμον, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὴν τροποποίησιν. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν, χάριν τῆς ὁποίας παρέμεινεν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, θὰ ἔχωμεν τρανὴν ἀντινομίαν, ἀντινομίαν, ὑφισταμένην μέχρι τοῦδε, καὶ ἥτις ἐπιμαρτυρεῖ περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν.

§144ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκεῖ νὰ παραβάλῃ τις ἁπλῶς μόνον τὸ ἀντίστοιχον περὶ φυγοστρατίας ἄρθρον τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, ὅπερ τροποποιοῦμεν, πρὸς τὸ ἀντίστοιχον ἄρθρον τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπιγραφὴν insoumission, διὰ νὰ ἐνοήσῃ, ὅτι οἱ συντάκται τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, τὴν λέξιν insoumission, μεταφράζοντες κατὰ λέξιν, τὴν ἔκαμον ἀνυποταξίαν, καὶ νὰ πεισθῇ, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἀδικήματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἕνα νόμον ἀπὸ τὸ ἓν μέρος καὶ ἄλλον ἀπὸ τὸ ἄλλον.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 221, ἄρθρον 222 § 12, ἄρθρον 225, ἄρθρον 226, ἄρθρον 227, ἄρθρον 238 § 1. (Ἀναγινώσκονται). (Γίνεται δεκτὸν τὸ μοναδικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ δι’ αὐτοῦ τροποποιούμενα, ὡς ἄνω, ἄρθρα. Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12½ τοῦ μεσονυκτίου.