1886.04.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 67

Τῆς 3 Ἀπριλίου 1886.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 4 Μ. Μ. (Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀναγιγνώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑκατὸν εἴκοσι πολῖται Λαμίας διαβιβάζουν πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα· (ἀναγινώσκει).

§2ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Συγχρόνως ἔλαβον καὶ ἐγὼ πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ὅμοιον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον διεβίβασα ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ παραγγέλλω νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἐκτιθέμενα καὶ ἐπενέγκῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν πρὸς διάσωσιν τῶν συμφερόντων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Στυλίδος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει ζητήσει τὸν λόγον ὁ κ. Παλαμήδης.

§4ΗΛ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Παρακαλεῖται ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἄν εἰς τὸν ἐνταῦθα Πυροσβεστικὸν λόχον εἶναι ἀπηγορευμένον νὰ κατατάσσωνται ἔφεδροι βαθμοφόροι, διότι ἐναντίον τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν ὁ Ὑπουργός, κατετάχθησαν ἀρτίως πλούσιοι βαθμοφόροι ἐντεῦθεν τέσσαρες ἢ πέντε ὑπαξιωματικοί· δὲν ἀναφέρω τὰ ὀνόματα. Λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι συμμορφοῦται πρὸς τὸν νόμον, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν αὐτὸ εἶνε ἀληθὲς καὶ τί ἔπραξεν ὅπως προλάβῃ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον βλάπτει σπουδαιότατα τὸν λόχον, ὅστις, καθὼς γνωρίζετε, χρησιμεύει διὰ τὰς πυρκαϊὰς καὶ ἐν γένει τὴν πρόληψιν τῶν ζημιῶν ἐν Ἀθήναις. Αὐτοὶ εἶνε ὑπόχρεοι νὰ κατατάσσωνται εἰς τὸ Σύνταγμα.

§5Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§6Σ. ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβον γνῶσιν, κύριοι, ἐκ συμπτώσεως παρεκτροπῶν τινων καὶ αὐθαιρέτων πράξεων τοῦ Νομάρχου Μεσσηνίας. Ὁ Νομάρχης οὗτος, ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, χωρία ὑπαγόμενα εἰς ἄλλον Δῆμον, τουτέστιν εἰς τὸν Δῆμον Ἄριος, ὑπήγαγεν αὐτὰ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν ἄλλου Δήμου, τοῦ Δήμου Ἀμφείας, χωρὶς νὰ τηρηθῶσιν αἱ διατάξεις, αἱ ὁριζόμεναι ὑπὸ τοῦ νόμου. Πάντες γινώσκετε, ὅτι διὰ νὰ γείνωσι τοιαῦται τροποποιήσεις εἰς Δήμους, ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου καὶ πράξεις τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων ἀμφοτέρων τῶν Δήμων καὶ κατόπιν Β. Διάταγμα· ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως ὁ κ. Νομάρχης διὰ μιᾶς ἀποφάσεως ὑπήγαγεν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Δήμου Ἀμφείας τὸ χωρίον «Πήδημα» μετονομάσας αὐτὸ «Νέον Πήδημα», καὶ ὁ Δῆμος οὗτος δὲν δύναται πλέον νὰ ὑπάρξῃ, ἡ δὲ πρᾶξις εἶνε αὐθαίρετος καὶ παράνομος, καὶ ἀφοῦ εἶναι τοιαύτη, ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει βεβαίως τὴν ἀναγνωρίσει καὶ οὐδέποτε θέλει ἰσχυροποιηθῆ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τούτου· μετεῤῥύθμισεν ἐν γένει τὰ ὅρια τῶν Δήμων ἐκείνων, ὅρια κανονισμένα ἀπὸ τῆς συστάσεως τῶν Δήμων, τὰ μετεκίνησε καὶ ὑπήγαγεν ὅλας τὰς δενδροφυτείας τῶν μερῶν ἐκείνων εἰς τὸν Δῆμον Ἀμφείας. Πᾶς τις ἐννοεῖ τὸν σκοπὸν τῆς τοιαύτης μετατοπίσεως, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπεκίνησαν τὰ τοιαῦτα, κατ’ οὐδὲν δύνανται νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῶν παρανόμων τούτων πράξεων· τὸ μέρος δὲ τὸ ὁποῖον μετεκόμισεν, ὀνομάζεται «Μαστέικος Βάλτος» μεγάλης ἐκτάσεως καὶ ἀξίας, ἀποτελούμενος ἀπὸ γαίας καὶ φυτείας ἀνηκούσας εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ Δήμου Ἄριος, συμπεριελήφθησαν ὅλα εἰς τὸν Δῆμον Ἀμφείας οὕτως, ὥστε ὁ Δῆμος Ἄριος δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν αὐτὸ ἐγένετο ἀληθῶς, καὶ ὡς πιστεύω ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δὲν θὰ γνωρίζῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο, εὐθὺς ὡς μάθῃ, νὰ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν.

§7ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτην φορὰν μανθάνω τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης· θέλω ἐξετάσει καὶ θέλω φέρει τὴν δέουσαν θεραπείαν. Ἀλλ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς δὲν μοὶ φαίνεται πιστευτὸν ὁ νομάρχης δι’ ἀποφάσεως χωρίον τι ὑπαγόμενον εἰς ἕνα δῆμον νὰ τὸ ὑπαγάγῃ εἰς ἄλλον· καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰ τῆς ὁροθεσίας, ἔχει δικαίωμα νὰ κανονίζῃ τὰ τῆς ὁροθεσίας ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως ἐπιτροπῆς καὶ ἀποφασίζῃ πρωτοδίκως· ἀλλ’ οὔτε περὶ τούτου ἔχω γνῶσιν.

§8ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ τις τὸ δικαίωμα εἰς πάντα βουλευτὴν τοῦ νὰ ἔρχηται ἀπὸ τοῦ βήματος εἰς ὑπεράσπισιν καὶ μερικῶν ὑποθέσεων· διότι ὁ βουλευτὴς εἶναι ἀντιπρόσωπος ἅπαντος τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος ἐξ Ἄργους βουλευτὴς ἔδει νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ βῆμα μὲ πράγματα καὶ οὐχὶ μὲ εἰδήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ὑπόστασιν. Ὁ κ. Κάρτσωνας, συνάδελφός μου, θὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους ὡς ἁρμοδιώτερος εἰς τὴν ὑπόθεσιν· ἐγὼ λέγω μόνον, ὅτι ὁ κ. Ζῶτος, Νομάρχης Μεσσηνίας, δὲν πιστεύω νὰ ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς οὐδένα μέχρι τοῦδε νὰ ὑποθέτῃ, ὅτι θὰ παρανομήσῃ τοσοῦτον χονδροειδῶς, ὥστε νὰ ὑπαγάγῃ χωρία ὁλόκληρα ἀπὸ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸν ἄλλον δῆμον. Ὅ,τι ἐγένετο, ἔπρεπε νὰ γείνῃ ὡς διάκρισις τῶν ὁρίων τῶν δήμων Ἀμφείας καὶ Ἄριος, διότι ὁμολογουμένως τὰ ὅρια τῶν δήμων τούτων δέον νὰ διακριθῶσιν ἄνευ βλάβης τινός. Ὁ κ. ἐξ Ἄργους βουλευτὴς ἦλθε δι’ ὑποβολέως, καὶ διὰ τοῦτο ἀγνοεῖ τὰ πράγματα, ἅτινα ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἐπαρχίας Καλαμῶν, ὡς ἔχοντες συμφέρον τῆς μὴ βλάβης τῶν δήμων αὐτῶν, ἐσμὲν εἰς τὴν θέσιν νὰ μὴν ἀνεχώμεθα τὴν δι’ ὑποβολέως ὑποστήριξιν τῶν ἰδίων ἡμῶν συμφερόντων. Ἤδη θέλετε, κύριοι βουλευταὶ, ἀκούσει τὸν κύριον Κάρτσωνα, ὅστις ἀκριβῶς καὶ εἰλικρινῶς θὰ ἐκθέσῃ τὰ γεγονότα.

§9ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Κύριοι, συμβαίνει τὸ ἀκόλουθον. Ἐγὼ δὲν θέλω ὑπερασπισθῆ τὸν κύριον Νομάρχην, διότι εἶναι παντὸς ἐπαίνου ἄξιος· θέλω ὁμιλήσει ὅμως ἂν ὁ κ. Νομάρχης ἠδίκησε, καθὼς λέγει ὁ κ. Δανόπουλος. Μεταξὺ τῶν δύο δήμων ὑπάρχει ἀνέκαθεν ἀμφισβήτησις περὶ καθορισμοῦ ὁρίων· ὑπάρχουν ἔγγραφα ἀπὸ τοῦ 1830, 1836, 1840 κτλ. καὶ μέχρι πρὸ ὀλίγων χρόνων καὶ ἐγκλήματα, ἂν θέλετε, ἀκόμη συνέβησαν. Ὁ δήμαρχος Ἀμφείας ἔκαμεν ἀναφορὰν καθὼς καὶ ὁ δήμαρχος Ἄριος πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τοῦ κ. Τρικούπη διέταξε τὸν Νομάρχην Ἄγιν Κλεομένην νὰ καλέσῃ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ διορίσῃ τὰς Ἐπιτροπὰς. Πράγματι διωρίσθησαν αἱ Ἐπιτροπαί. Τὰς διέταξε νὰ συνέλθουν ἐπὶ τόπου νὰ κανονίσουν τὰ ὅρια. Συνῆλθον, ἀλλὰ δὲν ἐσυμφώνουν. Κατόπιν καὶ ἄλλαι διαταγαὶ ἐδόθησαν· ἀνεφέρθησαν εἰς τοὺς κατὰ καιροὺς Νομάρχας—διότι κατόπιν τοῦ Ἄγιδος ἦλθον ἄλλοι Νομάρχαι — ἀλλὰ τίποτε δὲν ἔγεινε. Λοιπὸν ὁ Νομάρχης κύριος Ζῶτος ἐκάλεσε τὰς Ἐπιτροπὰς δίς· συνῆλθε, μόνον ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ δήμου Ἀμφείας καὶ ἀπεφάσισε, καὶ ἐκείνη ἔσυρε μίαν γραμμὴν μέσην, οὔτε τῆς μιᾶς οὔτε τῆς ἄλλης Ἐπιτροπῆς. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς, ὅτι τὸ χωρίον κάτω Πήδημα ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον Ἄριος, εἶναι ὅλοι δημόται Ἀμφείας, ὅλα τὰ ὀνόματα εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τοὺς καταλόγους τοῦ δήμου Ἀμφείας· ὥστε εἶναι, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ψευδέστατον· διότι ὁ υἱὸς τοῦ κυρίου Δαγρὲ, Δήμαρχος Ἄρος, ἐζήτει νὰ συμπαραλάβῃ καὶ τὸ ἥμισυ τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου Ἀμφείας, καὶ μάλιστα τὸ ὠνόμασε «Σκόμορα», ἐνῷ Σκόμορα δὲν ὑπάρχει· ὑπάρχει τὸ Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐσυστήθη τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀμφείας εἰς τὸ χωρίον Ἀρπαρᾶ πρωτεύουσαν τοῦ Δήμου. Λοιπὸν ζητεῖ νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸν Δῆμον Ἄριος καὶ ἡ ἕδρα τοῦ Εἰρηνοδικείου, ὥστε ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Δανόπουλος δὲν ἔχουσιν ὑπόστασιν.

§10ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Φέρω εἰς γνῶσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Νομάρχου φέρει ἀριθμὸν 541, ὑπεγράφη δὲ ἐν Πύλῳ, φέρει δὲ, «ἐν Καλάμαις».

§11ΤΖΑΝΕΣ. Πῶς τὰ λέγετε αὐτὰ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ τ’ ἀποδεικνύετε;

§12ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁσάκις ζήτημά τι μᾶς ὠφελεῖ, δὲν κάμνομεν λόγον οὔτε εἰς τὴν Βουλὴν, οὔτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· ὁσάκις ὅμως δὲν μᾶς ὠφελεῖ, τότε φωνάζομεν. Δι’ αὐτὸ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Καλαμῶν δὲν ὡμίλησαν, διότι τοὺς ὠφελεῖ.

§13ΤΖΑΝΕΣ. Ἐὰν ὠφελῇ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν Καλαμῶν κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ διερμηνέως, ὠφελεῖ συνάμα ὥστε ἀμφότεροι οἱ Δῆμοι νὰ ἦνε ἐν τοῖς δικαιώμασί των. Δὲν συμφέρει οὔτε εἰς ἐμὲ, οὔτε εἰς τὸν κ. Κάρτσωναν νὰ ἔχῃ παράπονα ὁ Δῆμος Ἄριος, οὔτε ὁ Δῆμος Ἀμφείας, διότι τὰ παράπονα ταῦτα ἔχουν μεγάλην σημασίαν δι’ ἡμᾶς, καὶ ὁ κ. Δανόπουλος τὰ γνωρίζει, καὶ δὲν ἔπρεπε σήμερον νὰ ἔλθῃ δι’ ὑποβολέως ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ νὰ εἴπῃ τὰ τοιαῦτα.

§14ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῆς ὑποθέσεως τοῦ Δήμου Ἄριος καὶ Ἀμφείας, διὰ τὴν ὁποίαν ἦλθε τὸ ὑπὸ συζήτησιν ζήτημα, σᾶς λέγω, ὅτι τὸ περὶ ὁροθεσίας ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ πρέπει νὰ δοθῇ προσοχὴ, καθόσον πολλοὶ Νομάρχαι ἀποφασίζουν αὐθαιρέτως. Οὕτω καὶ ὁ Νομάρχης Λακωνίας, φοβούμενος τοὺς ἰσχυροὺς τῆς ἡμέρας, μετέθεσε τὸ 1883 ἓν χωρίον ἀπὸ τὸν Δῆμον Καστορίου εἰς τὸν Δῆμον Πελλάνης. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἠθέλησαν νὰ τὰ καλπονοθεύσουν καὶ νὰ ἐπικυρώσουν τὴν παράνομον ταύτην πρᾶξιν τοῦ Νομάρχου, ἀλλ’ εὐτυχῶς εὑρέθη, ὅτι χωρίον δὲν δύναται νὰ μετατεθῇ διὰ Διατάγματος, διότι δὲν ἐγνωμάτευσαν Ἐπαρχιακὰ καὶ Δημοτικὰ Συμβούλια καὶ δὲν ἐξεδόθη Βασιλικὸν Διάταγμα, καὶ τότε ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης ἐθεώρησε τὴν ὑπόθεσιν κατὰ τύπους ἄκυρον καὶ τὴν ἠκύρωσε. Κύριοι, ἀπορῶ, ἀφοῦ διῆλθον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τοσοῦτον πεπαιδευμένοι προϊστάμενοι, δὲν ἐμελέτησαν καλὰ αὐτὰς τὰς λεγομένας ὁδηγίας. Αἱ ὁδηγίαι αὐταὶ δὲν εἶναι οὔτε Βασιλικὸν Διάταγμα, ἀλλὰ ἁπλῆ ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Μετὰ τὴν 3 Σεπτεμβρίου δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σημασίαν καὶ ἰσχύν· ἔγειναν αὐταὶ αἱ ὁδηγίαι, ὅταν ἡ αὐθαιρεσία τῆς τότε Διοικήσεως ἐπέτρεπε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαταγῶν τῶν Ἀρχῶν ὡς διατάξεις νόμου. Λοιπὸν αἱ μνησθεῖσαι ὁδηγίαι περὶ ὁρίων δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ἀξίαν, διότι δὲν εἶναι περιβεβλημέναι μὲ οὐδεμίαν νομικὴν ἰσχύν. Λοιπὸν πρέπει ὁ Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ ἀντικείμενον καὶ νὰ φέρῃ ἕνα νόμον νὰ ὀργανώσῃ αὐτὰ καὶ νὰ μὴ ἐκδίδωσιν ἀποφάσεις οἵ τε Νομάρχαι καὶ Ὑπουργοί, καὶ νὰ ἀναγκάζωσι τοὺς Δήμους νὰ ὑποβάλλωνται εἰς δαπάνας, προσφεύγοντες εἰς τὰ δικαστήρια, ὅπως ἠνάγκασε τοὺς Δήμους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς νὰ φέρωσι τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου περὶ ὁρίων ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου· καὶ ἄλλοι Δῆμοι τῆς Ἑλλάδος εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην, καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς αὐθαιρεσίας τῶν Νομαρχῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τὰ καθήκοντά των. Ἔρχομαι δὲ καὶ εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Τζάνε, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῇ τις διὰ ξένας Ἐπαρχίας.

§15ΤΖΑΝΕΣ. Εἶπον ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα πᾶς βουλευτὴς, ἐπειδὴ εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, νὰ ὁμιλῇ περὶ ὅλων, ἀλλὰ δὲν πρέπει ν’ ἀνακατόνηται ἐκεῖ ὅπου ἔχω ἐγὼ συμφέρον (γέλως), διότι ἐγὼ τὸ συμφέρον μου δύναμαι νὰ τὸ ὑποστηρίξω καὶ καταδείξω ποῖον εἶναι. Εἶπον ὅτι, ἐὰν παραβλάπτωνται τὰ συμφέροντα τοῦ Δήμου Ἄριος, δὲν μὲ συμφέρει νὰ γίνῃ παράπονον· ἂν παραβλάπτωνται τὰ συμφέροντα τοῦ Δήμου Ἀμφείας, ἐπίσης δὲν μὲ συμφέρει νὰ γείνῃ παράπονον, καὶ δὲν θὰ φέρῃ εἰς καλὸν ἀποτέλεσμα.

§16ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὀφείλει νὰ καταστήσῃ γνωστὸν δι’ ἐγκυκλίου του εἰς τοὺς Νομάρχας ὅλους ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ ὁροθεσίας, νὰ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψιν των ἀκριβῶς τὸ ΣΤʹ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως τῆς 3 Σεπτεμβρίου διὰ νὰ βλέπωσιν ὁποίαν δικαιοδοσίαν τοῖς ἀφῆκεν αὐτὸ τὸ ψήφισμα καὶ ποῖα ἔδωκεν εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος ν’ ἀποφασίζουν.

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὅλη αὐτὴ συζήτησις εἶναι περιττὴ καὶ ματαία. Κατὰ τὰ ἰσχύοντα οὐδεμία μεταβολὴ δύναται νὰ γείνῃ εἰς Δῆμόν τινα ἄνευ γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἐπαρχιακοῦ ἢ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄνευ ἐκδόσεως Βασιλικοῦ Διατάγματος. Οὐδεμία ὑπόθεσις τοιαύτη εἰσήχθη μέχρι τοῦδε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον περὶ τοῦ ὅτι Νομάρχης τις ἐπήνεγκε μεταβολήν τινα εἰς Δῆμον Ἐπαρχίας τινός. Πρώτην φορὰν μανθάνω ὅτι ἐν Καλάμαις συνέβη τὸ τοιοῦτο. Ἡ τοιαύτη πρᾶξις τοῦ Νομάρχου εἶναι ἄκυρος, ἐὰν ἔγεινε. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰ τῆς ὁροθεσίας, οἱ Νομάρχαι ἔχουν τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίζουν πρωτοδίκως κατ’ ἔφεσιν δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐτὴ ἡ τακτικὴ ἐξακολουθεῖ, ἀφ’ ὅτου ἐκανονίσθησαν τὰ τῆς ὁροθεσίας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι μοὶ ἤχθησαν τοιαῦται ὑποθέσεις κατ’ ἔφεσιν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον, ἐξετάσαν τὰ διάφορα ἔγγραφα καὶ τὰς διαφόρους πληροφορίας, ἀπεφάσισεν ὅ,τι ἐνόμισεν ὀρθὸν καὶ συμφέρον εἰς τοὺς Δήμους, οἵτινες ἤριζον περὶ τοιούτων ὁροθετικῶν ζητημάτων. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶνε λελυμένον, καὶ οὐδεμία ἀμφισβήτησις ὑπῆρξέ ποτε περὶ τῆς ἀρμοδιότητος τοῦ Νομάρχου ἢ τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὸ ν’ ἀποφασίσῃ κατ’ ἔφεσιν, ὁσάκις ἔρχεται εἰς αὐτὸν ὑπόθεσις τοιαύτη.

§18ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἔντιμος κ. Δανόπουλος, ὅτι συμπεριελήφθη καὶ ὁ Μπαστέϊκος Βάλτος εἰς τὸν Δῆμον Ἀμφείας, σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι ὅλη ἡ γραμμὴ ἐκείνη τὴν ὁποίαν διεχάραξεν ὁ Νομάρχης, περιέχει ὅλα τὰ κτήματα καὶ τὰς γαίας, τὰς ἀνηκούσας εἰς τὸν Δῆμον Ἀμφείας. Αὐτὰ εἶχον δηλωθῆ ἀπὸ τοῦ 1871 κατὰ τὸν νόμον περὶ δηλώσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει· ὥστε δὲν ἀπεκόπη ἀπὸ τὸν Δῆμον Ἄριος ....

§19ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε προχθὲς κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεώς μου περὶ τῶν ἐπικούρων ἀνθυποπλοιάρχων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔφερε λόγους ἀντιτάξεως οὐσιαστικοὺς πρὸς ἀναίρεσιν αὐτῆς, ἀλλὰ περιωρίσθη μόνον νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἦτο πρότασις αὐτοτελής. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ζήτημα ἀνυψώθη εἰς βαθμὸν μέγιστον, διὰ τοῦτο δὲν ἐπέμενον ἐγὼ ὁ ὑπογράψας τὴν πρότασιν ἐκείνην, ἀλλὰ ἐπείσθην εἰς τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔδωκεν, ὅτι θέλει φέρει ἴδιον νομοσχέδιον περὶ τούτου. Περιέμενον χθὲς νὰ ἴδω τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ εἰς μάτην· πιστεύω δὲ ὅτι εἶχε τὸν ἀποχρῶντα καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο· ἀλλὰ πιστεύω ἔτι περισσότερον, ὅτι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ὀκτωβρίου, καθ’ ὃν χρόνον ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον περὶ δοκίμων πρώτης τάξεως, βεβαίως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ αὐτὸ τὸ περὶ ἐπικούρων, διότι καὶ τότε ἀκόμη πολὺς ἐγένετο λόγος περὶ τούτου. Δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν, ἐπειδὴ βλέπω τὴν παράλειψιν αὐτὴν ἀπὸ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ μὴ λαμβάνῃ καιρὸν εἰς τόσον ἐπουσιώδη πράγματα νὰ ἀσχολῆται, καὶ ἐπειδή, κύριοι, ἐγὼ ὀφείλω νὰ δώσω λόγον εἰς τοὺς ἐντολεῖς μου, διότι πλὴν τῶν ἄλλων, εὑρίσκονται μεταξὺ αὐτῶν καί τινες συμπολῖται, οἱ ὁποῖοι, πιστεύων ἐὰν ζητηθῇ ἔκθεσις παρὰ τοῦ κ. Νομάρχου, δὲν θέλουσιν ὑποτιμηθῆ, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας θέλουσι παρασταθῆ ὡς ἄξιοι νὰ κατέχωσι τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι, καὶ ὡς μάχιμοι τακτικοὶ ἀξιωματικοί, ὀφείλω, λέγω, νὰ φέρω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ ἐγκρίνῃ. Ἐπειδὴ εἶνε ἐν γνώσει ὅλης αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, ἐπειδὴ δὲν μᾶς μένουσι πολλαὶ συζητήσεις, ἐπειδὴ πρόκειται μετ’ ὀλίγον αὐτοὶ οἱ ἄνδρες νὰ χύσωσι τὸ αἷμά των ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, ἀφοῦ πλέον ἐλάβομεν τόσην πρόνοιαν διὰ τοὺς ἐπιτάκτους, ἀφοῦ ἐλάβομεν τόσην πρόνοιαν διὰ τοὺς ἀποστράτους, τοὺς δυναμένους μόλις νὰ φέρωσι τὰ κῶλά των, λέγω, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις αὐτοῦ καὶ νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§21ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ γείνουν αὐτά! πρέπει νὰ τυπωθῇ πρῶτον διὰ νὰ τὸ ἴδωμεν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· θὰ σταλῇ νὰ τυπωθῇ.

§23ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας ἐζήτησεν, ἵνα καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν, εἶνε καὶ τὰ ἔγγραφα, τ’ ἀφορῶντα ζήτημά τι προκύψαν ἐν Φιλιππουπόλει ἀπὸ τῆς 23 Ἀπριλίου παρελθόντος ἔτους. Ἡ ὑπόθεσις εἶνε ἐντελῶς περατωμένη καὶ οὐδαμῶς δισκολεύομαι νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ἀλλὰ ταῦτα εἶνε πολλά, ἐὰν δὲ πάντα τυπωθῶσι, μόνα ταῦτα θέλουσιν ἀποτελέσει ὀγκώδη λευκὴν βίβλον· δὲν γνωρίζω ἐὰν ἀρκῇ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ἐπιθυμίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας νὰ καταθέσω τινὰ ἢ ἀπαιτεῖ νὰ καταθέσω πάντα τὰ ἔγγραφα.

§24ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Παρακαλῶ νὰ τὰ καταθέσητε ὅλα.

§25ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον νὰ λάβῃ πρόνοιαν νὰ μὴ παραπέσωσι, διότι τινὰ ἐξ αὐτῶν ἔχουσι πολλὰ συνημμένα, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀπολεσθῇ ἔγγραφόν τι. Ἤθελον παρακαλέσει μάλιστα νὰ παραγγελθῇ τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς νὰ συντάξῃ κατάλογον τῶν κατατιθεμένων ἐγγράφων.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν εἶναι ἓν νομοσχέδιον, ἔπειτα εἶναι τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως καὶ κατόπιν θὰ ἔλθωσι τὰ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Αὐτὴν τὴν σειρὰν θὰ ἀκολουθήσωμεν. Λοιπὸν ἔχομεν εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταφορᾶς ἐκτάκτου πιστώσεως ἀπὸ τῆς χρήσεως τοῦ 1884 εἰς τὸ ἔτος 1886. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην συζήτησιν, διορθωθέντος τοῦ 2 ἄρθρου, ὅπερ κατὰ λάθος εἶχε ἐσφαλμένον τὸν ἀριθμὸν τῆς πιστώσεως).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μὴ ὑπαγωγῆς τῶν ἀλλοδαπῶν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ εἰσφορῶν ἐκτὸς τῆς ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν εἰσφορᾶς.

§28Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου γενικεύεται ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῶν εἰσφορῶν, τὴν ὁποίαν αἱ συνθῆκαι παρέχουσιν εἰς ὑπηκόους Ἐπικρατειῶν, αἵτινες χορηγοῦσιν ἀμοιβαιότητα εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ ὅρῳ ἀμοιβαιότητος. Τὴν ἐκ τῶν συνθηκῶν ἀπαλλαγὴν ἐννοῶ· ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν ὑπηκόων ἔθνους, μὴ παρέχοντος ἀμοιβαιότητα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αὕτη μοὶ φαίνεται ἄτοπος. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀπαλλαγὴ ἔδει νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἀπόκτησιν, εἴτε τῆς ἀμοιβαιότητος, εἴτε ἄλλου ἀνταλλάγματος, διότι ἕκαστον Κράτος, παρέχον προνομιακῶς ὠφέλειάν τινα εἰς Κράτος ἕτερον, δικαιοῦται νὰ ζητῇ παρ’ ἐκείνου οὐχὶ ὁμοειδῆ πάντοτε ὠφέλειαν, ἀλλὰ πάντως, ἂν μὴ ὁμοειδῆ, ἴσης ὅμως ἀξίας. Παρέχοντες ἡμεῖς σήμερον εἰς ξένον τὴν ὠφέλειαν τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς εἰσφορᾶς τῆς ὑφισταμένης παρ’ ἡμῖν, ἀντὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ Ἕλληνος ἀπὸ τῆς εἰσφορᾶς ἐν Ἐπικρατείᾳ, ἐν ᾗ δὲν ὑφίσταται σήμερον εἰσφορά, δὲν ἀποκτῶμεν ἀντάλλαγμα ἴσης ἀξίας. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τοῦτο θὰ ἐδεχόμην νὰ μὴ ὦμεν πολὺ ἀπαιτητικοί· δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἄνευ τοὐλάχιστον τοῦ ὅρου τῆς ἀμοιβαιότητος. Ἡ Ἰταλία ἄλλοτε — κατὰ τὸ 1866 — ἐπέβαλεν εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Ἰταλίας ἀναγκαστικὸν δάνειον. Τότε ἐγένοντο παραστάσεις παρὰ ξένων Ἐπικρατειῶν, αἵτινες δὲν εἶχον συνθήκας πρὸς τὴν Ἰταλίαν περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ ἀναγκαστικοῦ δανείου· ἡ δὲ Ἰταλία συνῄνεσεν ὅπως χορηγήσῃ τὴν ἀπαλλαγὴν εἰς τοὺς ὑπηκόους τῶν Κρατῶν, ἅτινα ἤθελον δώσει ὑπόσχεσιν, ὅτι ἐν ἐνδεχομένῃ ὁμοίᾳ περιπτώσει οἱ Ἰταλοὶ ὑπήκοοι δὲν ἤθελον ὑποβληθῆ ἐν τοῖς Κράτεσιν ἐκείνοις εἰς ὑποχρέωσιν παροχῆς τοιούτου δανείου. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνική, κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1866, καίτοι δὲν ἦτο παροῦσα ἡ Βουλή, ὅπως ἐγκρίνῃ τὴν πρᾶξιν, ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην, ὅπως δώσῃ εἰς τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν θὰ ἐπιβάλληται ὑποχρέωσις μετοχῆς εἰς ἀναγκαστικὰ δάνεια εἰς τοὺς Ἰταλούς, καὶ οὕτω ἐπέτυχε τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ἐν τῇ Ἰταλίᾳ Ἑλλήνων ὑπηκόων ἀπὸ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου· ἡ δὲ δήλωσις, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1866, ἐπεκυρώθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1867 καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπήτησεν ἡ Ἰταλία παρὰ τῶν ἄλλων Ἐπικρατειῶν καὶ παρὰ τῆς Ἑλλάδος, τοῦτ’ αὐτὸ πρέπει ν’ ἀπαιτήσωμεν καὶ ἡμεῖς παρὰ τῶν ἄλλων Ἐπικρατειῶν. Σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπαλλάσσομεν πρὸς τοῖς ὑπηκόοις τῶν Κρατῶν, τῶν ἐχόντων συμβάσεις περιλαμβανούσας διατάξεις περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν ἐκτάκτων εἰσφορῶν, καὶ τοὺς ὑπηκόους Κρατῶν, μετὰ τῶν ὁποίων δὲν ἔχομεν τοιαύτας συνθήκας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε συναινέσει, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος περὶ εἰσφορῶν, ὅπως ἀντὶ εἰσφορῶν ἐκτάκτων διὰ τὰς παρουσιαζομένας ἤδη ἀνάγκας ἐπιβάλῃ προσθέτους φόρους, τὰ ζητήματα ταῦτα δὲν θὰ παρουσιάζοντο καὶ δὲν θὰ ἐφορολογοῦντο οἱ Ἕλληνες πλειότερον τῶν ξένων. Τοῦτο εἶναι λίαν βαρὺ διὰ τοὺς Ἕλληνας ἐπιτηδευματίας. Ἡ φορολογία αὕτη οὕτως ἐπιβαλλομένη εἰς τοὺς ἡμεδαποὺς καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς ἀλλοδαποὺς, ἡ τῆς εἰσφορᾶς, ἐπιβαρυνούσης μόνον τοὺς ἡμεδαποὺς, ἐνῷ ἐὰν ἐπεβάλλετο ὡς πρόσθετος φόρος, ἤθελεν ἐπιβαρύνει πάντα, παρουσιάζει καὶ τοῦτο τὸ ἄτοπον, ὅτι κατὰ τὸν νόμον περὶ προσθέτου φόρου ἐπιτηδεύματος οἱ πρόσθετοι ἐκεῖνοι φόροι δὲν ἐπιβάλλονται ἐφ’ ὅσον ἰσχύουσιν αἱ εἰσφοραί. Τὸ ἐκ τούτου ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι, ἐὰν ἰσχύῃ ὁ πρόσθετος φόρος, θὰ ὑπεβάλλετο εἰς αὐτὸν καὶ ὁ ξένος ὑπήκοος, ἐνῷ ἐνόσῳ ἰσχύει ἡ εἰσφορά, ἀπαλλάσσεται καὶ ἐκ τοῦ προσθέτου φόρου ἐπιτηδεύματος ὁ ξένος. Ταῦτα πάντα δὲν δυνάμεθα νὰ θεραπεύσωμεν ἤδη, διότι ἐκ κακῆς συντάξεως τοῦ νόμου ὑπάρχουσιν ἰσχύοντα· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα ἔτι καὶ νῦν νὰ προλάβωμεν, εἶναι, τὸ νὰ μὴ γείνῃ ἡ τοῦ νομοσχεδίου παραχώρησις πρὸς ξένους ὑπηκόους, ἤτοι ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς εἰσφορὰν εἰμὴ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀμοιβαιότητος. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι παρέχεται ἡ ἀπαλλαγὴ πρὸς μόνον τοὺς ξένους ἐκείνους ὑπηκόους, τῶν ὁποίων αἱ Κυβερνήσεις ἔχουσι συνθήκας περὶ ἀπαλλαγῆς μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἢ δώσωσιν ὑπόσχεσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐν περιπτώσει ἐπιβολῆς ἐκτάκτων εἰσφορῶν ἐν τοῖς Κράτεσιν αὐτῶν, οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι θὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ βάρους τούτου.

§29ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ἐξεταζομένη ἐκ τῶν προτέρων, δύναται νὰ ἀποβῇ ἀξία ἐρεύνης, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀξία νὰ ἀπασχολήσῃ πολὺ ἡμᾶς. Καὶ ἐγὼ μὲν ὡς Ὑπουργὸς οὐδαμῶς ἀντιλέγω νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου προέβαλε τῆς ἀμοιβαιότητος ὡς πρὸς τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῶν τοιούτων εἰσφορῶν. Ἀλλ’ ἵνα κατανοήσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τίνος πρόκειται, λέγω, ὅτι κατὰ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τοῦ Συμβούλου κ. Στεφάνου, ἀπαλλάσσονται τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος περὶ εἰσφορῶν ἐπιβάλλει πλὴν τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν πάντες οἱ Γερμανοὶ ὑπήκοοι. Καὶ δὲν εἶναι μόνον οἱ Πρῶσσοι, ἀλλὰ καὶ οἱ πολῖται πάσης τῆς Γερμανίας, ἑπομένως καὶ τῆς Βαυαρίας, καὶ τῆς Σαξωνίας, καὶ τῆς Βυτεμβέργης καὶ τῶν ἄλλων Γερμανικῶν Κρατῶν. Ὅτι κατὰ συνθήκην, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἱσπανίας, καὶ οἱ Ἱσπανοὶ ἀπαλλάσσονται. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἡ συνθήκη αὕτη εἶναι κατηγγελμένη, ἀλλ’ ἐπειδὴ οὐδεὶς Ἱσπανὸς ἐζήτησε ν’ ἀπαλλαγῇ, δὲν ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις αὕτη. Ἐκτὸς τούτων ἀπαλλάσσονται καὶ οἱ ὑπήκοοι τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας κατὰ τὴν συνθήκην τοῦ 1854. Καὶ αὕτη ὡσαύτως ἔχει καταγγελθῆ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἑλληνικὴ πολλάκις ἐπεκαλέσθησαν τὴν ἰσχὺν τῆς συνθήκης ταύτης. Ἀλλὰ ἀπαλλάσσονται ὡσαύτως καὶ οἱ πολῖται τῶν Ἐπικρατειῶν ἐκείνων, αἵτινες διὰ συνθήκης μετὰ τῆς Ἑλλάδος ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπολαμβάνωσι τὰ πλεονεκτήματα τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους. Ἑπομένως αἱ Ἐπικράτειαι, τῶν ὁποίων οἱ πολῖται δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαλλαγῶσι τῶν εἰσφορῶν, εἰσὶν ὀλίγοι, τὸ δὲ ποσὸν τῆς εἰσφορᾶς, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ παρ’ αὐτῶν, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον προσοχῆς. Ὑπέλαβον λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν συνετέλουν εἰς τὴν μικρὰν ταύτην μείωσιν τοῦ ἐκτάκτου τούτου ἐσόδου τοῦ Κράτους διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτοῦ πάντων τῶν ἀλλοδαπῶν, δὲν ἤθελον ἀπολέσει τι μέγα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ὑπεστήριξεν τὸ νὰ τεθῇ διάταξίς τις περὶ ἀμοιβαιότητος δὲν ἀντίκειμαι νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τὴν φέρω. (Γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ ἑξῆς νομοσχέδια εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν· Τὸ περὶ μὴ ὑπαγωγῆς τῶν ἀλλοδαπῶν εἰς τὰς διὰ τοῦ νόμου ΑΣΛΗʹ τῆς 18 Νοεμβρίου 1885 ὁριζομένας εἰσφορὰς ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ὑποβαλλομένων μόνον εἰς τὴν διὰ τῆς § Αʹ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ αὐτοῦ νόμου ὁριζομένην ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν εἰσφοράν. Τὸ περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 147,520. Τὸ περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου ϠΚʹ περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου κλπ. ἐν τῷ Δήμῳ Ἐράνης. Τὸ περὶ ἐγκρίσεως προσθέτου πράξεως εἰς τὴν διεθνῆ ταχυδρομικὴν σύμβασιν τῆς 20 Μαΐου (1 Ἰουνίου) 1878. Εἰς τρίτην δὲ συζήτησιν τὰ ἀκόλουθα νομοσχέδια. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1885 ἐκ δραχμῶν 154,000. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1885 ἐκ δραχμῶν 7,925. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1885 ἐκ δραχμῶν 104,000. Περὶ χορηγίας πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1885 ἐκ δραχμῶν 40,397:43. Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1886 ἐκ δραχμῶν 36,000. Περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1886 ἐκ δραχμῶν 40,000. Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1886 ἐκ δραχμῶν 3,790,172. Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δραχμῶν 200,000 διὰ τὰς ἀποζημιώσεις κτημάτων, καταληφθέντων ἐπὶ τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου. Περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 130,000. Περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1885 ἐκ δραχμῶν 203,238 καὶ 39/00. Περὶ χορηγήσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 5,280 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1886. Περὶ χορηγήσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 15,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1886. Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1886 ἐκ δραχμῶν 500. Περὶ ἐπικούρων ἰατρῶν, φαρμακοποιῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀλλοδαπῶν ἀξιωματικῶν. Ὁ κ. Κορωναῖος ἐζήτησε τὸν λόγον.

§32ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριοι, λαμβάνω τὸν λόγον, διότι θεωρῶ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο οὐχὶ μόνον σπουδαῖον, ἀλλ’ ἀκανθῶδες. Κατὰ πρῶτον ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι πρόκειται μόνον περὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν, οὕτω ὑπεισῆλθεν εὐνοϊκῶς τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν ἐπρόκειτο διὰ κατωτέρους μόνον ἀξιωματικοὺς ἢ ἔστω καὶ ἀνωτέρους, ἀλλὰ προσωρινῶς, τουτέστιν ἐν ὅσῳ διαρκεῖ ὁ πόλεμος, οὐδὲν ἤθελον ἀντείπει.

§33ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ δὲν εἶπον ποτὲ ὅτι πρόκειται περὶ κατωτέρων.

§34ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλὰ ὅτι τὸ εἴπατε. Ἐὰν ἐπρόκειτο διὰ τὴν κατάστασιν εἰρήνης, ἤμην πρόθυμος νὰ κλείσω τοὺς ὀφθαλμούς, καθὼς τοὺς ἐκλείσαμεν καὶ δι’ ἐκείνους οἵτινες ἦλθον τελευταῖοι, καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἐργασίαν οὔτε εἶδον, οὔτε θὰ ἴδω, καὶ ἄν ἔχῃ τις ἀντίῤῥησιν, ἂς ἔλθῃ ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ εἴπῃ ὁποίαν ἐργασίαν παρέσχον ἀντὶ τῶν 200 χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας δαπανᾷ τὸ Ἔθνος κατ’ ἔτος καὶ προσβάλλεται συνάμα ἡ φιλοτιμία τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐὰν τοῦτο ἐγίνετο πρὶν ἢ μὲ στείλῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν Εὐρώπην ἵνα παρασταθῶ εἰς τὰς μεγάλας ἀσκήσεις, δὲν ἤθελον ὑπάγει ἐξ αἰσχύνης ἀναμιμνησκόμενος ὅτι ἔχομεν ἐνταῦθα διδασκάλους. Ἐὰν ἀληθῶς σκοπεύωμεν νὰ κάμωμεν πόλεμον, καὶ τὸ πιστεύω, δὲν ἔχομεν ἢ νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν πρὸ μικροῦ ἱστορίαν ἡμῶν αὐτῶν, ἵνα ἀρυσθῶμεν μαθήματα ἐκ τῶν παθημάτων ἡμῶν, τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅτι παρῆλθον ἀπαρατήρητα ἀπὸ τῶν βλεμμάτων τῶν Ὑπουργῶν. Ἦλθον καὶ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν ξένοι ἀξιωματικοί, πολλοὶ καὶ μεγάλοι, διαπρέψαντες εἰς τὴν Πατρίδα των. Ἦλθεν ὁ Φαβιέρος, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, καὶ διέπραξεν ἄξια λόγου· ἦλθεν ὁ Νόρμαν ὁ στρατηγός, ὁ Δάντζελ, ὁ Τζοὺρτζ, ὁ Κόχραν καὶ ἄλλοι ἐπίσημοι στρατιωτικοί, τί δὲ ἔπραξαν, κύριοι; πλὴν τῆς πράξεως τοῦ Φαβιέρου διασχίσαντος τὴν πολιορκίαν καὶ εἰσελθόντος εἰς τὴν Ἀκρόπολιν τῶν Ἀθηνῶν μετὰ 300 ἀνδρῶν οὐδὲν ἄλλο ἢ νὰ φέρωσι καταστροφάς. Ἀλλ’ ἡ πρᾶξις αὕτη δὲν χαρακτηρίζει εἰμὴ ἄνδρα γενναῖον καὶ οὐχὶ στρατηγικόν· ἂς ἴδωμεν ἀκόμη. Εἰς τρία πεδία μαχῶν ἐδιοίκησαν οἱ ξένοι, εἰς τὸ Πέτα, εἰς τὴν Κάρυστον καὶ εἰς Ἀθήνας. Καὶ αἱ τρεῖς ἦσαν καταστρεπτικαί, ἔσχον δὲ καὶ συνεπείας ὀλεθρίας. Ἡττῶντο καὶ οἱ Ἕλληνες, ἀλλὰ τούτων αἱ ἧτται δὲν ἔφερον τὴν ἀπόγνωσιν, ἐνῷ αἱ ἐκείνων ἔφερον συνεπείας ἀνεπανορθώτους· ἂν δὲν ἦσαν ἐκεῖναι αἱ ἀποτυχίαι, ἡ Ἑλλὰς ἤθελεν εἶσθαι σήμερον εἰς ἄλλην θέσιν. Ἠξεύρετε ὅτι εἰς τὸ Πέτα κατεστράφησαν ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀτυχεῖς καὶ γενναῖοι ἄνδρες, ὄντες πλέον τῶν 100, διότι ἠθέλησαν νὰ πολεμήσωσιν ὡς Εὐρωπαῖοι. Οἱ ἰδικοί μας τοὺς ἀπέτρεπον, ἀλλὰ τοὺς εἶπον δειλοὺς καὶ κατεστράφησαν καὶ ἔκτοτε ἐχάσαμεν ὅλην τὴν Ἤπειρον μὴ δυνηθέντες πλέον νὰ θέσωμεν τὸν πόδα εἰς αὐτήν. Δευτέρα ὑπῆρξε τῆς Καρύστου· ἤθελεν ὁ Φαβιέρος νὰ κάμῃ ἐκστρατείαν κατ’ αὐτῆς καὶ ἁλώσῃ τὸ ἐκεῖ μικρὸν φρούριον, καὶ ἐπειδὴ οἱ ἀρχηγοὶ Ἕλληνες, μεθ’ ὧν ἤθελε νὰ ἐκστρατεύσῃ, παρετήρουν ὅτι δὲν εἶναι ἡ ἐποχὴ καὶ τὰ μέσα των κατάλληλα διὰ τοιοῦτον ἔργον, ἀπεκάλεσεν αὐτοὺς δειλούς. Μεταβὰς μετὰ τοῦ τακτικοῦ σώματος καὶ μικροῦ τινος ἀτάκτου Ἑλληνικοῦ ἔπαθεν ἀμέσως τοιαύτην ἧτταν, ὥστε ἐὰν δὲν ἐπρόφθανεν ὁ Κριεζώτης καὶ ὁ Βάσσος, νομίζω, δὲν ἤθελε σωθῆ οὐδὲ εἷς. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἥττης ταύτης ἦτο ἀτυχῶς ὅτι δὲν ἠδυνήθημεν πλέον νὰ βάλωμεν τὸν πόδα εἰς τὴν Εὔβοιαν, καὶ οὐχὶ μόνον τοῦτο ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθημεν νὰ γίνωμεν κύριοι εἰς τὸ ἑξῆς τοῦ Κορινθιακοῦ Κόλπου· διότι ἔχοντες τὴν δίοδον ἐλευθέραν ἐξ Εὐβοίας πρὸς αὐτὸν ἔφερον βοηθείας εἰς τὰ φρούρια Ναυπάκτου, Ρίου καὶ Ἀντιῤῥίου καὶ Πατρῶν καὶ ἐπεσίτιζον αὐτά. Τοιαῦται ὑπῆρξαν αἱ συνέπειαι τῆς δευτέρας ἀρχηγίας τῶν ξένων. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν πρώτην καὶ μεγάλην ἧτταν τῶν Ἀθηνῶν.

§35ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τῆς ὁποίας ἕν μέλος εἶναι ἐδῶ. (Δεικνύει τὸν κ. Καλλιφρονᾶν).

§36ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Εἰς αὐτὴν εἶχον τὴν ἀρχηγίαν δύο ξένοι, ὁ Κόχραν καὶ ὁ Τσούρτζ. Αὐτοὶ ἀφοῦ συνέταξαν τὸ πολεμικὸν σχέδιόν των, παρουσίασαν αὐτὸ εἰς τοὺς Ἕλληνας ἀρχηγούς, πρῶτος τῶν ὁποίων ἦτον ὁ Καραϊσκάκης. Ὁ Καραϊσκάκης ἀντετάχθη, προτείνας ἕτερον ἰδικόν του. Σημειώσωμεν ὅμως, ὅτι οὗτος εἶχε τὴν ἀρχηγίαν τοῦ κατὰ τοῦ Κιουταχῆ πολέμου πρὸ τοῦ διορισμοῦ τῶν ξένων, ὅτε εἶχε συλλάβει τὸ στρατηγικώτατον σχέδιον νὰ διακόψῃ τὰς συγκοινωνίας τοῦ ἐχθροῦ, ὅπερ εἶχεν ἤδη φέρει τὰ καλὰ ἀποτελέσματά του διὰ τῶν τῆς Ἀραχώβης καὶ Διστόμου νικῶν, καὶ ὅπερ ἐὰν ἐξηκολούθει πραγματοποιούμενον, θὰ ἦτο ἠναγκασμένος ὁ Κιουταχῆς νὰ ὑποχωρήσῃ, ἐγκαταλείπων τὴν Ἀττικήν. Σήμερον εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ὁ ἐχθρὸς εἶχε λάβει τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν καὶ ἤρξατο προετοιμαζόμενος. Ἐνῷ δὲ ἔδρεπε τοὺς καρποὺς τῶν σχεδίων, αἴφνης ἀνεκλήθη, τεθεὶς ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Τούρτζ καὶ Κόχραν. Ἀφοῦ ἀντετάχθη ὁ Καραϊσκάκης καὶ δὲν εἰσηκούσθη, ἔβλεπε δὲ ὅτι, ἐὰν ἀπεχώρει ἐπήρχετο ἡ διάλυσις τοῦ στρατοπέδου, προετίμησε νὰ μείνῃ εἰπὼν εἰς τοὺς συντρόφους του ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπακούσωμεν. Δυστυχῶς ἅμα ἀπὸ τῆς πρώτης συμπλοκῆς ἐπῆλθεν ὁ φόνος αὐτοῦ καὶ μετ’ ὀλίγον ἡ καταστροφή, τῆς ὁποίας γνωρίζετε τὰ ἀτυχῆ ἀποτελέσματα. Αὐτὰ εἶναι, κύριοι, τὰ ἀποτελέσματα τῶν ξένων, οἵτινες μὴ γνωρίζοντες τὸν Τόπον, τὰ ἤθη, τὸ ἔδαφος, τὰ μέσα, καὶ συνειθισμένοι εἰς ἄλλο εἶδος πολέμου, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐννοήσωσι τὸ εἶδος τοῦ πολέμου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσωσι καὶ τὸ ὁποῖον ἦτο καὶ εἶναι τὸ καλλίτερον πάντων δι’ ἡμᾶς. Ἕκαστος τόπος ἔχει τὴν ἰδιοσυγκρασίαν του, ἔχει τὰ ἴδια αὑτοῦ χαρακτηριστικά, τὰ ὁποῖα διαφέρουν τῶν ἄλλων. Μάλιστα ἡ πειθαρχία νὰ ὑπάρχῃ καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν καθὼς καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει νὰ κάμωμεν ἕνα ἄλλο εἶδος πολέμου. Διὰ τοῦτο ἀντιτάσσομαι μὲ ὅλας μου τὰς δυνάμεις καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι τὸ παρουσιαζόμενον νομοσχέδιον προέρχεται ἀπὸ πιέσεις, καὶ ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν Ὑπουργῶν θὰ εἶναι ἀρκούντως ἰσχυρογνώμων, ὥστε ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ τῶν πιέσεων τούτων. Ὁ εἷς ἰσχυρὸς θὰ μᾶς συστήσῃ τὸν τάδε· ὁ ἄλλος ἕνα ἄλλον, καὶ οὕτω, κύριοι, τὰ Ἑλληνικὰ στρατεύματα θὰ ὑποταχθῶσιν εἰς τὰς ὁδηγίας τῶν ξένων. Προβλέπων ταῦτα, γνωμοδοτῶ ὑπὲρ τῆς ἀποῤῥίψεως τοῦ νομοσχεδίου.

§37Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§38ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω. Ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ ἐνθυμῆται, ὅτι ἤμην ὁ πρῶτος δώσας τὴν πολιτικὴν ἰδέαν, ὅταν ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον, τουτέστιν ὅτι ἔπρεπε νὰ παραδεχθῶμεν τοὺς ξένους ἀξιωματικούς, διότι ἡ μεθ’ ἡμῶν σύμπραξις αὐτῶν μέλλει νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς πατρίδας των, καὶ ἐκ τῶν πατρίδων των θὰ ἐξηγερθῇ φωνὴ ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος ἡμῶν. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους νὰ δεχθῶμεν ἐπὶ προσωρινότητι καὶ ὑπὸ ὅρους. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχομεν πεπειραμένους εἰς πόλεμον ἀξιωματικούς, ἀλλὰ μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι θ’ ἀναδειχθῶσι τοιοῦτοι, ὡς ἀνεδείχθησαν κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, ἀκόμη δὲ καὶ κατὰ τὰ τελευταῖα πετσώματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔλαβον καὶ ἐγὼ μέρος, ὄχι βεβαίως κατὰ τὴν μίαν γνωστὴν ἐκείνην ἔννοιαν (ἱλαρότης).

§39Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑπάρχουσί τινες ὅροι, ἀλλ’ ἐὰν νομίζητε ὅτι οὗτοι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, προτείνατε τὴν γνώμην σας.

§40ΚΟΡΠΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ μέχρι τίνος βαθμοῦ θὰ εἶνε δεκτοὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ἀλλοδαποί· περιλαμβάνεται καὶ ὁ βαθμὸς τοῦ στρατηγοῦ;

§41Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τοῦτο μένει ἀόριστον.

§42ΚΟΡΠΑΣ. Δὲν συμφωνῶ, κύριοι, ἐντελῶς μετὰ τοῦ ἐντίμου ἐκ Κυθήρων βουλευτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος καθ’ ὃ ἐπραγματεύθη τὰ ἐν εἰρήνῃ γινόμενα, νομίζω, ὅτι δὲν στηρίζεται ἐπὶ ὀρθῆς βάσεως, διότι οὐ μόνον ἡ Βουλὴ εἰς δύω ἐπανειλημμένας περιόδους ἐψήφισε νόμον περὶ ἀλλοδαπῶν ἀξιωματικῶν ὡς ὀργανωτῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἤδη κληθέντων, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυσάρεστα καὶ δὲν ἔχομεν λόγους νὰ μεταμελώμεθα διὰ τοῦτο. Δὲν συμφωνῶ ὅτι ἡ ἀποστολὴ ἀνωτάτων, ἀνωτέρων ἢ ὑποδεεστέρων ἀξιωμάτων, καθ’ ὃν χρόνον τελοῦνται ἐν ξένοις στρατοῖς μεγάλαι ἀσκήσεις, δύνανται ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους τὰς ἰδιότητας ἐκείνας αἵτινες ἀπαιτοῦνται ὅπως καταστῶσιν οὗτοι ὀργανωταὶ ἐν γένει στρατοῦ. Δύνανται βεβαίως νὰ ἐκμάθωσι πολλά, δύνανται ἰδίως νὰ μάθωσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχομεν τὴν εὐτυχίαν εἰσέτι νὰ διδαχθῶμεν, τὴν πρακτικὴν ἄσκησιν, ὡς μὴ γενομένης σχεδὸν οὐδέποτε συγκεντρώσεως ἱκανοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ ὀργανωταὶ στρατοῦ δὲν σχηματίζονται. Ἐπικροτῶ εἰς τὸ μέτρον ὅλων τῶν Ὑπουργῶν ἐκείνων, οἵτινες ἀπέστειλαν ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς νὰ παρασταθῶσιν εἰς μεγάλας ἀσκήσεις, δὲν φρονῶ ὅμως, ὅτι ἐν ὥρᾳ πολέμου εἶναι εὔκολον ἀνώτεροι ξένοι ἀξιωματικοὶ νὰ διοικήσωσιν Ἑλληνικὸν στρατόν, διότι δυνατὸν νὰ ἔχωσι πάσας τὰς ἰδιότητας ἐκείνας, ὅπως διοικήσωσι στρατόν τινα, δὲν θὰ ὑπάρχει ὅμως ἐκεῖνο ὅπερ ἀπολύτως εἶναι ἀναγκαῖον, ἡ ὑπὸ τοῦ διοικοῦντος δηλαδὴ γνῶσις τοῦ διοικουμένου στρατοῦ, καὶ ἡ ὑπὸ τοῦ διοικουμένου στρατοῦ γνῶσις τοῦ διοικητοῦ του. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ γνωρίσαντος ἤδη τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν, ἴσως δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν τινά, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἀξιωματικοῦ, ὅστις πρώτην φορὰν θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ θὰ ἔλθῃ νὰ διοικήσῃ ἐν πολέμῳ στρατὸν, οὐδέποτε νομίζω, ὅτι τ’ ἀποτελέσματα θὰ ὦσιν εὐάρεστα. Δηλῶν τὴν ἐμὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, λέγω, ὅτι δὲν συμφέρει ν’ ἀνατεθῇ ἡ διοίκησις τοῦ στρατοῦ ἐν ὥρᾳ πολέμου εἰς ξένον ἀξιωματικόν, καὶ ἀποκρούω τὸ μέτρον τοῦτο πάσῃ δυνάμει.

§43Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§44Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§45ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1881 καὶ τὸν τροποποιήσαντα αὐτὸν τῇ εἰσηγήσει τοῦ κυρίου Τρικούπη ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, οἱ διδασκόμενοι εἰς ξένας σχολὰς καὶ παρασκευαζόμενοι διὰ τὰ σώματα τοῦ Πεζικοῦ καὶ τοῦ Ἱππικοῦ μετὰ τὰς ἐξετάσεις των δύνανται νὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ εἰς τὸν ἡμέτερον στρατόν. Ἐγὼ ἔδωκα μίαν τροπολογίαν καὶ εἶπον, ὅτι οἱ τοῦ πρώτου ἔτους τὰ μαθήματα ἀκούσαντες νὰ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι καὶ αὐτοὶ ὡς ἔφεδροι ἀνθυπασπισταὶ καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐπιστρατείας νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των, εἴτε ξένοι εἶναι, εἴτε ἐντόπιοι. Παρακαλῶ δὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§46ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, εἶναι ἀπαραίτητον μετὰ τὸ ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας νὰ τεθῇ ἢ πολέμου, διότι πρόκειται περὶ ἐξαιρετικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἑρμηνεύηται στενότατα.

§47ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ δέχομαι.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐτροπολογήθη οὕτω. «Ἐπιτρέπεται ἐπὶ τῇ βάσει Β. Διατάγματος, προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας ἢ πολέμου, μετὰ προηγουμένην πολιτογράφησιν, ἡ κατάταξις ἀλλοδαπῶν ἀξιωματικῶν ξένων τακτικῶν στρατῶν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, τῇ ἐθνοφρουρᾷ καὶ τοῖς σχηματιζομένοις εἰδικοῖς σώμασι μὲ τὸν βαθμὸν, ὃν ὑπηρέτουν ἐν ξένοις στρατοῖς. Οἱ οὕτω κατατασσόμενοι ἀξιωματικοὶ ἀπολύονται μὲν ἅμα τῇ παύσει τῆς ἐπιστρατεύσεως, δύνανται δὲ ὁριστικῶς νὰ τηρηθῶσι τῇ αἰτήσει των εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἐὰν ἔγεινε πόλεμος καὶ ἐὰν μετέσχον μάχης. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προβιβασμοῦ ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας ὑπαξιωματικῶν εἰς ἀνθυπασπιστάς. Ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Κορωναῖος.

§50Π. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριοι, θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ὀλίγον καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχήν σας, ὅπως καὶ ἄλλοτε εὐηρεστήθητε νὰ μοὶ τὴν δώσητε. Θὰ ὁμιλήσω πρῶτον περὶ τοῦ ἀντικειμένου τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δεύτερον θὰ σᾶς ἀνακοινώσω μίαν ἀνακάλυψιν. Ἀντιτάσσομαι καθ’ ὅλων τῶν νομοσχεδίων τῆς στρατιωτικῆς προπαρασκευῆς. Ἐὰν ἐλάβετε τὴν ἀπόφασιν νὰ πολεμήσητε καὶ νομίζετε, ὅτι οἱ νῦν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἔθνους ἱστάμενοι εἶνε ἁρμόδιοι, μὴ διστάσητε, καὶ δι’ ὀλίγων λέξεων δώσατε εἰς αὐτοὺς τὴν πληρεξουσιότητα νὰ ἐνεργήσωσι κατὰ τὸ δοκοῦν. Οὕτω πράττουσι τὰ ἔθνη, ἃ ῥίπτονται εἰς τὸν κίνδυνον, καὶ ἂν τοῦτο ἐπράττομεν ἀπ’ ἀρχῆς, δὲν ἠθέλαμεν ἰδεῖ τοὺς δισταγμοὺς καὶ τὰς ἀναβολὰς, ἃς εἴδομεν. Εἰς τί ἐχρησίμευσαν αἱ τρίμηνοι συζητήσεις, καὶ αἱ δεκαπενθήμεροι τανῦν, ἢ εἰς τὸ νὰ χάσωμεν πολύτιμον χρόνον; Καὶ ἐν τούτοις κρατοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν πάντοτε εἰς δισταγμὸν καὶ ἴσως εἰς τὸ μέλλον ἔχομεν νέαν σύγκλησιν Βουλῆς· ἀλλ’ ἐὰν γίνῃ, ὡς λέγω, ἡ μὲν Βουλὴ θέλει ἀπεκδυθῆ τῆς εὐθύνης, διότι εἶνε ἄδικον νὰ ἐπιβαρύνῃ αὐτὴν, τὴν δὲ Κυβέρνησιν θέλομεν καταστήσει συνετὴν καὶ ἀποφασιστικὴν, ἀναλογιζομένην τὴν εὐθύνην, ἥτις ἐπίκειται ἐπ’ αὐτῆς. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων. Ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἐζήτησε πρῶτον οἰκονομικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐδώσαμεν ἤδη· διὸ καὶ δὲν κάμνω λόγον περὶ τούτων· μᾶς ἐζήτησε δεύτερον τὰ μέσα διὰ νὰ ἐξεύρῃ βαθμολόγους· ἀλλ’ ὅταν ἀπεφασίσαμεν νὰ συγκροτήσωμεν στρατὸν ἐξ 100 χιλιάδων, βεβαίως ἐννοοῦμεν καὶ τοὺς βαθμολόγους, ὥστε δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νέας αἰτήσεως. Ὑποθέσατε ὅτι κατὰ τοὺς παρελθόντας μῆνας ἠναγκαζόμεθα νὰ πολεμήσωμεν, τί ἤθελε κάμει ἡ Κυβέρνησις; Ἤθελε φέρει τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ζητήσῃ βαθμολόγους; ὄχι. Παρῆλθον 15 ἡμέραι ἀφ’ ἧς μᾶς συνεκάλεσε, θὰ παρέλθωσιν ἄλλαι 15 μέχρις ὅτου συντάξῃ καὶ κοινοποιήσῃ τὰ μέτρα ταῦτα, καὶ ἰδοὺ ὅτι παρῆλθεν εἷς μὴν ἕως ὅτου οἱ ἄνδρες συνταχθῶσιν, ἐνδυθῶσιν, ἀσκηθῶσι κτλ. Χρειάζονται δύο μῆνες εἰσέτι, ὥστε φθάνομεν εἰς τὴν πρώτην Ἰουλίου, καὶ ὅμως οἱ βαθμολόγοι δὲν θὰ εἶνε ἀρκούντως γυμνασμένοι. Ἡ τοσοῦτον ἀναγκαία διαίρεσις τοῦ στρατοῦ εἰς τὰ πολεμικὰ τμήματα, μεραρχίας τουτέστι καὶ ταξιαρχίας, εἰσέτι δὲν ἐγένετο. Πῶς θέλετε νὰ πολεμήσῃ μετὰ τοῦ ἀνήκοντος θάῤῥους διοικητὴς παρουσιαζόμενος διὰ πρώτην φορὰν ἐνώπιον τοῦ στρατοῦ καὶ εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ἐνεργείας; Διοικητὴς μὴ γνωρίζων τὸν στρατὸν, μεθ’ οὗ θὰ πολεμήσῃ, οὐδ’ ὁ στρατὸς νὰ γνωρίζῃ αὐτόν; Τινὲς ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶχον τὴν εὐγένειαν νὰ μὲ εἴπωσιν ὅτι ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσωσι τὴν γνώμην μου κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην. Τὴν γνώμην μου, κύριοι, ἐξέθεσα ἀπ’ ἀρχῆς πρὸ τριῶν μηνῶν· ἦτο δὲ, νὰ διαλυθῇ ἡ ἐπιστρατεία καὶ νὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των οἱ ἔφεδροι, ἐκεῖ δὲ νὰ ἐργασθῶμεν ἄνευ πατάγου καὶ ἥσυχοι. Ἀλλ’ ἡ γνώμη μου δὲν ἐγένετο παραδεκτὴ ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Διατί σήμερον ἔρχεται ζητοῦσα τὰ ἐναντία; Μετεβλήθησαν τὰ πράγματα; ὄχι· ἡ ἀντιστάθμευσις δὲν ἐδόθη, τὸ πρώην καθεστὼς δὲν ἐπανῆλθε, τότε μάλιστα δὲν εἴχομεν στρατὸν, σήμερον ἔχομεν ἀρκούντως συντεταγμένον καὶ ἠσκημένον. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ τὴν καλὴν ἢ κακὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος εὑρεθεῖσα εἰς τὰ πράγματα, ἔπραξε τὸ σχετικῶς καλόν. Ἐρωτῶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν τί ἤθελε πράξει, ἐὰν αὐτὴ ἦτο εἰς τὰ πράγματα; Καὶ ὑποθέτω ὅτι ἤθελε συντάξει καλλίτερον τὸν στρατόν· ἤθελεν ὀπισθοδρομήσει; βεβαίως ὄχι, διότι αὕτη ἐκηρύχθη ἀνενδοιάστως ὑπὲρ τοῦ πολέμου. Ἐὰν σήμερον πάλιν βάλωμεν τὸ σπαθὶ εἰς τὴν θήκην, θὰ εἶνε ἡ τρίτη φορὰ, καὶ πρέπει νὰ ἐρυθριῶμεν ἀληθῶς. Εἶπεν ὁ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅτι, ἐὰν οἱ ξένοι ἐξακολουθοῦν νὰ μᾶς πιέζωσιν, οὐδέποτε πρέπει νὰ ὑποταχθῶμεν εἰς τὴν πίεσιν, καὶ ὅτι ὅσον μικρὰ καὶ ἂν εἶνε ἡ Ἑλλὰς, πρέπει νὰ ἠξεύρῃ νὰ διεκδικῇ τὰ δικαιώματά της ὡς Κράτος ἀνεξάρτητον, καὶ ὅτι τότε μόνον δυνάμεθα νὰ ὑποχωρήσωμεν, ὅταν κάμωσι χρῆσιν τῆς βίας. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ ξένοι ἐξακολουθοῦν νὰ μᾶς ἀπειλοῦν, χωρὶς νὰ προβῶσι εἰς βίαν, ἡμεῖς τί θὰ κάμωμεν; Οὗτοι μὲν οὐδὲν θυσιάζουν· ἀλλ’ ἡμεῖς ἕως πότε θὰ ἤμεθα εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἐπιστρατεύσεως; Ὅθεν πρέπει νὰ δοθῇ ἓν τέλος, καὶ τοῦτο δὲν εἶνε ἄλλο ἢ ὁ πόλεμος. Διατί λοιπὸν σήμερον μεταβάλλομεν γνώμην; Εἶπε προσέτι ὁ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι οἱ πατέρες μας δὲν μᾶς ἐκληροδότησαν νὰ ἐργαζώμεθα αἰσθηματικῶς καὶ σπασμωδικῶς. Ἀλλὰ εἰς τοῦτο τίς ἄλλος πταίει ἢ οἱ κυβερνήσαντες μέχρι τοῦδε τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἐκεῖνοι μάλιστα, οἵτινες ἔμειναν περισσότερον χρόνον εἰς τὴν Ἐξουσίαν; Οὗτοι μᾶς ἔφεραν τὴν μονοετῆ θητείαν, ἣν καὶ αὐτὸς ὁ Γάλλος στρατηγὸς, ὃν ἐφέρομεν, εὑρίσκει ἐλαττωματικήν. Ἀλλὰ ποῦ εἶνε οἱ στρατῶνες, τὰ φρούρια, τὰ ὁπλουργεῖα καὶ τόσα ἄλλα χρειώδη τοῦ πολέμου; Ὄχι· εἰς ταῦτα πάντα πταίουν οἱ κυβερνῆται. Εἶπε προσέτι ὁ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὰ στρατιωτικὰ πράγματα οὕτως, ὥστε νὰ εἴμεθα ἕτοιμοι ὅταν θὰ φθάσῃ ἡ ὥρα, ἰδίᾳ δὲ ὁμιλῶν περὶ τῆς ἐφεδρείας, λέγει ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐπιστράτευσιν κεκηρυγμένην, ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἔχωμεν οὐδὲ ἕνα ἄνδρα πλέον τοῦ ἀριθμοῦ, ὅστις εἶνε ἀναγκαῖος πρὸς τὴν παρασκευὴν τῆς ἐπιστρατεύσεως, κτλ. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ γνωρίσω καλῶς τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων τούτων, τὴν εἰρηνοπολιτικὴν ταύτην· καὶ ἐπειδὴ τινὲς ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν εἶνε πιθανὸν νὰ μὴ γνωρίζουν τὴν σύνταξιν τῆς ἐφεδρείας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν σκοπὸν αὐτῆς. Ὁ σκοπὸς τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως σήμερον εἶνε, νὰ δύναται ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἢ καὶ ὀλιγώτερον νὰ κινῆται ὁ στρατός· διὰ τοῦτο ἐγένετο ἡ γενικὴ στρατολογία, καὶ διῃρέθη εἰς τρία μέρη· ὁ ἐνεργὸς στρατός, ἡ ἐφεδρεία αὐτοῦ καὶ ἡ ἐθνοφρουρά, ἢ ἄλλως ἡ δευτέρα ἐφεδρεία αὐτοῦ. Ἅπας ὁ στρατὸς οὗτος εἶνε ἐν ὥρᾳ εἰρήνης καταγεγραμμένος καὶ συντεταγμένος εἰς σώματα. Ὁ μὲν ἐνεργὸς στρατὸς ἢ ἡ πρώτη γραμμὴ εἶνε καθ’ ὅλα ἕτοιμος διὰ κίνησιν, πλὴν ὅτι ἡ δύναμις τῶν διαφόρων μονάδων αὐτοῦ, ἀρχομένη ἀπὸ τοῦ λόχου, εἶνε ἠλαττωμένη ἐν εἰρήνῃ ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τῆς ἐλαττώσεως τῶν δαπανῶν. Τὴν ἐλάττωσιν ταύτην ἔρχεται νὰ ἀναπληρώσῃ ἡ ἐφεδρεία. Αὕτη διαιρεῖται εἰς δύω. Καὶ τὸ μὲν πρῶτον συγκροτούμενον ἐκ νεωτέρων ἡλικιῶν μεταβαίνει πρὸς συμπλήρωσιν τῶν σωμάτων τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ὡς εἴπομεν ἀνωτέρω· τὸ δὲ δεύτερον, ὂν συντεταγμένον εἰς τάγματα καὶ συντάγματα, σχηματίζει τὴν δευτέραν γραμμὴν καὶ τίθεται εἰς κίνησιν μετὰ τῆς πρώτης γραμμῆς, ἢ μένει διὰ νὰ μεταβῇ ὅπου ἡ ἀνάγκη ἤθελε παρουσιασθῆ. Λέγοντες δὲ συντεταγμένη, ἐννοοῦμεν ὅτι ἔχει καὶ τοὺς βαθμοφόρους αὐτῆς. Οὗτοι λαμβάνονται ἀπὸ τοὺς προϋπηρετήσαντας, ἢ καὶ ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν ἐθελοντῶν καὶ τῶν ὑπὸ ὅρων ὑπηρετούντων. Ἀλλὰ καὶ ταῦτα δὲν ἀρκοῦσι. Ὅθεν ὑπάρχουν ἀπὸ τὸν καιρὸν εἰρήνης ἔμπεδα σώματα, ἔχοντα ὀλίγους βαθμοφόρους καὶ στρατιώτας τινὰς, καὶ ἀποθῆκαι ὁπλισμοῦ, ἱματισμοῦ καὶ ἀποσκευῆς, εἰς ἃ μεταβαίνοντες οἱ ἔφεδροι, ἐνδύονται, ὁπλίζονται, ἀποσκευάζονται καὶ ἀσκοῦνται ἐκ νέου. Τί ἐγένετο ἐξ ὅλων τούτων, ἐρωτῶ; οὐδέν. Πλὴν τῶν ἐνδυμάτων καὶ τοῦ ὑλικοῦ κατασκηνώσεως, ἅτινα ἔφερεν ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις, οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο· ἀλλὰ τὰ οὐσιωδέστερα εἶνε ὅσα ἀνωτέρω διέγραψα, καὶ τότε μόνον δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχει ἑτοίμην τὴν ἐφεδρείαν. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ κατακρίνεται ἡ νῦν Κυβέρνησις, διότι δὲν ἔπραξε τὸ πᾶν, ἐνῷ ἡ προτέρα ἐπὶ τρία ἔτη διαμείνασα δὲν ἔπραξεν ὅ,τι ἔδει. Λυποῦμαι, διότι ἐῤῥίφθη ἐν τῷ μέσῳ τῆς Βουλῆς λόγος, ὃν θεωρῶ ἀπαίσιον διὰ τὰς συνεπείας, ἃς δύναται νὰ ἔχῃ. Ὁ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι ἄνευ συμμαχιῶν δὲν πρέπει νὰ πολεμήσωμεν. Ὅτι δὲν εἴχομεν συμμαχίας, τὸ ἐγνωρίζομεν καὶ ἀπὸ πρίν. Διατί τότε ἐδίδετε τὴν ψῆφόν σας ὑπὲρ τοῦ πολέμου καὶ ἐκηρύξατε αὐτὸν ἀναγκαῖον; Τὰς συμμαχίας δὲν δύνανται νὰ κάμωσιν ἢ τὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα ἔχουν νὰ δώσουν διὰ νὰ λάβουν. Ἡμεῖς τί ἔχομεν νὰ δώσωμεν; τοὺς στρατούς; τοὺς στόλους; τὰ χρήματα; τὴν εὐστάθειαν εἰς τοὺς θεσμούς μας; οὐδὲν τούτων. Ἡ δὲ εὐστάθεια ἡμῶν εἰς τοὺς θεσμοὺς εἶνε τοιαύτη, ὥστε εἰς διάστημα ὀκτὼ ἐτῶν οἱ περὶ στρατολογίας νόμοι ἀποτελοῦσι δύο βιβλία. Πῶς θέλετε τότε νὰ ἐπιτύχωμεν συμμαχίας; Ἠδυνάμεθα ἔκ τε τῆς καθόλου ἱστορίας νὰ πορισθῶμεν μαθήματα περὶ συμμαχιῶν καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἰδικῆς μας. Ἀφίνω τὴν ἀρχαίαν ἱστορίαν.—Ὅταν οἱ πατέρες ἡμῶν ἀπεφάσισαν νὰ πολεμήσουν, ὄχι μόνον οὐδεμίαν εἶχον συμμαχίαν, ἀλλ’ οὐδὲ κἄν ὑποστήριξιν, ἀλλὰ καὶ ὅλαι αἱ Δυνάμεις ἦσαν ἐναντίαι τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἱστορία τῶν ἄλλων ἐθνῶν δύναται νὰ μᾶς διδάξῃ. Ἡ Πρωσσία, Κράτος πτωχὸν, μικρὸν, ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου μόνον, ὅταν ἀνέβη ὁ Φρειδερίκος εἰς τὸν θρόνον, ἄνευ συμμαχιῶν, εἰς ἕνα πρῶτον κατὰ τῆς Αὐστρίας πόλεμον ἥρπασε τὴν Σιλεσίαν ἀπ’ αὐτῆς. Μετά τινα ἔτη ἡ ἀξία Αὐτοκρατόρισσα Μαρία Τερέζα, βασιλεύουσα τότε τῆς Αὐστρίας καὶ κακῶς φέρουσα τὴν ἀπώλειαν μιᾶς τῶν καλλιτέρων Ἐπαρχιῶν τῆς Αὐτοκρατορίας, κατώρθωσε νὰ συνάψῃ συμμαχίας μεθ’ ὅλων τῶν Κρατῶν τῆς Εὐρώπης, τουτέστι τῆς Γαλλίας, Ῥωσσίας, Σουηδίας καὶ Σαξωνίας, αἵτινες αἱ δύο τελευταῖαι ἐλογίζοντο τότε πρῶται μεταξὺ τῶν δευτερευόντων Κρατῶν, ἐναντίον τῆς Πρωσσίας· ἡ Πρωσσία εἶχε μόνον τὴν Ἀγγλίαν σύμμαχον, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ τὴν ἐγκατέλειψεν ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ πολέμου· καὶ ὅμως ὁ Φρειδερῖκος δὲν ἐδίστασε ν’ ἀναλάβῃ τὸν ἀγῶνα. Καὶ κατὰ μὲν πρῶτον ἔσχεν οὐ μικρὰς ἀποτυχίας· ἐπιμένων ὅμως καὶ ἀναδιοργανώνων νέους στρατοὺς καὶ καιροφυλακτῶν τὴν κατάλληλον εὐκαιρίαν, εὗρεν αὐτὴν εἰς Ῥοσμπὰχ, ὅπου ἐπιτεθεὶς αἴφνης κατὰ τῶν συμμαχικῶν στρατῶν, ἤρατο περιφανῆ νίκην, κατόπιν τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ εἰρήνη καὶ ἔμεινε κύριος ὅσων ἀπέκτησε.

§51ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἦτο μέγας.

§52ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐπειδὴ φαίνεται, δὲν ἐνθυμεῖσθε καλῶς τὸ μέρος τοῦτο τῆς ἱστορίας, ὀφείλω νὰ σᾶς τὸ ἀναμνήσω. Ὁ Φρειδερῖκος δὲν ἦτο τότε γνωστὸς ὡς τοιοῦτος· ἀπεναντίας μάλιστα ὁ αὐστηρότατος μέχρι σκληρότητος πατήρ του, βλέπων αὐτὸν ἀσχολούμενον πάντοτε εἰς τὰ γράμματα καὶ τὰς ὡραίας τέχνας, ἀπεστράφη αὐτὸν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἀπεφάσισε νὰ ἀποκληρώσῃ αὐτὸν τοῦ θρόνου, μόνον δὲ περὶ τὰ τέλη τοῦ βίου του ἐγνώρισε τὰς ἀρετὰς τοῦ υἱοῦ του καὶ παρῃτήθη τῆς πρώτης αὑτοῦ ἀποφάσεως, ἀφήσας αὐτὸν διάδοχον τοῦ θρόνου. Τὸ συμπέρασμα τῶν λόγων τούτων εἶνε, ὅτι ὑπάρχουσι στιγμαὶ εἰς τὸν βίον τῶν ἐθνῶν καθὼς καὶ τῶν ἀτόμων, καθ’ ἃς ὀφείλουν τὰ πάντα νὰ τολμήσωσιν. Οὕτω καὶ ὁ Φρειδερῖκος, προτιμῶν τὴν καταστροφὴν ἀπὸ τὴν ἀφάνειαν, εἰς ἣν ἔμελλε νὰ καταπέσῃ ἐὰν ἀπώλλυτο τὴν διαφιλονεικουμένην ἐπαρχίαν, ἐτόλμησε καὶ ἐνίκησεν. Ἐὰν ἡμεῖς δὲν εἴμεθα Πρωσία, οὔτε ἡ Τουρκία εἶνε Γερμανία. Τὸ Κράτος αὐτὸ, κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἰατρῶν του, ὀλίγην ζωὴν ἔχει ἀκόμη. Δὲν λέγω ταῦτα, σκοπῶν νὰ μειώσω τὴν ἀξίαν τῆς Τουρκίας ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο· εἶνε βεβαιότατα ἀνωτέρα ἀπέναντι ἡμῶν κατ’ ἀριθμὸν, κατὰ τὰ λοιπὰ ὅμως οὐχί. Ἤμην, κύριοι, καθὼς σᾶς εἶπον καὶ πρότερον, ἐναντίος τοῦ πολέμου, ἀλλ’ οἱ κίνδυνοι, οὓς διατρέχει σήμερον ἡ Ἑλλὰς ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς, ἡ σχετικῶς καλλιτέρα ἢ πρὶν σύνταξις τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, αἱ θυσίαι, εἰς ἃς ὑπεβλήθημεν ἕως τώρα, ἡ ἀνυποληψία, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἡ ἀτιμία, ἡ ὁποία θὰ ἀποδοθῇ εἰς ἡμᾶς, ἂν θέσωμεν πάλιν τὸ ξίφος εἰς τὴν θήκην, μᾶς ἀναγκάζει νὰ πολεμήσωμεν· ἀλλὰ θὰ πολεμήσωμεν ὡς εἰξεύρομεν ἡμεῖς, ὡς εἶνε ἡ ἰδιοσυγκρασία μας. Οὐδέποτε θὰ δυνηθῶμεν νὰ συντάξωμεν στρατὸν εὐρωπαϊκὸν, καὶ δὲν πρέπει ἑπομένως νὰ κάμωμεν πόλεμον κατὰ τὰς συνθήκας ἐκείνων. Ὁ πόλεμος δύναται νὰ εἶνε ἐπιτυχὴς ὑπὲρ ἡμῶν, ἂν τὸν κάμωμεν καθὼς εἰξεύρομεν ἡμεῖς καὶ καθὼς πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει σκοπὸν νὰ τὸν κάμῃ. Διὰ τοῦτο λοιπὸν, κύριοι, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀποδυθῶμεν εἰς τὸν ἀγῶνα μὲ ὅ,τι ἔχομεν καὶ ὅ,τι δὲν ἔχομεν, καθὼς εἶπεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ πράξωμεν εἰς τρόπον ὥστε νὰ μᾶς πιστεύσωσι καὶ οἱ λοιποί. Πρὸς τοῦτο δέον νὰ μετατραπῇ ἡ Ἑλλὰς ἅπασα εἰς στρατόπεδον, νὰ παύσῃ πᾶσα ἄλλη ἐργασία καὶ μέριμνα, καὶ μόνον περὶ τοῦ πολέμου νὰ φροντίσωμεν. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὴν ἀνακάλυψίν μου. Ἠξεύρετε ὅτι δὲν ἔπαυσα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁμιλῶν καὶ εἰς τὴν δημοσιογραφίαν γράφων, ἵν δυνηθῶ νὰ πείσω τοὺς κυβερνῶντας νὰ καταστήσωσιν ἐλαφρὸν τὸν πολεμικὸν ἡμῶν ἄνδρα, διότι μὴ ἔχοντες τὸν ἀριθμόν, πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ καταστήσωμεν αὐτὸν ἀνώτερον, καθιστῶντες ἐλαφρότερον. Ἀλλ’ εἰς μάτην ὅσα εἶπον καὶ ἔγραψα· ὡμίλουν εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων. Καίτοι ἐνόμιζα πάντοτε ὅτι θὰ ἐκάμαμεν ἀεροπόλεμον, μ’ ὅλα ταῦτα ἔλεγον κατ’ ἐμαυτόν: ποῖος ἠξεύρει τί θὰ φέρῃ ἡ αὔριον καὶ δὲν εἶνε ἀπίθανον καὶ χωρὶς νὰ θέλωμεν νὰ τὸν κάμωμεν. Ἐνησχολούμην ἑπομένως μελετῶν τὰ στρατιωτικὰ πράγματα. Ἐνῷ ἀνεγίνωσκον ἓν περιοδικὸν σύγγραμμα, τί βλέπω, κύριοι; Ἡ γερμανικὴ Κυβέρνησις ἔθεσε βραβεῖον εἰς τοὺς ἐργοστασιάρχας πρὸς εὕρεσιν ἐλαφροτέρας ἐνδυμασίας καὶ ἀποσκευῆς, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἡ Γερμανική, αὐτὸ τὸ ὑπέρογον στρατιωτικὸν ἔθνος, ἔδωσε τοσαύτην ἀξίαν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, τί πρέπει νὰ εἴπωμεν ἡμεῖς; Πιστεύσατε, κύριοι, ὅτι τὴν ἑσπέραν, καθ’ ἣν ἀνέγνωσα τὸ τοιοῦτο, καὶ ἀπὸ τὴν χαράν μου καὶ ἀπὸ τὴν λύπην μου δὲν ἐδυνήθην νὰ κοιμηθῶ· ἀπὸ τὴν χαράν μου, ὅτι ἔρχεται μία τοιαύτη αὐθεντικὴ μαρτυρία εἰς ἐπιβεβαίωσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου, ἀπὸ τὴν λύπην μου δὲ, ὅτι οἱ τὰς τύχας τοῦ ἔθνους διέποντες σπάνιοι ἄνθρωποι δὲν κατεδέχθησαν νὰ δώσωσι τὴν ἐλαχίστην ἀκρόασιν εἰς τὰς ἄνευ βραβείων διδομένας τοιαύτας παραινέσεις. Καὶ ἐνῷ οἱ Γερμανοὶ ἐργοστασιάρχαι παρουσίασαν ἤδη δείγματα τοιαῦτα, ἐνταῦθα ἐδημοσιεύθη νέα πάλιν δημοπρασία δι’ 20 χιλιάδας γυλιοὺς τοῦ αὐτοῦ πρὸς τὸ ὑπάρχον δείγματος. Παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλαφρύνσεως τοῦ στρατιώτου ἡμῶν, πιστεύσατε ὅτι θὰ προσθέσωμεν 40% ἢ καὶ πλέον δύναμιν εἰς τὸν στρατὸν ἡμῶν. Καὶ δὲν εἶνε μόνη ἡ σπουδαιοτάτη αὕτη ὠφέλεια, ἣν ἀπολαμβάνομεν, ἀλλὰ καὶ ἐκείνη τῆς οἰκονομίας. Εἷς τοιοῦτος σάκκος κοστίζει ἓξ δραχμάς, ὁ νῦν κοστίζει δεκατρεῖς, θέλομεν ἔχει ἑπομένως κέρδος ἑπτὰ δραχμῶν ἀνὰ σάκκον. Ἐπειδὴ ὁ στρατὸς ἡμῶν συγκροτεῖται ἐξ ἑκατὸν χιλιάδων ἀνδρῶν, καὶ ἐπειδὴ κατὰ γενικὸν κανόνα πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διπλάσιος ἀριθμὸς συσκευῶν τοῦ ὑπάρχοντος ἐν ὅπλοις στρατοῦ, πρέπει νὰ ἔχωμεν 200 χιλιάδας σάκκους, ἤτοι ἀπολαμβάνομεν οἰκονομίαν 1,400,000 δραχμῶν. Προσθέτοντες εἰς ταύτας καὶ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας δυνάμεθα καὶ πρέπει νὰ φέρωμεν, καὶ τὰς ὁποίας παραλείπω τανῦν ν’ ἀπαριθμήσω, εἰς τὰ ἐντὸς τοῦ σάκκου εὑρισκόμενα εἴδη, ἀναβαινούσας εἰς ἄλλας τόσας, γίνονται τρία περίπου ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι εἶνε ἐκεῖνα μόνον; εἶνε καὶ ἄλλα μικρὰ καὶ μεγάλα, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶνε δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῶσιν ἁπλοποιήσεις ἢ καὶ ἀφαιρέσεις· ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ μικρὰ γίνονται μεγάλα, ἅμα πολλαπλασιασθῶσιν. Ἡ στολὴ τοῦ στρατιώτου λ. χ. ἔχει τρία κομβία εἰς ἑκάστην ἐπιχειρίδα καὶ τέσσαρα ὄπισθεν, τὸ ὅλον δέκα, τὰ ὁποῖα εἰς οὐδὲν ἄλλο χρησιμεύουσιν ἢ νὰ φέρωσιν ματαίαν δαπάνην, περιπλέον βάρος καὶ πολλὴν ἐνόχλησιν εἰς τὸν στρατιώτην, ὀφείλοντα νὰ ἔχῃ μεθ’ ἑαυτοῦ κουμβία, βελόνας καὶ κλωστὰς διὰ νὰ ῥάπτῃ. Ταῦτα πάντα ἀθροιζόμενα, φέρουσιν ἑκατομμύρια. Κατὰ λογαριασμὸν, ὅν ἔκαμα μετὰ προσοχῆς, ἡ οἰκονομία, ἣν δύναταί τις νὰ φέρῃ διὰ τούτων εἰς στρατὸν ἐξ ἑκατὸν χιλιάδων ἀνδρῶν, δύναται ν’ ἀνέλθῃ εἰς 8–10 ἑκατομμύρια. Ὡς ἕτερον παράδειγμα φέρω τὴν στολὴν τοῦ ἀτυχεστάτου στρατιώτου τοῦ πυροβολικοῦ, ὅν, ἀφοῦ ἐσπαργάνωσαν ἀνηλεῶς μέχρις ἀσφυξίας, τὸν ἐφόρτωσαν καὶ μὲ 30 κουμβία. Εἰς τί χρησιμεύει, ἐρωτῶ καὶ πάλιν, ἡ πυριτοθήκη τῶν ἐφίππων ἀνδρῶν ἢ εἰς τὸ νὰ δώσῃ ἐνόχλησιν μεγάλην καὶ δαπάνην ἔτι μεγαλειτέραν; Καὶ ποῦ δὲν βλέπει τις τὴν μωρίαν ἡμῶν! Οἱ Ἄγγλοι δίδουν εἰς τοὺς στρατιώτας των ἓν κάλυμμα εἰς τὴν κεφαλήν· τούτους ἀπομιμούμενοι ἐδώσαμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τοὺς ἰδικούς μας, ἀλλὰ δὲν ἐσυλλογίσθηκαν οἱ σπάνιοι ἡμῶν κυβερνῆται, ὅτι οἱ Ἄγγλοι δίδουν τὸ κάλυμμα, διότι κατοικοῦντες εἰς βόρειον κλίμα καὶ μεταβαίνοντες εἰς χώραν τροπικὴν, εἶνε ἠναγκασμένοι νὰ λάβουν τὰς προφυλάξεις ταύτας, ἐνῷ ἡμεῖς κατοικοῦντες εἰς τόπον σχεδὸν τροπικὸν, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῶν προφυλάξεων τούτων. Ἐν τούτοις καὶ δαπάνην καὶ ἐνόχλησιν καὶ μικρόν τι βάρος προσεθέσαμεν. Αὐτὰ, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω. Καὶ ἂν τὰς παρατηρήσεις ταύτας δὲν τὰς ἀκούουν οἱ κυβερνῶντες, δὲν ἀπορῶ, ἀλλ’ ἀπορῶ μὲ ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ τὰ βλέπετε, τὰ ἐννοεῖτε καὶ τὰ ἐγκρίνετε, ὑπομένετε μίαν τοιαύτην κατάστασιν πραγμάτων.

§53Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§54Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§55ΤΖΑΝΕΣ. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀπευθύνω ἐρώτησιν πρὸς αὐτὸν τὴν ἑξῆς: Τί θὰ γείνῃ περὶ ἐκείνων τῶν νέων, οἵτινες προσεκλήθησαν εἰς τὰς τάξεις συνεπείᾳ τῶν τελευταίων δύο σειρῶν; Τί θὰ γείνῃ περὶ τῶν ἐπιστημόνων ἐκείνων, λέγω, οἵτινες ἤδη εἰσέρχονται εἰς τὸν στρατὸν, καὶ οἱ δικηγόροι, καθηγηταὶ κλπ. οἵτινες καὶ προϋπηρέτησαν ὡς ὑπαξιωματικοὶ εἰς διάστημα ἀρκετὸν, διότι ἐκλήθησαν καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἐπιστράτευσιν; Φρονεῖ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι εἰσὶν ἄχρηστοι; Δὲν φρονεῖ, ὅτι δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῶν, μεταφέρων εἰς τὰς τάξεις τῶν ἀξιωματικῶν μετά τινα ἐκ τῶν ἐνόντων προγύμνασιν; Οἱ νέοι ἐπιστήμονες, κύριε Πρόεδρε, ἐρχόμενοι εἰς τὰς τάξεις ὡς ἀξιωματικοί, θὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκόν των ἐπαρκέστατα. Νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνῷ ἔλαβε πρόνοιαν περὶ ὅλων τῶν ἄλλων, πολὺ περισσότερον πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τούτων· διότι θέλει εἶσθαι λυπηρὸν νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἄνθρωποι ἐπιστήμονες, οἵτινες ἐνῷ εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς χρησιμεύσωσιν ὡς ἀξιωματικοί, τοὐναντίον νὰ μένωσιν ἐν αὐταῖς ὡς ἁπλοῖ ὁπλῖται, ἀφοῦ καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἐπιστράτευσιν ὑπηρέτησαν ἀρκετὸν χρόνον, καὶ ἤδη σχεδὸν εἰσὶν ἕτοιμοι καὶ ἱκανοὶ πρὸς ἐνέργειαν.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐξαίρεσις.

§57ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν ζητῶ ἐξαίρεσιν, ἀλλὰ χρησιμοποίησιν. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἄνθρωποι, οἵτινες συνεπείᾳ τῆς προηγουμένης ὑπηρεσίας των, συνεπείᾳ τῆς προαγωγῆς των, συνεπείᾳ τῶν γνώσεων των, οἱ τοιοῦτοι ἄνθρωποι, οἱ ἐν τῷ στρατῷ εἰρημένοι ἐπιστήμονες, δύνανται νὰ χρησιμεύσουν, καὶ περὶ τούτων παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ σκεφθῇ ἀποτελεσματικῶς ταχέως καὶ σπουδαίως. Καὶ μίαν ἄλλην ἐρώτησιν θ’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν· ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπηρέτησαν ὡς ὑπαξιωματικοὶ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου καὶ ἐπιλοχίου, διατί δὲν ἐκλήθησαν ἢ δὲν καλοῦνται μὲ τὸν βαθμὸν τοῦτον; Ἴσως ὑπάρχει τι τὸ ἐμποδίζον· ἀλλ’ ὅμως ὅτι καὶ ἂν ὑπάρχῃ παρεμποδίζον, ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ. Ὑπάρχουσιν ὑπαξιωματικοὶ παραιτηθέντες μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιλοχίου, οἵτινες δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν, ὡς ὄντες ἐκ τῶν ἀρίστων ὑπαξιωματικῶν μας.

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§59ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ, κύριοι, ἀποδέχομαι ἐκ τῶν παρατηρήσεων τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν περὶ προθεσμιῶν. Πράγματι ὅταν πρόκειται εἴτε περὶ στρατιωτικῶν πραγμάτων, πάντοτε ἀναποσπάστως συνδεδεμένα τυγχάνουσι καὶ προσωπικὰ ζητήματα· ὅταν τίθενται χρονικὰ ὅρια ὑπηρεσίας καὶ προσὸν ἀποκτήσεως βαθμοῦ προβιβασμοῦ, θὰ ὑπάρξωσι πρόσωπα, θεωρήσαντα ἑαυτὰ ὡς ἀδικούμενα, διότι τοῖς ἐλλείπει ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα ὑπηρεσίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον παρακαλέσει νὰ προσέξῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ, εἶναι ἡ ἀνάγκη, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ στρατὸς ἡμῶν, νὰ συμπληρώσῃ τὰ στελέχη αὑτοῦ καὶ τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ἀτυχῶς ὑπάρχει εἰς τὴν Νομοθεσίαν ἡμῶν ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς στρατολογίας βαθμοφόρων ἐφέδρων. Ὅλαι αἱ ἄλλαι Νομοθεσίαι αἱ Εὐρωπαϊκαὶ ἔχουσι φροντίσει περὶ τοῦ τρόπου τῆς συμπληρώσεως τῶν στελεχῶν δι’ ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀξιωματικῶν, εἷς ἐκ τῶν ὅρων μάλιστα, ὅπως ἐνθυμοῦμαι, τῆς συμπληρώσεως τῶν στελεχῶν τῆς ἐφεδρείας τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ εἶναι ἡ παραλαβὴ ἐκ τῆς ἐφεδρείας δι’ ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους τῶν ἐχόντων ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ ὑποχρεουμένων εἰς ἐνιαύσιον θητείαν, ὅπως ῥυθμίζει ὁ νόμος. Ὁ τοιοῦτος στρατιώτης, ἀφοῦ συμπληρώσῃ ἐνιαύσιον ὑπηρεσίαν, δικαιοῦται, ἐὰν θέλῃ, νὰ παραμείνῃ ἐν τῷ στρατῷ. Οὗτος ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἐκτελεῖ χρέη δεκανέως, καὶ ἐπὶ τρεῖς ἄλλους μῆνας λοχίου, μετὰ ἕξ δὲ μῆνας ὑποβάλλεται εἰς ἐξετάσεις, εἰς ἃς ὑποβάλλονται καὶ οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὸν στρατὸν ἀξιωματικοὶ μὲ μικρὰς παραλλαγὰς ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον. Οὕτω λαμβάνουν δίπλωμα ἀξιωματικοῦ καὶ ἀπέρχονται εἰς τὰς ἑστίας των, προσέρχονται δὲ, ὅταν καὶ ὁσάκις καλεῖται ἡ ἐφεδρεία τοῦ στρατοῦ. Αὐτὴ ἡ διάταξις ἀτυχῶς δὲν ὑπάρχει ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Νομοθεσίᾳ, καὶ ὡς ἐκ τούτου εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς μεγάλην ἔλλειψιν ἀξιωματικῶν. Νομίζω, ὅτι δύναται νὰ τεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ διάταξις, καθ’ ἣν, οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου, ὑπηρετήσαντες δὲ πλειότερον τοῦ ἔτους καὶ ὡς δεκανεῖς πλέον τῶν τριῶν μηνῶν καὶ ὡς λοχίαι, ἐὰν ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις καὶ ἐπιτύχωσιν ἐν αὐταῖς, δύνανται νὰ λάβωσι τὸ δίπλωμα τοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς τοιοῦτοι ἐν καιρῷ ἐπιστρατείας. Ἔχομεν ἓν μέγα κέρδος ἐκ τούτου, καὶ εἰς αὐτὸ ἐπικαλοῦμαι πρὸ πάντων τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐπαναλαμβάνω, νὰ συμπληρώσωμεν κενὸν, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον παρουσιάζει δύο τρόπους συμπληρώσεως τοῦ κενοῦ τούτου, τὴν προαγωγὴν τῶν ἐπὶ πενταετίαν διαρκῶς ὑπηρετούντων ἐν τῷ στρατῷ ὑπαξιωματικῶν, δηλαδὴ τῶν ἐξ ἐπαγγέλματος στρατιωτικῶν, καὶ τῶν ἐφέδρων. Σήμερον, ὡς γνωρίζετε, ἔχομεν διὰ τὸν στρατὸν τὸν ἐν εἰρήνῃ πλεονάζοντας ἀξιωματικούς.

§60ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχομεν.

§61ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διέλθετε τὸν ὀργανισμὸν καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἔχομεν ἀριθμὸν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν μέχρι τοῦ ταγματάρχου πλεονάζοντα.

§62ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ αὐτοί.

§63ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Στρατηγοὺς, Συνταγματάρχας καὶ Ταγματάρχας ἔχομεν πλεονάζοντας διὰ τὸν ἐν εἰρήνῃ στρατόν.

§64ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐν εἰρήνῃ δὲν εἶναι ἀνώτεροι πλεονάζοντες, ἀλλὰ κατώτεροι.

§65ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μόνη ἡ Ἱσπανία ὑπερβαίνει τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν Στρατηγῶν· μετ’ αὐτὴν ἡ Ἑλλὰς ἔρχεται εἰς δευτέραν σειρὰν, ὡς δευτέρα στρατηγικὴ δύναμις (ἱλαρότης).

§66ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Στρατηγοὺς μόνον δὲν ἔχει πολλοὺς ἡ Ἱσπανία καὶ Ναυάρχους ἔχει.

§67ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ πρὸ πάντων εἰς τὴν μέθοδον, καθ’ ἣν πρέπει νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ βαθμοφόρων. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ εἰς τὸν νόμον, οἱ ἔφεδροι, οἱ ὑπηρετήσαντες ἢ ὑπηρετοῦντες ὡς ὑπαξιωματικοί, ὑποχρεοῦνται νὰ λάβωσι τὰς κενὰς θέσεις τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν, καθ’ ὅσον δὲ δὲν ὑπάρχουσιν ἔφεδροι νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν, τότε νὰ ληφθῶσιν ἐκ τῶν ἐπὶ θητείᾳ ὡρισμένον χρόνον ὑπηρετησάντων, καθόσον ὑπὲρ τῶν τελευταίων τούτων ἔχομεν καὶ τὸν εὐεργετικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον λίαν ὀρθῶς ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ πέρυσι. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὡς ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, νὰ δημιουργήσωμεν κατάστασιν, ἥτις, σᾶς βεβαιῶ, ἅμα τῇ λήξει τῆς ἐπιστρατείας θὰ εἶναι θλιβερὰ διὰ τὸ Δημόσιον καὶ θὰ τὴν αἰσθανθῶμεν πάντες. Δὲν θὰ δυνηθῶμεν τότε, ἀφοῦ δημιουργήσωμεν δικαιώματα, νὰ τὰ ἀφαιρέσωμεν, καὶ θὰ χορηγήσωμεν τοιαῦτα εἰς ἑκατοντάδας καὶ χιλιάδας ἀνθρώπων.

§68Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μόνον ἀνθυπασπισταὶ θὰ γίνωσι.

§69ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θὰ φθάσητε εἰς τὴν κατάστασιν τῶν ἀνθυπασπιστῶν τοῦ 1862, καὶ δὲν θὰ γνωρίζητε τὶ θὰ τοὺς κάμητε. Ἐὰν τοὺς θέσητε εἰς ἀποστρατείαν, θὰ ἔχητε παράπονα καὶ ἀντιδράσεις· ἐὰν τοὺς κρατήσητε, θὰ ἔχητε ζημίαν ὡς ἐκ τῆς δαπάνης πρὸς μισθοδοσίαν ἀέργων ἐν εἰρήνῃ ἀξιωματικῶν. Διατί λοιπὸν σήμερον νὰ μὴ φροντίσωμεν, ὅπως ἀφαιρέσωμεν αὐτὸ τὸ βάρος ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου ἄνευ βλάβης τοῦ στρατοῦ καὶ πρὸς ὄφελος μάλιστα αὐτοῦ; Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ παρατηρῶ, ὅτι δὲν περιλαμβάνεται διάταξις περὶ συναγωνισμοῦ διὰ τοὺς προβιβασμούς.

§70Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ ἔχω εἰς τὴν τροπολογίαν, εἰς τὸ 2 ἄρθρον.

§71ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 1. Εἰς τὸ 2 ἄρθρον πρόκειται περὶ τῶν προβιβασμῶν ἤδη καὶ μετὰ τὴν παῦσιν τῆς ἐπιστρατεύσεως διατηρηθησομένων ἢ εἰσαχθησομένων εἰς τὴν σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν.

§72Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διὰ νὰ προβιβασθῶσι πρέπει νὰ προταθῶσι, καὶ διὰ νὰ προταθῶσι, συναγωνίζονται ἐξεταζόμενοι.

§73ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν τὸ εἰξεύρω, οὐδ’ ὑποδείκνυται τοιοῦτόν τι ἐκ τοῦ νόμου. Ἀπεναντίας μάλιστα.

§74Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ πρέπει νὰ ἦναι γνωστόν.

§75ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀπεναντίας. Ἐδῶ βλέπω εἰς τὸν νόμον, ὅτι λέγετε «ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας δύνανται νὰ προαχθῶσιν εἰς ἀνθυπασπιστὰς πρὸς πλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων κατωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν, ἐπιλοχιῶν καὶ λοχιῶν κλπ.» Δὲν ἔχετε κανένα περιορισμὸν, οὔτε ὅρον τινὰ ἐξετάσεων ἢ συναγωνισμοῦ· καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δώσητε περιορισμὸν εἰς ὑμᾶς αὐτοὺς καὶ ἐκ τούτου νὰ ὑπάρχῃ μία ἐγγύησις. Ὡς τοιαύτην δὲ προτείνω τὸν συναγωνισμὸν μεταξὺ τῶν ἐφέδρων, τῶν συμπληρωσάντων ὡρισμένην ὑπηρεσίαν ὄχι πενταετῆ, διότι δὲν θὰ εὕρητε ἐφέδρους πενταετῆ διανύσαντας ὑπηρεσίαν, οὐδένα θὰ εὕρητε τοιοῦτον. Πρέπει νὰ θέσητε μικρότερον ὅρον ὑπηρεσίας διὰ τοὺς ἐφέδρους, διὰ νὰ ἔχητε τὴν εὐκολίαν νὰ ἔχητε περισσοτέρους διὰ νὰ τοὺς χρησιμοποιήσητε. Λοιπὸν νὰ προτιμηθῶσιν οἱ ἔφεδροι οἱ ἱκανοὶ, οἱ ὑπηρετήσαντες χρόνον τινὰ ἐν τῷ στρατῷ· ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ἔχητε ἄλλον ἀριθμὸν τοιούτων, τότε προβαίνετε καὶ κάμνετε ἀνθυπασπιστὰς ἐκ τῶν ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ θητείᾳ ὑπηρετούντων. Ἐὰν δὲν τεθῇ αὐτὸς ὁ περιορισμὸς, τότε θὰ προτιμηθῶσιν οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπαξιωματικοί, ὄχι μόνον διότι οἱ συνταγματάρχαι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ θέλουσι τοὺς ὑποστηρίξει ἐκ πνεύματος συναδελφότητος τοῦ σώματος ἀλλὰ καὶ διότι οἱ ἔφεδροι, μὴ ἐνδιαφερόμενοι νὰ μείνωσιν εἰς τὸν στρατὸν, διότι δὲν τὸ ἔχουσιν ὡς ἐπάγγελμα βιοποριστικὸν, θὰ λέγωσιν εἰς τοὺς ἄλλους τοὺς μονίμους ὑπαξιωματικοὺς, πηγαίνετε νὰ προβιβασθῆτε σεῖς, διότι ἡμεῖς δὲν θὰ μείνωμεν εἰς τὸν στρατὸν καὶ δὲν ἐνδιαφερόμεθα, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ προαχθῶσιν οἱ τοιοῦτοι καὶ θὰ ἀποκλεισθῶσιν οἱ καλλίτεροι ὑπαξιωματικοί, οἵτινες θὰ μᾶς χρησιμεύσωσιν ἄνευ ζημίας τοῦ Δημοσίου Ταμείου εἰς νέας ἀνάγκας τῆς Πατρίδος. Ἤθελον μάλιστα συστήσει νὰ περιληφθῇ ἡ διάταξις, περὶ ἧς ἔκαμα λόγον, εἴτε εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, εἴτε εἰς τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τουτέστι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχει καθιερώσει ἡ Γαλλικὴ ἰδίως νομοθεσία, νὰ τεθῇ καὶ ἐν Ἑλλάδι. Οἱ ἔχοντες δικαίωμα ἐνιαυσίας ἐθελουσίας κατατάξεως ὅλοι αὐτοὶ νὰ δύνανται, ἐὰν παραμείνωσι πέραν τοῦ ἔτους καὶ εὐδοκιμήσωσιν εἰς τὰς ἐξετάσεις, νὰ δύνανται νὰ λάβωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§76Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ καταλληλότερον εἶναι νὰ τεθῇ εἰς τὸν στρατολογικὸν νόμον.

§77ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Συμφέρει νὰ μὴ λαμβάνωνται οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ὅλοι, ἀλλὰ νὰ συμπληρώσωμεν κατὰ τὸ πλεῖστον αὐτοὺς ἐκ τῶν ἐφέδρων, οἵτινες κατόπιν θέλουσιν εἶναι ἐπίτιμοι ἀξιωματικοὶ καὶ θὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωσι τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Νομίζω, ὅτι μία διάταξις τοιαύτη εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ.

§78Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§80ΚΟΡΠΑΣ. Καὶ προχθὲς γενομένου λόγου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπέβαλα ἀκριβῶς τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὁ ἔντιμος ἐκ Μεγαρίδος βουλευτὴς ὑπεστήριξεν, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐπὶ θητείᾳ ὑπηρετοῦντας νὰ ἔχωσι πενταετῆ ὑπηρεσίαν συνεχῆ, ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν ἐφεδρείαν νὰ ἔχωσι τοὐλάχιστον διετῆ ὑπηρεσίαν καὶ νὰ ὑφίστανται διαγωνισμόν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ, νὰ προτιμηθῶσι τουτέστιν οἱ τῆς ἐφεδρείας, δὲν θὰ συμφωνήσω, διότι τότε θὰ πληρωθῶσι πᾶσαι αἱ θέσεις τοῦ στρατοῦ δι’ ὑπαξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας, οἵτινες θὰ ἔχωσι μὲν γραμματικὰς γνώσεις, ἀλλ’ ὄχι τὴν πεῖραν καὶ τὴν στρατιωτικὴν ἱκανότητα τῶν ἀρχαίων ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, οἵτινες αὐτοὶ μόνοι ἔχουσι τὴν δύναμιν τοῦ διατηρεῖν τὴν πειθαρχίαν καὶ τοῦ συγκρατεῖν τοὺς στρατιώτας. Δὲν ἀποκρούω νὰ προβιβασθῶσι καὶ ἐκ τῶν ἐφέδρων, ἀλλὰ ἐν ὡρισμένῃ ἀναλογίᾳ, καὶ παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ὡς πρὸς τοὺς παλαιοὺς ὑπαξιωματικούς· «Ἤτοι ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας προβιβάζονται ὁ ἀνθυπασπιστὴς, λοχίας καὶ ἐπιλοχίας, ἔχοντες πενταετῆ συνεχῆ ὑπηρεσίαν ἢ δεκαετῆ μὴ συνεχῆ».

§81ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ὥρα ὅπως προβῶμεν εἰς συζήτησιν καὶ ἀνάπτυξιν τῶν διαφόρων θεωριῶν περὶ στρατολογικῶν συστημάτων καὶ πορισμοῦ στελέχεων· ἐγὼ συνιστῶ θερμῶς πρῶτον νὰ ἐλατωθῇ τὸ χρονικὸν ὅριον πρὸς προαγωγὴν τῶν ἐφέδρων ὑπαξιωματικῶν. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τῶν ἐξ ἐπαγγέλματος στρατιωτικῶν· ἀπεναντίας, ἐνδιαφέρομαι ὑπὲρ αὐτῶν, διότι ἡ οἰκογένειά μου περιέχει καὶ ἀξιωματικούς, οἵτινες ἤρχισαν τὸ στάδιόν των ἀπὸ στρατιῶται, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα μέγαν ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους θὰ εἶσθε ὑποχρεωμένοι ἔπειτα νὰ διατηρήσητε. Σήμερον δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη προστασίας εἰδικῆς ὑπὲρ τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν ἐξ ἐπαγγέλματος, διότι εἶναι ἀρκετὰ ἀσφαλὴς ἡ προαγωγή των. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν ἐφέδρων εἰς δύω ἔτη ἐν συνόλῳ· ἐὰν δὲ μένωσι κεναὶ θέσεις, νὰ συμπληρωθῶσι διὰ τῶν ἄλλων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῶν ἐπὶ ἐνιαύσιον ὑπηρετησάντων, φρονῶ καὶ ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ εἰδικὸς νόμος, συμπληρῶν τὴν στρατολογικὴν ἡμῶν νομοθεσίαν.

§82ΤΡΙΓΩΝΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§83Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διορισμοῦ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή). (Ἀναγινώσκεται τὸ 1 ἄρθρον).

§85ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§86Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι ὁ προλαλήσας, ὑποστηρίζων, ὅτι εἰς τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγὴ πολιτῶν, πλανᾶται σπουδαίως, διότι τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην δύνανται κάλλιστα νὰ διεξαγάγωσι δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι καὶ τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους γνωρίζουσι καὶ τὰς διαφόρους σχετικὰς ἐγκυκλίους. Εἶναι δὲ ζημία μεγίστη νὰ παραμένωσιν ἐν τοῖς στρατολογικοῖς γραφείοις καὶ νὰ σήπωνται ἐν αὐτοῖς ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, ἐνῷ οἱ συστρατιῶταί των θὰ μάχωνται κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδ’ αὐτοὶ θὰ δεχθῶσι τοῦτο. Εἶμαι μάλιστα τῆς γνώμης καὶ οἱ ἐκ τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου ἀξιωματικοὶ ν’ ἀντικαταστῶσιν ὑπὸ δικηγόρων ἢ ὑπαλλήλων τραπεζικῶν γραφείων, οἱ ὁποῖοι θὰ δυνηθῶσι βεβαίως ἐπιτυχῶς νὰ διεξάγωσι τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην.

§87Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι ἔχει δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ ὁρίσῃ οἵους δήποτε θέλει· ἀλλ’ εἰς τὴν θέσιν τοῦ προϊσταμένου τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου ἕνεκα τῶν μεγάλων συμφερόντων, ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τῆς πειθαρχίας καὶ ἄλλων διαφόρων λόγων, δὲν συμφέρει νὰ ἔχωμεν πολίτην. (Ἐνταῦθα γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ὡς ἔχει.) Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρου τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, καὶ τὸ πρῶτον ἄρθρον).

§88ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ εἰς τὸν νόμον αὐτὸν ὡς καὶ εἰς τὰ λοιπὰ στρατολογικὰ νομοσχέδια νὰ προστεθῇ ὡς τελευταῖον ἄρθρον, ὅτι «ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως».

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν ψηφισθέντων ἤδη δὲν δυνάμεθα νὰ προσθέσωμέν τι. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην «ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» ὡς δεύτερον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προβιβασμοῦ ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας ὑπαξιωματικῶν εἰς ἀνθυπασπιστὰς καὶ ὁπλιτῶν εἰς ὑπαξιωματικούς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ 1 ἄρθρον ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Τριγώνης ἔχει ἐν ἀρχῇ τοῦ ἄρθρου τούτου τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· (ἀναγινώσκει). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ἐνταῦθα γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, προστίθεται ὡς 5 ἄρθρον. «Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ σύνολον).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατατάξεως μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ τῶν μαθητῶν τῆς πέμπτης τάξεως τοῦ Στρατιωτικοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων καὶ τῆς τρίτης τάξεως τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τῶν μαθητῶν τῆς τετάρτης τάξεως τῶν Εὐελπίδων καὶ τῆς δευτέρας τῶν ὑπαξιωματικῶν ὡς καὶ περὶ κατατάξεως μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου τῶν μαθητῶν τῆς προπαρασκευαστικῆς Σχολῆς. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§92ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Μέχρι τοῦδε, κύριε Πρόεδρε, τετράκις ἐξῆλθον ἐκ τῆς σχολῆς τῶν Εὐελπίδων οἱ μαθηταὶ τῆς προτελευταίας τάξεως, οἱ ὁποῖοι μετὰ παρέλευσιν ὡρισμένου χρόνου διετάχθησαν καὶ ἔδωκαν ἐξετάσεις εἰς τὰ μαθήματα τῆς πέμπτης τάξεως, χωρὶς νὰ ἀκούσωσι τὰ μαθήματα ταῦτα. Νομίζω, ὅτι καὶ ἤδη δύναται νὰ συμβῇ τὸ αὐτὸ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ὡς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐν τῇ πέμπτῃ τάξει μόνον δύο μαθήματα διδάσκονται, τὰ δὲ λοιπὰ εἶναι πρακτικὴ ἐφαρμογὴ, τὴν ὁποίαν οἱ μαθηταὶ οὗτοι θὰ ἀποκτήσωσιν ἐξερχόμενοι ἐν τῷ στρατῷ. Ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, προσγίνεται εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς τάξεως ταύτης μεγάλη ἀδικία· διότι ἐνόσῳ μὲν ἔχομεν τὴν ἀνάγκην αὐτῶν, τοὺς κρατοῦμεν ἐν τῷ στρατῷ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ὅταν δὲ δὲν θὰ τοὺς ἔχωμεν πλέον ἀνάγκην, τοὺς ἀποστέλλομεν πάλιν ἐντὸς τοῦ σχολείου.

§93ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μίαν σύστασιν ἔχω νὰ κάμω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ τῆς ἐξόδου αὐτῶν τῶν δύο τάξεων ἡ σχολὴ τῶν Εὐελπίδων δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰ μαθήματα, ἑπομένως καλὸν εἶναι νὰ φροντίσῃ αἱ ἐξετάσεις κατὰ τὸν Νόμον νὰ γίνωσι ταχύτερον.

§94Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγένετο ἓν ἀδίκημα εἰς τὴν σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν. Αὐτοὶ ἐπρόκειτο νὰ ἐξέλθωσι κατὰ τὸν πρῶτον Νόμον ἀνθυπολοχαγοὶ, καὶ ὅσοι ἐξῆλθον, ἐγένοντο· ἀλλὰ δυνάμει τοῦ τελευταίου Νόμου αὐτοὶ ἐκρατήθησαν ἓν ἔτι ἔτος ὅπου τὰ ἴδια μαθήματα ἤκουσαν. Διατί καὶ αὐτοὺς σήμερον νὰ μὴ τοὺς κάμητε ἀνθυπασπιστὰς, ἐνῷ ἐδικαιοῦντο νὰ ἐξέλθωσιν ἀνθυπολοχαγοί;

§95Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ πέρυσι ψηφισθεὶς νόμος, ὁ ὁποῖος ἀπῄτει τριετῆ διαμονὴν ἐν τῇ σχολῇ, ὑπηγορεύθη ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς πληρεστέρας ἐκπαιδεύσεως, τριετοῦς, διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὰ μαθήματα μετεβλήθησαν, τὰ καθαρῶς στρατιωτικὰ δὲν διδάσκονται εἰς τὰς τελευταίας κλάσεις· ἤδη χάριν τῆς ἐπιστρατείας ἀναγκαζόμεθα νὰ τοὺς βγάλωμεν. Νομίζω, ὅτι εἴμεθα ἐντὸς τοῦ δικαίου, παραδεχόμενοι τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεστενίτης ἔχει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· (ἀναγινώσκει).

§97ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὑποστηρίζω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, διότι νομίζω ὅτι εἶνε δίκαιον σήμερον, ὅτε ἐγένοντο τόσοι καὶ τόσοι ἀνθυπασπισταὶ, νὰ γίνωσι καὶ μαθηταὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ὁλόκληρα τρία ἔτη ἐφοίτησαν εἰς στρατιωτικὰς σχολὰς καὶ οἱ ὁποῖοι ἕνεκα λόγων ὑγείας καὶ οὐχὶ ἀνικανότητος ἐξῆλθον τῆς σχολῆς, καὶ ἤδη ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸν στρατόν. Γνωρίζω μάλιστα ἕνα, ὁ ὁποῖος οὐ μόνον δύναται νὰ ἦναι ἀνθυπασπιστὴς τοῦ πεζικοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ μηχανικοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιμένει ὑποχωρῶν καὶ ὑποχωρεῖ ἐπιμένων, δύναται νὰ κάμῃ τὴν παραχώρησιν ταύτην.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κρεστενίτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§99ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (Θόρυβος).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὥρα παρῆλθε’ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8½ μ. μ.