1886.05.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10

τῆς 19 Μαΐου 1886

(Δευτέρα)

Ὥρα 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δουζίνας κατέθεσε μίαν ἐπερώτησιν ἔγγραφον. Ὁ κ. Ξενουδάκης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΞΕΝΟΥΔΑΚΗΣ. Συζητουμένου, κύριοι, τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνυποτάκτων, ἐγένετο λόγος παρὰ πολλῶν περὶ δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐχρησίμευσαν διὰ τὰς ἐξωτερικὰς ἐπιχειρήσεις τῆς Ἑλλάδος. Ἐλέχθη δὲ παρά τινος ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐδαπάνησεν 100 ἑκατομμύρια μόνον διὰ τὴν Κρήτην· καὶ ἂν τοῦτο εἶνε ἀληθές, δὲν εἶνε τίποτε ἀπέναντι τῶν μεγάλων θυσιῶν ὄχι μόνον τοῦ χρήματος, ἀλλὰ καὶ τοῦ αἵματος· ἀλλὰ, κύριοι, τοῦτο δὲν εἶνε ἀληθές. Ἐγὼ ἐζήτησα πληροφορίας παρ’ ἐκείνων, οἵτινες ἐδαπάνησαν καὶ διεχειρίσθησαν τὰ χρήματα, ἤτοι παρὰ τοῦ κ. Ρενιέρη καὶ τοῦ κ. Δεικτάκη, καὶ μοὶ εἶπον ὅτι πλέον τῶν 17 ἑκατομμυρίων δὲν ἐδαπανήθησαν.

§3ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδια δύο· διὰ τοῦ πρώτου προτείνεται νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν εἰς 150, διὰ τοῦ δευτέρου προτείνεται ἀντὶ ἐπαρχιακῆς νομαρχιακὴ περιφέρεια. (Ὅρα Παράρτημα).

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ μὴ προσμετρήσεως εἰς τὴν ἀρχαιότητα τοῦ διανυομένου χρόνου ἐν ἀδείᾳ πέντε ἥμισυ μηνῶν καὶ ἐν ὡρισμένῃ διαθεσιμότητι. Ἐπίσης καὶ ἕτερον νομοσχέδιον συναφὲς πρὸς τὸ πρῶτον περὶ προσμετρήσεως τοῦ πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου. (Ὅρα Παραρτήματος). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀτικῆς δι’ ἐπερωτήσεως ᾐτήσατο ὅπως ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν διάφοροι πληροφορίαι· 1) κατάστασις τῶν μετοχῶν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομ. τῶν ἐλευθέρων πάσης ὑποχρεώσεως καὶ ἀδιαθέτων· 2) κατάστασις τῶν εἰσπραχθέντων ἐκ τοῦ μονοπωλίου τοῦ σιγαροχάρτου, πετρελαίου καὶ πυρείων κατὰ μῆνα ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μονοπωλίων μέχρι τῆς 1 Μαΐου τρέχοντος ἔτους, καὶ 3) κατάστασις τοῦ ποσοῦ τῶν δανείων τῶν ληφθέντων παρὰ τῶν Τραπεζῶν εἰς μεταλλικὸν καὶ εἰς γραμμάτια ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Ὑποβάλλω τὰς πληροφορίας ταύτας πλὴν τοῦ τελευταίου πίνακος, τὸν ὁποῖον ἐλπίζω νὰ λάβω μετ’ ὀλίγον, διότι ἀντεγράφετο ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Αἱ καταστάσεις παρέχουσι πληροφορίας ἀφορώσας εἰς τὰ μονοπώλια μέχρι τέλους Ἀπριλίου 1886 ὡς πρὸς τὸ σιγαρόχαρτον καὶ μέχρι τέλους Μαρτίου ὡς πρὸς τὰ λοιπά.

§5ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια, ἐπειδὴ εἶναι λίαν πιθανὸν, ὅτι αὔριον θὰ συζητηθοῦν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, θὰ εἶναι καλὸν νὰ ἀποσταλοῦν ἀμέσως εἰς ἐκτύπωσιν διὰ νὰ διανεμηθοῦν ὄχι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν προσερχόμεθα εἰς συνεδρίασιν, ἀλλὰ νὰ διανεμηθοῦν ἀπόψε· ἄλλως, θὰ ἀντισταθῶμεν αὔριον εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδόθη μία ἀναφορὰ χήρας Δεσίλλα (ἀναγινώσκεται).

§7ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§8ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε πόση δυσκολία ὑπάρχει διὰ νὰ ἀποφασισθῇ μέτρον τι ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου μας περὶ οἱασδήποτε τινος ὑποθέσεως, μὴ ταὐτιζομένης μὲ τὸ ὑπουργικὸν συμφέρον. Διὰ τοῦτο ὅπως δοθῇ ὁ προσήκων χρόνος εἰς τὴν δέουσαν ἀπόφασιν ἐγκαίρως καὶ μὴ καταντήσωμεν εἰς ὅ,τι οἱ πρὸ ἡμῶν ἀπὸ τοῦ 1828 ἀπέληξαν, ἤτοι εἰς τὴν ὑπόσχεσιν γενικοῦ μέτρου ὑπὲρ τῶν ἀγωνιστῶν, ὅπερ οὐδόλως ἐλήφθη, καὶ διὰ τοῦτο πάντοτε ἐλάβομεν ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ ἀναφορῶν καὶ περὶ ἐξοικονομήσεως ἀνδρῶν, οἵτινες ἢ οὕτως ἢ ἄλλως ἔκαμαν πρὸς τὴν πατρίδα τὸ χρέος των, ἔσπευσα πρὸ ἡμερῶν καὶ ἀμέσως μετὰ τὰ τελευταῖα ἡρωϊκὰ κατορθώματα τοῦ στρατοῦ τῆς πατρίδος νὰ ὑποβάλω τὴν προσήκουσαν πρότασιν περὶ ἱκανοποιήσεως τῶν ἀγωνιστῶν τούτων, ἵνα μὴ συμβῇ καὶ περὶ αὐτῶν ἐκεῖνο, ὅπερ ἀντελήφθημεν διὰ τοὺς τοῦ 1821, ὅπερ εἶναι, ὅτι οἱ ἀγωνισταὶ τοῦ 1821 ἀπέθανον ἐπὶ τῆς ψάθης, διότι μὲ τὸ σήμερον καὶ μὲ τὸ αὔριον δὲν ἐλήφθη μέτρον περὶ αὐτῶν τῶν μακαρίων ἀνδρῶν. Τὸ θέμα τοῦτο οὐδόλως εἶνε κομματικοῦ συμφέροντος, ὥστε νὰ διαιρῇ τὴν Βουλήν· εἶνε μέτρον ἐθνικοῦ πολιτικοῦ συμφέροντος καὶ πάντες ὀφείλομεν ὁμοθυμαδὸν νὰ τὸ ἀποφασίσωμεν, ὅπως μὴ παραστῶμεν μάρτυρες ἐξευτελιστικῆς ἐπαιτείας τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων, οἵτινες ἔπεσαν ὑπὲρ πατρίδος μαχόμενοι, καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἐὰν βραδύνωμεν, θὰ ἀκούσωμεν μετ’ οὐ πολὺ ἀναγινωσκομένας εἰς ἐπήκοον ἡμῶν ἀναφορὰς τῶν προσώπων ἐκείνων περὶ περιθάλψεως, ἐξοικονομήσεως κτλ. Λάβωμεν οὖν ἓν πολιτικὸν μέτρον. Καὶ ὅτι τὰ τοιαῦτα μέτρα εἶναι πολιτικὰ καὶ οὐχὶ προσωπικά, προσάγω ὑμῖν τὴν μαρτυρίαν τοῦ Περικλέους, ὁ ὁποῖος λέγει: «ἆθλα οἷς κεῖται ἀρετῆς μέγιστα τούτοις καὶ ἄνδρες ἄριστοι πολιτεύουσι». Ἀπαιτεῖται λοιπὸν ὑπὸ τῆς πολιτικῆς συνέσεως καὶ ἐπιβάλλεται ἡμῖν ἡ ἀνάγκη τῆς ψηφίσεως μέτρου περιθάλψεως οἷον εἴδατε ὑποβληθὲν παρ’ ἐμοῦ, ἡ ἕτερον οἷον ἄμεινον ἐγκρίνετε. Οἱ ἡμέτεροι πρόγονοι οὕτως ἐφρόνουν διὰ νὰ ἐκπυρσεύσουν τὸν ζῆλον τῶν πολιτῶν ὑπὲρ πατρίδος, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν τὸν ἄνδρα αὐτὸν, ὁ ὁποῖος συνεταύτισε μὲν τὸ ὄνομά του μὲ τὴν περικλεεστέραν ἐποχὴν τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ ἐχρημάτισε καὶ ὁ πρῶτος διαφθορεὺς τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἐν τῷ ἐπιταφίῳ λόγῳ του ἀμέσως μετὰ τὸν θάνατον τῶν ἀγωνισαμένων ἐν τῷ Πελοποννησιακῷ πολέμῳ, νὰ ζητῇ τὴν ἀμοιβὴν αὐτῶν τῶν ἀγωνιστῶν, καὶ διὰ τοῦ λόγου, ὃν ἀπήγγειλεν εἰς τὸν τάφον αὐτῶν, πληροφορεῖ τοὺς συμπολίτας αὑτοῦ ὅτι πρέπει νὰ κάμουν ἕνα στέφανον νὰ δώσουν εἰς τοὺς ὑπὲρ πατρίδος ἀγωνισθέντας. Ποῖος δὲ εἶναι αὐτὸς ὁ στέφανος; Εἶναι ὅπως καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ οἱ θαπτόμενοι κοσμηθῶσι, καὶ δεύτερον ὅπως ἡ πόλις τοὺς παῖδας τῶν πεσόντων δημοσίᾳ δαπάνῃ διαθρέψῃ μέχρις ἥβης· τοιοῦτοι στέφανοι εἰσὶν ἀναποδράστου ἀνάγκης, οἱ δὲ ἀρχαῖοι ἀπέδιδον μεγίστην σημασίαν εἰς τὰς τοιαύτας τιμὰς, καὶ γνωρίζετε πῶς ἐτιμωρήθη εἷς στρατηγὸς Ἀθηναῖος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔθαψε τοὺς νεκρούς. Καλὸν λοιπὸν εἶναι νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον καὶ παρ’ ἡμῶν ὅσον τάχιον, καὶ προσωπικῶς πρῶτον τιμηθῶσιν οἱ πεσόντες, εἴτε διὰ τῆς ἀναρτήσεως τῶν εἰκόνων αὐτῶν, εἴτε δι’ ἄλλου μέτρου, οἵτινες ὑπερτέρησαν σχεδὸν τοὺς τοῦ 1821, διότι ὑπὸ ἄλλους ὅρους ἐμάχοντο ἐκεῖνοι καὶ ἄλλους οἱ σημερινοί. Οἱ τοῦ 1821 ὠθοῦντο ἐξ ἀπογνώσεως εἰς τερατουργήματα, ἦσαν δοῦλοι, σκλάβοι, ῥαγιάδες, δὲν ἐθεωροῦντο ἄνθρωποι, διότι ἐστεροῦντο καὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων, καὶ ἐξῆλθον νὰ ἀγωνισθῶσιν εἰς ἀπόκτησιν αὐτῶν, διότι καλλίτερα μιᾶς ὥρας ἐλεύθερη ζωή· ἀλλὰ σήμερον, ὅτε ὑπάρχει ἐθνικὴ ὕπαρξις, ἐλευθερία, εὐζωΐα καὶ κοινωνικὴ ἀποκατάστασις καὶ ὑλικαὶ ἀπολαύσεις, νὰ βλέπῃ τις τοιαύτην αὐταπαρνησίαν, εἶναι ἄξιον θαυμασμοῦ καὶ τιμῶν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι εἶναι δικαιότατον νὰ σπεύσωμεν ψηφίζοντες νὰ δοθῇ ἡ προσήκουσα ἱκανοποίησις, ὅπως μὴ λάβωμεν, ἐπαναλαμβάνω, ἐφεξῆς ἀφορμὰς νὰ ἀναγινώσκωμεν ἀναφορὰς ἐξευτελιστικὰς, αἰτούσας περίθαλψιν καὶ ἐξοικονόμησιν τῶν θυμάτων, τῶν χηρῶν τῶν ἀποθανόντων ὑπὲρ πατρίδος καὶ τῶν ὀρφανῶν αὐτῶν. Ἐπιτελέσατε τὸ καθῆκον πρὸς τοὺς πεσόντας· τὸ μέτρον εἶναι καὶ δικαιότατον καὶ πολιτικώτατον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δανείου 25,000,000.

§10ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁμολογῶ ὅτι διατάξει τινὰς τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐννοῶ· καλὸν εἶναι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ κάμῃ ἀνάλυσιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατελοῦμεν ἐν ἀνάγκῃ πληρωμῆς εἰς μεταλλικὸν ποσοῦ σπουδαίου. Ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰουνίου τὸ δημόσιον εἶναι ὑπόχρεων ἵνα πληρώσῃ, ἀπέναντι τοκομεριδίων εἰς χρυσὸν εἴτε ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἴτε ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ποσὸν 10,300.000 δραχμῶν. Εἶνε προσέτι ὑπόχρεων νὰ πληρώσῃ ἤδη καὶ καθυστερεῖ ποσὸν 8,700,000 δραχμῶν εἰς μεταλλικὸν, ἀπέναντι προμηθειῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ. Τὰ δύο ταῦτα ποσὰ ὁμοῦ ἀποτελοῦσιν ὀφειλὴν 19,000,000 δραχμῶν. Πλὴν τούτων ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι ὀφειλαὶ, ἀπέναντι τῶν ὁποίων τὸ δημόσιον εἶχε λάβει πρόνοιαν ἐν ψηφισθέντι νόμῳ διὰ χορηγηθείσης ἀδείας, ὅπως, ἐκτὸς τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, ληφθῶσιν ὡς δάνειον παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ 5,000,000 δραχμῶν εἰς μεταλλικόν. Ἀλλὰ τὸ δάνειον ἐκεῖνο τὸ εἰς μεταλλικὸν παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ληφθησόμενον δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα προθύμως χορηγεῖ εἰς τὸ Δημόσιον τὸ ψηφισθὲν ποσὸν τραπεζικῶν γραμματίων, λόγῳ δανείου ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, δὲν δύναται, ὅμως νὰ ἦνε πρόθυμος νὰ δανείσῃ καὶ μεταλλικὸν ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει διαθέσιμον μεταλλικόν. Πρὸς τοιοῦτον ἄρα σκοπὸν δέον καὶ τούτου τοῦ δανείου νὰ γένηται ἀντικατάστασις δι’ ἄλλης προνοίας. Προστιθεμένου τοῦ ποσοῦ τῶν 5,000,000 εἰς τὰ 19,000,000 ἢ ἐν στρογγύλῳ ἀριθμῷ, εἰς τὰ 20,000,000, ἅτινα ὀφείλονται νῦν ἢ θὰ ὀφείλωνται μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Ἰουνίου, ἔχομεν ἀνάγκην ποσοῦ 25,000,000 εἰς μεταλλικὸν, περὶ οὗ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια. Ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 25,000,000 μεταλλικοῦ ἀπεκτᾶτο διὰ τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους τὸ Δημόσιον ἔχει διαθεσίμους, ἤτοι τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, ἤθελεν ἐπέλθει ὑπερτίμησις τοῦ συναλλάγματος τοιαύτη, ὥστε αἱ καταστροφαὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ἐν γένει συναλλαγῆς θὰ ἦσαν ἀπαραδειγμάτιστοι· δὲν θὰ ἐπήρχοντο δὲ μόνον καταστροφαὶ ἐν ταῖς συναλλαγαῖς, ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τοιοῦτο ποσὸν συναλλάγματος ἢ χρυσοῦ, ἀγορασθησόμενον διὰ τραπεζικῶν γραμματίων ἐντὸς τῆς βραχείας διορίας. Ἔδει ἄρα νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀποκτήσεως τοῦ μεταλλικοῦ δι’ ἄλλων τρόπων, ἢ δι’ ἀγορᾶς τοῦ συναλλάγματος ἢ τοῦ χρυσοῦ ἀπέναντι τραπεζικῶν γραμματίων. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, πλὴν τῆς ἀποκτήσεως τοῦ μεταλλικοῦ διὰ μέσων, τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελον ῥίψει εἰς τὴν ἀγορὰν πρὸς ἀπόκτησιν τοσούτου συναλλάγματος εἰς χρυσὸν τραπεζικὰ γραμμάτια, ἔδει νὰ χορηγηθῇ εἰς τὸ Δημόσιον ἄδεια πορισμοῦ διὰ δανείου ποσοῦ τοιούτου, ἤτοι 25,000,000, διότι καὶ ἐὰν εὑρίσκοντο καὶ ἀπεκτῶντο τὰ συναλλάγματα ἢ ὁ χρυσὸς ἀπέναντι τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, ἡ τοιαύτη τῶν γραμματίων διάθεσις θὰ κατέλιπε κενὸν, μόνον διὰ δανείου δυνάμενον ν’ ἀναπληρωθῇ. Ἡ κατάστασις τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ δημοσίου ταμείου δὲν θὰ ἐπέτρεπε τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ τούτου, ἄνευ προνοίας περὶ δανείου. Ἰδοὺ ἐν ὀλίγοις ἡ κατάστασις αὕτη τοῦ ταμείου. Τὸ ταμεῖον μέχρι τέλους Ἰουνίου ὀφείλει 10,300,000 ἀπέναντι τοκομεριδίων, ὀφείλει σήμερον 8,700,000 ἀπέναντι προμηθειῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ, ἅτινα ὁμοῦ ἀποτελοῦσι ποσὸν 19,000,000, τὸ ὁποῖον, ἐὰν ὑπολογισθῇ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἀνέρχεται εἰς 23,500,000. Ὀφείλει προσέτι εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας 8,500,000, ὀφείλει καὶ εἰς ἐντάλματα ἀνεξόφλητα, 1,000,000 περίπου. Δύναται νὰ ὀφείλῃ καὶ ἄλλα, διότι λέγων, ὅτι ὀφείλει 8,700,000 εἰς προμηθείας στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς, λέγω τὰ βεβαιωμένα, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νά ὑπάρχωσι καὶ ἄλλα ἄγνωστα ἔτι εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν. Ἔχομεν λοιπὸν ποσὸν ὀφειλόμενον ἐν συνόλῳ 33,000,000. Ἀπέναντι τοῦ ποσοῦ τούτου τί ἔχομεν σήμερον διαθέσιμον; ὁ μόνος πόρος τοῦ Δημοσίου σήμερον πλὴν τῶν εἰσπράξεων ἐπὶ τῶν δημοσίων προσόδων εἶναι τὸ δάνειον ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Ἐκ τοῦ δανείου ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ ὑπάρχουσιν εἰσπρακτέα παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τὰ ἑξῆς ποσά. Εἶναι ἤδη συμπεφωνημένη μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐκ τοῦ νόμου τοῦ ἐπιτρέποντος τὴν συνομολόγησιν συμβάσεως πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ δάνειον νέον 25,000,000, ἡ παροχὴ 15,000,000, ἀλλὰ ἐκ τῶν 15,000,000 δὲν ἐλήφθη τὸ ὅλον ποσόν· μένουσι παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ διαθέσιμα 9,700,000· μένει ποσὸν προσέτι 10,000,000 ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιτραπέντων· περὶ οὗ δὲν συνωμολογήθη ἔτι σύμβασις πρὸς τὴν Τράπεζαν· μένουσι προσέτι καὶ τὰ 18,000,000 τῶν κερμάτων. Ταῦτα ὁμοῦ ἀποτελοῦσι ποσὸν 37,700,000. Διὰ τούτων τῶν χρημάτων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια δύνανται νὰ ἀποτιθῶσι τὰ 33,000,000 τὰ ὀφειλόμενα, τὰ ὁποῖα ἐπίσης ὑπελογίσαμεν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, καὶ μένει περίσσευμα 5,200,000 εἰς ἀναπλήρωσιν τῶν ἐλλειμμάτων τῶν προϋπολογισμῶν τακτικοῦ καὶ ἐκτάκτου τοῦ 1886. Ἐὰν τὸ Δημόσιον ἀφεθῇ παρὰ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας ἐν τοιαύτῃ καταστάσει, εἶναι εὔκολον νὰ ἐννοήσῃ τις, ὅτι τὰ 5,200,000 θέλουσι ταχέως διατεθῆ, καὶ ὅτι μετὰ βραχὺ χρονικὸν διάστημα θὰ διετελοῦμεν ἀπέναντι τῶν ἐλλειμμάτων ἑκάστου μηνὸς καὶ δὲν θὰ ἠδύνατο τὸ Δημόσιον νὰ ἀπαντήσῃ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Εἶναι ἄρα ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς νόμος περὶ δανείου 25,000,000, διὰ τὸν λόγον πρῶτον, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκτήσωμεν τὸ μεταλλικὸν, οὗ τινος ἔχομεν ἀνάγκην, μεταλλικὸν τοσούτου ποσοῦ διὰ τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, ἅτινα μόνον διαθέτει τὴν σήμερον τὸ Δημόσιον· διὰ τὸν λόγον δεύτερον ὅτι ποσὸν 25,000,000 εἶναι ἀναγκαῖον εἰς δάνειον, ἵνα παρασχεθῇ εἰς τὸ Δημόσιον τὸ μέσον, ὅπως ἀναπληρώσῃ τὰ προσεχῆ ἐλλείμματα τοῦ ἔτους τούτου, ὅπως τὰ τοῦ ἔτους τούτου ἐκανονίσθησαν ἐν τῷ τακτικῷ καὶ ἐκτάκτῳ προϋπολογισμῷ τῷ ἐψηφισμένῳ. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τοῦ δανείου τῶν 25,000,000 εἰς μεταλλικόν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτρέπεται συνομολόγησις τοιούτου δανείου. Ἐπιτρέπεται προσέτι καὶ ἡ ἀνανέωσις τῶν προσωρινῶν δανείων. Τὰ προσωρινὰ δάνεια ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 52,000,000. Ταῦτα εἶναι βραχυπρόθεσμα. Γινώσκει δὲ ἡ Βουλή, ὅτι κατὰ τὰς λήξεις τῶν προθεσμιῶν εὑρέθη ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἰς μεγάλας δυσχερείας περὶ τῆς ἀνανεώσεως. Ἐζήτουν οἱ κατέχοντες αὐτὰ προσθήκην εἰς τὰς ἐγγυήσεις, ἢ τὰ ἐνέχυρα. Τινὲς μάλιστα οὐδὲ καὶ ἐπὶ τῷ ὅρῳ προσθήκης ἐγγυήσεως ἢ ἐνεχύρων συνῄνουν, ἵνα ἀνανεώσωσι τὰς πιστώσεις αὑτῶν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἠναγκάσθη τὸ Δημόσιον νὰ τοὺς πληρώσῃ. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως καταστῇ ἐφικτὴ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἀνανέωσις τῶν προσωρινῶν δανείων· διότι, ἐὰν κατὰ τὴν λῆξιν τῶν διοριῶν δὲν δυνηθῇ τὸ Δημόσιον νὰ ἀνανεώσῃ τὰς ὀφειλάς του, θὰ εὑρεθῇ ἐν καταστάσει πτωχεύσεως. Τοῦτο δὲ πιστεύω οὐδεὶς ἐπιθυμεῖ. Περὶ δύο τινῶν ἄρα προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, περὶ ἀδείας δανείου 25,000,000 εἰς μεταλικὸν καὶ περὶ ἀδείας ἀνανεώσεως τῶν προσωρινῶν δανείων διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἀναγράφει. Ἄν ἡ Βουλὴ διετέλει παροῦσα, ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ προεβαίνομεν δι’ ἄλλου τρόπου, ἤτοι νὰ συνήπτομεν συμβάσεις πρὸς τοὺς συνομολογήσοντας τὸ δάνειον τῶν 25,000,000 εἰς μεταλλικόν, νὰ συνήπτομεν συμβάσεις πρὸς τοὺς ἀνανεώσοντας τὰ προσωρινὰ δάνεια, καὶ νὰ ἐζητοῦμεν εἶτα παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἔγκρισιν τῶν συμβάσεων τούτων. Ἄν οὕτω προεβαίνομεν, θὰ ἐγίνωσκεν ἡ Βουλή, τίνες οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐπετεύχθη τὸ δάνειον τῶν 25 ἑκατομμυρίων, τίνες οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐπετεύχθη ἡ ἀνανέωσις τῶν προσωρινῶν δανείων, καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ συζητήσῃ ἐπὶ θετικῶν δεδομένων, ἀλλ’ ἤδη εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Βουλὴ μετ’ ὀλίγον ἀπέρχεται, διακοπτομένων τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς μέχρις ἐποχῆς ἱκανῶς ἀπεχούσης ἀπὸ τῆς παρούσης· ἑπομένως ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλει εὑρεθῆ τὸ δημόσιον εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποτίσῃ τὰ τοκομερίδια καὶ τὰς ὀφειλὰς τὰς ἐκ τῶν προμηθειῶν, τὰς ὁποίας καθυστερεῖ, θὰ συμπέσῃ ἐν τῷ χρόνῳ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ ἄδειαν εὐρεῖαν περὶ διαπραγματεύσεως συμβάσεως πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων καὶ πρὸς ἀνανέωσιν τῶν προσωρινῶν δανείων, δὲν θέλει δυνηθῇ νὰ διεξαγάγῃ τελεσφόρως τὰς διαπραγματεύσεις καὶ ἑπομένως νὰ ἐπιτύχῃ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ νέου προσωρινοῦ δανείου καὶ τῆς ἀνανεώσεως τῶν παλαιῶν. Ἐν νομοσχεδίῳ ἀδείας δύσκολον νὰ προΐδῃ τις ἀκριβῶς τίνες θὰ ἦναι οἱ ὅροι, οἱ ζητηθησόμενοι παρὰ τῶν συνομολογησόντων τὸ νέον προσωρινὸν δάνειον ἢ τὰς ἀνανεώσεις τῶν ὑφισταμένων προσωρινῶν δανείων, ἐνῷ δὲ εἶναι δύσκολον νὰ καθορισθῶσιν αἱ διατάξεις ἐκ τῶν προτέρων, ὁ ἀκριβὴς καθορισμὸς ἔχει καὶ ἕτερον κακὸν, ὅτι εἰς τοὺς διαπραγματευομένους παρέχει ὁδηγίας καὶ ἐλπίδα πραγματοποιήσεως παντὸς τοῦ ἐπιτρεπομένου· εἶναι δυσχερὲς νὰ διαπραγματευθῇ Κυβέρνησις πρὸς ὁμάδας περὶ δανείων, ὅταν ἔχῃ εἰδικὴν ἄδειαν, ἵνα παραχωρήσῃ πρὸς αὐτοὺς ὡρισμένας ὠφελείας, διότι οὗτοι τότε θέλουσιν ἐπιμείνει, ἵνα λάβωσι πάσας τὰς ὠφελείας τὰς ἀναγεγραμμένας ἐν τῷ νόμῳ τῆς ἀδείας, θεωροῦντες τὰ ἀναγεγραμμένα ὡς ὁδηγίας πρὸς αὐτοὺς περὶ τῶν ἀπαιτήσεων, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἐπιμείνωσι. Μὴ ἀναγραφομένων ἐν τῷ νόμῳ εἰδικῶς τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θέλει συνομολογήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ νέον προσωρινὸν δάνειον καὶ τὰς ἀνανεώσεις τῶν παλαιοτέρων, οἱ διαπραγματευόμενοι δὲν ἔχουσι τοιαύτας ὁδηγίας καὶ δὲν δύνανται ν’ ἀξιῶσιν ἐπὶ πάσης ἐπιτραπείσης παροχῆς, ὅτι δυστροπεῖ ἡ Κυβέρνησις, μὴ θέλουσα νὰ παραχωρήσῃ εἰς αὐτοὺς ὅ,τι ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἐπέτρεψε. Διὰ ταῦτα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θέλετε ἰδεῖ ἀναγραφομένας πάσας τὰς ἀδείας, αἵτινες δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀνταποκρινόμεναι εἰς προταχθησομένας ἀπαιτήσεις παρὰ τῶν διαπραγματευθησομένων τὸ δάνειον. Πᾶς ἐνδεχόμενος συνδυασμὸς προενοήθη ἵνα μὴ ἡ Κυβέρνησις διατελῇ δεσμευμένη ἀπέναντι τῶν διαπραγματευομένων. Ἐν τῇ διαπραγματεύσει θὰ ζητηθῶσιν ἐγγυήσεις καὶ παρὰ τῶν συνομολογησόντων τὸ νέον δάνειον καὶ παρὰ τῶν ἀνανεωσόντων τὰ προσωρινὰ δάνεια, σπουδαιοτέρα δὲ πασῶν θὰ ἦτο ἡ διαχείρισις τοῦ μονοπωλίου τοῦ πετρελαίου καὶ τοῦ ἅλατος. Ἡ διαχείρισις αὕτη, χορηγουμένη εἰς τοὺς συνομολογήσοντας τὸ δάνειον ἢ τὴν ἀνανέωσιν τῶν προσωρινῶν δανείων, λαμβάνει χαρακτῆρα ἐνεχύρου δι’ αὐτοὺς, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σπουδαιότερον τῆς ἐγγυήσεως, τὴν ὁποίαν παρέχουσι τὰ ἄλλα δάνεια τοῦ δημοσίου. Ἔχοντες οἱ δανεισταὶ ἐν χερσὶ τὴν πρόσοδον, ἥτις ἀποτελεῖ τὴν ἐγγύησιν τῆς πληρωμῆς τῶν τόκων τῶν δανείων αὐτῶν, διότι περὶ χρεωλυσίων δὲν πρόκειται, ἀφοῦ τὰ δάνεια εἶναι προσωρινὰ, ἔχοντες ἐν χερσὶ τὴν διαχείρισιν τῶν μονοπωλίων, ἐξ ὧν ἡ πρόσοδος, δὲν διατρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωσι τὴν πρόσοδον ταύτην μὴ διατεθειμένην κατὰ τοὺς ὅρους τῆς ἐγγυήσεως, διότι αὐτοὶ εἶναι οἱ πρῶτοι κάτοχοι τῶν προσόδων καὶ θέλουσιν ἀποδίδει αὐτοὶ τὸ περίσσευμα εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ οὐχὶ τὸ Δημόσιον εἰς αὐτοὺς τὴν πρόσοδον αὐτήν. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἐγγύησιν τὴν πληρεστάτην, ἣν δύναται νὰ ἐλπίσῃ ὁ δανείζων χρήματα εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ εἶναι ἐλπιζόμενον, ὅτι διὰ τῆς προσφορᾶς ἐγγυήσεως, συνδυαζομένης μετὰ ἐνεχύρου, τουτέστι μετὰ διαχειρίσεως τοῦ μονοπωλίου, θέλομεν ἑλκύσει τοὺς δανειστάς. Ἡ διαχείρισις τῶν μονοπωλίων εἶναι, ὡς εἶπον, τὸ σπουδαιότερον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ Δημόσιον δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ μέγα δάνειον, ἑπομένως δὲν εἶνε συμφέρον ἡ διαχείρισις αὕτη νὰ παρασχεθῇ εἰς τοὺς δανειστὰς προσωρινῶς, διὰ τρόπου, ὁ ὁποῖος νὰ παρεμποδίζῃ τὴν χορήγησιν τῆς αὐτῆς ἐγγυήσεως εἰς ἐκείνους, μετὰ τῶν ὁποίων τὸ Δημόσιον ἤθελε βραδύτερον διαπραγματευθῆ περὶ διαρκοῦς δανείου. Ἐλήφθη ἄρα πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποσχεθῇ εἰς τοὺς συνομολογήσοντας τὸ νέον προσωρινὸν δάνειον καὶ τὴν ἀνανέωσιν τῶν ὑφισταμένων προσωρινῶν δανείων, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε τὸ Δημόσιον συνομολογήσει δάνειον ἀπέναντι τῆς χορηγήσεως τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν τούτων τῶν μονοπωλίων, ἅτινα χορηγοῦνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς αὐτοὺς, τὸ πρῶτον προϊόν τοῦ δανείου ἐκείνου θέλει δοθῆ εἰς αὐτοὺς πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ προσωρινοῦ αὐτῶν δανείου τῶν 25,000,000 καὶ τῶν ἀνανεουμένων προσωρινῶν δανείων. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ δανείσαντες θέλουσιν εὑρεθῆ ἐκτεθειμένοι ὡς πρὸς τὰ τῆς διαχειρίσεως, διότι ἐν τῇ διαχειρίσει ταύτῃ τὰ πρῶτα ἔτη θέλουσιν εἶσθαι δαπανηρὰ εἰς αὐτοὺς, ὡς ἔτη ἐγκαταστάσεως, ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Δημόσιον νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν διαχείρισιν ἀπ’ αὐτῶν πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς διορίας τοῦ δανείου ἢ τῆς ἀνανεώσεως, ἥτις διορία δὲν δύναται νὰ ἦνε ἀνωτέρα τῆς πενταετίας, καὶ νὰ δώσῃ ἀποζημίωσιν ἐπὶ τῇ ἀφαιρέσει ἀπ’ αὐτῶν τῆς διαχειρίσεως, ἐφ’ αἷς ὑπέστησαν οὗτοι δαπάναις ἐγκαταστάσεως. Ὁ συνδυασμὸς τῶν παροχῶν τούτων ὑπὲρ τῶν συνομολογησόντων τὸ δάνειον, περὶ οὗ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πρόκειται, ἐλπίζεται ὅτι θέλει εἶσθαι ἱκανὸς ἵνα ἑλκύσῃ τὰ κεφάλαια. Ἀλλ’ ἐὰν τυχὸν καὶ αὗται δὲν θεωρηθῶσιν ἐπαρκεῖς, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ καὶ ἕτερόν τι, νὰ παραχωρήσῃ εἰς αὐτοὺς ὡς ἐνέχυρον τραπεζικὰ γραμμάτια, καλύπτοντα τὴν ἀξίαν τοῦ μεταλλικοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων, τραπεζικὰ γραμμάτια, τῶν ὁποίων δὲν θέλει τοῖς ἐπιτρέπεται ἡ χρῆσις, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα θὰ κρατῶσιν ὡς ἐνέχυρον καὶ ἐγγύησιν διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς διορίας δὲν ἤθελε ἀποτιθῆ τὸ δάνειον. Τὸ μέσον τοῦτο εἶνε τὸ χειρότερον ὅλων, εἶνε βαρυτάτη ὑποχρέωσις διὰ τὸ δημόσιον. Πλὴν ταύτης, ἐπιτρέπει τὸ νομοσχέδιον καὶ ἄλλην ἐγγύησιν. Ἐὰν μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς διορίας δὲν ἀποτιθῇ τὸ κεφάλαιον,—διότι περὶ τῶν τόκων δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ἀφοῦ οἱ δανείζοντες κατέχουσι τὴν διαχείρισιν τῶν μονοπωλίων, ὧν ἐὰν δὲν εἶνε ἐπαρκεῖς αἱ πρόσοδοι, συμπληροῦνται διὰ τῆς προσόδου τοῦ σιγαροχάρτου, οὗτινος ἡ διαχείρισις ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον — ἐὰν λέγω, μετὰ παρέλευσιν τῆς διορίας δὲν ἀποδοθῇ τὸ κεφάλαιον, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ πρὸς τοὺς δανείζοντας τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἐξακολουθῶσιν ἐκεῖνοι διαχειριζόμενοι τὸ μονοπώλιον καὶ ἀπολαμβάνοντες ἐξ αὐτοῦ τὴν πρόσοδον ἀπέναντι τοῦ τόκου τοῦ κεφαλαίου μέχρις ἐξοφλήσεως τοῦ δανείου. Εἶναι βεβαίως προτιμότερον νὰ ἐδέχοντο τὴν ἐγγύησιν ταύτην οἱ πρὸς οὓς θὰ διαπραγματευθῇ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἠρκοῦντο οὗτοι εἰς τὴν ἐγγύησιν ὅτι, ἐὰν μετὰ παρέλευσιν τῆς διορίας δὲν τοῖς ἀποδοθῇ τὸ κεφάλαιον θὰ ἔχωσιν ἐν χερσὶ διαχείρισιν, ἥτις θὰ ἐξησφάλιζε ὑπέρ αὐτῶν τὴν ἀπότισιν τοῦ τόκου τοῦ κεφαλαίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶναι ὅλως ἀδύνατον νὰ μὴ ἀρκεσθῶσιν εἰς τοῦτο θεωροῦντες, ὅτι ἡ ἐγγύησις αὕτη τοῖς παρέχει μὲν βεβαιότητα περὶ πληρωμῆς τοῦ τόκου τοῦ κεφαλαίου, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ βεβαιότητα περὶ ἀποτίσεως αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου διὰ τοῦτο περιελάβομεν καὶ τὴν ἄλλην διάταξιν τὴν περὶ ἐνεχυριάσεως τραπεζικῶν γραμματίων, ὥστε αἱ ἄδειαι αἱ διδόμεναι εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὦσι πλήρεις. Τὸ σύστημα τοῦτο τῆς χορηγήσεως εἰς τὰς Κυβερνήσεις ἀδειῶν ἀπεριορίστων περὶ τὴν διαπραγμάτευσιν δανείων ἐνεκαινίσθη ἐπ’ ἐσχάτων. Ὁ νόμος περὶ δανείου τῶν 100,000,000 παρέχει πᾶσαν σχεδὸν ἄδειαν, καί, ὡς εἶπον, τὸ ἀπεριόριστον τῶν ἀδειῶν εἶναι τὸ προτιμότερον τῶν συστημάτων, διότι δὲν παρέχει διὰ προσδιορισμοῦ ἀνωτάτου ὅρου εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπόδειξιν κατωτάτου ὅρου εἰς τοὺς διαπραγματευομένους. Δὲν πρέπει ὅμως τὸ νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο πᾶσαι αἱ ἄδειαι νὰ πραγματοποιηθῶσι. Τοιοῦτο νομοσχέδιον εἶναι νομοσχέδιον ἐμπιστοσύνης, δὲν δύναται δὲ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἐὰν φρονῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ διεξαγάγῃ τὰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς δεούσης περισκέψεως καὶ ἱκανότητος, ὅπως μὴ παραχωρήσῃ πλέον τοῦ δέοντος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταργεῖται ὁ νόμος περὶ τοῦ δανείου τῶν 100,000,000, ὡς καὶ δύο ἄρθρα τοῦ νόμου περὶ ἀδείας συνομολογήσεως συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως τῆς διαχειρίσεως τοῦ πετρελαίου καὶ τοῦ ἅλατος· διότι, ἀφοῦ πρόκειται ἡ διαχείρισις αὕτη νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἐγγύησιν δανείου, ἔδει νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ὑπάρχουσα σύμβασις, ἔδει προσέτι νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ὑπάρχουσα ἄδεια τῆς παραχωρήσεως τῆς διαχειρίσεως ταύτης ὑπὸ ὅρους ἄλλους τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ περιεχομένων. Ὁ νόμος περὶ δανείου 100,000,000, ὁ καταργούμενος, εἶναι ἴσης ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸ νομοσχέδιον, παρέχων ἀδείας ἐπίσης ἀπεριορίστους. Εἰς τὰς ἀπεριορίστους ἀδείας τοῦ νόμου ἐκείνου, ἐν ᾧ πρόκειται περὶ δανείου χρεωλυτικοῦ μακροχρονίου, ἀντικαθίσταται ἀπεριόριστος ἄδεια περὶ δανείου οὐχὶ χρεωλυτικοῦ καὶ μακροχρονίου, ἀλλὰ κατ’ ἀνώτατον ὅρον πενταετοῦς. Ὅ,τι κακὸν περιέχει τὸ ἀπεριόριστον, μειοῦται βεβαίως κατὰ πολὺ προκειμένου οὐχὶ περὶ δανείου, τὸ ὁποῖον ἐπὶ πολλὰ ἔτη θέλει ἰσχύει, ἀλλὰ περὶ δανείου τοῦ ὁποίου ἡ διάρκεια εἶναι βραχεῖα. Τοιαύτη ἡ ἔννοια τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Αὗται δὲν ἀφορῶσιν, ὡς εἶπον, εἰς καθορισμὸν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας θέλει ἀναλάβει τὸ Δημόσιον ἀπέναντι τῶν μεθ’ ὧν διεπραγματεύθη, ἀλλ’ ἀφορῶσιν εἰς γενικὴν ἄδειαν, ὅπως καθορίσῃ τὸ Δημόσιον τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας. Ἐγένετο δὲ προσπάθεια, ὅπως μηδὲν παραλειφθῇ ἐκ τῶν ἐνδεχομένων, ἵνα μὴ τυχὸν διὰ τοιούτων παραλείψεων μὴ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον, ἐκ δὲ τῆς μὴ πραγματοποιήσεως ἐπέλθῃ ἡ καθυστέρησις τοῦ Δημοσίου περὶ τὴν ἀπότισιν τῶν ὑποχρεώσεων, αἵτινες ἐπιβάλλονται ἐντὸς βραχυτάτης διορίας καὶ ὧν ἡ μὴ ἐκπλήρωσις θέλει ἀποτελέσει πτώχευσιν τοῦ Δημοσίου.

§12ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὰ γραμμάτια τῆς Τραπέζης, τὰ ὁποῖα θὰ δοθῶσι εἰς ἐγγύησιν, εἶναι τὰ 19,000,000;

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, εἶναι πρόσθετον.

§14ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῶν 170,000,000 ἐννοεῖται τὰς 110,000 τὴν προκαταβολήν;

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοῶ τὸ ὅλον τῶν προσωρινῶν δανείων τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ πίνακι, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν, τοὐτέστι 35,000,000 πρὸς τὰς Τραπέζας Κωνσταντινουπόλεως καὶ Ἠπειροθεσσαλίας, 1,000,000 πρὸς τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν, 6,000,000 πρὸς τὴν Τράπεζαν Κωνσταντινουπόλεως καὶ τὸν κ. Εὐγενείδην, 1,500,000 πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, 1,248,000 πρὸς τὴν Τράπεζαν Ἠπειροθεσσαλίας, 843,452 πρὸς τὴν Τράπεζαν Κωνσταντινουπόλεως καὶ 7,000,000 πρὸς τὴν Προεξοφλητικὴν Τράπεζαν, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 52,591,452.

§16ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὀφείλει τὸ Δημόσιον ἐξ ἐντόκων γραμματίων;

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀφείλει, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὸ ποσόν· αὔριον σᾶς φέρω τὴν σημείωσιν.

§18ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν μονοπωλίων, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι δύω οἱ δανεισταὶ καὶ ὁ μὲν θὰ δώσῃ τὰ 25,000,000, ὁ δὲ............

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνήκει ἐν τῇ διαπραγματεύσει νὰ καθορίσῃ τὰ πάντα, καὶ, ἐὰν ἦναι δύω ὁμάδες, κατά τινα τρόπον θὰ παραχωρηθῶσιν εἰς τὴν ἑτέραν ἡ διαχείρισις καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἡ ἐγγύησις.

§20ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον δὲν ἦτο ἀρκετὴ ἡ ἐγγύησις τῆς Τραπέζης;

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ὠφελιμώτερον θὰ ἦτο νὰ ἐγγυηθῇ ἡ Τράπεζα, ἀλλ’ ἐὰν δὲν θελήσῃ νὰ ἐγγυηθῇ, ἔδει νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἄδεια, ὅπως πραγματοποιηθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου καὶ ἄνευ τῆς μεσολαβήσεως τῆς Τραπέζης.

§22ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον πρὸ ὀλίγου ὑποβάλλων τὰς πληροφορίας, ἃς ἐζήτησεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ὅτι δὲν εἶχε καταστρωθῆ ὁ πίναξ τῶν δανείων τῶν ληφθέντων παρὰ τῶν Τραπεζῶν εἰς μεταλλικὸν καὶ εἰς γραμμάτια ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Ὁ πίναξ οὗτος κατεστρώθη ἤδη καὶ κατατίθεται καὶ οὗτος μετὰ τῶν ἄλλων. Προσέτι ἀπαντῶ καὶ εἰς τὸν ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴν, ὅτι ἔλαβον πληροφορίας, ὄχι ἀκριβεῖς μέχρι λεπτοῦ, περὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ ἐντόκων γραμματίων 14 ἑκατομμυρίων εἶναι πραγματοποιημένα 5,200,000 περίπου, αἱ ἑκατοστύες χιλιάδων ἴσως δὲν εἶναι ἀκριβεῖς.

§24ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ «τῶν καταρτισμῶν αὐτῶν» θέλει ἑνικοῦ ἀριθμοῦ.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα· ἀντὶ «τῶν καταρτισμῶν αὐτῶν» νὰ τεθῇ «τὸν καταρτισμὸν αὐτῶν». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ καὶ τὸ σύνολον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον ἔχομεν τὴν ἐξακολούθησιν. Λύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὥρα 6 μ. μ.