1887.03.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41

τῆς 23 Μαρτίου 1887.

(Δευτέρα).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ν’ ἀκούσῃ τὴν αἴτησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀποκαλυπτηρίων τοῦ ἀνδριάντος τοῦ ἀειμνήστου Καποδιστρίου. Ὀλίγαι λέξεις εἶναι.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Κύριε Πρόεδρε, καθῆκον ἡμῶν ὑπολαμβάνομεν, νὰ ὑποβάλωμεν ὑμῖν καὶ δι’ ὑμῶν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι τὰ ἀποκαλυπτήρια τοῦ ἀνδριάντος τοῦ ἀειμνήστου Καποδιστρίου τελεσθήσονται ἀνυπερθέτως τῇ 12ῃ Ἀπριλίου, Κυριακῇ τοῦ Θωμᾶ, περὶ ὥραν 10 π. μ. «Τὴν τελετὴν ταύτην, ἐν ᾗ ἀποδοθήσεται ἡ πρώτη πάνδημος τιμὴ εἰς τὴν μνήμην τοῦ πρώτου Κυβερνήτου τοῦ ἐλευθέρου Ἑλληνισμοῦ, εὐελπιστοῦμεν, ὅτι εὐδοκήσει καὶ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων νὰ τιμήσῃ προσηκόντως.»

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§4ΤΙΝΕΣ. Νὰ σχηματισθῇ μία ἐπιτροπή.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι οἱ βουλευταὶ τοῦ νομοῦ Κερκύρας εἶναι οἱ καταλληλότεροι.

§6ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κληρωθῇ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἥτις θὰ παρασταθῇ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων.

§7ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πάντες οἱ τοῦ νομοῦ Κερκύρας νὰ παρουσιασθῶσιν, ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν παρουσιασθῶσιν ἅπαντες, εἶναι τὸ αὐτό.

§8ΣΑΚΚΗΣ. Πρόκειται ν’ ἀντιπροσωπευθῶμεν εἰς τὰ ἀποκαλυπτήρια τοῦ ἀνδριάντος τοῦ πρώτου Κυβερνήτου τῆς Ἑλλάδος, ἑπομένως ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ στείλῃ ἐπιτροπήν.

§9ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ βουλευταὶ, οἱ θέλοντες νὰ μεταβῶσι, λαμβάνουσιν ἐντολὴν ν’ ἀντιπροσωπεύσωσι τὴν Βουλήν.

§10ΚΑΝΑΡΗΣ. Διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον συνιστᾷ ὁ κ. Καραπάνος, δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις ἐθνική. Πρέπει νὰ διορισθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, ἥτις θὰ παρασταθῇ εἰς τ’ ἀποκαλυπτήρια. Ἄλλως τε, ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ζητεῖται τοῦτο, δὲν εἶναι πολὺ τιμητικὸς διὰ τὸ Ἔθνος, προκειμένου περὶ Καποδιστρίου. Προτείνω ν’ ἀποσταλῇ ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι ὁ Καποδίστριας δὲν ἦτο Κερκυραῖος, ἀλλ’ ἦτο ἄνθρωπος τοῦ Ἔθνους.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἂν καὶ φρονῶ, ὅτι καταλληλότεροι εἶναι οἱ ἐκ τοῦ νομοῦ Κερκύρας βουλευταὶ, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὅμως διαφωνία, ἂς διορισθῇ ἐπιτροπὴ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου.

§12ΤΙΝΕΣ. Πενταμελής.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ ἐκλεχθῶσι πέντε βουλευταί;

§14ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Λακωνίας βουλευτὴς κ. Καπετανάκης ζητεῖ, ἵνα διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887 διορθωθῇ τὸ γενόμενον ἀδίκημα εἰς τὸν Π. Πετρουνάκον. Ἐπίσης παρακαλεῖ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς κατά τινα χωρία τῆς ἐπαρχίας Λακωνίας.— Αἴτησις Δημητρίου Μανιατάκη, αἰτουμένου, ὅπως ἐπισκεφθῇ αὐτὸν ὁ ἰατρὸς εἰς τὰς φυλακάς. Τροπολογία, προτεινομένη ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δημητριάδου καὶ Νοταρᾶ, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου, καὶ ἑτέρα ὑπό τινος τῶν βουλευτῶν Κεφαλληνίας, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 141 καὶ 142).— Αἴτησις τῶν κατοίκων καὶ κτηματιῶν τῆς συνοικίας Φωταερίου, ὅπως μετατοπισθῶσιν ἀλλαχοῦ τὰ ἐν τῇ συνοικίᾳ ἐκείνῃ χαμαιτυπεῖα.— Αἴτησις Πηνελόπης Ν. Διάκου, αἰτουμένης βοήθημα. — Ὁ Χρόνης Μπασδέκης αἰτεῖται αὔξησιν τῆς συντάξεώς του.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας εἰσαχθέντων σωλήνων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου Γαργαλιάνων, ὡς καὶ σιδηρᾶς γεφύρας διὰ τὸν ἐν Καλάμαις ποταμὸν Νέδοντα, διότι πρόκειται περὶ τοιούτων σωλήνων, οἵτινες εἰσήχθησαν πρὸ τοῦ νόμου παρὰ τοῦ Δήμου, καὶ δεύτερον περὶ σιδήρου, ὅστις εἰσήχθη παρ’ ἰδιωτῶν, συνδρομῇ τοῦ Δήμου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 143).

§17ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ καταθέσῃ μίαν κατάστασιν, ἥτις ἔχει σχέσιν μὲ τὴν οἰκονομικὴν συζήτησιν, καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ τὰς ἑξῆς πληροφορίας. (Ἀναγινώσκει τὴν αἴτησιν).

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ πλεῖστα τούτων εἶναι δημοσιευμένα, ἀλλὰ θέλω τὰ καταθέσει.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν εἶδον εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», ὅτι ἀπελύθησαν δύο τῶν καθηγητῶν τοῦ δημοσυντηρήτου Γυμνασίου Φιλιατρῶν. Δὲν θέλω νὰ μάθω τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἀπελύθησαν, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦναι δυσάρεστον, ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ σπεύσῃ ν’ ἀντικαταστήσῃ τοὺς ἀπολυθέντας, διότι δὲν εἶναι δίκαιον τὸ Γυμνάσιον νὰ μένῃ ἄνευ καθηγητῶν.

§20ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Ἀληθῶς πρό τινων ἡμερῶν εὑρέθην εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ προκαλέσω τὴν ἀπόλυσιν δύο καθηγητῶν τοῦ Γυμνασίου Φιλιατρῶν, διὰ λόγους, οἵτινες ἐπέβαλλον τὸ μέτρον τοῦτο, συμφώνως καὶ μὲ τὴν γνώμην τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς, καθ’ ὅσον διετάχθησαν ἀνακρίσεις, αἵτινες διεξήχθησαν ὑπὸ τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ὁποίας ἔπρεπεν ἀμφότεροι οἱ καθηγηταὶ ν’ ἀπολυθῶσι, συγχρόνως δ’ ἔλαβον πρόνοιαν περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἀπολυθέντων, καὶ ἐλπίζω ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ ἦναι οἱ διάδοχοι αὐτῶν εἰς τὴν θέσιν των. Σχετικῶς πρὸς τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους κατέθεσα, εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας βουλευτοῦ, καταθέτω καὶ πίνακα περὶ τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων.

§21ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ ἐκ Μεσσηνίας βουλευτὴς κ. Τζάνες εἶχεν ὑποβάλει ἐπερώτησιν περὶ παραβάσεως νόμου ὑπὸ ἀπαριθμητῶν. Ἔλαβον τὰς προσηκούσας πληροφορίας, καὶ καταθέτω τὸ περὶ τούτου τηλεγράφημα εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Κουμουνδοῦρος ἐζήτησε πληροφορίας περὶ καταδίκου τινός. Καὶ περὶ τούτου ἔλαβον πληροφορίας, καὶ καταθέτω ταύτας.

§22ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μονή τις ἐν Λευκάδι, ἔχουσα ἰδιοκτησίαν, εἶχεν ἐνοικιάσει αὐτὴν πρὸ πολλῶν ἐτῶν· ἤδη πρόκειται νὰ λήξῃ ἡ ἐνοικίασις, καὶ μάλιστα ὑπάρχουσιν ἐνοικιασταί, οἵτινες προσφέρουσι τετραπλάσιον μίσθωμα· ὑπεβλήθη δὲ πρὸ πολλοῦ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως ἐπισπεύσῃ νὰ δώσῃ τὴν συναίνεσίν του, ἵνα γίνῃ ἡ ἐνοικίασις, διότι, κατὰ τοὺς νόμους τῶν Ἰονίων Νήσων, ἡ ἐνοικίασις ἀνανεοῦται.

§23ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Αὔριον θὰ σᾶς δώσω πληροφορίας.

§24ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκομαι, Κύριε Πρόεδρε, ἠναγκασμένος νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἐπερώτησίν μου, ἣν ὑπέβαλον. Παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ πίνακα, περιέχοντα κατ’ ὄνομα τοὺς ὑπαξιωματικούς, στρατιώτας καὶ χωροφύλακας, ὅσοι μετέβησαν εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλοκαρνανίας μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ ὁ τοιοῦτος πίναξ, διότι ἀπαιτεῖται χρόνος. Δὲν ζητεῖτε, πόσοι ἐντεῦθεν ἀπεστάλησαν, ἀλλὰ πόσοι ἀπεστάλησαν ἐκεῖ ἐξ ὁποίων δήποτε ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους. Περιμένομεν τὰς πληροφορίας, ὅπως καταθέσωμεν αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν.

§26ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ δὲ τῶν ἀπολογισμῶν;

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον, ὅτι ὑπέβαλον διαφόρους πίνακας, οἵτινες ἄλλως τε εὑρίσκονται ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως». Ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλα χειρόγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἤδη ἀποσταλῆ πρὸς τύπωσιν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§29ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ προστεθῶσι δύο λέξεις: νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζωσιν ὁ ὑποψήφιος, ἢ ὁ ἀντιπρόσωπός του.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι προτιμότερον νὰ μείνωμεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου. Κατ’ αὐτὸ, μόνον εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπιτρέπεται νὰ ψηφίζωσι, διότι ὑποχρεωτικῶς ἀποστέλλονται, ἐνῷ οἱ ἄλλοι μεταβαίνουσιν οἰκειοθελῶς. (Διάλογοι).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ρικάκης ἐπρότεινε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει). «Οἱ δὲ ὑποψήφιοι δύνανται νὰ ψηφοφορῶσιν ἀδιακρίτως ἐν ἑνὶ τῶν τμημάτων τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἐπίσης ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σιμόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§33ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεχίζων, Κύριοι τὴν προχθὲς διακοπεῖσαν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος ἀγόρευσίν μου, παρατηρῶ, ὅτι τὰ ἐλλείμματα τῶν δύο παρελθόντων ἐτῶν καὶ αἱ ἐκ τῆς ἐπιστρατείας ἔκτακτοι δαπάναι ἐδείνωσαν τὴν ὑφισταμένην ἀνωμαλίαν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων, ἐπιβάλλουσι δὲ εἴς τε τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ἀναπόδραστον καὶ ἐπιτακτικὸν τὸ καθῆκον, νὰ σκεφθῇ καὶ λάβῃ μέτρα ῥιζικωτέρας θεραπείας. Αἱ συμπτωματικαὶ θεραπεῖαι, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε ἐφηρμόσθησαν, εἰς οὐδὲν ὠφέλησαν ἡμᾶς. Ἡ ῥιζικὴ θεραπεία ἔγκειται ἀκριβῶς εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἰσοζυγίου μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν. Τὸ ἰσοζύγιον δὲν ἱκανοποιεῖ μόνον τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν φιλοτιμίαν, δὲν ὠφελεῖ μόνον τοὺς πιστωτὰς τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται ὑπ’ αὐτῶν τῶν ὑλικῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν ἀποκαταστήσωμεν τὸ ἰσοζύγιον ἡμῶν καὶ ἑδραιωθῇ ἡ περὶ αὐτοῦ πεποίθησις ἐπί τινα ἔτη, θὰ ἀνορθώσωμεν πλήρη τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν, χρησιμοποιοῦντες δὲ τὴν πίστιν ἡμῶν, θὰ κατορθώσωμεν, ὅπως καὶ τὰ ὑπάρχοντα χρεώγραφα ὑπερτιμηθῶσι καὶ ἑπομένως ἡ μετατροπὴ αὐτῶν καταστῇ ἐφικτὴ, ἐπὶ ἀνακουφίσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων ἡμῶν, καὶ ξένα κεφάλαια εὐχερῶς καὶ ἐπὶ συμφέρουσιν ὅροις θὰ προσπορισθῶμεν, χρησιμεύσοντα εἰς ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων καὶ εἰς τὴν ὑλικὴν ἀνάπτυξιν τῶν πόρων τῆς χώρας ἡμῶν. Τὸ ἰσοζύγιον ὑπαγορεύεται καὶ ὑπὸ ἑτέρας ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν πάντες αἰσθανόμεθα, ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ κατορθώσωμεν, ὡς οἷόν τε ταχύτερον, τὴν προμήθειαν ξένων κεφαλαίων, ἤτοι τὴν συνομολόγησιν δανείου, χρησιμεύσοντος εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἢ τὴν μετρίασιν τῶν ἐξ αὐτῆς κακῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι, συζητοῦντες περὶ οἰκονομικοῦ ζητήματος, δυνάμεθα νὰ παρέλθωμεν ἐν σιγῇ πρὸ τῆς ὑφισταμένης ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἥτις ἀποτελεῖ τὴν μεγίστην φορολογίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ ἐξετάσωμεν, κατὰ πόσον ἡ ἀναγκαστικὴ αὕτη κυκλοφορία βαρύνει αὐτὸν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας βάρος τοῦ δημοσίου Ταμείου ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ὑπερβαίνει τὸ ποσὸν τῶν 6 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ὅταν δὲ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο προσθέσητε ὅ,τι τὸ Δημόσιον δαπανᾷ διὰ διαφόρους προμηθείας τῶν πολεμικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων, ἔχετε ἀμέσως δαπάνην ἐτησίαν, ἕνεκα τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, βαρύνουσαν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἐκ δραχμῶν 10 ἑκατομμυρίων. Βεβαίως δὲ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει τὴν κοινωνίαν, εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνώτερον. Δὲν εἶναι ἀνάγκη βεβαίως, ὁμιλῶν πρὸς βουλευτὰς, γινώσκοντας τὰ κατὰ τὸν τόπον ἡμῶν, νὰ ὑπολογίσω, ὁποῖαι εἶναι αἱ ζημίαι, αἱ ἐπιβαλλόμεναι εἰς ἁπάσας τὰς κοινωνικὰς τάξεις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Εὑρισκόμενοι λοιπὸν πρὸ τῆς σιδηρᾶς ταύτης ἀνάγκης, νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸ ἰσοζύγιον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὀφείλομεν νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῶν τριῶν στοιχειωδῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων πληροῦνται τὰ ἐλλείμματα καὶ ἀποκαθίστανται τὰ ἰσοζύγια εἰς τοὺς Προϋπολογισμοὺς πάντων τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν, ἤτοι τῆς περικοπῆς τῶν δαπανῶν (οἰκονομιῶν), τῆς συνομολογήσως δανείων, καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ὑπαρχόντων φόρων, ἢ ἐπιβολῆς νέων τοιούτων. Καὶ προχθὲς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ὑμῖν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἔδειξεν ὀλιγωρίαν εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐφικτῶν οἰκονομιῶν καὶ ἐν τοῖς πολιτικοῖς Ὑπουργείοις καὶ ἐν τοῖς πολεμικοῖς. Ἐὰν παραβάλητε τὸν Προϋπολογισμὸν, τὸν ἤδη ὑπ’ ὄψει ἡμῶν ὑπάρχοντα, πρὸς τοὺς τῶν προηγουμένων ἐτῶν, θέλετε παρατηρήσει, ὅτι οὐδεμία θέσις νέα προσετέθη, τοὐναντίον μάλιστα ὑπάρχουσι θέσεις τινὲς, καταργούμεναι τὸ πρῶτον νῦν, ἀνάξιαι μὲν λόγου, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἐνδεικνύουσαι τὴν ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τῷ ὑπ’ ὄψει ἡμῶν Προϋπολογισμῷ δὲν δύναταί τις νὰ εὕρῃ οὔτε μικρὸν ποσὸν, προστεθὲν εἰς τὰ πολιτικὰ Ὑπουργεῖα λόγῳ προσθήκης θέσεως, εἰς δὲ τὰ Ὑπουργεῖα τὰ πολεμικὰ, πρὸ πάντων τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ παρατηρήσῃ τις, ὅτι ἐπῆλθε πᾶσα ἐφικτὴ οἰκονομία· ἐννοεῖται, ὅτι πάντοτε ἐλήφθη ὡς ἀφετηρία, νὰ μὴ παραβλαφθῇ ἡ λειτουργία τοῦ ὑπάρχοντος στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ νὰ μὴ ἐλαττωθῶσιν αἱ δυνάμεις αἱ στρατιωτικαὶ τῆς χώρας, πρόνοια δὲ μόνον ἐλήφθη ὑπὲρ τῶν στελέχεων τῶν ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων, ὅπως ἡ Ἑλλὰς δύνηται ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης νὰ ἐπιστρατευθῇ εὐκόλως. Ἀλλ’ ἐλέχθη εἰς τὴν ἄλλην Βουλὴν, τὴν διαλυθεῖσαν, καὶ νῦν ἐπανελήφθη, ὅτι ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἀρχῆθεν τάσιν, καὶ σήμερον ἀκόμη εὑρίσκεται ἐμπεφορημένος ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἐλαττώματος, ν’ αὐξάνῃ τὰς δαπάνας, καὶ ὡς ἐκ τούτου κατώρθωσε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἀπὸ 53 ἢ 54 ἑκατομμυρίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήρχετο κατὰ τὸ 1880, νὰ τὸν ἀναβιβάσῃ εἰς 96 ἑκατομμύρια. Βεβαίως, ὅταν τις ἀκούσῃ διαφορὰν 40 ἑκατομμυρίων, ἐκ πρώτης ἐντυπώσεως νομίζει, ὅτι ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ διαχειρισάμενος τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου κατὰ τὰ παρελθόντα τρία ἔτη 1882, 1883 καὶ 1884, βεβαίως προσέθηκε δαπάνας, αἵτινες δὲν ἦσαν ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι. Αὐτὴ αὕτη ἡ αἰτίασις εἶχε προβληθῆ, συζητουμένου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1883, τότε δὲ αὐτὸς ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαντῶν, παρετήρησεν, ὅτι αἱ παρατηρούμεναι αὐξήσεις εἰς τὰ ἔξοδα ἐπεβάλλοντο ὑπὸ ἐθνικῶν ὑποχρεώσεων ἀπαραιτήτων καὶ ἀναποφεύκτων, διὰ τὰς ὁποίας ἄλλως δὲν ἦτο αὐτὸς ὑπεύθυνος. Συγκρίνων δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1883 πρὸς τὸν τοῦ 1880, εἶπε τότε, ὅτι

Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς διαφορᾶς, ἥτις παρουσιάζεται ἐπὶ τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ 1880 καὶ 1883, κρίνω ἀναγκαῖον νὰ συγκρίνω τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1880 καὶ πρὸς αὐτὸν τοῦτον τὸν Προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει. Ὅσοι εἶσθε βουλευταὶ κατὰ τὸ 1880, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τότε ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Τρικούπης ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ πρόγραμμα οἰκονομιῶν, πράγματι δὲ ἁπάσας τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐπαγγελθῆ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, τὰς ἐπραγματοποίησεν ἅμα ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τῶν οἰκονομικῶν· οὕτω δὲ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1880 ἐκρίθη ὑφ’ ὅλων τῶν εἰς τὰ οἰκονομικὰ ἀσχολουμένων ὡς εἷς τῶν οἰκονομικωτέρων Προϋπολογισμῶν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1880 ἀνεβίβασε τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους εἰς δραχ. 53,000,000 περίπου· τίς εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1880; Μεγίστη καὶ κεφαλαιώδης διαφορὰ εἶναι εἰς τὸ δημόσιον χρέος, ἀνερχομένη εἰς τὸ οὐ σμικρὸν ποσὸν τῶν δραχ. 25,384,358. Δεύτερον, εἰς τὰς συντάξεις 728,566. Τρίτον, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 8,173,183. Τέταρτον, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν 1,768,066, καὶ πέμπτον, εἰς τὰ ἔξοδα ἐπιστασίας καὶ διοικήσεως 4,341,135. Ἤτοι ἐν ὅλῳ ἡ διαφορὰ αὕτη ἐνέρχεται εἰς 40,395,308. Ἀφαιρέσατε ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου τὴν διαφορὰν ἐκ τοῦ ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1880 συνετάχθη εἰς παλαιὰς δραχμὰς, ἐνῷ ὁ τοῦ 1887 ἐμφαίνει νέας δραχμὰς, ἀλλὰ προσθέσατε τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκεν ἡ διοίκησις τῶν νέων ἐπαρχιῶν, καὶ θέλετε ἴδει, ὅτι ἔχομεν τὸν αὐτὸν σχεδὸν Προϋπολογισμόν.

§34ΜΠΑΣΙΑΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων εἶναι ἐξωγκωμένοι οἱ ἀριθμοί.

§35ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι οἱ πραγματικοὶ ἀριθμοὶ, τοὺς ὁποίους ἐκ καταστάσεως λεπτομεροῦς λαμβάνων σᾶς ἀναγινώσκω. Κατὰ τὸ 1880 δημόσιον χρέος παλ. δραχ. 12, 952,070. Κατὰ τὸ 1887 ἐκ νέων δραχ. 46,948,706. Συντάξεις κατὰ τὸ 1880 παλ. δραχ. 3,890,030, κατὰ τὸ 1887 ν. δραχ. 4,201,780. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, κατὰ τὸ 1880 παλ. δραχ. 11,100,586, κατὰ τὸ 1887 νέαι δραχ. 18,084,420. Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν, κατὰ τὸ 1880 παλ. δραχ. 2,111,229, κατὰ τὸ 1887 ν. δραχ. 3,652,887. Ἔξοδα διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας, κατὰ τὸ 1880 π. δραχ. 2,381,384, κατὰ τὸ 1887 ν. δραχ. 6,467,368. Δὲν ἔχετε, παρὰ νὰ λάβητε εἰς χεῖράς σας τοὺς δύο Προϋπολογισμούς, καὶ θὰ ἴδητε τὴν διαφοράν· εἶναι ζήτημα ἀριθμητικὸν, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Καὶ προχθὲς ἐποιησάμην μνείαν αἰτιάσεώς τινος κατὰ τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αἰτιάσεως, ἡ ὁποία καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν εἶχεν ἐντεῦθεν ἐκτοξευθῆ, καὶ προχθὲς μετὰ μείζονος λεπτομερείας ἀνεπτύχθη, τῆς αἰτιάσεως, ὅτι 25,000,000 εἶχε παραλάβει ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη, ὅτε κατὰ τὸ 1882 ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἀπὸ τὴν προκάτοχον αὐτῆς. Καὶ ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστός μοι φίλος κ. Σωτηρόπουλος καὶ ὁ ἀξιότιμος πρώην Πρωθυπουργὸς κατέθηκαν λογαριασμοὺς, ἀλλὰ κατὰ διάφορον τρόπον συντεταγμένους, δι’ ὧν προσεπάθησαν ν’ ἀποδείξωσιν, ὁ μὲν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνήρχετο εἰς 25,000,000, ὁ δὲ, διορθώσας αὐτὸ, ἠλάττωσεν εἰς 15,000,000. Ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἀμφότεροι ὑπολόγισαν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἡ προκάτοχος διαχείρισις εἶχε παραδώσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Τρικούπη κατὰ τὸ 1882, ἐνδεικνύει κἄτι τι, τὸ ὁποῖον, ὁμολογῶ, ὅτι μοὶ ἐνεποίησε λυπηρὰν αἴσθησιν· ἀμφότεροι τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτῶν ποιοῦσιν ἐξετάζοντες μόνον τὴν διαχείρισιν τῶν χρήσεων, ἀνεξαρτήτως τῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους. Ὅλοι γινώσκετε, ὅτι εἰς τοὺς ἰσολογισμοὺς τῶν ἑταιριῶν ὑπάρχει μία μερὶς «κέρδη καὶ ζημίαι». Τοιαύτη μερὶς ὑπάρχει καὶ εἰς τὰ δημόσια βιβλία, κυρίως κατοπτρίζοντα τὰς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους, τὰς χρηματιστικὰς, ἤτοι τὴν εἰσαγωγὴν καὶ ἐξαγωγὴν τῶν παρακαταθηκῶν, τὰ τιμήματα ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον τυχὸν πωλεῖται, τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ Ταμεῖον χρῆμα ἐκ συνομολογουμένων προσωρινῶν δανείων, κλπ. Ἑπομένως δὲν πρέπει τις ἐκ τῶν Ἀπολογισμῶν ἑκάστης χρήσεως νὰ συναγάγῃ ποσόν τι, καὶ νὰ νομίζῃ, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἀκριβῶς ἀποτελεῖ περίσσευμα, παραδοθὲν ἀπὸ προκάτοχον εἰς διάδοχον Ὑπουργεῖον. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς εἶχεν οὕτω διατυπώσει τὴν αἰτίασίν του· εἶπεν, ὅτι «ἀπὸ τὸ δάνειον τῶν 60,000,000 εἶχεν εἰσπράξει

Ἀλλὰ πρῶτον παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι ὁμολογίαι τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 βεβαίως δὲν ὑπῆρχον ἀδιάθετοι κατὰ τὸ 1882, διότι αὗται εἶχον διατεθῆ ἀπὸ τοῦ 1880, ἀδιάφορον, ἂν ἀπὸ τὸν κ. Τρικούπην, ἢ ἀπὸ ἄλλον Ὑπουργόν. Ἀδιάθετοι ὁμολογίαι ὑπῆρχον μόνον ἐκ τοῦ δανείου τῶν 120,000,000. Ἔχω δὲ ἀκριβῆ σημείωσιν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, καὶ τὴν ὁποίαν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ σᾶς ἀναγνώσω. Ἡ σημείωσις αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς:

Ἰδοὺ δὲ πῶς συμβιβάζεται μὲ τὴν σημείωσιν ταύτην τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἐντεῦθεν, ὅτι ὑπῆρχεν ὡς ἐκ τῆς νομισματοποιΐας καὶ ἐκ τιμήματος ὑλικοῦ, διότι καὶ ταῦτα, ἐὰν προστεθῶσιν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 24,000,000, θ’ ἀφήσωσιν ὑπόλοιπον ἐκ δρ. 307,667. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μικρὰ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ Ἀπολογισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς σημειώσεως ταύτης τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀλλ’ ἡ διαφορὰ αὕτη εἶναι μικρὰ, ἀνερχομένη εἰς δεκάδας τινὰς χιλιάδων δραχμῶν. Ἐγὼ ὅμως, νομίζων, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο ἔχρηζε μείζονος ἐλέγχου, ἐκ τῶν δημοσιευθεισῶν καταστάσεων τοῦ οἰκονομικοῦ λογαριασμοῦ ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐντεῦθεν ἐσχημάτισα πίνακα, δεικνύοντα ἀκριβῶς τὴν γενομένην ληψοδοσίαν τοῦ Κράτους ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1882 μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1884. Τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἐργασίας ταύτης εἶναι, ὅτι τὸ ὑπόλοιπον ἐν τοῖς Ταμείοις τὴν 31 Δεκεμβρίου 1881 ἀνήρχετο εἰς 12,345,682, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἐν τοῖς Ταμείοις τὴν 31 Δεκεμβρίου 1884 ἀνήρχετο εἰς 15,442,583, ὥστε ἡ διαφορὰ εἶναι 3 περίπου ἑκατομμύρια. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ προβάλλῃ τις τοιαύτας αἰτιάσεις περὶ περισσευμάτων, διότι καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι οἱ Ἀπολογισμοὶ ἔχουσιν, ὡς οἱ προαγορεύσαντες παρέστησαν, πρέπει καὶ αὖθις νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ὑπάρχωσιν ἐλλείμματα ἐκ τῶν προηγουμένων διαχειρίσεων, καὶ παραβάλλοντες ταῦτα πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς γενικῆς ληψοδοσίας, νὰ ἐξαγάγωμεν ὀρθὰ συμπεράσματα. Νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ σᾶς ἀπησχόλησα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο· ἦτο ὅμως ἀναγκαῖον νὰ λεχθῶσι ταῦτα, διὰ νὰ μὴ ἀπομείνῃ εἴς τινας ἐξ ὑμῶν ὁ ἐλάχιστος ἐνδοιασμὸς, ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ 1882 παρέλαβεν 25 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα οὐδαμοῦ ἐμφαίνονται. Εἴπομεν προηγουμένως, ὅτι, ἀφοῦ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐξήντλησε τὰς κατὰ τὴν κρίσιν της ἐφικτὰς οἰκονομίας, καὶ ὤφειλε τῷ ὄντι νὰ κάμῃ οἰκονομίας, διὰ νὰ παραστήσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι ἀπέκοψε πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκοπῇ ἐκ τῶν τακτικῶν δαπανῶν, χωρὶς νὰ παραλύσῃ ἡ ὑπηρεσία, καὶ ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποκόψῃ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, χωρὶς νὰ παραλύσῃ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, τὸ ἀπέκοψεν, ἀπέμειναν τὰ δύο ἕτερα μέσα, «τῆς συνομολογήσεως δανείων», καὶ τῆς «ἐπιβολῆς νέων φόρων», ἢ τῆς «αὐξήσεως τῶν ὑπαρχόντων.» Περὶ τοῦ δευτέρου κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς ὁμιλήσω, διότι, ὡς πάντες γνωρίζομεν, ὑπὸ τὰς οἰκονομικὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται σήμερον τὸ Κράτος ἡμῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχῃ τὴν συνομολόγησιν δανείων· ἑπομένως περιορίζομαι εἰς τὸ τρίτον. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἐπιβάλῃ, καὶ καλῶς ἔπραξεν ἐπιβαλοῦσα, ὅσους ἐπέβαλε φόρους. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν φόρων τούτων, οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος δὲν ἔχουσι τὴν αὐτὴν μεταξὺ των γνώμην. Ἐπὶ παραδείγματι, ὁ ἐξ Ἄρτης συνάδελφος εἶπε καὶ ἔγραψεν ἐν τῇ ἐκθέσει του, ὅτι αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας εἰσὶν ἀνεπαρκεῖς, ὅπως ἀνασηκώσωσι τὰς αὐξήσεις ταύτας τῶν φόρων, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται ὑπὸ τῶν νομοσχεδίων, τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι τὸ ἴδιον περίπου ἰσχυρίσθη καὶ ὁ ἐκ Μεσσηνίας κ. συνάδελφος· ἀλλ’ ὁ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσας κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἰσχυρίσθη, ὅτι, καὶ ἂν εἰσπραχθῶσιν οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι εἰσπράξιμοι, ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, καὶ ἂν εἰσπραχθῶσι, δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν ν’ ἀναβιβασθῶσι τὰ ἔσοδα ἄνω τῶν 63 ἑκατομ., καὶ δι’ αὐτὸ ὡμίλησε περὶ ἐλλείμματος 30 ἑκατομ., ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι. Ὅλοι βεβαίως ἐστηρίχθησαν πρὸ πάντων εἰς ἓν ἐπιχείρημα, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ἐσφαλμένοι, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων εἶναι ἰδανικός, καὶ ὅτι ἅπαν τὸ οἰκοδόμημα, πρὸς κατασκευὴν τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις εἰργάσθη, δὲν θὰ καταλήξῃ εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ὁ δὲ ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς κ. Καραπάνος προσέθηκεν, ὅτι, ἂν ἐφαρμοσθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα, θὰ καταστραφῶσιν ὑλικῶς αἱ δυνάμεις τῆς χώρας, ὅτι θὰ καμφθῇ ὑλικῶς ἡ ὕπαρξις αὐτῆς τῆς χώρας ὑπὸ τὸ βάρος τῶν νέων φόρων. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐγεννήθη μοι ἡ ἀπορία πρὸ πάντων ἐπὶ τῷ ἰσχυρισμῷ τούτῳ τοῦ ἐξ Ἄρτης κ. βουλευτοῦ, καὶ ἐπειδὴ ἐνεθυμήθην, ὅτι εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν ἐχρησίμευσεν ὡς εἰσηγητὴς τοῦ Προϋπολογισμοῦ...

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§37ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω τοῦτο, διὰ νὰ δείξω ἀνακολουθίαν τινὰ ὑμῶν, ἢ ἀντίφασιν· τοὐναντίον, καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν ἀρχὴν, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἔχῃ τις τὴν αὐτὴν πάντοτε γνώμην περὶ τῶν πολιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν ζητημάτων τῆς χώρας.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμήν μου.

§39ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔκτοτε μέχρι σήμερον αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τοῦ τόπου εἶναι αἱ αὐταί, δι’ αὐτὸ ἐπικαλοῦμαι τὴν γνώμην ὑμῶν. Ὁ κ. Καραπάνος ἦτο εἰσηγητὴς τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1884, καὶ ἡ ἔκθεσίς του φέρει χρονολογίαν 26 Ἰανουαρίου 1884.

§40ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ εἰς τὰ τέλη τοῦ 1884 ὡμίλησα καὶ ὑπεστήριξα τὰ αὐτά.

§41ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν λαμβάνω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἴπετε διὰ ζώσης, διότι ἀγορεύων τις ἐνταῦθα δύναται νὰ εἴπῃ καί τι ἀνακριβὲς ἐν τῇ ὁμιλίᾳ του, ὅταν γράφῃ ὅμως, γράφει ἀκριβέστερον καὶ προσεκτικώτερον. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπάς τινας ἐκ τοῦ λόγου τοῦ κ. Καραπάνου. (Ἀναγινώσκει). «Ἔκθεσις εἰσηγητικὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1884 ἀπὸ 26 Ἰανουαρίου 1884. «Εἰσηγητὴς Κύριος Καραπάνος. «Κατὰ σύγκρισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τούτου πρὸς τὸν τοῦ 1880, διὰ τὰς πολιτικὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, τὰ ἔξοδα τῶν πέντε πολιτικῶν Ὑπουργείων παρουσιάζουσιν αὔξησιν ἐκ δρ. 2,500,000, ὅταν ἀφαιρεθῶσιν αἱ διὰ τὴν διοίκησιν τῶν νέων ἐπαρχιῶν δαπάναι· ἡ τοιαύτη αὔξησις δικαιολογεῖται ἐκ τῆς κανονικῆς προόδου τοῦ ἔθνους, ἀναλογοῦσα δὲ εἰς 5% ἐπὶ τῶν τακτικῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ δαπανῶν, δὲν εἶνε ὑπερβολική. «Εἰς ταύτην ὅμως δέον νὰ προστεθῇ ἡ ἐκ δρ. 10,000,000 καὶ ἐπέκεινα αὔξησις τῶν διὰ τὸ δημόσιον χρέος ἡμῶν πληρωμῶν, καὶ πλὴν τούτων ἡ αὔξησις τῶν διὰ τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς δυνάμεις ἡμῶν. «Ἀπέναντι τοιούτων ἀναγκῶν ὀφείλομεν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς διὰ τῶν νέων δαπανῶν προαγωγῆς τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τοῦ ἔθνους καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν πόρων τοῦ Κράτους, διότι διὰ τῶν οἰκονομιῶν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξοικονομήσωμεν ποσὸν ἄξιον λόγου.» Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς περὶ τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξετάσω καὶ πάλιν ἐπισταμένως, μὴ τυχὸν ὑπάρχῃ ὑπερβολή τις εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Ὑπουργείου, τοὺς ὁποίους ἀπεδέχθη καὶ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπισταμένως ἐξετάσασα τὰ κατὰ τὰς αὐξήσεις ταύτας. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, προκειμένου περὶ Προϋπολογισμοῦ ἐσόδων, δέον νὰ ἔχωμεν ὡς βάσιν τὰ βεβαιούμενα καὶ οὐχὶ τὰ εἰσπραττόμενα, διότι, ἐὰν εἰς τὰ βεβαιούμενα ὑπάρχῃ καθυστέρησίς τις πρὸς τὰς εἰσπράξεις, βεβαίως ἡ ἐλάττωσις αὕτη καλύπτεται ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων. Διὰ τοῦτο οἱ Προϋπολογισμοὶ ἡμῶν ἔχουσιν ὡς βάσιν τὰ βεβαιούμενα. Κατὰ τὸ σύστημα λοιπὸν τοῦτο, ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887 εἶχε μὲν ὡς ἀφετηρίαν τὰ βεβαιωθέντα ἀκριβῶς κατὰ τὸ ἔτος 1886, ἀλλ’ εἶχεν ὡς βάσιν καὶ τὸν μέσον ὅρον τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν παρελθόντων ἐτῶν· ἐλήφθη δὲ, ὡς βλέπει τις ἐν τῇ συνοδευούσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν ἐκθέσει, βάσις ὁ μέσος ὅρος τῶν 5 παρελθόντων ἐτῶν, καὶ ἐκ τοῦ μέσου ὅρου κἄτι τι ἀφῃρέθη, δὲν ὑπελογίσθη δὲ εἰς τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφὲν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἡ προϊοῦσα αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων· ἐπὶ παραδείγματι, αʹ) φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, μέσος ὅρος τῶν 5 παρελθόντων ἐτῶν 2,303,900· ἐντὸς λοιπὸν τοῦ μέσου ὅρου μετὰ τῆς προσθήκης τῶν 20% ὑπελογίσθη τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφὲν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· βʹ) ἡ αὔξησις ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ὁ μέσος ὅρος τῶν 5 παρελθόντων ἐτῶν εἶναι ἡ ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος, 244 ἑκατομμύρια λιτρῶν· ἐννοεῖται, ὅτι—καὶ ὅλοι γνωρίζετε τοῦτο, ὅσοι εἶσθε ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν,—τὸ προϊόν τῆς σταφίδος αὐξάνει ὁλοὲν, καὶ ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῶν 244 ἑκατομμυρίων λιτρῶν δὲν παριστάνει τὴν παραγωγὴν τοῦ 1887· ἀλλὰ ποία ἐγένετο αὔξησις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ; Ἐγένετο αὔξησις μόνον κατὰ 16 ἑκατομμύρια, δηλ. ὑπελογίσθη τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος εἰς 260 ἑκατομμύρια, καὶ προσετέθη ἐπ’ αὐτῶν 20%· γʹ) φόρος ἐπὶ τῶν ζώων. Ὁ μέσος ὅρος τῶν 4 παρελθόντων ἐτῶν ἀνήρχετο εἰς 3,242,876, κάτω δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ μέσου ὅρου, ἤτοι ἐπὶ ποσοῦ 3 ἑκατομμυρίων, ὑπελογίσθη ἡ αὔξησις εἰς 20%, καὶ οὕτως ὑπελογίσθη ἡ πρόσοδος ἐκ τοῦ φόρου τῶν ζώων· δʹ) φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων· ἐπίσης ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει ὁ μέσος ὅρος τῶν τριῶν παρελθόντων ἐτῶν, ἀνερχόμενος εἰς 2,201,263, προσετέθησαν δὲ ἐκ τῆς μεταβολῆς τῶν τιμολογίων δρ. 500,000. Οὕτω δὲ ἐπὶ ποσοῦ δραχ. 2,700,000 ὑπελογίσθη ἡ αὔξησις.

§42ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύο αὐξήσεις λοιπόν.

§43ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· διότι ἐκεῖ πρῶτον προσετέθη μία κλάσις· ἀλλὰ δὲν εἶναι αὔξησις· ἦτο δίκαιον νὰ γίνῃ, καὶ ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο ν’ αὐξήσωμεν κατὰ 20% ἀκόμη· προεβιβάσθη μία κλάσις ὡς πρὸς τοὺς πωλοῦντας οἶνον, καπνὸν καὶ πνευματώδη ποτὰ, καὶ διὰ τοῦτο προσετέθησαν 500 χιλιάδες δραχμῶν. εʹ) Ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν ἐπίσης ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει τὸ 1883, διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἀπὸ τοῦ 1884 καὶ ἐντεῦθεν δὲν κατέστη ὁριστικὸς ὁ φορολογικὸς κατάλογος τῶν οἰκοδομῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἠξεύρετε δὲ ὁποίαν ἐπιῤῥοὴν ἔχει ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος· ἐπὶ τοῦ ποσοῦ λοιπὸν τῆς τοῦ 1883 χρήσεως ἐκ δραχμῶν 2,186,110 ἐγένετο ἡ προσθήκη 20%. Ϛʹ) Ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἴνων· ἐπίσης εἶναι γνωστὸν τὸ ποσὸν τοῦ δηλωθέντος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος οἴνου, ἀνερχόμενον εἰς ὀκάδας 132,000,000, ἐνῷ δὲ εἰς δύο λεπτὰ ὑπελογίσθη ἡ ὀκᾶ, προσετέθησαν καὶ 20%. ζʹ) Μετὰ τοῦτο ἔρχομαι εἰς τὰ τελωνιακὰ τέλη· ἐκεῖ ὑπῆρξε περισσοτέρα ἡ προσοχὴ τοῦ καταρτίσαντος τὸν Προϋπολογισμὸν Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἔλαβεν ὡς βάσιν τὸν μέσον ὅρον τῶν ἐτῶν 1883, 1884 καὶ 1885, γινώσκετε δὲ, ὅτι τὸ 1885 ἦτο κάτισχνον, διότι ἡ ἐπισκήψασα κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο οἰκονομικὴ καὶ χρηματιστικὴ κρίσις εἶχεν ἐπιδράσει ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ ἐπὶ τῶν ἐν γένει κοινωνικῶν συναλλαγῶν μας· ὁ μέσος λοιπὸν ὅρος τῶν τριῶν ἐτῶν ἀνήρχετο εἰς 18,547,395· αἱ γενόμεναι διὰ τοῦ δασμολογίου αὐξήσεις ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου πρώην Πρωθυπουργοῦ......

§44Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸ 1883 καὶ κατὰ τὸ 1884 εἰσεπράχθη ὑπὸ τῶν Τελωνείων εἰσαγωγικὸν τέλος τοῦ πετρελαίου.

§45ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει αὐτό. Ὁ κ. ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς διὰ δύο νομοσχεδίων, ἅτινα ἐπεψήφισεν ἡ διαλυθεῖσα Βουλὴ, ἐπήνεγκεν αὔξησιν εἰς τὸ δασμολόγιον ἐκ δραχμῶν 2,173,500· ἡ γενομένη εἰς τὸ τέλος τῆς σακχάρεως αὔξησις ἀνήρχετο εἰς 1,255,683, ἡ ἐπαναφορὰ κατηργημένων ἢ ἠλαττωμένων τελῶν ἀνήρχετο εἰς δραχμὰς 2,700,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἡ πρόσοδος ὑπελογίσθη εἰς δραχμὰς 24,676,578, ἡ δὲ αὔξησις εἰς δραχμὰς 3,955,683. Βεβαίως ὡς πρὸς τὰ τελωνιακὰ ὑπάρχει προϊοῦσα αὔξησις· δὲν ἐλήφθη αὐτὸ ὑπ’ ὄψει· δὲν δύνασθε νὰ μὴ ὑπολογίσητε ποτὲ μίαν αὔξησιν τῶν εἰσαγομένων, διότι καὶ αἱ ἀνάγκαι αὐξάνουσι καὶ ὁ πολιτισμὸς προάγεται παρ’ ἡμῖν, ἑπομένως δύναταί τις νὰ ὑπολογίσῃ εἰς τὴν αὔξησιν ταύτην καὶ ὅ,τι προήρχετο πρότερον ἐκ τοῦ φόρου τοῦ πετρελαίου. Μετὰ τὰς αὐξήσεις, αἵτινες ἀνάγονται εἰς τὴν γενομένην μεταῤῥύθμισιν τοῦ δασμολογίου, δέον νὰ ὑπολογίζῃ τις ἐξ αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ὅλου τῶν τελωνιακῶν τελῶν αὔξησιν 15%. Ἂν δὲ προσθέσωμεν ἕτερα 15% λόγῳ τῆς εἰς χρυσὸν πληρωμῆς, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὡς ὅρον αὐξήσεως ἐπὶ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν 30% περίπου. Οὕτως ἐχουσῶν τῶν ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν αὐξήσεων, ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων κατάστασιν, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἄν, καὶ μετὰ τὰς νέας ταύτας μεταβολὰς καὶ αὐξήσεις, κατορθοῖ τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράττῃ περισσότερα, ἢ ὀλιγώτερα, τῶν ὅσων πρότερον εἰσέπραττεν. Ἐζήτησα μίαν πρόχειρον κατάστασιν τῶν εἰσπραχθέντων εἰσαγωγικῶν τελῶν κατὰ τὸ ἔτος 1886 καὶ κατὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον 1887, κατὰ σύγκρισιν πρὸς τὸ 1885 καὶ πρὸς τὸν μῆνα Ἰανουάριον τοῦ 1887, διότι διὰ τὸν ἀμέσως παρελθόντα μῆνα Φεβρουάριον δὲν ὑπάρχει ἀκόμη κατεστρωμένη τοιαύτη κατάστασις· ἔχομεν τὸν μῆνα Ἰανουάριον ἐξ εἰσαγωγικῶν τελῶν εἰσπράξεις ἐκ δραχμῶν 1,924,896. Τί ποσὸν ἔχομεν κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1886; 1,008,032· τί κατὰ τὸ 1885; 1,300,000. Κατὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον τοῦ 1886 ὁποίας τελωνιακὰς εἰσπράξεις ἔχομεν; Κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1886 εἰσεπράχθησαν δρ. 2,459,260, ἐνῷ κατὰ τὸν αὐτὸν μῆνα τοῦ 1885 εἰσεπράχθησαν 1,389,182· κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1886, δρ. 2,489,489, ἐνῷ κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1885 εἰσεπράχθησαν μόνον 1,635,591. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αἱ διαφοραὶ αὗται ἀποδεικνύουσιν ἐναργῶς, ὅτι καὶ πλέον τοῦ ποσοῦ τῶν 30%, κατὰ τὸ ὁποῖον ηὐξήθησαν τὰ τελωνιακὰ τέλη σήμερον, εἰσπράττονται. Ἑπομένως οὐδένα λόγον ἔχω ν’ ἀμφιβάλλω, ὅτι θέλουσιν εἰσπραχθῆ τὰ προϋπολογιζόμενα. Ἐπειδὴ ὡμίλησα περὶ σακχάρεως, καὶ ἐπειδὴ ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐσημειώθη, ὅτι καὶ μετὰ τὴν γενομένην αὔξησιν ἡ Ἑλλὰς κατέχει τὴν 10ην θέσιν ὡς πρὸς τὰ πληρονόμενα ἐπὶ τῆς σακχάρεως τέλη ἀπέναντι τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, καὶ ἐπειδὴ συνέπεσεν ἐφημερίς τις ἀντιπολιτευομένη νὰ γράψῃ, ὅτι εἶναι μέγιστον τὸ λάθος, νὰ σημειωθῇ ἡ Ἑλλὰς ἐν τῇ ἐκθέσει ὡς 10η, ἐνῷ δὲν εἶναι τοιαύτη, εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ πάλιν νὰ ἐρευνήσω, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἐκ τῶν ἐρευνῶν τούτων ἐξήγαγον, ὅτι περιέπεσα εἰς μικρόν τι λάθος, ὄχι εἰς ὅσον θέλει ὁ ἀξιότιμος ἐφημεριδογράφος ν’ ἀναβιβάσῃ αὐτό· ὄντως, ἡ Ἑλλὰς ἦν δεκάτη, ὡς πρὸς τὸ τέλος τῆς ζακχάρεως, πρὸ τῆς τελευταίας αὐξήσεως, ἀλλὰ καὶ ἀφοῦ ἐπεβλήθη καὶ ἡ τελευταία αὔξησις, δὲν κατώρθωσε νὰ προβιβασθῇ ἡ Ἑλλὰς παρὰ μέχρι τῆς 8ης θέσεως, διότι αὐτῆς προηγεῖται ἡ Ἰταλία, ἡ ὁποία ἔχει δραχ. 1, ἡ Ῥωσσία, ἡ ὁποία ἔχει λεπτὰ 94, ἡ Πορτογαλλία λεπτὰ 90, ἡ Ὁλλανδία 86, τὸ Βέλγιον 84, ἡ Νορβηγία καὶ ἡ Γαλλία λεπτὰ 76· ὥστε ἡ Ἑλλὰς ἐξακολουθεῖ νὰ ἦναι ὀγδόη μεταξὺ τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, εἶναι δὲ περίπου εἰς τὴν αὐτὴν σειρὰν μὲ τὴν Ῥωμουνίαν, ἰδίως μὲ τὴν πόλιν Βουκουρέστιον, ὅπου ὑπάρχει καὶ ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποίου ἔτους εἶναι αἱ στατιστικαί;

§47ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλως διόλου πρόσφατοι· εἶχε ζητήσει ἡ Κυβέρνησις πληροφορίας ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους Προξένους καὶ Πρέσβεις ἐπὶ τούτῳ. Μετὰ τὰ τελωνιακὰ ἔχομεν μικρὰν αὔξησιν εἰς τὰ παιγνιόχαρτα, ἀλλ’ αὕτη δικαιολογεῖται ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν τριῶν τελευταίων μηνῶν. Εἰς τὰ πνευματώδη ποτὰ ἔχομεν μικράν τινα προσθήκην· ἀλλ’ ὅπως πολλάκις ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὑπάρχων νόμος περὶ τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν ἀπέτυχεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, πρὸ πολλοῦ δὲ εἶχε παρασκευασθῆ νομοσχέδιον, στηριζόμενον ἐπὶ τῆς ἀποκτηθείσης πείρας, ὅπερ ἐπρόκειτο εἰς τὴν προπαρελθοῦσαν Βουλὴν νὰ εἰσαχθῇ. Τώρα εἶναι ἕτοιμον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ὑποβληθήσεται κατ’ αὐτάς· εἶναι δὲ ἀδύνατον ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ νέου νόμου νὰ μὴ ἔχωμεν αὔξησιν 500,000 δραχμῶν. Ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ σιγαροχάρτου, εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναφέρονται. Ὅλοι ἐξ ἡμῶν ἐνθυμεῖσθε τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ ἐν τῇ προχθεσινῇ συνεδριάσει· γινώσκετε ἤδη, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῶν καπνοκοπτηρίων, πρὶν ψηφισθῇ ὁ τελευταῖος νόμος, κατωρθοῦτο νὰ εἰσπράττῃ τὸ Δημόσιον φόρον ἐπὶ 85,000 ὀκάδων κατὰ μῆνα, ἤδη δὲ, ὅτε προσετέθησαν καὶ διατάξεις ὅμοιαι πρὸς τὰς διατάξεις, τὰς ἤδη λειτουργούσας, περὶ τῆς ἐπιτηρήσεως τοῦ καπνοῦ εἰς φύλλα, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἔχωμεν ἓν ἑκατομμύριον ὀκάδων κατανάλωσιν ἐξησφαλισμένην· ἑπομένως οὐδεμία ὑπάρχει ὑπερβολὴ εἰς τὰ 4 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887. Ἐπὶ τῇ αὐτῇ βάσει ἔχομεν ἐξησφαλισμένον καὶ τὸ ἀναγραφὲν ὡς ἔσοδον τοῦ σιγαροχάρτου, διότι, ὅταν ἀγοράζῃ τις καπνὸν, ὑποχρεοῦται ν’ ἀγοράζῃ καὶ φυλλάδια σιγαροχάρτου. Ὡς πρὸς τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, εἶναι περιττὸν νὰ ποιήσωμαι μακρὸν λόγον, διότι ὅσοι τὰ ἀνεγνώσατε ἐπείσθητε, ὅτι βεβαίως τὸ ποσὸν τῶν 600,000 δραχμῶν θὰ εἰσπραχθῇ ἀπὸ τὰς ἀπαλλαγὰς καὶ τὰς ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι καθιεροῦνται· θέλει δὲ εἰσπραχθῆ χωρὶς νὰ γογγύσωσιν οἱ ἀπαλλασσόμενοι, διότι τοιουτοτρόπως συνεισφέρουσι χρηματικῶς καὶ οἱ ἐξαιρούμενοι καὶ ἀπαλλασσόμενοι, ἐξομοιούμενοι κἄπως πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατῷ. Ὡς βλέπετε, ἐξ αὐτῆς τῆς λεπτομεροῦς ἀφηγήσεως, οὐδαμοῦ ὑπάρχει ὑπερβολή τις εἰς τοὺς ὑπολογισμούς. Δὲν νομίζω ἄλλως τε, ὅτι εἶναι δυνατὸν τῷ ὄντι νὰ καμφθῶσιν αἱ ὑλικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νέων νόμων, τῶν ἀφορώντων εἰς αὔξησιν ἢ ἐπιβολὴν νέων φόρων, μολονότι δὲν ὑπάρχει ἐπιβολὴ νέων φόρων, ἐκτὸς τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Δὲν φρονῶ, ἐπὶ παραδείγματι, πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ γεωργὸς, ὁ ὁποῖος πληρόνει διὰ τὸ ἀροτριῶν κτῆνός του 25 δραχμὰς, ἐὰν πληρώσῃ ἀκόμη ἄλλας 5, πῶς εἶναι δυνατὸν τῷ ὄντι νὰ καταστῇ ἀνίκανος πρὸς περαιτέρω ἐργασίαν δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κτηνοτρόφος, ὅστις πληρόνει μίαν δραχμὴν κατὰ κεφαλὴν εἰς τὰ πρόβατα καὶ τὰς αἶγας αὐτοῦ, ἐὰν πληρώσῃ ἀκόμη 20 λεπτά, θὰ γίνῃ πενέστερος, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰ ἔργα του· δὲν νομίζω, ὅτι αἱ αὐξήσεις, ἃς ἐπάγονται οἱ προβληθέντες νόμοι, εἶναι δυνατὸν νὰ καταστρέψωσι τὴν Ἑλλάδα. Ὡς πρὸς τὰ Τελωνεῖα λειτουργοῦσιν οἱ φόροι, οἵτινες ἀναγράφονται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ὡς πρὸς τὰ ἐπιτηδεύματα, βεβαίως αἱ αὐξήσεις θὰ βαρύνωσι τοὺς ἐπιτηδευματίας, οἵτινες κατοικοῦσιν εἰς τὰς πόλεις, ἢ πωλοῦσι καπνὸν καὶ οἰνοπνεύματα. Ἐν γένει δὲ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προσκόψῃ διὰ τοῦτο ἡ περαιτέρω ὑλικὴ πρόοδος τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ἐντεῦθεν ὑπὸ τοῦ προαγορεύσαντος ἐλέχθη, πρὸς αἰτίασιν ἢ μομφὴν ἡμῶν, τῶν καθημένων εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην (τῆς Συμπολιτεύσεως), ὅτι ἡμεῖς οἱ συμπολιτευόμενοι δὲν ἐξεδώκαμεν προγράμματα κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, καὶ ὅτι ἑπομένως εἶχεν ἄδικον ἡ Κυβέρνησις, ἀναγράψασα εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον, ὅτι, ὅτε διεξήγοντο αἱ τελευταῖαι ἐκλογαί, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἦτο ἐν γνώσει τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ πρῶτον νομίζω, ὅτι οὐδεὶς λησμονεῖ, ὅτι οὐδεὶς σχεδὸν ὑπῆρξεν ἀντιπολιτευόμενος, ὅστις δὲν ἐξέδωκε πρόγραμμα, καὶ ὅστις δὲν ἀνέφερεν ἐν τῷ προγράμματί του, ὅτι πρόκειται, ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, νὰ ἐπιβληθῶσιν ἅπαντες οἱ φόροι, οἱ περιλαμβανόμενοι εἰς τὰ ὑποβληθέντα κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς διαλυθείσης Βουλῆς νομοσχέδια, ἅτινα ὑπεβλήθησαν ἐκ νέου εἰς τὴν παροῦσαν. Ἡμεῖς δὲ, οἱ ἐκτεθέντες ὡς συμπολιτευόμενοι, ἐπολεμοῦμεν πρὸς αὐτοὺς ἐκείνους, οἵτινες εἶχον ἐκδώσει τοιαῦτα προγράμματα· διαγωνιζόμενοι δὲ πρὸς αὐτοὺς, τί ἄλλο ἀπεδεικνύομεν ἢ ὅτι εἴχομεν ἀντιθέτους πρὸς αὐτοὺς ἀρχάς; Νομίζω δὲ, ὅτι ἦτο ὅλως περιττὸν νὰ ἐκδώσωμεν ἡμεῖς προγράμματα, διότι ἡμεῖς ἐλέγομεν πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς ἡμῶν, ὅτι εἶναι προτιμότερον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς θυσίας ταύτας παρὰ ν’ ἀτιμασθῇ· ἐλέγομεν καὶ πρὸς τοὺς γεωργοὺς καὶ πρὸς τοὺς κτηνοτρόφους, ὅτι τὸ δίλημμα, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, εἶναι προφανές· ὅτι ἓν ἐκ τῶν δύο ὀφείλει νὰ πράξῃ· ἢ πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἴς τινας προσθέτους θυσίας, ἢ νὰ προτιμήσῃ τὸ στίγμα τῆς χρεωκοπίας. Τοιαύτας δὲ ἀρχὰς ὑποστηρίζοντες καὶ ἀνομολογοῦντες, ἐξετιθέμεθα εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ὡς φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεκηρύττομεν δὲ πάσῃ δυνάμει τὸ ὁποῖον ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑπεστήριζεν οἰκονομικὸν σύστημα, τοῦ ὁποίου σκοπὸς ἦν νὰ στιγματισθῇ ἡ Ἑλλάς· ἀλλ’ ἐν τῇ ἐποχῇ ἐκείνῃ διάφοροι ἐδημοσιεύοντο οἰκονομικαὶ ἰδέαι ἐκ μέρους προεχόντων μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐπὶ παραδείγματι, εἶχε δημοσιευθῆ ἔν τινι ἐφημερίδι, ἡ ὁποία τότε ἐξεπροσώπει τὰς ἰδέας ἑνὸς τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς κινίνης θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πληρώσωμεν τὸ ἔλλειμμα· ὑποθέτω δὲ, ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν βεβαίως ὑπελογίσατε, ὅτι, καὶ ἐὰν συμβῇ, ὥστε ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος νὰ ἦναι διαρκῶς ἀσθενεῖς, καὶ νὰ λαμβάνωσι διαρκῶς ὡς φάρμακον μόνον κινίνην, πάλιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ ἐντεῦθεν εἰσπραχθησόμενον ποσὸν θὰ ἐπαρκέσῃ εἰς πλήρωσιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν. Εἰς τὸ μονοπώλιον τῆς κινίνης προσετέθη τότε ἀκόμη καὶ ὡς πρόσθετος βοήθεια ὑπὲρ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ ἐπιβολὴ φόρου ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου, ἐπὶ τοῦ σίτου τοῦ εἰσαγομένου, ἐπὶ τῶν ἀλεύρων κλπ. Ἀλλ’ ὅτε συνηντήθημεν ἐνταῦθα, αἱ ἰδέαι αὗται εὐτυχῶς διεσκεδάσθησαν, ὡς νέφη καπνοῦ παρῆλθον, καὶ νέαι ἰδέαι ἐν τῷ μέσῳ προέκυψαν. Καὶ ἡ μὲν πρώτη ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἠκούσαμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἦτο ἡ ἰδέα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, ἅτινα ἐκρίθησαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης συναδέλφου ὡς ἄγκυρα σωτηρίας· εἶπεν ἐν ἄλλαις λέξεσιν ὁ συνάδελφος, διατὶ νὰ ζητῶμεν νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους εἰς τοὺς συμπολίτας ἡμῶν, καὶ νὰ μὴ προσφύγωμεν εἰς τὰ κτήματα τὰ μοναστηριακὰ, διὰ νὰ καλύψωμεν τὸ ἔλλειμμα; Ἀλλ’ ὅταν παρετηρήθη εἰς αὐτὸν, ὅτι, καὶ ἂν ὅλα τὰ μοναστηριακὰ κτήματα πωληθῶσι, πάλιν μόνον ἑνὸς ἔτους, καὶ ὄχι πλῆρες, τὸ ἔλλειμμα εἶναι δυνατὸν νὰ καλύψωμεν, διὰ δὲ τὸ ἑπόμενον τί θὰ πράξωμεν; τότε στενοχωρηθεὶς ἠναγκάσθη νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι, πρὸς τοῦτο τὸ μέτρον, δέον νὰ προέλθωμεν καὶ εἰς τὴν ἀναστολὴν τῶν πληρωμῶν τοῦ Κράτους· διὰ τῆς ἀναστολῆς καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, δύνασθε, μᾶς εἶπε, νὰ ἀντιμετωπίσητε τὰς περιστάσεις. Ἐνθυμοῦμαι αὐτὴν τὴν φράσιν, ἡ ὁποία μοὶ ἐνεποίησε ζωηροτάτην ἐντύπωσιν, διότι ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ἀντιμετωπίζει τις τὰς περιστάσεις, ὅταν πρόκειται νὰ παλαίσῃ πρὸς αὐτὰς, ὑποβαλλόμενος εἰς θυσίας καὶ προσπαθῶν νὰ ἐπικρατήσῃ δι’ ἐντίμου μεθόδου, ὅτι ἀντιμετωπίζει τις τὰς περιστάσεις ὅταν ἐντείνῃ τὰς ἑαυτοῦ δυνάμεις καὶ τὸ ἑαυτοῦ θάῤῥος, ὅπως ἐντίμως ἀναδειχθῇ νικητής. Ὅταν ὅμως ἤκουσα, ὅτι πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς περιστάσεις διὰ χρεωκοπίας, τότε σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἐλυπήθην διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἐντίμου φίλου μου ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ καὶ διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κατ’ ἐμὲ, ὁ χρεωκοπῶν δὲν ἀντιμετωπίζει τὰς περιστάσεις, ἀλλὰ τρέπεται εἰς φυγὴν πρὸ αὐτῶν. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσας βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἐπανέλαβε τὴν αὐτὴν φράσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς περιστάσεις, καὶ ἐγκαίρως, διὰ νὰ μὴ περιέλθωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ χρεωκοπήσωμεν. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐν ταῖς ἀγορεύσεσι καὶ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἄρτης καὶ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας καὶ τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος διαβλέπει τις τὴν ἰδέαν τῆς χρεωκοπίας, καλυπτομένην πως ὑπὸ τὸν πέπλον τῆς ἀναστολῆς, δέον νὰ ὁμολογηθῇ ἐνταῦθα, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις αἰσθάνεται τὸ σαθρὸν ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται, αἰσθάνεται, ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ ἔδαφος, εἰς ὃ κατέφυγεν, ἀπειλεῖται ἔκρηξίς τις νὰ λάβῃ χώραν. Ὡς ἐκ τούτου ἐντεῦθεν πεφοβισμένοι μᾶς εἶπον, «κόψατε ἐν ἀρχῇ τὸ χρεωλύσιον»· κόπτομεν τὸ χρεωλύσιον, ἔστω! πόσον εἶναι τὸ ποσὸν τοῦ χρεωλυσίου τὸ ἐνιαυσίως διὰ τὰ δάνεια ἡμῶν πληρονόμενον; Ὁ προαγορεύσας ἴσως τὸ ὑπελόγισε περισσότερον, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπλανήθη, ἐγὼ ὅμως ἠθέλησα ἀκριβῶς νὰ τὸ προσδιορίσω, διότι νομίζω, ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ τῆς λύσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν προβλήματος, πρέπει ἡ Βουλὴ καὶ τὴν τελευταίαν λεπτομέρειαν νὰ γινώσκῃ, διὰ νὰ ἔχῃ ἀσφαλῆ καὶ βάσιμον κρίσιν ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων· εὗρον δὲ ἀκριβῶς, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ χρεωλυσίου τῶν 26 ἑκατομμυρίων, τῶν 10 ἑκατομ., τῶν 60 ἑκατομ., τῶν 120 ἑκατομ., τῶν 170 ἑκατομ., τοῦ δανείου τοῦ 1824 καὶ 25, τῶν 9 ἑκατομ. τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὸ πατριωτικὸν δάνειον, τὸ τῆς ὁδοποιΐας, ὅλα ταῦτα ἀποτελοῦσι ποσὸν χρεωλυσίου ἐκ δραχμῶν 4,300,000. Ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς πρό τινων ἡμερῶν προκληθεὶς, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπὸ τοῦ κ. Σωτηροπούλου, εἶχεν ὁρίσει τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 3 ἑκατομμύρια 700 χιλιάδας, καὶ δὲν εἶχεν ἄδικον, διότι εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὸν Προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει τὰ τοῦ χρεωλυσίου κατὰ μῆνα Ὀκτώβριον τοῦ 1886· ἀλλ’ ἔκτοτε ἐπῆλθε μεταβολή τις, διότι ἐγένετο ἐν τῷ μεταξὺ πώλησις ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων· ἐννοεῖται, ὅτι ἠλαττώθη τὸ κυμαινόμενον χρέος, ηὐξήθη ὅμως τὸ ποσὸν τῶν χρεωλυτικῶν δανείων, ἤτοι ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῶν ἑκατὸν ἑβδομήκοντα ἑκατομμυρίων, κατὰ 300,000, ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῆς ὁδοποιίας κατὰ δραχμὰς 190,000, καὶ ἰδοὺ ἡ διαφορὰ πρὸς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν διὰ τῆς ἀποκοπῆς τοῦ χρεωλυσίου μᾶς εἶπον, ὅτι καλύπτομεν τὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887 ἔλλειμμα, ὅπερ καθ’ ἡμᾶς μὲν ἀνέρχεται εἰς 22 ἑκατομμύρια, κατ’ αὐτοὺς δὲ εἰς 33 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ καλύψωμεν τὸ ἔλλειμμα δι’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ; Ὁμολογῶ, ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο σαφέστερος ὑπῆρξεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, διότι μᾶς εἶπεν, ὅτι, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ οἰκονομιῶν ἐπὶ τῶν διὰ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους πιστώσεων νὰ καλύψωμεν τὸ ἔλλειμμα, ὀφείλομεν, ἀντὶ νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους εἰς τοὺς πολίτας, νὰ ζητήσωμεν τὴν κάλυψιν αὐτοῦ ἐκ τῆς ἀναγραφομένης πιστώσεως διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν παγίων δανείων μᾶς εἶπεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κεκαλυμμένον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς εἶπε πρότερον, ὅτι πρέπει ν’ ἀποκαλύψωμεν πρῶτον τὸ χρεωλύσιον, συνάμα δὲ νὰ ἀναστείλωμεν τὰς πληρωμὰς τοῦ Κράτους, καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς δανειστάς μας, ὅτι εἴμεθα ἐν τοιαύτῃ καταστάσει, ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς πληρώσωμεν, νὰ συστήσωμεν δὲ αὐτοῖς ὑπομονὴν, ἕως ὅτου εὑρεθῶμεν εἰς κρείσσονα οἰκονομικὴν κατάστασιν.

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀναβολὴν εἶπον.

§49ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς λέξεως «ἀναστολὴ» καὶ τῆς λέξεως «ἀναβολή». Πρὸ παντὸς δὲ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει τοσοῦτον ἐλαφρῶς νὰ κρίνωμεν περὶ τοιούτων ζητημάτων, παίζοντες μεταξὺ τῶν λέξεων ἀναστολὴ καὶ ἀναβολὴ πληρωμῶν. Ἡ ἀποκοπὴ τοῦ χρεωλυσίου δὲν εἶναι ἄνευ ἐννοίας ὡς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, διότι τὸ χρεωλύσιον ἔχει τὸ πλεονέκτημα νὰ ἀποσβένῃ μετά τινα χρόνον τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ἐκ τῶν δανείων προερχομένας. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε, ἐπάγεται ἐλάφρυνσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὡς εἶπον ὅμως, τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνέρχεται εἰς 4 ἑκατομμύρια· ἐν τούτοις, τί ἄλλο θὰ πράξωμεν διὰ τῆς προτεινομένης ἀναβολῆς ἢ νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν κατὰ τὸν προσεχῆ Ἰούλιον: «δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς πληρώσωμεν τὰ coupons, καὶ ἀναβάλλομεν»; Θὰ τοῖς εἴπωμεν, «περιμένετε ἕως ὅτου τακτοποιήσωμεν τὰ οἰκονομικά μας»· βεβαίως τὸ τοιοῦτον, εἴτε ἀναστολὴν, εἴτε ἀναβολὴν τὸ ὀνομάσετε, ὑποθέτει τὸν ὁρισμὸν μιᾶς τινος χρονικῆς διαρκείας· ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι ἐν τῷ νῷ τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, τῶν ὑποστηριξάντων τοῦτο, θὰ ὑπῆρχε μία τις προθεσμία, πενταετὴς, ἢ δεκαετής. Δὲν ἐξετάζω, τί θὰ γίνῃ κατὰ τὴν δεκαετίαν, διότι εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ θὰ ζήσωμεν ὡς τίμιοι χρεωκόποι, μὴ ἔχοντες ἔλλειμμα· ἀλλὰ μετὰ τὴν δεκαετίαν θὰ μᾶς εἴπωσιν οἱ δανεισταὶ, «ἦλθεν ἡ ταχθεῖσα διορία καὶ ὀφείλετε νὰ μᾶς πληρώσητε», τότε δὲ πρέπει νὰ πληρώσωμεν τὰς δεκαετεῖς δόσεις, δηλαδὴ ἀπὸ 25 ἑκατομμύρια ἐπὶ 10 ἔτη, 250 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἐξεταστέον, τί ἐστὶν ἀναστολὴ ἢ ἀναβολὴ πληρωμῶν; ὑπάρχει τις διαφορὰ μεταξὺ ἀναστολῆς καὶ ἀναβολῆς πληρωμῶν; Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ὁ χρεωκόπος αὐτὸ τοῦτο πράττει, ἀναστέλλει τὰς πληρωμὰς αὑτοῦ, ἀρνεῖται τὰς ὑποχρεώσεις του ἐν ταῖς ταχθείσαις διορίαις.

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παύει τὰς πληρωμάς του.

§51ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ παραδέχομαι, πρὸς χάριν τοῦ κ. Καραπάνου, ὅτι ὑπάρχει μικρά τις διαφορὰ μεταξὺ ἀναστολῆς ἢ ἀναβολῆς, καὶ καθαρᾶς χρεωκοπίας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, καὶ ἂν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διαφορὰ, θὰ ἐκλείψῃ ὑπὸ τὸ βάρος τῆς σιδηρᾶς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων. Πῶς θὰ ἐκλείψῃ; Ἁπλούστατα, ὅπως ἐγένετο καὶ ἀλλαχοῦ. Ἡμεῖς ἀναστέλλομεν τὰς πληρωμάς, τὰς ὀφειλομένας ἐκ τῶν coupons καὶ τοῦ χρεωλυσίου τῶν δανείων· τὰ χρεώγραφά μας θὰ ὑποστῶσιν ὅ,τι ὑπέστησαν τὰ χρεώγραφα ἄλλων ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα παρεδέχθησαν τὸ αὐτὸ σύστημα· δηλαδὴ θὰ καταβῶσιν, ὡς λέγουν, εἰς τοῦ σκύλου τὴν οὐράν. Τί θὰ γίνῃ τότε; Ὅ,τι ἔγινε διὰ τὰ Αἰγυπτιακὰ, διὰ τὰ Τουρκικὰ καὶ διὰ τὰ Ἱσπανικὰ χρεώγραφα, δηλαδὴ, ὅπου ὑπάρχει Ἑβραῖος κερδοσκόπος, θὰ προσέλθῃ νὰ τὰ ἀγοράσῃ εἰς εὐτελεῖς τιμάς. Ἐπὶ παραδείγματι, ἡ ὁμολογία τῶν 170 ἑκατομμυρίων, ἡ ὁποία σήμερον ἔχει φράγκα 310, θὰ τιμᾶται ἀντὶ μόνων 100 φράγκων, τὸ αὐτὸ δὲ θὰ συμβῇ καὶ διὰ τὰ ἄλλα δάνεια. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, τί ἐγένετο εἰς Κράτη ἄλλα, τὰ ὁποῖα παρεδέχθησαν τὸ αὐτὸ σύστημα· ὁ κ. Καραπάνος γνωρίζει κάλλιστα τί ἐγένετο ἐν Τουρκίᾳ· κατὰ τὸ 1875 ἐξεδόθη ἐν Τουρκίᾳ εἷς ἰραδὲς, ἓν αὐτοκρατορικὸν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεστέλλετο ἡ πληρωμὴ τοῦ ἡμίσεος τῆς χρεωλυτικῆς δόσεως τῶν δανείων τῆς τουρκικῆς Κυβερνήσεως.

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχετε λᾶθος.

§53ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει τοῦτο βεβαιωμένον ἐπισήμως.

§54ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀποτόμως ἐσταμάτησεν ὅλας τὰς πληρωμάς.

§55ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἦλθε κατόπιν· τὸ πρῶτον διάταγμα, τοῦτο διελάμβανεν, ἤτοι τὴν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τοῦ ἡμίσεος τῶν ὀφειλομένων τόκων. Προσέθετο μάλιστα, ὅτι τὸ Κράτος θέλει ἀποδώσει εἰς τοὺς δικαιούχους διὰ τὸ ἀναστελλόμενον ἥμισυ τῶν τόκων ὁμολογίας, αἱ ὁποῖαι θέλουσι πληρωθῆ μετὰ καιρὸν, ὅτι θέλουσιν ἐξοφληθῆ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπληρώθησαν ἐμπροθέσμως. Λοιπὸν, ἐν Τουρκίᾳ ἐξεδόθη πρῶτον τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, περὶ ἀναστολῆς τοῦ ἡμίσεος τῆς χρεωλυτικῆς δόσεως· ὁ ἴδιος ὅμως Ὑπουργὸς μετ’ ὀλίγον ἐπείσθη, ὅτι οὐδὲ τὸ ἕτερον ἥμισυ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πληρόνηται, καὶ ἐξέδωκε νέον διάταγμα, δι’ οὗ ἀνεστάλη ἐντελῶς ἡ πληρωμή. Ἐντεῦθεν δὲ τὰ χρεώγραφα τῆς Τουρκίας ἔφθασαν εἰς τοιαύτην ἔκπτωσιν, ὥστε νὰ ὀνομάζωνται χαρτιὰ τῆς ταπετσαρίας. Ἔκτοτε δὲ ἡ Τουρκία ἀπέκτησεν ἐχθροὺς ἐν Εὐρώπῃ πάντας ἐκείνους, οἵτινες, κατέχοντες χρεώγραφα αὐτῆς, ἦσαν πρότερον οἱ ἐνθερμότεροι αὐτῆς συνήγοροι. Τίνα δὲ ὡς πρὸς τὴν ἀκεραιότητα τῆς Τουρκίας ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα, περιττὸν νὰ γίνηται λόγος ἐντεῦθεν. Ἀλλὰ πλὴν τῆς Τουρκίας προῆλθεν εἰς ἀναστολὴν πληρωμῶν καὶ ἡ Αἴγυπτος, τὰ δὲ χρεώγραφα αὐτῆς, καθ’ ὃν χρόνον ἀνεστάλη ἡ πληρωμὴ τῶν coupons, ἀπὸ φράγκων 400 κατέβησαν εἰς 100, ἐξ οὗ ἐπῆλθον καταπληκτικαὶ ζημίαι, τὰς ὁποίας γνωρίζομεν οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν, διότι εὑρέθησαν δυστυχῶς κάτοχοι τοιούτων χρεωγράφων καὶ Ἕλληνες. Εὐθὺς ὅμως οἱ ἐν Εὐρώπῃ κάτοχοι, οἱ ἀγοράσαντες εἰς εὐτελεῖς τιμὰς τὰ αἰγυπτιακὰ χρεώγραφα, ὑπεχρέωσαν τὰς Εὐρωπαϊκὰς Δυνάμεις νὰ ἐπέμβωσι καὶ ν’ ἀναλάβωσι τὴν διοίκησιν καὶ διαχείρησιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Αἰγύπτου. Ἀπεστάλησαν δὲ commissionaires ἐξ Εὐρώπης, καὶ ἀνέλαβον τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων προσόδων τῆς Αἰγύπτου, μεθ’ ὃ ἐπῆλθεν ἡ μετατροπὴ τῶν δανείων, ὁρισθεισῶν ἐπὶ τούτῳ εἰδικῶν προσόδων τῆς Αἰγύπτου, διαχειριζομένων ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς Εὐρώπης. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ἐν Ἱσπανίᾳ, ὅταν αὕτη ἀνέστειλε τὰς πληρωμάς της· κατήντησαν τὰ χρεώγραφά της εἰς τὸ ⅒ τῆς ὀνομαστικῆς αὐτῶν ἀξίας. Μετὰ δεκαετίαν εὑρέθη εἰς καλλιτέραν κατάστασιν ἡ Ἱσπανία, καὶ ἐζήτησε νὰ πληρώσῃ μέρος τῶν ὀφειλομένων. Ἀλλ’ ὡς οἴκοθεν ἐννοεῖται, μετὰ 10 ἔτη ἐλησμονήθη, ὅτι τὸ Κράτος ἐδολιεύθη τοὺς δανειστάς του, ὅπως συμβαίνει εἰς τοὺς χρεωκόπους, οἵτινες μετὰ πολὺν χρόνον ἀναλαμβάνουσι τὰς ἐργασίας των, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι ἐν τῷ μεταξὺ ὑφίστανται καὶ ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν καταστροφήν. Λοιπὸν ἡ Ἀντιπολίτευσις σήμερον αὐτὸ μᾶς συμβουλεύει· μᾶς λέγει, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιβάλητε φόρους, διότι αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν θέλουσιν ἀνθέξει, ἢ, καὶ ἂν τοὺς ἐπιβάλητε, δὲν θέλετε εἰσπράξει τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζετε, ἀντὶ δὲ τούτων σᾶς ὑποδεικνύομεν ἓν μέσον ἁπλούστατον, τὴν λύσιν τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος διὰ τῆς χρεωκοπίας. Ἡμεῖς βεβαίως οὐδέποτε θέλομεν συνταχθῆ ὑπὲρ τῆς ἰδέας ταύτης, οὐ μόνον διότι αὕτη ἐπάγεται διὰ τὸν λόγον τοῦτον τὴν ἀτιμίαν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διότι ἡ ἀναστολὴ τῶν πληρωμῶν, καὶ παρ’ ἰδιώτου ἐὰν ἐγίνετο, ἤθελεν ἀπαιτήσει ὡς προηγούμενον τὴν ἐξάντλησιν ὅλων τῶν δυνάμεων τοῦ ὀφειλέτου, καὶ μετὰ τὴν ἐξάντλησιν αὐτῶν τότε βεβαίως ἠδύνατο νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀναστολὴ τῶν πληρωμῶν. Ὡς πρόγραμμα ὅμως πολιτικὸν, ἡ ἀναστολὴ τῶν πληρωμῶν εἶναί τι ἀκατανόητον! Ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας δὲν εἶναι τοιαῦται, οἷαι παρεστάθησαν παρὰ τοῦ κ. Καραπάνου καὶ τῶν ὁμοφρονούντων αὐτῷ, ἀλλ’ ὅτι τοὐναντίον δύνανται νὰ ἀνθέξωσι καὶ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας νῦν ἐπιβάλλομεν, καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τόσῳ μεγάλαι, ὡς ὑπελογίσθησαν ὑπό τινων· εἰς τὰς νέας ὑποχρεώσεις δὲν ὑπάρχει ἡ ἀναλογία, τὴν ὁποίαν οἱ εἰσηγηταὶ τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς παρέστησαν, ἤτοι 58%, σχετικῶς πρὸς τοὺς ὑπάρχοντας φόρους· ἀπορῶ, πῶς ἐπὶ ἀριθμητικῶν ὑπολογισμῶν ὑπολαμβάνουσί τινες, ὅτι τοῖς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διαστρέφωσι καὶ ἐξογκώνωσι τὰ ἀριθμητικὰ ἐξαγόμενα· ἄλλως τε εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ εὑρεθῇ, ὅτι ἡ ἀναλογία αὕτη δὲν ὑπερβαίνει τὰ 23%. Ἡμεῖς φρονοῦμεν πρωτίστως, ὅτι αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας εἶναι πολλῷ ἀνώτεραι ἀφ’ ὅσον τὰς ὑπολογίζει ἡ ἀπαισιοδοξία τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς. Πλὴν τούτου, ἡμεῖς ἔχομεν ἄλλην ἰδέαν ἀπὸ ἐκείνην, ἣν ἔχει ἡ μειονοψηφία, περὶ ἐθνικῆς τιμῆς! ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἡ ἐθνικὴ τιμὴ εἶναι ἀγαθὸν πολλῷ ἀνώτερον καὶ ἀπὸ αὐτὰς τὰς μεγίστας ὑλικὰς ζημίας. Ἡμεῖς δὲν λησμονοῦμεν τοὺς πατριωτικοὺς λόγους τῶν κκ. ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὸν χρόνον τῆς τελευταίας ἐπιστρατείας! Τί ἐλέγετε τότε πρὸς τοὺς προσερχομένους εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ καταλείποντας τὰς οἰκογενείας καὶ τὰ συμφέροντά των; Ἐλέγετε πρὸς αὐτοὺς, ὅτι ὀφείλουσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς πᾶσαν θυσίαν, ὅπως περιφρουρήσωσι τὴν τιμὴν τῆς πατρίδος. Διατὶ ἐζητεῖτε τότε τὸν φόρον τοῦ αἵματος, ὅπως διατηρήσητε ἀμείωτον τὴν τιμὴν τῆς Ἑλλάδος; Νῦν δὲ περὶ τίνος ἄλλου πρόκειται; δὲν πρόκειται περὶ τῆς τιμῆς τῆς Ἑλλάδος; καὶ διατί νὰ μὴ ἀπευθύνωμεν καὶ σήμερον αὐτὴν τὴν ἐπίκλησιν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Μήπως δὲν πρόκειται νῦν περὶ τῆς τιμῆς καὶ περὶ τῆς ἐν τῷ μέλλοντι ὑλικῆς εὐημερίας αὐτῆς; Ἐπιτρέπεται, ἀντὶ εἴκοσιν ἑκατομμυρίων νὰ διακινδυνεύητε τὴν τιμήν σας; Βεβαίως θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, ὅτι τὰ πάντα προτιμᾷ νὰ θυσιάσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, παρὰ νὰ ὑποστῇ τὸ στίγμα τῆς ἀτιμίας. Μὴ λησμονῶμεν δὲ, ὅτι διὰ τῆς χρεωκοπίας, ἣν ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ἀναστολῆς προτείνει ἡ Ἀντιπολίτευσις, αἱ ὑλικαὶ ζημίαι τοῦ Ἔθνους ἔσονται ἀνυπολόγιστοι! Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις εἶναι τέλεον κατεστραμμένη! μὴ λησμονῶμεν ὅτι δὲν πρέπει πλέον νὰ σκεπτώμεθα, οὔτε περὶ σιδηροδρόμων, οὔτε περὶ ὁδῶν, οὔτε περὶ λιμένων! μὴ λησμονῶμεν, ὅτι διὰ πολὺν χρόνον ἐσόμεθα ἀποκεχωρισμένοι τῆς Εὐρώπης διὰ σινικοῦ τείχους! Ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἣν ἀντιπροσωπεῖ ἐνταῦθα ἡ πτέρυξ αὕτη (τῆς Συμπολιτεύσεως), ἀποκρούει μετ’ ἀγανακτήσεως πᾶσαν ἰδέαν ἀναστολῆς, ἢ χρεωκοπίας! Ἀλλ’ ἐὰν, ὅπερ ἀπίθανον, γένηται δεκτὴ ἡ περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος γνώμη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας δὲν θὰ ὑποστηρίζηται, οὐδὲ θὰ εὑρίσκηται ἐν τῇ πτέρυγι ταύτῃ (τῆς Συμπολιτεύσεως). Τὴν τιμὴν καὶ τὴν δόξαν τῆς διὰ χρεωκοπίας λύσεως τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος χαρίζομεν εἰς ὑμᾶς (δεικνύει τὴν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§56ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, καὶ πρόεδρος αὐτῆς, ἠθέλησε κατὰ πρῶτον νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῶν χρήσεων τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτήν. Δὲν θ’ ἀκολουθήσω τὸν ἀξιότιμον ἐκ Φθιώτιδος βουλευτὴν εἰς τὸ στάδιον τοῦτο, καὶ διότι δὲν νομίζω ἐπιβαλλομένην εἰς ἐμὲ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, καὶ διότι ἤθελον ἐπεκτείνει πολὺ τὴν συζήτησιν, ἂν ἐπιχειρήσω ν’ ἀποδείξω τὰς ἀνακριβείας διαφόρων ὑπολογισμῶν αὐτοῦ. Εἰς τοὺς ὑπολογισμούς του τούτους ἐνόμισε καλὸν νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ τὴν γνώμην, ἣν ἐξήνεγκον ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὸ 1880. Δὲν βιάζομαι ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦτο ζήτημα, διότι ἀπήντησα ἤδη δὶς εἰς ὁμοίαν παρατήρησιν, ἥτις μοὶ ἐγένετο πρό τινων ἡμερῶν· ἐπιφυλάσσομαι δὲ ἐν τῇ σειρᾷ τῆς ὁμιλίας μου νὰ ἐξηγήσω καὶ τὴν γνώμην, ἣν εἶχον κατὰ τὸ 1884, καὶ ἣν ἐστήριζον καὶ τότε ἐπὶ τῶν αὐτῶν δεδομένων καὶ ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων, ἐφ’ ὧν καὶ σήμερον στηρίζω τὰς περὶ τῶν οἰκονομικῶν σκέψεις μου. Ἡ ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου Εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας, ὅστις βεβαίως ἑρμηνεύει τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέδειξεν ἀληθῆ τὴν ἰδέαν, ἣν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐξέφρασε προχθές, ὅτι, ἅμα ἡμεῖς ἐκθέσωμεν ὡρισμένην ἰδέαν περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, ἡ πλειοψηφία καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ζητήσωσιν ἀμέσως νὰ μεταβάλωσι τὸ πεδίον τῆς συζητήσεως, καὶ μεταβιβάσωσιν αὐτὸ ἀπὸ τοῦ συστήματός της καὶ ἀπὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ αὐτῆς εἰς τὸ σύστημα καὶ εἰς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἡμεῖς θὰ ἐκφράσωμεν. Τοῦτο ἀπέδειξεν ὁ κ. Σιμόπουλος, ὅστις ἐθερμάνθη καὶ ὡμίλησε μετὰ τόνου, μόνον ὅταν προσεπάθησε νὰ ἀντικρούσῃ τὰς ἰδέας ἡμῶν, ἀνέπτυξε δὲ μετὰ ψυχρότητος καὶ μετὰ πολλῶν δισταγμῶν τὰς πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως σκέψεις του. Ἡ τοιαύτη μεταφορὰ τοῦ πεδίου τῆς συζητήσεως δέν με δυσαρεστεῖ. Δὲν λέγω δὲ τοῦτο, διότι θεωρῶ αὐτὴν ὡς ἱκανοποιοῦσαν τὴν προσωπικήν μου φιλοτιμίαν, ἀλλὰ διότι μᾶς παρέχει ἀπόδειξιν, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, καὶ αὐτὴ ἡ πλειοψηφία, αἰσθανόμεναι τὴν ἀδυναμίαν τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ συστήματος αὑτῶν ἐν τῷ ἰδίῳ αὐτοῦ ἐδάφει, ἐξέρχονται τούτου, καὶ μεταφέρουσι τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῶν ἰδεῶν ἡμῶν. Διὰ τῆς μεταφορᾶς ταύτης μᾶς θέτουσιν εἰς δύσκολον θέσιν, διότι ἡμεῖς, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, δὲν ἔχομεν τὰ μέσα καὶ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Συμπολίτευσιν διαθέτουσιν, ὅπως ὑποστηρίξωσι τὰς ἰδέας των καὶ τὸ σύστημά των. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ δυσκόλῳ ταύτῃ θέσει δὲν ἀποκρούω τὴν συζήτησιν, καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ ἐξηγήσω καὶ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας ἡμῶν. Ἀρχόμενος τῆς ἀναπτύξεως ταύτης, νομίζω ἀναγκαῖον ν’ ἀρχίσω ἐκ τοῦ τελευταίου συμπεράσματος, ὅπερ πρό τινων ἡμερῶν ἀγορεύων ἐντεῦθεν περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν ἐξήγαγον, καὶ ὅπερ περιέχεται καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, διότι τὸ συμπέρασμα τοῦτο καὶ ἄλλοι καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἐθεώρησαν σκόπιμον διὰ τοὺς σκοποὺς αὑτῶν νὰ προσβάλωσι μετὰ πλειοτέρας δριμύτητος. Χρεωκοπίαν, μᾶς λέγουσι, προτείνετε, καὶ δὲν συγκατατίθενται νὰ ἐξετάσωσιν εἰλικρινῶς τὰς γνώμας ἡμῶν καὶ ἴδωσιν, ὅτι πᾶν ἄλλο ζητοῦμεν καὶ προτείνομεν ἢ τὴν χρεωκοπίαν. Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀλλὰ ἰδίως ἐν τῇ ἐκθέσει αὑτῆς, ἡ πλειοψηφία ἐνόμισε χρήσιμον νὰ ἐκφράσῃ ἀποδοκιμασίαν καθ’ ἡμῶν. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἐψηφίσθη τοιαύτη ἀποδοκιμασία ἐκ μέρους τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας κατὰ τῶν συναδέλφων αὐτῶν τῆς μειοψηφίας, καὶ ἂν τοιαύτη ἀπόφασις ἐλήφθη δι’ ἀναστάσεως, ἢ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἐκεῖνο ὅμως, ὅπερ θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς συναδέλφους τῆς πλειοψηφίας, εἶναι, ὅτι, ἂν πράγματι ἐψήφισαν τοιοῦτόν τι, ἐλησμόνησαν, ὅτι αὐτοὶ ὑπεστήριξαν τὴν ἰδέαν τῆς χρεωκοπίας πλήρη διὰ τῆς ὑποστηρίξεως, ἣν παρέσχον εἰς τὰ νομοσχέδια τῆς μετατροπῆς τῶν δανείων, τῶν 6, τῶν 25 καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων. Μᾶς καταγγέλλει προσέτι ἡ πλειοψηφία, ὡς θέλοντας νὰ δημοκοπήσωμεν, καὶ μᾶς ἀποτείνει τὴν φιλάδελφον συμβουλὴν, ν’ ἀφήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ συντρίψῃ τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, ὅπως καταδειχθῇ, ὅτι ἐπὶ νεφελῶν ἐβάδιζεν, ὅτε συνέταττε τὸ οἰκονομικὸν αὑτῆς σύστημα. Λυπούμεθα, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὴν συμβουλὴν ταύτην τῶν κ. κ. συναδέλφων τῆς πλειοψηφίας, διότι μήτε δημοκοποῦμεν, μήτε κομματίζομεν. Δὲν ἔχομεν τοιαύτην κομματικὴν δεινότητα. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ἰδέας, ἃς θεωροῦμεν ἐπιβαλλομένας ὑπὸ τῶν πρὸς τὸ Ἔθνος καὶ τὰ συμφέροντα αὐτοῦ καθηκόντων ἡμῶν. Πράττομεν δὲ τοῦτο ἐν γνώσει, ὅτι ὑποστηρίζομεν δυσάρεστόν τι εἰς πολλοὺς, καὶ Ἕλληνας καὶ ξένους. Χάριν ὅμως τῶν συμφερόντων καὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ τόπου, δὲν διστάζομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τοιαύτην δυσάρεστον ἰδέαν, καὶ ν’ ἀφήσωμεν νὰ ἐπιζητῶσι δημοτικότητα ἐκεῖνοι, οἵτινες διατείνονται, ὅτι κέκτηνται μόνοι τὸ προνόμιον τῆς προασπίσεως τῆς ἐθνικῆς τιμῆς. Ὅσον δυσάρεστον καὶ ἂν ἦναι τὸ μέτρον, ὅπερ προτείνομεν, δὲν διστάζομεν νὰ προτείνωμεν αὐτὸ, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι σώζει τὸν τόπον ἐκ τῆς καταστροφῆς, ἥτις τὸν ἐπαπειλεῖ. Μιμούμενοι τοὺς ἰατροὺς, τοὺς εὐσυνειδήτως ἐκπληροῦντας τὸ καθῆκον αὑτῶν, συνιστῶμεν εἰς τὸν νοσοῦντα, μὲ κίνδυνον ἴσως νὰ τὸν δυσαρεστήσωμεν, ἀλλὰ μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν θεραπείαν αὐτοῦ, πικρὸν φάρμακον, καὶ οὐχὶ γλυκύσματα. Δὲν συνιστῶμεν τὴν χρεωκοπίαν, ἀπεναντίας ἀποκρούομεν καὶ πολεμοῦμεν ταύτην. Διατεινόμεθα, ὅτι τὸ Ἔθνος δὲν δύναται νὰ δώσῃ τὰ ποσὰ, ἅτινα ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσπράξῃ, ἐφαρμόζουσα τὸ οἰκονομικὸν αὑτῆς σύστημα, ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ θὰ συντρίψῃ τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, καὶ ὅτι, συντρίβουσα αὐτὰς, θὰ φέρῃ τὸ Ἔθνος εἰς τὴν ἀδυναμίαν, οὐ μόνον ν’ ἀποτίσῃ τὰς ὀφειλὰς αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀπολύτους αὐτοῦ ἀνάγκας, οὕτω δὲ θὰ ὠθήσῃ αὐτὸ μοιραίως εἰς τὴν χρεωκοπίαν. Ταῦτα ζητοῦμεν νὰ προλάβωμεν διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον προτείνομεν. Τί μᾶς εἶπεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας; Σχεδὸν τίποτε. Τί μᾶς εἶπε περὶ τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου; Οὐδεμίαν μᾶς ἔφερε πληροφορίαν, δεικνύουσαν, ὅτι αὗταί εἰσιν ἀνάλογοι πρὸς τὰ ἐπ’ αὐτῶν ἐπιβαλλόμενα βάρη. Ὡμολόγησε καὶ αὐτὸς, ὅπως ὁμολογοῦσι πάντες, ὅτι ἡ νόσος ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν εἶναι ὀξεῖα, καὶ ἐπιβάλλει σύντονον μέριμναν πρὸς θεραπείαν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἂν πράγματι τὸ Ἔθνος ἔχῃ τὴν φορολογικὴν δύναμιν, οἵαν ἡ πλειοψηφία ὑποθέτει, δὲν εἶναι αὕτη ἀσυνεπὴς, τοιουτοτρόπως χαρακτηρίζουσα τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν νόσον; Δὲν ἔχει ὅμως οὕτω. Διαβλέπουσι τὴν ὀξύτητα τῆς νόσου, διότι δὲν δύνανται ν’ ἀποφύγωσι τοῦτο. Δὲν θέλουσιν ὅμως νὰ παραδεχθῶσιν, ὅτι τὸ προτεινόμενον παρ’ αὐτῶν φάρμακον δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ τόπῳ. Δὲν ζητοῦμεν νὰ δημοκοπήσωμεν, μήτε προτείνομεν χρεωκοπίαν. Ἀπεναντίας ζητοῦμεν ν’ ἀπομακρύνωμεν τῆς πατρίδος ἡμῶν τὸ τοιοῦτον δυστύχημα. Ὅπως ἐπιτύχωμεν τοῦτο, βλέπομεν ὅτι εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ παραδεχθῶμεν ἓν ἕτερον κακὸν, ὅπερ ὅμως εὑρίσκομεν ἀσυγκρίτως μικρότερον τοῦ δυστυχήματος, ὅπερ μοιραίως μᾶς ἐπαπειλεῖ. Τίς κατηγόρησέ ποτε ἰδιώτην τινά, ὅταν ἕνεκα δυστυχημάτων περιῆλθεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναβάλῃ ἐπί τινα καιρὸν τὴν πληρωμὴν χρέους του; Τίς κατηγόρησεν Ἔθνος τι, ὅταν ἕνεκα δυστυχήματος, πολέμου π. χ. ἢ ἐπιδημίας, ἠναγκάσθη ν’ ἀναβάλῃ ἐπί τινα καιρὸν τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν του; Οὐδεὶς ποτε ἀπέδωκεν εἰς τὴν τοιαύτην πρᾶξιν τὸν ἀτιμωτικὸν χαρακτῆρα, ὃν περιέχει ἡ ἄρνησις τῶν πληρωμῶν παρὰ τῶν Ἐθνῶν, ἢ παρὰ τῶν ἰδιωτῶν ἐκείνων, οἵτινες σπαταλῶσι τὴν περιουσίαν των καὶ ἐξακολουθοῦσι δανειζόμενοι. Ἀλλ’ ἡ ἐξασθένησις τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων ἑνὸς Ἔθνους, ἡ ἔλλειψις τῶν ἀναγκαίων πόρων πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ, δὲν εἶναι καὶ τοῦτο δυστύχημα, δικαιολογοῦν τὴν τοιαύτην πρᾶξιν; Δὲν ἐπιβάλλει καὶ τοῦτο εἰς τοὺς ἔχοντας τὴν εὐθύνην τῆς διαχειρίσεως τῶν κοινῶν, νὰ μὴ ὠθήσωσι τὸ Ἔθνος εἰς τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ καταστροφήν, ἀλλὰ νὰ ζητήσωσι καὶ παρὰ τῶν δανειστῶν αὐτοῦ συγκαταβάσεις, δι’ ὧν θ’ ἀποβῇ δυνατὴ ἡ περιφρούρησις τῶν ἰδίων των συμφερόντων καὶ ἡ σωτηρία τοῦ Ἔθνους; Εὐκόλως ἐννοεῖ τις, ὅτι τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν στενοχωρίας τοιαύτη εἶναι ἡ λογικὴ λύσις. Καὶ ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ ἱστορία τῶν Ἐθνῶν τοῦτο μᾶς διδάσκει. Διὰ νὰ μὴ ὑποθέσητε δὲ, ὅτε ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῆς ἐπιστήμης αὐθαιρέτως, σᾶς παρακαλῶ, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τεμάχιον συγγραφέως, τοῦ ὁποίου τὴν μαρτυρίαν πολλοὶ καὶ πολλάκις ἐπεκαλέσθησαν ἐντεῦθεν, καὶ οὗτινος τὸ κῦρος ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων εἶναι ἀναμφισβήτητον, τοῦ Paul Leroy Beaulieu. Εἶναι ὀλίγον μακρὸν, ἀλλὰ τοιοῦτον, ὡσεὶ ἐγράφη περὶ τῆς θέσεως καὶ τῆς καταστάσεως ἡμῶν. Ἐπικαλοῦμαι δὲ πᾶσαν τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ. (Ἀναγινώσκει). «Εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ νὰ λέγωμεν, ὅτι πάντοτε τὸ Κράτος πρέπει νὰ πληρόνῃ τοὺς τόκους τῶν χρεῶν του. Τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ πολλὰ Κράτη ἀπηλλάγησαν τῆς ἠθικῆς ταύτης ὑποχρεώσεως, ἥτις στερεῖται νομικῆς ἢ διεθνοῦς κυρώσεως, ἕτερα δὲ κατέστησαν ἔτι μᾶλλον δυσχερῆ καὶ τὴν ἰδίαν αὐτῶν θέσιν καὶ τὴν θέσιν τῶν δανειστῶν αὐτῶν διὰ τῶν ὑπερβολικῶν προσπαθειῶν, ἃς κατέβαλον πρὸς ὁλοσχερῆ ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών των. Ἄλλα δὲ ἀπ’ ἐναντίας ἀνώρθωσαν τὴν οἰκονομικὴν αὐτῶν θέσιν, καὶ ἔσωσαν τὴν πίστιν των διὰ συμβιβαστικῶν μέτρων καὶ διὰ τῆς ἀναβολῆς τῶν πρὸς πληρωμὴν προθεσμιῶν. «Τὸ Κράτος δὲν πρέπει ποτὲ νὰ χρεωκοπήσῃ, δὲν πρέπει δηλαδὴ νὰ πλουτήσῃ ἐπὶ βλάβῃ τῶν δανειστῶν αὐτοῦ, μήτε ν’ ἀναστείλῃ τὰς πληρωμάς του, ἢ νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς τόκους τῶν χρεῶν του, ἐξακολουθοῦν νὰ προικίζῃ πλουσιοπαρόχως τὰς διαφόρους αὐτοῦ ὑπηρεσίας. Ὅπως καὶ διὰ τοὺς ἰδιώτας, οὕτω καὶ διὰ τὰ Ἔθνη, τοιαύτη διαγωγὴ ἤθελεν εἶσθαι ἀξία στιγματισμοῦ. Ἐνδέχεται ὅμως Κράτος τι νὰ φθάσῃ, ἕνεκα διαφόρων περιστάσεων, εἰς θέσιν, παρουσιάζουσαν τὸν κίνδυνον τῆς πτωχεύσεως, καὶ νὰ περιέλθῃ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προτείνῃ, ἢ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ, εἰς τοὺς δανειστὰς αὐτοῦ συμβιβασμόν, ὅστις σώζει τὸν ὀφειλέτην, καὶ ἐπιτρέπει αὐτῷ νὰ ἐπανορθώσῃ τὰς δυνάμεις του, ἄνευ καταστροφῆς τοῦ δανειστοῦ. «Κατὰ τὸν ἰσχύοντα ὀργανισμὸν τῶν Ἐθνῶν, ἕκαστον Κράτος ἀποφασίζει αὐτὸ καὶ μόνον, ἂν δύνηται ν’ ἀποτίσῃ τὰς ὀφειλάς του. Αἱ πρόσοδοι τοῦ Κράτους σύγκεινται ἐκ τῶν εἰσφορῶν, ἃς λαμβάνει ἐκ τῶν προσόδων τῶν πολιτῶν. Οὐδεὶς δὲ νόμος, ἢ ἔθιμον, ὁρίζει τὸ ὅριον τῶν εἰσφορῶν τούτων. Ὑπάρχουσιν ὅμως περιπτώσεις, καθ’ ἃς τὸ ἐκ τῶν φόρων ὑπερβολικὸν βάρος ἐπιφέρει, εἴτε τὴν ἐλάττωσιν τῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου, εἴτε τὴν ἐξάντλησιν τοῦ τόπου, εἴτε ταραχὰς καὶ ἐπαναστάσεις. Ἐν ταῖς περιπτώσεσι ταύταις αἱ ἐγγυήσεις τοῦ δανειστοῦ φυσικῶς ἐλαττοῦνται. Ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη προώδευσαν ἀρκούντως, ὅπως βεβαιώσωσι μετὰ θετικότητος, ὅτι ὑπάρχει ἓν ὅριον εἰς τὸ ποσὸν τῶν φόρων, οὓς χώρα τις δύναται νὰ βαστάσῃ, χωρὶς νὰ καταστραφῇ καὶ νὰ περιέλθῃ εἰς ἀναρχίαν. Ὅταν δὲ οἱ φόροι φθάσωσι τὸ ὅριον τοῦτο, ἐπιβάλλεται τότε ὁ συμβιβασμὸς μεταξὺ τοῦ ὀφείλοντος Κράτους καὶ τῶν κατόχων τῶν δανείων αὐτοῦ. Διὰ τοὺς δανειστὰς τοῦ Κράτους, τοῦ εὑρισκομένου ἐν στενοχωρίᾳ, οὐδέν ἐστὶν ἐπιβλαβέστερον τῶν προσπαθειῶν αὐτοῦ, ὅπως πληρώσῃ τακτικῶς καὶ ἀνελλιπῶς τὰ τοκομερίδια τοῦ χρέους του. Δανείζεται ἐπὶ ὑπερβολικῷ τόκῳ 15, 18, 20, 25 καὶ 30%. Ἐνεχυριάζει εἰς εὐτελεῖς τιμὰς τὰ ἀσφαλέστερα αὐτοῦ νομίσματα, ἐνῷ εἶναι πολὺ φυσικώτερον νὰ ζητήσῃ παρὰ τῶν δανειστῶν αὐτοῦ παράτασιν προθεσμίας. Εἰς τὰς τοιαύτας περιστάσεις ἡ συνεννόησις ἐπιβάλλεται. Δὲν πρέπει τις νὰ ἐξογκόνῃ τὸ ζήτημα τῆς φιλοτιμίας. Καὶ τὰ Κράτη, ὅπως καὶ οἱ ἰδιῶται, δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς τὴν θύραν τῆς πτωχεύσεως. Ἡ συγκατάβασις τοῦ δανειστοῦ εἶναι τὸ καλλίτερον μέσον, ὅπως σώσῃ τὸ πλεῖστον μέρος τῶν εἰς αὐτὸν ὀφειλομένων, καὶ λάβῃ ἀργότερον τὸ ὅλον αὐτῶν. Ἐνταῦθα ἐφαρμόζεται τὸ περίφημον ἀξίωμα: ὑπέρτατον δίκαιον, ὑπερτάτη ἀδικία. Ἡ ἐπιείκεια ἐφαρμόζεται καθ’ ὁλοκληρίαν ἐκεῖ, ὅπου τὸ ἀπολύτως δίκαιον ἀποβαίνει ἐπιβλαβὲς καὶ δι’ ἐκείνους, οἵτινες ἐπικαλοῦνται αὐτό.» (Traité de la Science des Finances II p. 522). Ἐξετάζων ἔπειτα ὁ ἴδιος συγγραφεὺς τὴν ἱστορίαν πολλῶν μεγάλων ἑταιριῶν σιδηροδρόμων, αἵτινες, περιελθοῦσαι εἰς τοιαύτην ἀνάγκην, ἐσώθησαν δι’ ἀναβολῆς τῆς πληρωμῆς μέρους τῶν χρεῶν αὐτῶν, ἀναφέρει τὸ παράδειγμα διαφόρων Κρατῶν, ὡς τοῦ Μισισιπῆ, τῆς Φλωρίδος καὶ ἄλλων Κρατῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, τῆς Ἱσπανίας καὶ τῆς Αἰγύπτου. Ἡ Αἴγυπτος κατέφυγεν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, ὅταν ὁ Ἰσμαὴλ πασσᾶς ἦτο ἀκόμη Ἀντιβασιλεύς. Ὄχι μόνον δὲ δὲν ὑπετιμήθησαν τὰ αἰγυπτιακὰ χρεώγραφα ἐκ τοῦ τοιούτου μέτρου, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας ὑπεστηρίχθησαν· τοῦτο δὲ ἐξηκολούθησεν ἐπί τινα καιρὸν, ἀλλ’ ὁ Ἀντιβασιλεὺς, ἀντὶ νὰ παύσῃ τὰς ὑπερβολικὰς αὐτοῦ δαπάνας, ἐξηκολούθησεν αὐτὰς χάριν τῶν φιλοδόξων σκοπῶν, οὓς εἶχε, νὰ κατακτήσῃ τὴν κεντρικὴν Ἀφρικήν. Ἡ ἐξακολούθησις αὕτη τῶν δαπανῶν ἔφερε νέας στενοχωρίας, αἵτινες ἠνάγκασαν τὸν Ἰσμαὴλ πασσᾶν νὰ δεχθῇ, πρὸς σωτηρίαν αὐτοῦ, τὸν σχηματισμὸν διεθνοῦς ἐπιτροπῆς, ἥτις ὅμως δὲν ἠδυνήθη νὰ τὸν σώσῃ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς σπατάλου πολιτικῆς αὐτοῦ, ἐξ ἧς κυρίως προῆλθεν ἡ πτῶσις αὐτοῦ, μετὰ τὴν ὁποίαν τὸ Αἰγυπτιακὸν ζήτημα ἔλαβε τὸν ἀλληλεθνῆ χαρακτῆρα, ὃν ἀνέφερεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας πρὸς ἐκφόβισιν ἡμῶν. Ἀνέφερεν ὡσαύτως τὴν Τουρκίαν, ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ παράδειγμα αὐτῆς εἶναι διδακτικὸν δι’ ἡμᾶς· 3 ἢ 4 ἔτη πρὸ τῆς χρεωκοπίας αὐτῆς, οἱ δανεισταί της ἔλεγον εἰς τὴν Τουρκίαν, νὰ μὴ ἐξαντλήσῃ τοὺς πόρους της καὶ τὰς οἰκονομικάς της δυνάμεις, νὰ μὴ συντάττῃ καὶ ἐφαρμόζῃ ἐξωγκωμένους καὶ μὴ ἀληθεῖς Προϋπολογισμούς. Ταῦτα συνεβούλευον εἰς αὐτὴν πρόσωπα, ἔχοντα μεγάλην ὑπόληψιν οἰκονομικὴν ἐν Εὐρώπῃ, ὡς π.χ. ὁ Ἄγγλος βουλευτὴς Bourke. Αὕτη ὅμως δὲν ἤκουσε τὰς συμβουλὰς ταύτας, ἀλλ’ ἐξηκολούθησε τὴν σύνταξιν καὶ ἐφαρμογὴν ἐξωγκωμένων Προϋπολογισμῶν, οἵτινες ἔφερον αὐτὴν εἰς τὴν χρεωκοπίαν, ἣν ἐπεκαλέσθη ὁ ἐκ Φθιώτιδος βουλευτής. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα ἡμεῖς εἰς τοιαύτην στενοχωρίαν; ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν θέσις εἶναι τοιαύτη, ὥστε, ὄχι μόνον νὰ μᾶς δικαιολογῇ νὰ ζητήσωμεν συγκαταβάσεις καὶ θυσίας παρὰ τῶν δανειστῶν ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ μᾶς ἐπιβάλλῃ τοῦτο; Περιέμενον μετ’ ἀνυπομονησίας ν’ ἀκούσω τὸν κ. Εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας, νὰ μᾶς εἴπῃ τοὺς λόγους, δι’ οὓς τυχὸν πιστεύει, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην· ἀλλὰ περὶ τοῦ οὐσιώδους τούτου ζητήματος δὲν εἶπε σχεδὸν τίποτε. Ἡμεῖς δὲ νομίζομεν, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην ἀνάγκην. Ποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἡμῶν; Πολλοὶ ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ ἐγὼ ἐξεθέσαμεν τὰς περὶ ταύτης γνώμας μας καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος. Εἰς μίαν δὲ τῶν τελευταίων συνεδριάσεων καὶ εἷς ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀνήκων εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, ἐξέθηκεν αὐτήν, κατελθὼν μέχρι τῶν κατωτάτων στρωμάτων τῆς γεωργικῆς τάξεως. Δὲν ἔχομεν τὰς στατιστικὰς, ἃς ἔχουσιν ἄλλα ἔθνη, καὶ ἐξ ὧν γνωρίζουσιν ἐν ὅλαις αὐτῶν ταῖς λεπτομερείαις, τὴν κατάστασιν καὶ τὴν θέσιν ἑκάστης κοινωνικῆς τάξεως. Δὲν δυνάμεθα ἑπομένως, βασιζόμενοι ἐπὶ θετικῶν πληροφοριῶν, νὰ κρίνωμεν τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου καὶ ἐξαγάγωμεν ὡρισμένα καὶ βέβαια συμπεράσματα. Διὰ δύο μέσων μᾶς εἶναι δυνατὸν νὰ μορφώσωμεν ἰδέαν περὶ τῆς θέσεως τῆς χώρας. Τὰ μέσα ταῦτα εἰσὶν ἡ ἀντίληψις, τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν λαμβάνει, περὶ τῆς καταστάσεως ἑκάστης τάξεως τῆς κοινωνίας, καὶ ἡ ἱστορία τοῦ δημοσίου Ταμείου. Ἐὰν ἐκ τῆς ἐρεύνης περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν θέσεως, ἣν δυνάμεθα νὰ ποιήσωμεν διὰ τῶν δύο τούτων μέσων, ἠδύνατό τις νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι ἔχομεν πόρους ἀρκετοὺς πρὸς θεραπείαν πασῶν τῶν ἀναγκῶν ἡμῶν, ἤθελον εἶσθαι ὁ πρῶτος, ὅστις θ’ ἀπέκρουε τὰς ἰδέας, ἃς ἐξέθηκα, καὶ θὰ ὑπεστήριζε τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προτεινόμενον σύστημα. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τοιοῦτόν τι δὲν ἀποδεικνύεται, βεβαιοῦται δὲ τὸ ἐναντίον, νομίζω καθῆκόν μου νὰ πολεμήσω αὐτὸ, ὡς ἐπιβλαβὲς διὰ τὸν τόπον. Τὸ κύριον ζήτημα εἶναι, ἂν ὁ τόπος δύναται νὰ δώσῃ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ παρ’ αὐτοῦ. Πάντες δυνάμεθα νὰ γνωρίσωμεν τὴν κατάστασιν τῆς κοινωνίας ἡμῶν. Νομίζω δὲ, ὅτι, ὅπως κρίνωμεν αὐτὴν, δὲν πρέπει νὰ ἐπηρεασθῶμεν ἐκ περιωρισμένων καὶ προσκαίρων τινῶν ἐμφανίσεων εὐπορίας, ὡς εἰσι π.χ. αἱ διασκεδάσεις τῶν Ἀπόκρεω ἐν Ἀθήναις καὶ ἄλλαις τισὶ πόλεσιν, αἵτινες δύνανται νὰ ἐξηγηθῶσι καὶ ἐκ τῆς ἱστορικῆς ἀληθείας, ὅτι, ὅσον πτωχότερα εἶναι τὰ Ἔθνη, τόσῳ περισσότερον διασκεδάζουσιν. Ὅπως κρίνωμεν τὴν θέσιν ἡμῶν, πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὰς λεπτομερείας τῆς καταστάσεως ἑκάστης τάξεως τῆς κοινωνίας. Ἂς ἐξετάσωμεν τὴν τάξιν, ἥτις ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν θεωρεῖται ἀνωτέρα, τὴν τάξιν τῶν τραπεζιτῶν καὶ τῶν ἐμπόρων. Ἐρωτήσατε οἱονδήποτε τραπεζίτην· θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1884, ἀφ’ ὅτου ἐπῆλθεν ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, ἥτις ἐξακολουθεῖ εἰσέτι, τὰ κεφάλαια κατὰ τὸ πλεῖστον κατεστράφησαν, ἢ ἐφυγαδεύθησαν, καὶ ὅτι αἱ Τράπεζαι καὶ οἱ τραπεζῖται δὲν ἔχουσιν ἀρκετὰς τραπεζιτικὰς ἐργασίας, οὐ μόνον ὅπως ὠφελῶνται, ἀλλ’ οὔτε ὅπως ἐπαρκῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Σπανίως δύναταί τις ἐκ τῶν Τραπεζῶν νὰ δώσῃ εἰς τοὺς μετόχους της μέρισμα ἀσήμαντον, σχετικῶς πρὸς τοὺς ἐν τῷ τόπῳ τρέχοντας τόκους. Μόνη ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἥτις ἔχει ἄλλας πηγὰς ὠφελειῶν, δύναται νὰ δώσῃ εἰς τοὺς μετόχους αὐτῆς μέρισμα ἄξιον λόγου. Ἐρωτήσατε τοὺς ἐμπόρους, καὶ θὰ μάθητε παρ’ αὐτῶν, ὅτι τὸ ἐμπόριον μετὰ τὴν κρίσιν τοῦ 1884 στερεῖται τῶν μέσων τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀναπτύξεως αὐτοῦ, καὶ εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν μαρασμοῦ. Ἐρωτήσατε τὴν τάξιν τῶν βιομηχάνων, οἵτινες ἠθέλησαν νὰ ἱδρύσωσι βιομηχανικὰ καταστήματα ἐν Πειραιεῖ, ἐν Πάτραις, ἐν Σύρῳ, ἐν Κερκύρᾳ καὶ ἀλλαχοῦ. Θὰ σᾶς εἴπωσι καὶ οὗτοι, ὅτι, ἕνεκεν ἐλλείψεως χρημάτων καὶ καταναλώσεως, τὰ μὲν ἐκ τῶν καταστημάτων τούτων ἠναγκάσθησαν νὰ σταματήσωσι πᾶσαν ἐργασίαν, ἄλλα κατεστράφησαν, καὶ ὅτι τὰ διατηρούμενα εἰσέτι μόλις ἀποζῶσιν· ἐλάχιστα δέ εἰσι τὰ ἀποδίδοντα ὠφελείας. Ἂς ἐρωτήσωμεν τοὺς κατοίκους τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οἵτινες θεωροῦνται καὶ εἰσὶν οἱ πλουσιώτεροι πληθυσμοὶ καὶ οἱ κυριώτεροι παραγωγοὶ τοῦ Βασιλείου. Ἠκούσατε παρ’ ὅλων, ἐκτὸς ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων, ὅτι, μετὰ τὰ ἐπελθόντα δυστυχήματα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, οἱ σταφιδοκτήμονες δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσωσιν, οὐ μόνον τὰ χρέη των, ἀλλὰ μήτε τοὺς τόκους αὐτῶν, καὶ ὅτι μετὰ κόπου δύνανται νὰ προσπορισθῶσι τὰ διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν σταφιδαμπέλων αὑτῶν ἀναγκαῖα χρήματα. Ἂς μεταβῶμεν εἰς τοὺς γεωργικοὺς ἡμῶν πληθυσμούς. Ἐρωτήσατε τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες πρὸ 3 ἢ 4 ἐτῶν παρήγαγον γεννήματα, ἀρκοῦντα, οὐ μόνον πρὸς διατήρησιν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐξαγωγήν. Θὰ σᾶς εἴπωσιν, ὅτι, ὄχι μόνον δὲν ἔχουσι γεννήματα, διὰ τῆς πωλήσεως τῶν ὁποίων νὰ δυνηθῶσι ν’ ἀγαράσωσι τὰ ἄλλα εἴδη, ὧν ἔχουσιν ἀνάγκην πρὸς διατήρησίν των, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἔχουσι καὶ τὰ πρὸς τροφὴν αὐτῶν ἀναγκαῖα γεννήματα, καὶ ἀναγκάζονται πολλάκις νὰ πωλήσωσι τὰ εὐτελῆ αὑτῶν σκεύη, διὰ νὰ ἀγοράσωσι γεννήματα, εἰσαγόμενα ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Παρακαλῶ πάντα βουλευτὴν ἐξ ἐπαρχίας γεωργικῆς, ἢ σταφιδοφόρου, νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἂν ὅσα λέγω δὲν ἦναι ἀκριβῆ. Ἐρωτήσατε τοὺς κτηνοτρόφους· τὰ 9)10 αὐτῶν θὰ σᾶς εἴπωσιν, ὅτι ἡ κτηνοτροφία δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀναλάβῃ ἐκ τῆς καταστροφῆς, ἣν ἔπαθε πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν, καὶ ὅτι μόλις δύνανται νὰ συντηρηθῶσι. Μετάβητε εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας καὶ τοὺς μικροὺς τεχνίτας. Δὲν ἤκουσά τινα ἐξ αὐτῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι εὐτυχεῖ καὶ ὅτι κερδίζει τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀνέτως. Πάντες ἐπαναλαμβάνουσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀρκοῦσα κατανάλωσις, καὶ ὅτι μόλις ἀποζῶσιν ἐκ τῆς ἐργασίας των. Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ ἐξετάσω, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι τῆς καταστάσεως ταύτης. Ἡ ἔρευνα τοῦ ζητήματος τούτου ἤθελεν εἶσθαι πολὺ μακρά. Καὶ κοινωνικαὶ ἐλλείψεις, καὶ καιρικαὶ, καὶ διοικητικαὶ, καὶ φορολογικαὶ, καὶ ἄλλαι εἰσὶν αἱ παραγαγοῦσαι τὴν κατάστασιν ταύτην.

§57ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ ἀτμοσφαιρικοὶ λόγοι.

§58ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα. Δὲν ἐξετάζω, τὸ ζήτημα τῶν ἀφορμῶν, ἀλλὰ βεβαιῶ τὸ γεγονὸς τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, καὶ τὺ γεγονὸς τοῦτο, ἤθελον εἶσθαι εὐτυχὴς, ἐὰν ἕτερος ἀπεδείκνυεν, ὅτι δὲν εἶναι τοιοῦτον, οἷον ἐγὼ τὸ ἀντιλαμβάνομαι. Δυστυχῶς ὅμως οὐδένα ἤκουσα ἀντιλέγοντα καὶ ἀποδεικνύοντα τὸ ἐναντίον. Τὸ δεύτερον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἱστορία τοῦ Δημοσίου. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐξέθηκε κατὰ τὴν τελευταίαν αὑτοῦ ἀγόρευσιν τὴν ἱστορίαν ταύτην, ἐξηγῶν τὰ ἀποτελέσματα τῶν Προϋπολογισμῶν, ὄχι μόνον ἐκείνων, οὓς συνέταξε καὶ ἐφήρμοσεν ἡ Κυβέρνησις τῆς πτέρυγος ταύτης, εἰς ἣν ὑπάρχει μεγαλειτέρα δόσις αἰσιοδοξίας, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων, οὓς συνέταξε καὶ ἐφήρμοσε καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς πτέρυγος αὐτῆς, ἐν ᾗ ὀλιγωτέρα ὑπάρχει αἰσιοδοξία. Καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ ἀπέδειξαν διὰ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν, ὅτι πολὺ ἀπέχομεν τῶν ἐλπίδων καὶ τῶν ὑπολογισμῶν, αἵτινες ὡδήγουν καὶ τὰς Κυβερνήσεις καὶ τὰς Βουλὰς κατὰ τὴν σύνταξιν καὶ ψήφισιν τῶν Προϋπολογισμῶν. Ἡ ἀνάλυσις, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ἀρκαδίας βουλευτὴς ἐποιήσατο προχθὲς, μὲ ἀπαλλάττει τοῦ κόπου νὰ εἰσέλθω εἰς πολλὰς λεπτομερείας. Νομίζω ὅμως ἀναγκαῖον, νὰ εἴπω περιληπτικῶς, ποίαν ἐγὼ εὑρίσκω τὴν οἰκονομικὴν ἱστορίαν τοῦ Δημοσίου. Θ’ ἀρχίσω τὴν ἐξέτασιν αὐτῆς ἀπὸ τοῦ 1882, διότι τότε ἐγένετο ὁ πρῶτος Προϋπολογισμὸς μετὰ τὴν προσάρτησιν τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, καὶ ἀπὸ τότε ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα τῆς ἀναπτύξεως τοῦ τόπου διὰ τῶν πόρων αὐτοῦ. Τὸ 1882 ὑπελογίσθησαν ἔσοδα 66,841,000 παλαιῶν δραχμῶν, ἤτοι 60 περίπου ἑκατομ. ν. δραχμῶν, ἐβεβαιώθησαν δὲ δραχ. νέαι 64,081,000 καὶ εἰσεπράχθησαν δρ. 58,751,000 Ἐψηφίσθησαν δὲ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους νέοι φόροι, ὧν τὸ προϊὸν ὑπελογίσθη εἰς δρ. 3,180,000 κατ’ ἔτος. Κατὰ τὸ 1883 τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου προϋπελογίσθησαν εἰς δρ. 73,113,000· ἐβεβαιώθησαν δὲ ἐκ τῶν φόρων καὶ τῶν λοιπῶν προσόδων τοῦ Κράτους δρ. 64,679,000, καὶ εἰσεπράχθησαν δρ. 58,537,000. Ἐψηφίσθησαν δὲ καὶ ἐντὸς τοῦ ἔτους τούτου νέοι φόροι καὶ αὐξήσεις παλαιῶν, ἐκ τῶν ὁποίων προϋπελογίσθησαν εἰσπράξεις δρ. 13,270,000. Κατὰ τὸ 1884 τὰ ἔσοδα προϋπελογίσθησαν εἰς δρ. 84,650,000. Μολονότι δὲ εἶχον ἤδη ψηφισθῆ κατὰ τὰ δύω παρελθόντα ἔτη νέοι φόροι, οἵτινες ἔπρεπε νὰ φέρωσι νέα ἔσοδα δρ. 16,370,000 ἐντὸς τοῦ ἔτους τούτου, ἐβεβαιώθησαν μόνον δραχ. 66,174,000, καὶ εἰσεπράχθησαν δραχ. 60,174,000, ἐψηφίσθησαν δὲ καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο νέοι φόροι καὶ αὐξήσεις παλαιῶν, ὧν τὸ ἔσοδον προϋπελογίσθη εἰς δρ. 7,810,000. Κατὰ τὸ 1885 προϋπελογίσθησαν ἔσοδα ἐκ δρ. 83,641,000, κατὰ τὸν ὑπὸ τοῦ κ. Τρικούπη ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν, καὶ δρ. 74,006,000 κατὰ τὸν ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Δηλιγιάννη. Μολονότι δὲ κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη εἶχον ψηφισθῆ καὶ ἐλειτούργουν νέοι φόροι, ὧν τὸ ἔσοδον εἶχε προϋπολογισθῆ εἰς δρ. 23,180,000, κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐβεβαιώθησαν μόνον δρ. 66,162,000, καὶ εἰσεπράχθησαν δρ. 59,374,000. Ὥστε, μολονότι ἐψηφίσαμεν νέους φόρους, οἵτινες ἔπρεπε νὰ φέρωσιν εἰς τὸ Δημόσιον κατὰ τὸ 1884 εἰσπράξεις, ἀνωτέρας τῶν τοῦ 1882 κατὰ δρ. 23,180,000, αἱ βεβαιώσεις τοῦ 1884 δὲν ὑπερβαίνουσι τὰς τοῦ 1882, εἰμὴ κατὰ δραχ. 2,081,000, αἱ δὲ εἰσπράξεις μόνον κατὰ δρ. 623,000. Ὁ δὲ μέσος ὅρος τῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου κατὰ τὰ τέσσαρα ταῦτα ἔτη δὲν φθάνει τὰ 60,000,000. Δὲν ἔχω ἐνώπιόν μου τὰ ὁριστικὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1886. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατετέθησαν προχθὲς πίνακές τινες, σχετικοὶ πρὸς τὴν χρῆσιν τοῦ 1886, δὲν διενεμήθησαν ὅμως εἰσέτι. Ὡς δὲ εἶπεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ἐβεβαιώθησαν κατὰ τὸ 1886 δρ. 62,000,000, εἰσεπράχθησαν δὲ 57,000,000 μέχρι τέλους Φεβρουαρίου τοῦ τρέχοντος ἔτους, ὥστε περίπου τὰ αὐτὰ, ἂν ὄχι καὶ χείρονα, θὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα καὶ διὰ τὸ 1886, ἐνῷ καὶ κατὰ τὸ 1885, ὑπὸ τὴν πρωθυπουργίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ, ἐψηφίσθησαν, ὅπως ὁ ἴδιος ἀνέπτυξεν ἐν τῇ προχθεσινῇ αὐτοῦ ἀγορεύσει, αὐξήσεις φόρων, αἵτινες εἰς τὰ αὐτὰ κατέληξαν ἀποτελέσματα, ὡς τρανῶς δεικνύουσι τὰ ἀποτελέσματα τῶν ψηφισθέντων προσθέτων τελῶν χαρτοσήμου, ἅτινα ἔφερον μὲν αὐτὰ πρόσοδον δραχ. 490,000 περίπου, ἠλάττωσαν ὅμως τὸ ὅλον τῶν ἐκ τοῦ χαρτοσήμου εἰσπράξεων κατὰ δραχ. 460,000, καταλήξαντα εἰς θετικὸν ἀποτέλεσμα αὐξήσεως δρ. 30,000 περίπου. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας καὶ ἄλλοι λέγουσιν, ὅτι ἐψηφίσθησαν μὲν νέοι φόροι καὶ αὐξήσεις παλαιῶν, ἀλλὰ δὲν ἐλειτούργησαν οὗτοι καὶ δὲν ἐνεκλιματίσθησαν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Αἱ ψηφισθεῖσαι αὐξήσεις παλαιῶν φόρων ἐλειτούργησαν πληρέστατα. Οἱ δὲ ψηφισθέντες νέοι ἐλειτούργησαν καὶ οὗτοι, ἐφ’ ὅσον αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις καὶ ἡ κατάστασις τοῦ τόπου ἐπέτρεπον εἰς αὐτοὺς τοῦτο. Οἱ νόμοι, δι’ ὧν μεταβάλλεται ἡ κλίμαξ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, αὐξάνεται ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ζώων, καὶ προστίθεται ἓν δεκατημόριον ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν τελῶν τῆς εἰσαγωγῆς, καὶ δι’ ὧν προϋπελογίζετο αὔξησις ἐσόδων ἐκ δραχ. 3,100,000 κατ’ ἔτος, ἐψηφίσθησαν καὶ λειτουργοῦσιν ἀπὸ τοῦ Μαΐου 1882. Οἱ νόμοι, δι’ ὧν μετατρέπονται ἀπὸ παλαιῶν εἰς νέας δραχμὰς αἱ βεβαιώσεις καὶ εἰσπράξεις τῶν ἀμέσων φόρων καὶ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν τελῶν, ἐφαρμόζονται τὰ νέα προξενικὰ τέλη; καὶ ἐπιβάλλεται φορολογία ἐπὶ τῶν νεοδμήτων οἰκοδομῶν, καὶ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου, τοῦ καπνοῦ, τῶν πνευματωδῶν ποτῶν κλπ., οἱ νόμοι οὗτοι, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ὁποίων προϋπελογίσθη ἔσοδον ἐκ δραχ. 13,270,000, ἐψηφίσθησαν καὶ ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν κατὰ Μάϊον τοῦ 1883. Οἱ νόμοι, διὰ τῶν ὁποίων ἐτροποποιεῖτο ἡ φορολογικὴ κλίμαξ τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου, καὶ ἐπεβάλλοντο νέα δικαιώματα καταναλώσεως, ἰδίως διὰ τῶν μονοπωλίων τοῦ πετρελαίου, τῶν πυρείων καὶ τῶν παιγνιοχάρτων, καὶ ἐξ ὧν προϋπελογίζετο νέα αὔξησις ἐσόδων ἐκ δραχ. 7,810,000, ἐψηφίσθησαν καὶ λειτουργοῦσιν ἀπὸ τοῦ Μαρτίου, τοῦ Μαΐου, τοῦ Ἰουνίου καὶ τοῦ Αὐγούστου 1884. Καὶ ὁ φόρος αὐτὸς τοῦ καπνοῦ, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας παρέστησεν, ὡς μὴ λειτουργήσαντα, ἐλειτούργησεν ὡσαύτως κατ’ ἄλλο σύστημα, καὶ ἔφερε καὶ αὐτὸς τ’ ἀποτελέσματά του. Ἐὰν δὲ τὸ σήμερον λειτουργοῦν σύστημα τῶν δηλώσεων ὑπολείπηται τοῦ κατὰ τὸ 1883 ἐφαρμοσθέντος συστήματος, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ἢ ὑπερτερῇ αὐτοῦ, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς, δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐξετάσω, μὴ ἔχων ἐνώπιόν μου τὰς βεβαιώσεις τῶν τελευταίων μηνῶν τοῦ 1886, ὅπως συγκρίνω αὐτὰς πρὸς τὰς ἀντιστοίχους βεβαιώσεις τοῦ 1885. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπολείπηται, ἐλειτούργησεν ὅμως καὶ τοῦτο, καὶ ἔφερεν ἀποτελέσματα, ἀνάλογα σχεδὸν τοῦ συστήματος τῶν κοπτηρίων. Δὲν ἐξετάζω ποῖον ἐκ τῶν δύο συστημάτων εἶναι τὸ καλλίτερον. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐλύθη διὰ τῆς προχθεσινῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Νομίζω δὲ καὶ ἐγὼ, ὅτι ὑπὸ ταμιευτικὴν ἔποψιν ἐλύθη συμφώνως μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου Ταμείου, διότι περιλαμβάνει καὶ τὰ δύω συστήματα, καὶ τὸ τῶν κοπτηρίων καὶ τὸ τῶν δηλώσεων, ἐὰν δὲ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ δὲν ἔφερε τὰς προϋπολογισθείσας εἰσπράξεις, δὲν πρέπει ν’ ἀποδώσωμεν τοῦτο εἰς μόνην τὴν μὴ ὁμαλὴν αὐτοῦ λειτουργίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ τόπου δυνάμεων. Ἐξ ὅσων ἀνέπτυξα, εὐκόλως ἐννοεῖτε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας δὲν ἦτο ἐν τῇ ἀληθείᾳ, παριστῶν εἰς ἡμᾶς χθὲς, ὅτι ὁλόκληρος ἡ αὔξησις τῶν φόρων, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὰ τρία προτελευταῖα ἔτη, ἀνέρχεται εἰς 500,000 δραχ. Ὑπελόγισεν ἴσως αὐτὴν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν γενομένων αὐξήσεων, ἐκ τῶν ἐξ αὐτῶν δηλ. εἰσπράξεων. Ἀλλ’ ἂν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ αὐτῶν τοιαύτην ἔλαβε βάσιν, ὤφειλε κατὰ μείζονα λόγον νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῆς τοιαύτης βάσεως, εἰς τὰς σκέψεις, ἃς ἀνακοινοῖ ἡμῖν περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Προϋπολογισμοῦ, καὶ τῶν ἐν αὐτῷ ἀναγραφομένων ἐσόδων ἐκ τῶν ἰδίων φόρων, καὶ εἰς τὰς γνώμας, ἃς ἐκθέτει περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Ὑπελόγισεν αὔξησιν 4,800,000, ἀφῄρεσε δὲ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου τὰς ἐλαττώσεις, τὰς προελθούσας ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς δεκάτης καὶ τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ τελωνιακῆς ζώνης, καὶ ἐκ τῆς τροποποιήσεως τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου, καὶ εὗρεν, ὅτι εἰς μόνον 500,000 δραχμῶν ἀνέρχονται αἱ κατὰ τὰ τρία προτελευταῖα ἔτη αὐξήσεις φόρων. Δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὡς ἐλάττωσιν φόρου τὴν κατάργησιν τῆς δεκάτης, ἂν καὶ αὕτη χρονολογῆται ἀπὸ τοῦ 1880, καὶ ὅτι αὕτη καὶ ἡ ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ τελωνιακῆς ζώνης ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 2,300,000. Ἔχομεν οὕτω πάλιν αὔξησιν φορολογίας ἐκ δραχμῶν 21,150,000· ἡ ἐλάττωσις ὅμως τῶν εἰσπράξεων, ἡ ἐπελθοῦσα ἐκ τῆς τροποποιήσεως τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου, δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς προταθεῖσα ἐλάττωσις φορολογίας, διότι, ὅταν ἐπρότεινεν αὐτὴν ὁ νῦν καὶ τότε ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὐδεμίαν ἐλάττωσιν εἰσπράξεων ἐπεδίωκε, καὶ δὲν ἐσκόπει μόνον τὴν μεθοδικωτέραν σύνταξιν τοῦ δασμολογίου, ἀλλὰ καὶ τὴν αὔξησιν εἰσπράξεων· ἐὰν δὲ ἐπῆλθεν ἐλάττωσις, τοῦτο εἶναι ἐπιπρόσθετος ἀπόδειξις, ὅτι οὐχὶ οἱ ψηφιζόμενοι φόροι, ἀλλ’ αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τοῦ Ἔθνους δίδουσιν εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον τὰς εἰσπράξεις αὐτοῦ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν ἐξυπηρετοῦμεν τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου καὶ δὲν συντελοῦμεν εἰς τὴν καλὴν διαῤῥύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, καὶ εἰς τὴν θεραπείαν τῶν δυσκολιῶν, ἐντὸς τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα, ὅταν εἰς τοιαύτας καταφεύγωμεν καταφανεῖς ὑπερβολὰς, πρὸ πάντων δὲ, ὅταν πρόκειται περὶ ἀριθμῶν καὶ λογιστικῶν ζητημάτων. Λέγω δὲ τοῦτο μετὰ πλειοτέρου θάῤῥους, διότι τὴν τοιαύτην αὔξησιν τῶν φόρων, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τοσούτῳ ζητεῖ νὰ περιμαζεύσῃ, ἐψήφισα κ’ ἐγὼ, καὶ ἐννοῶ νὰ φέρω τὸ ἐξ αὐτῆς μικρὸν μέρος τῆς εὐθύνης μου. Ἐψήφισα δὲ ταύτην ἀκριβῶς διὰ τοὺς λόγους ἐκείνους, ὧν μικρὸν ἀπόσπασμα ἀνέγνωσεν ἐν τῇ ἐκθέσει μου ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας. Κατὰ τὸ 1883 ἐπίστευον, ὅτι αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τοῦ τόπου ἠδύναντο νὰ δώσωσιν εἰς τὸ Κράτος τὰ ἔσοδα, ἅτινα ἐζήτει τοῦτο πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ, καὶ πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου. Καὶ τότε τὴν τοιαύτην γνώμην μου ἐστήριζον ἐπὶ τῶν ἰδίων σκέψεων, ἐφ’ ὧν στηρίζω καὶ σήμερον τὴν ἰδέαν μου, ἐπὶ τῶν ἀντιλήψεων δηλ., ἃς πάντες εἴχομεν τότε περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου· ἐνθυμεῖσθε ποία ζωτικότης ἐμπορικὴ καὶ τραπεζιτικὴ ὑπῆρχε τότε ἐν τῷ τόπῳ, ποία ἐνεργητικότης, καὶ ποία ἐμπιστοσύνη εἰς ὅλας τὰς ἐπιχειρήσεις ἐφαίνετο τότε πανταχοῦ τοῦ Κράτους. Τὰ ὑπάρχοντα κεφάλαια ἐν τῷ τόπῳ διετήρουν τὴν τοιαύτην ἐνεργητικότητα· εἶχον προσέτι ἐνώπιον ἐμοῦ τὰ ἀποτελέσματα τῆς οἰκονομικῆς χρήσεως τοῦ 1881 καὶ 1882, καθ’ ἃ τὰ βεβαιωθέντα ἔσοδα εἶχον ὑπερβῆ τὰ προϋπολογισθέντα. Ψηφίζων τότε τὰ νομοσχέδια, δι’ ὧν ἐπεδιώκετο αὔξησις προσόδων, ἔπραττον τοῦτο ἐν πεποιθήσει, ὅτι ὁ τόπος ἠδύνατο ἄνευ βλάβης τῶν παραγωγικῶν αὐτοῦ δυνάμεων νὰ ὑποστῇ τὴν αὔξησιν ταύτην· ὅταν ὅμως, κατὰ τὸ 1884, ἤρχισεν ἡ πρὸς τὰ χείρω τροπὴ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης κρίσεως ἐκ τῶν καιρικῶν δυστυχημάτων, ἤρχισα καὶ ἐγὼ νὰ αἰσθάνωμαι δισταγμούς. Ἐψήφισα καὶ τότε ὑπὲρ τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος τοῦ κ. Τρικούπη, ἀλλ’ ἐξέφρασα ἀνεπιφυλάκτως τὴν γνώμην μου, ἣν δὲν ἠξεύρω, ἂν συνεμερίζετο καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἀνέγνω τεμάχιον τῆς ἐκθέσεώς μου ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1884, θὰ ἀναγνώσω καὶ ἐγὼ τεμάχιον ἐξ ἀγορεύσεώς μου ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1885, τῆς ὁποίας τὴν μέθοδον ἠκολούθησε καὶ ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν μεταβολὴν τῶν περιστάσεων. Συμπεραίνων κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἐκείνην, ἔλεγον τὰ ἑξῆς: «Ἐὰν ἀπατηθῶμεν εἰς τὰς ἐλπίδας καὶ τὴν πίστιν ἡμῶν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους, καὶ ἀποδειχθῇ διαρκὴς ἡ σημερινὴ οἰκονομικὴ στενοχωρία, θὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ περιστείλωμεν τὰς ἐνεργείας τοῦ Κράτους (ἐφαρμόζοντες ῥιζικὰς οἰκονομίας), ὅταν βεβαία καὶ οὐχὶ ὑποθετικὴ ἀνάγκη μᾶς ἐπιβάλῃ νὰ ὑποτάξωμεν τὰς προσδοκίας τοῦ μέλλοντος εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ παρόντος.» Τοιαύτη δὲ βεβαία καὶ οὐχὶ ὑποθετικὴ ἀνάγκη, ἥτις δὲν ἀπεδεικνύετο κατὰ τὸ 1884, ἀποδεικνύεται ὡς ὑφισταμένη σήμερον. Διὰ τοὺς λόγους, οὓς ἀνέπτυξα, ἐρευνῶν τὴν κατάστασιν τῆς κοινωνίας καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἱστορίαν τοῦ Δημοσίου, νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν παρὰ τοῦ τόπου νὰ δώσῃ εἰς τὸ Κράτος 93,000,000 δρ., ἀντὶ τῶν 60,000,000 δραχμῶν, ἃς κατὰ μέσον ὅρον ἔδωκε κατὰ τὰ τελευταῖα πέντε ἔτη, 93 δὲ ἑκατομμύρια χρειάζονται εἰς τὸ Κράτος, ὅπως θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ καὶ ἀποτίσῃ τὰς ὀφειλάς του, καὶ οὐχὶ 89 ἢ 87 ἑκατομμύρια, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπανέλαβεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας· διότι εἶναι μὲν βέβαιον, ὅτι θὰ ἔχωμεν καὶ κατὰ τὸ 1887 πιστώσεις ἀδιαθέτους, αἵτινες θὰ ἐλαττώσωσι τὰς δαπάνας, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀναντίῤῥητον, ὅτι θὰ ἔχωμεν πιστώσεις ἐκτάκτους καὶ ἀναπληρωτικάς, αἵτινες θ’ αὐξήσωσιν αὐτάς. Πρόσφατον δ’ ἀπόδειξιν τούτου ἔχομεν τὰς ἀναπληρωτικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις, τὰς ὁποίας ἐψηφίσαμεν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Τοιαύτη ἀπόδειξις εἶναι ὡσαύτως καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν, ὅστις μεταξὺ τοῦ ποσοῦ τῶν δαπανῶν, ὅπερ ἀνέγραψεν, ὅτε τὸ πρῶτον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὰ τέλη Ὀκτωβρίου, καὶ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἀναγράφει σήμερον, παρουσιάζει αὔξησιν ἐξόδων ἐκ δραχμῶν 1,105,000, προερχομένων ἐκ τῆς συμψηφίσεως ἀδιαθέτων πιστώσεων πρὸς ἀναπληρωτικὰς καὶ ἐκτάκτους τοιαύτας. Ὥστε οὐδεμίαν ἐμπεριέχει ὑπερβολὴν, εἶναι δὲ μᾶλλον συγκαταβατικὴ ἡ ἰδέα μου, ὅτι αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις τῆς χρήσεως τοῦ 1887 θὰ συμψηφισθῶσι διὰ τῶν ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων, καὶ ὅτι 93 ἑκατομμυρίων δρ. εἰσπράξεων καὶ οὐχὶ βεβαιώσεων θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην, ὅπως, ἄνευ δανείων, δυνηθῶμεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὰς ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν Προϋπολογισμῷ ἀναγραφομένας δαπάνας, καὶ ἀποτίσωμεν τὰς ὀφειλὰς ἡμῶν. Ἡ αὔξησις δὲ τῶν φόρων, κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦτον, ἀνέρχεται εἰς 58%, διότι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἐκ τῶν καθαρῶν φόρων, ἐκτὸς τῶν νομημάτων, τῶν κτημάτων καὶ τῶν ἄλλων πόρων τοῦ Δημοσίου, εἰσεπράχθησαν δρ. 48 ἑκατ. περίπου. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δὲ ἀναγράφονται εἰσπράξεις ἐκ καθαρῶν φόρων 76 ἑκατομμ. καὶ οὐχὶ 70 ἑκατ., ὡς ὑπολογίζει αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀδίκως χαρακτηρίζων, ὡς μὴ προερχομένας ἐκ φορολογίας, εἰσπράξεις ἐκ φόρων προερχομένας, ὡς π. χ. τὰς ἀποδιδομένας εἰς τὴν ὁδοποιΐαν, τὰ ναυτιλιακὰ τέλη, τὸ τίμημα τῶν ἐξαιρουμένων στρατιωτῶν κλπ. Μεταξὺ δὲ 76 καὶ 48 ἑκατομμυρίων ὑπάρχει διαφορὰ 28 ἑκατομ., ἤτοι πλέον τῶν 58%·

§59ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, καλὸν εἶναι νὰ γίνῃ μικρὰ διακοπή.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 10 λεπτά. (Μετὰ τὴν διακοπὴν ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις).

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι, αἱ οἰκονομικαὶ καὶ παραγωγικαὶ δυνάμεις τοῦ τόπου, δὲν μᾶς ἐπιτρέπουσι νὰ ζητῶμεν εἴσπραξιν 93,000,000 δραχμῶν, διότι δὲν μᾶς ἔδωκαν κατὰ τὰ τελευταῖα 5 ἔτη κατὰ μέσον ὅρον, εἰμὴ εἰσπράξεις 60,000,000 δραχμῶν περίπου. Εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ζητῶμεν νὰ εἰσπράξωμεν διὰ τῆς καθαρᾶς φορολογίας 58% περισσότερον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἰσεπράξαμεν διὰ τῆς ἰδίας ὁδοῦ κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν. Ἡ τοιαύτη αὔξησις τῆς καθαρᾶς φορολογίας θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα, τὸ ὅτι ἕκαστος Ἕλλην, ἀνὴρ, γυνὴ, ἢ παιδίον, ἀντὶ τῶν 24 δραχμῶν, τὰς ὁποίας πληρόνει σήμερον ἐτησίως, κατὰ μέσον ὅρον, θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ 38 δραχμὰς κατ’ Ἕκαστος οἰκογενειάρχης, ὅστις πληρόνει σήμερον 240 δρ. κατ’ ἔτος διὰ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, θὰ πληρόνῃ 390 δραχμὰς, ἕκαστος δὲ οἰκογενειάρχης, ὅστις δίδει 600 δραχμὰς, θὰ δίδῃ 950. Γνωρίζομεν μετὰ πόσης στενοχωρίας πληρόνει σήμερον ἕκαστος οἰκογενειάρχης τοὺς φόρους του, εἴτε ὡς ἀμέσους καὶ ἀπ’ εὐθείας, εἴτε ὡς ἐμμέσους καὶ διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν φορολογουμένων εἰδῶν, ἅτινα καταναλίσκει· γνωρίζοντες τὴν στενοχωρίαν ταύτην, εὐκόλως δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν, πόθεν θὰ λάβῃ τὸ περιπλέον, ὅπερ θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ. Θὰ λάβῃ τοῦτο ἐκ τῶν χρημάτων, ἅτινα χρησιμεύουσιν αὐτῷ διὰ νὰ ζήσῃ καὶ διὰ νὰ προμηθευθῇ τὰ μέσα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς τέχνης, ἢ ἄλλης αὐτοῦ ἐργασίας, διὰ τῆς ὁποίας πορίζεται τὰ πρὸς συντήρησίν του καὶ πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων του εἰς τὸ Δημόσιον. Θὰ ἐλαττώσῃ ἑπομένως τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως καὶ τῆς παραγωγῆς αὐτοῦ. Τὸ σύνολον δὲ τῶν τοιούτων μέσων ἑκάστου οἰκογενειάρχου, ἅπερ θὰ ἐλαττώσωμεν ἐπιβάλλοντες φορολογίαν κατὰ 58% ἀνωτέραν, ἀποτελεῖ τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, αἵτινες δίδουσιν εἰς τὸ Κράτους τοὺς εἰς αὐτὸ ἀναγκαίους πόρους. Ἑπομένως, καὶ ἐὰν δυνηθῶμεν νὰ εἰσπράξωμεν τὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμενα ποσὰ, θ’ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων οὗτος παράγει καὶ πληρόνει τοὺς φόρους του πρὸς τὸ Δημόσιον, καὶ θὰ στειρεύσωμεν τὰς πηγὰς τοῦ ἰδιωτικοῦ καὶ τοῦ δημοσίου πλούτου. Αἱ αὐξήσεις δὲ, τὰς ὁποίας ζητοῦμεν παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἴς τινας φόρους παρουσιάζουσιν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ ποσὰ, ἅτινα ἐπλήρωσε μέχρι τοῦδε, καταπληκτικὰς ἀναλογίας. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἐξηγήσω τινὰς ἐκ τῶν ἀναλογιῶν τούτων ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Κατὰ μέσον ὅρον, ἐκ τοῦ φόρου τούτου ἐβεβαιώθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα 4 ἔτη, τὸ 1882, 1883, 1884 καὶ 1885, δραχ. 1,877,660, εἰσεπράχθησαν δὲ 1,297,210. Κατὰ τὸ 1887 ζητοῦμεν νὰ βεβαιώσωμεν δραχ. 3,240,000, δηλ. 73% περισσότερον τῶν βεβαιωθέντων κατὰ μέσον ὅρον κατὰ τὰ τελευταῖα 4 ἔτη, νὰ εἰσπράξωμεν δὲ κατὰ τὴν ἰδέαν, ἣν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι κατὰ 8% ἐλαττοῦνται αἱ εἰσπράξεις τῶν βεβαιώσεων, δραχ. 2,980,000, ἤτοι 140% πλειότερον τῶν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἰσπραχθέντων. Ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, κατὰ μέσον ὅρον ἐβεβαιώθησαν κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν δρ. 1,107,000, εἰσεπράχθησαν δὲ δρ. 652,000. Κατὰ τὸ 1887 ζητοῦμεν ἐξ αὐτοῦ βεβαίωσιν δρ. 2,520,000, ἤτοι κατὰ 128% ἀνωτέραν, καὶ εἴσπραξιν δραχ. 2,318,000, ἤτοι κατὰ 268% ἀνωτέραν τῆς τῶν τελευταίων ἐτῶν. Καὶ εἶναι μὲν βέβαιον, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα δύο, ἢ τρία ἔτη δὲν ἐβεβαιώθη ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν ἐν Ἀθήναις, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἡ βεβαίωσις αὕτη θὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὸ λογικὸν μέτρον τὰς ἀναλογίας τῶν ζητουμένων αὐξήσεων τοῦ φόρου τούτου. Ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἴνων, κατὰ μέσον ὅρον ἐβεβαιώθησαν κατὰ τὰ ἔτη 1884 καὶ 1885, καθ’ ἃ λειτουργεῖ ὁ φόρος οὗτος, δραχ. 773,474, εἰσεπράχθησαν δὲ δραχ. 593,031. Διὰ τὸ 1887 προϋπολογίζομεν βεβαίωσιν μὲν δρ. 3,168,000, ἤτοι κατὰ 321% ἀνωτέραν, εἴσπραξιν δὲ δρ. 2,914,560, ἤτοι κατὰ 402% ὑπερτέραν τῆς τῶν τελευταίων δύο ἐτῶν. Ἐκ τῶν τελωνιακῶν τελῶν τῆς εἰσαγωγῆς κατὰ τὰ ἔτη 1884 καὶ 1885, καθ’ ἃ ἴσχυε τὸ τελευταῖον δασμολόγιον, καὶ καθ’ ἃ τὰ πετρέλαια καὶ τὰ λοιπὰ εἴδη τῶν μονοπωλίων δὲν ἔδωκαν, ὅπως δὲν θὰ δώσωσι καὶ κατὰ τὸ 1887, τέλη εἰσαγωγῆς, εἰσεπράχθησαν κατὰ μέσον ὅρον δραχ. 17,440,612. Διὰ τῶν τελῶν τούτων ζητοῦμεν νὰ εἰσπράξωμεν κατὰ τὸ 1887 δραχ. 28,458,000, ἤτοι 63% περιπλέον. Ὁ μέσος ὅρος τῶν εἰσπράξεων ἐκ τελῶν ἐξαγωγῆς καὶ ἄλλων τελωνιακῶν δικαιωμάτων ἀνέρχεται εἰς δρ. 1,755,263· ἐξ αὐτῶν ζητοῦμεν νὰ εἰσπράξωμεν κατὰ τὸ 1887 δρ. 3,271,263, ἤτοι 86% περιπλέον. Τοιαῦταί εἰσιν αἱ ἀναλογίαι τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, τὰς ὁποίας ζητεῖ τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, οὗτινος τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν περιέγραψα πρὸ ὀλίγου. Ὡς δικαιολογίαν δὲ φέρουσιν, ὅτι οἱ φόροι, οὓς πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν, δὲν βαρύνουσι τὰς παραγωγικὰς τάξεις. Τοῦτο ἀνέπτυξεν ἐν τῇ ἐκθέσει της ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀνέφερε δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ. Ποῖον δὲ ἐπιχείρημα πρὸς ὑποστήριξιν τῆς δικαιολογίας ταύτης φέρουσιν; ὅτι οἱ φόροι οὗτοι δὲν ἐπιβάλλονται ὡς νέοι φόροι, ἀλλ’ ὡς αὐξήσεις καὶ μεταῤῥυθμίσεις ὑπαρχόντων φόρων, πρὸς τὰς ὁποίας ὁ λαὸς εἶναι ἐξοικειωμένος. Φέρουσι δηλ. ἀκριβῶς τὸ ἐπιχείρημα ἐκεῖνο, ὅπερ χρησιμεύει πρὸς ἀπόδειξιν, ὅτι φόρος τις εἶναι θετικὸς, καὶ ἔχει τὴν δύναμιν, ὅταν ἦναι δυσανάλογος πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, ἐφ’ οὗ ἐπιβάλλεται, νὰ ἐξαντλήσῃ καὶ συντρίψῃ αὐτάς. Μᾶς λέγουσιν, ὅτι οἱ ἐπιβαλλόμενοι φόροι ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐν τοῖς Τελωνείοις δὲν θὰ βαρύνωσι τὰς παραγωγικὰς τάξεις, καὶ ὅτι μόνον ἡ κατὰ 20% αὔξησις τῶν ἀμέσων φόρων, ἥτις ὑπολογίζεται εἰς δραχ. 5,900,000, θέλει βαρύνει ταύτας. Ὑποθέτουσιν ἆρά γε, ὅτι αἱ παραγωγικαὶ τάξεις εἶναι ἄστεγοι, καὶ δὲν ἔχουσιν οἰκοδομὰς, ἵνα πληρώσωσι φόρον οἰκοδομῶν; Ὑποθέτουσιν, ὅτι οἱ ἐπιτηδευματίαι δὲν εἶναι παραγωγικαὶ τάξεις, καὶ ὅτι τὰ διὰ τῶν Τελωνείων εἰσαγόμενα εἴδη πρὸς κατανάλωσιν δὲν καταναλίσκονται ὑπὸ τῶν παραγωγικῶν τάξεων; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἔκφρασις τοιούτων ἰδεῶν δεικνύει, ὅτι οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ σύστημα τῆς ὑπερβολικῆς φορολογίας τίθενται ἐκτὸς τοῦ Ἔθνους, καὶ λησμονοῦσι τὴν κατάστασιν αὐτοῦ, ὅπως μορφώσωσι τὰς περὶ τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ σκέψεις των. Ἐὰν ἐτίθεντο ἐντὸς τοῦ Ἔθνους, καὶ ὡδηγοῦντο ἐκ τῆς πραγματικῆς αὐτοῦ καταστάσεως, βεβαίως δὲν θὰ μᾶς ἔλεγον, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ τόπῳ τάξεις μὴ παραγωγικαὶ, αἵτινες πληρόνουσι τοὺς φόρους τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τὰ τελωνιακὰ τέλη. Τί μᾶς λέγουσι προσέτι; ὅτι μέγα μέρος τῶν 8,000,000 δραχ., αἵτινες ἐπιπροστίθενται εἰς τὰ τελωνιακὰ τέλη, θὰ πληρώσῃ, τίς νομίζετε; ἡ ξένη παραγωγή! Μᾶς λέγουσι δηλ., ὅτι ὁ Ἕλλην ἔμπορος, ὅστις θὰ μεταβῇ εἰς τὴν Εὐρώπην πρὸς ἀγορὰν τῶν εἰδῶν τοῦ ἐμπορίου αὐτοῦ, θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸν Εὐρωπαῖον βιομήχανον καὶ εἴπῃ αὐτῷ: γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπεβλήθησαν τέλη κατὰ 60% ἀνώτερα, λοιπὸν πρέπει νὰ ἐλαττώσητε τὴν τιμὴν τοῦ εἴδους, ὅπερ ἔρχομαι ν’ ἀγοράσω, κατ’ ἀναλογίαν ἰσοφαρίζουσαν πρὸς τὸν προστεθέντα φόρον, δηλ. κατὰ 30 ἢ 40%. Ὁ δὲ Εὐρωπαῖος βιομήχανος, διὰ νὰ φανῇ εἰς ἡμᾶς εὐάρεστος, θὰ παραδεχθῇ ἀμέσως τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς, καὶ θὰ φέρῃ αὐτὸς ἐπὶ τῶν ὤμων του τὸ βάρος τῆς αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν τελῶν, ὅπως ἀπαλλάξῃ αὐτοῦ τὰς παραγωγικὰς τάξεις τῆς Ἑλλάδος! Ὁ Εὐρωπαῖος βιομήχανος, παρ’ οὗ ὁ ἰδικός μας ἔμπορος ἀγοράζει τὰ τοῦ ἐμπορίου του εἴδη, δὲν θὰ ὑποβιβάσῃ τὴν τιμὴν αὐτῶν. Εἶναι πολὺ πιθανὸν, κατ’ ἐμὲ δὲ βέβαιον, ὅτι ὁ Ἕλλην ἔμπορος, ἅμα ἴδῃ, ὅτι τὰ ἐμπορεύματα, ἅτινα ἀγοράζει ἐν Εὐρώπῃ, δὲν καταναλίσκονται ἐν Ἑλλάδι, ἕνεκα τῆς ὑψώσεως τῆς τιμῆς αὐτῶν, δὲν θ’ ἀγοράσῃ πλέον τὸ αὐτὸ ποσὸν καὶ θὰ περιστείλῃ τὸ ἐμπόριόν του. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸ παραδέχεται μήτε ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, μήτε ἡ Κυβέρνησις, διότι, ὅτε συνεζητοῦμεν τὸ Δασμολόγιον, δὲν παρεδέχοντο ἐλάττωσιν εἰσαγωγῆς ἀνάλογον τῆς αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν τελῶν.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως παρεδέχθημεν.

§63ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὸν πίνακα, ὅστις ἦτο ἐπισυνημμένος εἰς τὸ περὶ δασμολογίου νομοσχέδιον, ὅπως καὶ τότε ἀνέπτυξα ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν προβλέπεται ἐλάττωσις εἰσαγωγῆς, μέλλουσα νὰ προέλθῃ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι καὶ τὰ τελωνιακὰ τέλη θὰ πληρώσωσιν αἱ παραγωγικαὶ ἡμῶν τάξεις, καὶ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὅπως καὶ τοὺς ἄλλους. Ποῖαι ἄλλαι τάξεις θὰ πληρώσωσιν αὐτάς; οἱ ζωγράφοι μας, οἱ γλύπται, οἱ μουσικοί, οἱ δικηγόροι, οἱ ἰατροί μας; Καὶ ἂν ὑποθέσῃ τις, ὅτι αἱ τάξεις αὗται δὲν εἶναι παραγωγικαί, ὅπερ δὲν παραδέχομαι, ποῦ ὑπάρχουσι τοιαῦται τάξεις ἐν Ἑλλάδι, αἵτινες, πληρόνουσαι σήμερον μέγα μέρος τῶν φόρων, θὰ πληρώσωσιν εἰς τὸ ἑξῆς καὶ τὴν ἐκ 15,000,000 δραχμῶν αὔξησιν; Ἕτερον ἐπιχείρημα, οὐχὶ πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρὸς καταπολέμησιν τῶν ἰδεῶν ἡμῶν, προβάλλουσι, τὸ ὅτι οἱ φόροι δὲν πληρόνονται εἰς μεταλλικὸν, ἀλλ’ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ὑποτετιμημένα, καὶ ὅτι ἑπομένως ὁ λαὸς, πληρόνων τραπεζικὰ γραμμάτια, πληρόνει ὀλιγώτερον ἀφ’ ὅ,τι ἤθελε πληρώσει, ἂν ἐπλήρονεν εἰς μεταλλικόν. Τοιαύτην ἰδέαν ἐξέφρασεν εἰς μίαν ἐκ τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ὁ ἀξιότιμος Κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπολογίσας, ὅτι τὰ 70,000,000, ἅτινα ζητεῖ ὁ Προϋπολογισμὸς διὰ τῶν φόρων, ἰσοδυναμοῦσι μὲ 49,000,000 εἰς μεταλλικόν. Αὐτὴ δὲν ἦτο ἡ ἰδέα σας;

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ ἴδωμεν τὰ παρακάτω.

§65ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπεκαλέσθησαν καὶ ἄλλοι, δὲν εἶναι ὀρθὸν, μήτε κατὰ τὸ φαινόμενον, μήτε κατ’ οὐσίαν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν κατὰ τὸ φαινόμενον, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπλήρωσε τὸν φόρον τοῦτον εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ὑποτετιμημένα. Τὰ 100 φράγκα εἰς μεταλλικὸν, ἢ εἰς συνάλλαγμα, κατὰ τὸ 1882 ἐπωλοῦντο ἀντὶ 122–123 παλαιῶν δραχμῶν, τὸ 1883 ἀντὶ 109– 112 νέων δραχμῶν, τὸ 1884 ἀντὶ 104 δραχμῶν, διότι τότε εἶχεν ἀποφασισθῆ ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, τὸ 1885 τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια εἶχον περίπου τὴν ἀξίαν τοῦ μεταλλικοῦ, τὸ δὲ 1886 εἶχον τὴν αὐτὴν περίπου ὑποτίμησιν, ἣν ἔχουσι καὶ σήμερον. Ὥστε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἐπλήρωσε τοὺς φόρους αὐτοῦ εἰς μεταλλικὸν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι εἶχε πληρώσει οὗτος κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη τοὺς φόρους του εἰς μεταλλικὸν, πάλιν τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν κατ’ οὐσίαν. Ἂν σπουδαίως προβάλλωσι τοιοῦτον ἐπιχείρημα, ἔπεται, ὅτι οἱ προβάλλοντες αὐτὸ, καίπερ θεωροῦντες τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν ὡς κακὸν καὶ ὡς δυστυχίαν, ἐπελθοῦσαν ἐπὶ τοῦ τόπου ἡμῶν, οὐχ ἧττον ἐν ταῖς θετικαῖς αὐτῶν σκέψεσιν περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν παραδέχονται αὐτὴν ὡς καλὴν καὶ ὡς εὐδαιμονίαν τοῦ τόπου. Ἐν ἄλλῃ συζητήσει ὁ ἴδιος κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ παρίστα τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, τὸ ἀναγκαστικῶς κυκλοφοροῦν, ὡς μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν τὰ χρέη ἡμῶν. Μᾶς ἔλεγεν, ὅτε συνεζητοῦμεν τὰ νομοσχέδια περὶ μετατροπῆς τῶν δανείων τῶν 6, τῶν 25 καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν ἔχομεν, νὰ πληρώσωμεν τὰ χρέη ἡμῶν χρεωλυτικῶς, διὰ τοῦ δικαιώματος νὰ πληρώσωμεν αὐτὰ ἀμέσως εἰς τὴν ὀνομαστικήν των ἀξίαν διὰ τοῦ ἐν τῷ τόπῳ ἰσχύοντος νομίσματος καὶ ἑπομένως καὶ διὰ τῶν ἀναγκαστικῶς κυκλοφορούντων τραπεζικῶν γραμματίων. Πάντες ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τοῦτο ἦτο τὸ κύριον ἐπιχείρημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπολέμουν τὴν ἰδέαν ἡμῶν, ὅτι, καθ’ ὃν τρόπον ἐπιδιώκεται ἡ μετατροπὴ τῶν δανείων τούτων, τὸ Κράτος παραβιάζει τὰ συμπεφωνημένα, καὶ πράττει πρᾶξιν φέρουσαν τὸν χαρακτῆρα τῆς χρεωκοπίας. Τοιοῦτον δὲ προβάλλοντες ἐπιχείρημα, ἐπαρηγόρουν τοὺς δανειστὰς ἡμῶν, λέγοντες, ὅτι δὲν ἔχουσι φόβον νὰ ζημιωθῶσι, διότι δύνανται νὰ κρατήσωσι τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια, ἅτινα μετά τινα καιρὸν, αἰρομένης τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, θὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν ἀξίαν μὲ τὰ μεταλλικὰ νομίσματα. Τώρα διὰ τοῦ ἰδίου μέσου εὑρίσκουσιν, ὅτι ἐπιτυγχάνομεν ἐλάττωσιν τῶν φόρων μας. Οὕτω δὲ ἐπιτυγχάνουσι τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ὅπερ ἀπασχολεῖ σήμερον ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ ἔθνη, τοῦ ζητήματος δηλ. τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν χρεῶν ἡμῶν. Ὅταν ἤκουσα τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον, ἐνεθυμήθην ἓν σπουδαῖον ἱστορικὸν γεγονός. Ὁ Πὶττ, ὅτε κατὰ τὸ τέλος τῆς παρελθούσης ἑκατονταετηρίδος εἰσήγαγεν ἐν Ἀγγλίᾳ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ἐκαυχᾶτο, ὅτι ἀνεκάλυψεν ὄρος ἐκ χρυσοῦ, καὶ ὅτι διὰ τῆς ἀνακαλύψεώς του ταύτης θὰ δυνηθῇ, χωρὶς νὰ βαρύνῃ τὸν ἀγγλικὸν λαὸν, νὰ θεραπεύσῃ ὅλας τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν πόλεμον, ὃν διεξήγαγεν ἡ Ἀγγλία κατὰ τοῦ Ναπολέοντος Αʹ. Ὁ Πὶττ μετά τινα ἔτη ἀπεβίωσεν, ἡ δὲ Ἀγγλία, μ’ ὅλα τὰ πλούτη της, ἐπὶ εἴκοσι τέσσαρα ἔτη, καθ’ ἃ διήρκεσεν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ὑπέφερε κρίσεις, στενοχωρίας καὶ δυστυχήματα σπουδαιότατα.

§66ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὅπως καὶ ἡμεῖς.

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Χρησιμεύει δὲ ἡ πλάνη αὕτη τοῦ Πὶττ ὡς παράδειγμα τῆς γαλλικῆς παροιμίας, καθ’ ἣν, «ὅταν ἱκανὸς ἀνὴρ πλανᾶται, δὲν πλανᾶται μόνον κατὰ τὸ ἥμισυ.» Ἀλλ’ ἂν ἐπιτρέπηται καὶ εἰς τοὺς πολὺ ἱκανοὺς καὶ εἰς τοὺς ὀλίγον νὰ πλανῶνται ἐπὶ νέων ἰδεῶν καὶ ἐπὶ νέων συστημάτων, δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως εἰς αὐτοὺς νὰ πλανῶνται ἐπὶ γνωστῶν ἰδεῶν καὶ ἐπὶ μέτρων καὶ συστημάτων ἐφαρμοσθέντων καὶ τῶν ὁποίων ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ἤδη τὰ ἀποτελέσματα. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐκτιμήσωμεν 76 ἢ 70 ἑκατομ. εἰς μεταλλικὸν, καὶ 70 ἢ 76 ἑκατομ. εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια εἰς τὴν σημερινὴν αὐτῶν ἀξίαν, βεβαίως τὰ 70 ἑκατομ. εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἤθελον ἀξίζει κατὰ 30% ὀλιγώτερα τῶν 70 ἑκατομ. εἰς μεταλλικὸν, ἤθελον ἀξίζει περίπου 53 ἑκατομμύρια.

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 49 ἑκατομμύρια θ’ ἀξίζουν.

§69ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ προχθὲς οὕτως ὑπελογίσθησαν, 49 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ θ’ ἀξίζουν 53 ἑκατομμύρια, διότι ἡ ὑποτίμησις τῶν γραμματίων δὲν εἶναι 30 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἀλλὰ 30 ἐπὶ τοῖς 130· ὅτι δὲ τὰ 70 ἑκατομμύρια εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἰσοδυναμοῦσι πρὸς 53 ἑκατομμύρια εἰς χρυσὸν, οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις. Ἡ ἁπλοϊκότης τοῦ τοιούτου ὑπολογισμοῦ ἔπεισε τοὺς ἰσχυριζομένους, ὅτι τὰ 76 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν παρὰ τοῦ Ἕλλην. λαοῦ, ἐπειδὴ θὰ πληρωθῶσι παρ’ αὐτοῦ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ὑποτετιμημένα, δὲν ἔχουσι τὸ βάρος τῶν 76 ἑκατομ. εἰς μεταλλικόν. Ἀλλὰ περὶ τούτου πρόκειται; τοῦτο συζητοῦμεν; Συζητοῦμεν πόσον ἀξίζουσιν 70 ἑκατομ. εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, καὶ πόσον ἀξίζουσιν 70 ἑκατομ. εἰς μεταλλικόν; Ὄχι· συζητοῦμεν πόσον εἶναι τὸ βάρος τῶν 76 ἑκατομ., τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλομεν εἰς φορολογίαν ἐπὶ τοῦ Ἔθνους, καὶ ποία εἶναι ἡ σημασία αὐτῶν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου. Ὅταν δὲ τοιουτοτρόπως ἐξετάζωμεν τὸ ζήτημα, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λησμονῶμεν τὴν ἐπιπρόσθετον ἐξασθένησιν, τὴν ὁποίαν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἐπιβάλλει εἰς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους. Τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, Κύριοι, εἶναι νόμισμα, ὅπερ δὲν ἔχει τὴν ἐσωτερικὴν καὶ πραγματικὴν ἀξίαν, ἣν ἔχει τὸ μεταλλικὸν νόμισμα, ἀλλ’ ἔχει πιστωτικὴν ἀξίαν, ἥτις παρέχει τὴν προσδοκίαν τῆς μεταβολῆς αὐτοῦ εἰς ἀντιπροσωπευτικὴν ἀξίαν, ὅταν θὰ παύσῃ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Ὅταν ἡ πιστωτικὴ αὕτη ἀξία τοῦ γραμματίου ἐκπίπτῃ, ἐπηρεάζει ἀμέσως καὶ σπουδαίως τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις, τὸν πλοῦτον, τὰς συναλλαγὰς καὶ ἐν γένει τὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Πῶς καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἐπηρεάζει ταύτας, δὲν εἶναι τόσῳ ἁπλοῦν, μήτε εὔκολον νὰ ὁρισθῇ ἐκ τῶν προτέρων· κατ’ ἄλλον τρόπον ἐπηρεάζει αὕτη τὰς τάξεις ἐκείνας τῆς κοινωνίας, αἵτινες παράγουσιν εἴδη ἐξαγόμενα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ πωλούμενα ἀντὶ μεταλλικοῦ νομίσματος, — τὰς τάξεις ταύτας τὰς ὠφελεῖ — κατ’ ἄλλον δὲ τρόπον ἐπηρεάζει τὰς τάξεις, αἵτινες ἔχουσιν εἰσοδήματα πάγια, ὡς οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἰδιοκτῆται ἀστυκῶν, ἐνίοτε δὲ καὶ ἀγροτικῶν κτημάτων, οἱ βιομήχανοι, οἵτινες παράγουσιν εἴδη τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, οἱ ἐργάται, οἱ κεφαλαιοῦχοι. Τὰς τάξεις ταύτας τὰς βλάπτει. Ἀλλὰ κατὰ πόσον ὠφελεῖ τοὺς παράγοντας εἴδη ἐξαγόμενα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ κατὰ πόσον βλάπτει τοὺς ἄλλους, τοῦτο εἶναι ἐκ τῶν ζητημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα ἐκ τῶν προτέρων καὶ μετὰ μαθηματικῆς ἀκριβείας νὰ λύσωμεν. Ἐκεῖνο ὅμως, περὶ τοῦ ὁποίου εἴμεθα βέβαιοι, καὶ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, ὅλοι δ’ εὐτυχῶς εὑρισκόμεθα ἐν ὁμοφωνίᾳ, εἶναι, ὅτι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, καὶ ἡ ἔκπτωσις τῆς πιστωτικῆς ἀξίας τῶν γραμματίων εἶναι νόσος σπουδαιοτάτη διὰ τὸ Ἔθνος, ὅτι αὕτη ἐλαττοῖ τὴν ἀξίαν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, ἀποθαῤῥύνει τὰς ἐπιχειρήσεις, καὶ ἐξασθενεῖ τὴν ἐνεργητικότητα τοῦ Ἔθνους. Εἶναι δὲ τοιαύτη ἡ οἰκονομικὴ αὕτη νόσος, ὥστε δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὸν φορολογούμενον, τὸν πληρώσαντα τοὺς φόρους του εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἀντὶ μεταλλικοῦ, νὰ ὠφεληθῇ τὴν διαφοράν, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ μεταλλικοῦ καὶ τῶν τραπεζικῶν γραμματίων. Ἐπιπρόσθετον ἀπόδειξιν τούτου εὑρίσκομεν ἐν τῇ ἱστορίᾳ τοῦ δημοσίου ἡμῶν Ταμείου, διότι εἴτε 120 δραχ. ἀξίζει τὸ συνάλλαγμα, εἴτε 104, εἴτε 119, εἴτε 100, εἴτε 125, τὸ Ἔθνος δὲν ἠδυνήθη νὰ δώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον, εἰμὴ 60 ἑκατομμύρια περίπου κατ’ ἔτος. Τοῦτο δὲ δύναται νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ μέτρου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζονται αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις καὶ ὁ πλοῦτος τοῦ τόπου ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τῶν τραπεζικῶν γραμματίων. Παραδεχόμεθα, Κύριοι, ὡς εἴπομεν καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἀνάπτυξίς τις καὶ βελτίωσις τῆς λειτουργίας φόρων τινῶν, παραδεχόμεθα, ὅτι ἐκ τῶν ἐπιδεκτικῶν τοιαύτης ἀναπτύξεως φόρων εἰσὶ καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ ὁ ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων· τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῶν θεωροῦμεν δυνατὴν ἐν λογικῷ μέτρῳ, ἐν μέτρῳ ἀναλόγῳ πρὸς τὰς οἰκονομικὰς τοῦ τόπου δυνάμεις. Παραδεχόμεθα προσέτι, ὅτι, ἂν δὲν συντρίψωμεν τὰς παραγωγικὰς τοῦ τόπου δυνάμεις, δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν καὶ κανονικήν τινα αὔξησιν τῶν λειτουργούντων φόρων ἐκ τῆς προόδου, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ λάβῃ τὸ Ἔθνος, ἔχον ἀκεραίας τὰς παραγωγικὰς αὐτοῦ δυνάμεις· παραδεχόμεθα ὡσαύτως, ὅτι ὑπάρχει σπουδαία ἔλλειψις εἰς τὰ ὄργανα καὶ τὰ μέσα τῶν εἰσπράξεων. Χωρὶς δὲ νὰ ἐπιδοκιμάζωμεν ἰδέας τινὰς, περιεχομένας εἰς τὸ ὑποβληθὲν καὶ συζητούμενον περὶ εἰσπράξεων νομοσχέδιον, αἵτινες μεταβάλλουσαι τοὺς πολίτας Ἕλληνας εἰς ὑπαλλήλους καὶ ὄργανα τῶν δημοσίων Ταμείων, ὑπενθυμίζουσιν ἐποχὴν τῆς Ρωμαϊκῆς ἱστορίας, καθ’ ἣν ὁ ἰδιώτης δὲν ἦτο μέλος τῆς Πολιτείας, ἀλλ’ ὑπάλληλος τοῦ Κράτους καὶ τοῦ δημοσίου Ταμείου· χωρίς, λέγω, νὰ ἐπιδοκιμάζωμεν τοιαύτας ἰδέας, ἂν καὶ ἐπικρατῶσιν αὗται καὶ ἐν ἄλλοις Κράτεσιν, ὡς λείψανα τοῦ παρελθόντος, παραδεχόμεθα, ὅτι εἶναι δυνατὴ καὶ πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ βελτίωσις τῶν μέσων καὶ τῶν ὀργάνων τῆς εἰσπράξεως. Ἐκ τῆς ἀναπτύξεως δὲ τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους θεωροῦμεν ἐπιδεκτικοὺς τοιαύτης, ἐκ τῆς κανονικῆς αὐξήσεως καὶ τῆς προόδου τῶν ὑφισταμένων φόρων τῆς plus value, καὶ ἐκ τῆς βελτιώσεως τῶν μέσων τῆς εἰσπράξεως, παραδεχόμεθα ὅτι εἶναι δυνατὸν, χωρὶς νὰ συντρίψωμεν τὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, καὶ χωρὶς νὰ καταστήσωμεν αὐτὸ ἀνίκανον νὰ δώσῃ εἰς τὸ Κράτος τὸ ποσὸν, ὅπερ δίδει σήμερον, καὶ νὰ εἰσφέρῃ ἀκολούθως, προοδεῦον καὶ ἀναπτυσσόμενον, πλειότερον, παραδεχόμεθα, ὅτι εἶναι δυνατὸν ν’ αὐξήσωμεν τὰς εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου ἀπὸ 60 ἑκατομμ. εἰς 70.

§70ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 70,000,000, ἄνευ τοῦ νέου δασμολογίου, τοῦ ψηφισθέντος;

§71ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ὅλον ποσόν. Τί θὰ εἰσπράξωσιν οἱ μὴ φειδόμενοι τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου, καὶ τί ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν θέλουσι νὰ παραδεχθῶσι τὰς ὑπὸ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου ἐπιβαλλομένας μεταῤῥυθμίσεις καὶ βελτιώσεις, δὲν τὸ λαμβάνω ὑπ’ ὄψει. Ὁδηγοῦμαι ἐκ τῆς ἰδέας, ἣν ὑποστηρίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ μὴ ζητήσωμεν παρὰ τοῦ Ἔθνους ποσὰ, ἅτινα θὰ ἀφαιρέσωσιν ἀπ’ αὐτοῦ τὰ μέσα τῆς ἀναπτύξεως καὶ τῆς προαγωγῆς του. Νομίζω δὲ, ὅτι μέχρις 70 ἑκατομμ. δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν, χωρὶς νὰ συντρίψωμεν τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου. Μεταξὺ τῶν 70 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θεωροῦμεν ὡς δυνάμενα νὰ εἰσπραχθῶσι, καὶ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἀναγράφει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887, διὰ τὰς ἀναγκαίας δαπάνας τοῦ Κράτους, τῶν 93 δηλαδὴ ἑκατομμ., ὑπάρχει ἔλλειμμα 23 ἑκατομμ. Ἠδυνάμην νὰ παραδεχθῶ ὡς ποσὸν δαπανῶν 87 ἑκατομμ., ὅπως ὑπολογίζει ταύτας ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφαιρῶν τὰς ἐνδεχομένας ἀδιαθέτους πιστώσεις. Τοῦτο παραδεχόμενος, ἤθελον ἔχει ὀλιγώτερον ἔλλειμμα νὰ καλύψω, καὶ ἤθελον εὐκολύνει τὴν λύσιν, ἣν ὑποστηρίζω· ἀλλὰ δὲν εὑρίσκω τοῦτο σύμφωνον μὲ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων, καθ’ ἣν αἱ ἀναγκαῖαι δαπάναι τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Προϋπολογισμοῦ ἀνέρχονται εἰς 93 ἑκατομμ. Μᾶς ἐρωτῶσι, πῶς θὰ καλύψωμεν τὸ οὕτω ὑφιστάμενον ἔλλειμμα τῶν 23 ἑκατομμυρίων. Νομίζετε, ὅτι ἡ ἐρώτησις αὕτη μᾶς ἀποτείνεται μὲ τὸν σκοπὸν νὰ ὑποβάλωμεν τὰς γνώμας ἡμῶν, νὰ τὰς συζητήσωμεν, ἐν πλήρει εἰλικρινείᾳ, νὰ σκεφθῶμεν ἐπ’ αὐτῶν, καὶ νὰ εὕρωμεν ποῖον εἶναι τὸ πραγματικὸν συμφέρον τοῦ τόπου, ὅπερ ἐκ συμφώνου νὰ ἐπιδιώξωμεν, καὶ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς κρισίμους περιστάσεις, ἐν αἷς εὑρισκόμεθα; Ὄχι· τὴν ἐρώτησιν ταύτην δὲν μᾶς ἀποτείνουσι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον· εἶναι καὶ αὕτη στρατήγημα κοινοβουλευτικόν· δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι τῆς παλαιᾶς ἢ τῆς νέας Σχολῆς, ἀλλ’ εἶναι στρατήγημα πολιτικὸν, διότι ἡ ἐρώτησις αὕτη εἶναι δίλημμα, εἰς τὸ ὁποῖον μᾶς θέτουσιν, εἶναι δίστομος μάχαιρα. Ἀποτείνοντες ταύτην πρὸς ἡμᾶς, οἵτινες δὲν παραδεχόμεθα ὡς δυνατὴν τὴν εἴσπραξιν 93 ἑκατομμυρίων, μᾶς θέτουσιν εἰς τὸ δίλημμα, ἢ νὰ μὴ ἀπαντήσωμεν, καὶ τότε θὰ εἴπωσιν: «εἶσθε ἀνίκανοι, διότι μόνον νὰ ἐπικρίνητε γνωρίζετε, δὲν ἔχετε δὲ τίποτε ἐν τῷ νῷ ὑμῶν»· ἢ θ’ ἀπαντήσωμεν, καὶ τότε, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν ὑπὸ συζήτησιν τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ σκεφθῶμεν, ἂν δύνηται τοῦτο νὰ πραγματοποιηθῇ, θὰ φέρωσιν ἀπεναντίας τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῶν ἰδεῶν ἡμῶν, θὰ παρερμηνεύσωσιν αὐτὰς, ὡς τὰς παρηρμήνευσαν ἤδη, θὰ καταφύγωσιν εἰς τὸν συνήθη λυρισμὸν, καὶ θὰ κραυγάζωσιν, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἀγαπῶμεν τὴν τιμὴν τοῦ Ἔθνους, καὶ ὅτι μόνον αὐτοὶ ἔχουσι τὸ τοιοῦτον προνόμιον. Θὰ παρερμηνεύσωσι τὰς γνώμας ἡμῶν, καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προτείνομεν ἡμεῖς πρὸς διάσωσιν τῆς τιμῆς τοῦ Ἔθνους, θὰ προσπαθήσωσι νὰ τὰ χαρακτηρίσωσιν ὡς μέτρα χρεωκοπίας.

§72ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ σεῖς δὲν παρηρμηνεύσατε τίποτε!

§73ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶμαι ἕτοιμος νὰ διορθώσω πᾶν σφάλμα μου, ἅμα μοὶ ἀποδείξητε τοῦτο, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος μὴ σφάλλων, ἣν ὑμεῖς δὲν ἔχετε. Ἀλλὰ καὶ μ’ ὅλον τὸν κίνδυνον τοῦτον, δὲν διστάζω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἀποτεινομένην ἐρώτησιν, καὶ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἰδεῶν καὶ τοῦ συστήματος, ὅπερ ἡμεῖς προτείνομεν, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὰ πράγματα εἰσὶ τοσούτῳ καθαρὰ, καὶ ἡ γλῶσσα καὶ ἡ φωνὴ αὐτῶν τοσούτῳ σαφὴς, ὥστε ἀδιαφορῶ, ἐὰν παρερμηνεύσωσι τὰς ἰδέας ἡμῶν, καὶ εἴπωσιν, ὅτι συνιστῶμεν τὸ δυστύχημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ προλάβωμεν, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον μοιραίως θὰ φέρῃ τὸν τόπον ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὑπ’ αὐτῶν ὑποστηριζομένου οἰκονομικοῦ συστήματος, καὶ ἄν, κομματικῶς σκεπτόμενοι, θελήσωσι νὰ παρασταθῶσιν ὡς μόνοι προνομιοῦχοι ὑπερασπισταὶ τῶν συμφερόντων καὶ τῆς τιμῆς τοῦ Ἔθνους. Εἰς τρεῖς κατηγορίας πρέπει νὰ διαιρέσωμεν τὰς δαπάνας. Εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν δαπανῶν, τῶν ἀναγκαίων πρὸς θεραπείαν τῶν πολιτικῶν ἡμῶν ἀναγκῶν, εἰς ἐκείνην τὴν τῶν ἀναγκαίων πρὸς θεραπείαν τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν ἀναγκῶν, καὶ εἰς ἐκείνην τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς ἀπότισιν τῶν ὀφειλῶν ἡμῶν. Αἱ δαπάναι, αἱ ἀναγκαῖαι πρὸς θεραπείαν τῶν πολιτικῶν ἡμῶν ἀναγκῶν, εἰσὶν αἱ ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ διὰ τὰς χορηγίας καὶ διὰ τὰς δαπάνας τῶν πέντε πολιτικῶν Ὑπουργείων. Αἱ δαπάναι αὗται ἀνέρχονται εἰς 30 περίπου ἑκατομμύρια. Νομίζω, ὅτι ἐν ταῖς δαπάναις ταύταις δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν 4 ἕως 5 ἑκατομμυρίων οἰκονομίας. Δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν αὐτάς, ἐὰν τροποποιήσωμεν καὶ μεταῤῥυθμίσωμεν ῥιζικῶς τὸν ὀργανισμὸν διαφόρων ὑπηρεσιῶν καὶ ἐλαττώσωμεν ἄλλας ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅμως, ὅτι, χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, ὀφείλομεν συγχρόνως νὰ ἐπιδιώξωμεν τοιαύτας ῥιζικὰς μεταῤῥυθμίσεις ἑτέρων ὑπηρεσιῶν, οὐχὶ ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον, ἀλλὰ ἐπὶ τὸ δαπανηρότερον. Ὑπηρεσίαι δὲ, ἃς ὀφείλομεν ν’ ἀναπτύξωμεν, μεταῤῥυθμίζοντες αὐτὰς ἐπὶ τὸ δαπανηρότερον μὲν, ἀλλὰ μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς φειδοῦς, εἰσὶν αἱ ὑπηρεσίαι τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ αἱ σκοποῦσαι τὴν χειραγώγησιν καὶ τὴν ὑποστήριξιν τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς γεωργίας. Αἱ ὑπηρεσίαι αὗταί εἰσιν ἀτελεῖς· οἱ σκοποὶ δὲ, οὓς ἐπιδιώκουσιν, εἰσὶ τοιαύτης σπουδαιότητος, εἰς τὴν σημερινὴν πρὸ πάντων οἰκονομικὴν κατάστασιν ἡμῶν, ὥστε ἐπιβάλλεται ἡμῖν τὸ καθῆκον, νὰ βελτιώσωμεν καὶ ἀναπτύξωμεν αὐτάς, ἐὰν θέλωμεν αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τοῦ Ἔθνους νὰ ὑποστηριχθῶσι κατὰ τρόπον, ἀσφαλίζοντα τὴν εἴσπραξιν τῶν 70 ἑκατομμυρίων, ἅτινα ὑπελογίσαμεν, καὶ ἐπιτρέποντα ἡμῖν, νὰ ἐλπίσωμεν ἐν προσεχεῖ μέλλοντι εἴσπραξιν ἀνωτέραν τοῦ ποσοῦ τούτου. Συμψηφίζων τὰς ἐλαττώσεις, ἃς δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τῆς ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον διαῤῥυθμίσεως ὑπηρεσιῶν τινων, μὲ τὰς αὐξήσεις, ἃς ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν διὰ τῆς ἐπὶ τὸ δαπανηρότερον μεταῤῥυθμίσεως ἄλλων ὑπηρεσιῶν, εὑρίσκω, ὅτι ἐκ τῶν δαπανῶν, τῶν διὰ τὰς πολιτικὰς ἡμῶν ἀνάγκας προωρισμένων, δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ πολὺ δύο ἑκατομμυρίων οἰκονομίαν.

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπὸ ποῦ;

§75ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παραδείγματος χάριν, εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκονται σήμερον τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, δυνάμεθα νὰ μὴ δαπανήσωμεν διὰ τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν τὸ ὅλον τῶν ἀναγραφομένων δι’ αὐτὴν 600,000 δρ. μήτε τὸ ὅλον τῶν δραχ. 300,000, τῶν ἀναγραφομένων διὰ βοηθήματα. Δυνάμεθα νὰ μὴ δαπανήσωμεν τὸ ὅλον τῶν ἀναγραφομένων ποσῶν διά τινα ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα, τῶν ὁποίων ἡ χρησιμότης δὲν εἶναι ἀναμφισβήτητος. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ σᾶς συντάξω Προϋπολογισμὸν ἐν ὅλαις αὐτοῦ ταῖς λεπτομερείαις.

§76ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ δικαστήρια;

§77ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τὰ δικαστήρια δύνανται νὰ μεταῤῥυθμισθῶσι κατὰ τρόπον, ἐπιτρέποντα νὰ ἀμείβωνται πλειότερον οἱ δικασταὶ, ἄνευ αὐξήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Ἂν δὲ ἐπιθυμῇ τις, ὅπως ἐγὼ ἢ πᾶς ἄλλος βουλευτὴς, μὴ ἔχων ἐνώπιόν του ἢ μόνον τὰ τεύχη τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὰ στοιχειώδη ἐκεῖνα τεύχη τῶν Ἀπολογισμῶν, ἅτινα γνωρίζετε πάντες, καὶ ἐξ ὧν οὐδεμίαν θετικὴν καὶ πλήρη πληροφορίαν λαμβάνει τις περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, δύναται νὰ μορφώσῃ ἐκ τοῦ προχείρου γνώμην περὶ παντὸς κονδυλίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ συντάξῃ πλήρη τοιοῦτον, ἡ τοιαύτη ἐπιθυμία νομίζω δὲν εἶναι σοβαρά. Διὰ γενικῶν γραμμῶν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τὴν ἰδέαν μας, περὶ τῶν λεπτομερειῶν ὅμως οὐδεμίαν θετικὴν σκέψιν δυνάμεθα νὰ ἐκφέρωμεν. Πῶς θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ, ἂν π. χ. τὸ Γυμνάσιον Α. ἦναι χρήσιμον ἢ οὒ, καὶ ἂν ἡ δαπάνη Α. ἢ ἡ Β. ἦναι σκόπιμος καὶ ἐπωφελὴς ἢ οὔ; ἂν τὸ Προξενεῖον Β. ἦναι πλουσιοπαρόχως προικοδοτημένον, ἢ ὄχι; Ὥστε, καὶ ἄν, χάριν ἁβροφροσύνης, ἀπαντῶ εἰς τὰς ἐρωτήσεις ὑμῶν, ἐννοῶ τὰς ἀπαντήσεις μου ταύτας νὰ θεωρήσητε ὡς ἁπλᾶς ἐνδείξεις, αἵτινες τότε μόνον δύνανται νὰ λάβωσι χαρακτῆρα ὁριστικῶν μέτρων, ὅταν μορφωθῶσι συμφώνως πρὸς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας καὶ πρὸς τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας, ἃς ἔχετε ὑμεῖς. Αἱ στρατιωτικαὶ ἡμῶν δαπάναι, αἱ δαπάναι δηλ. τῶν δύο Ὑπουργείων, τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, ἀνέρχονται κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν εἰς 22 ἑκατομμύρια περίπου. Νομίζω, ὅτι ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς Ὑπουργείοις δυνάμεθα νὰ φέρωμεν οἰκονομίαν σπουδαιοτέραν. Τὴν οἰκονομίαν δὲ ταύτην πρέπει νὰ ζητήσωμεν διὰ τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ στρατιωτικοῦ ἡμῶν ὀργανισμοῦ. Τὸν ὀργανισμὸν αὐτοῦ δυνάμεθα νὰ μορφώσωμεν, λαμβάνοντες ὡς ἀφετηρίαν τὰς ἰδέας αὐτοῦ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ἀναπτυχθείσας ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὸ 1880, καὶ ὁδηγούμενοι ἐκ τῶν στρατιωτικῶν ὀργανισμῶν τῶν ἐθνῶν ἐκείνων, ἅτινα δὲν δύνανται ἐν καιρῷ εἰρήνης νὰ ἵστανται διαρκῶς εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν, ἀλλ’ ἑτοιμάζονται, ὅπως ὦσιν ἱκανὰ διὰ στρατιωτικὴν ἐνέργειαν μόνον ἐν ἐκτάκτοις περιστάσεσι. Καὶ τοιοῦτον Ἔθνος θὰ ἀναφέρω ἐν παραδείγματι τὴν Ἑλβετίαν, παρακαλῶν ἵνα μὴ παρερμηνευθῇ καὶ τὸ παράδειγμα τοῦτο, ὅπως παρηρμηνεύθη καὶ τὸ τῆς μοναστηριακῆς περιουσίας. Δὲν εἶμαι στρατιωτικὸς, καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ πραγματευθῶ τὰς τὰς λεπτομερείας στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ. Ἐξετάζω μόνον αὐτὸν ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικήν. Βλέπω, ὅτι ἡ Ἑλβετία ἔχει ὀργανισμὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐν καιρῷ ἀνάγκης δύναται νὰ κινητοποιήσῃ 200 χιλ. ἀνδρῶν. Ἐπραγματοποίησε δὲ τοῦτο κατὰ τὸ 1870, καὶ ἐμπόδισε τὴν εἰς τὰς χώρας αὐτῆς εἰσβολὴν τοῦ ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Βούρβαχην Γαλλικοῦ σώματος. Ἡ Ἑλβετία δαπανᾷ διὰ τὸν στρατὸν αὐτῆς 14 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος· ἀφοῦ δὲ αὕτη δι’ ὀργανισμὸν, ἐπιτρέποντα τὴν ἐν καιρῷ ἀνάγκης κινητοποίησιν 200 χιλιάδων ἀνδρῶν, δαπανᾷ 14 ἑκατομμύρια, πιστεύω, ὅτι ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ μορφώσωμεν στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν, ἀποβλέποντα κινητοποίησιν μικροτέρου ἀριθμοῦ ἀνδρῶν, καὶ ἀπαιτοῦντα δαπάνην ὀλιγωτέραν τοῦ τῆς Ἑλβετίας. Ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτου ὀργανισμοῦ, δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν τὰς δαπάνας τῶν δύο Ὑπουργείων εἰς 15–16 ἑκατομμύρια. Εὑρίσκω δὲ ὑποστήριξίν τινα τῆς ἰδέας μου ταύτης καὶ ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς νομοσχεδίοις, ἅτινα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπέβαλεν ἐν τῇ Βουλῇ. Δι’ αὐτῶν παραδέχεται δύο θεμελιώδεις ἰδέας, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ στηριχθῇ τὸ παρ’ ἐμοῦ ὑποδεικνυόμενον σύστημα, τὴν ἰδέαν τοῦ σχηματισμοῦ διαθεσίμων κληρωτῶν, καὶ τὴν τοῦ σχηματισμοῦ στελεχῶν ἐφεδρείας. Ἂν ἐπεκτείνωμεν κατὰ τι τὰς ἰδέας ταύτας, καὶ παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, ἣν παραδέχονται πλεῖστα ἄλλα Κράτη, τῆς χρησιμοποιήσεως μέρους τῶν ὑπαρχόντων στελεχῶν ἡμῶν καὶ εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, π. χ. εἰς τὴν Διοίκησιν, εἰς τὰ δημόσια ἔργα, εἰς τὰ Προξενεῖα κτλ. θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν ὀργανισμὸν στρατιωτικὸν, ἐπιτρέποντα οἰκονομίαν 6–7 ἑκατομμυρίων. Νομίζω δὲ, ὅτι τοιοῦτος στρατιωτικὸς ὀργανισμὸς εἶναι λυσιτελέστερος διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἡμῶν ἀνάγκας, καίπερ στερουμένων τῶν στρατιωτικῶν πλεονεκτημάτων, ἅτινα ἔχουσιν ἄλλοι πολυτελέστεροι ὀργανισμοὶ, διότι θὰ στηρίζηται ἐπὶ τῶν πραγματικῶν ἡμῶν πόρων, ἐπὶ τῶν ἀληθῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου, καὶ δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ αὐτάς. Στηριζόμενος δὲ ἐπὶ τῶν ἀληθῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου, θὰ ἦναι ὀργανισμὸς, ὅστις θὰ ἐφαρμοσθῇ πράγματι, καὶ οὐχὶ κολοβωμένος καὶ ἀτελὴς, ὅπως ἐφαρμόζονται οἱ στρατιωτικοὶ ὀργανισμοὶ, οὓς κατ’ ἔτος μεταῤῥυθμίζομεν, καὶ οἵτινες, ὡς γνωρίζομεν πάντες, ἀτελέστατα ἔφερον ἀποτελέσματα διὰ τὴν πραγματικὴν ἐκγύμνασιν τοῦ στρατοῦ ἡμῶν. Θεωρῶ προτιμότερον τὸν ἀτελέστερον ὀργανισμὸν, ὅταν ἐφαρμόζωμεν αὐτὸν, παρὰ τὸν τελειότερον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν στρατιωτικῶν αὐτοῦ ἀρετῶν, ὅταν ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ᾖναι προβληματική. Ἐπὶ τῆς ἰδέας ταύτης, ἣν καὶ ἄλλοτε ἐξέφρασα, ἐζήτησα καὶ τὴν γνώμην ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν μᾶλλον διακεκριμένων, εὗρον δ’ αὐτοὺς ἐπιδοκιμάζοντας αὐτὴν καὶ ἀποφαινομένους, ὅτι ὁ στρατιωτικὸς ἡμῶν ὀργανισμὸς, ὅπως ἐφαρμοσθῇ πλήρης, ἀπαιτεῖ δαπάνας πολὺ πλείονας ἐκείνων, ἃς οἱ πόροι ἡμῶν ἐπιτρέπουσι ν’ ἀναγράψωμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ ὅτι μυριάκις προτιμοτέρα εἶναι ἡ παραδοχὴ ἀτελεστέρου ὀργανισμοῦ, δυναμένου νὰ τύχῃ πλήρους ἐφαρμογῆς, καὶ μὴ προσκόπτοντος ἀπέναντι τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν στενοχωριῶν. Ὅταν ζητήσωμεν διὰ τῆς φορολογίας παρὰ τοῦ Ἔθνους, ὅ,τι δύναται νὰ μᾶς δώσῃ, ὅταν ἐφαρμόσωμεν πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν ἐν ταῖς πολιτικαῖς ὑπηρεσίαις τοῦ Κράτους καὶ περιστείλωμεν, ὅσον εἶναι δυνατὸν, τὰς στρατιωτικὰς ἡμῶν δαπάνας, δὲν δυνηθῶμεν δὲ νὰ φέρωμεν ἰσοζύγιον βέβαιον καὶ ἀναμφισβήτητον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἡμῶν, τότε, οὐ μόνον δικαιούμεθα, ἀλλὰ καὶ ὀφείλομεν νὰ ζητήσωμεν παρὰ τῶν δανειστῶν ἡμῶν συγκαταβάσεις καὶ θυσίας τοιαύτας, αἵτινες νὰ ἐπιτρέψωσιν ἡμῖν νὰ μὴ συντρίψωμεν τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, καὶ νὰ σώσωμεν τὰ συμφέροντα καὶ αὐτῶν τῶν δανειστῶν ἡμῶν. Τοῦτο ὑπαγορεύει καὶ ἡ κοινὴ λογικὴ, καὶ ἡ ἐπιστήμη, τῆς ὁποίας σᾶς ἀνέγνωσα τὸ πόρισμα, ὅπερ ἐξάγει ὁ διακεκριμένος καὶ εἰδικώτερος περὶ τὰ τοιαῦτα δημοσιολόγος τῆς Εὐρώπης. Ἂν δὲν πράξωμεν τοῦτο, παραβιάζομεν καὶ τὰ πρὸς τὸ Ἔθνος καὶ τὰ πρὸς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν καθήκοντά μας. Θεωροῦντες δὲ ἐν τῇ τοιαύτῃ περιπτώσει δικαιολογημένην καὶ ἐπιβαλλομένην τὴν περιστολὴν τῶν δαπανῶν ἡμῶν καὶ ἐν τοῖς δανείοις ἡμῶν, ὀφείλομεν νὰ ζητήσωμεν αὐτὴν διὰ τοῦ τρόπου, τοῦ ὀλιγώτερον ζημιοῦντος τοὺς δανειστὰς ἡμῶν. Τὸ κεφάλαιον, ὅπερ τοιοῦτον φέρει χαρακτῆρα, εἶναι τὸ τῶν χρεωλύτρων, τῶν ὁποίων δυνάμεθα ν’ ἀναβάλωμεν τὴν πληρωμὴν, μέχρις ὅτου δι’ ἐπιτυχίας θετικοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν ὀργανίσωμεν τὰ ἐσωτερικὰ ἡμῶν πράγματα κατὰ τρόπον βοηθοῦντα τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πόρων ἡμῶν καὶ ἐπιτρέποντα τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς. Δὲν εἶναι δὲ σπουδαῖος ὁ φόβος, ὅτι τὰ ἀναβαλλόμενα ποσὰ θὰ συσσωρευθῶσι καὶ ἀποτελέσωσι τὰ ἑκατομμύρια, ἅτινα ἀπηρίθμησεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὡς ποσὸν ἀπαιτητόν. Τὸ ἀναβαλλόμενον ποσὸν θ’ ἀποτελέσῃ κεφάλαιον ἀναβαλλομένου χρέους, τὸ καλούμενον dette differée, ὅπερ θὰ δυνηθῶμεν νὰ μετατρέψωμεν εἰς πάγιον δάνειον. Τὸ κεφάλαιον τῶν χρεωλυσίων, ὅπερ δύναται ν’ ἀναβληθῇ, ἐσφαλμένως ὑπελόγισεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας εἰς 4 περίπου ἑκατομμύρια· ἐλησμόνησεν, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὑπάρχει καὶ ἕτερον κεφάλαιον δαπανῶν, τὸ τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος. Ἐνόμισε φαίνεται, ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος δὲν ἀφορᾷ καὶ τὰ χρεωλύσια. Μετὰ τῆς διαφορᾶς δὲ ταύτης τὸ ποσὸν τῶν χρεωλυσίων ἀνέρχεται εἰς 5,525,000 δραχμῶν. Διὰ τῶν οἰκονομιῶν τούτων θὰ ἐλαττώσωμεν τὸ κεφάλαιον τῶν δαπανῶν ἡμῶν κατὰ 14,500,000, θὰ μᾶς μείνῃ δὲ ἔλλειμμα 8,500,000. Ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς μειοψηφίας εἴπομεν, ὅτι ἐνδέχεται νὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσπράξωμεν καί τι περισσότερον τῶν 70 ἑκατομμυρίων. Τὸ περιπλέον τοῦτο τῶν εἰσπράξεων δυνάμεθα νὰ τὸ ὁρίσωμεν διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ τούτου. Ἂν ἡμεῖς εἴχομεν καὶ ἀμυδρὰν ἐλπίδα, ὅτι θὰ εἰσπράξωμεν ποσὸν ἀνώτερον τῶν 70 ἑκατομμυρίων, ἡ πλειοψηφία βεβαίως δὲν θ’ ἀντέλεγεν εἰς τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν τοιαύτην ἐλπίδα. Δὲν ἐλπίζομεν, ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα δύο ἢ τρία ἔτη θὰ ἦναι δυνατὴ εἴσπραξις ἀνωτέρα τῶν 70,000,000. Δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν τοιαύτην μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη, ὅτε διὰ τῆς διαῤῥυθμίσεως τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν ἐπὶ θετικῶν βάσεων θ’ ἀποβῇ δυνατὴ ἡ ἀνάπτυξις τοῦ τόπου. Τὴν κάλυψιν τοῦ κλάσματος τούτου τοῦ ἐλλείμματος θὰ ζητήσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν διὰ συνεννοήσεως μετὰ τῶν δανειστῶν ἡμῶν, δι’ ἑνὸς ἐκ τῶν πολλῶν δυνατῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἄνευ βλάβης αὐτῶν θὰ δύνανται οὗτοι νὰ μᾶς εὐκολύνωσιν, ἀπαλλάττοντες ἡμᾶς τῆς ἐπιβαλλομένης ἀνάγκης ν’ ἀναβάλωμεν τὴν πληρωμὴν καὶ ἑτέρου μέρους τῶν δανείων ἡμῶν, χάριν τῆς σωτηρίας καὶ τοῦ τόπου καὶ τῶν συμφερόντων τῶν δανειστῶν αὐτοῦ. Πιστεύομεν δὲ, ὅτι καὶ ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν πόρους τινὰς, διὰ τῶν ὁποίων νὰ καλύψωμεν μέρος τοῦ ὑπολοίπου τούτου τοῦ ἐλλείμματος, ὡς τοιοῦτον δὲ πόρον ἀνέφερον ὡς παράδειγμα τὴν μοναστηριακὴν περιουσίαν. Τὴν γνώμην μου ταύτην παρερμηνεύοντες, ἐνόμισαν, ὅτι παραπέμπω τὸ Δημόσιον εἰς τὰς Μονὰς, διὰ νὰ εὕρῃ τὸ ὅλον τῶν πόρων τῶν ἀναγκαίων πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος. Ἡ μοναστηριακὴ περιουσία δὲν εἶναι γνωστὴ, οὔτε εἰς ὑμᾶς, οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Παρεκάλεσα τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργὸν, νὰ καταθέσῃ κατάστασιν τῆς περιουσίας ταύτης, ἀλλ’ οὗτος ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἔχει τοιαύτην καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ τὴν κάμῃ· ὑπάρχει ἁπλοῦν τι κτηματολόγιον, ἐν τῷ ὁποίῳ φαίνεται τὸ εἶδος τῶν κτημάτων, χωρὶς νὰ ὁρίζηται ἡ ποιότης καὶ ἡ ἀξία αὐτῶν. Γνωρίζομεν, ὅτι εἰσπράττονται 2,800,000 δραχ., δαπανῶνται 1,700,000 δραχ., καὶ μένουσι περίσσευμα 1,100,000 δραχ. Ὅτι δὲ αἱ εἰσπράξεις αἱ καταγραφόμεναι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δὲν εἶναι ἐκεῖναι, ἃς δύναται νὰ φέρῃ ἡ περιουσία τῶν Μονῶν, τοῦτο πάντες γνωρίζομεν. Πρὸ ὀλίγου δὲ ἀκόμη ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας εἶπεν ἡμῖν, ὅτι κτήματά τινα μοναστηριακὰ, κείμενα ἐν Λευκάδι, ζητοῦνται νὰ ἐνοικιασθῶσιν εἰς τιμὴν τριπλασίαν ἐκείνης, εἰς ἣν εἶναι ἐνοικιασμένα· ἕκαστος δ’ ἐξ ὑμῶν, πιστεύω, ὅτι θὰ γνωρίζῃ κτήματα καὶ ἄλλων Μονῶν, δυνάμενα νὰ φέρωσιν ἐνοίκιον ἀνώτερον ἐκείνου, ὅπερ φέρουσι σήμερον. Ἡ περιουσία αὕτη, τακτοποιουμένη καὶ καλῶς διαχειριζομένη, δύναται, μετὰ τὴν ἀξιοπρεπῆ καὶ πλήρη συντήρησιν τῶν Μονῶν, ν’ ἀφήσῃ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ὅπερ θὰ λάβῃ αὐτὸ ἐν εἴδει δανείου. Ἀλλὰ καὶ τὸ σημερινὸν περίσσευμα τῶν δραχμῶν 1,100,000 δύναται ὡσαύτως νὰ καλύψῃ μέρος τοῦ ἐλλείμματος.

§78ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, παρουσιάζεται τὸ περίσσευμα, ἀλλὰ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ συμβουλίου τῶν Μονῶν, παρουσιάζεται καὶ ἔλλειμμα. Εἰς τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους κατέθηκα, ὑπάρχουσι καὶ αἱ δύο στῆλαι.

§79ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ ἐπίσημος Προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τῶν Μονῶν, εἶναι ὁ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου συντασσόμενος. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι δικαιολογεῖται ἡ ὕπαρξις καθυστερημάτων ἐπὶ τοιούτων καὶ ὡρισμένων ἐσόδων. Τὴν μοναστηριακὴν περιουσίαν δὲν ἐθεώρησα ὡς πόρον ἐπαρκῆ, ἐφ’ οὗ δυνάμεθα νὰ βασισθῶμεν, πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος. Ἐπιβοηθητικῶς εἶπον, ὅτι καὶ ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ποσόν τι πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ ὑπολοίπου τοῦ ἐλλείμματος. Θὰ ἔχητε μέγα ἄδικον, ἂν ζητῆτε νὰ σᾶς εἴπωμεν πλειοτέρας λεπτομερείας, καὶ συντάξωμεν τέλειον Προϋπολογισμὸν ἡμεῖς, οἵτινες στερούμεθα καὶ τῶν στοιχειωδεστέρων ἐπισήμων πληροφοριῶν πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Σᾶς ὑποβάλλομεν τὰς γενικὰς γραμμὰς συστήματος, κατὰ τὸ ὁποῖον νομίζομεν, ὅτι δύνανται νὰ διαῤῥυθμισθῶσι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν κατὰ τρόπον, ὅστις δὲν θὰ φέρῃ τὸν τόπον εἰς τὴν ἐξάντλησιν καὶ τὴν οἰκονομικὴν καταστροφὴν, καὶ θὰ σώσῃ τήν τε τιμὴν τοῦ Ἔθνους καὶ τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν αὐτοῦ. Ἐκεῖνοι, οἵτινες, παρερμηνεύοντες τὰς σκέψεις μας καὶ τὰς προτάσεις μας, προσπαθοῦσι νὰ μᾶς ἀποδώσωσι τὴν ἰδέαν τῆς χρεωκοπίας, μᾶς λέγουσιν, ὅτι εἴμεθα πάντοτε ἐν καιρῷ διὰ νὰ χρεωκοπήσωμεν. Ἄ! Κύριοι, εἴμεθα πάντοτε ἐν καιρῷ, ἀλλὰ τότε θὰ χρεωκοπήσωμεν πράγματι, θὰ πράξωμεν πρᾶξιν, ἥτις, ἐρχομένη μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τοῦ τόπου, θὰ φέρῃ τὴν καταστροφὴν αὐτοῦ, θὰ προσβάλῃ τὴν τιμὴν τοῦ Ἔθνους, καὶ θὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν ἀνόρθωσιν τῆς πίστεως ἡμῶν. Τὴν τοιαύτην χρεωκοπίαν, ἣν ὑμεῖς νομίζετε, ὅτι εἰς πᾶσαν στιγμὴν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν, ἡμεῖς ζητοῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν. Καὶ διὰ τοῦτο σᾶς λέγομεν, ὅτι πρέπει, ἐνόσῳ εἴμεθα ἐν καιρῷ, — καὶ μόνον τώρα εἴμεθα ἴσως εἰσέτι ἐν καιρῷ, — νὰ προλάβωμεν τὸ μέγα τοῦτο δυστύχημα, τὸ ὁποῖον ἐπαπειλεῖ τὸν τόπον. Ὀφείλομεν νὰ τὸ προλάβωμεν, καὶ ἐπειδὴ δὲν δυνάμεθα ἄλλως, παραδεχόμεθα τὸ μικρότερον κακὸν, τὴν ἀναβολὴν τῆς πληρωμῆς μέρους τῶν χρεῶν ἡμῶν, μετὰ τὴν περιστολὴν τῶν δαπανῶν. Ὀφείλομεν νὰ ὑποστῶμεν τὴν θυσίαν ταύτην τῆς φιλοτιμίας ἡμῶν, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν καταστροφὴν καὶ τὸ στίγμα τῆς χρεωκοπίας. Διὰ τοῦτο σᾶς λέγομεν, μὴ ζητεῖτε νὰ σᾶς δώσῃ ὁ τόπος, ὅ,τι δὲν δύναται νὰ δώσῃ· μὴ θέλετε ν’ ἀφαιρέσητε παρ’ αὐτοῦ τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἀναπτύξεώς του. Ζητήσατε ὅ,τι δύναται νὰ σᾶς δώσῃ, ἐλαττώσατε τὰς δαπάνας ὑμῶν μέχρι τοῦ βαθμοῦ ἐκείνου, οὗτινός εἰσιν ἐπιδεκτικαὶ, ἄνευ παραλύσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους· ζητήσατε δὲ τότε καὶ παρὰ τῶν δανειστῶν τοῦ Δημοσίου τὰς συγκαταβάσεις, ἃς ἐπιβάλλει καὶ τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν ἰδίων. Σᾶς λέγομεν δὲ ταῦτα, διότι ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ δυνηθῶμεν νὰ σώσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ Ἔθνους, νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτὸ τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεως καὶ προαγωγῆς του, καὶ νὰ ἀνορθώσωμεν ἐν τῷ μέλλοντι τὴν πίστιν ἡμῶν, τὴν ὁποίαν ἐχάσαμεν ἤδη.

§80ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Αὔριον, Κύριε, Πρόεδρε.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8½ μ. μ.