1887.03.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

Τῆς 5 Μαρτίου 1887.

(Πέμπτη)

Ὥρα 3 μ. μ.

Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλήφθη τηλεγράφημα ἐμπόρων Ἄρτης, αἰτουμένων νὰ ἐξομοιωθῶσι τὰ ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης εἰσαγωγικὰ τέλη πρὸς τὰ ἐν Τουρκίᾳ πληρονόμενα καὶ οὕτω περιορισθῇ τὸ ἐκεῖ τελούμενον λαθρεμπόριον.

§2ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἀναγνωσθὲν τηλεγράφημα ἔλαβον καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἕτεροι συνάδελφοι ἐξ Ἄρτης, ὡς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου, καθόσον πρόκειται περὶ συμφέροντος οὐ μόνον τοῦ νομοῦ Ἄρτης, ἀλλὰ καὶ τοῦ Δημοσίου. Γνωρίζετε, κύριοι, πάντες τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τοῦ νομοῦ Ἄρτης· εἶναι μία στενὴ καὶ μακρὰ λωρὶς τῆς Ἠπείρου, ἥτις ἀφ’ ἑνὸς περιορίζεται ὑπὸ τῆς ἀποτόμου ὀρεινῆς σειρᾶς τῆς Πίνδου, ἥτις τὴν χωρίζει ἀπὸ τῆς Θεσσαλίας, μεθ’ ἧς δυσκόλως συγκοινωνεῖ, ἀφ’ ἑτέρου ὑπὸ τοῦ ποταμοῦ Ἀράχθου, ὅστις ἀποτελεῖ τὸ ΒΔ. ὅριον τοῦ Βασιλείου, πρὸς μεσημβρίαν δὲ συνδέεται μὲ τὴν ἐπαρχίαν Βάλτου δι’ ἑτέρων δυσβάτων βουνῶν. Τοιοῦτον ὄν τὸ τμῆμα τοῦτο, ἕνεκα τοῦ κακοῦ ὁρίου, πάσχει δεινῶς, διότι τὸ πτωχὸν καὶ μᾶλλον κατῳκημένον μέρος τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης προσηρτήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔμεινε δὲ εἰς τὴν Τουρκίαν τὸ πλουσιώτερον μέρος, ἐξ οὗ ἀπέζη καὶ τὸ εἰς τὴν Ἑλλάδα προσαρτηθέν. Εἰς τὴν δυστυχίαν ταύτην προστίθεται σήμερον ἓν ἕτερον κακόν. Ὁ ποταμὸς Ἄραχθος εἶναι σχεδὸν πανταχοῦ βατὸς καὶ ἡ διάβασις αὐτοῦ ἐκ τοῦ Τουρκικοῦ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν εἶναι εὐκολωτάτη. Ἐν τῷ τουρκικῷ δὲ, ὅπου οἱ τελωνιακοὶ δασμοὶ εἶναι πολὺ μικρότεροι τῶν ἡμετέρων ἐφ’ ὅλων τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰδῶν, τὰ εἴδη ταῦτα εἶναι εὐθηνότατα σχετικῶς πρὸς τὴν τιμὴν αὐτῶν ἐν Ἑλλάδι· ἕνεκα τούτου τὸ πλεῖστον τῆς καταναλώσεως τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐρχομένων εἰδῶν γίνεται ἐν τῷ νομῷ διὰ λαθρεμπορίου, ἐνεργουμένου παρὰ ξένων καὶ παρ’ ἐντοπίων. Παρὰ τὴν γέφυραν, ἥτις συνδέει τὴν πόλιν τῆς Ἄρτης μὲ τὴν ἐν τῷ Τουρκικῷ πεδιάδα, ἐσχηματίσθησαν ἀρκετὰ ἐμπορικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἕτερον ποιοῦσιν ἢ τὴν προμήθειαν ἐμπορευμάτων εἰς τοὺς λάθρα εἰσάγοντας αὐτὰ ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης διὰ τοῦ ποταμοῦ, τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἐπιβλέψῃ καὶ ὁλόκληρον τάγμα τελωνοφυλάκων ἂν ἤθελε σταλῆ ἐκεῖ. Τοῦτο ἀποδεικνύει καὶ ἡ κατάστασις τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελωνείου Μενιδίου, αἵτινες ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἐλαττοῦνται. Ἡ τοιαύτη λαθραία εἰσαγωγὴ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορευμάτων, καταστρέφει τὸ τίμιον ἐμπόριον καὶ ὠφελεῖ μόνον τοὺς λαθρεμπόρους, οἵτινες οὐδεμιᾶς χρησιμότητος δύνανται νὰ ὦσιν εἰς τὸν τόπον. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία; Θεωρῶ ἀδύνατον αὐτὴν διὰ τῆς φυλάξεως τῶν ὁρίων, καὶ ἄν, ὡς εἶπον, τάγμα ὁλόκληρον τελωνοφυλάκων ἤθελε σταλῆ πρὸς ἐπίβλεψιν τοῦ Ἀράχθου ποταμοῦ, τοῦ ῥέοντος ἀπὸ τοῦ Μετσόβου μέχρι τοῦ Ἀμπρακικοῦ κόλπου. Τὸ μέσον, ὅπερ προτείνουσιν οἱ ἔμποροι τῆς πόλεως Ἄρτης, δηλαδὴ ἡ ἐφαρμογὴ εἰδικοῦ τελωνιακοῦ συστήματος καὶ ὁ τελωνισμὸς τῶν εἰσαγομένων εἰς τὸν νομὸν Ἄρτης ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκτιμήσεως αὐτῶν καὶ ἐπὶ πληρωμῇ τέλους οὐχὶ ἀνωτέρου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον τὰ ἐξ Εὐρώπης ἐρχόμενα ἐμπορεύματα πληρόνουσιν ἐν Τουρκίᾳ, θὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν πρόληψιν τῆς λαθραίας εἰσαγωγῆς τῶν ἐμπορευμάτων τούτων ἐκ τοῦ Τουρκικοῦ, διότι οὐδὲν ἐκ ταύτης θὰ ὑπάρχῃ πλέον συμφέρον. Ὁ νομὸς δὲ τῆς Ἄρτης εἶναι τὸ μόνον μέρος τῆς Ἑλλάδος, ἐφ’ οὗ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ εἰδικὸν τοῦτο μέτρον, διότι ἡ διὰ ξηρᾶς συγκοινωνία αὐτοῦ μὲ τὰς γείτονας Ἑλληνικὰς ἐπαρχίας εἶναι δυσκολωτάτη καὶ γίνεται δι’ ὡρισμένων διαβάσεων. Ἡ μεταφορὰ ἐμπορευμάτων ἐκ Θεσσαλίας εἰς Ἄρταν εἶναι σχεδὸν ἀδύνατος, ἕνεκα τῶν περικυκλούντων τὸν νομὸν δυσβάτων ὀρέων.

§3ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅταν ἡ διαφορὰ ἦναι μεγάλη, δύνανται νὰ φέρωσι καὶ ἀπὸ τὸ Μοναστῆρι.

§4ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπὸ τὸ Μοναστῆρι μάλιστα, διότι ἡ μεταξὺ Θεσσαλίας καὶ Μοναστηρίου συγκοινωνία εἶναι εὐκολωτέρα· ἀλλ’ ἀπὸ τὴν Ἄρταν εἰς τὴν Θεσσαλίαν ὄχι. Ὁ κ. βουλευτὴς Βόλου ὁ διακόψας με δὲν γνωρίζει τὰ μέρη ταῦτα. Οἱ κύριοι βουλευταὶ Τρικκάλων καὶ Καρδίτσης γνωρίζουσι ταῦτα, καὶ τοὺς παρακαλῶ νὰ μὲ διαψεύσωσιν, ἂν δὲν ἦναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησίς μου. Ἡ μόνη ὁδὸς ἡ συνδέουσα τὴν Ἄρταν μὲ τὴν Θεσσαλίαν εἶναι ἡ διὰ τῆς γεφύρας τοῦ Κόρακος. Ἡ ὁδὸς δὲ αὕτη, ὡς καὶ αἱ συνδέουσαι τὴν Ἄρταν μὲ τὴν ἐπαρχίαν Βάλτου, δύνανται νὰ προφυλαχθῶσιν, ὅταν πρόκηται περὶ τῆς σωτηρίας ἑνὸς νομοῦ καὶ τῆς προασπίσεως συνάμα τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Τοιοῦτο μέτρον οὐ μόνον θὰ φέρῃ ὠφέλειαν εἰς τὸν νομόν, ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ὠφελήσῃ ὡσαύτως καὶ τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράττῃ ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ πλειότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἰσπράττει σήμερον. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ φέρῃ κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ σώσῃ τὸ ἐμπόριον Ἄρτης ἐκ τῆς ἐπαπειλούσης αὐτὸ καταστροφῆς.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης συνέστησε τὴν αἴτησιν τῶν τηλεγραφούντων, ἀλλὰ δὲν ἐξήγησεν εἰς τί ἀφορᾷ ἡ αἴτησις αὕτη· ἐννοεῖ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης τὴν ἀναπόδραστον συνέπειαν τῆς αἰτήσεως, τουτέστι τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦ νομοῦ Ἄρτης ἀπὸ τῆς τελωνιακῆς ζώνης τοῦ βασιλείου τῆς Ἑλλάδος; ὅπως θεωρῆται δηλαδὴ ἡ ἐπαρχία Ἄρτης δασμολογικῶς ἐντελῶς ξένη τοῦ βασιλείου, ὅπως ἑπομένως πᾶν ἐμπόρευμα προερχόμενον ἐξ Ἄρτης καὶ εἰσαγόμενον εἰς οἱονδήποτε μέρος τοῦ βασιλείου τελωνίζηται ὡς ἐὰν προήρχετο ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ; Ἄν ἐννοῇ τοῦτο, θέλομεν σκεφθῆ ἄλλως· ἄλλως δὲ θέλομεν σκεφθῆ, ἂν ἐννοῇ ὅτι θὰ εἰσάγωνται ἐπὶ ἄλλῳ ἢ τῷ ἰσχύοντι ἐν τῷ λοιπῷ Κράτει δασμῷ εἰς Ἄρταν τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορεύματα· ἅπαξ δὲ οὕτω εἰσαχθέντα, θὰ δύνανται νὰ κυκλοφορῶσιν ἐν παντὶ τῷ Κράτει ἐλευθέρως. Τὸ τελευταῖον τοῦτο δὲν δύναται νὰ προταθῇ σπουδαίως, διότι, ἂν διὰ τῆς Ἄρτης δύναται ὁ ἐμπορευόμενος νὰ εἰσάγῃ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορεύματα ἐπὶ δασμῷ 8%, ἐνῷ εἰς ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους κατὰ τὸ γενικὸν δασμολόγιον εἰσάγονται τὰ ἐμπορεύματα ἐπὶ δασμῷ κατὰ μέσον ὅρον 20%, τὰ πλεῖστα τῶν ἐμπορευμάτων θὰ εἰσάγωνται εἰς τὸ Κράτος διὰ τῆς Ἄρτης καὶ ἀντὶ τοῦ γενικοῦ δασμολογίου τοῦ Κράτους, θὰ ἐφαρμόζηται ἄλλο δασμολόγιον, τὸ τῆς Ἄρτης. Πρόκειται ἄρα περὶ ἀποχωρισμοῦ τοῦ νομοῦ τῆς Ἄρτης ἀπὸ τῆς ἄλλης τελωνιακῆς περιφερείας τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐὰν γίνῃ, πλὴν τοῦ κακοῦ τῆς διακρίσεως δύο τελωνιακῶν γραμμῶν, τελωνιακῆς γραμμῆς μεταξὺ τοῦ νομοῦ Ἄρτης καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ ἑτέρας μεταξὺ τοῦ νομοῦ Ἄρτης καὶ τοῦ λοιποῦ βασιλείου, θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐντελῆ ἀτέλειαν τῆς εἰς τὸν νομὸν Ἄρτης εἰσαγωγῆς χάριν τῆς ἐπιτυχίας τοῦ σκοποῦ, ὃν ἐπιδιώκουσιν οἱ τηλεγραφοῦντες καὶ ὑποστηρίζει ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἤτοι τῆς ἀφομοιώσεως πρὸς τὴν ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ δασμολόγησιν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τύπους ἐν Τουρκίᾳ ἐπιβάλλεται τελωνισμὸς 8% ἐπὶ ἐκτιμήσει, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ὅμως δὲν ὑπάρχει δασμὸς 8% εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἀλλὰ σχεδὸν ἀτέλεια· ὅταν δὲ πρόκηται περὶ εἰσαγωγῆς ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι προορισμὸν τὴν διὰ τῆς τουρκικῆς χώρας διαμετακόμισιν εἰς Ἄρταν, ἐννοεῖται ὅτι ἡ ἀτέλεια θὰ ἦναι πλήρης. Σκοπὸς τῶν αἰτουμένων τὴν ἐλάττωσιν τῶν δασμῶν ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης εἰς 8% εἶναι ἡ ἀφομοίωσις πρὸς τὰ ἐν Τουρκίᾳ ἰσχύοντα, τὰ ἰσχύοντα δὲ ἐκεῖνα ἐν τῇ ἐφαρμογῇ εἶναι ἡ ἀτέλεια τῆς εἰσαγωγῆς τῆς χάριν τῆς Ἄρτης γενομένης διὰ τοῦ Τουρκικοῦ, ἑπομένως πρέπει νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα, ἂν συμφέρῃ ἡ εἰς τὸν νομὸν τῆς Ἄρτης ἀτέλεια τῆς εἰσαγωγῆς. Ἐννοεῖται ὅτι, ἂν ἰσχύσῃ τὸ ἀδασμολόγητον τῆς εἰσαγωγῆς ἐν τῷ νομῷ τῆς Ἄρτης, θὰ προκύψῃ ζημία ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν πρὸς ἐπιτόπιον κατανάλωσιν ἔξωθεν εἰσαγομένων εἰς τὸν νομὸν ἐκεῖνον εἰδῶν· ἀλλ’ ἡ ζημία αὕτη, καίτοι ἱκανῶς σπουδαία, δὲν θὰ ἦναι ὅμως τοσαύτη, ὅση θὰ ἦτο εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, διότι ὁ νομὸς τῆς Ἄρτης δὲν εἶναι ἐκ τῶν πλουσιωτέρων, καὶ ἄλλως ἀφοῦ εἶναι ὁ νομὸς παραμεθόριος, ἡ ἀτέλεια εἰδῶν τινων ἐκ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῶν γειτνιακῶν διαμερισμάτων θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη, ὑφίσταται δὲ καὶ ἤδη· ἀλλ’ ἡ ζημία αὕτη δὲν εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα. Πλὴν τῆς ζημίας ταύτης θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἐκ τῆς λαθρεμπορίας. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐν τοῖς καταστήμασι τῆς διαμετακομίσεως, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι μόνον παρὰ τοῖς τελωνείοις πρώτης τάξεως, τελωνείοις ὠργανωμένοις ὅσον ἔνεστι τελειότερον, γίνεται μέγα λαθρεμπόριον· καί τοι δὲ ἀναγνωρίζομεν τὰ μεγάλα ἀγαθὰ, τὰ ὁποῖα προσπορίζει εἰς τὸ ἐμπόριον ἡ διαμετακόμισις, ἀναγκαζόμεθα νὰ περιστέλλωμεν τὰς ἐκ ταύτης ὠφελείας, βλέποντες τὰς ζημίας, ἃς ἐξ αὐτῆς ὑφίσταται τὸ Δημόσιον. Οὕτω ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίσθη νόμος, καθ’ ὃν ἀπηγορεύθη ἡ διαμετακόμισις τοῦ πετρελαίου χάριν τῆς προστασίας τοῦ μονοπωλείου τοῦ πετρελαίου. Ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἐπήνεγκε ζημίαν εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς Κερκύρας, διότι ἀντικείμενον διαμετακομίσεως ἐν Κερκύρᾳ χάριν τῆς ἀπέναντι Ἠπείρου ἦτο τὸ πετρέλαιον, ἀλλ’ ἐδέησε νὰ ληφθῇ μέτρον τοιοῦτον. Ἐὰν τοιαύτη ἦναι ἡ ζημία ἐκ τῶν καταστημάτων τῆς διαμετακομίσεως τῶν λειτουργούντων ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τελωνιακῶν ἀρχῶν ὅσον ἔνεστιν ἐντελέστερον κατηρτισμένων, πόσος θὰ ἦναι ὁ κίνδυνος, ὅταν ὁλόκληρος ὁ νομός Ἄρτης καταστῇ κατάστημα διαμετακομίσεως, ἐξ οὗ ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ θὰ δύνανται οἱ λαθρέμποροι νὰ μετακομίζωσιν ἐμπορεύματα εἰς τὸ ἄλλο Κράτος; Πῶς δὲ θὰ ἀσκῆται ἡ ἐπιτήρησις; Ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο, λέγει ὁ κ. βουλευτὴς, νὰ κλείσωμεν τὴν γέφυραν τοῦ Κόρακος, τὴν ὁδὸν τοῦ Μακρυνόρους καὶ τοὺς λιμένας Κοπραίνης καὶ Μενιδίου· ἀλλὰ τὸ κλείσιμον δύο λιμένων καὶ δύο μεγάλων ἀρτηριακῶν ὁδῶν δὲν εἶναι πρᾶγμα εὔκολον καὶ συμφέρον εἰς τὸν νομόν Ἄρτης. Σήμερον ἔχομεν ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ ἑστίαν λαθρεμπορίου τὸν λιμένα Πρεβέζης, πᾶσα δὲ ἡ ἐπιτήρησις, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἀπεδείχθη μέχρι τοῦδε ἀνεπαρκὴς καὶ καταγινόμεθα εἰς ἐξεύρεσιν τοῦ τρόπου, δι’ οὗ θέλομεν δυνηθῆ τὸ λαθρεμπόριον τὸ ἐκ Πρεβέζης διενεργούμενον νὰ περιστείλωμεν. Ὅταν δὲ ἀντὶ τῆς Πρεβέζης ἔχωμεν τὸν νομὸν Ἄρτης διενεργοῦντα τὸ λαθρεμπόριον καὶ διὰ θαλάσσης καὶ διὰ ξηρᾶς, δυνάμεθα νὰ ἀπελπισθῶμεν περὶ τοῦ τελεσφόρου οἱασδήποτε ἐνεργείας πρὸς καταστολὴν τοῦ λαθρεμπορίου. Βεβαίως διὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης, ἀφοῦ δὲν θὰ ὑπάρχῃ δασμὸς, δὲν θὰ γίνεται λαθρεμπόριον· ἀλλ’ ἐνῷ οὕτω καταστέλλομεν τὸ λαθρεμπόριον ἐκεῖ, παραιτούμενοι παντὸς δασμοῦ, θὰ δώσωμεν τροφὴν εἰς τὸ λαθρεμπόριον ἐν τῷ ἄλλω Κράτει, ἥτις σπουδαίως θέλει μειώσει τὰ ἐκ τοῦ γενικοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου ἔσοδα τοῦ Κράτους.

§6ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀναγνωρίζω ὅτι πολλαὶ τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἰσχυραί· διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ δὲν ἐπρότεινα ὁριστικὸν μέτρον, ἀλλὰ παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ προτεινομένου ὑπὸ τῶν ἐμπόρων Ἄρτης. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ὅταν μελετήσῃ καλῶς τὰ πράγματα, θὰ πεισθῇ, ὅτι εἶναι πολὺ εὐκολώτερον νὰ φυλαχθῶσιν οἱ λιμένες Μενιδίου καὶ Κοπραίνης καὶ αἱ ὁδοὶ Μακρυνόρους τῆς γέφυρας τοῦ Κόρακος ἢ ὁ λιμὴν τῆς Πρεβέζης. Ἡ ἰδέα βεβαίως πρέπει νὰ μελετηθῇ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτῆς. Διὰ τοῦτο δὲν ἔκαμα πρότασιν, ἀλλ’ ὑπέβαλον παράκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα εἰς τὰ καθέκαστα καὶ εὕρῃ τρόπον συνδυάζοντα καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τὴν ἀνάγκην τοῦ νομοῦ Ἄρτης.

§7ΡΟΥΦΟΣ. Διὰ τῆς ἐνστάσεως αὐτοῦ ὁ κύριος Καραπάνος οὐδὲν ἄλλο κάμνει παρὰ νὰ ὑποστηρίζῃ τὸ λαθρεμπόριον καὶ διὰ τοῦτο ὑπεστήριξε τὸ τηλεγράφημα· ὥστε δὲν πρέπει νὰ λέγῃ, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν.

§8ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν τοῦ τηλεγραφήματος, διότι διὰ τῆς παραδοχῆς αὐτῆς θὰ ἐπέλθῃ μεγίστη βλάβη.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δανείου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τῶν δραχμῶν δύω καὶ μιᾶς. (Ὅρα Παράρτημα). Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅλα τὰ ἔγγραφα, ὅσα ἔχουσι σχέσιν μὲ τὰς χάριτας.

§10ΜΠΑΣΙΑΣ. Παρακαλῶ νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Μπασιᾶ, διενεμήθη πρὸ ὀλίγου καὶ τὸ εἶδον πρὸ ὀλίγου ἐνταῦθα. Παρετήρησα ἐν αὐτῷ, ὅτι προτείνει ὅπως ἐπιβληθῶσι καὶ εἰς τὰς Ἰονίους νήσους τὰ τέλη, τὰ ἰσχύοντα ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τῶν προϊόντων τῆς γῆς· ἐπίσης προτείνει νὰ ἐπιβληθῶσι καὶ οἱ φόροι τῶν οἰκοδομῶν, τῶν ἐπιτηδευμάτων, τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ταῦτα μόνον περιέχει τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ, ἡ Ἑπτάνησος θέλει διατελῇ ὡς πρὸς τὸ σύστημα τὸ φορολογικὸν ἀποκεχωρισμένη τοῦ λοιποῦ Βασιλείου· θέλει δὲ πληρόνῃ τοὺς φόρους τῆς ἐξαγωγῆς, τοὺς ὁποίους ἤδη πληρόνει, ἐπιπροσθέτως δὲ θέλει πληρόνῃ καὶ τοὺς φόρους, τῶν ὁποίων εἶναι ἤδη ἀπηλλαγμένη. Ἐννοεῖται ὅτι, ἐὰν πρόκηται νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα περὶ φορολογικῆς ἀφομοιώσεως τῶν Ἰονίων νήσων, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· διότι αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ εἰς ἀφομοίωσιν, ἀφορᾷ εἰς πλήρη φορολογικὸν χωρισμὸν τῶν Ἰονίων νήσων, ἀφίνει ἰσχύοντα πάντα τὰ κείμενα ἐν αὐταῖς ὡς πρὸς τὰ ἐξαγωγικὰ τέλη, ἐπιπροσθέτει δὲ καὶ πάντας τοὺς φόρους, εἰς οὓς ὑποβάλλεται τὸ λοιπὸν Βασίλειον, δὲν ὑποβάλλονται δὲ ἤδη αἱ Ἰόνιοι νῆσοι. Ἐπειδὴ δὲ εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶνε διατεθειμένη νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, πρῶτον μὲν ἰδιαιτέρως μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Ἰονίων νήσων, εἶτα δὲ καὶ ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ ἀναγράψωμεν τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πρὸ τῆς ἐνεργείας ταύτης τῆς ἐξωδίκου. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, δὲν πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ὡς ἑνιαῖον· οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη ἵνα ἐξετάσωμεν σήμερον, ἐὰν πᾶσαι αἱ νῆσοι, αἱ ἀποτελοῦσαι τὸ πρώην Ἰόνιον Κράτος, πρέπῃ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν φορολογικὴν ἀφομοίωσιν. Ταῦτα δύνανται νὰ ἐξετασθῶσι κεχωρισμένως ἐν ἑκάστῃ νήσῳ καὶ ὅπου δὲν ἀποκρούεται ἡ ἀφομοίωσις, οὐδὲ λόγος ὑπάρχει ἵνα μὴ εἰσακουσθῇ ἡ εὐχὴ τῆς νήσου,—διότι ἄλλοι ἀποκρούουσιν αὐτήν. Πιθανὸν εἴς τινας ἄλλας νήσους νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη μεταβατικῶν τινων διατάξεων, θὰ ἦναι δὲ δυνατὸν αἱ μεταβατικαὶ διατάξεις νὰ γίνωσιν ἀποδεκταὶ κατὰ τὰς ἰδιαιτέρας ἑκάστης νήσου περιστάσεις. Περὶ τούτων πάντων πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἰδιαιτέρως μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν νήσων, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῶσι τροποποιήσεις, αἵτινες θὰ διευκολύνωσι τὴν ἀφομοίωσιν, καὶ ἀφ’ οὗ ἐπὶ πάντων τούτων σκεφθῶμεν, τότε νὰ δώσωμεν γενικῶς λύσιν εἰς πάντα τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§12ΜΠΑΣΙΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἀλλοίαν ἔννοιαν εἰς τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δύο φόρους δὲν δύναται νὰ πληρόνῃ ὁ πολίτης· εἰσάγων δὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, βεβαίως ἐνόουν, ὅτι καταργοῦνται ὅλαι αἱ προηγούμεναι διατάξεις· ἦτο δὲ περιττὸν νὰ τὸ ἀναφέρω.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§14ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§15ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἡ ἰδέα νὰ φορολογήσωμεν τὴν Ἑπτάνησον τμηματικῶς, δὲν εἶναι ὀρθή.

§16ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐγὼ εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ὅσα ἐξέθηκε περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυρίου Μπασιᾶ· ὁ κ. Μπασιᾶς εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον ἄνευ τῆς γνώμης τῶν ἄλλων ἀντιπροσώπων, ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνεννόησιν τῶν ἀντιπροσώπων, αὐτὴν τὴν ἐγκρίνω.

§17ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐκφράσω γνώμην ὡς πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον, διότι ἡ γνώμη μου εἶναι διάφορος τῆς γνώμης τοῦ ὑποβαλόντος τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τοιαύτην γνώμην, ἢ ἂν ἡ γνώμη τῶν πλειόνων ἦναι τοιαύτη, τὸ πρᾶγμα ἐπιτυγχάνεται λίαν εὐκόλως, καὶ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ καταρτίσωμεν ἰδιαίτερα νομοσχέδια, διότι ἀρκεῖ νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι ἀπὸ τῆς δεῖνα προθεσμίας ἐφαρμόζονται ὅλοι οἱ φορολογικοὶ νόμοι τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ καταργοῦνται πάντες οἱ προηγούμενοι φορολογικοὶ νόμοι· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τοιαύτην τινὰ μέθοδον. Καὶ εὐχαρίστως ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις διέκρινε τὰς Ἰονίους νήσους, διότι ὑπὸ ἔποψιν φορολογικὴν ἐξακολουθοῦν νὰ διατελῶσιν ὡς ἰδιαίτερον Κράτος. Καὶ πράγματι ἐπὶ τοιούτου ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ σκεφθῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι ἑκάστης νήσου, ὀφείλει ἕκαστος νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ συμφέροντα ἑκάστης νήσου καὶ τὸ φρόνημα τῶν ἐντολέων του. Διότι πιθανὸν νὰ φρονῇ τις, ὅτι συμφέρει ἡ φορολογικὴ ἀφομοίωσις, ἐὰν ὑποβληθῇ ἡ νῆσος εἰς τὸ αὐτὸ σύστημα, εἰς ὃ καὶ τὸ λοιπὸν Κράτος, ἕτερος δὲ, ὅτι δι’ ἄλλου συνδυασμοῦ ὠφελεῖται κατ’ οὐσίαν καὶ ἀπαλλάσσεται ἐκ τῶν πιέσεων, χωρὶς νὰ ζημιοῦται τὸ Κράτος, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ συμβιβάζηται καὶ τὸ συμφέρον τῆς νήσου καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· ἐὰν δὲ τοῦτο φρονῇ, δὲν πρέπει νὰ συμφωνήσῃ, διὰ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς καταπιέσεις τοῦ συστήματος, ἀφοῦ τὸ Δημόσιον οὐδόλως βλάπτεται, οἱ δὲ κάτοικοι δὲν ὠφελοῦνται. Καὶ εἶπον, ὅτι ἐχάρην ἀκούσας τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ θέσαντος τὴν λύσιν οὕτω, διότι δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἐργασθῶμεν, ἐὰν πρέπῃ νὰ ψηφισθῇ ἡ πλήρης ἀφομοίωσις, ἢ ἀφομοίωσίς τις, ἤτοι ἡ εἰσαγωγὴ φόρων τινῶν εἰς τὰς νήσους, ὑπὸ τὸν ὅρον, τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράττηται ἐκ τῶν φόρων τούτων, νὰ ἀφαιρῆται, εἰς μὲν τὴν Κεφαλληνίαν π. χ. ἀπὸ τὸν σταφιδοκαρπὸν, εἰς δὲ τὴν Κέρκυραν ἀπὸ τὸ ἔλαιον, ὅπερ εἶναι τὸ κύριον προιὸν, ἀνακουφιζομένης οὕτω τῆς γεωργίας. Ταῦτα δὲ πάντα δύνανται ν’ ἀναπτυχθῶσι καὶ πρέπει ν’ ἀναπτυχθῶσιν, ὅτε ὁ κ. Πρόεδρος θέλει προσκαλέσει, ὡς εἶπε, τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν νήσων, διότι πρόκειται περὶ τοπικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θέλει συζητηθῇ παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων ἑκάστης νήσου ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου παρὰ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ. Συμπεραίνω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταχωρισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρὶν ἢ προηγηθῇ ἡ σύσκεψις.

§18ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐννοοῦμεν νὰ μὴ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἐννοοῦμεν νὰ μὴ ἔλθῃ συζήτησις πρὶν ὡριμάσῃ τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἐπιτροπῆς, περὶ τῆς ὁποίας ἔκαμα λόγον.

§20ΜΠΑΣΙΑΣ. Διὰ τῆς προτάσεώς μας φορολογοῦνται ὅλαι αἱ τάξεις, ἐνῷ δὲ τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Βαλσαμάκη οἱ ἀστοὶ δὲν θὰ πληρόνωσι τίποτε.

§21ΡΟΥΦΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἦλθε καὶ ἐσυζητήθη καὶ εἰς παρελθούσας Βουλάς. Τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως τῆς φορολογικῆς εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι καιρὸς νὰ λυθῇ. Εἰς ἐκείνας τὰς ἐποχὰς δὲν ἐλύθη, διότι ὑπῆρχον μερίδες πολιτικαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐπεριποιοῦντο τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν τῆς Ἑπτανήσου· σήμερον ὅμως ἦλθεν ἡ στιγμὴ, καθ’ ἣν δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀνάγκη. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἰσότης φορολογικὴ καὶ πρέπει νὰ φορολογῶνται καὶ οἱ Ἑπτανήσιοι, ὅπως ὁ ἄλλος Ἑλληνικὸς λαός. Τοὺς αὐτοὺς φόρους πρέπει νὰ πληρόνωσι καὶ οἱ Ζακύνθιοι, καὶ οἱ Κεφαλλῆνες καὶ οἱ λοιποὶ Ἑπτανήσιοι. Δι’ αὐτὸ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ ἐκτελέσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχε καθῆκον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν τὸ Ἔθνος νὰ ἐκτελέσῃ.

§22ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Οὔτε χάριν τῶν Ἑπτανησίων βουλευτῶν, οὔτε χάριν τοῦ κ. Λομβάρδου, οὔτε χάριν ἄλλων ἐξακολουθεῖ τὸ σύστημα τὸ φορολογικὸν, τὸ ὁποῖον διέπει τὰς Ἰονίους νήσους. Δὲν εἶναι δέ τι ἔκτακτον, Κράτος νὰ διέπηται ἀπὸ διάφορα φορολογικὰ συστήματα· ἀπορῶ δὲ μὲ τὸν προλαλήσαντα, ὅστις εἶναι λίαν ἐνήμερος τῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους, πῶς ἐξήνεγκε τὴν παράδοξον ταύτην ἰδέαν, ἐνῷ τοιαύτη διάκρισις προϋπῆρχεν ἤδη ἐν τῷ παλαιῷ Κράτει καὶ ὑπάρχει ἔτι μεταξὺ τῆς Λακωνίας καὶ τοῦ λοιποῦ Κράτους. Μέχρι τοῦδε δὲν ἐγεννήθη ἰδέα, ὅτι πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Λακωνία νὰ πληρόνῃ τοὺς φόρους τοῦ λοιποῦ Κράτους. Διατί; Εἶναι περιττὸν νὰ ἐκθέσωμεν τοὺς λόγους, καθὼς εἶναι περιττὸν σήμερον νὰ ἐκτεθῶσιν οἱ λόγοι καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰ τῆς ἀφομοιώσεως καὶ τὰ τῆς διακρίσεως τῆς φορολογίας μεταξὺ Ἰονίων νήσων καὶ λοιποῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους· ἂς βεβαιωθῇ ὅμως ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ διαφορά, αὕτη μᾶλλον εἶναι κατὰ τῶν Ἰονίων νήσων ἢ ὑπὲρ αὐτῶν. Γνωρίζουσι πάντες, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ζημιοῦται ἐκ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τῶν νήσων, ἀλλὰ μᾶλλον ὠφελεῖται, διότι οὐ μόνον εἰσπράττεται ὅ,τι ἠδύνατο νὰ εἰσπραχθῇ, ἀλλὰ εἰσπράττεται καὶ ἄνευ δαπάνης, τὰ δὲ Τελωνεῖα τῶν Ἰονίων νήσων, ὄχι μόνον συνεισφέρουσι γενναῖον ποσὸν, ἀλλὰ χρησιμεύουσι καὶ εἰς τὸ νὰ προσπορίζωσι χρήματα εἰς τὸ Κράτος. Λοιπὸν δὲν εἶναι πολιτικὸς λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν ἐπῆλθεν ἡ ἀφομοίωσις ἡ φορολογική, ἀλλὰ διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐξασφαλίζονται διὰ τοῦ λειτουργοῦντος συστήματος τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ οἱ κάτοικοι ἀποφεύγουσι τὰς καταπιέσεις τῆς εἰσπράξεως. Ἐὰν ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον τί φρονοῦσιν οἱ κάτοικοι τῶν νήσων, βεβαίως θὰ ἤμην σύμφωνος μὲ τὸν ἔντιμον βουλευτήν. Οἱ κάτοικοι τῶν νήσων γνωρίζω, ὅτι εἶναι εὐχαριστημένοι νὰ πληρόνωσι περισσότερα παρὰ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς καταπιέσεις τῆς εἰσπράξεως. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους δὲν ἐπῆλθεν ἡ ἀφομοίωσις καὶ ὄχι διὰ λόγους πολιτικούς. Τὸ ζήτημα τοῦτο μὲ ἀπησχόλησεν ἄλλοτε σπουδαίως καὶ ἔγραψα περὶ αὐτοῦ καὶ προέτρεψα τὰ δημοτικὰ συμβούλια νὰ σκεφθῶσι καὶ ἀποφανθῶσι. Προσεπάθησα ν’ ἀποδείξω, ὅτι καταβάλλουσιν οἱ κάτοικοι περισσότερα τῶν ὅσων καταβάλλουσιν οἱ κάτοικοι τοῦ λοιποῦ Βασιλείου, ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως ἔλαβον ἀπὸ τοὺς πλείστους τῶν ἐντολέων μου, ἦτο, ὅτι προτιμῶσι τοῦτο ἢ τὰ βάσανα τοῦ εἰσπράκτορος, ὅτι προτιμῶσι νὰ πληρόνουν ὅ,τι ἔχουν ἢ νὰ προκαλῶνται νὰ πληρόνουν ὅ,τι δὲν ἔχουν. Εἶναι ὅλως ἐσφαλμένη ἡ ἰδέα, ὅτι οἱ ἀνθιστάμενοι εἰς τὴν ἀφομοίωσιν προστατεύουσι τὴν τάξιν τὴν εὐπορωτέραν. Ἀπ’ ἐναντίας, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, θέλω ἀποδείξει, ὅτι, ἂν ἀντιτασσώμεθα κατὰ τῆς ἀφομοιώσεως, ὑποστηρίζομεν τοὺς πενεστέρους· διότι μόνον αὐτοὶ δὲν καταβάλλουσιν ἢ ἐλάχιστα, μόνον αὐτοὶ δὲν παρέχουσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τι ἐκ τῶν προϊόντων των· διότι τὰ ζῶα αὐτῶν δὲν πληρόνουσι, τὰ χωράφια οὔτε, διότι τὸν ὀλίγον σμιγὸν, τὸν ὁποῖον παράγουσι, τὸν καταναλίσκουσιν εἰς τὴν οἰκογένειάν των· τὸ ἔλαιον καὶ τὸν οἶνον καταναλίσκουσι σχεδὸν εἰς τὰς ἀνάγκας των. Τὰ ὀλίγα ταῦτα ὑπεχρεώθην νὰ εἴπω, ἀφοῦ ἅπαξ ἔγινε λόγος ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐπιφυλαττόμενος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐκθέσω τί φρονῶ.

§23ΡΟΥΦΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Ἀργολιδοκορινθίας ὑπέβαλε πρότασιν, ἥτις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα). Ἀναφορὰ κρατουμένων ἐν ταῖς πολιτικαῖς φυλακαῖς τοῦ δήμου ἐν Σπάρτῃ, οἵτινες παραπονοῦνται διὰ τὴν κακὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν. Ἀναφορὰ Αἰκατερίνης Ἀγάθωνος Μπουγιούκα, αἰτουμένης αὔξησιν τῆς συντάξεως αὐτῆς. Ἀναφορὰ Νικολάου Γ. Ρογκοπούλου, παραπονουμένου κατὰ τοῦ ἐνταῦθα πρωτοδίκου Π. Βεριοπούλου, διὰ ζημίαν, ἣν ὑπέστη κατὰ τὴν δίκην ἐπὶ τῆς πτωχεύσεως Παπαζήση.—Ὁ κ. Κούστας ἔχει τὸν λόγον.

§25ΚΟΥΣΤΑΣ. Προσβάλλονται σπουδαῖα συμφέροντα πολλῶν πολιτῶν καὶ τοῦ Δημοσίου, καὶ διὰ τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ νόμος ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν δὲν λειτουργεῖ καλῶς καὶ ἑπομένως ἐπέρχεται ζημία σπουδαία καὶ εἰς τοὺς παράγοντας αὐτὰ καὶ εἰς τὸ Δημόσιον. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον ἐγένετο λόγος πάλιν περὶ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὁ καιρὸς δὲν ἦτο κατάλληλος νὰ ψηφισθῇ τότε νόμος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ τοιοῦτον σχέδιον νόμου, τροποποιοῦν τὸν νόμον αὐτὸν, διότι, ὡς εἶπον, μεγάλη εἶναι ἡ ζημία καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν πολιτῶν. Πρὸς τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὲ ἀκούσῃ νὰ τοῦ εἴπω δύο λέξεις. Ὅτε ἐγένετο ἡ σύμβασις μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἑταιρίας ἐπὶ τῆς τομῆς τοῦ ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου, ὁ νῦν κ. Πρωθυπουργὸς, ὤν καὶ τότε Πρωθυπουργὸς, ἔλαβεν ὑπόσχεσιν ἀπὸ τὸν τότε ἀντιπρόσωπον τῆς ἑταιρίας Μπέλα Γκέρτερ, καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ ἀξιοτίμου διευθυντοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Ρενιέρη, νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ ἑταιρία νὰ βυθίσῃ πρὸς ἐπέκτασιν τοῦ βραχίονος τοῦ λιμένος Κορίνθου εἴκοσι χιλιάδας κυβικῶν μέτρων ἐκ τῶν ὀγκολίθων, τοὺς ὁποίους ἤθελεν ἐξαγάγει. Πολλάκις ἔκαμον λόγον περὶ τούτου καὶ παρακλήσεις, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἀποβαίνῃ δύσκολος ἡ μεταφορὰ τῶν ὀγκολίθων, νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ ἑταιρία εἰς χρηματικήν τινα καταβολὴν, ὅπως ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἐγένετο τίποτε ἄχρι τοῦδε, ἂν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι τὰ τοιαῦτα ζητήματα πρέπει νὰ λύωνται ἐν τοῖς ὑπουργείοις, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ τί συμβαίνει ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, καὶ τί πρόκειται νὰ γίνῃ, διότι βλάπτονται τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Προσέτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εὐηρεστήθη ν’ ἀπαντήσῃ εἰς ὅλας τὰς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐντεῦθεν· δὲν μᾶς εἶπεν ὅμως τι καὶ περὶ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν Φενεοῦ καὶ Στυμφαλίας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν πρὸ ἡμερῶν οἱ ἀξιότιμοι συμπολῖταί μου. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι μεγάλη ζημία ἐπέρχεται εἰς τοὺς κατοίκους δύο δήμων, ἐπὶ τῇ μὴ ἀποξηράνσει τῶν λιμνῶν, καὶ οἱ κάτοικοι πιέζονται καθ’ ἑκάστην. Ἡ ἑταιρία πρὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μελετήσητε τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν.

§26ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸ ζήτημα τῆς Στυμφαλίας δὲν σᾶς ἀνέφερόν τι, διότι δὲν ἔλαβον ἀκόμη τὴν ἀπάντησιν τοῦ νομικοῦ συμβούλου, τὸν ὁποῖον ἠρώτησα.

§27ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἡ ἐργασία τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Στυμφαλίας εἶναι τετελεσμένη.

§28ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κανάρης εἶπεν, ὅτι ἡ ἀποξήρανσις τῆς Στυμφαλίας ἐτελέσθη. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀντιθέτους πληροφορίας, ὅτι οὐ μόνον δὲν συνετελέσθη, ἀλλ’ ὅτι ἡ λίμνη ὑφίσταται μετὰ τῶν τελμάτων της. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἑταιρία ἐπεχείρησε νὰ ἐνοικιάσῃ γαίας, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει τὴν ἀποξήρανσιν, ἥτις συντελεῖται διὰ τῆς ἐκροῆς τῶν ὑδάτων ἐκ τῆς λίμνης καὶ δὲν ἐγένετο. Ἐκτὸς τούτου, ἡ ἑταιρία ἡ ἀναλαβοῦσα τὴν ἀποξήρανσιν, ἀνέλαβε καὶ ὑποχρεώσεις νὰ κατασκευάσῃ ὁδὸν ἀπὸ Σικυῶνος μέχρι Φενεοῦ, νὰ συστήσῃ ἀγροκήπια, καὶ πολλὰ ἄλλα νὰ πραγματοποιήσῃ, ἀλλ’ ἐκ τούτων οὐδὲν ἔπραξεν, ἐξ ἐναντίας ἐνοικιάζει τὰς πέριξ τῆς λίμνης γαίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχόν ποτε πλημμυρήσει, καὶ διὰ τούτου θέλει νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις της. Ἀπόδειξις τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεών της ἔπρεπε νὰ ἦναι τὸ διανεμητήριον μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε δὲν ἐγένετο. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, ἵνα γίνῃ εὐρεῖα συζήτησις, καὶ διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη, ἡ ἀναλαβοῦσα τὴν ἀποξήρανσιν τόσον τῆς Φενεάτιδος, ὅσον καὶ τῆς Στυμφαλίας, ἔπρεπε νὰ ἦναι κεκηρυγμένη ἀπὸ πέρυσιν ἔκπτωτος, διότι ἐντὸς τῆς τεταγμένης διορίας οὐδὲν τῶν ὑπεσχημένων ἐξετέλεσε.

§29ΚΑΝΑΡΗΣ. Δι’ ἑκατέραν τῶν λιμνῶν, τῆς Στυμφαλίας καὶ τοῦ Φενεοῦ, ἔχει ὁρισθῆ ἰδιαιτέρα προθεσμία, ἤτοι διὰ μὲν τὴν λίμνην Στυμφαλίας τέσσαρα ἔτη, διὰ δὲ τὴν τοῦ Φενεοῦ ὀκτώ. Ἡ προθεσμία διὰ τὴν λίμνην Φενεοῦ δὲν ἔληξεν ἔτι, ἄλλως τε ὑπολείπεται εἰσέτι ἀρκετὸς χρόνος πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῆς, ἑπομένως ἡ ἑταιρία δὲν δύναται νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν μὴ ἀποξήρανσιν αὐτῆς. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ ἔργα τῆς Στυμφαλίας λίμνης, δηλῶ ἐπισήμως πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὸν Αὔγουστον π. ε., ὅτε ἤμην διευθυντὴς τῆς ἐν λόγῳ ἑταιρίας, τὰ τεχνικὰ ἔργα αὐτῆς εἶχον περατωθῆ, συμφώνως πρὸς τὰ ὑπὸ τῶν ἐμπειροτεχνῶν κατὰ τὸν νόμον συνημμένα τῇ σχετικῇ συμβάσει διαγράμματα. Παρατηρῶ μόνον τοῦτο, ὅσον ἀφορᾷ τὰ παράπονα τὰ ἀπὸ μέρους τῶν κατοίκων τῶν πλησιοχώρων χωρίων προβαλλόμενα διὰ τὴν ἐκροὴν τῶν ὑδάτων εἰς τὸν ποταμὸν Ἀσωπὸν, ὅτι ἡ ἑταιρία ὡς ἐκ τῆς συμβάσεως οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν πρὸς κατασκευὴν τεχνικῶν ἔργων διὰ τὴν κανονικὴν καὶ ἀβλαβῆ ἐκροὴν αὐτῶν. Διὰ ν’ ἀποδείξω δὲ πασιφανῶς, ὅτι τὰ λεγόμενα παρὰ τοῦ κ. Κούστα οὐδεμίαν ἔχουσιν ὑπόστασιν, καθιστῶ γνωστὸν πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ γαῖαι τῆς Στυμφαλίας λίμνης ἔχουσιν ἐνοικιασθῆ παρὰ τῆς ἑταιρίας ἀντὶ δέκα ἑπτὰ χιλιάδων δραχμῶν καὶ μάλιστα πρὸς τὸν ἀδελφὸν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Νοταρᾶ.

§30ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ λίμνη ὑφίστατο τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1887.

§31ΚΟΥΣΤΑΣ. Κατὰ μὲν τὰ πολύομβρα ἔτη, κύριοι, ἡ λίμνη γεμίζει, ἐπὶ ἀνομβρίας δὲ ἡ λίμνη ἀποξηραίνεται αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν· αὐτὸ τοῦτο συνέβη καὶ ἐφέτος, καὶ ἂν ὁ κ. Νοταρᾶς ἐνοικίασε χωράφια, ὡς διατείνεται ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ψαῤῥῶν, δι’ ὅπερ ἀμφιβάλλω, εἶναι διότι ἐφέτος δὲν ἔβρεξε, καὶ βεβαιῶ τοῦτο, διότι ἐγὼ ἀπὸ ἐκεῖ διῆλθον πολλάκις καὶ γνωρίζω ἐκ τοῦ σύνεγγυς τί συμβαίνει. Ἡ ἑταιρία, κύριοι, δὲν ἐξετέλεσε καμμίαν τῶν ὑποχρεώσεών της, δὲν προκατέβαλε τὸ καθ’ ὑποχρέωσιν χρῆμα, διὰ νὰ κατασκευασθῇ ὁ δρόμος μεταξὺ Κιάτου καὶ Φενεοῦ, ἀλλὰ μόνον ἐνοικιάζει τὰ χωράφια καὶ διορίζει ἐπιστάτας καὶ ἀγροφύλακας, καὶ καταπιέζει τὸν τόπον, ζητοῦσα καὶ τὴν προστασίαν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ φορολογῇ τοὺς κατοίκους.

§32ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐλάβομεν εἰσέτι ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν οἰκονομικῶν, ἐνᾧ συζητοῦνται τόσον σπουδαῖα νομοσχέδια.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰς προσεκάλεσα, ἀλλὰ δὲν συνέρχονται.

§34ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις ἄνευ ἐκθέσεως, διότι τὰ νομοσχέδια ἀναφέρονται εἰς προηγουμένους νόμους, ἀκυροῦσι διατάξεις νόμων, ἀκυροῦσι διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου. Πῶς θὰ συνεννοηθῶμεν;

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, ἂν αἱ ἐπιτροπαὶ εἰργάζοντο χρησίμως, θὰ ἦτο λίαν ὀρθὸν καὶ ὠφέλιμον νὰ τὰς περιμείνωμεν, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ, ἐξαιρουμένης τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, σπανίως ἐργάζονται. Ὑποβάλλουσι τυπικὰς ἐκθέσεις, ὅτι ἔλαβον γνῶσιν τῶν νομοσχεδίων καὶ ὅτι προτείνουσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῶν. Τοιοῦτον χαρακτῆρα ἔχουσι νομίζω, οὐχὶ τὰ 9)10, ἀλλὰ τὰ 99% τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐπιτροπῶν. Τοιαῦται ἐκθέσεις δὲν εἶναι ἄξιοι νὰ προκαλέσωσιν ἀναβολήν· ἐὰν ἐπιτροπή τις ἦναι εὐδιάθετος νὰ ἐργασθῇ καὶ προτείνῃ τοῦτο, τότε δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν· ἀλλὰ μέχρι σήμερον παρατηροῦμεν, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ οὐδόλως εἰργάσθησαν, οὐδὲ τὰς ἀρχαιρεσίας των ὅλας ἐπεράτωσαν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν, ὅπως ἡ ἔλλειψις τῶν ἐκθέσεων παρακωλύσῃ τὴν πρόοδον τῶν νομοθετικῶν ἡμῶν ἐργασιῶν.

§36ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ παρεμβληθῇ οὐδὲν πρόσκομμα, ἀπεναντίας ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, διότι ἐπιθυμῶ νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐργασία· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι θεωρῶ ὑπεύθυνον τὴν ἐπιτροπὴν τῶν οἰκονομικῶν διὰ τὴν παράλειψιν τῆς ἐργασίας ἐπὶ νομοσχεδίων οὐσιωδῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, τὰ ὁποῖα θὰ συζητηθῶσι καὶ ψηφισθῶσι, καὶ τῶν ὁποίων αἱ συνέπειαι δὲν εἶναι μικραί. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομικῶν ἄνευ παρατηρήσεως εἶχε τὸ καθῆκον καὶ ὤφειλε νὰ ἐργασθῇ, καὶ νὰ ἐργασθῇ ἐπισταμένως, καὶ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀπόφασίν της ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τῶν διατάξεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται σπουδαῖαι. Αὐτὴν τὴν διαμαρτύρησιν κάμνω, καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§37ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τυπικαὶ εἶναι αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν, καὶ ὅτι κατ’ οὐδὲν θὰ φωτίσωσι τὴν Βουλήν, ὅπως δυστυχῶς γίνωνται αὗται· νομίζω ὅμως, ὅτι διὰ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, ὅπως μὴ συζητηθῶσι καθ’ ἣν τάξιν εὑρίσκονται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ὁ λόγος οὗτος εἶναι, ὅτι συνδέονται ἀμέσως καὶ ἀποτελοῦσιν ἰδίως τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς Κυβερνήσεως· νομίζω, ὅτι θὰ εὐκολυνθῇ ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς, καὶ θὰ ταχυνθῇ ἡ περάτωσις αὐτῆς, ἂν προηγηθῇ τῆς συζητήσεως ἑνὸς ἑκάστου νομοσχεδίου ἡ γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ νὰ γίνῃ δὲ ἡ συζήτησις αὕτη, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἥτις δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι αὔριον ἢ μεθαύριον θὰ ὑποβληθῇ. Δυνάμεθα τότε ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ τελειώσωμεν τὴν γενικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὴν ὁποίαν ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων, ὡς καὶ ἡ συζήτησις τῶν λεπτομερειῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ ἦναι ζήτημα ὀλίγων συνεδριάσεων. Εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκονται αἱ ἰδέαι τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐκεῖναι τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς συμπολιτεύσεως περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, ὑπάρχει τοιοῦτον χάσμα μεταξὺ αὐτῶν, ὥστε ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ κοινοβουλευτικήν τινα σημασίαν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διαιρεῖ, εἶναι ζήτημα γενικὸν, εἶναι ζήτημα ἀφορῶν τὸ ὅλον οἰκονομικὸν σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω περιττὸν νὰ συζητήσωμεν μεμονωμένως τὰς διατάξεις ἑνὸς ἑκάστου νομοσχεδίου, πρὶν ἢ συζητήσωμεν τὸ οἰκονομικὸν σύστημα καὶ τὴν θεμελιώδη ἰδέαν, ἐξ ἧς ταῦτα ἀποῤῥέουσι.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ζητεῖ νὰ κανονίσῃ αὐτὴ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως. Ἐπὶ τῇ ἐνάρξει τῆς συζητήσεως οἱουδήποτε οἰκονομικοῦ νομοσχεδίου, δύναται ἡ Βουλὴ, δύναται ἡ ἀντιπολίτευσις, ἂν τὸ ἐπιθυμῇ, νὰ προκαλέσῃ τὴν γενικὴν συζήτησιν. Ἀλλ’ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης παρατηρεῖ, ὅτι εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν εἶναι ἀναγκαία ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει οὕτως. Εἶναι ἀνάγκη βεβαίως νὰ γινώσκῃ τὸν Προϋπολογισμὸν ἡ Βουλή, συζητοῦσα περὶ τῶν συναφῶν πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν νομοσχεδίων, ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ διὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος δὲν εἶναι ἀναγκαία. Εἰς ταύτην νομίζω, ὅτι δύναται ἄριστα νὰ προβῇ ἡ Βουλή, ἀφοῦ ἔχει ἐνώπιόν της τὸν Προϋπολογισμὸν, ἔχει δὲ καὶ τὰ κυριώτερα οἰκονομικὰ νομοσχέδια. Ἐκ ταύτης δὲ τῆς ἀφορμῆς ἀπαντῶ καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Κορινθίας, ὅστις ἐπηρώτησεν ἐπὶ νομοσχεδίου, ἀφορῶντος εἰς τὰ οἰνοπνεύματα, ὅτι νομοσχέδιον, μεταῤῥυθμίζον τὰ κείμενα φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων, θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν προσεχῶς.

§39ΜΠΑΣΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ μοὶ δώσῃ ἁπλῶς μίαν πληροφορίαν. Πρὸ ἑνὸς ἀκριβῶς ἔτους οἱ ἐλεγκταὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ 1885 τῆς Γενικῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἔδωσαν μήνυσιν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα κατὰ τοῦ ἐν Σύρῳ διευθυντοῦ αὐτῆς, δι’ ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἔχει λάβει ἐκ τῆς Τραπέζης, 70,000, δραχμῶν, ἐπὶ ἐνεχύρῳ τριῶν χιλιάδων μετοχῶν αὐτῆς τῆς ἰδίας Τραπέζης, αἱ ὁποῖαι μετοχαὶ προήρχοντο ἀπὸ ἀγοραπωλησίαν τοῦ ἰδίου διευθυντοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μᾶς εἴπῃ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ μήνυσις αὕτη.

§40ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἐρωτήσω, ἐὰν ἔλαβε πέρας, διότι, ἐὰν δὲν ἔλαβε πέρας, δὲν δύναμαι νὰ σᾶς φανῶ εὐχάριστος.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκτελῶν αἴτησιν ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, ὑποβάλλω κατάστασιν τοῦ εἰσαχθέντος εἰς Γαλλίαν σταφιδοκάρπου ἐκ τῶν διαφόρων λιμένων τοῦ Κράτους κατὰ τὰ ἔτη 1880–86, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα).

§42ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ἐπηρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ ποῖον λόγον παρεχώρησε τὴν ἐν Καλάμαις τροφοδοσίαν τῶν καταδίκων εἰς ἐργολάβον ἄνευ δημοπρασίας· ἀλλὰ μέχρι σήμερον ὁ κ. Ὑπουῤῥγὸς δὲν ἀπήντησε.

§43ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχετε δίκαιον· ἕτοιμα τὰ ἔχω· αὔριον θὰ σᾶς τὰ φέρω.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁμολογιῶν τοῦ ἐκ παλαιῶν δραχμῶν 6,000,000 δανείου.

§45ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν κατέθηκε τὴν διαμαρτύρησιν τῶν ἐν Τεργέστῃ μετόχων, εἰ καὶ ἐπανειλημμένως ὑπεσχέθη νὰ τὴν καταθέσῃ. Ἄν ἔλθῃ αὔριον, θὰ ἦναι ἀργά.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἔλθῃ· ἄλλως, εἶναι δημοσιευμένη ἐν ταῖς ἐφημερίσιν. Ἐβράδυνα νὰ τὴν καταθέσω διότι ἐκυκλοφόρησεν ἀπὸ γραφείου εἰς γραφεῖον, καὶ δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τὴν εὕρωμεν ἀμέσως.

§47ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος, κύριοι, οὗ ἕνεκεν ὡς πρόεδρος καὶ εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς ἔκρινα ἐπάναγκες εἰς τὴν εἰσηγητικὴν πρὸς τὴν Βουλὴν ἔκθεσιν νὰ πραγματευθῶ ἐν πάσαις αὐτοῦ ταῖς λεπτομερείαις τὸ ζήτημα, εἰς ὅ ἀφορῶσι τὰ δύο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια, ἀναφέρεται ἀκριβῶς εἰς δύο τινὰ, τὸ μὲν εἰς τὴν ὑπὸ τῶν ἐφημερίδων δημοσιευθεῖσαν ἀναφορὰν τῶν ἐν Τεργέστῃ Ἑλλήνων, τὸ δὲ, διότι ἀξιότιμα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐν οἷς καὶ οἱ δύο ἐκ τῶν προαγορευσάντων ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐξεδήλωσαν φόβους καὶ ἐνδοιασμοὺς, μήτοι διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν ἀθετοῦνται αἱ πρὸς τοὺς πιστωτὰς τοῦ Κράτους ἀνειλημμέναι ὑπ’ αὐτοῦ ὑποχρεώσεις καὶ ἐκ τούτου ὑποστῇ βλάβην τινὰ ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις. Ἐφρόνουν δὲ, ὅτι ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἐκθέσεως ταύτης καὶ οἱ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ οἱ ἐκτὸς αὐτῆς ἐκδηλώσαντες ἐνδοιασμοὺς ἤθελον πεισθῆ, ὅτι διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων οὐδεμία νόμιμος ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους παραβιάζεται, καὶ δὲν ἤθελον ἀπασχολήσει τὴν Βουλὴν. Ὅτε ὅμως χθὲς ἤκουσα τῶν δύο προαγορευσάντων, οἵτινες καὶ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι, οἵτινες ἀπεφάσισαν νὰ λάβωσιν ὡς ἀφετηρίαν τῆς κατὰ τῶν κυβερνητικῶν νομοσχεδίων ἐπιθέσεώς των τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τοῦ Πρϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς ἀνεγνώρισα, ὅτι εἶχε δίκαιον ἀξιότιμος καὶ σεβαστός μοι φίλος, ὅστις, ἀφοῦ ἀνέγνωσε τὴν ἔκθεσιν ταύτην, μοὶ παρετήρησεν, ὅτι ἡ ἔκθεσις εἶναι μὲν ἐξαίρετος, ὡς ἀναπτύσσουσα τὸ ζήτημα καθ’ ὅλας αὐτοῦ τὰς ἐξελίξεις καὶ πείθουσα τοὺς θέλοντας νὰ φωτισθῶσι περὶ τῆς νομιμότητος τοῦ λαμβανομένου μέτρου, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι τοιαύτη, θὰ χρησιμεύσῃ ἀκριβῶς ὡς τὸ στάδιον τῶν σχολίων καὶ τῶν σοφιστικῶν κατὰ τῶν νομοσχεδίων ἐπιθέσεων τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ ἕτερος τῶν χθὲς κατὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν ἀγορευσάντων, ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς, ἀπό τινος χρόνου κατατάσσεται μεταξὺ τῶν ἀπαισιοδόξων ὡς πρὸς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ὅτε τὸ πρῶτον εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἦτο ἐκ τῶν μᾶλλον αἰσιοδόξων καί, ὡς ἐνθυμεῖσθε πάντες, σχὼν τὴν τιμὴν νὰ ἦναι εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ 1884, ἀνεγνώρισε διὰ τῆς ἐκθέσεως αὐτοῦ, ὅτι αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας ἡμῶν εἶναι τοιαῦται καὶ τοσαῦται, ὥστε ἠδύναντο νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων, δι’ ὧν ἐπιτυγχάνεται τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸ ἀπαραιτήτως ἀπαιτούμενον πρὸ ἀνόρθωσιν τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως. Ἀλλ’ ἀπό τινος χρόνου μετέστη εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀπαισιοδόξων, μετέστη δὲ ἐξ ὑπολογισμοῦ, διότι ἀπό τινος χρόνου συμπτώσεις πολλῶν δυσμενῶν περιστάσεων κατέστησαν δυσχερῆ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἡμῶν, ἡ δυσχέρεια δ’ αὕτη, ὑπὸ πάντων ὁμολογουμένη, καθίστησι τὴν θέσιν τῶν ἀπαισιοδόξων δημοτικωτέραν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ καὶ πολλοὶ ἄλλοι προέκυψαν αἴφνης ὡς ἀπαισιόδοξοι, προμαντεύοντες τὰ ἐπαπειλοῦντα ἡμᾶς οἰκονομικὰ δεινὰ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῶν αἰσιοδόξων καὶ προβάλλοντες ὡς ἀνακαλύψεις ἐκτάκτους τὰς περὶ τῆς διεξόδου ἡμῶν ἐκ τῶν δυσχερειῶν γνώμας των, αἵτινες ὡς ἀφετηρίαν καὶ βάσιν ἔχουσι τὴν ἀθέτησιν τῶν συνωμολογημένων ὑπὸ τοῦ Κράτους ὑποχρεώσεων, ὡσανεὶ ἡ τοιαύτη διέξοδος ἀπαιτεῖ μελέτην καὶ γνώσεις οἰκονομολογικάς. Ὁ κ. βουλευτὴς Ἄρτης ἀπό τινος χρόνου ἀνεπέτασε τὴν σημαίαν τῆς χρεωκοπίας, τοῦτο δὲ ὡμολόγησε καὶ εἰς πολλοὺς ὁμίλους φίλων καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ.

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδέποτε εἶπον τὸ τοιοῦτον, καὶ τὸ διαψεύδω καὶ σήμερον.

§49ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δέν μοι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ προσαγάγω μάρτυρας, διότι ἤθελον ἐπικαλεσθῆ τὴν μαρτυρίαν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν μαρτύρων, ἡ ἀναστολὴ τῶν πληρωμῶν, ὑπὲρ ἧς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου συνηγορήσατε, τί ἄλλο εἶναι ἢ χρεωκοπία; — Δὲν ἔχει ὅμως τὸ θάῤῥος νὰ εἴπῃ ἀπροκαλύπτως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καθαρὰν τὴν γνώμην αὑτοῦ ταύτην, ὡς ἐκ τούτου δὲ περιωρίσθη νὰ συστήσῃ τὴν ἀναστολὴν τῶν ὀφειλῶν τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ πιστωτὰς, καὶ πρὸς σωτηρίαν αὐτῶν νὰ καταφύγῃ εἰς τὰς Μονὰς καὶ νὰ προβάλῃ τὰ μοναστηριακὰ εἰσοδήματα, ὡς μέλλοντα νὰ θεραπεύσωσι τὴν κακὴν ἡμῶν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς ἦτο ὁ πρῶτος κατὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτεθείς. Νομίζων δὲ, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀντιλέγῃ εἰς πάντα, ἰσχυρίσθη ἐν ἀρχῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἀποδεδεγμένον εἰσέτι ἐν Εὐρώπῃ, ὅτι, ὅταν τὸ Κράτος δύναται νὰ ἐξοφλήσῃ τὰς ἐκδεδομένας ὑπ’ αὐτοῦ ὁμολογίας εἰς τὴν ὀνομαστικὴν αὐτῶν ἀξίαν, ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀνεγνωρισμένον· ἐπεκαλέσθη δὲ πρὸς τοῦτο καὶ τὴν γνώμην ἑνὸς ἐκ τῶν ἐν Εὐρώπῃ διαπρεψάντων πολιτικῶν ἀνδρῶν, τοῦ ἀειμνήστου Γαμβέττα. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους συνετάχθη πρὸς τὴν γνώμην τῶν πολλῶν, τῶν φρονούντων δηλ. ὅτι τὸ Κράτος κέκτηται τὸ τοιοῦτον δικαίωμα. Συγχαίρω τῷ ἀξιοτίμῳ φίλῳ μου, διότι ὡς πρὸς μόνον τὸ ζήτημα αὐτὸ κατετάχθη μεταξὺ τῶν πολλῶν, ἐνῷ ὡς πρὸς πάντα τὰ λοιπὰ κατατάσσεται μεταξὺ τῶν ὀλίγων. Ὑπῆρξαν βεβαίως καὶ ἐν Εὐρώπῃ τινὲς ἔχοντες τὴν ἀντίθετον γνώμην, ἀλλ’ οὗτοι δὲν ἦσαν οἰκονομολόγοι, ἀλλὰ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξετάζουν τὰ οἰκονομολογικὰ ζητήματα ὑπὸ μόνην τὴν στενὴν οἰκονομικὴν αὐτῶν ἄποψιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν πολιτικὴν, προβλέποντες δὲ τὴν ἀντίδρασιν, ἥτις ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἐκ μέρους τῶν κατόχων ὁμολογιῶν, (τοιοῦτοι δ’ ἐν Εὐρώπῃ εἰσὶν οἱ πολλοὶ τῶν ἐκλογέων) βεβαίως ὑπεχώρουν εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἀνάγκην. Ἀλλὰ πάντες οἱ οἰκονομολόγοι, πρὸ πάντων δὲ οἱ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἡμῶν ἔχοντες κρατοῦσαν γνώμην, ἀποδέχονται ἀνεπιφυλάκτως, ὅτι τὰ Κράτη ἔχουσι πλῆρες καὶ ἀναμφισβήτητον τὸ δικαίωμα νὰ ἐξοφλῶσι τὰς ὁμολογίας αὐτῶν, ὅταν ἡ τιμὴ αὐτῶν ἀνῆλθεν ἢ ὑπερέβη τὸ ἄρτιον. Μεταξὺ δὲ αὐτῶν σημειῶ τὸν Leroi Beaulieu, ὅστις κρίνεται ἐν τῇ ἐποχῇ ἡμῶν ὡς ἔχων πρωτεύουσαν θέσιν μεταξὺ τῶν οἰκονομολόγων. Ὁ κ. βουλευτὴς Ἄρτης, μετ’ αὐτοῦ δὲ καὶ ὁ ἐκ Μεσσηνίας σεβαστὸς φίλος μου κύριος Σωτηρόπουλος, ὑπεστήριξαν, ὅτι ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐξάγεται, ὅτι τὸ Κράτος ἀνέλαβεν ὡρισμένην ὑποχρέωσιν πρὸς τοὺς κατόχους τοιούτων ὁμολογιῶν, τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντας, ἵνα πληρόνῃ εἰς αὐτοὺς καὶ τὸν τόκον καὶ τὸ χρεωλύσιον εἰς μεταλλικὸν νόμισμα, καὶ ὅτι τοῦτο ἀκριβῶς ἐξάγεται ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ σχετικοῦ νόμου, καθ’ ὃ (ἄρθρον) ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει εἰς βάρος αὐτῆς τὴν διαφορὰν ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ νομίσματος καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος. Οὐδέτερος ὅμως αὐτῶν ἀπέκρουσεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως καὶ σαφῶς ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀναγράφει ἐν τῇ ἐκθέσει αὑτῆς, ὅτι οὐδαμοῦ τοῦ νόμου περὶ τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων καὶ τοῦ τῶν 4 ἑκατομμυρίων ἀναγράφεται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Δημοσίου περὶ τῆς πληρωμῆς τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου εἰς χρυσὸν, ἐνῷ εἰς ὅλους τοὺς μετέπειτα ἐκδοθέντας νόμους ἡ ὑποχρέωσις τῆς εἰς χρυσὸν καταβολῆς τοῦ τόκου καὶ χρεωλυσίου καὶ περὶ τῆς εἰς χρυσὸν καταβολῆς τοῦ τιμήματος τῶν ὁμολογιῶν ἀναγράφεται ῥητοῖς γράμμασιν. Ἐπὶ παραδείγματι, εἰς τὸν νόμον περὶ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων, ἄρθρον 6, «τὸ ἀντίτιμον τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τούτου θέλει καταβληθῆ εἰς χρυσᾶ νομίσματα», ἐνῷ εἰς τοὺς νόμους περὶ τῶν δανείων τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων καὶ 25 καὶ 4 ἑκατομμυρίων τοιαύτη ὑποχρέωσις δὲν ἀναγράφεται.

§50ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐξ ἀντιδιαστολῆς λοιπὸν συμπεραίνετε.

§51ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἐξ ἀντιδιαστολῆς, ἀλλ’ ἐκ τῆς ὀρθῆς ἑρμηνείας καὶ ἐκ τῆς ἐξετάσεως τοῦ γράμματος καὶ τῆς ὅλης οἰκονομίας τοῦ σχετικοῦ νόμου· καθόσον μόνον εἰς τὸ ἄρθρον 8 παρενείρονται λέξεις τινὲς, τῶν ὁποίων ἡ κυρία ἔννοια εἶναι νὰ ἀποζημιωθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διὰ τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο αὕτη νὰ ὑποστῇ τότε, ἕνεκα τῆς διαφορᾶς τοῦ μεταλλικοῦ τοῦ ἐν Ἑλλάδι πρὸς τὸ μεταλλικὸν τὸ ἐν Εὐρώπῃ, ἕνεκα τῆς μικρᾶς διαφορᾶς τοῦ ἐσωτερικοῦ συναλλάγματος πρὸ τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτο ὑπέλαβον, ὅτι ὑποχρεοῖ τὸ Δημόσιον νὰ πληρόνῃ εἰς μεταλλικὸν νόμισμα καὶ σήμερον, ὅτε ἔχομεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια, ὡς ἐκ τούτου δὲ, κατ’ αὐτοὺς, παράγεται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Δημοσίου, καὶ ὅταν προσφέρηται νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ δάνεια εἰς τὴν ὀνομαστικὴν αὐτῶν ἀξίαν, νὰ καταβάλῃ εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ δικαιούχους ὁλόκληρον τὸ τίμημα τῶν ὁμολογιῶν εἰς μεταλλικόν. Ἀλλ’ ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ σπουδαίως ἐκ τῶν ἐν ἄρθρῳ 8 λέξεων, διότι ὁ νομοθέτης ἀφεώρα εἰς τὴν παροχὴν εὐκολίας τινὸς πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐγγραφομένους κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου, εὐκολίας, ἥτις ὑπὸ τὰς ὑφισταμένας ἐν τῇ ἐποχῇ ἐκείνη περιστάσεις τῆς παρ’ ἡμῖν νομισματικῆς νομοθεσίας συνεπήγετο μικρόν τι βάρος εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, καθόσον, ὡς γνωστόν, τότε ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ μεταλλικοῦ τοῦ ἐν Ἑλλάδι ἰσχύοντος καὶ τοῦ μεταλλικοῦ τοῦ ἐν Εὐρώπῃ ἦτο ἐλαχίστη. Ἀλλὰ σήμερον τὸ ζήτημα δὲν παρουσιάζεται οὕτω. Σήμερον δὲν πρόκειται νὰ μεταβληθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον ἀναλαμβάνει εἰς βάρος του τὴν διαφορὰν τοῦ νομίσματος ἢ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος. Σήμερον τὸ Κράτος, ἐξασκοῦν τὸ παρεχόμενον εἰς αὐτὸ δικαίωμα, προσφέρεται νὰ πληρώσῃ ὁλόκληρον τὸ τίμημα τῶν ὁμολογιῶν. Τὸ ἐξεταστέον λοιπὸν ζήτημα εἶναι, ἂν τὸ Κράτος, προσφερόμενον νὰ ἀποδώσῃ τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν, ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ αὐτὸ εἰς μεταλλικὸν νόμισμα, ἢ εἰς τὸ παρ’ ἡμῖν ἰσχύον νόμιμον νόμισμα. Ἰσχυρίζομαι λοιπόν, ὅτι οὐδὲν ἔχουσιν οἱ ὁμολογιοῦχοι δικαίωμα νὰ ζητήσωσιν ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ αὐτοῖς, εἰμὴ εἰς τὸ παρ’ ἡμῖν ἰσχύον νόμιμον ἐγχώριον νόμισμα, διότι ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος ἐνεγράφησαν ὡς ὁμολογιοῦχοι. Δὲν ὑπεχρέωσεν αὐτοὺς ὁ νόμος, ὅταν ἐνεγράφησαν, νὰ καταθέσωσι τὸ τίμημα τῶν ὁμολογιῶν, ὡς ἐγένετο εἰς τὰ ἄλλα δάνεια, εἰς μεταλλικὸν νόμισμα· τοὐναντίον ὁ νόμος τὰς ἐγγραφὰς καὶ προεκήρυξε καὶ ἀνεγνώρισεν εἰς τὸ παρ’ ἡμῖν ἰσχύον τότε νόμισμα τῆς παλαιᾶς δραχμῆς, πρὸς εὐκολίαν δὲ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐγγραφῆ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ὥρισεν, ὅτι ὑπολογίζει τὸ φράγκον εἰς 112 λεπτά. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ, ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου βουλευτὴν ἐκ Κεφαλληνίας κ. Βαλσαμάκην, ἰσχυρισθέντα, ὅτι ὁ τίτλος τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων δὲν εἶναι 25 ἑκατομμυρίων παλαιῶν δραχμῶν, ἀλλὰ φράγκων. Ὅτε ἐξεδόθη ὁ νόμος αὐτός, προϋπῆρχε αὐτοῦ ἕτερος νόμος περὶ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, ὁ νῦν ἐν ἰσχύϊ, ὅστις δὲν ἐτέθη ἀμέσως εἰς ἐφαρμογήν, ἀλλ’ ἀνεγνώρισεν ὡς νόμιμον νόμισμα παρ’ ἡμῖν τὸ φράγκον. Ὁ νόμος περὶ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος φέρει χρονολογίαν 10 Ἀπριλίου 1867, ἐδημοσιεύθη δὲ ἐν τῷ φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, τῷ φέροντι τὸν ἀριθμὸν 21 τῆς 12 Ἀπριλίου, ἐν ᾧ ὁ νόμος περὶ τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων εἶναι μεταγενέστερος. Εἶχε λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν ὁ νομοθέτης τότε, ὅτι τὸ φράγκον εἶναι νόμιμον νόμισμα παρ’ ἡμῖν καὶ δι’ αὐτὸ ἀνέγραψεν ἀμφότερα, ἤτοι τὴν ἔκδοσιν δανείου 25 ἑκατομμυρίων φράγκων ἢ 28 ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§52ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐὰν ἴσχυεν ὁ νόμος ἐκεῖνος κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§53ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσχυε, διότι ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ ὑπάρχει ἡ τοῦ ἄρθρου 23 διάταξις, καθ’ ἣν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεώς του τὸ φράγκον τιμᾶται καὶ εἶναι ἀποδεκτὸν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πρὸς 112 λεπτά, ἐν ἄλλαις λέξεσιν ἔλαβεν ἀμέσως ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ νόμιμον κυκλοφορίαν παρ’ ἡμῖν τὸ φράγκον πρὸς 112 λεπτά. Ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν ἀμέσως, ἀνεβλήθησαν δὲ αἱ ἄλλαι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπῄτουν ἐκτύπωσιν νέου νομίσματος καὶ ἄλλους συνδυασμοὺς νομισματικοὺς μετὰ τῶν Κρατῶν τῆς Λατινικῆς ἑνώσεως.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποβάλλει τὴν ἀναφοράν, ἥτις ἐζητήθη, τῶν ἐν Τεργέστῃ κατόχων ὁμολογιῶν.

§55ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ φράγκον ἐξετιμήθη πρὸς 112 λεπτὰ τότε λοιπὸν τί σημαίνει ἐκτίμησις νομίσματος νομίμως κυκλοφοροῦντος; Ἄν τὸ νόμισμα ἦτο τὸ φράγκον, ἔπρεπεν ἡ δραχμὴ ἡ παλαιὰ νὰ ἐκτιμηθῇ πρὸς 89 λεπτά· ἐκτιμωμένου τοῦ φράγκου πρὸς 112, τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν ἦτο νόμισμα νομίμως κυκλοφοροῦν ἐν τῷ τόπῳ.

§56ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Βαλσαμάκην, ἰσχυρισθέντα, ὅτι, ὡς ἐκ τοῦ τίτλου, ὁ ὁποῖος ἐδόθη εἰς τὸν νόμον, δηλ. τοῦ τίτλου τῶν 25 ἑκατομ. φράγκων ἢ 28 ἑκατομ. δραχμῶν, προκύπτει ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Δημοσίου περὶ πληρωμῆς εἰς μεταλλικὸν νόμισμα· παρετήρησα δὲ, ὅτι ὁ τίτλος αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ὑποκαταστήσῃ τὴν ἐν μεταγενεστέροις νόμοις ἀναγραφεῖσαν ὑποχρέωσιν τοῦ Δημοσίου περὶ τῆς εἰς χρυσὸν πληρωμῆς· διότι παρ’ ἡμῖν τότε τὸ φράγκον εἶχε νόμιμον κυκλοφορίαν, καθόσον διὰ τῆς τελευταίας διατάξεως τοῦ νόμου περὶ νομισματικοῦ συστήματος τὸ φράγκον διετιμήθη πρὸς 112 λεπτὰ τῆς παλαιᾶς δραχμῆς. Λοιπὸν, ἐπανερχόμενος εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, ἰσχυρίζομαι, ὅτι, ὅταν τις ὑπὸ τὸ κράτος ἑνὸς νόμου ἰσχύοντος παρ’ ἡμῖν καὶ μὴ ἀναγράφοντος οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν τῆς καταβολῆς τοῦ τιμήματος τῶν ἐγγραφομένων ὁμολογιῶν εἰς μεταλλικὸν νόμισμα, οὐδὲ ὑποχρεοῦντος τὸ Δημόσιον εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ τόκου καὶ χρεωλυσίου εἰς χρυσὸν, ὅταν, λέγω, ὑπὸ τὸ κράτος τοιούτου νόμου ἐγγράφηταί τις εἰς ἀγορὰν ὁμολογιῶν, βεβαίως ὑποβάλλεται εἰς πάντας τοὺς ἐν Ἑλλάδι νόμους· ἑπομένως, ὅταν τὸ ἑλληνικὸν Κράτος προσφέρεται νὰ πληρώσῃ εἰς αὐτὸν τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν του, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ πληρώσῃ διὰ τοῦ νομίμου ἐγχωρίου νομίσματος· οὐδὲ δύναται νὰ ἔχῃ δικαίωμα ἀνώτερον ὁ ἐγγραφεὶς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀπὸ τὸν ἐγγραφέντα ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, διότι τότε οὐδεμία ὑπῆρχε διαφορὰ μεταξὺ αὐτῶν· δὲν πρόκειται, ἄλλως τε, σήμερον νὰ μεταῤῥυθμισθῇ τὸ ἄρθρον 8, ἐξ οὗ καὶ μόνου ἀρύονται τὰ ἐπιχειρήματά των οἱ ἀντιλέγοντες. Σήμερον πρόκειται τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν, δηλ. νὰ πληρώσῃ περισσότερον 20% ἀφ’ ὅ,τι ἔλαβε κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου, δικαιοῦται δὲ ἀναμφισβητήτως νὰ τὸ πληρώσῃ διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐγχωρίου νομίσματος, δι’ οὗ ἐπλήρωσαν εἰς τὸ Δημόσιον τὸ τίμημα τῶν ὁμολογιῶν οἱ κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου ἐγγραφέντες ἢ ἀγοράσαντες αὐτάς. Τὸ θέμα λοιπὸν, ὅπερ εἶναι δι’ ἡμᾶς ἀντικείμενον ἐξετάσεως, παρουσιάζει δύο ἐρωτήματα· τὸ πρῶτον, ἐὰν ὁ νόμος τοῦ δανείου τῶν 25,000,000 ἐπέβαλεν εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἐνεγράφησαν πρὸς ἀγορὰν ὁμολογιῶν, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλωσι τὸ τίμημα εἰς χρυσὸν ἢ ὄχι; Βεβαίως ὄχι· διότι ῥητῶς ἐπέτρεψεν αὐτοῖς νὰ καταβάλωσι τὸ τίμημα εἰς τὸ ἰσχύον παρ’ ἡμῖν νόμιμον νόμισμα. Τὸ δεύτερον, ὁ νόμος ὑπεχρέωσε ῥητῶς τὸ Δημόσιον νὰ καταβάλῃ εἰς χρυσὸν τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν, ὅταν ἀποφασίσῃ ν’ ἀποδώσῃ αὐτὸ, ἐνασκοῦν παρεχόμενον εἰς αὐτὸ δικαίωμα; Βεβαίως ὄχι. Ἐφ’ ὅσον, εἶπεν ὁ νόμος, ἐξακολουθοῦμεν νὰ πληρόνωμεν μόνον τὸν τόκον, ὡς πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ δικαιούχους ποιούμεθα ἐξαίρεσίν τινα, ἀναλαμβάνοντες εἰς βάρος μας τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ παρ’ ἡμῖν καὶ τοῦ ἐν Εὐρώπῃ μεταλλικοῦ νομίσματος, ἢ τὴν ἄνευ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ὑφισταμένην μικρὰν ὑπερτίμησιν τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος. Οὐδέποτε ὅμως δύναταί τις νὰ θέσῃ ἐν τῷ νῷ τοῦ νομοθέτου τὴν ἰδέαν, ὅτι, τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας παρ’ ἡμῖν εἰσαγομένης, τὸ Κράτος ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὑπόχρεων νὰ καταβάλῃ τὸ τίμημα τῶν ὁμολογιῶν εἰς μεταλλικὸν νόμισμα. Τὸ γενόμενον ὅμως μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, πληρονούσης εἰς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κατόχους ὁμολογιῶν τὰ τοκομερίδια (coupons) καὶ τὰς κληρουμένας ὁμολογίας εἰς μεταλλικὸν νόμισμα, ὑπολαμβάνεται ὑπό τινων ὡς παράγον ἠθικήν τινα ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἐνεγράφησαν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κατὰ τὸ στάδιον τῆς πρώτης τοῦ δανείου ἐκδόσεως εἰς δημοσίαν ἐγγραφήν. Κατ’ ἐμὲ, καὶ αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις δὲν ὑφίσταται, εὐθὺς ὡς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὰ χρηματιστικὰ μόνον αἱ ἐκ τοῦ νόμου παραγόμεναι ὑποχρεώσεις εἰσὶ καὶ αἱ ἠθικαί. Ἀλλὰ τὴν περὶ τούτου ἐκτίμησιν δέον νὰ ἐπαφήσωμεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι χάριν τῆς δημοσίας πίστεως πρέπει νὰ ὑποβάλῃ τὸ Δημόσιον εἰς τὴν μικρὰν αὐτὴν θυσίαν, ἤτοι νὰ πληρώσῃ εἰς τοὺς ἀρχικῶς ἐγγραφέντας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ τὸ τίμημα τῶν ὁμολογιῶν των εἰς μεταλλικὸν νόμισμα, ἂς τὸ πράξῃ, διότι ἐκ τῶν 21,000 ὁμολογιῶν, τῶν ἀρχικῶς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐγγραφεισῶν, μόνον τὸ ἥμισυ ὑπολείπεται εἰς κυκλοφορίαν, διὰ δὲ τὸ ἥμισυ αὐτὸ θὰ ἦναι τὸ πρόσθετον βάρος τοῦ Δημοσίου ἐξ 700,000 δραχμῶν. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ ἠθικὴ ὑποχρέωσις αὕτη τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ ὡς οἷόν τε αὐστηρότερον, νὰ ἐξετασθῇ δὲ ὄχι μόνον τίνες ἐνεγράφησαν ἀρχικῶς, ἀλλὰ καὶ ἐὰν μένωσιν εἰσέτι ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ αἱ ὑπ’ αὐτῶν ἐγγραφεῖσαι ὁμολογίαι, διότι δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ ὦσι πολλαὶ αὐτῶν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, οἱ δὲ κάτοχοι αὐτῶν ἐπληρόνοντο μέχρι τοῦδε τοὺς τόκους εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, οὐδενὸς δικαιώματος παρεχομένου αὐτοῖς πρὸς τὴν πληρωμὴν τοῦ κεφαλαίου τῶν ὁμολογιῶν εἰς μεταλλικὸν νόμισμα.

§57ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι, ἐὰν ὑποστηρίξητε αὐτὸ, καταστρέφετε ὁλόκληρον τὸ οἰκοδόμημα τῶν ἐπιχειρημάτων σας· διότι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις κάμῃ αὐτὴν τὴν διάκρισιν, θὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἔχει ἄδικον.

§58ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι ἡ ὑπὲρ τῶν ἀρχικῶς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐγγραφέντων ἐξαίρεσις, καὶ ἂν εἰς ταύτην κρίνῃ ἀναγκαῖον νὰ προέλθῃ ἡ Κυβέρνησις, οὐδεμίαν παρέχει ἔνδειξιν ἀδικίας κατὰ τῶν λοιπῶν ὁμολογιούχων. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, καὶ ἡ ἐξαίρεσις αὕτη δὲν ὑποστηρίζεται ἐκ λόγων νομικῶς ἰσχυρῶν, δύναται ὅμως νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξ ἐκτιμήσεως τῶν γενικωτέρων συμφερόντων. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ θέμα, παρατηρῶ εἰς τοὺς ἀντιλέγοντας, ὅτι, ἄν τινες ἐκ τῶν νῦν ὁμολογιούχων κατέβαλον τὸ τίμημα εἰς μεταλλικὸν νόμισμα, θὰ εὑρεθῶσιν ὅμως καὶ ὁμολογιοῦχοι, οἵτινες, πληρονόμενοι τὸ κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν των εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, θέλουσι καταλίπει ταῦτα παρ’ ἡμῖν καὶ μετ’ ὀλίγον χρόνον, αἰρομένης τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, θέλουσιν ἔχει τὸ ἀντάξιον αὐτῶν εἰς μεταλλικὸν νόμισμα. Ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἐνδεχόμενον νὰ ἐκλείψῃ μετ’ ὀλίγον, ἐκεῖνοι δὲ, οἵτινες ἐκ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐγγραφέντων θὰ λάβωσιν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν των, θὰ ἔχωσιν εἰς χεῖράς των νόμισμα ἰσότιμον πρὸς τὸ μεταλλικόν. Οὐδὲν ἄλλως τε δικαιοῦνται ν’ ἀξιῶσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν προνόμιον οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὁμολογιοῦχοι, καθόσον ὑπὸ τὸ κράτος τῶν κειμένων νόμων ἐνεγράφησαν καὶ ἐγένοντο κύριοι τῶν εἰς χεῖράς των εὑρισκομένων ὁμολογιῶν, ὀφείλουσι δὲ νὰ λάβωσι τὸ κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν εἰς τὸ νόμιμον νόμισμα τοῦ Κράτους, ἀφοῦ μάλιστα λαμβάνουσι καὶ 20% περισσότερον, ἀφ’ ὅ,τι κατέβαλον.

§59ΦΩΤΗΛΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, τί ἤθελεν ὁ νόμος νὰ συμπεριλάβῃ τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος, καὶ ἐὰν ὁ νόμος προέβλεπε περὶ ἑνὸς ἐλαχίστου ποσοῦ, περὶ μεταφορᾶς χρημάτων ἀπὸ τόπου εἰς τόπον. Ποία εἶναι ἡ διαφορὰ, ὅταν ἡ τιμὴ τοῦ νομίσματος ἦναι ἐλαχίστη;

§60ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπηυθύνατε τὴν ἐρώτησιν αὐτὴν, διότι δὲν ἐνοήσατε τὸ ζήτημα.—Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐξακολουθήσῃ μόνη ἡ πληρωμὴ τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου, τότε ἡ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια πληρωμὴ πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ δικαιούχους καθίστα δίκαιον τὸ παράπονον αὐτῶν. Σήμερον ὅμως τὸ Κράτος ἐνασκεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἀποδόσεως τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, δικαιοῦται δὲ νὰ τὸ ἀποδώσῃ ἐπὶ τῷ αὐτῷ ἐγχωρίῳ νομίσματι, καθ’ ὃ ἐπλήρωσαν οἱ ὁμολογιοῦχοι καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐνεγράφησαν, ἀφ’ οὗ ὑποχρέωσιν περὶ τοῦ ἐναντίου οὐδεμίαν ἀνέλαβε διὰ τοῦ σχετικοῦ νόμου.

§61ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὡς πρὸς τὸ χρεωλύσιον καὶ τὸν τόκον εἶσθε σύμφωνοι νὰ πληρώνηται ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος;

§62ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο. Εἶπον ὅτι, ἐὰν διὰ τοῦ νομοσχεδίου μετεβάλλετο ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8, τότε ἡ παρατήρησίς σας θὰ εἶχεν ἀξίαν· ἀλλὰ σήμερον δὲν προβάλλεται τοιαύτη μεταβολή. Σήμερον τὸ Κράτος λέγει: σᾶς ἀποδίδω ὁλόκληρον τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν σας· δὲν ἔχω ὑποχρέωσιν ἢ νὰ τὸ ἀποδώσω εἰς ἐκεῖνο τὸ νόμισμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνεγράφητε. Ἐγὼ, κύριοι, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐξηντλημένον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, ἐπιζητοῦσα βεβαίως νὰ ἐλαφρύνῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, πράττει ὅ,τι ὤφειλε πρὸ ἐτῶν νὰ πράξῃ. Κατ’ ἐμὲ, ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις πρὸ ἐτῶν νὰ προέλθῃ εἰς τὸ μέτρον αὐτό. Ἀλλὰ καὶ σήμερον προερχομένη εἰς τοῦτο ἐκπληροῖ καθῆκον ἐπιβεβλημένον αὐτῇ ὑπὸ τῶν συμφερόντων τῆς χώρας, τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ αἱ δυσχέρειαι τοῦ δημοσίου ταμείου δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν περαιτέρω ἀνοχὴν καὶ ὑπερευαισθησίαν ἐκεῖ, ἔνθα νόμιμος ὑποχρέωσις δὲν βαρύνει τὸ Κράτος. Προκειμένου δὲ σήμερον νὰ γίνῃ, ὅ,τι δὲν ἔγινε πρὸ πολλῶν ἐτῶν, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ κυρώσῃ προθύμως τὰ προκείμενα νομοσχέδια. Ἔστω δὲ βεβαία ἡ Βουλὴ, ὅτι ψηφίζουσα τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, εἰς οὐδεμίαν ἐμβάλλει τὸ Κράτος ἀθέτησιν τῶν ὁποίων νομίμως ἀνέλαβε πρὸς τοὺς πιστωτάς του ὑποχρεώσεων, οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ μεμφθῇ τῆς Κυβερνήσεως ἡμῶν ἐπὶ κακῇ πίστει, διότι προέβη εἰς μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον εἶχε νὰ προβῇ. Ἀλλ’ ὁ κ. Καραπάνος δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο, ἀλλὰ διὰ παραθέσεως ἀριθμῶν τινων ἠθέλησε ν’ ἀποδείξῃ ἰσχνὰ καὶ ἀνάξια λόγου τὰ ἐπιτυγχανόμενα διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, ὑπεστήριξε δὲ, ὅτι τὸ κέρδος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων ἐστὶν ἐλάχιστον, ὡς μὴ ἀνερχόμενον ἢ εἰς τὸ ποσὸν τῶν ἑξακοσίων χιλιάδων δραχμῶν. Προσέθηκε δὲ, ὅτι ἀπέναντι τοιούτου μηδαμινοῦ κέρδους δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς μέτρον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παραβλάψῃ τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς κ. Καραπάνος καὶ ὁ ἐκ Κεφαλληνίας κ. Βαλσαμάκης δὲν εἶναι ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὴν δημοσίαν πίστιν ἐναντίοι εἰς τὸ μέτρον τοῦτο· τοὐναντίον ὑποστηρίζουσι τὸ μέτρον τοῦτο καὶ συμβουλεύουσι καὶ ἡμᾶς τοὺς ὑποστηρίζοντας αὐτὸ καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν γενίκευσιν αὐτοῦ, διότι δι’ αὐτῆς δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Παρεξενεύθην δὲ, ἀκούσας τοῦ ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ, εἰπόντος, ὅτι, ὅταν ἐπιτευχθῇ τὸ ἰσοζύγιον διὰ τῆς γενικεύσεως τοῦ μέτρου τούτου καὶ ἐπὶ τὰ λοιπὰ δάνεια, τότε θέλει ἀνορθωθῆ καὶ ἐμπεδωθῆ ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις. Πρώτην φορὰν, κύριοι, ἤκουσα, ὅτι ἡ δημοσία πίστις Κράτους τινὸς δύναται νὰ ἀνορθωθῇ διὰ τῆς χρεωκοπίας, ἢ διὰ τῆς ἀναστολῆς τῶν εἰς τὰ δημόσια χρέη ἀφορωσῶν πληρωμῶν. Οἱ τὴν γνώμην ταύτην ὑποστηρίζοντες ἔχουσι τὴν συναίσθησιν, ὅτι δὲν θὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ γενικὰ τοῦ Κράτους συμφέροντα, καὶ διὰ τοῦτο ζητοῦσι συνενόχους· ἀλλ’ ἡμεῖς, ἐν μὲν τοῖς προκειμένοις νομοσχεδίοις οὐδεμίαν, οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην, διορῶμεν παραβίασιν τῶν ἀνειλημμένων ὑπὸ τοῦ Κράτους ὑποχρεώσεων, ἐν δὲ ταῖς προτάσεσι καὶ γνώμαις τοῦ ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ βλέπομεν τὴν σημαίαν τῆς χρεωκοπίας, ἣν πάσῃ δυνάμει ἀποκρούομεν. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ. Εἶναι ὀλίγοι οἱ ἀριθμοὶ, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε, διότι ἐξ αὐτῶν θὰ προκύψῃ τὸ ἀριθμητικῶς ὀρθὸν ἀποτέλεσμα. Παραδέχομαι, ὅτι πάντες οἱ ὁμολογιοῦχοι δύνανται νὰ προσέλθωσι καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν, τὰς ὁποίας κατέχουσιν, εἰ καὶ κατ’ ἐμὴν γνώμην δὲν θέλουσι προσέλθει πάντες. Πρῶτον, ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῶν 6,000,000, ἐκ τῶν 30,000 ὁμολογιῶν, αἵτινες ὑπάρχουσιν εἰς κυκλοφορίαν, εἴκοσι τρεῖς χιλιάδες ἀνήκουσιν εἰς δημόσια καταστήματα, ἅτινα δὲν θὰ ζητήσωσι τὸ κεφάλαιον. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ προσέλθωσι καὶ πάντες οἱ κάτοχοι ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν εἰκοσιπέντε ἑκατομμυρίων, ζητοῦντες τὴν καταβολὴν τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου τῶν ὁμολογιῶν καὶ μάλιστα ἐκείνων, τῶν ὁποίων ὁ τόκος ἀνέρχεται εἰς ἐννέα τοῖς ἑκατὸν, διότι, καίτοι τὰ ἕτερα ἑλληνικὰ χρεώγραφα ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων ὑπέστησαν ὑποτίμησιν μεγίστην, ὁ τόκος, τὸν ὁποῖον ἀποδίδουσιν, δὲν εἶναι ἀνώτερος τῶν ὀκτὼ τοῖς ἑκατόν. Αἱ ὁμολογίαι τῶν 170,000,000 ἔχουσι σήμερον φράγκα χρυσᾶ 310, εἶχον δὲ πρό τινος 340. Ὅταν δὲ οὐδεὶς εὑρίσκῃ τόκον ἀνώτερον τῶν ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν, διατὶ νὰ μὴ κρατήσῃ ὁμολογίας ἀποφερούσας τόκον 9 τοῖς ἑκατόν; Ἀλλὰ ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι οὗτοι οἱ κάτοχοι τοῦ δανείου τῶν 6,000,000, τῶν 25,000,000, καὶ τῶν 4,000,000 θέλουσι προσέλθει καὶ ζητήσει ὁλόκληρον τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον. Λοιπὸν ἔχομεν τὸν ἑπόμενον ἀκριβῆ λογαριασμόν.

πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου ὅλων τῶν ὁμολογιῶν καὶ τῶν τριῶν αὐτῶν δανείων, ἐνῷ ὁ φίλος μου κ. Καραπάνος ἀνεβίβασεν αὐτὸ εἰς 22,000,000. Λοιπὸν, ἐὰν τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 19,336,640 θελήσωμεν σήμερον νὰ δανεισθῶμεν, βεβαίως δυνάμεθα νὰ τὸ εὕρωμεν πρὸς ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν, διότι αἱ πρόσοδοι, αἱ ὁποῖαι ἐξασφαλίζουσι τὰ δάνεια αὐτὰ, θέλουσι ἐξασφαλίσει καὶ τὸ νέον δάνειον, εἶναι δὲ αἱ εἰσπράξεις τῶν τελωνείων Πειραιῶς, Πατρῶν καὶ Ἀθηνῶν. Μάλιστα γινώσκω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πρὶν ἢ προβῇ εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον, ἦλθεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τραπεζιτῶν καὶ ἐπείσθη ὅτι δύναται νὰ εὕρῃ πρὸς ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν αὐτὸ τὸ κεφάλαιον. Λοιπὸν, ἐὰν συνομολογήσωμεν ἓν νέον δάνειον πρὸς ἐξόφλησιν αὐτῶν τῶν δανείων πρὸς ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν, θέλομεν ὑφίστασθαι ἐτησίαν πληρωμὴν 1,548,531. Ἐὰν δώσωμεν τόκον 7 τοῖς ἑκατὸν καὶ 1 χρεωλύσιον, θέλει ἀποσβεσθῇ τὸ νέον αὐτὸ δάνειον εἰς ἔτη τριάκοντα, ἐὰν δὲ δώσωμεν τόκον 7½% καὶ ½ χρεωλύσιον, εἰς τριάκοντα ὀκτώ. Ἀλλὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τὸν ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ἡ Κυβέρνησις ὑπολογίζει τὸ ποσὸν τοῦ τόκου διὰ τὰ τρία δάνεια, καὶ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ τὸν ἀναγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, διότι διὰ τῶν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίων μόνον τὸ χρεωλύσιον καταργεῖται. Θέλετε εὕρει περιλαμβανόμενον διὰ τόκον ποσὸν δραχ. 1,521,985, ἤτοι ἓν ἑκατομμύριον πεντακοσίας εἴκοσι μίαν χιλιάδας ἐννεακοσίας ὀγδοήκοντα πέντε δραχμὰς, ἐν ἄλλαις λέξεσι, μὲ τοὺς τόκους τῶν δανείων αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ πληρόνῃ τὴν διὰ τὸ νέον δάνειον χρεωλυτικὴν δόσιν.

§63Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε, ὅτι 19,000,000 ἀποτελοῦν τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους εἰς τὴν ἀποπληρωμὴν τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου· εἰς αὐτὸ τὸ ποσὸν περιλαμβάνεται ἡ διαφορὰ τῆς συναλλαγῆς;

§64ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι βεβαίως. Ἐγὼ ὑπελόγισα ἐπὶ τῇ βάσει, τὴν ὁποίαν ἐγὼ παραδέχομαι, καὶ ἥτις ἀναγράφεται ἐν τοῖς νομοσχεδίοις. Τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον προκύπτει ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς μετατροπῆς ταύτης, ἀνέρχεται εἰς 1,489,084. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελον ψηφισθῆ τὰ προκείμενα νομοσχέδια, ὀφείλομεν νὰ πληρώσωμεν ἐτησίως τὸ ποσὸν αὐτὸ, πρὸς δὲ καὶ ἄλλας 300,000 δραχμὰς λόγῳ ὑπερτιμήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, καθόσον ἡ διὰ τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος πίστωσις ἀναγράφεται εἰς ἕτερον ἄρθρον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, ὅθεν ἀπηλείφθη τὸ ποσὸν τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συζητουμένων νομοσχεδίων. Ὡς λοιπὸν βλέπετε, ἐκ τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους παρέθηκα, τὸ Κράτος διὰ τὴν συνομολόγησιν ἑνὸς δανείου πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν δὲν θέλει καταβάλῃ οὐδὲ λεπτὸν περισσότερον τοῦ νῦν ἀπαιτουμένου διὰ μόνον τὸν τόκον τῶν μετατρεπομένων δανείων. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω τι, μεθ’ ὅσα εἶπον εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κυρίου Σωτηροπούλου, ὅστις ὠχυρώθη ὄπισθεν μιᾶς φράσεως περιλαμβανομένης ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς. Ὁμολογῶ, ὅτι, ἐὰν ἐγίνωσκον, ὅτι ἡ φράσις ἐκείνη ἤθελεν ὑποβάλῃ αὐτὸν εἰς κόπον, ἤθελον τὴν παραλείψει· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἡ περὶ ἧς πρόκειται φράσις οὐδὲν παρέχει ἐπιχείρημα εἰς τοὺς μὴ θέλοντας νὰ φωτισθῶσι καὶ πεισθῶσι περὶ τοῦ ὀρθοῦ τῶν μέτρων, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίων προέβη. Ὁ κύριος Σωτηρόπουλος εἶπεν, ὅτι ἡ ἐν τῷ τέλει τῆς ἐκθέσεως φράσις, «ἡ ἐν τῷ νόμῳ μάλιστα φράσις, «πᾶσα ἐκ τοῦ νομίσματος καὶ συναλλάγματος διαφορὰ», ἐξηγεῖ σαφέστερον τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθέτου, ἔχοντος ἰδίᾳ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ τότε παρ’ ἡμῖν νόμιμον ἔχοντα κυκλοφορίαν ξένα ἀργυρᾶ νομίσματα ἀποστελλόμενα εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν δὲν ἐγίνοντο ἀποδεκτὰ ἐπὶ τῇ αὐτῇ ὡς παρ’ ἡμῖν τιμῇ.» Ὁ κύριος Σωτηρόπουλος ὑπέλαβεν, ὅτι ἡ τοιαύτη παρατήρησις τῆς ἐπιτροπῆς ἐνδεικνύει, ὅτι πρόκειται νὰ ἀθετηθῶσιν αἱ ὑποχρεώσεις, αἱ ἀνειλημμέναι ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἀνέπτυξε δὲ πρὸς τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον πρὸ αὐτοῦ προέβαλεν ὁ ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς, τουτέστιν, ὅτι τὸ Κράτος, ἀφοῦ ἀνέλαβε τὴν ἐκ τοῦ νομίσματος διαφορὰν ὡς πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐγγραφέντας μετόχους, ὀφείλει κατὰ μείζονα λόγον ν’ ἀναλάβῃ καὶ τὴν ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας διαφορὰν, ἥτις εἶναι μείζων. Ἀναγκάζομαι πάλιν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ μεταβληθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8, ὅπερ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐνιαυσίαν πληρωμὴν τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου, ἀλλὰ πρόκειται τὸ Δημόσιον, καθ’ ὅ ἔχει δικαίωμα, νὰ πληρώσῃ τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν εἰς τὸ νόμισμα, τὸ νομίμως ἰσχύον καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ ἐγγραφὴ καὶ νῦν, ὅτε πρόκειται νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ κεφάλαιον. Ὡς πρὸς τὸν κ. Βαλσαμάκην, ὅστις ἠθέλησε νὰ λάβῃ ἑτέραν φράσιν ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὀφείλομεν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, τὸν ἀναφερόμενον ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς, ν’ ἀποκρούσωμεν νὰ νομοσχέδια, καθόσον ἐν τῇ ἐκθέσει ἐσημειώθη, ὅτι Ὑπουργός τις τῶν Οἰκονομικῶν διέταξεν ἐν παρῳχημένῃ ἐποχῇ νὰ προσάγωνται οἱ τίτλοι τῶν ὁμολογιῶν, τῶν εὑρισκομένων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, διάδοχος δὲ αὐτοῦ Ὑπουργὸς ἀνεκάλεσε τὸ μέτρον τοῦτο, σκεφθεὶς, ὅτι ἦτο δυνατὸν ἐκ τούτου νὰ προέλθῃ μείζων βλάβη, ἡ ἔννοια τοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς ἀναγραφέντος ἱστορικοῦ τούτου γεγονότος ἦν ὅλως διάφορος τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Βαλσαμάκη ἀποδοθείσης. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἠδύνατο νὰ προκύψῃ βλάβη τις, διότι εἶχον ἐκτεθῆ εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν μεγάλα δάνεια τοῦ ἡμετέρου Κράτους, ὡς ἐκ τούτου δὲ ἀνεκλήθη τὸ περὶ προσαγωγῆς τῶν τίτλων εὔλογον καὶ νόμιμον τοῦτο μέτρον. Πολλάκις ἐσυζητήθη, ἐὰν δὲν ἔπρεπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ μέτρον ἐκεῖνο, συνεβουλεύθη δὲ καὶ τοὺς νομικοὺς συμβούλους, οἵτινες ἐγνωμοδότησαν, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ παρὰ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ προσαγόντων πρὸς ἐξαργύρωσιν τοκομερίδια νὰ προσάγωσι καὶ τοὺς τίτλους· ἀλλὰ καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἐπανῆλθεν εἰς ἐφαρμογὴν τὸ μέτρον τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν μεταβάλλει τὸ παράπαν ἡ φράσις τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ἔννοιαν, εἰς ἣν ἀποβλέπει καὶ συμπεραίνει ἡ ἔκθεσις. Δὲν φρονῶ, κύριοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη περισσότερα νὰ εἴπω, ἵνα πείσω τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδεμία νόμιμος ὑποχρέωσις ὑφίσταται εἰς τὸ Κράτος πρὸς πληρωμὴν τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκομένων εἰς μεταλλικὸν νόμισμα, καὶ ὅτι τοὐναντίον τὸ Κράτος, ἐξασκοῦν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἄλλαι Κυβερνήσεις πρὸ ἡμῶν ἐξήσκησαν, ἐκπληροῖ ἀκριβῶς καὶ καθαρῶς καθῆκον ἐπιβαλλόμενον αὐτῷ.

§65ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἤθελον ζητήσει τὸν λόγον, καὶ δὲν ἤθελον παρατείνει τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ τῆς οὐσίας αὐτῶν, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου καὶ βουλευτὴς Φθιώτιδος κατ’ οὐδὲν ἐξασθενοῦσι τὰ παρ’ ἐμοῦ καὶ παρὰ τῶν ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν ἐκ Μεσσηνίας καὶ Κεφαλληνίας βουλευτῶν λεχθέντα κατὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων. Ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ὁ κ. Σιμόπουλος ἠθέλησε νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς σοφιστικοὺς τοὺς λόγους, ἐφ’ ὧν ἡμεῖς στηριζόμενοι ἐθεωρήσαμεν ὡς ἐπιβλαβῆ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τούτων. Δὲν θὰ κάμω χρῆσιν τοῦ αὐτοῦ ἐπιθέτου, διότι ἐκτιμῶν καὶ ἀγαπῶν τὸν κ. Σιμόπουλον, δὲν ὑποθέτω ὅτι διὰ σοφισμάτων ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ νομοσχέδια· πιστεύω μᾶλλον ὅτι πλανᾶται ἐν πλήρει καλῇ πίστει. Ὁ κύριος Σιμόπουλος, πρὸς ὑποστήριξιν τῶν γνωμῶν αὐτοῦ, ἐθεώρησε καλὸν νὰ ὁμιλήσῃ καὶ περὶ τοῦ μικροῦ πολιτικοῦ μου βίου ἐν τῷ κοινοβουλίῳ τούτῳ, ὅπως μὲ μεμφθῇ διότι κατὰ τὴν παρ’ ἐμοῦ γενομένην τὸ 1883 εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1884 εἶχον περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν γνώμην ἀλλοίαν ἐκείνης, ἣν ἔχω σήμερον περὶ αὐτῶν. Κατόπιν τῆς ἐξηγήσεως, ἣν ἔδωκα πρὸ 3 ἢ 4 ἡμερῶν εἰς ὁμοίαν παρατήρησιν, ἥν μοι ἀπηύθυνεν ἕτερος ἀξιότιμος συνάδελφος, νομίζω ὅτι ὁ κύριος Σιμόπουλος δὲν δικαιολογεῖται ἐπαναλαμβάνων τὴν αὐτὴν παρατήρησιν καὶ ζητῶν τὴν ὑποστήριξιν τῶν σημερινῶν αἰσιοδόξων ἰδεῶν, ἃς ὑποστηρίζει, εἰς τὴν γνώμην, ἣν εἶχον πρὸ τεσσάρων ἐτῶν. Ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου εἶναι διάφορος σήμερον, ἀφ’ ὅ,τι ἦτο κατὰ τὸ 1883. Μεταξὺ δὲ διαφόρων καταστάσεων πᾶς πολιτευόμενος ἔχων συναίσθησιν τῆς εὐθύνης αὑτοῦ ὀφείλει νὰ ἔχῃ καὶ διάφορον γνώμην. Εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστὸν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὸ 1883 καὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1884 εὑρίσκετο εἰς πολὺ εὐαρεστοτέραν κατάστασιν ἢ σήμερον. Καὶ ἡ δραστηριότης, ἣν ἐδείκνυε τὸ ἔθνος, καὶ οἱ πόροι, οὓς διέθετεν, ἐδικαίουν τὴν αἰσιόδοξον ἰδέαν, ἣν καὶ ἐγὼ εἶχον τότε, ὅτι τὸ ἔθνος ἠδύνατο νὰ παράσχῃ εἰς τὸ Κράτος τοὺς ἀναγκαίους πόρους, οὓς τοῦτο ἐζήτει παρ’ αὐτοῦ πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν του καὶ πρὸς βελτίωσιν τῶν μέσων τῶν χρησίμων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν πρόοδον τοῦ τόπου. Λάθη κυβερνητικὰ, ὡς τὸ τῆς ἀποτόμου ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ δυστυχήματα ἀνεξάρτητα τῆς θελήσεως ἡμῶν, ὡς ἡ καταστροφὴ τῆς ἐσοδείας τῆς σταφίδος καὶ αἱ ἀλλεπάλληλοι κακαὶ ἐσοδεῖαι τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἠλλοίωσαν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Τὰ γεγονότα ταῦτα κατέστρεψαν, ἢ ἐφυγάδευσαν τὸ πλεῖστον μέρος τῶν παρ’ ἡμῖν παραγωγικῶν κεφαλαίων, καὶ ἀντικατέστησαν τὸν κατὰ τὸ 1883 ἐπικρατοῦντα παρ’ ἡμῖν οἰκονομικὸν καὶ παραγωγικὸν ὀργασμὸν διὰ τῆς σημερινῆς καχεξίας. Ὅτε εἰσηγούμην τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1884, ὡς διδόμενον τῆς νεωτέρας οἰκονομικῆς ἡμῶν ἱστορίας εἶχον ἐνώπιον ἐμοῦ τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1882, καθ’ ἣν τὰ βεβαιωθέντα ἔσοδα τοῦ Κράτους ὑπερτέρουν κατὰ 3 ἑκατομμύρια περίπου τὰ προϋπολογισθέντα, αἱ δὲ εἰσπράξεις κατὰ μικρὸν ὑπελείποντο. Σήμερον ἔχω ἐνώπιον ἐμοῦ τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν, ἅτινα παρουσιάζουσιν ἐλλείμματα 15, 20 καὶ 25 ἑκατομμυρίων. Ἐδικαιούμην κατὰ τὸ 1883 καὶ 1884 νὰ πιστεύω ὅτι τὸ Δημόσιον δύναται νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ ἔθνους 80 ἢ 85 ἑκατομμύρια. Χωρὶς ὅμως νὰ ἦμαι ἀπαισιόδοξος, δὲν δικαιοῦμαι σήμερον νὰ πιστεύω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν παρὰ τοῦ ἔθνους νὰ δώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον 90 ἢ 100 ἑκατομμύρια. Ταῦτα ἐνόμισα καθῆκόν μου ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ὑπαινιγμοὺς τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος. Ἀφοῦ δὲ ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα, ἀναγκάζομαι ν’ ἀπαντήσω ἐν ὀλίγοις καὶ εἰς ὅσα ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος εἶπεν ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐγὼ συνεβούλευσα ἢ ὑπέδειξα τὴν χρεωκοπίαν. Καὶ ἐν τῷ ἰδιωτικῷ βίῳ καὶ ἐν τῷ βίῳ τῶν ἐθνῶν ὑπάρχει διάκρισις μεταξὺ χρεωκοπίας καὶ προσωρινῆς ἀναβολῆς τῆς πληρωμῆς μέρους τῆς πρὸς ἄλλους ὀφειλῆς. Τοιαύτην ἀναβολὴν πληρωμῆς ἔκαμον διάφορα ἔθνη. Καὶ ἔπαθε μὲν προσωρινῶς ἡ πίστις αὐτῶν, ἀλλ’ ἠδυνήθησαν νὰ ἐπανορθώσωσιν αὐτὴν ταχέως διὰ τῆς ἐπανορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν αὑτῶν. Ἡ Αἴγυπτος δὲ καὶ σήμερον ἀκόμη ἀναβάλλει τὴν πληρωμὴν μέρους τῆς ὀφειλῆς αὑτῆς, καὶ τοῦτο οὐ μόνον δὲν ἐχαρακτηρίσθη ὡς χρεωκοπία, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας παρ’ ὅλων τῶν χρηματιστηρίων ἐθεωρήθη ὡς μέτρον φρονήσεως, ἐξασφαλίζον τὴν πρὸς αὐτὴν ἐμπιστοσύνην τῶν δανειστῶν της. Ὁμιλῶν περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς πληρωμῆς τοῦ ἀναβληθησομένου μέρους τῆς ὀφειλῆς ἡμῶν, κατὰ τὴν συζήτησιν οὐχὶ τῶν συζητουμένων νομοσχεδίων, ἀλλὰ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, εἶπον, ὅτι δυνάμεθα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον νὰ εὕρωμεν πόρους καὶ ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν. Ἀνέφερον δὲ ὡς παράδειγμα τὴν περιουσίαν τῶν Μονῶν, ἡ ὁποία ἄνευ βλάβης τῆς ἀξιοπρεποῦς αὐτῶν συντηρήσεως, δύναται, προστιθεμένη εἰς ἑτέρους πόρους, νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἀναβληθησομένου μέρους. Λυποῦμαι δὲ, διότι ὁ κ. Σιμόπουλος, κακῶς ἐξηγῶν τὴν ἰδέαν μου, ἐνόμισεν, ὅτι παραπέμπω τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς Μονὰς πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου. Τὰ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδια στηρίζονται ἐπὶ ἰδέας ἀντιθέτου τῆς ἰδικῆς μου. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα σήμερον ν’ ἀνορθώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν χωρὶς νὰ ἐπιβάλωμεν θετικήν τινα ἀπώλειαν εἰς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν, διὰ μόνης τῆς ἀναβολῆς ἐπί τινα ἔτη τῆς πληρωμῆς μέρους τῶν ὀφειλῶν ἡμῶν. Τὰ ὑπὸ συζήτησιν δὲ νομοσχέδια ἐπιβάλουσιν εἰς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν θετικὴν ἀπώλειαν μέρους τῶν εἰς αὐτοὺς ὀφειλομένων. Ὅσον δὲ μικρὰ καὶ ἂν ἦναι ἡ ἀπώλεια αὕτη, εἶναι πάντοτε ἀπώλεια καὶ ἐμπεριέχει πλήρη τὴν ἰδέαν τῆς πτωχεύσεως, ἀποβαίνει δὲ σοβαροτέρα ἡ τοιαύτη ἀπώλεια, ὅταν ἐπιβάλληται μεροληπτικῶς εἴς τινας μόνον δανειστὰς, χωρὶς νὰ ἐπιβληθῇ εἰς ὅλους· ἡ τοιαύτη πρᾶξις ἐν τῷ ἰδιωτικῷ δικαίῳ χαρακτηρίζεται ὡς δολία χρεωκοπία.

§66ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπεστήριξα αὐτό.

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπεστηρίξατε τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ἐπιβάλλομεν ἀπώλειάν τινα εἰς τοὺς ὁμολογιούχους τῶν μετατρεπομένων δανείων, πληρόνοντες εἰς αὐτοὺς, διὰ τραπεζικῶν γραμματίων, ἐχόντων κατὰ 30% κατωτέραν ἀξίαν τοῦ μεταλλικοῦ, τὸ κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν των, τὸ ὁποῖον δικαιοῦνται διὰ τοῦ χρεωλυσίου νὰ λάβωσιν εἰς μεταλλικόν· ὑπεστηρίξατε δὲ τοῦτο, ἰσχυρισθέντες, ὅτι δικαιούμεθα νὰ πληρώσωμεν, ὅ,τι ὀφείλομεν εἰς αὐτοὺς, διὰ τοῦ νομίσματος τοῦ ἔχοντος νόμιμον κυκλοφορίαν ἐν τῷ τόπῳ. Δὲν πρόκειται λέγετε νὰ ἐκτελέσωμεν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς πληρωμῆς τοῦ χρεωλύτρου καὶ τῶν τόκων, ἀλλ’ ἑτέραν, τὴν ὁποίαν πλάττομεν διὰ μετατροπῆς τοῦ δανείου, προκαλοῦντες τοὺς δανειστὰς ἡμῶν νὰ λάβωσιν ἀμέσως ὁλόκληρον τὸ εἰς αὐτοὺς ὀφειλόμενον κεφάλαιον. Θεωρεῖτε δὲ τοῦτο, ὥς τι ἀνεξάρτητον τῆς πληρωμῆς τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλυσίου, καὶ νομίζετε ὅτι πληρόνοντες ἀμέσως τὸ κεφάλαιον δικαιούμεθα νὰ τὸ πληρώσωμεν εἰς τὸ κυκλοφοροῦν παρ’ ἡμῖν νόμισμα.

§68ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ ἔχομεν ὡρισμένας ὑποχρεώσεις ρητάς.

§69ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ τίς σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλητε τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῶν δανειστῶν καὶ πρὸς βλάβην αὐτῶν; Ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἔχομεν τοιοῦτον δικαίωμα, τότε δυνάμεθα νὰ σωθῶμεν ἐκ τῆς οἰκονομικῆς δυσχερείας, πληρόνοντες ὅλα τὰ δάνεια ἡμῶν διὰ τραπεζικῶν γραμματίων. Δὲν δικαιούμεθα ὅμως, χωρὶς νὰ κηρύξωμεν, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσωμεν τὰ χρέη μας, νὰ τροποποιήσωμεν τὰς πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ δικαιούχους ὑποχρεώσεις ἡμῶν πρὸς πληρωμὴν εἰς αὐτοὺς τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλύτρου διὰ νομίσματος, τὸ ὁποῖον κυκλοφορεῖ ἐκεῖ, καὶ οὐχὶ δι’ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον κυκλοφορεῖ ἐνταῦθα, ἐκτὸς ἐὰν πληρώσωμεν εἰς αὐτοὺς τὸ κεφάλαιον διὰ τοῦ ἰδίου νομίσματος. Πλανᾶται ὁ πιστεύων, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ὑποχρέωσις διότι δὲν ἐγένετο χρῆσις ἐν τῷ νόμῳ τῆς λέξεως μεταλλικοῦ νομίσματος. Ὑπεσχέθημεν, ὅτι θὰ πληρώσωμεν διὰ διαφοράν, ἡ ὁποία ἤθελεν ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ τοιούτου νομίσματος καὶ τοῦ ἐν τῷ τόπῳ κυκλοφοροῦντος. Οἱ ἐγγραφέντες δὲ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὡς καὶ οἱ ἀγοράσαντες ὁμολογίας δὲν κατέβαλον τὸ τίμημα εἰς σφάντζικας, οὔτε εἰς δραχμὰς παλαιὰς, ἀλλ’ εἰς τὸ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τρέχον νόμισμα.

§70ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σᾶς εἴπω κἄτι τι, ἓν ἐπεισόδιον. Ἐνθυμοῦμαι ἄριστα, ὅτι τραπεζίτης ἐκ Κωνσταντινουπόλεως ἠγόρασεν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, 9 ἢ 11,000 ἐκ τοῦ δανείου τῶν 25,000,000, καὶ ὅτι συνεκέντρωσε τότε ὅλας τὰς σφάντσικας καὶ ὅλας τὰς ριγγίνας καὶ ἐξ αὐτῶν κατέβαλε τὸ τίμημα. Βλέπετε, ὅτι καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὅπως καὶ ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἐπλήρωσαν ὅλοι, οὔτε εἰς χρυσὸν, οὔτε εἰς καθαρὸν μεταλλικὸν νόμισμα.

§71ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἰξεύρω τί ἐπλήρωσεν ὁ τραπεζίτης, ὁ ὁποῖος σᾶς διηγήθη τὴν πρᾶξίν του ταύτην· γνωρίζω ὅμως πολλοὺς κεφαλαιούχους, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο κύριοι ὁμολογιῶν, εἴτε δι’ ἐγγραφῆς εἴτε δι’ ἀγορᾶς, πληρώσαντες χρυσόν. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ ὑποχρέωσις νὰ πληρόνωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὸ χρεώλυτρον καὶ τοὺς τόκους εἰς μεταλλικὸν δὲν ἐξάγεται ἐκ τοῦ νόμου τοῦ δανείου, δὲν εἰξεύρω τί θὰ εἴπωμεν διὰ τοὺς Ὑπουργοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, μόνον ὅπως φανῶσιν εὐχάριστοι εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ δικαιούχους, ἐπιβάλλουσιν εἰς τὸ Δημόσιον ζημίαν 500 ἢ 600 χιλ. δραχμῶν, πληρόνοντες αὐτοὺς εἰς μεταλλικὸν, ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν τραπεζικῶν γραμματίων ὑπάρχει διαφορά 30%. Δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν τόσον διακεκριμένοι, ὅπως ὁ νῦν, δι’ ἁπλῆν εὐχαρίστησιν ἐπέβαλον τοιαύτην ζημίαν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἔπραξαν τοῦτο, διότι τὸ ἐθεώρουν ἐπιβαλλόμενον ἐξ ὑποχρεώσεως πηγαζούσης ἐκ τοῦ νόμου. Τί νὰ εἴπω, κύριοι, διὰ τὸ ἕτερον ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. Σιμοπούλου, ὅτι οἱ κάτοχοι τῶν δανείων, πληρονόμενοι διὰ τραπεζικῶν γραμματίων, δύνανται νὰ τὰ φυλάξουν μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἡ ἀξία αὐτῶν θ’ ἀποβῇ ἴση πρὸς τὴν τοῦ χρυσοῦ, οὕτω δὲ δὲν θὰ κινδυνεύουν νὰ ζημιωθοῦν; Εὑρίσκω καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο ἀνάλογον πρὸς τὸ προηγούμενον, ὅτι μετατρέποντες τὴν ὑποχρέωσιν ἡμῶν, τῆς διὰ χρεωλύτρου ἐξοφλήσεως τῶν δανείων μας, εἰς δικαίωμα ἀμέσου πληρωμῆς τῶν χρεῶν μας, δυνάμεθα νὰ πραγματοποιήσωμεν αὐτὴν διὰ τραπεζικῶν γραμματίων. Ἂς φυλάξωσιν οἱ δανεισταί μας τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια, διὰ νὰ μὴ ζημιωθῶσιν. Ἐὰν δὲ θέλωσι καὶ νὰ κερδίσωσι καὶ νὰ πλουτίσωσιν, ἂς ἀγοράσωσι καὶ ἄλλα τοιαῦτα γραμμάτια καὶ ἂς φυλάξωσι καὶ ταῦτα. Εὔκολος τρόπος τοῦ πλουτίζειν. Εἶμαι συμφωνότατος μὲ τὸν κ. Σιμόπουλον, ὅτι ἐπιβάλλεται σήμερον σκέψις περὶ τῆς εὑρέσεως πόρων ἐν τοῖς δανείοις ἡμῶν, καὶ ὅτι εὑρίσκομεν τοιοῦτον ἐν τῇ μετατροπῇ τῶν δανείων τῶν 6, τῶν 25 καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὴν σκέψιν ταύτην τότε ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅταν δι’ αὐτῆς πρόκειται νὰ σώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν. Τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῆς συζητουμένης μετατροπῆς δύνανται νὰ ὦσιν ὅπως ἀνέπτυξεν αὐτὰ ὁ κ. Σιμόπουλος, ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι δὲν θὰ πληρώσωμεν οὐδένα ἐκ τῶν ὁμολογιούχων εἰς μεταλλικόν. Δὲν εἶπον χθὲς, ὅτι κατ’ ἀνώτατον ὅρον 670,000 δραχμὰς θὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς μετατροπῆς. Εἶπον, ὅτι, ἂν πληρώσωμεν 43,000 περίπου ὁμολογίας εἰς μεταλλικὸν, ἡ ὠφέλεια ἡ παγία τοῦ Δημοσίου θὰ ἦναι 670,000 περίπου· παρεδέχθην δὲ, ὅτι ἡ ὠφέλεια αὕτη ἐνδέχεται νὰ φθάσῃ καὶ τὸ ἑκατομμύριον καὶ νὰ ὑπερβῇ αὐτό.

§72ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι 1,500,000.

§73ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μοὶ φαίνεται πολύ.

§74ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν προσέξητε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, ἀναγράφεται ἡ ὑπηρεσία τῶν δανείων ὡς πρὸς τὸ χρεώλυτρον καὶ τὸν τόκον εἰς δραχμὰς, κατόπιν ἔρχεται ἡ ὑπηρεσία τῶν δανείων.

§75ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὸν λογαριασμὸν ὅπως ἀναγράφονται τὰ διάφορα κονδύλια ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ εὗρον κατώτερον ὅρον ὠφελείας παγίας τοῦ Δημοσίου 670,000 δρ. ἐὰν πληρώσωμεν εἰς μεταλλικὸν τὰς 43,000 περίπου ὁμολογίας, τῶν ὁποίων τοὺς τόκους καὶ τὸ χρεώλυτρον πληρόνομεν σήμερον εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλ’ ὡς εἶπον καὶ χθὲς, τὴν ὠφέλειαν τῆς προτεινομένης μετατροπῆς, ὁσηδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, δὲν τὴν θεωρῶ ἀρκοῦσαν, ὅπως παρακινήσῃ ἡμᾶς νὰ θίξωμεν τὰ συμπεφωνημένα. Ὁ κ. βουλευτὴς Φθιώτιδος ἐξέφρασεν ἀπορίαν, διότι συμπεραίνων χθὲς εἶπον, ὅτι τὸ μέτρον, ὅπερ ὑπεστήριξα, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία τῆς ἀνορθώσεως τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν πίστεως. Δὲν νομίζω δικαίαν τὴν ἀπορίαν ταύτην εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον ἡ πίστις ἡμῶν καὶ ἣν δεικνύει ἡ τιμὴ τῶν δανείων μας, μ’ ὅλην τὴν ὑποστήριξιν αὐτῶν παρὰ τῶν τραπεζιτῶν, τῶν ἐνδιαφερομένων ἵνα πωλήσωσι τὰς εἰς χεῖρας αὐτῶν εὑρισκομένας ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων. Μόνον δι’ εἰλικρινοῦς καὶ ἀναμφισβητήτου ἰσοζυγίου δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνόρθωσιν αὐτῆς. Τοιοῦτον δὲ ἰσοζύγιον δὲν πιστεύω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν χωρὶς νὰ θίξωμεν τὰ δάνεια ἡμῶν. Θίγοντες δὲ αὐτὰ κατὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θέλουσιν οἱ ὑποστηρίζοντες τὰ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδια, εἰσερχόμεθα ἐν τῇ χρεωκοπίᾳ καὶ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀνορθώσωμεν τὴν πίστιν ἡμῶν· θίγοντες ὅμως αὐτὰ καθ’ ὃν τρόπον ὑπεστήριξα, εὐκόλως θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀνορθώσωμεν αὐτήν. Ὀλίγας λέξεις θὰ προσθέσω πρὸς ἀντίκρουσιν ἑτέρων τινῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Φθιώτιδος. Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμποδίσῃ τὴν πληρωμὴν τῶν εἰς δημόσια καταστήματα ἀνηκουσῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 6,000 000, ἀλλὰ θὰ ἀδικήσῃ αὐτὰ, ἅτινα δύνανται, λαμβάνοντα τὴν ἀξίαν τῶν μετατρεπομένων ὁμολογιῶν των, ν’ ἀγοράσωσιν ἑτέρας τοῦ δανείου τῶν 120 ἢ 170,000,000 καὶ εὕρωσιν ὠφέλειαν ἀνωτέραν κατὰ 40%.

§76ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς, ἀφοῦ θὰ ἔχωσιν 6% καὶ ½% ἀμοιβὰς;

§77ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διότι τὰ ἄλλα δάνεια φέρουσι περὶ τὰ 9%, ὑπολογιζόμενα πρὸς 305 ἢ καὶ 310, δηλ. πρὸς 61 ἢ 62%. Ταῦτα ἐκτὸς τοῦ τόκου φέρουσι καὶ τὴν ὠφέλειαν μεταξὺ τῆς πραγματικῆς ἀξίας τῶν 60 ἢ 62% καὶ τῆς ὀνομαστικῆς αὐτῶν ἀξίας τῶν 100, εἰς ἣν πληρόνονται· ἡ διαφορὰ δὲ ὑπερβαίνει τὸ 1%.

§78ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθοῦν, οὐχ ἧττον παραδέχομαι τὴν ἰδέαν σας.

§79ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Σιμόπουλος παραδέχεται τὰς ἰδέας μου, εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω καὶ πάλιν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους νομίζω, ὅτι τὸ συμφέρον τῶν κατόχων δανείων τῶν 6, τῶν 25 καὶ τῶν 4 ἑκατομ. εἶναι νὰ πληρωθῶσιν, ἀντὶ νὰ ὑποστῶσι τοὺς ὅρους τῆς μετατροπῆς. Ὁ λογαριασμὸς, τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξα χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν, ἐβασίζετο ἐπὶ τῆς πληρωμῆς εἰς μεταλλικὸν τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εὑρισκομένων ὁμολογιῶν. Ἂν καὶ αὐταὶ πληρωθῶσιν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, τότε βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ λάβῃ ἀνάγκην 22,570,000 δρ. περίπου, ὡς ἐγὼ ὑπελόγισα, ἀλλὰ 19,336,000, ὡς ὑπολογίζει ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος. Ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ προτάσεις κεφαλαιούχων νὰ παράσχωσιν εἰς αὐτὴν τὸ δάνειον τοῦτο εἰς τὸ ἄρτιον πρὸς 8%, βεβαίως θὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ καὶ ἐκ τοῦ τόκου· διστάζω ὅμως νὰ πιστεύσω, ὅτι ἄνευ ἄλλης τινὸς ἐμμέσου ὠφελείας τῶν κεφαλαιούχων θὰ μᾶς δώσωσιν οὗτοι σήμερον εἰς τὸ ἄρτιον δάνειον μακροπρόθεσμον χρεωλυτικὸν μὲ 8% διὰ τόκον καί χρεώλυτρον. Ἀλλ’ ἐὰν, ὡς βεβαιοῖ ὁ κ. βουλευτὴς Φθιώτιδος, ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τοιαύτας ὑποσχέσεις κεφαλαιούχων, τότε πᾶσα περὶ τούτου συζήτησις εἶναι περιττή. Ὁ ὑπολογισμός μου βασίζεται ἐπὶ τῆς σημερινῆς ἀξίας τοῦ δανείου, καὶ ἐπὶ τῆς ἀνάγκης ποσοῦ 22,570,000 δρ. περίπου. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ ταύτῃ εἶπον, ὅτι θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ κάμωμεν δάνειον 40,000,000 περίπου. Τοῦτο δὲ, ὅπως πληρώσωμεν τὸ ὅλον τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εὑρισκομένων ὁμολογιῶν εἰς μεταλλικὸν καὶ ὄχι, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ μέρος μόνον τὸ ἐκεῖ ἀρχικῶς ἐγγραφέν. Ἐθεώρησα δὲ τὴν ὠφέλειαν, ἣν οὕτω θὰ φέρῃ ἡ μετατροπὴ τῶν τριῶν δανείων, ὡς ἰσχνὴν καὶ μὴ ἀνταποκρινομένην εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ ἐπιδιώξωμεν, ὅταν ἀποφασίσωμεν νὰ θίξωμεν τὰ δάνεια ἡμῶν.

§80ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη, ἑπομένως θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς συντόμους παρατηρήσεις, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ τοὺς ἀφορῶντας τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ὑπέβαλον, ὑποστηρίζων τὴν γνώμην μου. Ὁ κ. εἰσηγητὴς πρῶτον ἐστηρίχθη εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι διὰ τοῦ νόμου, τοῦ περὶ οὗ πρόκειται δανείου, οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχει τὸ Δημόσιον, ὅπως καταβάλῃ, εἴτε τὸ κεφάλαιον τοῦ δανείου τούτου, εἴτε τοὺς τόκους, εἰς νόμισμα, τὸ ὁποῖον κυκλοφορεῖ εἰς τὸν τόπον, ὅπου εὑρίσκονται οἱ δικαιοῦχοι. Πρὸς ἐνίσχυσιν δὲ τοῦ ἰσχυρισμοῦ του ἐπεκαλέσθη τὰ λοιπὰ δάνεια, εἰς τὰ ὁποῖα ῥητῶς συνομολογεῖται, ὅτι ἡ πληρωμὴ θὰ καταβάλληται εἰς χρυσὸν, καὶ συνεπέρανε λέγων, ὅτι, ἀφοῦ εἰς ὅλα τὰ λοιπὰ δάνεια ὑποχρεοῦται τὸ Δημόσιον νὰ καταβάλλῃ εἰς χρυσὸν τοὺς τόκους καὶ τὸ κεφάλαιον, ἕπεται ὅτι εἰς τὸ προκείμενον δάνειον, μὴ ἀναγραφομένη τοιαύτη ὑποχρέωσις, δὲν ὑπόκειται καὶ εἰς τοιαύτην πληρωμήν. Ἀλλά, κύριοι, φρονῶ, ὅτι εἶναι καθαρὰ ὡσαύτως ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται νόμου, καθὼς εἶναι καθαρὰ καὶ ἡ ὑποχρέωσις τῆς καταβολῆς εἰς χρυσόν. Εἰς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ δικαιούχους ἡ πληρωμὴ γίνεται κατὰ τὸν νόμον διὰ τῶν ἀνταποκριτῶν τῆς Τραπέζης, εἶναι δὲ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου πᾶσα ἐκ τοῦ νομίσματος διαφορὰ (ἀναγινώσκει). Ἀναλαμβάνει, ἐρωτῶ, τὸ Δημόσιον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλῃ πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ δικαιούχους (καὶ ὄχι ἐγγεγραμμένους) τούς τε τόκους καὶ τὰς κληρωθείσας πρὸς ἀπόσβεσιν ὁμολογίας, ἢ οὔ; Ἐὰν δὲ ἀναλαμβάνῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώνῃ τὸ χρέος εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, διὰ τίνος νομίσματος δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τοιαύτην πληρωμήν; Δικαιοῦται ἡ Τράπεζα, πληρόνουσα τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, νὰ τοὺς πληρώσῃ διὰ νομίσματος, κυκλοφοροῦντος ἐν Ἑλλάδι καὶ μὴ ἔχοντος νόμιμον κυκλοφορίαν ἐν τῷ τόπῳ τῆς πληρωμῆς; Ἐὰν παραδεχθῶμεν τοιοῦτον ἰσχυρισμὸν, ἐὰν δηλ. παραδεχθῶμεν, ὅτι δύναται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διὰ τοῦ χαρτονομίσματος τοῦ νομίμως κυκλοφοροῦντος ἐν τῷ τόπῳ νὰ πληρώσῃ τοὺς μένοντας εἰς τὴν Ἀμερικὴν, εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τότε βεβαίως καὶ ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. εἰσηγητοῦ εἶναι ὀρθός. Ἀλλὰ τοιοῦτος ἰσχυρισμὸς ἀντίκειται εἰς πᾶσαν ἀρχὴν τοῦ δικαίου, εἰς πᾶσαν συμφωνίαν, καὶ εἰς τὴν ῥητὴν ἔκφρασιν τοῦ νόμου. Ἐπειδὴ δὲ ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώνῃ τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκομένους εἰς νόμισμα κυκλοφοροῦν ἐν τῷ τόπῳ, ὅπου γίνεται ἡ πληρωμὴ, ἕνεκα τούτου ἀναλαμβάνει τὸ Δημόσιον καὶ τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν Τράπεζαν νὰ καταβάλλῃ πρὸς αὐτὴν πᾶσαν διαφορὰν ὑπάρχουσαν μεταξὺ τοῦ νομίσματος καὶ τοῦ συναλλάγματος. Ἡ ὑποχρέωσις δὲ, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει τὸ Δημόσιον, δὲν εἶναι βεβαίως ὑποχρέωσις ῥητὴ, νὰ καταβάλλῃ εἰς χρυσὸν, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρέωσις νὰ καταβάλλῃ τὴν πραγματικὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε δανειζόμενον· καὶ ὑπάρχει μὲν διαφορὰ ὡς πρὸς τὴν ἔκφρασιν, καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς διαφορᾶς τῆς ἐκφράσεως, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἀναλαμβάνει τὴν πληρωμὴν εἰς χρυσὸν τὸ Δημόσιον, ἰσχυρίσθη ὁ κ. εἰσηγητὴς, ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ καταβάλλῃ τὴν πραγματικὴν ἀξίαν, ἀλλ’ ἡ ὑποχρέωσις εἶναι ἡ αὐτὴ, διότι ἡ εἰς χρυσὸν πληρωμὴ καὶ ἡ καταβολὴ τῆς πραγματικῆς ἀξίας εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα. Ἀλλὰ μήπως καὶ τὸ μέταλλον τῆς νομισματικῆς μονάδος τῆς λατινικῆς ἑνώσεως ἔχῃ πραγματικὴν οἵαν καὶ ὀνομαστικὴν ἀξίαν; Ὄχι· ἀλλ’ ἕνεκα τῆς λατινικῆς ἑνώσεως διατηρεῖ τὴν ἀξίαν του ἀπέναντι τοῦ χρυσοῦ· ὥστε, ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι δὲν ὑφίστατο ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἢ ὅτι ἐξηκολούθει νὰ κυκλοφορῇ τὸ δίστηλον, καὶ ἡ Τράπεζα κατέβαλλε τὸ χρέος εἰς μέταλλον εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, πάλιν θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ τὴν διαφορὰν, καίτοι δὲν συνομολογεῖται ἡ καταβολὴ εἰς χρυσόν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ὑποχρεώσεως εἰς ἄργυρον ἢ εἰς χρυσὸν, ἀλλὰ περὶ πραγματικῆς καταβολῆς, ἥτις εἶναι ταυτόσημος τῆς πληρωμῆς εἰς χρυσὸν, καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἀνεδέχθη τὸ Δημόσιον. Διατὶ δὲ ἔπραξε τοῦτο ἡ Κυβέρνησις τότε, τὸ εἶπεν ὁ εἰσηγητής. Διότι εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἑλκύσῃ τοὺς κεφαλαιούχους τοὺς εὑρισκομένους ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εἰς τὴν ἐγγραφὴν τοῦ δανείου· ἐν ἄλλαις λέξεσι, διὰ τοῦ νόμου καὶ διὰ τῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας συνωμολόγησε, προέθετο νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ δανείου, καὶ ἐπὶ τῇ ἀσφαλείᾳ ταύτῃ νὰ διοχετεύσῃ τὰ κεφάλαια εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ταμεῖον. Ὁ λόγος οὗτος παρεκίνησε τότε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναλάβῃ τὰς τοιαύτας ὑποχρεώσεις· σήμερον δὲ, ὅτε ἔχομεν ἀνάγκην δανείου, δι’ αὐτὸ τοῦτο, ὅπερ καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν, σοφιστικῶς ἑρμηνεύοντες τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνελάβομεν, λέγομεν πρὸς τοὺς κεφαλαιούχους: Θὰ σᾶς πληρώσωμεν διὰ νομίσματος κυκλοφοροῦντος μὲν ἐν τῷ τόπῳ, μηδεμίαν δὲ νόμιμον κυκλοφορίαν ἔχοντος ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, καὶ μὲ νόμισμα, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία εἶναι κατὰ 30 τοῖς ἑκατὸν κατωτέρα τοῦ καταβληθέντος· καὶ ταῦτα λέγοντες ἀξιοῦμεν, ὅτι τηροῦμεν τὴν δημοσίαν πίστιν ἀλώβητον, καὶ ἀποκρούομεν τὴν πτώχευσιν! Ὁ δεύτερος ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, δι’ οὗ ὑποστηρίζει τὸ θέμα του, στηρίζεται εἰς τὸν λόγον, ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις αὕτη εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, διότι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἀποβλέπομεν μόνον εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων καὶ τῶν κληρουμένων ὁμολογιῶν· ἐπειδὴ δὲ νῦν δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἤτοι δὲν πρόκειται νὰ πληρώσωμεν τὰ τοκομερίδια καὶ τὰς κληρωθείσας ὁμολογίας, ἀλλὰ νὰ πληρώσωμεν τὸ ὅλον δάνειον, ἀφοῦ δὲ πρόκειται περὶ πληρωμῆς τοῦ ὅλου δανείου, ἕπεται, ὅτι ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἀνελάβομεν, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν. Τὸν τοιοῦτον συλλογισμὸν πιθανὸν καλῶς νὰ μὴ ἀντελήφθην, ἀλλὰ δὲν εἶναι καταληπτὸν, ὅτι ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις, γενικευομένη, ἤτοι ἐκπληρουμένη διὰ μιᾶς, χάνει τὴν ἰσχύν της. Πλὴν καὶ αὐτὸ τὸ γράμμα τοῦ νόμου, ἐφ’ οὗ στηρίζει τὸν ἰσχυρισμόν του ὁ εἰσηγητὴς, ἀποκρούει τοιαύτην ἑρμηνείαν· διότι τί συνομολογεῖται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως; ἡ ὑποχρέωσις τῆς εἰς τὴν πραγματικὴν ἀξίαν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πληρωμῆς τῶν κληρουμένων ὁμολογιῶν· ἀλλ’ ἡ κλήρωσις εἶναι ἡ ἀπόσβεσις τοῦ δανείου· ἀφοῦ λοιπὸν ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν διὰ τὴν ἐν μέρει ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου νὰ καταβάλῃ εἰς πραγματικὸν νόμισμα τὴν πληρωμὴν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ πλέον, ὅτι εἶναι παράβασις φανερὰ τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς ἀνέλαβε τὸ Δημόσιον, μὴ πληρόνον κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὴν ἐν γένει ἀπόσβεσιν, καὶ ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνομίσθη ἄλλοτε, ὅτι δύναται νὰ φέρῃ κλονισμὸν εἰς τὴν δημοσίαν πίστιν, τώρα, κατ’ ἔντασιν ἐκπληρούμενον, οὐδόλως θὰ παραβλάψῃ; Ἀλλ’ ἔστω, κύριοι, ὅτι εἶναι ὀρθὸν, ὅ,τι ὑποστηρίζει ὁ κ. εἰσηγητὴς, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ὑποστηρίξῃ καὶ ἡ πλειοψηφία διὰ τῆς ψήφου της, καὶ ὅτι ὁ ἀντίθετος ἰσχυρισμὸς δὲν ἔχει τὴν ὑπόστασιν, τὴν ὁποίαν φρονοῦμεν ἡμεῖς ὅτι ἔχει. Προκειμένου περὶ ἑρμηνείας τῆς συμβάσεως, ἔχομεν τὴν ὁμολογίαν αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὁμολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπὶ 19 ὁλόκληρα ἔτη κατ’ ἐξακολούθησιν τὸ Δημόσιον ἐπεκύρωσε πρὸς τοὺς δικαιούχους διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως καὶ ἐκτελέσεως, καὶ μετὰ τοιαύτην ἐκπλήρωσιν ἐπὶ 19 ἔτη ἀπέναντι παντὸς δικαιούχου ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ δὲν ἐπιδέχεται ἀλλοίαν ἑρμηνείαν ἡ σύμβασις, καὶ πᾶς δικαιοῦχος καθίστατο τοιοῦτος καὶ κατέβαλλε τὸ καταβληθὲν τίμημα ἐπὶ τῇ βεβαιότητι, ὅτι, γενόμενος κάτοχος τοιούτου τίτλου εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου, θὰ λάβῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ τίτλου του ἀκεραίαν. Καὶ ἐὰν ὅθεν δὲν ἤθελεν ἔχει τοιαύτην ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρέωσιν τὸ Δημόσιον, ἀφοῦ ἅπαξ τὴν ἀνεγνώρισε καὶ οὕτω τὴν ἐξετέλεσεν, ὀφείλει νὰ τὴν ἐκπληρώσῃ, διότι ἄλλως πως δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ τοιαύτη πρᾶξις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὡς πρᾶξις ἀπάτης, ἐπιφέρουσα σπουδαιότερον κλονισμὸν εἰς τὴν δημοσίαν πίστιν ἢ εἰλικρινὴς καὶ ἀπροκάλυπτος ὁμολογία τῆς ἀνάγκης ἡ θέσις, εἰς ἣν περιῆλθον τὰ οἰκονομικὰ καὶ τὰ ἐκ ταύτης ἐπιβαλλόμενα μέτρα.

§81ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§82ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ἀναγκαία πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου μία ἐξήγησις. Ἠκούσατε, ὅτι ἅπαντες οἱ ἀγορεύσαντες, μηδὲ αὐτοῦ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐπιτροπῆς ἐξαιρουμένου, θεωροῦσιν ἀμφίβολον, ἐὰν κατὰ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ψηφίζομεν, ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ εἰς χαρτονόμισμα ἅπαντας τοὺς ἔχοντας μετοχὰς, ἢ πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ τῶν ἐγγραφέντων ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ τῶν ἐγγραφέντων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ.

§83ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ τῶν ἀρχικῶς ἐγγραφέντων καὶ τῶν μετέπειτα.

§84ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως δήποτε πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ἐξήγησις, ὅπου ὑπάρχει ἀμφιβολία, πρὶν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε, πῶς ἐννοεῖ νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁμολογιῶν τοῦ ἐκ παλαιῶν δραχμῶν 6,000,000 δανείου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. (Εἶτα ψηφίζονται δι’ ἀναστάσεως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου· ἐπὶ δὲ τοῦ συνόλου γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, καθ’ ἣν ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 85, ἐξ ὧν 63 ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ 22 κατ’ αὐτοῦ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας. Ἑπομένως γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον).

(Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἐκ δραχμῶν νέων 25,000,000, καὶ 4,000,000.—Ὁμοίως δεκτὸν εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ πολεμικῶν πλοίων. Εἰς ά. δ’ ὡσαύτως τὸ περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας ἐμπορικῆς καὶ ναυτιλιακῆς συνθήκης).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας.

§88ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον εἶναι εἰς ά. συζήτησιν, δὲν θέλω εἰσέλθει εἰς λεπτομερείας, θέλω ὅμως παραλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐξηγήσῃ τὰ ἀνταλλάγματα τὰ παραδιδόμενα εἰς τὸ Κράτος ἐκ τῆς συνθήκης τῆς ὑπὸ συζήτησιν, διότι εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου εὑρίσκω πολλὴν ὠφέλειαν παρεχομένην εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν, οὐδεμίαν δὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εὑρίσκω, ὅτι ἐλαττοῦνται κατὰ 50% τὰ τέλη εἰς διάφορα εἴδη πολυτελείας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξηγήσῃ τὸ ἀντάλλαγμα τοῦτο.

§89ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰ μὲν διδόμενα εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν ἀνταλλάγματα ἐν συνόλῳ ἀθροίζονται εἰς ποσὸν πολὺ κατώτερον τῶν 100 χιλιάδων, αἱ ὑπὲρ ἡμῶν δὲ παραχωρήσεις εἶναι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τῆς Βουλῆς ἐξέθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ μακρῶν. Ἰδίως δὲ ἐπὶ τῶν οἴνων τῶν ἑλληνικῶν παρέχεται ἐλάττωσις ἀπὸ 4½ φράγκων κατὰ χιλιόλιτρον εἰς δύο φράγκα. Ἐπὶ τῶν σύκων τῶν ἑλληνικῶν ἐπιβάλλεται νῦν δασμὸς 6 φράγκων κατὰ 100 χιλιόγραμμα, ἀπηλλάγησαν δὲ τούτου ὑπὸ τῆς συμβάσεως. Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἔχομεν ἐλάττωσιν ἰσότιμον τῆς τῶν οἴνων. Ἡ σταφὶς ἐπὶ 100 χιλιογράμμων καταβάλλει τέλος ἕξ φράγκων. Ἐλάττωσιν τοῦ τέλους τούτου δὲν ἐπετύχομεν, ἀλλὰ διὰ τῆς παγιώσεως αὐτοῦ ἐξησφαλίσθη ἡ μὴ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐν Γαλίᾳ. Περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἐσωτερικοῦ δασμοῦ ἐγένετο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον μακρὸς λόγος καὶ ἐλέχθη τότε, ὅτι εἰς τοιαύτην παραχώρησιν ἠρνήθη νὰ ὑποβληθῇ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐλέχθη καὶ ὅτι δὲν εἶναι πιθανὴ ζημία ἐκ τούτου, καθόσον τὰ καταστήματα τὰ μετατρέποντα τὴν σταφίδα εἰς οἶνον κεῖνται πάντα ἐκτὸς τῶν πόλεων, ἑπομένως ἡ ἡμετέρα σταφὶς δὲν θέλει ὑποβάλλεσθαι εἰς τὸν ἰδιαίτερον δασμὸν τὸν ἐπιβληθησόμενον ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν εἰς τὰς πόλεις εἰσαγωγὴν ἐπὶ τῶν σταφίδων τῶν χρησίμων εἰς οἰνοποιΐαν. Ταῦτα πάντα συνάγονται ἐκ τοῦ ἄρθρου 2 τῆς συμβάσεως, λέγοντος, ὅτι «κατὰ τὴν εἰς Γαλλίαν εἰσαγωγὴν πάντα τὰ Ἑλληνικὰ ἐμπορεύματα θέλουσιν ἀπολαύει τῶν ἀτελειῶν ἢ ἐλαττώσεων τοῦ δασμολογίου τῶν ἤδη παρακεχωρημένων ἢ ἐν τῷ μέλλοντι παραχωρηθησομένων κλπ.» Εἶναι δὲ προφανὲς, ὅτι τὸ συμβατικὸν δασμολόγιον τῆς Γαλλίας, τὸ ὁποῖον ἀποκτῶμεν διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, παρέχει εἰς ἡμᾶς μεγάλην ὠφέλειαν.

§90ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπειδὴ ἀνεφέρατε, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Γαλλίαν ἐξ Ἑλλάδος, εἶναι καὶ τὰ σῦκα, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ πόσα σῦκα ἐξ Ἑλλάδος εἰσάγονται εἰς τὴν Γαλλίαν.

§91ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον. Κατὰ τοὺς πίνακας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, βεβαίως τὸ ποσὸν τὸ εἰσαγόμενον ἐξ Ἑλλάδος εἰς τὴν Γαλλίαν εἶναι ἐλάχιστον, ἀλλὰ προκύπτει ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν, ὅτι ἡ Τουρκία, ἥτις ἀπολαύει ἀτελείας, εἰσάγει εἰς τὴν Γαλλίαν 4,449,000 χιλιόγραμμα σύκων, καὶ ἐντεῦθεν ἐλπίζομεν ὅτι ἀτελῶς εἰσάγοντες καὶ ἡμεῖς θὰ εἰσάγωμεν περισσότερα.

§92ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὰ σῦκα τῆς Ἑλλάδος πωλοῦνται πρὸς 22 φράγκα, ἐνῷ τὰ τῆς Τουρκίας μόνον 15· πῶς θὰ δυνηθῇ ἡ Ἑλλὰς νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Γαλλίαν σῦκα; τί σταφυλαὶ εἰσάγονται εἰς Γαλλίαν ἐξ Ἑλλάδος; Νομίζετε ὅτι κἄτι τι ἐκάματε!

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ σταφυλαὶ ἀναφέρονται, διότι τὸ ἄρθρον τοῦ Γαλλικοῦ δασμολογίου, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει σταφίδας, ἀναγράφει καὶ σταφυλάς· δὲν τὰς ἀναφέρομεν ὡς σχετικὰς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν εἰσαγωγήν. Τὰ δὲ σῦκα ἀναφέρομεν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος εἶπεν, ὅτι σῦκα Ἑλληνικὰ δὲν εἰσάγονται ἤδη εἰς Γαλλίαν, ἄρα δὲν θὰ εἰσάγωνται καὶ ὅταν καταργηθῇ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμός. Ἀκριβῶς τὴν ἀντίθετον σκέψιν ὤφειλε νὰ κάμῃ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας. Ὤφειλε νὰ εἴπῃ: σῦκα Ἑλληνικὰ δὲν εἰσάγονται ἤδη, διότι ὑποβάλλονται εἰς δασμὸν βαρὺν, ἐνῷ τὰ Τουρκικὰ δὲν ὑπάγονται εἰς δασμόν· εὐθὺς ὅμως, ὡς τὰ Ἑλληνικὰ σῦκα ἀφομοιωθῶσι πρὸς τὰ Τουρκικὰ, θέλουσιν εἰσαχθῆ καὶ ταῦτα, κατ’ ἀναλογίαν τουλάχιστον, ὅπως καὶ τὰ Τουρκικὰ, πιθανώτατα ὅμως κατ’ ἀνωτέραν ἀναλογίαν, καὶ τοῦτο, διότι τὰ Ἑλληνικὰ σῦκα εἶναι κατωτέρας ποιότητος, ἀφ’ ὅτου δὲ ἀνεπτύχθη ἐν Γαλλίᾳ ἡ οἰνοποιΐα ἐξ ὑλῶν ἄλλων ἢ τῶν σταφυλῶν, τοῦ δὲ οἰνοπνεύματος ηὔξησεν ἡ παραγωγὴ, χάριν τῆς νόθου ταύτης οἰνοποιΐας, τὰ σῦκα ἀπέκτησαν ἀξίαν ἐν Γαλλίᾳ ὡς πρώτη ὕλη οἰνοπνευματοποιΐας καὶ τῆς ἐκ ταύτης κατόπιν οἰνοποιΐας. Πολὺ δὲ μᾶλλον ἐκ τῶν Ἑλληνικῶν σύκων θέλει κατασκευάζεσθαι οἰνόπνευμα παρὰ ἐκ τῶν σύκων τῶν Τουρκικῶν, διότι τὰ Τουρκικὰ σῦκα εἶναι ἀνωτέρας ποιότητος καὶ ἀκριβότερα, χρησιμεύοντα ὡς καρπὸς τραπέζης, ἐνῷ τὰ Ἑλληνικὰ σῦκα δὲν εἶναι ποιότητος χρησίμου ὡς καρποῦ τραπέζης. Τὰ σῦκα τὰ Ἑλληνικὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι μόνον σῦκα οἰνοπνευματοποιΐας, δὲν δύνανται νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς Γαλλίαν, εἰμὴ ἐὰν ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῶν ἦναι ἀτελής· εὐθὺς ἄρα, ὡς καταργηθῇ ὁ δασμὸς, ἔχομεν ἀποχρῶντας λόγους, ἵνα προσδοκῶμεν, ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ σῦκα θέλουσιν εἰσάγεσθαι εἰς μεγάλην ποσότητα. Τοῦτο δὲ εἶναι σπουδαῖον ἀπόκτημα. Ἴσως ἡ μόνη σπουδαιοτέρα ταύτης ὠφέλεια εἶναι ἡ ἀποκτηθεῖσα ὑπὲρ τῶν οἴνων, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ὑπὲρ τῶν οἴνων εὔνοια εἶναι τοσοῦτον σπουδαία, ὥστε θὰ ἤρκει νὰ δικαιολογήσῃ καὶ μόνη τὰς ἐν τῇ συμβάσει ἡμετέρας παραχωρήσεις. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἡμεῖς πρὸς τὴν Γαλλίαν ἐλάχιστα παραχωροῦμεν· παραχωροῦμεν δὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠθέλομεν ἀποδεχθῆ καὶ ἄνευ συμβάσεως, χάριν καταπολεμήσεως τῆς λαθρεμπορίας.

§94ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τί ποσὸν παραχωροῦμεν;

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ ἐπὶ ἔλαττον εἰσπραχθησόμενα, ἐν συνόλῳ ἀνέρχονται, ἐπὶ μὲν τοῦ δασμολογίου τοῦ 1884 εἰς 40,000 δραχμὰς περίπου, ἐπὶ δὲ τοῦ δασμολογίου τοῦ πρὸ τοῦ 1884 ἰσχύοντος εἰς 6,000 δραχμὰς περίπου. Τὰ εἴδη, ἐφ’ ὧν ἡ ἐλάττωσις, εἶναι ὁ οἶνος εἰς βαρέλια. Ποσὸν οἴνου εἰσαγόμενον εἰς Ἑλλάδα ἐν βαρελίοις χίλιαι ὀκάδες κατ’ ἔτος. Κατὰ τὸ δασμολόγιον τοῦ 1884 πληρόνει δασμὸν ὁ ἐν βαρελίοις εἰσαγόμενος οἶνος δύω δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, κατὰ δὲ τὸν προτεινόμενον ἤδη συμβατικὸν δασμὸν θά πληρόνῃ μίαν δραχμὴν, ἑπομένως ἡ ζημία ἐκ τούτου εἶναι χίλιαι δραχμαί.

§96ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χίλιαι ὀκάδες οἴνου μόνον εἰσάγονται εἰς Ἑλλάδα ἐκ Γαλλίας;

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, ἐν βαρελίοις καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐν γένει. Οἴνου ἐν φιάλαις μὴ ἀφρώδους εἰσάγονται 1500 ὀκάδες, ὁ δασμὸς κατὰ τὸ δασμολόγιον τρεῖς δραχμαὶ, κατὰ δὲ τὸ συμφωνηθὲν τέλος 1 καὶ 50/00· ἑπομένως ἡ ζημία ἐκ τούτου εἶναι 2250 δραχμαί· οἴνου ἐν φιάλαις ἀφρώδους εἰσάγονται 400 ὀκάδες, ὁ δασμὸς 5 δραχμαὶ, κατὰ δὲ τὴν σύμβασιν 2 καὶ 50, ἑπομένως ζημία ἐντεῦθεν χιλίων δραχμῶν. Κατὰ τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ἡ ἐλάττωσις ἐξ ἀρωμάτων ἀνέρχεται εἰς 5,000 δραχμῶν, ἐκ τριχάπτων εἰς 16,000 δραχμῶν, ἐκ χνουδωτῶν πλουσῶν καὶ σενιλῶν 14,100, καὶ ἐκ πίλων ὑψηλῶν εἰς 6,000 δραχμῶν. Ὁ πίναξ ὁ λεπτομερὴς κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐτυπώθη, δὲν τὸν ἔχω δὲ ἤδη πρόχειρον. Ἀλλ’, ὡς βλέπετε, εἶναι ἐλάχιστα τὰ ποσὰ τῶν ἐλαττώσεων.

§98ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι πολὺ τρυφερὰ διὰ τὰς ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου τὰς σταφιδοφόρους, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπισπεύσητε τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ νὰ μᾶς φέρητε ἀκριβεῖς πληροφορίας τί τουλάχιστον εἰς ἀντάλλαγμα δίδει ἡ Γαλλία.

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἴπομεν ἀκριβῶς· εἴπομεν, ὅτι οἶνοι Ἑλληνικοὶ, εἰσαγόμενοι σήμερον εἰς Γαλλίαν, τελοῦσι δασμὸν 4½ φράγκων κατὰ 100 χιλιόλιτρα, καὶ θέλουσι τελεῖ εἰς τὸ ἑξῆς δύο φράγκων δασμόν· ὅτι τὰ σῦκα τελοῦσιν ἐξ φράγκων δασμὸν κατὰ 100 χιλιόγραμμα, καὶ θέλουσιν εἰσάγεσθαι ἀτελῶς· ὅτι τὸ ἔλαιον τελεῖ 4½ φράγκων δασμὸν, καὶ θέλει τελεῖ δασμὸν τριῶν φράγκων. Τὸ σπουδαιότερον εἶναι τὸ τῶν οἴνων, καὶ χάριν τῶν οἴνων ἰδίως διεπραγματεύθημεν. Τῶν οἴνων ἡ εἰσαγωγὴ εἰς Γαλλίαν ἔχει καὶ ἤδη σημασίαν, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ σῦκα, εἶναι ἐλπὶς ὅτι θέλει ἀποκτήσει σημασίαν ἡ εἰσαγωγὴ, διότι ἤδη σῦκα Ἑλληνικὰ δὲν εἰσάγονται εἰς Γαλλίαν, ἀλλ’ ὑποθέτομεν ὅτι ἀφοῦ Τουρκικὰ σῦκα εἰσάγονται ἀξίας 4,449,000 δραχμῶν, μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ θέλουσιν εἰσάγεσθαι περισσότερα Ἑλληνικὰ, ὡς προεῖπον. Οἴνων καὶ ἤδη εἰσάγομεν ποσὸν τοσοῦτον, ὥστε ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἀπὸ 4½ εἰς δύω φράγκα ἀποτελεῖ κέρδος ἄξιον λόγου. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τοὺς ἐμπορικοὺς πίνακας τοὺς Γαλλικοὺς, διὰ νὰ ἴδωμεν πόσοι οἱ εἰσαγόμενοι οἶνοι ἐξ Ἑλλάδος εἰς Γαλλίαν, δὲν θὰ εὕρωμεν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς εἰξεύρομεν ἐνταῦθα, ὅτι πωλεῖται διὰ τὴν Γαλλίαν, καὶ τοῦτο διότι μέγα μέρος τῶν Ἑλληνικῶν οἴνων τῶν εἰς Γαλλίαν ἀποστελλομένων μεταβιβάζεται εἰς Ἰταλίαν πρῶτον καὶ ἐξιταλίζεται, ἐκεῖθεν δὲ εἰσάγεται εἰς Γαλλίαν. Ἀλλὰ διὰ τῆς συμβάσεως τοῦτο ἐκλείπει καὶ συνάμα ἐκλείπουσιν αἱ πρὸς τὸν ἐξιταλισμὸν πρόσθετοι δαπάναι. Αὗται εἶναι αἱ ὠφέλειαι αἱ ἐπιδιωχθεῖσαι διὰ τῆς συμβάσεως, ἀπέναντι δ’ αὐτῶν παρεχωρήσαμεν ἐλαττώσεις δασμῶν κατὰ 50% ἐπὶ τῶν οἴνων τῶν γαλλικῶν, ἐπὶ τῶν ἀρωματικῶν, ἐπὶ τῶν τριχάπτων, τῶν χνουδωτῶν καὶ τῶν ὑψηλῶν πίλων. Τὰ οὕτω παραχωρηθέντα ἀναφέρονται ὅλα ἐν τῇ συμβάσει, ἦτο δὲ ἡ ἐξ αὐτῶν πρόσοδος ἐλαχίστη καὶ πάντως οὐχὶ ἀνωτέρα τῶν 40 χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλ’ ὡς παρετηρήθη καὶ πρότερον, οἱ δασμοὶ οὗτοι οἱ ἐλαττούμενοι ἦσαν ὑπέρογκοι· ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, οἱ δασμοὶ οὗτοι εἶχον ἀναγραφῆ ἐν τῷ δασμολογίῳ τοιοῦτοι χάριν τῆς διαπραγματεύσεως τῆς συμβάσεως, διότι οἱ Γάλλοι ἀντέταττον εἰς τὰς ἀπαιτήσεις ἡμῶν, ὅτι οὐδὲν προσφέρομεν ἀπέναντι ἐκείνων, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ μᾶς δίδουσι, δὲν εἴχομεν δὲ τί νὰ τοῖς προσφέρωμεν, διότι τὸ παλαιὸν δασμολόγιον ἦτο συντεταγμένον ἐπὶ τῷ αὐτῷ μέτρῳ ὡς πρὸς τὰς προελεύσεις πάντων τῶν Κρατῶν. Ἐδέησεν ἄρα νὰ ἐπιβαρύνωμεν ἐν τῷ δασμολογίῳ εἴδη τινὰ γαλλικῆς ἰδίως προελεύσεως, ὥστε νὰ ἔχωμεν τί νὰ ἐλαττώσωμεν ὡς ἀντάλλαγμα. Ἐννοεῖται ὅτι, ὅταν ἐθέσαμεν δασμὸν ἐπὶ τοῦ καμπανίτου 5 φράγκων κατ’ ὀκᾶν, δὲν ἐνοοῦμεν, ὅτι ὁ δασμὸς οὗτος θὰ ἦτο διαρκής· ἐτέθη ὁ δασμὸς διὰ νὰ δυνηθῶμεν ἐλαττοῦντες αὐτὸν νὰ προσφέρωμεν ἀντάλλαγμα. Ἐπίσης καὶ περὶ τῶν ἄλλων δασμῶν τῶν ἐπὶ τῶν οἴνων. Δασμολογοῦντες τρία φράγκα τὸν ἐν φιάλαις οἶνον, βεβαίως δὲν ἐνοοῦμεν τὸν δασμὸν διαρκῆ. Ὁ δὲ δασμὸς ἐπὶ τῶν τριχάπτων ἦτο τοσοῦτον βαρὺς, ὥστε ἐλάχιστα εἰσεπράττομεν. Ἤδη μετὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ, τὴν ὁποίαν ἐν τῷ πίνακι καταλογίζομεν καὶ ὡς ἐλάττωσιν προσόδου, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν πράγματι ἐλάττωσιν προσόδου, ἀπεκδεχόμεθα σπουδαίαν αὔξησιν, διότι ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ εἶναι ἐλπὶς, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν εἰσαγομένων τριχάπτων θὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὸ ἑξῆς εἰς δασμὸν, ἐνῷ πρότερον, ἐπειδὴ ταῦτα, διὰ τὸ μικρὸν τοῦ ὄγκου καὶ τοῦ βάρους, εὐκόλως κρύπτονται, σπανίως ἐτελωνίζοντο. Ἂν ἄρα ἐν συνόλῳ ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν ἐξετάσῃ τις τὰς παραχωρήσεις ἡμῶν, οὐχὶ ἐλάττωσιν ἀνευρίσκει ἐν αὐταῖς τῶν προσόδων τοῦ Δημοσίου ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας αὔξησιν. Ἀσχέτως ὅμως πρὸς τὴν σκέψιν ταύτην, ἡ ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν ἀποκτᾶ τὸ Κράτος ἐκ τῆς εἰς Γαλλίαν εἰσαγωγῆς τῶν ἰδίων οἴνων βεβαίαν, καὶ τῶν σύκων ἐλπιζομένην, εἶναι τοσαύτη, ὥστε ἀντὶ τῆς ὠφελείας ταύτης θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν τὰ ἀνταλλάγματα, καὶ ἂν πράγματι ἠλάττουν τὰς δημοσίας προσόδους.

§100ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἤκουσα τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἠθέλησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐκθέσῃ, τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἀλλὰ εἰς ἓν ζήτημα σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε. Ἐνδιαφέρεται ἡ Ἑλλὰς, ἡ Ἑλλὰς θέλει νὰ ἐπιτύχῃ τὴν σύμβασιν, δι’ ἧς νὰ ἐλαττωθῇ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς τῆς σταφίδος. Ὅπως γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, τὸ σπουδαιότερον καὶ τὸ μεγαλείτερον προϊὸν, ἐκ τοῦ ὁποίου ζῇ ὅλη ἡ Ἑλλὰς, εἶναι τὸ προϊὸν τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἀπὸ ὀλίγων ἐτῶν ὁ περισσότερος σταφιδόκαρπος, τὸ ἥμισυ σχεδὸν, καταναλίσκεται, ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ὅλοι ἠλπίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἐπιστήσει τὴν προσοχήν της ἐκεῖ· ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἠθέλομεν προτρέψει τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ μεγαλειτέραν παραχώρησιν, μέχρι καὶ 500 χιλιάδων δραχμῶν, εἰς τὴν Γαλλίαν, ἂν κατώρθου νὰ ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς διὰ τὴν εἰς Γαλλίαν εἰσαγομένην σταφίδα. Ἀλλ’ ὡς ἤκουσα, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐμερίμνησε διόλου περὶ τῆς σταφίδος, οὐδεμία δὲ διαπραγμάτευσις ἐγένετο μεταξὺ Ἑλληνικῆς καὶ Γαλλικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι πολὺ ἐπωφελεστέρα θὰ ὑπῆρχεν ἡ σύμβασις, ἐὰν ἀπεκτῶμεν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος· ἀλλ’ ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι ματαία ἡ ἐλπὶς τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος, καὶ τόσῳ μᾶλλον, καθόσον ὁ δασμὸς τῆς ἐν Γαλλίᾳ εἰσαγομένης σταφίδος εἶναι κατώτερος τοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ, Ἀμερικῇ, Γερμανίᾳ καὶ Αὐστρίᾳ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ἡ γαλλικὴ Κυβέρνησις εἰς τὰς ἀντιῤῥήσεις ἡμῶν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ἀντέταττε τὸ κατὰ τὴν γνώμην αὐτῆς ἐπιεικὲς τοῦ δασμοῦ ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὸν δασμὸν τῆς Ἀγγλίας, τῆς Ἀμερικῆς, τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Αὐστρίας. Ἡμεῖς ἀντετάττομεν, ὅτι εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα εἰσάγεται ἡ σταφὶς ὡς καρπὸς τραπέζης, ἐνῷ εἰς τὴν Γαλλίαν εἰσάγεται ὡς πρώτη ὕλη οἰνοποιΐας καὶ ὅτι, ὡς πρώτη ὕλη βιομηχανίας, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιβαρύνηται μὲ μέγαν δασμὸν, πάντως δὲ οὐχὶ ἀνώτερον τῶν δύο φράγκων. Τοῦτο ἡ Γαλλία δὲν ἐδέχετο. Ἡμεῖς δὲ μετὰ μακροχρόνιον ἐπιμονὴν ὑπεχωρήσαμεν καὶ ἐζητήσαμεν τοὐλάχιστον νὰ ἐλαττώσῃ τὸν δασμὸν ἀπὸ 6 φράγκα ἔστω καὶ εἰς 5· ἀλλ’ ἀπῄτησεν ἡ Γαλλία ἀνταλλάγματα τῆς μηδαμινῆς ταύτης ἐκπτώσεως τοῦ δασμοῦ, ἅτινα θ’ ἀνέτρεπον ὁλόκληρον τὸ φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα, θὰ ἠλάττουν δὲ τὰς εἰσπράξεις κατὰ 6 ἑκατομμύρια, ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ παραχωρήσωμεν καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, μεθ’ ὧν συνδεόμεθα διὰ συνθηκῶν ἀμοιβαιότητος. Θὰ ἐζημιούμεθα 6,000,000, ἴσως καὶ περισσότερον, ἐὰν ἐγίνετο ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἀπὸ 6 φράγκα εἰς 5. Διὰ τὴν περίπτωσιν δὲ, καθ’ ἣν θὰ ἐγίνετο ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἀπὸ 6 φράγκα εἰς 4, ἐζητοῦντο ἀνταλλάγματα ἐπαγόμενα ἐλάττωσιν εἰσπράξεων 12,000,000. Ἀλλὰ καὶ ταύτην τὴν κατὰ ἓν ἢ δύο φράγκα ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἡ Γαλλία, ὅταν αἱ διαπραγματεύσεις προεχώρησαν, ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν τὴν προέτεινεν ὁριστικῶς, ἀλλ’ ὡς ὑπόθεσιν πρὸς ἔναρξιν τῶν διαπραγματεύσεων. Γινώσκετε, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ἐπικρατοῦσιν αἱ προστατευτικαὶ ἰδέαι, ὁ δὲ μέγας δασμὸς ἐπὶ τῆς σταφίδος χρησιμεύει εἰς προστασίαν τῆς βιομηχανίας τῆς οἰνοποιΐας. Τούτου δ’ ἕνεκα οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὰ τῆς οἰνοποιΐας ἐν Γαλλίᾳ δὲν συναινοῦσιν εἰς ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος.

§102ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τὴν δέχονται ὅλοι οἱ καταστηματάρχαι.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δέχονται αὐτὴν οἱ κατασκευάζοντες τὸν οἶνον ἐκ σταφίδος, οἱ ὁποῖοι σχετικῶς πρὸς τοὺς κατασκευάζοντας αὐτὸν ἐκ σταφυλῶν εἶναι ὅλως ἀσήμαντοι. Ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχει τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τοῦ οἴνου ἐκ σταφυλῶν· ὑπάρχουσι δὲ καὶ οἱ πίνοντες οἶνον ἐκ σταφίδος, ἀλλ’ οὗτοι ἐξαπατῶνται, νομίζοντες, ὅτι πίνουσιν οἶνον ἐκ σταφυλῶν. Κοινὸν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς εὐθηνοτέρας εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος χάριν τῆς οἰνοποιίας δὲν ὑπάρχει ἐν Γαλλίᾳ, διότι οἱ πίνοντες τὸν ἐκ τῆς σταφίδος οἶνον δὲν ἔχουσι τὴν συνείδησιν, ὅτι πίνουσι τοιοῦτον οἶνον, ἀλλὰ νομίζουσιν, ὅτι πίνουσιν οἶνον ἐκ σταφυλῶν, καὶ ὑπὲρ τούτου ἐνδιαφέρονται. Δὲν ἔχομεν ἐν Γαλλίᾳ κόμμα ἰσχυρὸν ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὑπάρχει ὅμως κόμμα ἐπιζητοῦν τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ. Διὰ τῆς συμβάσεως ἐπετεύχθη ἡ παγίωσις τοῦ δασμοῦ εἰς 6 φράγκα, ἤτοι εἰς ὅρον κατώτερον τοῦ ἐν Ἀμερικῇ, Ἀγγλίᾳ, Γερμανίᾳ καὶ Αὐστρίᾳ.

§104ΦΩΤΗΛΑΣ. Κατόπιν τῶν ὅσων εἴπετε, κύριε Πρωθυπουργέ, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο, εἰμὴ τὸ ἑξῆς, ὅτι ὑπῆρξεν Ὑπουργός τις τοῦ ἐμπορίου, ὅστις εἶχε διαθέσεις ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος, καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐμερίμνησε νὰ ἐπωφεληθῇ. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας, νομίζω, ὅτι ἦτον ὁ Ῥουβιέ.

§105ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπῆρξεν ἐν Γαλλίᾳ Ὑπουργὸς τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας ὁ κ. Ῥουβιέ, ὅτε, ἐπὶ προγενεστέρου Ἑλληνικοῦ ὑπουργείου, καὶ διεπραγματεύοντο ἄλλοι, παρὰ τοὺς νῦν κυβερνῶντας, τὰ τῆς ἐμπορικῆς συνθήκης. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τοιαῦτα ἐφρόνει ὁ Ὑπουργὸς οὗτος καὶ ἦτο εὐδιάθετος νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος ἀντὶ ἀνταλλάγματος εὐλόγου. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἡ τότε, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἀλληλογραφίας, ἀπέκρουσε τὴν ἐπὶ τοιούτων βάσεων διαπραγμάτευσιν, διὰ λόγους, οἵτινες δὲν φαίνονται ἀποχρῶντες. Ἡ ὑπουργία τοῦ Ῥουβιέ διήρκεσεν ὀλίγον, οἱ δὲ διαδεχθέντες αὐτὸν δὲν εἶχον τὴν αὐτὴν διάθεσιν. Εἶναι δὲ λίαν ἀμφίβολον, ἐὰν καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ῥουβιέ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐτύγχανον ἀκροάσεως αἱ εἰσηγήσεις του ἐνταῦθα, θὰ κατώρθου νὰ ἐπικρατήσωσιν αἱ ἰδέαι αὗται παρὰ τῇ Γαλλικῇ Κυβερνήσει, διότι ὁ Ὑπουργὸς τοῦ ἐμπορίου δὲν εἶναι ὁ ἀποφασίζων περὶ τοιούτων θεμάτων, μᾶλλον δ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὴν κρατοῦσαν. Γίνεται δὲ δῆλον ἐκ τοῦ φακέλλου τῶν διαπραγματεύσεων, ὅτι καὶ ἐὰν ἀπεδέχοντο τὰς γνώμας τοῦ Ῥουβιέ οἱ παρ’ ἡμῖν, δὲν ἦτο δεδομένη ἡ ἀποδοχὴ αὐτῶν παρὰ τοῦ Γάλλου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. (Γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια· 1) περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως, 2) περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας περὶ ἀρχαιολογικῆς ἀνασκαφῆς ἐν Δελφοῖς.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 μ.μ.