1885.11.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

Τῆς 15 Νοεμβρίου 1885.

(Παρασκευὴ)

Ὥρᾳ 4 μ. μ.

(Τῆς Βουλῆς εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεῴχθησαν τὰ θεωρεῖα).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς, οἵτινες δὲν προσέρχονται ἐγκαίρως, νὰ προσέρχωνται· διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔρχωνταί τινες ἀπὸ τὰς 3 καὶ νὰ τοὺς περιμένωσι.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ διαλύετε τὴν συνεδρίασιν, ὅταν δὲν ἔρχωνται ἐγκαίρως.

§3ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ ὁριστικῶς ἡ ὥρα.

§4ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι διὰ νὰ ἐννοήσουν καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔρχονται ἐγκαίρως, ὅτι πρέπει νὰ ἔρχωνται τακτικῶς εἰς τὸ Βουλευτήριον, πρέπει πρῶτοι ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι, οἵτινες ἐρχόμεθα ἐγκαίρως, ἀφοῦ περιμείνωμεν ἐπὶ ½ ὥραν, πρέπει ν’ ἀπερχώμεθα τοῦ Βουλευτηρίου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλὴ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ αὔριον αὐτὸ τὸ μέτρον;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ 3 ὥρα ὁρίζεται. Θὰ περιμένωμεν μέχρι τῆς 3½, καὶ οἱ ἐρχόμενοι, ἐὰν δὲν γίνῃ ἀπαρτία, θὰ φεύγωμεν. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§8ΔΗΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶχε χορηγηθῆ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1884 πίστωσις ἐκ δραχμῶν 220,000 πρὸς ἐπισκευὴν τῆς καείσης στέγης τῶν Ἀνακτόρων. Ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης εἶχε διατεθῆ ποσὸν 114,000. Ἡ ἐπισκευὴ δὲν ἐπερατώθη εἰσέτι, καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῆς πιστώσεως, τοῦ ὁποίου δὲν ἠδυνήθη νὰ γίνῃ χρῆσις, διότι ἔκλεισεν ἡ χρῆσις, ζητοῦμεν νὰ μᾶς δοθῇ ἡ ἄδεια νὰ κάμωμεν χρῆσιν εἰς αὐτοῦ τὸ 1885.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Μυκώνιος.

§10ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κατὰ τὸν νόμον ΠΝΑʹ τοῦ 1882 καὶ ᾼΩΓʹ ἐπίσης τοῦ 1882, κατὰ τὸ ἄρθρον 13, οἱ ἀναγνωριζόμενοι προφανῶς ὡς ἀνίκανοι, πρέπει νὰ ἐγγράφωνται εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων μὲ τὴν ἡλικίαν, τὴν ὁποίαν ἤθελε κανονίσει εἴτε τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον, εἴτε ἡ Νομαρχία, εἴτε ἡ Ἐπαρχιακὴ ἀρχή, ἀλλ’ οὔτε ἡ Δημοτικὴ ἀρχή, οὔτε ἡ Ἐπαρχιακὴ ἀρχή, οὔτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐνέγραψε τοὺς τοιούτους εἰς τὰ μητρῷα μὲ τὴν πραγματικὴν ἡλικίαν. Ἤδη συνέλαβον πολλούς, τοὺς ὁποίους κατατάσσουν ὡς ἐφέδρους, ἐνῷ δὲν ἔχουσι τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ὡρισμένην ἡλικίαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀνακοινωθῇ ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον ἡ αἴτησίς μου, νὰ δώσῃ ἐντόνους διαταγάς, ἵνα ἐγγράψωσιν εἰς τὰ μητρῷα τὴν ἀληθῆ ἡλικίαν, καὶ μείνωσιν ἀκαταζήτητοι. Ἐκτὸς τούτου, γίνεται καὶ ἄλλο ἀδίκημα, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1881 καὶ καθ’ ἑξῆς, ἀλλὰ καὶ τοῦ 1886, διότι καὶ τότε δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὰ μητρῷα. Ἐπίσης ἤθελον ἐρωτήσει τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸ ἑξῆς: Κατὰ τὸ ἄρθρον 26 τοῦ ΨϚʹ νόμου, ὅσοι ἐδήλωσαν νὰ ἀναλάβωσι τὸ ἱερατικὸν σχῆμα, καὶ ἐδήλωσαν τοῦτο πρὸ τῆς ἰσχύος του, οὗτοι καταδιώκονται καὶ κατατάσσονται ὡς ἔφεδροι, διότι δὲν ἔγιναν εἰσέτι ἱερεῖς. Κατὰ τὸν νόμον τὸν ἐκκλησιαστικόν, διὰ νὰ γίνῃ τις ἱερεύς, πρέπει νὰ συμπληρώσῃ τὸ 30 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Λοιπὸν αὐτὸν τὸν συλλαμβάνουσι μὲ τὸ ἱερατικὸν σχῆμα καὶ τὸν κατατάσσουσι. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου· αὐτοὶ ἔχουσι δώσει ἐγγύησιν ὅτι θὰ γίνωσιν ἱερεῖς. Ἐτελείωσαν τὰς σπουδὰς των, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι τὴν ἀπαιτουμένην ἡλικίαν νὰ γίνωσιν ἱερεῖς καὶ χρησιμεύουσιν ὡς διδάσκαλοι. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἐναντίον τοῦ νόμου καὶ παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ νὰ μὴ κατατάσσουν αὐτούς· διότι ἀπὸ τὴν ἱερατικὴν σχολὴν Σύρου τέσσαρας συμπολίτας μου συνέλαβον, οἵτινες φέρουσι τὸ ἱερατικὸν σχῆμα.

§11Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοὺς ἐρωτῶ, ἐὰν ὁ Διευθυντὴς τῶν φυλακῶν διορίζεται ὡς τοιοῦτος παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἢ εἶναι Διευθυντὴς πᾶς Ἀξιωματικός, ὅστις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὰς φυλακὰς καὶ νὰ δύναται νὰ ἀποπέμπῃ ἐξ αὐτῶν καὶ τὸν Ἐπιστάτην καὶ τοὺς βοηθοὺς αὐτοῦ καὶ νὰ πράττῃ ὅ,τι θέλει εἰς τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν τῶν φυλακῶν, ἢ οἱ μὲν Ἀξιωματικοὶ τῆς φρουρήσεως τῶν φυλακῶν ἔχουν καθῆκον νὰ προσέχωσι μὲν τοὺς φύλακας, νὰ ὦσιν ἄγρυπνοι, καὶ νὰ ἐπιτηρῶσι τὴν διαγωγὴν τῶν Ἐπιστατῶν νὰ μὴ παραβαίνωσι τὸ καθῆκόν των, οἱ δὲ μὴ φρουροῦντες τὰς φυλακὰς Ἀξιωματικοὶ ὀφείλουν νὰ ἀποφεύγωσι πᾶσαν ἀνάμιξίν των εἰς τὰς φυλακάς; Εἰς τὴν Σπάρτην εἶναι διωρισμένος Ἐπιστάτης τῶν φυλακῶν εἷς πρώην ὑπαξιωματικός, καὶ ἐκ τῶν ἐντιμοτέρων οἰκοκυραίων τῆς Σπάρτης, τὸν ὁποῖον πρὸ ἑνὸς ἔτους τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Σπάρτης ἐξελέξατο ὑποψήφιον Δημοτικὸν Εἰσπράκτορα, ὅ ἐστὶ τῷ ἀνεπιστεύετο Δῆμος Αʹ. Τάξεως καὶ Πρωτευούσης Νομοῦ νὰ διαχειρισθῇ 50–60000 δραχμῶν κατ’ ἔτος Δημοτικῶν χρημάτων.

§12ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς λέγεται;

§13ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Παπαγιανόπουλος.—Ὁ φύλαξ τῶν φυλακῶν εἶναι 14 ἐτῶν στρατιώτης· πρὸ ἐννέα ἐτῶν ἦτο δεκανεὺς καὶ πρὸ ἓξ λοχίας, καὶ ἐφέτος ἀφέθη μετ’ ἐξαιρέτου διαγωγῆς. Εἰς αὐτὸν ἀνετέθη ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἡ Ἐπιστασία τῶν φυλακῶν Σπάρτης. Ἀλλ’ ὁ Ἀξιωματικὸς τῆς φρουρᾶς Σπάρτης ἐπιτίθεται κατ’ αὐτοῦ. Ὁ Ἀνθυπολοχαγὸς Ἰωάννης Φικιώρης προχθὲς προσέβαλε τὸν φύλακα καὶ ἐζήτει νὰ τὸν διώξῃ, καὶ διότι αὐτὸς ἔλεγεν, ὅτι θὰ μείνῃ εἰς τὴν Ἐπιστασίαν, διότι ἐφύλαττε τὸ Ἀρχεῖόν των. Ὁ ῥηθεὶς Ἀξιωματικὸς διέταξε τοὺς σκοποὺς νὰ τὸν πυροβολήσωσι, καὶ οὕτω τὸν ἠνάγκασε νὰ φύγῃ· τὴν ἑπομένην κατήγγειλε τὸ Ἐπιστάτην ὅτι ἀφῆκεν ἐλευθέρους τινὰς τῶν φυλακισμένων καὶ μετέβησαν εἰς τὸ χωρίον των. Ἐπὶ τῇ καταγγελλίᾳ ταύτῃ μετέβη ὁ Νομαρχῶν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ εὗρε παρόντας τοὺς ὑποδειχθέντας ὡς ἐλλείποντας εἰς τὸ χωρίον τῶν φυλακισμένους. Ὁ Ἐπιστάτης παρεπονέθη εἰς τὸν Νομαρχοῦντα διὰ τὴν ἄτακτον πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἐπιστασίας διαγωγὴν τοῦ Ἀξιωματικοῦ· τότε ὁ Ἀξιωματικὸς Φικιώρης ἤθελε νὰ ἐπιβάλῃ σιωπὴν εἰς τὸν παραπονούμενον, καὶ ἐκ τούτου γεννηθείσης ἔριδος πρὸς ἀποφυγὴν περαιτέρω σκανδάλων ὁ Νομαρχῶν παρέλαβε τὸν Ἐπιστάτην καὶ ἔφυγε. Εἶχε δίκαιον ὁ Ἀξιωματικὸς, διότι ὁ Νομαρχῶν εἶναι ἄνθρωπος μετρίου χαρακτῆρος· ἔπρεπε νὰ ἦμαι ἐγὼ Νομάρχης διὰ νὰ διατάξω νὰ τὸν δέσωσιν ὡς παλαιὸν καὶ νὰ τὸν στείλω δεμένον εἰς τὴν πλησιεστέραν Μονὴν, εἰδοποιῶν καὶ τὸν Φρούραρχον διὰ νὰ καμαρώσῃ τὰ χάλια τοῦ ἀξιωματικοῦ του. Εἶνε λοιπὸν συμφέρουσα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν φυλακῶν ἡ τοιαύτη διαγωγὴ τῶν διὰ τὴν φύλαξιν ἐντεταλμένων ἀξιωματικῶν; Τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς ἀποτείνω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τὸν εὐθυνόμενον διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν φυλακῶν, διότι εἶναι ἐξεταστικαί. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις πρό τινων ἡμερῶν, ἀποστρεφόμενος ἀπὸ τοῦ βήματος πρὸς τοὺς βουλευτὰς, εἶπε: «Διεφθείρετε τὸν στρατὸν, ἐπεμβαίνοντες εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ· δὲν ἔχομεν πλέον στρατὸν ἐξ αἰτίας τῆς κακοηθείας τῆς ἰδικῆς σας.» Δὲν τὰ εἶπε βέβαια μὲ αὐτὰς τὰς λέξεις, ἀλλ’ αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῶν λεγομένων του. Ἐπρόσθεσε καὶ τὴν φράσιν: «Δὲν πρέπει ν’ ἀναμιγνύηται τὸν στρατὸν εἰς τὴν πολιτικήν». Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, εὐχῆς ἔργον εἶνε νὰ μὴ ἀναμιγνύηται ὁ στρατὸς εἰς τὴν πολιτικήν· ἀλλ’ ἐνῷ σεῖς ἀπαιτεῖτε ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς νὰ μὴ ἀναμιγνύωσι τὸν στρατὸν εἰς τὴν πολιτικὴν, ἐπιφυλάττετε τὸ δικαίωμα αὐτὸ διὰ τὰς προσωπικάς σας ἀνάγκας καὶ διὰ τοὺς περὶ ὑμᾶς στενοὺς συγγενεῖς καὶ φίλους· διὰ τοῦτο, ἐνῷ ὁ Ἰωάννης Φικιώρης, τὸν ὁποῖον ἐμνημόνευσα, εἶνε ἀπὸ τοὺς ἐκπαιδευθέντας 140 ὑπαξιωματικούς, οἵτινες ἐπροβιβάσθησαν μὲ τὴν καταπάτησιν τῶν δικαιωμάτων τοσούτων ἀρχαίων καὶ ἱκανῶν ὑπαξιωματικῶν, διότι ἐξεπαιδεύθησαν καὶ θὰ διδάξωσι καὶ τοὺς ἄλλους ἀξιωματικοὺς καὶ ἰδίως τοπογραφίαν καὶ ἄλλας ὁμοίας γνώσεις, ἀναγκαιούσας εἰς τὰ παρὰ τὰ ὅρια Σώματα ἐν τῇ παραμονῇ μάλιστα τοῦ πολέμου, ἐνῷ, λέγω, ἀνῆκεν ὁ Φικιώρης εἰς τὴν ἐκλεκτὴν ταύτην τάξιν τῶν ἀξιωματικῶν ἀλλὰ δι’ ἐπικαίρους θέσεις αὐτὸς ἔσπευσε νὰ μεταβῇ εἰς Σπάρτην ὅπου ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εἶνε ὅλως ἡ συνήθης καὶ ὁμαλὴ καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐκλεκτῶν ἀξιωματικῶν—ἴσως μετέβη διὰ νὰ τὸν βυζάξῃ ἡ μήτηρ του, ἥτις εἶχε νὰ τὸν ἴδῃ δύο ἔτη—ὁ κύριος Ὑπουργὸς πῶς ἐπέτρεψε νὰ μὴ ὑπάγῃ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ὅπου ἀπαιτεῖ ἡ σπουδαία ὑπηρεσία; Νὰ τὸ εἴπω ἐγώ· διὰ νὰ τὸν ἀναμίξῃ εἰς τὴν πολιτικήν. Διὰ τοῦτο τῇ ἀπαιτήσει ἑνὸς τῶν συναδέλφων μου τὰ μάλιστα ἐν στενῇ σχέσει διατελοῦντος μετ’ αὐτοῦ, ἔστειλεν εἰς τὴν Σπάρτην τὸν ρηθέντα ἀξιωματικόν, ἵνα ἐνοχλῇ τοὺς φίλους μου καὶ ἰδίως τὸν ἐπιστάτην τῶν φυλακῶν, ἐντὸς τῶν ὁποίων, ἀναμιγνυόμενος μετὰ βαρυποίνων καταδίκων καὶ ὑποδίκων καὶ μεθύσκων μετ’ αὐτῶν γεννᾷ ταραχὰς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ βάσανα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἐπιστασίας. Ἰδοὺ λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, διατὶ τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν ἔστειλες ἐπίτηδες διὰ νὰ ἐνοχλῇ ἐμέ. Ἐγὼ δὲν φοβοῦμαι ὄχι ἀνθυπολοχαγούς, ἀλλὰ καὶ Στρατάρχας ἂν στείλῃς· οὐδόλως δίδω προσοχὴν εἰς τὰ τοιαῦτα. Δὲν ἐξεύρω δὲ ἐὰν μᾶς παρουσιάσῃς καὶ τὸν ἀνθυπολοχαγὸν τοῦτον ὡς ἥρωα καὶ ἐλευθερωτήν μας διότι οὕτως ἠθελήσατε νὰ παραστήσητε προχθὲς ἕνα ἄλλον ἀξιωματικόν, ὅτι ὑπῆρξεν εἷς τῶν χορηγησάντων εἰς ἡμᾶς τὴν ἐλευθερίαν. Κύριε Ὑπουργέ, μόνον οἱ στρατιῶται τοῦ 1821 δύνανται νὰ διϊσχυρισθῶσιν, ὅτι ὑπῆρξαν ἐλευθερωταὶ τοῦ τόπου των. Μήπως, κύριε Ὑπουργέ, ἐννοεῖτε ὑπηρεσίας ἐλευθερωτῶν τὰς κατὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ 1862; ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ἐννοεῖτε, τότε δὲν ἀπαντῶ ἐγώ, ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβες μέρος καὶ σὺ ὡς πληρεξούσιος τὴν 23 Ἰουνίου 1863, δι’ ἧς ἐκηρύξατε, ὅτι ὕστερον ἀπὸ τὰς ἀμοιβὰς, ὧν ἔτυχεν ὁ στρατὸς διὰ τὴν ἀνάμιξίν του εἰς τὴν Ὀκτωβριανὴν μεταβολὴν καὶ τὴν ὁποίαν ἐδείκνυε κατόπιν θορυβώδη καὶ ἀναρχικὴν διαγωγήν, ἀνάξιον ἦτο νὰ φρουρῇ τὴν πρωτεύουσαν, τῆς ὁποίας ἦτο εἰσήγησις ἡ τοιαύτη ἀπόφασις, καὶ ἑπομένως ἀπεπέμφθη τῶν Ἀθηνῶν ἀμέσως, ἐμπιστευθείσης τῆς φρουρήσεως τῆς πόλεως εἰς τὴν Ἐθνοφυλακήν, ἥτις τὴν ἐξετέλεσεν ἐντίμως καὶ ἐπιτυχῶς μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως. Αὐταὶ εἶναι αἱ ὑπηρεσίαι, κύριε Ὑπουργέ, ἐκείνων τοὺς ὁποίους προχθὲς ἠθελήσατε νὰ παραστήσητε ὡς ἐλευθερωτὰς τῆς Πατρίδος. Τὸ νὰ ἀναφέρῃ τις πατραγαθίας τὸ δέχομαι, διότι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες θέλουσι νὰ παραγράφωνται τὰ δικαιώματα τῶν οἰκογενειῶν· ἀλλὰ νὰ ἀναφέρῃ τὰς πράξεις ἐμφυλίων σπαραγμῶν ὡς ἔργον, δι’ ὃ πρέπει νὰ εὐγνωμονῇ ἡ Πατρίς, ἀλλοίμονον! Θέλετε, κύριε Ὑπουργέ, νὰ παρουσιάσητε προσωπικὰς περγαμηνάς; Ἰδοὺ ἡ Ῥόδος, ἰδοὺ καὶ τὸ πήδημα· σπεῦσον εἰς τὸν ἐπικείμενον ἀγῶνα. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπῃς ὅτι ἐγὼ διευθύνω αὐτὸν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ εἰς τοῦτο σᾶς ἀπαντῶ ὅτι καὶ ὁ Ἀναγνωσταρᾶς ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸ 1823–1824, ἀλλ’ ὅταν ἦλθεν ὁ ἀγὼν τοῦ Ἰμβραήμ, ἀφῆκε τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὸν πολιτικὸν Ἀδὰμ Δοῦκαν καὶ ἐπῆγε νὰ ἀποθάνῃ εἰς τὴν Σφακτηρίαν. Ὁ Παπαφλέσας ἦτο Ὑπουργὸς πολιτικὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἀφῆκε τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐπῆγε νὰ ἀποθάνῃ τὸν θάνατον τοῦ Λεωνίδα εἰς τὸ Μανιάκι. Πρὸ τριῶν μηνῶν ἀκριβῶς σᾶς ἐζήτησα παράτασιν ἀδείας διὰ τὸν ἀντισυνταγματάρχην Ζαχαριᾶν, ἕνα ἐκ τῶν καλλιτέρων ἀξιωματικῶν, ὅστις ἠσθένησε πρὸ ἑνὸς ἔτους, ἀλλὰ μοὶ ἀπηντήσατε ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι πέραν τοῦ ἔτους ἀσθενής, ὀφείλετε νὰ τὸν θέσητε εἰς ἀποστρατείαν. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἐπὶ 34 ἔτη ὑπηρετεῖ ὡς στρατιώτης, καὶ ἀνήκει εἰς μεγάλην στρατιωτικὴν οἰκογένειαν, διότι εἶναι ἔγγονος τοῦ περιφήμου Ζαχαριᾶ.

§14ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἐπολέμησε καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν τὸ 1854.

§15ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις, διότι ἐπὶ 12 μῆνας ἠσθένησεν, ἠθελήσατε νὰ τὸν θέσητε εἰς ἀποστρατείαν καὶ νὰ τὸν στείλετε εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν, καὶ ἀπετράπητε νὰ πράξητε τοῦτο, ὅταν σᾶς παρήγγειλα μὲ συγγενῆ σας—διὰ νὰ μοὶ γίνῃ κοινὸν— ὅτι ὠφείλετε νὰ τὸν στείλετε μαζῆ μὲ τὸν ἀδελφόν σας εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν, καὶ τοῦτο σᾶς ἠνάγκασε νὰ τῷ δώσητε ἄδειαν. Λοιπὸν πρέπει, κύριε Ὑπουργὲ, ἐὰν θέλητε νὰ μὴ ἀναμιγνύετε εἰς τὴν πολιτικὴν τὸν στρατὸν, νὰ μὴ ἀναμιγνύετε καὶ διὰ τὰ ἰδικά σας καὶ τῶν στενῶς, μεθ’ ὑμῶν συνδεδεμένων συμφέροντα ἐν τῇ πολιτικῇ καὶ γεννῶνται σκάνδαλα. Πρό τινων ἡμερῶν ἐπερώτησα κατά τινος ἀξιωματικοῦ τῆς φρουρᾶς Σπάρτης. Καὶ ἀβάσιμον ἂν ἀπεδεικνύετο τὸ παράπονόν μου, ὠφείλετε νὰ τὸν μεταθέσετε, διότι εἰξεύρετε ὅτι εἶναι καὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι καὶ ἔχουν χολὴν, καὶ εὔκολον εἶναι νὰ ὀργισθῶσι κατ’ ἐμοῦ. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ διάθεσίς των κατ’ ἐμοῦ ἴσως σᾶς εὐχαριστεῖ. Ἐγὼ δὲ εἶπον ὅσα εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος ὄχι διότι φοβοῦμαι τὴν ἐπίθεσιν τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τῶν ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μου συγγενῶν καὶ φίλων, ἀλλὰ διὰ νὰ καταδείξω ὅτι ἡ πρὸς τοὺς Βουλευτὰς ἀποστροφή σας ὅτι διαφθείρουν τὸν στρατὸν, ἀναμιγνύοντες αὐτὸν εἰς τὴν πολιτικὴν, δὲν εἶναι ὀρθὴ, ἀλλὰ τὸν διαφθείρετε σεῖς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι σεῖς τὸν ἀναμιγνύετε εἰς τὴν πολιτικήν.

§16Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§17Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§18Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Δὲν ἤθελον, κύριε Πρόεδρε, νὰ λάβω τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸν λαμβάνω. Τὸν λαμβάνω δὲ, διότι μοὶ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον τοῦτο ἡ τελευταία ὁμιλία τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐὰν ἦναι λόγοι, τοὺς ὁποίους δύναταί τις νὰ εἴπῃ καὶ νὰ παρέλθωσιν, εἶναι καὶ λόγοι, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ κρατῇ τις ὑπὸ σημείωσιν διὰ τὸ πρόσωπον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐξέρχονται. Προχθὲς π. χ. ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ κυρίως διευθύνοντος τὴν Πολιτείαν, τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὑποθέτω, ὠφελούμενος ὡς μαθητὴς ἐκ τῆς ἀπουσίας τοῦ διδασκάλου, ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ εἶπε διαῤῥήδην ἐνώπιον τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ἐνώπιον τῶν ξένων, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀκούουσιν, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς κήρυξιν πολέμου. Ἔδωκε τοιοῦτον χαρακτηρισμὸν εἰς τὴν ἐπιστρατείαν, ὥστε ἠδύνατο ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία νὰ ἀποτείνῃ εὐλογώτατα μίαν διακοίνωσιν καὶ νὰ ἐρωτήσῃ κατηγορηματικῶς ἐὰν ἀληθεύῃ τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς πόλεμον. Ὑποθέτω λοιπὸν τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθῃ νὰ ἐπεξηγήσῃ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν προχθὲς ὑπέβαλεν. Ἀλλ’ ἐὰν ἀφήσωμεν τὸ παρελθὸν αὐτὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἐκράτησα ὅμως ὑπὸ σημείωσιν διὰ τὴν ἑνότητα, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ Κυβερνητικῇ διευθύνσει, ἔρχομαι εἰς τὸ πρὸ ὀλίγου τελεσθέν. Τὸ πρὸ ὀλίγου ἐπεισόδιον, κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, εἶναι σημαντικώτατον. Ἀνέγνωσα πολλὰς ἱστορίας, καθὼς ἕκαστος ἐξ ὑμῶν, ἀλλὰ πρώτην φορὰν βλέπω Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἔχῃ νὰ δείξῃ μόνον μίαν ἀρετὴν τοῦ ὑπὸ τὰς διαταγάς του στρατοῦ, τὴν ἀρετὴν, ὅτι ἐνήργησεν ἐν ἐπαναστατικῇ περιόδῳ ὑπὸ ἄλλο πνεῦμα παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ. Ἐὰν ἦτο μία θλιβερὰ ἀνάγκη εἰς τὸν στρατὸν τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐνεργήσῃ ὅπως ἐνήργησεν, εἶναι ἀσυγχώρητον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διδάσκῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τοιαύτη ἐνέργεια τοῦ στρατοῦ εἶναι ἡ κανονικὴ αὐτοῦ λειτουργία. Καὶ ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἠθέλησε νὰ ἐπισείσῃ τὴν ἱστορικὴν σημαίαν τῶν Πραιτωριανῶν ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἔπρεπε νὰ συλλογισθῇ δεκάκις ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, πρὶν ἐγκολάψῃ αὐτὸ τὸ στίγμα, εἴτε ἐν παραδείγματι, εἴτε καθ’ ὑπόθεσιν ἄλλην, εἰς τὸν ἀνδρεῖον καὶ ἔντιμον Ἑλληνικὸν στρατόν.

§19Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§20Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ παραβῶ τὸν κανόνα τῆς πολιτείας μου, διότι ποτὲ δὲν ἠσθάνθην τὸ παραμικρὸν δι’ ὅλας τὰς προσωπικὰς ἐναντίον μου ἐπιθέσεις. Εἶμαι, ὁμολογῶ, ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἀνάλγητος, δὲν πονῶ· ἀλλὰ ἐὰν δὲν πονῶ ἐγὼ, ἴσως ἔχω χρέος νὰ καθιστῶ ἄλλους νὰ πονῶσιν ὁσάκις πρέπει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὡμίλησε περὶ μιᾶς ἐποχῆς τοῦ 1868, τὴν ὁποίαν ἐντελῶς ἔχω λησμονημένην. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εὑρίσκεται εἰς πλάνην, διότι ἐγὼ ποτὲ δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρουσιασθῶ ἐνώπιόν του. Ἴσως εἶναι ἄλλο τι πρόσωπον κατά τινα ὥραν συγκεχυμένην τοῦ βίου του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐκτεθῶ βουλευτὴς Καλαβρύτων, δὲν εἶχον ἀνάγκην οὔτε αὐτοῦ, οὔτε ὅλων τῶν Ὑπουργῶν τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ σοφιστευθῇ ἐδῶ, ἀλλ’ ἦλθεν εἰς κακὸν σχολεῖον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, δὲν εἶπε περὶ ἀντικανονικῆς ἐνεργείας τοῦ στρατοῦ. Δὲν εἶπες; ἀλλὰ τὸ ἀπέδειξας, διότι χθὲς, ἀπολογούμενος πρὸς ἕνα ἔντιμον βουλευτὴν, ἢ προχθὲς, ἀνέφερες, ὅτι ἐπροβίβασας τὸν ἀδελφόν σου, διότι ἦτο ἐπαναστάτης κατὰ τοῦ Βασιλέως του. Ἡ πρᾶξίς σου ἦτο πολὺ χειροτέρα ἀπὸ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἠθέλησας νὰ ἐκφέρῃς, κ. Ὑπουργὲ, ἐδῶ. Ὡμίλησας περὶ Πραιτωριανῶν καὶ περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι σχέδια ἐπὶ τοιούτων Πραιτωριανῶν ἐνεργειῶν. Ἀλλὰ μ’ ὅλην τὴν ὑπουργικὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔχεις, δὲν σοῦ δίδω τὴν ἀξίαν ἀπαντήσεως.

§21ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπερίμενα νὰ ἀκούσω, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς περιῆλθεν εἰς ἀπορίαν περὶ τοῦ εἴδους τῶν σχέσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ Ἑλλὰς πρὸς τὴν ὅμορον Χώραν. Δὲν γνωρίζω τὶ ἐλέχθη ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπὸ τοῦ συναδέλφου μου, διότι δὲν ἤμην παρὼν, ἀλλ’ ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἤκουσεν ὁ κύριος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι δὲν παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι, ἀφ’ ἧς ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας μοὶ ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπήντησα, ὅτι αἱ σχέσεις τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς ὁμόρου Χώρας εἰσὶ σχέσεις φιλικαί. Μετὰ τὴν ἀπάντησιν ταύτην, τὴν ὁποίαν ὤφειλον νὰ δώσω εἰς τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ἀφοῦ διετύπωσεν ἀπορίαν καὶ ὑπέβαλεν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν, ὀφείλω νὰ δώσω πληροφορίαν τινὰ εἰς τὸν κ. βουλευτὴν ἐκ Βόλου. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Βόλου κατά τινα τῶν προηγηθεισῶν συνεδριάσεων ἐπέστησε τὴν προσοχήν μου ἐπὶ σπογγαλιευτικῶν τινων πλοιαρίων ἐκ Τρίκκερι, τὰ ὁποῖα συνελήφθησαν ὑπὸ τῶν Τουρκικῶν Ἀρχῶν καὶ ἀπήχθησαν εἰς Θεσσαλονίκην. Ἔλαβεν ἀφορμὴν ἐκ τούτου νὰ εἰκάσῃ, ὅτι μέτρον τι Κυβερνητικὸν ἐλήφθη ἐν τῇ ὁμόρῳ Χώρᾳ κατὰ τῆς σπογγαλιείας καὶ ἐζήτησε παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ προβῇ εἰς τὰς προσηκούσας ἐνεργείας πρὸς ἀπόλυσιν τῶν συλληφθέντων Ἑλλήνων σπογγαλιέων. Ἐζήτησα τὰς πληροφορίας ταύτας καὶ ὁ ἐν Θεσσαλονίκῃ Γενικὸς Πρόξενος τῆς Ἑλλάδος μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι οἱ συλληφθέντες ἀφέθησαν ἐλεύθεροι καὶ ἀπεδόθησαν αἱ μηχαναὶ καὶ πάντα τὰ σκεύη καὶ ἔπιπλα τῶν πλοίων εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας αὐτῶν σπογγαλιεῖς.

§22ΕΛ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ κάμῃ λόγον περὶ τῶν σπογγαλιευτικῶν πλοιαρίων, τῶν συλληφθέντων κατὰ τὰ παράλια τῆς Θεσσαλονίκης, νὰ τὸν ἐρωτήσω ἐὰν ἡ προχθὲς δοθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορία, ὅτι ἡ Τουρκικὴ Ἀρχὴ οὐδόλως παρεμποδίζει τὴν σπογγαλιείαν, ἀφορᾷ καὶ εἰς τὴν διὰ μηχανῶν ἁλιείαν· διότι κυρίως περὶ αὐτῆς πρόκειται, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς οὐδένα περὶ αὐτῆς ὡρισμένως ἔκαμε λόγον. Πρέπει, κύριοι, νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἐπίσης κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος αἱ Ἀρχαὶ τῆς Τριπόλεως τῆς Βαρβαρίας συνέλαβον πέραν τῆς γραμμῆς τῆς Αἰγιαλίτιδος, κατὰ τὴν ὁποίαν μόνον ἡ Τουρκία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξασκῇ τὴν ἀστυνομίαν αὐτῆς, ὀκτὼ Ὑδραϊκὰς μηχανὰς, καὶ κατασχοῦσαι τὰς κρατοῦν. Ὁποίαν ἐνέργειαν ἔκαμε τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῶν μηχανῶν τούτων, αἱ ὁποῖαι κρατοῦνται εἰσέτι παρὰ τὸν νόμον;

§23ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ὕδρας ἀπήντησα ἡμέραν τινὰ κατὰ τὴν προλαβοῦσαν συνεδρίασιν. Ἂν συνέπιπτε νὰ ἦτο παρὼν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας, ἤθελε πληροφορηθῆ ἐξ ὅσων εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδεὶς νέος Νόμος καὶ οὐδεὶς νέος Κανονισμὸς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ θέρους μέχρι τοῦδε ἐξεδόθη ἐν Τουρκίᾳ, ἀναγόμενος εἰς τὴν σπογγαλιείαν· ἑπομένως τὸ μέρος τῆς ἐπερωτήσεως αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον σκοπὸν εἶχε νὰ προκαλέσῃ τὴν πληροφορίαν, ἂν νόμοι ἀπαγορευτικοὶ ἢ παρακωλύοντες τὴν βιομηχανίαν τῆς σπογγαλιείας ἐξεδόθησαν τελευταῖον ἐν Τουρκίᾳ, ὅτι τὸ μέρος τοῦτο τῆς ἐπερωτήσεως αὐτοῦ ἐξηντλήθη διὰ τῆς πληροφορίας, τὴν ὁποίαν ἔδωκα τότε, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ θέρους μέχρι τοῦδε οὐδεὶς Κανονισμὸς παρακωλυτικὸς ἐξεδόθη ἐν Τουρκίᾳ. Ἀλλὰ τὴν γενικὴν ταύτην ἐπερώτησιν αὐτοῦ ἠναγκάσθη ὁ κ. βουλευτὴς νὰ προβάλῃ ἐκ συμβεβηκότος τινός, λαβόντος χώραν εἰς τὰ παράλια τῆς Τριπόλεως. Κατὰ τὰ μέσα τοῦ θέρους τοῦ τρέχοντος ἔτους τῷ ὄντι τότε συνελήφθησαν πλοιάρια μετερχόμενα τὴν σπογγαλιείαν καὶ ἀπήχθησαν εἰς λιμένας τινὰς Ὀθωμανικῶν χωρῶν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν παρέλιπε νὰ προβῇ εἰς τὰς προσηκούσας ἐνεργείας· καὶ ἀπελύθησαν μὲν ἀφεθέντα ἐλεύθερα πλεῖστα πλοιάρια, ἔμειναν ὅμως ἕξ σπογγαλιευτικαὶ μηχαναὶ κατεσχημέναι. Καὶ λόγος μὲν, διὰ τὸν ὁποῖον κατεσχέθησαν ὑπὸ τῶν Ὀθωμανικῶν Ἀρχῶν, εἶναι, ὅτι αἱ σπογγαλιευτικαὶ αὐταὶ μηχαναὶ ἐτέθησαν εἰς κίνησιν πρὶν ἢ ζητήσωσι τὴν ἄδειαν καὶ πληρώσωσι τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον οἱ Κανονισμοὶ, οἱ ἐκδεδομένοι ἐν Τουρκίᾳ ἐπὶ τῆς σπογγαλιείας, ἐπιβάλλουσιν εἰς αὐτά. Αἱ ἀντιῤῥήσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. βουλευτὴς προέβαλε πρὸ μικροῦ κατὰ τοῦ εἰρημένου μέτρου τῆς γείτονος Χώρας, ὅτι τὰ σπογγαλιευτικὰ ταῦτα πλοιάρια συνελήφθησαν πέραν τῆς νενομισμένης ἐκτάσεως ἐν τῇ θαλάσσῃ, ὁ λόγος οὗτος ἦτο ἐν γνώσει τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ὁδηγίας πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν, ἥτις μετέρχεται ἐνεργείας διὰ νὰ φωτίσῃ τὴν Ὀθωμανικὴν Κυβέρνησιν περὶ τούτου καὶ ἐπιτύχῃ τὴν παράδοσιν τῶν μηχανῶν.

§24ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῶν προχθεσινῶν δηλώσεων δύω ἀξιοτίμων Ὑπουργῶν καὶ σήμερον ὑποβληθεισῶν παρ’ ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐξηγήσεων, δέκα συνάδελφοί σας ἐθεωρήσαμεν εὔλογον νὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν πρότασιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν, τὴν πρότασιν περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως.

§25ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἑνδέκατος.

§26ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ δωδέκατος.

§27ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ στάδιον τοῦτο ἓν μόνον καθιερώθη ὡς ἐπιτετραμμένον, αἱ προτροπαὶ πρὸς τοὺς προτείνοντας, ὅπως ἀποσύρωσι τὴν πρότασιν, διότι ἄλλο τι δὲν ἐπιτρέπει τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμός. Θέλει τις λοιπὸν ν’ ἀπευθύνῃ προτροπὰς, ἃς τὸ πράξῃ διὰ ν’ ἀπαντήσωμεν.

§28ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς κενωθοῦν ἀμέσως τὰ θεωρεῖα.

§29ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν προτείνεται μυστικὴ συνεδρίασις, ἀμέσως γίνεται.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρότασις θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Αὔριον δὲ θὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§31ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι, ὅταν ὑποβάλλεται ἡ πρότασις αὕτη ἐν συνεπείᾳ ἐπερωτήσεώς τινος, ἡ ὁποία γίνεται, δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ διακόπτηται ἡ συνέχεια τῆς ἐπερωτήσεως· εἶναι μία ἁπλουστάτη αἴτησις, ἵνα ἡ ἀρξαμένη συζήτησις ἐξακολουθήσῃ μυστική. Ἀλλ’ ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς εἶναι σαφής.

§33ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλὰ, δὲν ἐπιμένω.

§34ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖαι εἶνε αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, αἱ διαγράφουσαι τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας τῆς Βουλῆς ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε προταχθῆ πρότασις περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως. Αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιβάλλουσι τάχα τὸ καθῆκον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως περὶ μεταβολῆς τῆς συνεδριάσεως εἰς μυστικήν; Ἑπομένως πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ μεταβάλῃ πάραυτα τὴν δημοσίαν συνεδρίασιν εἰς μυστικὴν, καὶ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως ἂν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδεχθῇ νὰ γίνεται μυστικὴ συνεδρίασις, ἢ αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ ὑπάγουσιν εἰς τὴν πρότασιν περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως εἰς τοὺς συνήθεις κανόνας, κατὰ τοὺς ὁποίους αἱ προτάσεις τυπώνονται, διανέμονται καὶ ἐγγράφονται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει; Ἀλλ’ οἱαιδήποτε καὶ ἂν ἦνε αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, χρεωστῶ καὶ τὴν φορὰν ταύτην νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν νομίζει, ὅτι εἶνε ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ἡ συνεδρίασις εἰς μυστικὴν, οὐδὲ νὰ γένηται μυστικὴ συνεδρίασις, καὶ ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἐγκρίνει νὰ ποιήσηται μυστικὴν συνεδρίασιν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει νὰ ἀνακοινώσῃ οὐδὲν εἰς αὐτὴν ἄλλο, ἀπὸ ὅσα δύναται νὰ ἀνακοινώσῃ ἐν φανερᾷ καὶ δημοσίᾳ συνεδριάσει.

§35ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιμένομεν.

§36Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοῶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅταν εἶνε φανερὰ συνεδρίασις καὶ πρόκηται νὰ ἀνακοινωθῶσι μυστικὰ, τὰ ὁποῖα κοινὰ γενόμενα, δύνανται νὰ βλάψωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ὅταν εἶνε μυστικὴ ἡ συνεδρίασις, δὲν ἐννοῶ διατί νὰ κρύπτωνται. Καὶ πῶς ἡμεῖς ἐκλαμβανόμεθα; Ἐγκλείεται τάχα ὅλος ὁ πατριωτισμὸς καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη καὶ ἡ τιμὴ εἰς μόνους τοὺς Κυβερνῶντας; Ἤθελον ἔχει δίκαιον, ἐὰν ἐζητοῦμεν νὰ μάθωμεν τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰς διπλωματικὰς ἐνεργείας αὐτῶν. Ὀφείλει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τοιαύταις μάλιστα περιστάσεσι νὰ ἀναγγείλῃ τὰ πάντα καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν συμβουλὴν καὶ τὴν συνδρομὴν πάντων, διότι ἀμφότεραι αἱ μερίδες ἀποτελοῦνται ἀπὸ Ἕλληνας, ποθοῦντας τὴν δόξαν καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος αὐτῶν. Διαφωνῶ λοιπὸν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἂν νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναγγείλῃ τίποτε εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν καὶ τῶν σκέψεων αὐτῆς. Ὀφείλει συνάμα νὰ φέρῃ νόμον περιορίζοντα τὴν κατάχρησιν τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν βλέπομεν εἰς τὸν τύπον, ὅπως μὴ ἀνακοινοῖ τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν θέλῃ νὰ εἶνε συνεπὴς πρὸς τὰς γνώμας. Διατί τάχα εἶνε ἐπιτετραμμένον νὰ γίνωνται δημοσίᾳ γνωσταὶ αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν ἐφημερίδων, καὶ ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς νὰ τηρῆται νεκρικὴ σιγή, οἵα ἐτηρήθη ἄλλοτε ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ πολυθρυλλήτου ζητήματος τοῦ Νίκολσων; Νομίζω, ὅτι εἶνε καθῆκον πάντοτε εἰς τοιαύτας περιστάσεις νὰ ἀνακοινώνῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν μυστικῇ συνεδριάσει τὰ πάντα, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ποῦ βαδίζομεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζομεν ταύτην, καὶ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν διατὶ ἔχει τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα γνώμην. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ἐνόμισα ἐξ ἀρχῆς ἀναγκαίαν τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν καὶ διὰ λόγους, οὓς ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει ἀνεκοίνωσα ὑμῖν, καὶ νομίζω, ὅτι ἔχει καθῆκον ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μας ταύτην, διότι αἱ περιστάσεις αἱ ἐξωτερικαὶ δὲν εἶναι τυχαῖαι, θίγουσι καιρίως τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας, καὶ ἴσως αὔριον δὲν ἐξεύρω ποῦ θὰ εὑρεθῶμεν καὶ πῶς θὰ ἐνεργήσωμεν. Πρέπει λοιπὸν νὰ γνωρίζωμεν, καὶ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν γνώμην μας, νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ ὅ,τι σχετικὸν πρὸς τὴν αἴτησίν μας.

§37ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον δέκα ἢ πλειότεροι ἔντιμοι συνάδελφοι ζητοῦσι τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, οὐδὲ ἐννοῶ ἀπὸ τοῦδε ὁποίας οἱ κύριοι οὗτοι σκοπὸν ἔχουσι νὰ ἀποτείνωσιν ἐρωτήσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καθὼς ἐπίσης δὲν ἐξετάζω ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπαντήσῃ ἢ ὄχι εἰς τὰς ἐρωτήσεις ταύτας. Φρονῶ ὅμως, ὅτι ἡ πρότασις περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως εἶναι ὡς ἐκ τῆς φύσεώς της κατεπείγουσα καὶ ἀνεπίδεκτος πάσης ἀναβολῆς. Διὰ νὰ ζητοῦν δέκα ἢ περισσότεροι βουλευταὶ μυστικὴν συνεδρίασιν, ὑποτίθεται ὅτι οἱ συνάδελφοι οὗτοι ἔχουσι νὰ ἀνακοινώσουν εἰς τὴν Βουλὴν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ εἴπωσιν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, καὶ ὅτι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἔχουν νὰ ἀναγγείλουν, εἶναι κατεπείγοντα λίαν, καὶ λίαν σοβαρὰ, μὴ ἐπιδεχόμενα οὐδεμίαν ἀναβολήν· διότι, ἂν ἐπεδέχοντο ἀναβολὴν, δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ ζητοῦν σήμερον τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ μὴ τὴν ζητήσουν αὔριον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι παραβιάζομεν καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καὶ αὐτὸν τὸν Κανονισμόν, ἐὰν τὸ Προεδρεῖον, ἅμα κατατεθείσης τῆς προτάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ μυστικὴ συνεδρίασις, δὲν προβῇ ἀμέσως εἰς μυστικὴν συνεδρίασιν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς ὡς πρὸς τὸ κατεπεῖγον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει).

§39ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ζήτημα, ἂν ἡ Βουλὴ πρέπῃ ἀμέσως νὰ μεταποιήσῃ τὴν συνεδρίασιν αὑτῆς εἰς μυστικὴν, καὶ νὰ συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ ἂν πρέπῃ ἢ ὄχι νὰ κάμῃ μυστικὴν συνεδρίασιν ἢ ἂν ἡ Βουλὴ πρέπῃ νὰ ἀναβάλῃ τὴν περὶ τούτου συζήτησιν εἰς ἄλλην τινὰ ἡμέραν. Ζήτημα περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, διότι αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι σαφεῖς. Εὐθὺς ὡς ἀναγνωσθῶσιν αἱ διατάξεις αὗται, πάντες θέλουσιν ὑποταχθῆ εἰς αὐτὰς, οὐδὲ ἐπὶ τούτου ἡμεῖς ἔχομεν γνώμην τινὰ, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἄλλην γνώμην παρὰ τὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἑπομένως αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Σωτηροπούλου δὲν ἀφορῶσιν ἡμᾶς. Αἱ παρατηρήσεις ὅμως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης μὲ ἀναγκάζουσι νὰ ἀπευθύνω εἰς αὐτὸν διασαφήσεις ὡρισμένας. Ἤλεγξεν ἡμᾶς διατὶ νὰ νομίζωμεν, ὅτι τὰ πάντα πρέπει νὰ καλύπτωνται καὶ νὰ μένωσι μυστικὰ, διατὶ δὲν προκαλοῦμεν νόμον νὰ ἀπαγορεύσωμεν τὴν δημοσιογραφίαν ἀπὸ τοῦ νὰ δίδῃ οἷας ἂν θέλῃ εἰδήσεις. Ἡ ἐρώτησις, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς ἐμὲ ἐν εἴδει ἐλέγχου, νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποταθῇ πρὸς ἐμὲ, διότι ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης γνωρίζει τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ἡμεῖς δὲ οὐδέποτε ἠθέλομεν προτείνει, οὐδὲ θέλομεν προτείνει ποτὲ, εἰς οἱανδήποτε θέσιν καὶ ἂν εὑρεθῶμεν, νομοθέτημα ἀντιβαῖνον εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα ἀνέγραψε πλήρη καὶ ἀκώλυτον τὴν ἐλευθεροτυπίαν· ἡμεῖς κλίνομεν τὴν κεφαλὴν πρὸ τῆς διατάξεως ταύτης· ἀλλ’ ὁ συνάδελφος νομίζω, ὅτι ἐντείνει καθ’ ὑπερβολὴν τὰ ἴδια αὑτοῦ δικαιώματα ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁ συνάδελφος ἀξιοῖ ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, πρέπει νὰ εἰσέλθῃ εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, καὶ πρὶν ἢ τὰ ζητήματα ταῦτα φθάσωσιν εἰς οἱανδήποτε ἔκβασιν, καὶ ἐνόσῳ ταῦτα εἶναι ἐκκρεμῆ. Νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ δὲν εἶναι ὀρθή. Δὲν πρόκειται νὰ ἀμφισβητήσωμεν εἴς τινα τὸν πατριωτισμόν· πάντες ἔχουσι πατριωτισμόν, ἴσως τινές, ὡς καὶ ὁ κ. συνάδελφος, ἔχουσι πατριωτισμὸν ἀνώτερον ἡμῶν. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ταῦτα. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν συζητοῦνται οὐδὲ λύονται, διότι ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιοῖ ὑπὲρ ἑαυτοῦ ὅ,τι οὐδεὶς ἄλλος δύναται νὰ τῷ ἀμφισβητήσῃ. Ἀλλὰ περὶ ἄλλου εἶναι ὁ λόγος, περὶ τοῦ ἂν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἢ δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας, αἵτινες ἤθελον ζητηθῆ. Καὶ εἰς τοῦτο ἀπήντησα ἀρνητικῶς εἰς τὸν συνάδελφον, εἰς τοῦτο ἔσπευσα νὰ δώσω διασάφησιν ἀπὸ τοῦδε, πρὶν ἡ συνεδρίασις μεταβληθῇ εἰς μυστικήν, διότι δὲν ἐπιθυμοῦμεν οὐδὲ ὀλίγα λεπτά, ἐὰν συνεδριάσῃ ἡ Βουλὴ ἐν μυστικῇ συνεδριάσει, νὰ ἀφήσωμεν τὸ κοινὸν ἐν ἀμφιβολίᾳ, ἂν ἐγένοντο ἢ δὲν ἐγένοντο ἀποκαλύψεις κατὰ τὴν μυστικὴν ταύτην συνεδρίασιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐχρεώστουν λοιπὸν νὰ σπεύσω ἀμέσως νὰ δηλώσω ὅτι, καὶ ἂν γίνῃ ἀμέσως μυστικὴ συνεδρίασις, ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ τὴν κάμῃ, ἀλλὰ καὶ ἂν γίνῃ μυστικὴ συνεδρίασις, δὲν θεωροῦμεν ἡμᾶς ὑποχρέους νὰ ποιησώμεθα οὐδεμίαν ἀνακοίνωσιν συναφῆ μὲ τὰ ἐκκρεμῆ συμφέροντα, περὶ τῶν ὁποίων εἶναι ὁ λόγος.

§40ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν, κύριοι, ἡ ἄμεσος προχώρησις εἰς τὴν προκαταρκτικὴν μυστικὴν συνεδρίασιν σχετίζεται μὲ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅτι ὑπάρχει τὸ κατεπεῖγον εἰς τὴν πρότασιν ταύτην, ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι οὐσιαστικόν, δηλοῦμεν ὅτι, προτείναντες τὴν πρότασιν ταύτην, δὲν ἐννοοῦμεν διόλου νὰ ἐπισπεύσωμεν διὰ σήμερον διὰ τὸ κατεπεῖγον τοῦ ζητήματος. Ἂν ὅμως πηγάζῃ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἡ ἄμεσος προχώρησις εἰς τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν τὴν προκαταρκτικήν, ἡμεῖς βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀντείπωμεν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἀναγινώσκω τὸ σχετικὸν ἄρθρον, ἔχον ὡς ἑξῆς. «Πᾶσα πρότασις τυποῦται καὶ διανέμεται, συζητεῖται δὲ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς της, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ κηρύξῃ τὴν πρότασιν κατεπείγουσαν καὶ ὁρίσῃ ἄλλως τὴν σειράν της.» Ὥστε αὔριον θὰ τὴν θέσω εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δραχμῶν 5,600,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1885.

§42ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ πρῶτον ἀντικείμενον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ νὰ προταχθῶσιν αἱ πιστώσεις ὡς κατεπείγουσαι· ἀφήσατε νὰ ἐργασθῶμεν ὀλίγον καὶ ἐπαναλαμβάνετε κατόπιν τοὺς λόγους. (Γίνεται δεκτὸν νομοσχέδιον εἰς τρίτην συζήτησιν. Ὁμοίως εἰς δευτέραν τὸ περὶ χορηγίας πιστώσεως δραχμῶν 200,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισγοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1885. Ὁμοίως εἰς δευτέραν τὸ περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δραχμῶν 105,065 τῆς χρήσεως 1885 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ὁμοίως εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 363,665.24 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1885. Εἰς δευτέραν ὡσαύτως καὶ τὰ ἀκόλουθα, ἤτοι τὸ περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 100,000 διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας κλπ. Τὸ περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχμῶν 30,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1885. Τὸ περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1885 ἐκ δραχμῶν 24,800. Τὸ περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχμῶν 2,500 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1885).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς συζητήσεως περὶ τῆς παραιτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κυρίου Χοϊδᾶ, ὁ κ. Βλάχος ἐζήτησε τὸν λόγον.

§45ΑΓ. ΒΛΑΧΟΣ. Ὀλιγίστας μόνον λέξεις ἔχω νὰ ἀποτείνω πρὸς τὴν Βουλήν. Παρεκλήθην σήμερον παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου, οὗτινος τὴν παραίτησιν συζητοῦμεν, νὰ παρακαλέσω ἐξ ὀνόματος αὐτοῦ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησιν αὐτοῦ. Ὑπεσχέθην νὰ ἐκτελέσω τὴν παράκλησιν αὐτοῦ ταύτην καὶ τὴν ἐκτελῶ προθύμως. Ἀλλὰ παρεκλήθην ἐπίσης νὰ ὑποστηρίξω καὶ τὴν ἀποδοχὴν τῆς παραιτήσεώς του· τὴν δὲ παράκλησιν αὐτὴν δὲν ἀπεδέχθην, οὐδὲ δύναμαι διὰ πολλοὺς λόγους, ἐκτὸς ὄντας τοῦ προκειμένου, νὰ ἐκτελέσω. Ἐπεθύμουν μᾶλλον, καὶ ἐπεθύμουν ἀπὸ ἀγαθῆς καὶ εἰλικρινοῦς γνώμης, νὰ μὴ περιήρχετο ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συζητῇ ἐπὶ τῆς παραιτήσεως τοῦ συναδέλφου. Ἐπεθύμουν δὲ τοῦτο τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἔχω λόγους νὰ πιστεύω ὅτι ὁ λόγος τῆς παραιτήσεως, ὁ ἀναγεγραμμένος, εἶναι ἁπλῆ πρόφασις, καὶ ὅτι ἄλλους λόγους ἔχει ὁ κύριος Χοϊδᾶς ὑπαγορεύσαντας αὐτῷ τὴν παραίτησίν του. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται, οὐδὲ ἡ Βουλὴ εἶναι κεκλημένη νὰ ἐξετάσῃ τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεως τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ. Ἕν μόνον, τὸ κατ’ ἐμέ, ἔχω νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν. Νὰ μὴ ἀναβάλῃ τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀπόφασίν της, ὅπως μὴ στερηθῇ ἡ Ἐπαρχία, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, τῆς πλήρους αὐτῆς ἀντιπροσωπείας.

§46ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος ἵνα ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ. Λέγει ὅτι πάσχει· ἀλλὰ βεβαίως ἡ κατάστασις αὕτη θὰ παρέλθῃ καὶ τότε θὰ δύναται νὰ ἔρχεται. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ νὰ μὴ μείνῃ κενὴ ἡ θέσις τοῦ ἀντιπροσώπου τούτου, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι ἔχει ἡ Ἐπαρχία ἄλλους ἀξιωτέρους νὰ τὴν ἀντιπροσωπεύσουν.

§47ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ μὴ δεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ, ἥτις ἐδόθη βεβαίως ἐν στιγμῇ ἐξάψεως δικαίας. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δεχθῇ παραίτησιν οἱουδήποτε βουλευτοῦ. Παρατηρεῖτε, κύριοι, ὅτι εἰς τὸ μᾶλλον εὐνομούμενον Κράτος, ἐν Ἀγγλίᾳ, ὁσάκις βουλευτής τις θέλει νὰ ἀποσυρθῇ, εὑρίσκουν μίαν πρόφασιν, τοῦ δίδουν μίαν ὑπηρεσίαν λ. χ. καὶ οὕτως ἀπομακρύνεται, δὲν δέχονται παραιτήσεις. Συνεπῶς παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἵνα μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν στιγμιαίαν παραφορὰν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ δεχθῇ τὴν παραίτησίν του, διότι καὶ ἂν ὁ κ. Χοϊδᾶς δὲν θὰ ἔρχεται ἕνεκα λόγων ὑγείας, δὲν θὰ βλάψῃ πολὺ οὔτε τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπαρχίας Ἀττικῆς, οὔτε τὰ τοῦ Κράτους, ἐπειδὴ μερικαὶ συνεδριάσεις ὑπολείπονται ἔτι καὶ αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος θὰ περατωθοῦν.

§48Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι δὲν εἶνε πολὺ εὐχάριστον νὰ λαμβάνῃ τις τὸν λόγον καὶ μάλιστα συχνὰ εἰς Βουλὴν, ὅπου ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου δὲν ὑπάρχει ὅσον πρέπει σεβαστή.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Ὤ! ὤ!

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Γίνεται καὶ κατάχρησις μάλιστα.

§51ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κατάχρησις διακοπῶν καὶ τῶν ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις ἐγκαθέτων ἀστυνομικῶν κλητήρων....... Ἀλλὰ, κύριοι, λυπηρὸν καθῆκον μὲ φέρει εἰς τὸ Βῆμα, διότι ὑπῆρξαν δύω ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ἀντιλέξαντες εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς παραιτήσεως τοῦ τέως βουλευτοῦ Ἀττικῆς.

§52ΤΙΝΕΣ. Διατί τέως;

§53ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Λέγω δὲ τέως βουλευτοῦ Ἀττικῆς, διότι ὅταν εἷς βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ Βήματος σᾶς εἴπῃ, ὅτι παραιτοῦμαι διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ θεωρῶ σπουδαίους, καὶ ὅτι, ἐὰν δὲν δεχθῆτε τὴν παραίτησίν μου, ἐγὼ δὲν θὰ εἰσέλθω πλέον εἰς τὴν Βουλὴν, ὁ βουλευτὴς ἐκεῖνος εἶνε πλέον παρητημένος ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἀποφασίσητε. Λυποῦμαι, διότι ὁ γενναῖος κ. Χοϊδᾶς ἐν στιγμῇ ταραχῆς ἠναγκάσθη νὰ ἐνδώσῃ ἀπέναντι τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον ἐθεώρησεν ἀνώτερον τῶν δυνάμεών του, ἀλλὰ δὲν μοὶ φαίνεται παράδοξον ἐὰν ὁ κ. Χοϊδᾶς ὠνόμασε κόλασιν καὶ μαρτύριον τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀγῶνα τοῦ βουλευτοῦ, τοῦ μὴ ἀνήκοντος εἰς κόμμα. Γνωρίζω καὶ ἐγὼ ὅ,τι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας βουλευτὴς μᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι κατὰ θεωρίαν δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ παραίτησις βουλευτοῦ, καὶ πολὺ ὀρθῶς μᾶς ὑπέμνησε τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ ἰσχύοντα· ἀλλὰ ταῦτα ἔχουσι θεωρητικὴν μόνον ἀξίαν, διότι τὸ θετικὸν ἡμῶν δίκαιον ἀνέγραψεν ἐν τῷ ἄρθρῳ 96 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τὸ δικαίωμα τῆς παραιτήσεως, ἀφοῦ διέταξε τὴν ἐνέργειαν ἐκλογῶν ἐν περιπτώσει παραιτήσεως βουλευτοῦ. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἀριστοτέλους ἀνεγράφη ἡ ἀρχὴ, ὅτι δὲν δύναταί τις νὰ παραιτηθῇ ἐκλεγόμενος, καὶ ἡ ἀρχὴ αὕτη ὁμολογουμένως εἶναι ὑψηλῆς ἐννοίας· ἀλλὰ τοῦτο μένει εἰς τὸν βουλευτὴν νὰ κρίνῃ, ἀφοῦ τὸ θετικὸν δίκαιον ἀνέγραψε τὸ ἐναντίον. Ἔχω καὶ ἐγὼ ἐντολὴν ἀπὸ τὸν κ. Χοϊδᾶν νὰ παρακαλέσω θερμῶς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀναβάλῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν τὴν ἀποδοχὴν τῆς παραιτήσεώς του.

§54ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μᾶς κάμνει καὶ χάριν.

§55ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀκριβῶς διὰ νὰ κάμῃ τὴν χάριν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψε.

§56ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρὸς ἀπόντα τοιαῦται ὕβρεις δὲν πρέπει νὰ λέγωνται...

§57ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Χοϊδᾶς ἔχει μεγάλα ἐλαττώματα, ἀλλ’ ἔχει καὶ μεγάλα πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀντισταθμίζονται μὲ τὰ πλεονεκτήματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸ θεωροῦσιν ὡς χάριν, διότι εἷς βουλευτὴς ἀναγκάζεται νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Βουλευτηρίου. Τὸ στόμα τοῦ ἀξιοτίμου κ. Χοϊδᾶ ἀπεκάλυψεν ἀληθείας, ἐνῷ ἀγνοῶ, ἐὰν ὁ κύριος ἐκεῖνος, ὁ πρὸ μικροῦ διακόψάς με, καὶ τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω, εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ λησμονήσῃ πρὸς στιγμὴν τὰ ρουσφέτιά του, νὰ ἀναβῇ τὸ Βῆμα διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του εὐσυνειδήτως. Ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐγὼ ὅτι παρεξετράπη πολλάκις ὁ κ. Χοϊδᾶς· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἐπιδειχθῇ αὐτὴ ἡ ἀγρία χαρά, διότι ἄνθρωπον καρδίας, ἄνθρωπον θερμῶν αἰσθημάτων τὸν ἠρέθιζον μερικοί, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ προκαλῶνται λυπηραὶ σκηναί, δι’ ἃς πάντες ἐλυπήθημεν. Πιστεύω λοιπὸν, ὅτι, ἀναγνωρίζοντες τὰς ἀρετὰς τοῦ ἀνδρὸς καὶ τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφήσῃ, ἀποβλέποντες καὶ εἰς τὸ ὅτι ἡ Ἐπαρχία τῆς Ἀττικῆς πρέπει νὰ ἔχῃ πλήρη τὴν ἀντιπροσωπείαν αὑτῆς, θέλετε δεχθῆ τὴν παραίτησιν, ἀφοῦ εἶνε βέβαιον, ὅτι ὁ βουλευτὴς ἐκεῖνος δὲν θὰ ἔλθῃ πλέον ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ.

§58ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω σκοπὸν ν’ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ τὴν δηλώσω, ὅτι καίτοι γινώσκων τὴν ἀμετάτρεπτον ἀπόφασιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ κ. Χοϊδᾶ ν’ ἀπέλθῃ τοῦ Βουλευτηρίου, καίτοι παρεκλήθην νὰ μὴ παρεμβάλλω πρόσκομμα εἰς τοῦτο, ἡ ψῆφός μου θὰ ἦναι ἐναντία.

§59ΤΟΜΑΝ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν θὰ ἀποδεχθῶ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ.

§60Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω τίνα ἐντολὴν ἔλαβεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Φιλάρετος παρὰ τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Χοϊδᾶ· τοῦτο μόνον γνωρίζω, ὅτι τοιαύτην τινὰ ἐντολὴν περίπου ἠθέλησε ν’ ἀναθέσῃ καὶ εἰς ἐμὲ, ἣν ὅμως ἀπέκρουσα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Ἐνόμιζον, κύριε Πρόεδρε, καὶ νομίζω, ὅτι τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα ὑποβάλλει τὸν βουλευτὴν εἰς ὑποχρεώσεις καὶ καθήκοντα, ὧν δὲν δύναται νὰ παραιτηθῇ ὅταν αὐτῷ δόξῃ. Ἐκ τῆς ὅλης οἰκονομίας τοῦ καταστατικοῦ ἡμῶν νόμου τοιαύτη συνάγεται ἀρχὴ καὶ μετὰ πεποιθήσεως φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἴς τινα περιβληθέντα ἅπαξ τὸ ἀξίωμα τοῦτο καὶ ἀναλαβόντα τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ὑψίστου τῶν καθηκόντων, νὰ δίδῃ τὴν παραίτησίν του δι’ οἵαν δήποτε αἰτίαν. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι ἡ ἐν στιγμῇ δικαίας ἴσως παραφορᾶς γενομένη ὑποβολὴ τῆς παραιτήσεως δικαιολογεῖ τὴν ἀποδοχὴν ταύτης καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ ὑψίστου τῶν καθηκόντων τὸν πολίτην, ὃν ὁ λαὸς δι’ ἐλευθέρας ἐκλογῆς περιέβαλε διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης του. Ἤκουσα φωνῆς ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ὅτι χάρις προσγίγνεται τῇ Βουλῇ διὰ τῆς παραιτήσεως ταύτης. Εἶναι λυπηρὸν ν’ ἀκούωνται ἐνταῦθα τοιαῦτα, ἀπόντος μάλιστα ἐκείνου, ὅστις ἐγνώριζε ν’ ἀπαντᾷ ὡς πρέπει εἰς τοιαύτας φωνάς. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ν’ ἀπαντήσω, ὅτι μόνον ἐκεῖνοι θεωροῦσιν ὡς χάριν τὴν ὑποβολὴν τῆς παραιτήσεώς του, ὅσοι ᾐσθάνθησαν τὸ καῦμα τῆς καυστικῆς του γλώσσης. Εἶναι δὲ δυστυχῶς ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὅσα δήποτε καὶ ἂν ὑπάρχωσι προσόντα ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης εἰς πολλοὺς ἐξ ἡμῶν, πάντες ὅμως, ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν, στερούμεθα τοῦ μυστηρίου, ὅπερ ἐκεῖνος μόνος κατεῖχε, νὰ παρίσταται ἐπὶ τοῦ βήματος ἐκείνου καὶ μεθ’ ὅλου τοῦ θάῤῥους, ὅπερ ἁρμόζει εἰς φιλοπάτριδα καὶ εὐγενῆ πολίτην, νὰ καυτηριάζῃ τὰ ἄξια καυτηριάσεως καὶ νὰ στηλιτεύῃ τὰ ἄξια στηλιτεύσεως. Μὴ ἀμφιβάλλωμεν δὲ, ὅτι πολὺ ταχέως θέλομεν ἀνομολογήσει τὸ ἐκ τῆς ἐλλείψεως αὐτοῦ κενὸν καὶ θέλομεν εὑρεθῇ εἰς θέσιν πολλάκις ν’ ἀναφωνήσωμεν: ποῦ εἶναι ἡ θαῤῥαλέα φωνὴ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ, ἵνα ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκστομίσῃ τὰς φοβερὰς ἀληθείας, ἃς πάντες μὲν γνωρίζομεν, ἀλλὰ καὶ πάντες στερούμεθα τοῦ θάῤῥους ν’ ἀνομολογήσωμεν δημοσίᾳ. Ἀλλ’ ἀφοῦ, ὡς εἶπον, τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα δὲν εἶναι δικαίωμα, ἀλλὰ καθῆκον, νομίζω, ὅτι ὑποχρέωσιν μὲν ἔχει ἐκεῖνος νὰ παραμείνῃ ἐν τῇ Βουλῇ, καθῆκον δὲ τῆς Βουλῆς νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησίν του. Δὲν εἶναι δὲ ἰσχυρὸς ὁ λόγος ἐκεῖνος, ὃν ἐν τῷ ἐγγράφῳ τῆς παραιτήσεώς του ἀναγράφει, ὁ λόγος τουτέστι τῆς ὑγείας του, ὡς δῆθεν πασχούσης. Τὸν εἴδομεν χθὲς ἐνταῦθα πλήρη ὑγείας καὶ δὲν εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας του δύναται νὰ ἐμποδίσῃ αὐτὸν ἀπὸ τῆς ἐπιτελέσεως τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Ἀφοῦ δὲ οὐδένα λόγον, δικαιολογοῦντα τὴν παραίτησίν του, ὑποβάλλει, δὲν ἐννοῶ διατὶ θ’ ἀποδεχθῶμεν ταύτην. Προτείνω λοιπὸν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου καὶ ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν περὶ παραιτήσεως αὐτοῦ αἴτησιν. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει δὲν θελήσει κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Συνόδου ταύτης νὰ παρευρεθῇ ἐντὸς τῆς Βουλῆς, θέλομεν θεωρήσει τοῦτον ὡς ἐν ἀδείᾳ διατελοῦντα· διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου ἔλλειψιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ θεωρῶ ὡς σπουδαίαν ἔλλειψιν καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὴν Πατρίδα, τὴν ὑπέρ ποτε ἄλλοτε ἔχουσαν ἀνάγκην τῆς πατριωτικῆς καὶ εἰλικρινοῦς φωνῆς αὐτοῦ.

§61Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Χοϊδᾶς δὲν ἀνεκοίνωσέ ποτε εἰς τὴν Βουλὴν αἴσχη πραγματικὰ, οὔτε ἐκαυτηρίασε πληγάς· ἁπλῶς ἐδέχθη ἐπὶ καλῇ τῇ πίστει εἰσηγήσεις ψευδεῖς, τὰς ὁποίας ἐνόμισεν, ὅτι εἶχε καθῆκον ν’ ἀνακοινώσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν μετὰ τοῦ συνήθους πόνου, οἷος θερμαίνει τὸν κ. Χοϊδᾶν, οἱ δὲ ἀκούοντες νομίζουσιν, ὅτι δὲν ἐλέγχει τὸν ἐλεγόχμενον, ἀλλὰ κακίζει αὐτόν. Κατ’ ἀκολουθίαν ὅ,τι εἶπεν ὁ προλαλήσας Βουλευτὴς ἐκ Βώλου δὲν εἶναι ἀληθές. Δὲν εἶχε δὲ δικαίωμα, νομίζω, ὁ Βουλευτὴς ἐκ Βώλου νὰ παραπονεθῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐλευθερία τοῦ λόγου ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ τούτῳ· διότι, ἐὰν ἐξετάσητε, κύριε Πρόεδρε, τὰ πρακτικὰ, θὰ εὕρητε τὸν Βουλευτὴν ἐκ Βώλου ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς Συνόδου ταύτης λαλοῦντα εἰς πᾶν ζήτημα δὶς καὶ τρὶς καὶ οὐδέποτε ἡ Βουλὴ, ἐνῷ καὶ τρὶς ὡμίλησε, δὲν τοῦ ἀπηγόρευσε τὸν λόγον· ὥστε ὁ ὑπαινιγμὸς καὶ ὁ τρόπος μάλιστα, καθ’ ὃν ἀπηύθυνε τοῦτον πρὸς τὴν Βουλὴν, δὲν ἦτο ἄξιος τοῦ Βουλευτοῦ Βώλου καὶ δὲν ἦτο ἀληθής. Συμφωνῶ, κύριε Πρόεδρε, πρὸς ὅσους νομίζουσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησις τοῦ κ. Χοϊδᾶ, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου ὁ Βουλευτὴς νὰ παραιτῆται, καὶ μάλιστα εἰς περιστάσεις τόσον σοβαρὰς, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ γνώμη του δυνατὸν νὰ ἦναι ἀναγκαία ἐν τῇ Βουλῇ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ δεχθῇ ὅ,τι ἐν δικαίᾳ ἀγανακτήσει ὁ κ. Χοϊδᾶς πιστεύων, ὅτι ἠδικεῖτο, ζητεῖ σήμερον ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§62ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν ἐσχέτισε τὴν ὑποβολὴν τῆς παραιτήσεως τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ, καὶ τοὺς λόγους τῶν προλαλησάντων ὅσον ἀφορᾷ τὴν καυτηρίασιν. Ὁ κύριος Χοϊδᾶς χθὲς εἶχεν ὑποβάλει νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἐνόμιζεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ὤφειλε νὰ ψηφίσῃ. Ὁ κύριος Χοϊδᾶς ἦτον ἐν γνώσει ὅπως καὶ ἡμεῖς πάντες, ὅτι ἄλλοτε εἰς ὁμοίας περιστάσεις ἀτυχῶς ἐν τῷ στρατῷ ἐγένοντο ἀπειράριθμοι καταχρήσεις παρ’ ἀξιωματικῶν. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἡμῶν ἀποβλέπων εἰς τὰς κρισίμους περιστάσεις καὶ τὴν μεγάλην διαχείρισιν τῶν στρατιωτικῶν ταμείων σήμερον, ἔκρινε δέον νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον περιεῖχε ποινὴν λίαν αὐστηρὰν, συνέδεσε δὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῆς παραιτήσεώς του, καὶ ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ δὲν ἐψήφισε τὸ νομοσχέδιον, ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του δῆθεν λόγῳ ἀσθενείας. Βεβαίως ὁ συνάδελφος ἡμῶν πάσχει ὀλίγον τὸν πόδα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι οὗτος λόγος σπουδαῖος πρὸς παραίτησιν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ οὔτε κἂν λόγον ἔπρεπε νὰ κάμῃ περὶ τῆς παραιτήσεως τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀποῤῥίψῃ παμψηφεὶ καὶ προσκαλέσῃ τὸν κύριον Χοϊδᾶν νὰ καθίσῃ ἐν τῇ Βουλῇ, διότι δὲν πρέπει νὰ στερηθῇ βουλευτοῦ εἰλικρινῶς ἐκπληροῦντος τὸ καθῆκόν του κατὰ τὰς ἰδέας καὶ πεποιθήσεις του.

§63Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διαψεύσω, ὅτι ἡ παραίτησις τοῦ κ. Χοϊδᾶ συνδέεται μὲ τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου του, διότι εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος μὲ τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου· οὐδὲν ἀλογώτερον ἤθελεν εἶσθαι ἢ τὸ νὰ συνδεθῇ ἡ παραίτησις βουλευτοῦ μὲ τὴν ἀπόῤῥιψιν προτάσεως νομοσχεδίου. Παρατηρῶ δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεσσηνίας συνάδελφον, ὅτι ἐὰν ὁ κ. Χοϊδᾶς ἐγένετο θῦμα ἐνίοτε καὶ κακῶν εἰσηγήσεων, εἶναι ὅμως ἀναμφισβήτητον, ὅτι πλέον ἢ ἅπαξ ἐγένετο εἰσηγητὴς πολὺ καλῶν καὶ βασίμων πληροφοριῶν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν μομφὴν, τὴν ὁποίαν ἐνόμισεν, ὅτι ἐπιῤῥίπτω εἰς τὴν Βουλὴν εἰπὼν πρὸ μικροῦ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐλευθερία λόγου, δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τοῦτο σήμερον, ἀλλ’ ἀπαντῶ δι’ ὀλιγίστων λέξεων, ὅτι ἡ Βουλὴ, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι κατηρτισμένον σῶμα μισθωτῶν ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις διὰ νὰ χειροκροτῇ καὶ ποδοκροτῇ ὑπὸ τὰς ὄψεις τοῦ κ. Προέδρου ...

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ καὶ δὲν ἁρμόζει νὰ λέγεται.

§65ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι ἀληθέστατον καὶ ἀποδεδειγμένον ἐπισήμως. Βουλὴ ἀφωσιωμένη εἰς τὰ προσωπικὰ κόμματα, εἰς τὴν ὁποίαν ἰδίως ἡ ἑκάστοτε Συμπολίτευσις νομίζει καλὸν νὰ διακόπτῃ τοὺς ἀγορεύοντας, βεβαίως Βουλὴ τοιαύτη δὲν δύναται νὰ καυχηθῇ ἐπὶ ἐλευθερίᾳ λόγου. Ἐννοῶ τὰς διακοπὰς τὰς εἰλικρινεῖς, ἀλλ’ οὐχὶ τὰς σκοπίμους ἐκ μέρους μελῶν τῆς ἑκάστοτε πλειονοψηφούσης μερίδος διὰ τρόπου ὑβριστικοῦ πολλάκις γινομένας, τῶν ὁποίων καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἔλαβον πολλάκις πεῖραν. Τοιαῦται διακοπαὶ θεωρῶ ὅτι ἀποστεροῦσι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, κύριε Κουμουνδοῦρε.

§66ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπορῶ πῶς τόσον εὐσυνείδητος καὶ ἀνεξάρτητος βουλευτὴς δέχεται νὰ παρακάθηται μεταξὺ ἡμῶν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ, κύριοι, ἡ αἴτησις τῆς παραιτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Χοϊδᾶ. (Ἀναγινώσκεται ἡ αἴτησις).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν παραίτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Δὲν ἐγένετο δεκτὴ (Θόρυβος).

§69ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀπεῤῥίφθη παμψηφεί.

§70ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ἐκφράσεως, ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἡ αἴτησις τοῦ κ. Χοϊδᾶ παμψηφεί. Δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι τοῦτο πράττω ἐκ λόγων προσωπικῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. Χοϊδᾶ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς Συνόδου ὑπῆρξεν ἥκιστα Κοινοβουλευτική. Ἐγένετο παραίτιος σκανδάλων, τὰ ὁποῖα κατεβίβασαν τὸ Κοινοβούλιον καὶ τὸ ἐξηυτέλισαν, πολλάκις δ’ ἐξετράπη εἰς ἐκφράσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον ἐν Συνταγματικῷ Κοινοβουλίῳ νὰ ἐκφέρωνται ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου. Διὰ ταῦτα φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ὤφειλεν, ἐὰν ἐσέβετο ἑαυτήν, νὰ παραδεχθῇ παμψηρεὶ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ.

§71Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ ἀποφασισθῇ, διότι θέλομεν νὰ δικαιολογηθῶμεν ἀπέναντι τοῦ κοινοῦ, ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ἐντροπὴ θέλομεν νὰ μάθῃ τὸ Ἔθνος ποῖος εἶναι ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἐδῶ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι 15 ὑπὲρ τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§73ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγένετο καθαρὰ παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ, διότι μεταξὺ τῶν δύο ψηφοφοριῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ὁμιλία.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀπήντησεν ὁ κ. Μεσσηνέζης, διότι εἴπατε ὅτι παμψηφεὶ ἀπεῤῥίφθη.

§75ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡ πρότασις εἶχεν ἀπορριφθῆ.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἐκήρυξα τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ἀπεῤῥίφθη. Τώρα ζητοῦν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Θὰ ἴδω ἐὰν εἶναι 15.

§77ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§78ΠΟΛΛΟΙ. Παρακάτω.

§79ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν εἶχε λάβει τὸν λόγον ὁ κ. Μεσσηνέζης, δὲν εἶχεν ἀπαγγελθῆ ἀποτέλεσμα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον νομίζει, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἐὰν τὴν ζητήσουν 15. (Ἐγείρονται πλείονες τῶν 15). Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν παραίτησιν λέγουν Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 132· 92 εἶπον Ὄχι, 34 εἶπον Ναί, καὶ 6 ἠρνήθησαν. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Θὰ παρακαλέσω τὴν ἐπιτροπὴν τῶν στρατιωτικῶν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως περὶ ὀργανισμοῦ, τοῦ στρατοῦ, ὅπως τάχιστα ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, καθόσον ἡ συζήτησις τοῦ ὀργανισμοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ προηγηθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§82ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Προχθὲς μᾶς ἐστάλη τὸ νομοσχέδιον· χθὲς ἀσθενῶν δὲν ἦλθον εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ ἐργασθῶμεν αὔριον.

§83ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ κάμετε καλὰ νὰ εἰδοποιήσητε ὅπως οἱ κλητῆρες εἶναι προθυμότεροι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι σήμερον μόλις μὲ εἰδοποίησεν ὁ κλητήρ.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον. Ὁ κ. Σιβιτανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§85Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιβάλλεται εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ διὰ θαλάσσης εἰσαγομένων κτηνῶν, ὡς καὶ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ ὑπό τινων συναδέλφων ὑποβληθεῖσα τροπολογία, δι’ ἧς προτείνεται ἡ αὔξησις τοῦ τέλους τούτου, δὲν νομίζω ὅτι δικαίως προὐκάλεσαν τὰς ἀντιῤῥήσεις ἐκείνων, οἵτινες τὸ μὲν νομοσχέδιον ἐχαρακτήρισαν ὡς προστατευτικὸν τῆς τάξεως τῶν κτηνοτρόφων ἐπὶ ζημίᾳ τῶν ἄλλων τάξεων τοῦ λαοῦ, τὴν δὲ τροπολογίαν κατεδίκασαν, ὡς ἀποῤῥέουσαν ἐκ πνεύματος καθαροῦ τοπικισμοῦ, θυσιάζοντος τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους εἰς τὰ συμφέροντα ὀλιγίστων Ἐπαρχιῶν. Οὐδένα, κύριοι, θέλω νὰ ἀδικήσω ἐκ τῶν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἀντιστρατευθέντων κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τῆς τροπολογίας ἀξιοτίμων συναδέλφων· ἀλλ’ ἐὰν κατὰ τὸν αὐτὸν κανόνα καὶ ἐν ἴσῳ μέτρῳ ἐπελαμβανόμην σήμερον καὶ ἐγὼ τῆς συζητήσεως, ἠδυνάμην νὰ παρατηρήσω εἰς αὐτοὺς, ὅτι καὶ αὐτοὶ ἀντιπροσωπεύουσιν Ἐπαρχίας, τῶν ὁποίων τὸ συμφέρον συμπίπτει πρὸς τὴν ὑπ’ αὐτῶν ἐπιδιωκομένην ἀτέλειαν, καὶ ὅτι ἑπομένως ὁ πολὺς αὐτῶν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους ζῆλος ἠδύνατο ἐπίσης νὰ θεωρηθῇ ὕποπτος, αὐτοὶ δὲ νὰ ὑποληφθῶσιν ὡς ἐμπνεόμενοι μᾶλλον ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ προστατεύσωσι τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν ἢ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, οὐδένα ἐκ τῶν ἀντιφρονούντων θέλω νὰ ἀδικήσω, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω αὐτοὺς νὰ πιστεύσωσιν, ὅτι ὁσάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς γνώμας ἡμῶν ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε συζητουμένων ἀντικειμένων, ἐὰν ἐνθυμούμεθα ὅτι ἀντιπροσωπεύομεν τὰς Ἐπαρχίας μας, δὲν λησμονοῦμεν οὐχ ἧττον ὅτι εἴμεθα καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, διττὴν αἰσθανόμενοι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετῶμεν τὰ συμφέροντα καὶ τούτου καὶ ἐκείνων. Πρῶτος, κύριοι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κύριος Ῥάλλης, καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν καὶ χθὲς ἤγειρε φωνὴν κατά τε τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατὰ τῆς τροπολογίας, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν τοσοῦτος στρατὸς διατελεῖ συγκεντρωμένος ὑπὸ τὰ ὅπλα, ἡ ἐπιβολὴ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων ζώων θὰ ἦγεν εἰς τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ κρέατος μέχρι 3 καὶ 4 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ ζημίᾳ οὐ μόνον τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ Κράτους, δαπάναις τοῦ ὁποίου διατρέφεται ὁ στρατός. Ἐὰν, κύριοι, ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος ἦτον ἀκριβὴς, ἐὰν εἶχε βάσιν τινὰ, ἐὰν καὶ πόῤῥωθεν ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς πιθανὸς, ἔπρεπεν ἀναντιῤῥήτως νὰ ἐφελκύσῃ τὴν μέριμναν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, διότι θὰ ἦτο ἄξιος τῆς μερίμνης ταύτης ὑπὸ διττὴν ἔποψιν τῆς μεγάλης ζημίας τῆς προσγινομένης καὶ εἰς τὸν λαὸν καὶ εἰς τὸ Κράτος. Ἀλλ’ ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος δὲν ἔχει εὐτυχῶς ὑπόστασιν, οὐδὲ στηρίζεται ἐπὶ δεδομένων, εἴτε τῆς ἐπιστήμης, εἴτε τῆς πείρας. Εἰς ἄλλα Κράτη, ὅπου ἡ κρεωφαγία δὲν εἶναι, ὅπως εἶναι δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν, προνόμιον τῶν πληθυσμῶν τῶν μεγάλων πόλεων, οὐ μόνον εἰσὶν ἐπιβεβλημένα εἰσαγωγικὰ τέλη ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ζώων, ἀλλὰ καὶ φόροι ἐπεβλήθησαν εἰδικοὶ ἐπὶ τοῦ κρέατος· διότι ὅσον καὶ ἐὰν θεωροῦσιν ἐκεῖ τὸ κρέας ὡς πρώτης ἀνάγκης ἀντικείμενον διὰ τὸν λαὸν, κατανοοῦσιν οὐχ ἧττον ὅτι ἡ ἐπ’ αὐτοῦ φορολογία διὰ τῆς κατανομῆς ἀποβαίνει τοσοῦτον ἀσήμαντος, ὥστε οὐδαμῶς ἢ ἐλάχιστον αἰσθάνεται αὐτὴν ὁ λαός. Καὶ ὁμιλῶ, κύριοι, οὐχὶ περὶ βαρβάρων, ἀλλὰ περὶ τῶν μᾶλλον πεπολιτισμένων Κρατῶν, παρὰ τοῖς ὁποίοις τὰ ζητήματα τῆς φορολογίας ἠρευνήθησαν καὶ ἐμελετήθησαν βεβαίως μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιστημονικῆς ἀκριβείας, μεθ’ ἧς ὁ ἀξιότιμος κ. Οἰκονόμου ἐξετάζει αὐτά. Ὁμιλῶ περὶ τῆς Αὐστρίας, περὶ τῆς Γερμανίας, περὶ αὐτῆς τῆς Ἀμερικῆς, ἐν ᾗ αἱ λαϊκαὶ ἰδέαι, ἐὰν δὲν ὑπερακοντίζωσι, βεβαίως ὅμως ἰσοφαρίζουσι τὰς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς πείρας, ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα, ἡ Βουλὴ θέλει πεισθῇ, ὅτι ἀδίκως οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξανέστησαν κατά τε τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς τροπολογίας. Ὁ κ. Ράλλης, ἀγορεύων χθές, ἀνεβίβασε τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ κρέατος εἰς 60% καὶ πλέον, ἰσχυρισθεὶς μάλιστα, ὅτι μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῆς σήμερον ὑπαρχούσης παρακαταθήκης, ἡ ὑπερτίμησις αὕτη θὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 300 ἢ καὶ 400%. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ παρατηρήσω αὐτῷ, ὅτι οὔτε ἡ πληροφορία του εἶναι ἀκριβής, οὔτε ὁ συλλογισμός του ὀρθός. Πάντες, κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι μεθ’ ὅλην τὴν ἐπιβολὴν τοῦ ἤδη εἰσπραττομένου εἰσαγωγικοῦ τέλους, μεθ’ ὅλην τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν καὶ τὴν ἐκ ταύτης ἀνύψωσιν τοῦ συναλλάγματος κατὰ 20% καὶ πλέον, ἡ ὑπερτίμησις τοῦ κρέατος δὲν ὑπερέβη τὰ 25 ἢ 30% κατ’ ὀκὰν, ἤτοι ἀκριβῶς σχεδὸν τὸ ἐπιβληθὲν τέλος καὶ τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος, διότι ἡ τιμὴ αὐτοῦ δὲν ἔφθασε πλέον τῆς 1 δραχμῆς καὶ 30 λεπτῶν. Δὲν νομίζω δέ, ὅτι εἶναι ἀκριβὴς καὶ ὁ ἕτερος ἰσχυρισμὸς τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅτι μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῆς ὑπαρχούσης παρακαταθήκης θέλει ὑπερτιμηθῇ τὸ κρέας ἐπὶ τοσοῦτον διότι τὸ ἐμπόριον θὰ ἐγνώριζεν ἀπὸ τοῦδε νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς παρακαταθήκης, ἐὰν τῷ ὄντι προσεδόκα τὴν ἀπότομον ὑπερτίμησιν, ἣν ὁ κ. Ράλλης ὑπελόγισε μετὰ τὴν ἐξάντλησίν της. Ἀλλ’ ἔχομεν, κύριοι, εὐγλωττότατον καὶ πειστικώτατον παράδειγμα τὴν προλαβοῦσαν ἐπιστράτευσιν, ὁπότε μάλιστα ἡ Θεσσαλία, ἡ μεγάλη αὕτη κτηνοφόρος ἀρτηρία τοῦ Κράτους, δὲν εἶχε τὴν εὐτυχίαν ν’ ἀποτελῇ μέρος αὐτοῦ, τὰ δ’ ἐξ αὐτῆς εἰσαγόμενα ζῷα ὑπεβάλλοντο εἰς τέλος εἰσαγωγῆς. Εἰς 80,000 ἀνδρῶν ἀνήρχετο καὶ τότε ὁ στρατὸς ἡμῶν καὶ τότε ὑπῆρχεν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἀναβιβάσασα τὸ συνάλλαγμα εἰς 30% καὶ πλέον τότε μάλιστα τὰ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενα ζῷα ὑπεβάλλοντο εἰς τέλος πολλῷ μεῖζον τοῦ διὰ τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου ἐπιβαλλομένου, καὶ ἴσον σχεδὸν πρὸς τὸ διὰ τῆς τροπολογίας προτεινόμενον, διότι οἱ μὲν βόες ἐπλήρωνον οὐχὶ 15 δραχμὰς κατὰ κεφαλήν, ἀλλὰ 20, οἱ χοῖροι οὐχὶ 5, ἀλλὰ 7 περίπου, τὰ δὲ αἰγοπρόβατα ἀντὶ τῶν 75 λεπτῶν, ἅπερ ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, ὑπεβάλλοντο εἰς εἰσαγωγικὸν τέλος 1 δραχμῆς καὶ 35 λεπτῶν. Καὶ ὅμως μεθ’ ὅλα ταῦτα ἡ ὑπερτίμησις τοῦ κρέατος δὲν ὑπερέβη τὴν 1 δραχμὴν καὶ 30 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Προκαλῶ δὲ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ, λαμβάνων τὰς πληροφορίας αὐτοῦ ἐκ τῶν βιβλίων τοῦ συσσιτίου τοῦ στρατοῦ, ἐὰν αἱ πληροφορίαι καὶ ὁ ἰσχυρισμός μου δὲν εἶναι ἀληθεῖς. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς τοσοῦτον ἀνησύχησεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἢ τῆς τροπολογίας, ὥστε νὰ φαντασθῇ καὶ προοιωνισθῇ μάλιστα τοσοῦτον ἀπαίσια τὰ ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτῶν ἀποτελέσματα ὑπό τε τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δημοσίας τάξεως, πιστεύων, ὅτι θὰ ἐπήρχετο ἡμέρα, καθ’ ἣν καὶ λαὸς καὶ στρατός, ὁ μὲν ἀδυνατῶν νὰ τραφῇ ἰδίαις δαπάναις, ὁ δὲ στερούμενος τοῦ σιτηρεσίου του, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ τῷ προμηθεύσῃ αὐτὸ τοσοῦτον ὑπερτιμημένον, θὰ ἐτρέποντο εἰς διαρπαγὰς καὶ λεηλασίας, καὶ ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν κτηνοτρόφων Ἐπαρχιῶν θὰ ἐθραύομεν τὰς κεφαλὰς ἡμῶν, βλέποντες διαρπαζομένην τὴν περιουσίαν τῶν συμπολιτῶν μας καὶ αἰσθανόμενοι, ὅτι εἰς τὴν καταστροφὴν ταύτην συνετέλεσαμεν, εἴτε διὰ τῆς γνώμης, εἴτε διὰ τῆς ψήφου μας. Πεποίθησιν ἔχω, ὅτι οὐδὲ αὐτὸς ὁ κ. Ράλλης πιστεύει εἰς τὸ ῥητορικὸν σχῆμά του, διότι γνωρίζει καὶ τιμᾷ ἀρκούντως καὶ τὸν λαὸν καὶ τὸν στρατὸν τῆς Πατρίδος του. Ἀλλ’ ἐάν ποτε ἐπέπρωτο νὰ ἀνατείλῃ τοιαύτη ἀποφρὰς διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡμέρα, ἂς πιστεύσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ὅτι ἐὰν ἡ Θεσσαλία θὰ θρηνήσῃ διὰ τὴν ἡμέραν ταύτην, ἡ Ἀττικὴ βεβαίως δὲν θὰ γελάσῃ.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Φαίνεται σᾶς ἀρέσει νὰ πλάττητε μύθους, διότι τίποτε ἀπ’ αὐτὰ δὲν εἶπον. Ὅτε ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς τῆς Φθιώτιδος ἐπεκαλέσθη ὑπὲρ τῆς γνώμης του τὸν νόμον περὶ εἰσφορᾶς, εἶπον ὅτι, ἐάν ποτε εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις ἢ μᾶλλον ὁ στρατὸς νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὸν νόμον αὐτὸν πρὸς προμήθειαν ζώων, τότε σεῖς οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰς κτηνοτρόφους Ἐπαρχίας θὰ κτυπήσητε τὴν κεφαλήν σας εἰς τὸν τοῖχον· δὲν εἶπον ἐγὼ τίποτε περὶ δηώσεων, οὔτε λεηλασιῶν.

§87ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ οὕτως ἀντελήφθην τῶν παρατηρήσεών σας. Ἀφοῦ σήμερον μὲ ἐπανορθοῦτε, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς πιστεύσω. Ὑπὸ ἄλλην ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης του ἔποψιν ἐξήτασε τὸ ζήτημα, ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Οἰκονόμου, ὑπὸ τὴν ἔποψιν οὐχὶ τῆς ζημίας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τῆς ζημίας τοῦ λαοῦ. Εὐλαβοῦμαι, κύριοι βουλευταί, τὴν ἰδιάζουσαν τοῦ κ. Οἰκονόμου περιπάθειαν πρὸς τὸν λαὸν, τὴν εὐλαβοῦμαι, διότι τὴν πιστεύω εἰλικρινῆ· ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ τῷ ἀμφισβητήσω αὐτὴν ὡς ἀποκλειστικὸν προνόμιον. Ὁ λαὸς τοῦ κ. Οἰκονόμου εἶναι ἐπίσης λαὸς ἰδικός μας, διότι καὶ ἡμεῖς ἐκλεγόμεθα ὑπ’ αὐτοῦ, καὶ ἡμεῖς καθῆκον ἔχομεν νὰ μεριμνῶμεν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων του, ἀκριβῶς δὲ τὸ καθῆκον τοῦτο δὲν παρακωλύει ἡμᾶς ν’ ἀποδεχθῶμεν καὶ νὰ ψηφίσωμεν τότε Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον καὶ τὴν ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαν. Ἡ ἀτέλεια τῶν ἀντικειμένων τῆς πρώτης ἀνάγκης εἶναι οἰκονομικὴ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἀγνοεῖ πλέον σήμερον, οὐδὲ δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ· ἀλλ’ ἡ ἀρχὴ αὕτη δὲν εἶναι ἀπόλυτος, συνδυάζεται πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ὑποτάσσηται ἐν λελογισμένῳ μέτρῳ. Καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν τοσοῦτον ἐπιτακτικαὶ εἶναι αἱ ἀνάγκαι τοῦ Ἔθνους, ὥστε νὰ ὑποβάλληται εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν Ἀντιπροσώπων αὐτοῦ τακτικὸς καὶ ἔκτακτος Προϋπολογισμὸς ἀναβιβάζων τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους ἀπὸ 80 ἑκατομμυρίων εἰς 150, φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ὅτι εἶναι παράβασις τῆς οἰκονομικῆς ἀρχῆς, ὑπὲρ ἧς συνηγορεῖ, παράβασις ἀξία καταδίκης, ἡ ἐπιβολὴ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, ὅπερ τὸ νομοσχέδιον ἢ ἡ τροπολογία ἐπιβάλλουσιν ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ζώων; Δὲν ὁμιλῶ, κύριοι, περὶ τῆς ἐμψυχώσεως τῆς κτηνοτροφίας, περὶ τῆς ὁποίας οὐχ ἧττον ἔχετε καθῆκον νὰ μεριμνήσητε ὡς περὶ πάσης Ἐθνικῆς παραγωγῆς, διὰ τῆς ὁποίας καὶ τὸ Κράτος ἱκανὰ καρποῦται καὶ ἡ καθόλου Ἐθνικὴ οἰκονομία προάγεται, οὐδὲ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀληθὴς τῆς κτηνοτροφίας ἐμψύχωσις τὸ εὐτελὲς εἰσαγωγικὸν τέλος, ὅπερ πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων εἰς τὸ Κράτος ζώων, οὐδὲ ὅτι τοῦτο ἐπαρκεῖ εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ αὐτὴν ἱκανὴν, ὅπως ἀνταγωνισθῇ πρὸς τὴν ξένην κτηνοτροφίαν. Ὁμιλῶ, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸν καθαρῶς ταμιευτικὸν τοῦ νομοσχεδίου σκοπὸν, ὃν ἐδήλωσεν ἡμῖν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὗτινος τὴν πραγμάτωσιν ἐντείνει ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία, αὐξάνουσα τὰ ἐπιβαλλόμενα τέλη ἐν μέτρῳ, οὔτε ἐπαχθεῖ, οὔτε δυναμένῳ νὰ περιορίσῃ τὴν κατανάλωσιν καὶ ἑπομένως τὴν ἐξ αὐτῆς Δημοσίαν πρόσοδον. Τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβαλλόμενον τέλος ἀναλογεῖ πρὸς 5 περίπου λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ κρέατος, τὸ δὲ διὰ τῆς τροπολογίας προτεινόμενον ἀναβιβάζει αὐτὸ εἰς 10. Φρονεῖτε λοιπόν, κύριοι, ἀνεξαρτήτως τῆς ἰδέας, ὅτι διὰ τοῦ τέλους τούτου δύνασθέ πως ν’ ἀνακουφίσητε καὶ τὴν ἐγχώριον κτηνοτροφίαν, φρονεῖτε, ὅτι εἶναι τέλος ἐπαχθές, ὅπερ δὲν δύναται νὰ ὑποστῇ ὁ λαὸς καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ ἐξαναστῇ μετὰ τόσου θορύβου ἡ φιλόλαος τῶν ἀντιφρονούντων συνείδησις; Καὶ ἄν, κύριοι, ἀποκρούετε 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τοῦ κρέατος, ἀναλογοῦν πρὸς 10% ἐπὶ τῆς τρεχούσης τιμῆς, πῶς δύνασθε ν’ ἀνεχθῆτε εἰσαγωγικὰ τέλη ἐπὶ εἰδῶν τῆς πρώτης ἐπίσης ἀνάγκης, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ 1877 ἄχρι σήμερον δι’ ἐπανειλημμένων προσθέτων φόρων ὑπέστησαν αὔξησιν 40% καὶ πλέον, τινὰ δὲ τούτων ηὔξησαν ἔτι μᾶλλον διὰ τοῦ τελευταίου δασμολογίου; Πῶς θέλετε δεχθῆ τὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένην αὔξησιν τοῦ ἐπὶ τῆς ζακχάρεως εἰσαγωγικοῦ τέλους, ὅπερ ἀπὸ τοῦ 1877 ἄχρι σήμερον ηὐξήθη κατὰ 70% καὶ πλέον; Πιστεύω, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλή, σταθμίζουσα τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, καὶ ἐκτιμῶσα τὰς ἐπιτακτικὰς αὐτοῦ ἀνάγκας, ἀφορῶσα δὲ εἰς τὸν διττὸν σκοπὸν τῆς ἐπιζητουμένης αὐξήσεως τοῦ ἐπὶ τῶν ζώων εἰσαγωγικοῦ τέλους, τόν τε ταμιευτικὸν καὶ τὸν προστατευτικόν, θέλει ἀποδεχθῆ τὴν τροπολογίαν τῶν συναδέλφων, οὓς ἠδίκησαν οἱ πιστεύσαντες, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῶν ἀπέβλεψαν εἰς τὴν θυσίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, χάριν τῶν συμφερόντων τῶν ἰδίων Ἐπαρχιῶν. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ ἐλπίζω, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς δὲν θέλει ἀποκρούσει τὴν τροπολογίαν ταύτην, εὐοδοῦσαν τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου του, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Ἐθνικῆς παραγωγῆς, ὑπὲρ τῆς ὁποίας φιλόστοργον καὶ ἀξιέπαινον πάντοτε ἐπεδείξατο μέριμναν.

§88Α. ΣΥΓΓΡΟΣ. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἀνάμιξις τῆς πολιτικῆς εἰς τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα δύναται ν’ ἀποβῇ ὀλεθρία εἰς τὸν Τόπον, καὶ ὅτι κατὰ μέγα μέρος εἰς ταύτην ὀφείλεται ἡ σημερινὴ καχεξία. Εὐχαρίστως παρετήρησα, ὅτι ἐφέτος Συμπολίτευσίς τε καὶ Ἀντιπολίτευσις συνεφώνησαν κατ’ ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐκτὸς μόνον ἐπὶ παρατηρήσεών τινων, αἵτινες ὁπωσδήποτε, καθ’ ὅσον γίνονται ἀμερολήπτως καὶ ἄνευ ὑστεροβουλίας, εἶνε ἀναγκαῖαι εἰς τὴν ἀληθῆ κατανόησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Καθ’ ὅσον ὅμως ἐνόησα, τὴν ἐκλιποῦσαν ἤδη μεταξὺ Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως ἐκ συστήματος ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων πάλην ἀντικατέστησεν ἀπὸ χθὲς διαφωνία, στηριζομένη ἐπὶ ἐπαρχιακῶν συμφερόντων, καὶ οἱ μὲν ἀντιπροσωπεύοντες κτηνοτρόφους Ἐπαρχίας ὑποστηρίζουσι τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν κτηνῶν, οἱ δὲ μὴ κτηνοτρόφους ἐτάχθησαν κατ’ αὐτῆς. Βεβαίως πᾶς φόρος εἶνε κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐπαχθὴς, αἱ δὲ προτείνουσαι φόρους Κυβερνήσεις, ὡς καὶ αἱ ἐπιψηφίζουσαι αὐτοὺς Βουλαὶ δὲν πράττουσι τοῦτο ἐξ εὐχαριστήσεως, ἀλλ’ ἐξ ἀναποφεύκτου ἀνάγκης, καὶ τοιαύτη ἀνάγκη ἀναντιῤῥήτως ὑφίσταται ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Αἱ παροῦσαι περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπουσι μακρὰς συζητήσεις, ἄλλως τε ἀπόλυτος ἰσότης τῶν φορολογουμένων ἀπέναντι ἑκάστου φόρου εἶνε ἀνέφικτος, μόνη δὲ ἡ ἰσοῤῥοπία μεταξὺ τῶν ἐξ ἑκάστου φόρου κατ’ Ἐπαρχίας πλεονεκτημάτων καὶ μειονεκτημάτων δύναται νὰ ἐπιζητηθῇ. Κατ’ ἐμὲ ἡ φορολογία τοῦ κρέατος οὐχὶ μόνον ἀναγκαία, ἕνεκα τῶν περιστάσεων, ἀλλὰ καὶ ὠφέλιμός ἐστι, διότι συμφέρει ἐκ παντὸς τρόπου νὰ ἐπιβοηθηθῇ ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐγχωρίου κτηνοτροφίας· καὶ δικαία εἶνε, διότι, ἀφοῦ ὁ ἐπιτόπιος κτηνοτρόφος, ὅστις διατελεῖ ὑπὸ τὸ κράτος τοσούτων μειονεκτημάτων ἀπέναντι τοῦ ἐν Ῥωσσίᾳ ἢ ἀλλαχοῦ ὁμοτέχνου του, ἀφοῦ, λέγω πληρώνει φόρον, δὲν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ὑποβάλληται εἰς φόρον τοὐλάχιστον διπλάσιον ὁ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσάγων κτήνη; Νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, οὐδὲ εἶνε ἀντάξιον μακρᾶς συζητήσεως εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις τὸ ζήτημα ἂν εἰς τὸ διπλάσιον ἢ καὶ πέραν αὐτοῦ πρέπῃ νὰ προσδιορισθῇ ὁ σχετικὸς εἰσαγωγικὸς φόρος. Ἐῤῥέθη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἕνεκα τῆς καταναγκαστικῆς κυκλοφορίας ηὔξησεν ἤδη ἐπαισθητῶς ἡ τιμὴ τοῦ κρέατος, καὶ ὅτι διὰ τοῦ προτεινομένου φόρου θέλει καταντήσει ἀφόρητος. Ὅταν συνεζητεῖτο ἡ καταναγκαστικὴ κυκλοφορία, προσεδόκων ν’ ἀκούσω παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἀναποφεύκτων αὐτῆς ἀποτελεσμάτων, μὲ ἔκπληξίν μου ὅμως εἶδον, ὅτι δὲν ἐλήφθη τότε ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὸ πρᾶγμα καὶ ὡς ἂν ἐπρόκειτο περὶ παρωνυχίδος, ὡς ἂν δὲν ἐπρόκειτο περὶ πράγματος δυναμένου νὰ ἐπενέγκῃ σπουδαιοτάτας συνεπείας, αἱ περὶ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας συμβάσεις ἐπεψηφίσθησαν σχεδὸν ἀσυζητητὶ, περιορισθέντων μόνον τινῶν νὰ ἐξετάσωσι πόσα τραπεζικὰ γραμμάτια δύναται νὰ ἐκδώσῃ ἑκάστη Τράπεζα, καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἐπουσιώδη ζητήματα. Δὲν κατενοήθη δυστυχῶς τὸ σοβαρὸν τοῦ πράγματος, οὐδὲ τὸ μέγεθος τῆς διὰ τῆς καταναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐπιβαλλομένης εἰς τὸν λαὸν θυσίας. Δὲν θέλω ἀπολύτως νὰ ψέξω τὴν Κυβέρνησιν, διότι πιθανῶς αἱ περιστάσεις, καταλαβοῦσαι αὐτὴν οἰκονομικῶς ἀνέτοιμον, τῇ ἐπέβαλον νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐξεπλάγην παρατηρήσας κατὰ τὴν συζήτησιν ἀδιαφορίαν τοιαύτην, οὐδὲ κἂν ἐπερωτῶντός τινος ἐπὶ τῆς πιθανῆς διαρκείας τοῦ ἐκρύθμου τούτου μέτρου, ἐπὶ τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως ἀναφορικῶς, τοῦ περιορισμοῦ τῶν κακῶν αὐτοῦ ἀποτελεσμάτων, καὶ τῆς ἐν καιρῷ τέλεον ἀπαλλαγῆς. Προκειμένου ἤδη περὶ φορολογίας τοῦ κρέατος κατὰ δέκα λεπτὰ τὴν ὀκᾶν—καὶ ἀμφιβάλλω ἂν ἰσοδυναμῇ πρὸς τὸ ποσὸν τοῦτο ἡ περὶ ἧς πρόκειται πρότασις—γίνεται μεγάλη συζήτησις. Δεκάλεπτον τέλος ἐπὶ τοῦ κρέατος μᾶς πτοεῖ, ἐνῷ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἐπέβαλεν ἤδη ἐμμέσως 30 λεπτῶν αὔξησιν, καὶ οὐδεὶς γινώσκει ὁπόσην θέλει εἰσέτι προσθέσει. Σκέφθητε, ὅτι ἡ καταναγκαστικὴ κυκλοφορία φορολογεῖ σήμερον τὸν λαὸν κατὰ 40 ἑκατομμύρια, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ ὑπερτίμησις τοῦ νομίσματος θὰ περιορισθῇ εἰς 20% μόνον, καθ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι 200 χιλιάδες οἰκογένειαι ζημιούμεναι κατὰ μέσον ὅρον ἐπὶ δαπάνῃ χιλίων δραχμῶν ἐτησίως. Δὲν σκεπτόμεθα περὶ τούτου, ἀλλὰ, προκειμένου περὶ σχετικῶς ἀνεπαισθήτου φορολογίας, ἐξανιστάμεθα τόσον. Ἐν συνόψει νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις ὡς πρὸς τὴν κατὰ δέκα δραχμὰς κατὰ βοῦν αὔξησιν τῆς φορολογίας, ἀλλὰ καὶ ὅτι τὰ νέα ἐπιβαλλόμενα δασμολογικὰ τέλη εἶνε ἀνεπαρκῆ. Οὕτω π. χ. ἀναβιβάζετε τὸν φόρον ἐπὶ τῆς ζακχάρεως κατὰ 13 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ἐνῷ εἰς ἄλλους τόπους, καί περ παραγωγικοὺς ζακχάρεως, τὸ τέλος τελωνιακὸν ἢ καταναλώσεως ἀνέρχεται κατ’ ἐλάχιστον ὅρον εἰς 70 λεπτὰ. Ταὐτὸν παρατηρητέον καὶ ἐπὶ τοῦ καφὲ, τοῦ ὁποίου, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ἡ τιμὴ ηὐξήθη ἤδη ἕνεκα τῆς καταναγκαστικῆς κυκλοφορίας κατὰ 60 λεπτά. Τί σημαίνει εἰς ἕνα οἰκογενειάρχην νὰ πληρώνῃ φέρ’ εἰπεῖν 50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν καφὲ περισσότερον ἕνεκα τοῦ φόρου! Πόσον καφὲ ἔχει ἀνάγκην ἐτησίως! Τὰ μικρὰ ὅμως ταῦτα, τὰ ὁποῖα ὁ λαὸς δύναται εὐκόλως νὰ ὑποφέρῃ, συναθροιζόμενα εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον σημαίνουσι παραπολύ. Ἐπιμένω εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο τῶν τελωνιακῶν δασμῶν, διότι ἐκ πείρας γνωρίζω, ὅτι ἐκεῖνοι τῶν ὁποίων ἡ πρὸς ἡμᾶς πίστις εἶνε ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ὅρων τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν εὐεξίας, δὲν ἔχουσιν ἐμπιστοσύνην εἰμὴ εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους. Παρετήρησα ἐν τῇ μικρᾷ πείρᾳ μου ὅτι οἱ ἔμμεσοι φόροι ἐν Ἑλλάδι εἶνε καὶ οἱ μᾶλλον ἀνεκτοὶ, καθ’ ἃ ἐπιβαλλόμενοι κατὰ μέτρον τῶν μέσων ἑκάστου πολίτου, καὶ οἱ εὐκολώτερον εἰσπραττόμενοι· ἐπιφυλάττομαι δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ἐπενέγκω παρατηρήσεις ἐπὶ τούτων. Σήμερον περιορίζομαι νὰ εἴπω, ὅτι τὴν αὔξησιν τῶν τελωνιακῶν δασμῶν καὶ τῶν ἄλλων ἐμμέσων φόρων πρέπει, νομίζω, κατὰ προτίμησιν νὰ ἐπιδιώκῃ ἡ Βουλή, διότι δι’ αὐτῶν δυνάμεθα νὰ εἴμεθα σχεδὸν βέβαιοι περὶ τῶν εἰσπράξεων ἡμῶν, καὶ νὰ ἀποφύγωμεν τὰ αἰώνια προϋπολογισθέντα, βεβαιωθέντα, εἰσπραχθέντα, καὶ τέλος τὰ ὀλέθρια καθυστεροῦντα, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐμὲ συνετέλεσαν πολὺ εἰς τὰς σημερινὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, τοῦτο δὲ ἐπειδὴ, ὡς εἶπον ἀνωτέρω, τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα καθίσταντο παρ’ ἡμῖν ἁπλῶς πολιτικὰ, καὶ κατὰ συνέπειαν αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις ὑπεχρεοῦντο καὶ ἀνακριβεῖς Προϋπολογισμοὺς νὰ φέρωσι, καὶ Ἀπολογισμοὺς αἰτιολογουμένους διὰ τῶν καθυστερουμένων. Τὰ ὀλίγα ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω σήμερον, ἐπιφυλάττομαι, ὡς προεῖπον, νὰ ἐπανέλθω ὅταν παρουσιασθῇ νέα ἁρμοδία εὐκαιρία.

§89ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Σύρου διὰ τὴν ἐπικουρίαν, τὴν ὁποίαν τοσοῦτον προθύμως καὶ τοσοῦτον ἀφθόνως προσήνεγκεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, συνιστῶν ἵνα ἐπιψηφισθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει· μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐξέτεινε τὸν λόγον πέραν τῶν ὁρίων τῆς ἐπικουρίας ταύτης, διότι ὁ λόγος αὐτοῦ ἀνέδραμεν ἐπὶ τὸ παρελθὸν, καὶ, κρίνων ἐκ τοῦ παρελθόντος, ἐνόμισεν, ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ ἐξενέγκῃ γνώμην περιέχουσαν ἀληθῆ ἐπίκρισιν τοῦ παρελθόντος. Ὀφείλω νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκομεν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν, καὶ καθ’ ἧς ἦλθεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Σύρου νὰ δώσῃ μέλαιναν ψῆφον σήμερον, ἀποδίδων εἰς τὴν πολιτείαν αὐτῆς τὴν μείωσιν τῆς Ἐθνικῆς πίστεως καὶ τὴν οἰκονομικὴν δυσφορίαν, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα.

§90Α. ΣΥΓΓΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἐγὼ δὲν ἐνόουν τὴν παρελθοῦσαν Ἀντιπολίτευσιν· ὡμίλησα ἐν γένει περὶ τῶν παρελθουσῶν ἐποχῶν.

§91ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Σύρου εἶπεν, ὅτι ὀφείλεται ἡ οἰκονομικὴ στενοχωρία, εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦμεν, εἰς ἓν ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον εἰσέδυσεν εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς συνηθείας ἡμῶν, καὶ ἐθεώρησεν ἐλάττωμα τῶν Κοινοβουλευτικῶν ἡμῶν συνηθειῶν τὸ νὰ συζητῶμεν τὰ οἰκονομικὰ πράγματα, καὶ νὰ διαφωνῶμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν οἰκονομικῶν μέτρων. Ἡ θεωρία δὲν εἶναι Συνταγματική. Αὐτὸ κυρίως εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος· ἡ πρώτη ἀφορμὴ, ἡ ὁποία ἐχρησίμευσε νὰ δημιουργήσῃ τὸ Πολίτευμα τοῦτο, εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ ἐλέγχου τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τῶν Κυβερνώντων. Ἡ συζήτησις λοιπὸν καὶ ἔρευνα τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων εἶναι ὁ μέγιστος καὶ κύριος σκοπὸς τῶν Κοινοβουλευτικῶν πράξεων, διότι οἱ ἐνταῦθα ἀντιπροσωπεύοντες τὸν λαὸν συζητοῦσι πρὸς τοὺς Κυβερνῶντας οὐχὶ μόνον περὶ τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ζητοῦσιν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πόρων, ἐκ τῶν ὁποίων θέλουσι πορισθῆ τὰ ἔξοδα, καὶ τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον θέλει ἀποτελέσει τὸν ὅρον τῆς φορολογίας. Δὲν ἦτο λοιπὸν ἀτοπία Κοινοβουλευτικὴ τὸ νὰ συζητῶμεν ἐν τῷ παρελθόντι περὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων· ἦτο καθῆκον, τὸ ὁποῖον εἶχον πάντες καὶ οἱ Ὑπουργοὶ κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους. Ἐὰν δὲ ἐφρόνουν οἱ μὲν, ὅτι εἶχον καλῶς τὰ οἰκονομικὰ καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς ἦτο ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, καὶ οἱ ἄλλοι ἐφρόνουν τὸ ἐναντίον, νομίζετε, ὅτι τοῦτο ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔβλαψε τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος; Νομίζω, ὅτι ἡ κρίσις αὕτη δὲν εἶναι ἀκριβὴς καὶ δὲν ἤθελον θαῤῥήσει νὰ ἀνατάξω τὴν ἐμὴν γνώμην πρὸς τὸ μέγα κῦρος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Σύρου ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἐν τῇ γνώμῃ ταύτῃ ἔμμεσος ἐπίκρισις τῆς πολιτικῆς, ἣν μετήλθομεν κατὰ τὴν τριετίαν. Τοῦ νομοσχεδίου ὁ σκοπὸς ὁ κύριος εἶναι ταμιευτικός· δὲν ἐσκοποῦμεν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ προστατεύσωμεν οὐδὲ βιομηχανίαν τινὰ, οὐδὲ ἄλλην ἐγχωρίαν παραγωγὴν, ὅπως καὶ διὰ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν· οὐδὲν ἄλλο ἐζητοῦμεν ἢ νὰ πορισθῶμεν νέον ἔσοδον, διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὰ προϋπολογισθέντα ἔσοδα, καὶ δυνηθῶμεν νὰ ἐγγίσωμεν πρὸς τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Συνέπεσε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ δρᾷ καὶ ἐπὶ τῆς κτηνοτροφίας, ἀλλὰ δὲν ἦτο κύριος σκοπὸς ἡμῶν αὐτός. Ὅταν συνηρμολογοῦμεν τὰ διάφορα νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλομεν πρὸς τὴν Βουλὴν πρὸς αὔξησιν τῶν ἐσόδων, προσεπαθήσαμεν νὰ ἀσχοληθῶμεν ἰδίως καὶ ἀποκλειστικῶς πῶς νὰ μὴ αὐξήσωμεν τὰ βάρη τῆς γεωργίας καὶ τῆς κτηνοτροφίας· τὰς δύο ταύτας παραγωγικὰς τάξεις ἐκρίναμεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε παντάπασι νὰ ἐπιβαρύνωμεν οὐχὶ μόνον ἐν τῷ συμφέροντι τῶν καταναλωτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ συμφέροντι αὐτῶν τῶν ἐργαζομένων εἰς ἑκατέραν τῶν παραγωγῶν τούτων· διὰ τοῦτο τὰ μέτρα ἡμῶν, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπιβαρύνουσιν ἰδίως τὴν ἄλλην κατανάλωσιν καὶ προπάντων τοὺς ἀστοὺς καὶ οὐχὶ τοὺς ἀγρότας. Ἀλλ’ ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε καὶ τὸ βάρος τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐπεθέτομεν, νὰ μὴ ἦναι ὑπέρμετρον καὶ ὑπερβολικὸν, καὶ ἐζητήσαμεν πρὸς σχηματισμὸν ποσοῦ τινος ἐσόδων νὰ συνεισφέρωσιν ἀναλόγως οἱ καταναλίσκοντες τὰ ποικίλα ἀντικείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ηὐξήθησαν ἢ ἐπεβλήθησαν τελευταῖον τὰ βάρη. Ὁ λόγος οὗτος μᾶς ἀναγκάζει νὰ μὴ δειχθῶμεν πρόθυμοι, ἵνα ἀποδεχθῶμεν τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι τὸ τέλος τὸ εἰσαγωγικὸν, τὸ ὁποῖον προσδιορίζεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπὶ τῶν διὰ θαλάσσης εἰσερχομένων ζῴων, εἶναι μικρόν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ δύναται νὰ μετρήσῃ τὴν ὑπάρχουσαν ἀνισότητα ἢ ἀνωμαλίαν τῶν ὑπαρχόντων φορολογικῶν νόμων· ἕνα μόνον ἀναγκαζόμεθα νὰ ἔχωμεν πάντες σκοπὸν, πῶς νὰ πορισθῶμεν χρήματα. Δυνάμεθα βεβαίως νὰ πορισθῶμεν περισσότερα χρήματα, ἀφ’ ὅσα θέλομεν πορισθῆ, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν αὐξήσωμεν τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος αὐτοῦ· ἀλλὰ θέλομεν ἐπιβαρύνει ὑπὲρ τὸ δέον, ὑπὲρ τὸν ὅρον, τὸν ὁποῖον ἐδέχθημεν, τοὺς ἀστοὺς, τοὺς κατοίκους τῶν παραλίων καὶ τῶν πόλεων, οἵτινες καταναλίσκουσι τὸ κρέας τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων ζῴων. Ἐπειδὴ δὲ αὐτοὶ καταναλίσκουσι καὶ ἄλλα ἀντικείμενα, ἐπειδὴ προσετέθη καὶ ἄλλο βάρος διὰ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, νομίζομεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν πέραν τοῦ δέοντος, καὶ νὰ παρακαλέσωμεν τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρον εἰς τὴν κτηνοτροφίαν, νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν γνώμην των ταύτην. Ἡ κτηνοτροφία δύναται νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν παρέχει αὐτῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἂν καὶ δὲν εἶχε συνταχθῆ πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ προστατεύσῃ αὐτήν. Εἶπον, ὅτι καὶ δι’ ἄλλων βαρῶν ἐπεβαρύνθησαν διάφορα ἀντικείμενα καταναλώσεως, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσω πρὸς ὑμᾶς τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσατε ἤδη, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλον βάρη εἰς διάφορα ἀντικείμενα καταναλώσεως, οὐδὲ τὰ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὑπάρχοντα ἤδη ἐκκρεμῆ. Ἀλλὰ πρὸς πᾶσι τούτοις ὑπάρχει καὶ ἄλλο βάρος, τοῦ ὁποίου ἐμνήσθη ὁ ἀξιότιμος φίλος μου βουλευτὴς ἐκ Σύρου, τὸ βάρος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἠδίκησε τοὺς συναδέλφους του, τὴν Βουλήν, ὅταν ἐξέφρασεν ἔκπληξιν πῶς ἐψηφίσθησαν τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν νομοθετήματα, χωρὶς νὰ ἐφελκύσωσι τὴν προσοχὴν αὐτῆς καὶ χωρὶς οὐδεὶς τῶν κυρίων συναδέλφων νὰ ἀναγνωρίσῃ ὁποῖα βάρη ἐπιτίθενται διὰ ταύτης ἐπὶ τοῦ τραχήλου τῶν καταναλωτῶν· ἂν μάλιστα ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐτύγχανε μέλος τῆς τελευταίας ληξάσης Βουλευτικῆς Περιόδου, ἤθελε πεισθῆ ἔτι περισσότερον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἔχῃ γνῶσιν ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ ἑπομένως ὅτι, καθ’ ἣν ὥραν ἐπεψήφιζε τὰς συμβάσεις μετὰ τῶν Τραπεζῶν, ἡ Βουλὴ διετέλει ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς. Ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία εἶναι τῷ ὄντι οἰκονομικὴ νόσος, εὐκολύνει βεβαίως ἐνίοτε τὰ Κράτη, διότι παρέχει εἰς αὐτὴν τὰ ἀναγκαῖα χρήματα, ἀλλ’ ἐπάγει συνεπείας, τὰς ὁποίας ἰδίως ἐν Ἑλλάδι πάντες ἐγνωρίσαμεν καὶ ἐνοήσαμεν ἀκριβῶς. Ἂν πρὸ μικροῦ τὸ πρῶτον εἰσήγετο ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἴσως ἤθελον ὑπάρχει συμπολῖται, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἐννοῶσι ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τῆς οἰκονομικῆς ταύτης πράξεως, ἀλλὰ δυστυχῶς εἶναι ἡ τρίτη ἢ ἡ τετάρτη φορὰ καθ’ ἣν ἐπεβλήθη εἰς τὸ Κράτος, καὶ πᾶσαι αἱ τάξεις τῆς κοινωνίας ὑπέσχον τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν ἐπ’ αὐτὴν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἐπιθυμία τῆς ἄρσεως τοῦ κακοῦ τούτου, οὐδὲν οἱ προκάτοχοι ἡμῶν ἤθελον προβάλει εἰς τὴν Βουλήν, οὐδὲ ἡ ὑποστηρίζουσα αὐτοὺς πλειοψηφία ἤθελε προθύμως στέρξει νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον τότε περὶ τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων. Ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἦτο ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ πρὸ τῆς ἀνάγκης ταύτης οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν ὑπετάχθησαν. Εἶπον οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν—διότι τινὲς ἐξ ἡμῶν τῶν βουλευτῶν τῆς Περιόδου ἐκείνης εἴχομεν ἐναντίαν γνώμην,—τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον ἐπήνεγκε μέχρι τοῦδε καὶ θέλει ἐπιφέρει ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, βεβαίως εἶναι ἐπαχθὲς, καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ οἰκονομικὸν τοῦτο μέτρον, ὄχι ὡς πρόχειρον μέτρον, ὄχι ἐκλέγουσα μεταξὺ πολλῶν εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς εὑρισκομένων μέτρων, ἀλλ’ ὡς μέτρον ἐνδεικνύμενον καὶ ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τῆς ἀνάγκης, ἐγνώριζεν ὁποῖον βάρος ἐπέβαλλεν εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ τὰς συναλλαγάς. Ἡ μελέτη περὶ τοῦ πῶς θέλει τὸ βάρος τοῦτο ἀρθῆ ἐπὶ τέλους, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι πρόωρος. Θέλω ἀναγνωρίσει ὡς εὐτύχημα τῆς Χώρας, ἂν αἱ διάφοροι περιστάσεις, αἵτινες ἐξελίσσονται ὁσημέραι, ἤθελον καταστήσει εἰς αὐτὴν εὔκολον νὰ σπεύσῃ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς πολίτας ἀπὸ τὰ βάρη τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι ἡ περὶ τούτου μελέτη σήμερον εἶναι λίαν πρόωρος, οὐδὲ δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν αἱ πρὸς προπαρασκευὴν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἀσχολίαι. Ἕν μόνον ἴσως εἶναι ἀναγκαῖον καὶ δυνατὸν νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἐπιλανθανόμεθα αὐτῶν· ἓν μόνον ἴσως εἶναι ἀναγκαῖον νὰ προσπαθῶμεν, νὰ μὴ καταστήσωμεν ὑπὲρ τὸ δέον δύσκολον τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ τοῦτο καθῆκον εἶναι τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δύναμαι νὰ δώσω τὴν βεβαίωσιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μεγάλως μεριμνῶμεν ὄχι διὰ νὰ παρασκευάσωμεν τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀλλὰ νὰ μὴ καταστήσωμεν αὐτὴν ὑπὲρ τὸ δέον δύσκολον, ὅταν αἱ περιστάσεις ἤθελον ἐπιτρέψει εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς ἄρσεως τοῦ κακοῦ τούτου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἀναγκάζομαι νὰ παρακαλέσω καὶ τοὺς προτείνοντας αὔξησιν τοῦ διὰ τῶν νομοσχεδίου προσδιοριζομένων εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τῶν διὰ θαλάσσης εἰσαγομένων ζώων νὰ μὴ ἐπιμένωσιν εἰς τὰς προτάσεις των, καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνθίστανται κατὰ πάσης ἐπιβολῆς εἰσαγωγικοῦ τέλους, νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν γνώμην των ταύτην. Πληροφορῶ καὶ αὖθις, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσδιορισμοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων διὰ θαλάσσης ζώων δὲν εἶναι σκοπὸς προστατευτικός, ἀλλὰ σκοπὸς ταμιευτικός.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι περατωμένη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου λοιπὸν 1 παραγράφου αʹ καὶ στʹ ὑποβάλλονται δύο τροπολογίαι· ἡ πρώτη εἶναι περὶ ἀπαλείψεως.

§93ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι τροπολογία αὐτή.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρότασις, ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω ἰδιαιτέρως τὴν Βουλήν, διότι τὸ ἄρθρον ἔχει καὶ ἄλλα ἀντικείμενα.

§95ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ νομοσχέδια κατὰ τὸ Σύνταγμα ψηφίζονται κατ’ ἄρθρον.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐννοῶ πολὺ καλὰ αὐτό· ἀλλ’ ὅταν ἐν τῷ ἄρθρῳ περιέχωνται διάφορα ἀντικείμενα, θὰ ἐρωτήσω χωριστὰ καὶ ὕστερον διὰ τὸ ἄρθρον ὁλόκληρον.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφοῦ ὑπάρχει σύνθετον τὸ ζήτημα, νὰ ψηφισθῇ μία ἑκάστη τῶν παραγράφων χωριστά.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν πρῶτον ὑπάρχει τροπολογία. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ αὐξήσῃ ὁ φόρος τῶν βοῶν καὶ τῶν ἀγελάδων εἰς δραχμὰς 25 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸν φόρον τὸν ἐπιβαλλόμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸν φόρον, τὸν ἐπιβαλλόμενον εἰς τοὺς ἵππους, πώλους καὶ ἡμιόνους εἰς δραχμὰς 30, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τῶν φόρον τῶν χοίρων ἐν γένει καὶ τῶν θηλαζόντων αὐτῶν κατὰ τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ζητεῖται νὰ αὐξηθῇ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν αἰγιδοπροβάτων ἀπὸ 75 λεπτὰ εἰς δραχμὰς 2. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸς δι’ ἀναστάσεως ὁ φόρος, ὁ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβαλλόμενος τῶν 75 λεπτῶν).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὰς ἄλλας κλάσεις. Ὁ κ. Συνοδινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§100Ν. ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ προσκρούσω εἰς τὰ συμφέροντα οὐδεμιᾶς Ἐπαρχίας, καὶ μὴ ἀνησυχεῖτε· πρόκειται περὶ τῆς Θηραϊκῆς γῆς. Ἡ γῆ αὕτη, ὡς γνωρίζετε, πληρώνει φόρον εἰς τὸ Δημόσιον 4 λεπτὰ δι’ εἴκοσιν ὀκάδας, ἐνῷ ἡ ἀξία τῶν 20 ὀκάδων ἐν Θήρᾳ εἶναι μόνον 2 λεπτά. Κατὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ δασμολογίου διάφοροι πράκτορες τῶν Γαλλικῶν Ἑταιριῶν ἐπολιόρκησαν τὸ τότε Στατιστικὸν λεγόμενον Γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ κατώρθωσαν νὰ πείσουν αὐτὸ, ὅτι συμφέρει εἰς τὸ Δημόσιον νὰ ἀφαιρέσῃ τὸν φόρον ἀπὸ τὰ Γαλλικὰ χώματα, τσιμέντο κλπ.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ φόρος ἀφῃρέθη, διότι ἀφῃρέθη ἀπὸ ὅλας τὰς πρώτας ὕλας.

§102ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τὸ δὲ Στατιστικὸν Γραφεῖον παρέπεισε τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Τρικούπην, παραστῆσαν εἰς αὐτὸν, ὅτι ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος ἐπληρώνετο εἰς τὸ Δημόσιον, ἀνέβαινεν εἰς 500 δραχμὰς κατ’ ἔτος.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶσθε ἠπατημένος.

§104ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τοιαύτας ἔχω πληροφορίας· πιθανὸν νὰ μὴ ὦσιν ἀκριβεῖς. Ἐνῷ λοιπὸν τὰ χώματα τὰ Γαλλικὰ ἐπλήρονον 5 λεπτὰ κατ’ ὀκὰν φόρον, διότι πωλοῦνται ἐνταῦθα πρὸς 50 λεπτὰ κατ’ ὀκὰν, τὸ δασμολόγιον ἀφῆκε καθολοκληρίαν τὰ χώματα τὰ Γαλλικὰ ἐλεύθερα τελῶν, ἐνῷ ἡ Θηραϊκὴ γῆ, ἡ ὁποία ἀποδίδει τροφὴν ὄχι μόνον εἰς τὰ πλοῖα τῆς Θήρας, ἀλλ’ εἰς ὅλην τὴν ἱστιοφόρον ναυτιλίαν τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία τοσοῦτον ἀπό τινων ἐτῶν κατέπεσεν, ἡ Θηραϊκὴ γῆ ἐν τούτοις πληρώνει φόρον, καὶ οἱ πλοίαρχοι εἶναι ὑποχρεωμένοι, ἀγοράζοντες 5 λεπτὰ τὸν στατῆρα, νὰ πληρόνουν ἄλλα 5 λεπτὰ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν εἰς τὸ Τελωνεῖον. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸς ὁ πόλεμος κατὰ τῆς Θηραϊκῆς γῆς, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἕτερος ἀκόμη σπουδαιότερος. Καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ Αὐστρία, ὁσάκις πρόκειται νὰ ἐκτελέσῃ Δημόσια ἔργα, εἴτε λιμενικὰ, εἴτε γεφυροποιΐας, ἐκδίδει ἐγκυκλίους, καὶ ἐντὸς τῶν ὅρων τῆς δημοπρασίας θέτει τὸν ὅρον καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως κατασκευασθῶσι ταῦτα ἐκ Θηραϊκῆς γῆς, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπιτρέπει εἰς τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν καὶ τὴν διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων ἔργων νὰ ἀφαιρῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν Θηραϊκὴν γῆν ἀπὸ τὰς προκηρύξεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται διὰ τὴν κατασκευὴν Δημοσίων ἔργων, καὶ διὰ αὐτὸ εἴδατε ἡ γέφυρα τῆς κακῆς Σκάλας, ἡ ὁποία κατεσκευάσθη ἐκ τσιμέντου, κατέπεσε προτοῦ διέλθῃ εὐτυχῶς ἐπ’ αὐτῆς ὁ σιδηρόδρομος. Καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐν Ἀγγλίᾳ γίνονται πειράματα νὰ εἰσαχθῇ ἡ Θηραϊκὴ γῆ, ἐν Ἑλλάδι ἀποβάλλεται καὶ τίθεται ἡ Γαλλική. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Δὲν εἶναι ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἔπρεπε νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον νὰ ἀπαλλαγῇ καὶ ἡ Θηραϊκὴ γῆ ἐκ τοῦ φόρου αὐτοῦ τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλλω ἀντίστροφον αὐτοῦ νομοσχέδιον διὰ τῆς τροπολογίας καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ νὰ πληρώνωσι τὰ Γαλλικὰ χώματα, τσιμέντο κλπ. ὄχι πλέον 5 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ὡς ἦτο ἄλλοτε εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ Γαλλικοῦ χώματος, ἀλλὰ τρία λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ὁμοθύμως θέλει παραδεχθῆ τὴν τροπολογίαν μου, διὰ νὰ δώσῃ τροφὴν καὶ εἰς τὴν ἱστιοφόρον ναυτιλίαν μας. (Ὅρα Παράρτημα).

§105ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ πρό τινων ἡμερῶν νὰ κάμω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν γίνεται ἐργασία καὶ ὅτι αὕτη θέλει καταλήξει εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θέλω προβάλει εἰς τὴν Βουλὴν. Τῆς ἐργασίας ταύτης σκοπὸς εἶναι νὰ ἐρευνήσῃ τὰ διὰ τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου προσδιοριζόμενα τέλη, καὶ νὰ προβάλῃ κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν μεταβολὰς πρὸς τὸν σκοπὸν εἴτε τῆς ἐνισχύσεως τῆς βιομηχανίας, εἴτε τῆς ἐνισχύσεως ἄλλης ἐγχωρίου παραγωγῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν προβάλλει ὁ κ. Συνοδινὸς, ἔχει χώραν εἰς ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι καθαρῶς ταμιευτικὸν, ἐνῷ ὁ κ. Συνοδινὸς προβάλλει καὶ προσδιορισμὸν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῆς Γαλλικῆς γῆς, σκοποῦ προστατευτικοῦ. Ἀσχολούμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος θέλει εἰσαχθῆ· δι’ αὐτὸ τὸν παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμένῃ.

§106ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἂν πρόκηται νὰ εἰσαχθῇ ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος, δὲν ἐπιμένω· ἂν ὅμως δὲν εἰσαχθῇ, τότε λέγω, ὅτι τὸ ὑπ’ ἐμοῦ προτεινόμενον δὲν εἶναι προστατευτικὸν μόνον, ἀλλ’ εἶναι καὶ ταμιευτικὸν, διότι τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ κατ’ ἔτος πλὴν τῶν 100 χιλιάδων περίπου δραχμῶν, καθόσον εἰσέρχονται 200 χιλιάδες στατῆρες Γαλλικοῦ χώματος ἐτησίως, ἂν δὲ δὲν εἰσαχθῇ χῶμα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἕνεκα τοῦ δασμοῦ, τότε τὸ ποσὸν, ὅπερ καταναλίσκεται, θὰ μείνῃ ἐν τῷ Τόπῳ καὶ θὰ ὀφελῆται τὸ πλεῖστον ἡ ἱστιοφόρος ἐμπορικὴ ναυτιλία.

§107ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὑπογράψω συμβόλαιον. Ἀλλὰ ὁμιλῶν πρὸς τὴν Βουλὴν, δύναμαι νὰ βεβαιώσω αὐτὴν, ὅτι ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος θέλω τὸ ὑποβάλει.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν βʹ παράγραφον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι ὁλόκληρον τὸ 1 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ ὁμοίως τὸ 2 καὶ 3 ἄρθρον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 Μ. Μ.)