1885.10.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17

Τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1885.

(Πέμπτη)

Ὥρα 3 καὶ 30 Μ. Μ. (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§1Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ὑπάρχει μεγίστη ἔλλειψις ἀξιωματικῶν μαχίμων, ἡ ὁποία ἔλλειψις ἀτυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ προχείρου νὰ οἰκονομηθῇ· ὀφείλομεν ὅμως οὐχ ἧττον ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ μεριμνήσωμεν, ὅπως οἰκονομηθῇ ἡ ἔλλειψις αὕτη. Ἐν τῷ Ναυτικῷ ὑπάρχουσι 12 δόκιμοι πρώτης τάξεως, διορισθέντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ δυνάμει ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τοῦ 1863. Κατὰ τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, οἱ οἱ δόκιμοι οὗτοι ὀφείλουσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ ναυτικῇ ὑπηρεσία τοὐλάχιστον ἓξ ἔτη, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις καὶ λάβωσι βαθμὸν ἀνθυποπλοιάρχου. Οἱ δόκιμοι οὗτοι ἐξεπαιδεύθησαν κατ’ ἀρχὰς τρία ἔτη ἐν τῇ Στρατιωτικῇ Σχολῇ, ὄντες προωρισμένοι διὰ τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν. Ὡς ἐκ τῶν προηγουμένων ἐκτάκτων περιστάσεων ἡ ὑπηρεσία ἠναγκάσθη νὰ λάβῃ αὐτοὺς ἐκ τῆς Σχολῆς καὶ νὰ τοὺς ὀνομάσῃ δοκίμους, ἵνα τοὺς ἐκπαιδεύσῃ περὶ τὰ ναυτικά. Ἤδη ἐξεπαιδεύθησαν ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, καθ’ ἃς δὲ ἔχω πληροφορίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Ναυάρχου κ. Λεζὲν, οἱ δόκιμοι οὗτοι ἔχουσι τὰ προσόντα, καί τοι δὲν παρῆλθον τὰ ἓξ ἔτη, νὰ λάβωσι τὸν βαθμὸν ἀνθυποπλοιάρχου. Ἐπειδὴ λοιπὸν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ κατεπείγουσα ἀνάγκη, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ εἰς τοὺς δοκίμους τούτους τὸν βαθμὸν ἀνθυποπλοιάρχου, μὲ τὴν ὑποχρέωσιν ὅμως, ὅπως μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν 2 ἐτῶν, τὰ ὁποῖα ὑπολείπονται πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ἑξαετοῦς ἐκπαιδεύσεως αὐτῶν, δώσωσι τὰς ἐξετάσεις των, ὅπως δυνάμει τούτων κανονισθῇ ἡ ἀρχαιότης αὐτῶν. (Ὅρα Παράρτημα).

§2ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐπίκουροι ἀξιωματικοὶ δὲν ἐπαρκοῦσι πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν;

§3ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι μόνον οἱ ἐπίκουροι ἀξιωματικοὶ δὲν ἐπαρκοῦσιν, ἀλλ’ οὔτε οἱ προτεινόμενοι· διότι ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἐν πολέμῳ δυνάμεως αὐτῆς ἔχει ἀνάγκην 270 βαθμοφόρων, δὲν ἔχομεν ἢ μόνον 117 ἐν ὅλῳ.

§4ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνανται νὰ πληρωθῶσι τὰ κενὰ δι’ ἐμποροπλοιάρχων;

§5ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶνε τοῦτο δυνατόν. Ἡ σημερινὴ δημιουργία τῶν ναυτικῶν πραγμάτων ἀπαιτεῖ ἀξιωματικοὺς πεπαιδευμένους καὶ πεπαιδευμένους ὡς πρέπει· πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὴν παλαιὰν ὁδὸν, διότι ἄλλως θὰ χωλαίνωμεν.

§6Ν. ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, οἱ ἐπίκουροι ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ναυτικοῦ, δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς τακτικοί;

§7ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Οἱ ἐπίκουροι ἀξιωματικοὶ θὰ μείνωσι μὲ τὴν κατάστασιν τοῦ ἐπικούρου, διότι οὗτοι ἦλθον δυνάμει νόμου καθεστῶτος καὶ δὲν προσελήφθησαν διὰ τῆς βίας. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα δύνανται νὰ ἀναπτυχθῶσιν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὸν νόμον τὸν ὑφιστάμενον περὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ταμείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐκ τῶν προμηθειῶν τοῦ Ὑπουργείου τούτου λαμβάνεται ποσοστόν τι διὰ τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστράτων. Ὑποβάλλω ἤδη νομοσχέδιον, ὅπως καὶ ἐκ τῶν προμηθειῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν λαμβάνεται ὅμοιον ποσοστὸν διὰ τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ (Ὅρα Παράρτημα).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς πιστώσεως τῶν 381 χιλιάδων δραχμῶν. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ (Ὅρα Παράρτημα). Διάφοροι κάτοικοι τοῦ Αἰγίου ὑποβάλλουσιν ἔκθεσιν περὶ αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν τῶν ὑφασμάτων.

§9ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πολλοὶ ἐκλογεῖς μου βιομήχανοι ὑπέγραψαν ἀναφορὰν, δι’ ἧς παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ πρόνοιάν τινα πρὸς προστασίαν τῶν νηματοφόρων ὑφασμάτων. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§10ΚΟΥΣΤΑΣ. Δύο λέξεις ἔχω, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω διὰ τοὺς ἐφέδρους, οἵτινες σταθμεύουσιν εἰς τὰ παραπήγματα τοῦ Ῥούφου. Ἡ θέσις αὐτὴ, ὡς γνωρίζετε, εἶνε πολὺ ὑγρὰ, τὰ δὲ πατώματα εἶναι ἰσόγαια καὶ εἶναι πάντοτε ὑγρά. Οἱ εἰς τὸ νοσοκομεῖον νοσηλευόμενοι ἐξ ἀναλογίας ἐκ τοῦ σταθμοῦ αὐτοῦ εἶναι περισσότεροι ἀπὸ τοὺς ἄλλους· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ ὀλίγην προσοχὴν καὶ μετασταθμεύσῃ τοὺς ἄνδρας αὐτοὺς, διότι, ἂν δὲν πάθωσιν ἀπὸ καταῤῥοϊκὰς ἀσθενείας, θὰ γείνωσι βεβαίως ὅλοι ῥευματιῶντες καὶ δὲν θὰ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ἐν ἀνάγκῃ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν Κόρινθον, ἡ ὁποία εἶναι προάστειον τῆς Πρωτευούσης, ἕνεκα δὲ τοῦ κλίματός της καὶ τῶν καταλλήλων στρατώνων της δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς μεταστάθμευσιν τῶν ἐμπέδων τούτων λόχων. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ τῆς ἐν γένει τοποθετήσεως τοῦ στρατοῦ. Ἡ τοποθέτησις τοῦ στρατοῦ καὶ ἤδη ἡ τοποθέτησις τῶν ἐφέδρων ἐξαρτᾶται βεβαίως ἀπὸ τὰς ἐπικειμένας περιστάσεις· ἐπειδὴ ὅμως εἰσέτι δὲν εὑρισκόμεθα ἐν πολέμῳ, καλὸν θὰ ἦτο, ὅπως ἡ Κυβέρνησις συνδυάσῃ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας μὲ τὸ συμφέρον τῶν ἐπιστράτων, οἱ ὁποῖοι ὄντες ἔμποροι, βιομήχανοι καὶ κτηματίαι, μὲ περισσοτέραν εὐχαρίστησιν θὰ ὑπεβάλλοντο εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις, ἐὰν δὲν ἐμακρύνοντο πολὺ τῶν οἰκιακῶν των συμφερόντων καὶ θὰ παρέμενεν ἐν αὐτοῖς πάντοτε ὁ ἐνθουσιασμὸς, τὸν ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς εἶχον, καὶ ἡμεῖς δὲν θὰ ἐλαμβάνομεν χρείαν τοῦ Παλαμηδίου. Ἐκτὸς τούτου ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ὅπου συσσωρεύονται πολλοὶ ἄνθρωποι καὶ ἰδίως στρατιῶται, βεβαίως εἰς τὰ μέρη αὐτὰ ἀναπτύσσονται ἀσθένειαι καὶ ἤδη εἰσερχόμεθα εἰς τὸν χειμῶνα καὶ ὑπάρχει κίνδυνος μήπως οἱ στρατιῶται, μὴ ἔχοντες ὅλα τὰ ἀναγκαῖα, προσβληθῶσιν ὑπὸ ἀσθενειῶν. Ἐκτὸς τούτου ἡ ἐπισώρευσις πολλῶν ὑπερτιμᾷ τὰ πάντα, τὴν τροφὴν τῶν ἀνθρώπων, τὴν νομὴν τῶν κτηνῶν, καὶ αὐτὰ τὰ ἐνοίκια, ὅπου δὲν ὑπάρχουν στρατῶνες. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι ζῶμεν διὰ δανείων καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν οἰκονομίαν ὑπ’ ὄψει μας. Εὐελπιστῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μεταβαίνων ἐπιτοπίως, θὰ ἴδῃ ἐκ τοῦ πλησίον τὰς ἀνάγκας καὶ θὰ ἐπανορθώσῃ αὐτάς. Πέπεισμαι δὲ ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ θελήσῃ βεβαίως ποτὲ νὰ ἴδῃ πενθηφοροῦντά τινα ἐκ τῶν συγγενῶν τῶν ἐφέδρων πρὸ τοῦ πολέμου ἕνεκα ἐλλείψεως ὁποίων δήποτε μέσων, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ δώσῃ πολλὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, εἰς τὸ ὁποῖον ὅλοι ἀποβλέπομεν.

§11ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων παρατηρήσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου ἐκ Κορινθίας, τῶν συναφῶν μετὰ τῆς τοποθετήσεως καὶ τῆς κατανομῆς τοῦ στρατοῦ, εἶμαι ἥκιστα ἁρμόδιος νὰ δώσω πληροφορίαν τινὰ εἰς τὴν Βουλὴν· ἐπὶ τῆς πρώτης ὅμως παρατηρήσεως αὐτοῦ, τῆς ἐχούσης ἀφορμὴν τὸν στρατωνισμὸν ἐν τῷ κτήματι τοῦ Ῥούφη τῶν δύο ἐμπέδων λόχων, νομίζω ὅτι ὀφείλω νὰ δράξωμαι τῆς εὐκαιρίας, ἵνα δώσω πληροφορίας, αἵτινες θέλουσι καθησυχάσει τὰς ἀνησυχίας, αἵτινες ἐγεννήθησαν ἕνεκα τοῦ στρατωνισμοῦ ἐν τῇ θέσει ταύτῃ τῶν δύο ἐμπέδων λόχων. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα μοὶ ἐδόθη πληροφορία, ὅτι τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς πόλεως εἶναι ὑγρὸν, μοὶ παρεστάθη μάλιστα, ὅτι οἱ ἐκεῖ στρατωνισθέντες ἤρχισαν νὰ προσβάλλωνται ὑπὸ διαλειπόντων πυρετῶν. Ἐπειδὴ γνωρίζω, ὅτι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα κατὰ τοὺς μῆνας τοῦ θέρους εἶχεν ἐνσκήψει νόσος διαλειπόντων πυρετῶν, ἐξ οὗ ἐνδείκνυται, ὅτι ὑπῆρχεν ἐκεῖ ἢ ὅτι ἐξακολουθεῖ ὑπάρχον μίασμα, ἔσπευσα τὸ Σάββατον τὸ ἑσπέρας νὰ γράψω πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐνταῦθα Ἀρχηγείου καὶ νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τούτου. Ἔδωκα εἰς τὸν Ἀρχηγὸν γνώμην νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς στρατωνισμὸν τῶν δύο ἐμπέδων λόχων ὁ παρὰ τὴν παλαιὰν ἀγορὰν ἀρχαῖος στρατὼν τοῦ πεζικοῦ, ὁ ὁποῖος διετέλει ἐν ἐπισκευῇ· παρετήρησα δὲ, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε θεωρηθῆ οὗτος κατάλληλος, ἢ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἄλλαι ἀνάγκαι ἐπίσης κατεπείγουσαι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἀπησχόλουν ἢ ἔμελλον ν’ ἀπασχολήσωσι τὸν στρατῶνα τοῦ πεζικοῦ, περὶ οὗ εἶπον, ὅτι προθύμως ἤθελον συνεννοηθῆ μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ἄλλου Ὑπουργοῦ ἁρμοδίου, διὰ νὰ ζητήσω νὰ διαθέσωμεν πλευράν τινα τοῦ Πολυτεχνείου ἢ ἄλλου τινὸς καταστήματος πρὸς στρατωνισμὸν τῶν δύο λόχων, καὶ ἀπαλλάξωμεν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ κινδύνου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐνδεχόμενον ἦτο νὰ εὑρίσκωνται στρατωνιζόμενοι ἐν τῷ κτήματι τοῦ Ῥούφη. Ὁ κύριος Φρούραρχος ἦλθε πρὸ δύο ἡμερῶν καὶ μοὶ ἀνεκοίνωσεν, ὅτι ὁ παρὰ τὴν παλαιὰν ἀγορὰν στρατὼν ἐπισκευάζεται καὶ εἶχε προσδιορισθῆ ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς κατάστημα φυλακῶν, διότι αἱ δύο οἰκίαι, αἱ μέχρι τοῦδε πρὸς τοῦτο χρησιμεύουσαι, εἶχον κατερειπωθῆ· προσέθετο ὅμως, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφασισθῶσιν ἄλλως τὰ τῶν φυλακῶν καὶ νὰ χρησιμεύσῃ ὁ στρατὼν οὗτος πρὸς στρατωνισμὸν τῶν δύο ἐμπέδων λόχων, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ συνεννοηθῶμεν μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα παραδοθῇ ἀμέσως τὸ κτίριον, ἅμα ὡς τοῦτο ἤθελε παραδοθῆ ἀπὸ τὸν ἐργολάβον. Σήμερον ὅμως ὁ ἀρχηγὸς ἦλθε πρός με καὶ μοὶ ἔδωκε τὰς ἑξῆς πληροφορίας· ὅτι μετέβη μόνος εἰς τὸν στρατῶνα τοῦ Ῥούφη, ὅτι ἐπεσκέφθη τὰ μέρη καὶ εὗρεν αὐτὰ καλῶς διεσκευασμένα καὶ παρέχοντα ὅλας τὰς ὑγιεινὰς ἐγγυήσεις. Μοὶ εἶπε προσέτι, ὅτι δὲν ἦτο ἀκριβὴς ἡ πληροφορία, ὅτι ἠσθένησαν ἐκ τῶν δύο ἐμπέδων λόχων καὶ εἰσήχθησαν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, ἀλλ’ ὅτι μάλιστα ἡ ὑγιεινὴ κατάστασις τῶν δύο τούτων λόχων εἶναι πολλῷ καλλιτέρα τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τῶν ἄλλων Σωμάτων τοῦ στρατοῦ. Διὰ ταῦτα καὶ διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις εἶναι ἁρμόδιος θέλει ἔλθει τὸ Σάββατον, ἀνέβαλον νὰ λάβω μέτρον τι ὁριστικὸν ἐπὶ τούτου.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§13ΑΘ. Π. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον, κύριοι, ἡ τοῦ περὶ συστάσεως σώματος μηχανικῶν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν πολεμικῶν ἀτμοκινήτων πλοίων ΩΞΓʹ Νόμου, «ἅπαντες οἱ εἰς τὸ Μηχανικὸν σῶμα ἀνήκοντες, οἱ ἀξιωματικοῦ χαρακτῆρα φέροντες, ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμου τῆς 23 Αὐγούστου 1856.» Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι, συζητουμένου τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ αὐτοῦ νόμου ἐν τῇ Βουλῇ τῷ ἔτει 1880, ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα, ἐὰν οἱ μηχανικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ δικαιῶνται νὰ συσσιτῶσιν, ὥσπερ οἱ ἀξιωματικοί, ἐὰν ἄρα δύνανται καθόλου νὰ θεωρηθῶσι καὶ αὐτοὶ ἀξιωματικοί, ὅτι δὲ καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κύριος Μπούμπουλης ἀπέκρουσε τὸ τοιοῦτο, στηριχθεὶς ἰδίᾳ εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Νόμου, καθ’ ὃ οἱ μηχανικοὶ «ἰσοβαθμοῦνται ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν μόνον» πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς. Πολλοὶ ὅμως τῶν τότε βουλευτῶν, ἐν οἷς καὶ ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς κύριος Δηλιγιάννης, καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κύριος Τρικούπης, ἤλεγξαν τὴν μνημονευθεῖσαν γνώμην τοῦ κυρίου Μπούμπουλη ὡς ἄντικρυς ἀπάδουσαν πρός τε τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀναγνωσθέντος ἄρθρου 7 τοῦ ΩΞΓʹ Νόμου, ὅπερ εἶχεν ἤδη ψηφισθῆ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ καθ’ ὃ οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος μηχανικοί, φέροντες χαρακτῆρα ἀξιωματικοῦ, ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ Νόμου τῆς 23 Αὐγούστου 1856. Ὁ Νόμος ἐκεῖνος ὁρίζει τὰ τῆς ἐνεργείας, διαθεσιμότητος, ἀργίας, ἀποτάξεως καὶ ἀποστρατείας, οὐδένα δὲ ἰδιαίτερον λόγον ποιεῖται περὶ συντάξεως, ὅπως ἀναφέρηται εἰς τὴν τοιαύτην αὐτοῦ διάταξιν μόνον ὁ Νόμος ΩΞΓʹ, καθ’ ἃ διϊσχυρίσατο ὁ κύριος Μπούμπουλης. Πλὴν ἐὰν τότε ἐναπελείπετο ἀμφιβολία τις περὶ τοῦ πράγματος εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, τὴν ἀμφιβολίαν ταύτην ὤφειλον, νομίζω, νὰ διασκεδάσωσι παντάπασιν οἱ ὕστερον ψηφισθέντες καὶ δημοσιευθέντες σχετικοὶ νόμοι. Τοιοῦτος εἶναι ὁ περὶ ὁρισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ ͵ϠΝΓʹ Νόμος τῆς 13 Μαΐου 1882 καὶ ὁ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ διὰ τοῦ Νόμου ΩΞΓʹ συσταθέντος σώματος μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ Νόμος ᾼΡΟΣΤʹ τῆς 14 Ἀπριλίου. Κατ’ ἐκεῖνον καταλέγεται ἐν ἄρθρῳ 1 ὡς ἕκτη κατηγορία τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ ἡ τῶν μηχανικῶν. Κατὰ τοῦτον δὲ ὁρίζονται οἱ βαθμοὶ αὐτῶν ὡς ἀξιωματικῶν, κατώτεροι μὲν τῶν ἀντιστοίχων βαθμῶν ἐπὶ τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν, οἷς καὶ ἕπονται οἱ βαθμοφόροι μηχανικοὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 2, τυγχάνουσιν ὅμως οὗτοι μείζονος μισθοῦ, καὶ ἐγκαταλείπεται εἰς τὴν προαίρεσιν αὐτῶν ἡ κατάταξις κατὰ τὸν Νόμον ᾼΡΟΣΤʹ. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 22 τοῦ Νόμου τούτου «Ὅσοι τῶν ὑπαρχόντων μηχανικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ δὲν αἰτήσωσι νὰ καταταχθῶσι, κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ ἀνωτέρω 21 ἄρθρου, διατηροῦσι τὸν βαθμόν, ὃν ἔχουσι κατὰ τὸν ΩΞΓʹ Νόμον τῆς 20 Νοεμβρίου 1830, ὡς καὶ τὸν κατὰ τὸν αὐτὸν Νόμον μηνιαῖον μισθόν». Πολλοί, κύριοι, τῶν μηχανικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ ἠθέλησαν νὰ ἐπωφεληθῶσι τὰ πλεονεκτήματα τοῦ Νόμου ᾼΡΟΣΤʹ, ᾐτήσαντο δὲ ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ νὰ καταταχθῶσι κατὰ τὴν ἐν τῷ ἄρθρῳ 21 αὐτοῦ ὁριζομένην τάξιν. Ἄλλοι ὅμως ὡς δεκατρεῖς, ἂν μὴ πλανῶμαι, ἀπέσχον νὰ πράξωσι τοῦτο, προτιμήσαντες νὰ διατηρήσωσι τὸν βαθμὸν καὶ τὸν μισθόν, ὃν εἶχον κατὰ τὸν ΩΞΓʹ Νόμον. Οὐδὲν ἧττον περίεργόν μοι φαίνεται, ὅτι ἀκόμη δὲν ἐξεδόθη τὸ σχετικὸν Διάταγμα, δι’ οὗ ἔδει νὰ ἐπιτραπῇ αὐτοῖς ἵνα φέρωσι τὸν νόμιμον αὑτῶν βαθμόν, καὶ ἀπολαύωσι καθόλου πάντων τῶν δικαιωμάτων ἐκείνων, τῶν χορηγηθέντων αὐτοῖς διὰ Νόμου, δι’ ὃ ἠναγκάσθησαν μάλιστα νὰ ἐναγάγωσι τὸ Δημόσιον εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ νὰ τύχωσιν ἤδη τελεσιδίκου ἀποφάσεως τούτων ἀπονεμούσης αὐτοῖς δίκαιον. Περὶ τούτου ἐπεθύμουν νὰ ἐπερωτήσω σήμερον τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, συνιστῶν αὐτῷ θερμῶς τὴν ὑπόθεσιν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος μηχανικῶν. Πολλὰ εἶναι τὰ ἄτοπα, ἅτινα συνεπάγεται ἡ παράτασις τῆς τοιαύτης καταστάσεως. Ἀρκοῦμαι νὰ ὑποδείξω ἐνταῦθα, ἔνθεν μὲν τὰς πειθαρχικὰς συγκρούσεις, εἰς ἃς ἔρχονται οἱ μνημονευθέντες μηχανικοὶ πρὸς τοὺς μαχίμους ἀξιωματικούς, ὄντας ἀνωτέρους μὲν αὐτῶν κατὰ τὸν ᾼΡΟΣΤʹ, ἰσοβάθμους ὅμως κατὰ ΩΞΓʹ Νόμον, ἔνθεν δὲ τὸν κίνδυνον, ὃν διατρέχει τὸ πολεμικὸν ἡμῶν ναυτικόν, ἵνα ἀπολέσῃ κρατίστους μηχανικούς, ὧν τινες εἶναι πρώτης τάξεως μηχανικοὶ καὶ τορπιλλισταί, πάντες δὲ θεωροῦνται ἀπαραίτητοι, πάντοτε μὲν, μάλιστα δ’ ἐν τοῖς νῦν κρισίμοις καιροῖς, ἐνόσῳ τὸ ζήτημα μένει ἐκκρεμές. Διὰ ταῦτα, κύριοι, ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ σπεύσῃ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ μέχρι τοῦδε προσγενόμενον ἀδίκημα εἰς τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος μηχανικούς, ἱκανοποιῶν οὕτω καὶ διασώζων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἄνδρας, ὧν καὶ αἱ γνώσεις καὶ οἱ βραχίονες ἀποβαίνουσιν ἀπολύτως ἀναγκαῖοι εἰς τὴν Πατρίδα καὶ ἐν εἰρήνῃ, κατ’ ἐξοχὴν δὲ κατὰ τὸν ἐπικείμενον ἡμῖν ἀγῶνα.

§14ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαλλώνης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ (Ὅρα Παράρτημα).

§16ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐτησίας 16,000 δραχμῶν ἐκ τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου πρὸς σύστασιν Γυμνασίου Γυθείου. Περὶ τούτου ἐγένετο σύστασις τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου. (Ὅρα Παράρτημα).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ζητεῖ νὰ προταχθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὁ νόμος περὶ τῶν Β. Ἐπιτρόπων παρὰ ταῖς Τραπέζαις τῆς Ἠπειροθεσσαλίας καὶ τῆς Ἰονικῆς. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ διορισμοῦ Ἐπιτρόπων Βασιλικῶν ἐν ταῖς Τραπέζαις τῆς Ἠπειροθεσσαλίας καὶ τῆς Ἰονικῆς καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ. ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Κατόπιν ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ 2,710 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1884).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ βαθμοῦ καὶ προσόντων οἰκονομικῶν τινων ὑπαλλήλων. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1 καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§20ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 θὰ ζητήσω μίαν διασάφησιν· κατὰ τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἀναγνωσθέντος ἄρθρου «διορίζονται καὶ οἱ ἐπὶ τετραετίαν διατελέσαντες Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι ἢ Ταμίαι Βʹ τάξεως» νομίζω, ὅτι μὲ τοῦτο ἐννοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι διορίζονται καὶ πολλοὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ προσόντα, ἀλλ’ εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον λείπει ὁ «καί». Ἐννοεῖτε δὲ, ὅτι μόνον ὁ ἐπὶ τετραετίαν διατελέσας διορίζεται καὶ οὐχὶ ἕτερος; Θέλετε νὰ καθιερώσετε καὶ ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Ἐφορειῶν καὶ Ταμείων τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν τελωνιακὸν νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς ἀνωτέραν θέσιν τοῦ τελωνιακοῦ κλάδου ὁ μὴ διατελέσας εἰς κατωτέραν;

§21ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων· εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θέλω σᾶς δώσει πληροφορίας. (Κατόπιν ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὰ ἑπόμενα, ὡς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ἐκτάκτων ἐπαρχιακῶν ταμείων). (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§23ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦ ἄρθρου 3 προτείνεται ἡ ἀπάλειψις.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ 4 τοῦ νομοσχεδίου γίνεται 3. (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα 3, 4, καὶ 5 καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, καθὼς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσφορῶν.

§26ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσφορῶν ἐπιβάλλεται πρὸς τοῖς ἄλλοις ἡ ὑποχρέωσις εἰς τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ εἰς τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν νὰ καταβάλλωσι κατ’ ἐξαίρεσιν ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων τοῦ Κράτους καὶ διὰ μίαν μόνην φορὰν ποσὸν ἴσον τῷ ποσῷ, τῷ βεβαιωθέντι τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν διὰ τὸ ἔτος 1884, καὶ οἱ ἐπιτηδευματίαι ποσὸν ἴσον τῷ φόρῳ τοῦ ἐπιτηδεύματος, τῷ βεβαιωθέντι διὰ τὸ ἔτος 1885. Ὅτε τὸ νομοσχέδιον κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐξετυπώθη καὶ ἐδημοσιεύθη, ἤκουσα, ὅτι ἐγένετο παρατήρησις ἐπ’ αὐτοῦ, ἰδίως δὲ παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑπτανήσου· ἤκουσα παράπονα διατί εἰς πάντας τοὺς ἄλλους πολίτας ἐπεβλήθη ἡ ὑποχρέωσις νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, δὲν ὑπεβλήθη δὲ εἰς τοὺς πολίτας τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων; Αἱ παρατηρήσεις αὗται μοὶ ἐφάνησαν λίαν δίκαιαι, ἐπίστευον δὲ πάντοτε, ὅτι ἤθελεν ἀπευθυνθῆ παρὰ τῶν συναδέλφων Βουλευτῶν τῶν Ἐπαρχιῶν τῆς Ἑπτανήσου τοιαύτη παρατήρησις, διότι δὲν ἀμφέβαλλον, ὅτι τὰ αἰσθήματα τοῦ πατριωτισμοῦ, τὰ ὁποῖα διέκρινον τοὺς ἀδελφοὺς Ἑπτανησίους καθ’ ὅλον τὸν παρελθόντα δημόσιον ἐθνικὸν βίον, ὑπῆρχον ἀκμαῖα καὶ ἐν αὐτοῖς, ὡς εἶνε ἀκμαῖα καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις πολίταις τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Μοὶ παρεστάθη παρὰ τῶν συναδέλφων τούτων, ὅτι τὰ τέκνα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν εἰς πάσας τὰς θυσίας, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν θυσίαν τῆς ζωῆς κατὰ τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις τῆς Χώρας τοῦ 1848, φυσικὸν ἦτο τὰ τέκνα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠψήφησαν καὶ τοὺς κινδύνους τοὺς προφανεῖς τῆς ζωῆς κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τοῦ ἐθνικοῦ βίου ἡμῶν, καθ’ ἣν ἐξυφάνθη καὶ κατεσκευάσθη ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἐλευθέρας ταύτης γωνίας τῆς Ἑλλάδος, φυσικὸν ἦτο νὰ βαρυθυμήσωσιν, ὅταν εἶδον, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἐκάλουν καὶ τοὺς συμπολίτας αὐτῶν καὶ εὐτυχῶς ἡμῶν νὰ εἰσφέρωσι καὶ οὗτοι τὸν ὀβολόν των, καὶ νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὰ αὐτὰ βάρη, εἰς τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ὑποκύψωσι καὶ οἱ ἄλλοι συμπολῖται αὐτῶν. Ἔσπευσα διὰ τοῦτο νὰ συμπληρώσω τὴν ἔλλειψιν καὶ νὰ παρακαλέσω τοὺς συναδέλφους ἡμῶν Βουλευτὰς ἐκ τῶν Ἐπαρχιῶν τῆς Ἑπτανήσου νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ συσκεφθῶσι μετ’ ἐμοῦ σήμερον περὶ τῶν πόρων, ἐκ τῶν ὁποίων ἠδυνάμεθα διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ζητήσωμεν, ὅπως εἰσφέρωσι καὶ αὐτοὶ, καὶ περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἤθελε πραγματοποιηθῆ ἡ καταβολὴ τῆς εἰσφορᾶς. Πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων εὐηρεστήθησαν νὰ συνέλθωσι σήμερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, συνεζήτησαν καὶ ἐβασάνισαν ἐμβριθῶς πάντα τὰ περὶ τούτου, καὶ ὁμοθύμως ἀπεδέχθησαν οἱ συνελθόντες, ὅτι κατ’ ἐξαίρεσιν ἕνεκα τῶν ὑφισταμένων ἐκτάκτων περιστάσεων τῆς Πατρίδος πρέπει καὶ ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις καὶ τοῖς Δήμοις τῆς Ἑπτανήσου νὰ ἐπιβληθῇ ἡ αὐτὴ εἰσφορὰ, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἐν τοῖς Δήμοις καὶ ταῖς Ἐπαρχίαις τῶν ὑπολοίπων Τμημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐφαρμοζομένων καὶ ἐκεῖ κατ’ ἐξαίρεσιν διὰ μίαν φορὰν τῶν νόμων περὶ τῶν φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων, ἵνα καὶ οἱ συμπολῖται τῆς Ἑπτανήσου εὑρεθῶσιν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἰς ἣν εὑρίσκονται καὶ οἱ συμπολῖται τῶν ὑπολοίπων Τμημάτων, καὶ καταβάλωσι ποσὸν ἴσον τῶν βεβαιωθησομένων φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ ποσὸν ἴσον τῶν βεβαιωθησομένων φόρων τῶν ἐπιτηδευμάτων. Κατὰ συνέπειαν συνέταξα τροπολογίαν, ἥτις θέλει ἀποτελέσει δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχει δὲ ἡ τροπολογία ὡς ἑξῆς· «Ἡ κατὰ τὰς παραγράφους γʹ καὶ δʹ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου εἰσφορὰ ἐπιβάλλεται κατ’ ἐξαίρεσιν νῦν ἐπίσης ἐφ’ ἅπαξ καὶ ἐν τοῖς Δήμοις τῶν Νομῶν Ζακύνθου, Κεφαλληνίας καὶ Κερκύρας, καὶ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Κυθήρων. Θέλει δὲ βεβαιωθῆ κατὰ τοὺς φορολογικοὺς ὅρους καὶ τὰς διατάξεις τῶν περὶ φόρων ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων ἰσχυόντων ἐν τοῖς ἄλλοις Τμήμασι τοῦ Κράτους νόμων». Συνεπείᾳ δὲ τῆς τροπολογίας ταύτης ἔδει νὰ τροποποιηθῇ καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2, ἡ κανονίζουσα τὸν χρόνον τῆς εἰσφορᾶς ταύτης. Ἡ διάταξις τοῦ 2 ἄρθρου, ἡ περὶ πληρωμῆς τῆς εἰσφορᾶς, διατάσσει «τῶν δὲ ἐν τοῖς §§ γʹ καὶ δʹ μετὰ ἕνα μῆνα ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου». Διὰ τῆς τροπολογίας προτείνεται νὰ προστεθῶσι μετὰ τὰς λέξεις «ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου» αἱ λέξεις «καὶ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τὴν πρώτην τοῦ ἑπομένου μηνὸς ἀπὸ τῆς ἀποστολῆς τῶν σχετικῶν χρηματικῶν καταλόγων εἰς τὰ ἁρμόδια ταμεῖα». Τὴν τροπολογίαν ταύτην, τὴν προτείνουσαν τὴν προσθήκην 2 ἄρθρου καὶ τροποποιοῦσαν τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§27ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Παρελείψατε τὰς Ἐπαρχίας Γυθείου καὶ Οἰτύλου.

§28ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λέγει, ὅτι ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν ἐφαρμόζεται εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Γυθείου· δὲν γνωρίζω ὅμως τὶ ἐγένετο περὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων· περὶ τούτου αὔριον.

§29ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφοῦ ὁ νόμος ἐξαιρεῖ μόνον τὴν Ἑπτάνησον ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἄρα κατὰ τὸν νόμον ἐκτείνεται καὶ ἐκεῖ ὁ φόρος. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐν τῇ πράξει ἐκτελῆται.

§30ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§31ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂς ἀναβληθῇ νὰ ἴδωμεν τὸ ὅλον συνηρμολογημένον.

§32ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά· ἂς ἀναβληθῇ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνανεώσεως καὶ πληρωμῆς τῶν μέχρι τοῦ 1876 ὀφειλομένων ἐσόδων.

§34ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε πίνακα τῶν καθιστερούντων ἐξ ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν ἀπὸ τοῦ 1883–1885.

§35ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν τοῦ 1884 δὲν εἶχε βεβαιωθῇ, καὶ ἡ βεβαίωσις αὕτη ἤρξατο πρό τινος καὶ μόλις τώρα ἐτελείωσεν. Ἔχετε τοὺς πίνακας τῶν ἀπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδημοσιεύθησαν ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως.

§36ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ πρῶτον ἄρθρον).

§37Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου πρώτου τοῦ νόμου, περὶ οὗ πρόκειται, ἀναγράφεται ἡ ἐφεξῆς ἀρχή: «Πρὸς ἄτοκον πληρωμὴν ἢ ἀνανέωσιν τῶν ἐν τῷ νόμῳ ΠΛΔʹ σημειουμένων χρεῶν χορηγεῖται προθεσμία μέχρι τοῦ ἔτους 1876». Ὁ νόμος ΠΛΔʹ τοῦ 1881 περιλαμβάνει καὶ ὀφειλέτας τοὺς φορολογουμένους ἐξ ἀμέσων φόρων καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας. Μέχρι τοῦδε οἱ καθυστεροῦντες ἐξ ἀμέσων φόρων καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας φορολογούμενοι πρὸς τὸ Δημόσιον, ἢ καὶ ἐνοικιασταὶ τοιούτων φόρων δὲν ὑπέκειντο εἰς τόκους, καὶ 1) ὁ νόμος τοῦ 1861 ΧΚΔʹ ἐν ἄρθρῳ 1, ἐδαφίῳ τελευταίῳ περιέχει τὰ ἑξῆς· «Τὰ ἐξ ἀμέσων φόρων καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας χρέη τῶν φορολογουμένων δὲν ὑπόκεινται εἰς τόκον ὑπερημερίας καὶ ἐν τῷ μέλλοντι». Ἐκτὸς αὐτοῦ τοῦ νόμου ὑπάρχει 2) ὁ νόμος ΥΛΣʹ τοῦ 1871, ὅστις ἐν ἄρθρῳ 46 ἀναγράφει τὴν ἐφεξῆς διάταξιν· «Δὲν ὑπόκεινται εἰς τόκον 1) τὰ καθυστεροῦντα ἐξ ἀμέσων φόρων καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας· 2) τὰ δικαστικὰ ἔξοδα ἐν γένει· 3) τὰ παντὸς εἴδους πρόστιμα καὶ αἱ χρηματικαὶ ποιναὶ κλπ. 4) Ἔρχεται ἔπειτα τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου ᾼΡΑʹ τοῦ μεταγενεστέρου νόμου 1883, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς· «Τὰ ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας μέχρι τοῦ 1876 χρέη τῶν ὀφειλετῶν, ἅτινα δὲν ἤθελον ἀνανεωθῆ ἢ ἐξοφληθῆ μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου 1884, θέλουν εἰσπραχθῆ ἐντόκως «ἐφ’ ὅσον κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ὑπέκειντο εἰς πληρωμὴν τόκων.» Διὰ τοῦ νέου ἤδη νόμου, ἂν συμπεριλαμβάνωνται καὶ οἱ φορολογούμενοι ἐξ ἀμέσων φόρων, ὡς ὑπαγόμενοι εἰς τόκους, ἐνῷ ῥητοὶ νόμοι ἀπήλλαξαν αὐτοὺς τῆς πληρωμῆς τόκων, ἀναγκάζομαι νὰ διακηρύξω, ὅτι ἡ εὐεργεσία, τὴν ὁποίαν προτίθεται ὁ νόμος αὐτὸς νὰ χορηγήσῃ, εἶναι ψεῦδος καὶ ἀληθὴς τυραννία. Ἀναγκάζομαι νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν αὐτὴν διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· ἐνοικιαστής τις, ὀφείλων πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ δικαιούμενος λαβεῖν παρὰ τῶν φορολογουμένων δικαίωμα φόρων ἀμέσων καὶ ἐπικαρπίας τοῦ 1862, ἤγειρεν ἀγωγὰς καὶ ζητεῖ 30 δραχμὰς διὰ κεφάλαιον καὶ 150 διὰ τόκους, ἐπικαλεῖται δὲ γνωμοδότησιν περὶ τόκων τῶν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν Συμβούλων, διὰ τῆς ὁποίας κηρύσσεται, ὅτι ὁ μὴ συμμορφωθεὶς φορολογούμενος πρὸς τὸν νόμον τὸν εὐεργετικὸν καὶ μὴ δηλώσας, ὅτι ἐντὸς προθεσμιῶν προτίθεται νὰ πληρώσῃ, ὀφείλει τόκους ὑπερημερίας. Παρετήρησα, ὅτι ἡ γνωμοδότησις αὕτη τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου δὲν εἶναι ἑρμηνεία, ἀλλὰ παραχάραξις τοῦ νόμου, διότι ὁ νόμος δὲν ὑπεχρέωσε ποτὲ τοὺς φορολογουμένους νὰ πληρώσουν τόκους· ἐξ ἐναντίας, τοὺς ἀπήλλαξε τῆς πληρωμῆς τόκων. Ἐζητήθη δι’ ἀναφορᾶς παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἡ κατάργησις τῆς γνωμοδοτήσεως ταύτης, ἀλλ’ ὁ Τμηματάρχης σκέπτεται πρὸ μηνὸς ἂν πρέπῃ ἢ οὔ νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν αὐτήν. Τώρα ἔρχεται νέος νόμος νὰ δώσῃ κῦρος εἰς αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν, διότι ἀναγράφει τὴν φράσιν «πρὸς ἄτοκον πληρωμὴν» χορηγοῦνται προθεσμίαι πρὸς ἀνανέωσιν κλπ. τοῦ χρόνου καὶ θέλει δι’ ἐναντίου συμπεράσματος ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ καθυστεροῦντα ἐξ ἀμέσων φόρων ἕως τώρα ἦσαν ἔντοκα. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἐπειδὴ ὑπάρχουν πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα νὰ συμμορφωθοῦν μὲ τὸν νόμον αὐτόν, νὰ τεθῇ, ὅτι δὲν ὑπόκεινται εἰς πληρωμὴν τόκων ὑπερημερίας τὰ ἐξ ἀμέσων φόρων καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας ὑπὸ φορολογουμένων καθυστερούμενα. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ τὴν δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργός.

§38ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§39Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ μελετῶν τὴν Ἑλληνικὴν Νομοθεσίαν τῶν τελευταίων ἐτῶν, καὶ ἰδίως τὴν ἀπὸ τοῦ 1863, μετὰ λύπης θέλει παρατηρήσει, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους βραβεύουσι κατὰ τρόπον σκανδαλώδη τοὺς κακοπληρωτὰς τοῦ Δημοσίου. Τὸ σύστημα τοῦτο ἀφοῦ εὗρεν ὑποδοχὴν εἰς τὸν φόρον τοῦ χρήματος, ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὸν φόρον τοῦ αἵματος, καὶ σεῖς, κύριοι, οἱ γνωρίζοντες κάλλιον ἐμοῦ τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους, ἐξεύρετε ὅτι ἐβραβεύθησαν οἱ καθυστεροῦντες κληρωτοὶ διὰ συντομεύσεως τοῦ χρόνου τῆς θητείας, ὡς ἐβραβεύθησαν καὶ οἱ ἔφεδροι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔσπευσαν νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν στρατὸν κατὰ τὸ 1878, ἐκρατοῦντο δὲ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ οἱ ἔφεδροι οἱ προσελθόντες ἅμα τῇ προσκλήσει, ἐνῷ ἀπηλλάσσοντο οἱ μὴ προσελθόντες παντελῶς. Ἐῤῥέθη, ὅτι ὁ νόμος, οὗ τινος ζητεῖται ἡ παράτασις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἔδιδε τὴν εὐκολίαν τοῦ νὰ εἰσπραχθῶσι τὰ καθυστερούμενα, ἀλλὰ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον. Ἡ ἰδέα αὕτη ἐγένετο λίαν ἐλαστική, καὶ ἀπὸ τὴν μίαν ἀναβολὴν εἰς τὴν ἄλλην καὶ ἀπὸ μίαν εὐκολίαν εἰς ἄλλην κατηντήσαμεν νὰ βραβεύωμεν ἀφειδῶς τοὺς κακοπληρωτὰς τοῦ Δημοσίου ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ Ἀττικὸν δίκαιον οὐδὲ δικαιώματα πολιτικὰ εἶχον, οὐδὲ τὴν τιμὴν τοῦ νὰ λαμβάνωσι Δημόσια ἀξιώματα. Καὶ τίνες εἶναι οὗτοι, οἵτινες βραβεύονται; οὐχὶ βεβαίως οἱ καλλιτέρα μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ· εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζονται ὑπὸ τῶν ἰσχυρῶν....

§40ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι αὐτοὶ οἱ ἰσχυροί.

§41ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Αὐτοὶ μάλιστα οἱ ἰσχυροί, οἱ καταχρώμενοι τῆς εὐπιστίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἂν δὲν ἐφοβούμην μὴ παρεξηγηθῶ, ἤθελον ζητήσει νὰ κατατεθῇ πίναξ τῶν ἀπὸ τοῦ 1862 μέχρι σήμερον, οὐχὶ ὅλων τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ μόνον τῶν πολιτευθέντων καὶ πολιτευομένων, διὰ νὰ ἐξετασθῇ ἅπαξ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁμολογουμένως σκανδαλῶδες, καὶ μάλιστα εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀφαιροῦμεν τὸν ἄρτον ἀπὸ τοὺς δυστυχεῖς ὑπαλλήλους, καθ’ ὅσον οὐδὲν πλειότερον ἢ τὸν ἄρτον πρόκειται νὰ στερηθῶσι διὰ τοῦ νόμου περὶ εἰσφορῶν ἅπαντες οἱ ὑπάλληλοι καὶ αὐτοὶ οἱ ἀτυχεῖς δικαστικοὶ λειτουργοί. Ἀξιοῦμεν νὰ ἐπεκτείνωμεν τ’ ἀγαθὰ τοῦ πολιτισμοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ πέραν τῶν Ἑλληνικῶν συνόρων, ἐνῶ δὲν ἔχομεν δικαιοσύνην· καὶ δὲν ἔχομεν δικαιοσύνην ἕνεκεν πολλῶν λόγων, ὧν εἷς καὶ ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν καὶ ὑπηρετῶν, ἀφαιροῦμεν δὲ ἤδη καὶ αὐτὸν τὸν ἄρτον των καὶ ἀξιοῦμεν παρ’ αὐτῶν νὰ ἦναι αὐστηροὶ ἐκτελεσταὶ τοῦ καθήκοντος, καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀρνούμεθα τὸν ἄρτον εἰς τοὺς δικαστὰς, οὓς ἐπίσης ὑποβάλλομεν εἰς τὰς ἀναγκαστικὰς εἰσφορὰς, μολονότι οὗτοι δὲν ἔχουσι τὰ εὐεργετήματα τῶν διοικητικῶν καὶ ταμιακῶν ὑπαλλήλων, ἤτοι κατοικίαν, ποσοστὰ κτλ., βραβεύομεν ταὐτοχρόνως τοὺς κακοπληρωτὰς τοῦ Δημοσίου! Εἶμαι λοιπὸν, κύριοι, ἐναντίον τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ θελήσῃ ν’ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν κρίσιμον περίστασιν, ἣν διατρέχομεν, διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν προθυμίαν τοῦ λαοῦ πρὸς θυσίας χρηματικάς. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν χάριν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον λέγομεν ὅτι θὰ ἐπιχειρήσωμεν, νὰ μὴ ἐπιμένῃ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς ἔχει τοὐλάχιστον· μόνον εἰς ἓν δυνάμεθα τὸ πολὺ νὰ συναινέσωμεν, εἰς τὸ νὰ παραταθῇ ἡ δοθεῖσα προθεσμία, ἀλλὰ νὰ μείνῃ ὁ νόμος τοῦ 1883 ὡς εἶχε μέχρι τοῦδε, ἄνευ δηλαδὴ νέων ἀμοιβῶν εἰς τοὺς κακοπληρωτὰς τοῦ Δημοσίου.

§42ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Φαίνεται, ὅτι ὑπολαμβάνουσιν οἱ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀγορεύσαντες, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κεῖται ὑπὸ συζήτησιν ὑμῶν, προβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μείνωσιν ἀκαταδίωκτοι οἱ ὀφείλοντες εἰς τὸ Δημόσιον ἢ προβάλλεται ἄλλο τι μέτρον καινοφανὲς, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε ἐν χρήσει καὶ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐπενοήσαμεν καὶ διὰ πρώτην φορὰν προβάλλομεν εἰς ὑμᾶς. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἐμελετᾶτο καλλίτερον, ἤθελον οἱ κατ’ αὐτοῦ ἀγορεύσαντες πεισθῆ, ὅτι δὲν πρόκειται, ἵνα διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπονεμηθῇ χάρις τις εἰς τοὺς ὀφειλέτας, ἀλλὰ πρόκειται νὰ παραταθῇ ἡ ἰσχὺς νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς δὶς καὶ οἱ ὁποῖοι λειτουργοῦσι μέχρι τοῦδε καὶ εἶναι ἐν ἰσχύϊ. Τοὺς νόμους τούτους δὲν ἐπενόησα ἐγὼ, οὐδ’ ἐπρόβαλον αὐτοὺς ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅταν ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν αὐτούς. Ὁ μὲν πρῶτος τῶν νόμων τούτων ἐπροτάθη καὶ ἐψηφίσθη κατὰ τὸ 1881, συνταχθεὶς, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας, ὁ δὲ δεύτερος τῶν νόμων τούτων ἐπροτάθη καὶ ἐψηφίσθη ἐπὶ τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου· ὁ σκοπὸς ὅμως καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου νόμου ἦτο νὰ ἐξεύρῃ πρακτικόν τι μέτρον, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ εἰσπράξωμεν τὰ καθυστεροῦντα ἢ τέλος πάντων νὰ ἐκκαθαρίσωμεν τὶ δυνάμεθα νὰ εἰσπράξωμεν καὶ τί δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῇ. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν θελήσητε νὰ ψηφίσητε, ἐὰν μάλιστα πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπιθυμία, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς ἐξέφρασε, νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τί θὰ γείνῃ; Ἡ μὲν ἰσχὺς τῶν νόμων τοῦ 1881 καὶ 1883 θέλει λήξει, ἡ ἐνέργεια πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν τούτων δὲν θέλει ἐξακολουθήσει, θέλομεν δὲ ἐπανέλθει εἰς ἣν εἴμεθα κατάστασιν πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὁ νόμος τοῦ 1881, κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐσκόπει νὰ βελτιώσῃ, καὶ νομίζω ὅτι ἐβελτίωσε, διότι ἤδη βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται 110,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, τὰς ὁποίας τὸ Δημόσιον δὲν ἤθελεν εἰσπράττει, ἐὰν ὁ νόμος τοῦ 1881 δὲν ἐψηφίζετο. Ἐπειδὴ δὲ ἡ προθεσμία τοῦ νόμου τοῦ 1881 ἔληγεν, ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐπρότεινε νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία μέχρις ὡρισμένου χρόνου, καὶ ἐπειδὴ τώρα πάλιν λήγει, προβάλλομεν καὶ ἡμεῖς τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ οὐδεμία μεταβολὴ τῶν διατάξεων τῶν νόμων ἐκείνων προβάλλεται. Ἑπομένως νομίζω ὅτι, ἐὰν ὁ φίλος μου βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἐπείσθη, δι’ ὧν εἶπον, διὰ νὰ μὴ ἐμμείνῃ εἰς τὴν γνώμην του, ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Βώλου θέλει πεισθῆ, πληροφορούμενος, ὅτι οὐδεμία καινοτομία ἢ διάταξις νέα εἰσάγεται ἐπὶ τῶν διατάξεων τῶν νόμων τοῦ 1881 καὶ 1883, ἀλλὰ μόνον σκοπεῖται δι’ αὐτοῦ ἡ παράτασις τῆς προθεσμίας.

§43ΜΑΝΟΥΣΟΣ. Εὑρίσκεται εἰς πλάνην ὁ ἐκ Βώλου ἀξιότιμος βουλευτὴς, φρονῶν ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπὸ τοῦ 1862 καὶ ἐντεῦθεν διασκορπίζει τὰ δημόσια χρήματα εἰς τοὺς κακοπληρωτὰς τοῦ Δημοσίου. Ὁ νόμος τοῦ 1861 ὥρισεν ὅτι τὰ μέχρι τοῦ ἔτους 1853, συμπεριλαμβανομένου, καθυστερούμενα χρησιμεύουν πρὸς πληρωμὴν παλαιῶν χρεῶν τοῦ Δημοσίου, τὴν ὁποίαν ἀνέστειλε τὸ Διάταγμα τοῦ 1833. Δὲν ἀνήκουν λοιπὸν τὰ χρήματα αὐτὰ εἰς τὸ Δημόσιον, ἀνήκουν εἰς τοὺς πιστωτὰς τοῦ Δημοσίου, καὶ πιστωταὶ τοῦ Δημοσίου εἶναι αὐτοὶ οἱ χρεῶσταί του, διότι τὰ μὲν ἐξωτερικὰ δάνεια ἀνεγνωρίσθησαν, εἰς τὰς Νήσους δίδομεν ἐτησίως ποσοστόν τι ἀπέναντι τῶν δανείων των, καὶ δὲν μένουσιν ἄλλοι παρὰ οἱ Πελοποννήσιοι καὶ οἱ Στερεολλαδῖται. Τὸ νὰ λησμονῶμεν τούτους ὡς πιστωτὰς καὶ νὰ τοὺς ἐνθυμώμεθα ὡς ὀφειλέτας εἶναι ὅ,τι ἀδικώτερον δύναται νὰ κάμῃ ἡ Ἑλλάς. Ὁ πρῶτος νόμος περὶ παλαιῶν χρεῶν ἐγένετο τὸ 1853, ἀλλ’ ὀλίγα ἐπέφερεν ἀποτελέσματα, καὶ τούτου ἕνεκα ἐδέησε τὸ 1861 νὰ γίνῃ ἄλλος νόμος. Τοῦ εἰς τὴν Βουλὴν εἰσαχθέντος νομοσχεδίου ἤμην τότε εἰσηγητὴς καὶ διεφώνησα πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὡς πρὸς τὰς αἰτίας τῆς ἀποτυχίας τοῦ νόμου τοῦ 1853. Ὁ μακαρίτης Σίμος ἐφρόνει, ὅτι ἀπέτυχε, διότι ἦτο δύσκολον οἱ διάφοροι συνενοικιασταὶ νὰ συνεννοηθῶσι μὲ τοὺς συμμετόχους των καὶ μὲ τοὺς ὑπενοικιαστάς των διὰ νὰ ἀναγνωρίσῃ ἕκαστος τὸ ἐπιβαρύνον αὐτὸν μέρος τοῦ χρέους καὶ τὸ ἀνανεώσῃ, συνάμα δὲ ἦτο δύσκολον νὰ προσφέρουν καὶ νέας ἐγγυήσεις, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νόμος τοῦ 1861 οὔτε νέας ἐγγυήσεις ἀπῄτησεν, οὔτε τὰς ἀρχικὰς ἐνοχικὰς σχέσεις τῶν ὀφειλετῶν πρὸς τὸ Δημόσιον μετέβαλεν. Ἐγὼ εἶχον ἐναντίαν ἰδέαν καὶ ἀπέδιδον εἰς τὰς ζημίας τῶν ἐνοικιαστῶν τὴν ἀποτυχίαν τοῦ νόμου ἐκείνου. Τὴν ἰδέαν μου ταύτην ὑπεστήριξα καὶ διὰ τῆς ἐκθέσεώς μου καὶ προφορικῶς εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τόσον ἡ Βουλὴ ὅσον καὶ ἡ Γερουσία παρεδέχθησαν τὴν τροπολογίαν μου καὶ ἐτέθη ἐν τῷ νόμῳ διάταξις ἐκπίπτουσα ὅλας τὰς ζημίας τῶν ἐνοικιαστῶν διὰ τῆς μειώσεως τῶν ἐνοικίων, καὶ οὕτως ἀνεγνωρίσθησαν ὡς ὀφειλόμενα τὰ πραγματικὰ καθυστερήματα. Ἐπῆλθεν ἡ μεταπολίτευσις εἰς τὰ 1862, καὶ δὲν συνεκροτήθησαν τὰ γνωμοδοτικὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα ὤφειλαν ν’ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ζημιῶν καὶ νὰ προτείνωσι τὴν μείωσιν τῶν ἐνοικίων, καὶ διὰ τοῦτο ἐπῆλθεν ὁ Νόμος τοῦ 1881, ὅς τις, ὡς χθὲς εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξησφάλισεν εἰς τὸ Δημόσιον ἔσοδον 110 χιλιάδων δραχμῶν ἐτησίως. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν παρὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ περισσότερον ἔσοδον εἰς τὸ Δημόσιον παρ’ ὅ,τι ἐξησφάλισεν ὁ Νόμος τοῦ 1881, καὶ ὁ σκοπὸς οὗτος δηλοῦται ἀπὸ τὰς ἐκπτώσεις, τὰς ὁποίας παραχωρεῖ εἰς τοὺς ὀφειλέτας, ὅπως ἑλκύσῃ πλειοτέρους εἰς τὴν ἀνανέωσιν τοῦ χρέους των. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ Νομοσχεδίου, ἐὰν φέρω τροπολογίαν τοῦ ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ τέταρτον τοῦ ἀρχικοῦ ποσοῦ ἑκάστου ἐνοικίου λόγῳ ζημίας· διότι, καθὼς παρετήρησα καὶ τότε, οἱ ἐνοικιασταὶ ἦσαν πάντοτε σχεδὸν οἱ αὐτοί, ἦσαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ ἀγῶνος, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰς ἐνοικιάσεις ὡς ἐπάγγελμα, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ κάμουν κανὲν ἄλλο ἔργον παρὰ τὸν ἐνοικιαστὴν ἔστω καὶ μὲ προφανῆ των ζημίαν. Τὸ εὐεργέτημα τοῦτο ἔχουσι δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1861 κεκτημένον οἱ μέχρι τοῦ 1858 ἐνοικιασταί, καὶ δὲν πρόκειται ἤδη ἢ νὰ τὸ ἐκτείνωμεν καὶ μέχρι τοῦ 1876· ἡ δὲ ἀπάλειψις τῶν μέχρι τοῦ 1853 χρεῶν δὲν εἶναι διασκόρπισις τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ εἶναι χρήματα ἡμῶν τῶν πιστωτῶν του, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ εἷς ἐξ αὐτῶν, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὁποίων εἶναι προσδιωρισμένα. Αὐτῶν τῶν δύω χρήσεων τὰ ἐνοίκια, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς ἡμᾶς, πρέπει τοὐλάχιστον ν’ ἀπαλειφθῶσιν· ἄλλως, διὰ ταῦτα τρέχει καὶ ἡ τριακονταετὴς παραγραφή, διότι κατὰ τὸν Νόμον τοῦ 1883 ἡ μὴ ἀνανέωσίς των προῆλθεν ἐκ τῆς ὀλιγωρίας τῶν Ταμιακῶν Ἀρχῶν τοῦ νὰ συγκεντρώσουν τὰ χρέη καὶ προσκαλέσουν τοὺς ὀφειλέτας πρὸς ἀνανέωσίν των, καὶ ἐκ τῆς ὀλιγωρίας τῶν ὑπαλλήλων του δὲν δύναται τὸ Δημόσιον νὰ παραγάγῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ δικαιώματα. Διὰ τοὺς λόγους τούτους κηρύσσομαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὰς τροπολογίας μου.

§44Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅταν, κύριοι, ὁμιλῶ εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου οὔτε Πελοποννησίους, οὔτε Στερεολλαδίτας, οὔτε Νησιώτας· ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου Ἕλληνας, διεπομένους ὑπὸ τῶν αὐτῶν νόμων· ὥστε τὰς τοιαύτας ἀτόπους διακρίσεις ἀφίνω δι’ ἄλλους. Εὐχαριστῶ μὲν τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτι μᾶς ἔδωκε τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἄλλοι συνέταξαν ἀρχικῶς τοὺς πρώτους νόμους· ἀλλὰ τοῦτο δὲν μ’ ἔκαμε νὰ μεταβάλω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα οὐχὶ διὰ νὰ ἐπιτεθῶ κατὰ τοῦ Α, ἢ τοῦ Β, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου. Ἐπεθύμουν διὰ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ν’ ἀπεδεικνύετο συνεπὲς τὸ συμπέρασμά του, ἀλλὰ τὸ συμπέρασμά του δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ὁμιλίαν του. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μεταβολῆς τοῦ νόμου· πρόκειται ἁπλῶς καὶ μόνον περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας νόμου ἰσχύοντος ἀπὸ τοῦ 1881 καὶ συνταχθέντος παρ’ ἄλλου. Ἐὰν ταῦτα οὕτως εἶχον, θὰ σᾶς ἔλεγον καὶ ἐγὼ νὰ τὸ ψηφίσητε, καὶ τοῦτο εἶπον πρὸ μικροῦ· εἶπον, ὅτι δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας, ἀφοῦ ἐπὶ τέλους ἐψηφίσθησαν αὐτοὶ οἱ νόμοι, ἵνα μὴ ἀναψηλαφήσωμεν τὸ παρελθὸν, καὶ ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ εἰσπραχθῇ ποσόν τι· ἀλλ’ εἶπον νὰ μὴ ἐπιτείνωμεν τὸ κακόν, ἐπεκτείνοντες τὰ βραβεῖα τῶν κακοπληρωτῶν. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ κακὸν δὲν ἐπιτείνεται, τὰ πράγματα μένουν ὡς ἔχουν. Ταῦτα λέγει τὸ νομοσχέδιον; Ταῦτα λέγει ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἔχω ἀνὰ χεῖρας; Σᾶς ἀναγινώσκω καὶ κρίνατε (ἀναγινώσκει)· «Διὰ τοῦ 2 ἄρθρου, λέγει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, κανονίζεται ἀμοιβή τις τόσον ὑπὲρ τῶν ἀνανεούντων τὰ χρέη των ὀφειλετῶν, ὅσον καὶ ὑπὲρ τῶν καταβαλόντων ἐγκαίρως τὰς ληξιπροθέσμους δόσεις ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ προκληθῇ τὸ συμφέρον αὐτῶν καὶ πρὸς ἀνανέωσιν καὶ πρὸς πληρωμὴν αὐτῶν...»

§45ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν μοὶ δίδητε τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς δώσω μίαν διασάφησιν.

§46ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὐχαρίστως.

§47ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ νόμος τοῦ 1881 καὶ τοῦ 1883 καὶ οἱ Δημόσιοι Ταμίαι ἀπῄτουν τὰς δημοσίας εἰσπράξεις καὶ οἱ καθυστεροῦντες ἀπέτινον τὴν ὀφειλήν των, πάλιν τὸ ποσὸν δὲν ἤθελε πληρωθῆ ἀκέραιον εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον· ἀλλ’ ὁ Ταμίας ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κρατήσῃ ποσοστά τινα ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ καταβληθέντος διὰ τῆς φροντίδος του. Τὰ ποσοστὰ αὐτὰ ἐνόμισεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι, ἐὰν τὰ παρεχώρει εἰς τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου, ἤθελε τοὺς κινήσει τὸ ἐνδιαφέρον νὰ σπεύσουν νὰ ἐκκαθαρίσουν τὰ χρέη των τὸ ταχύτερον. Λοιπὸν τὸ Δημόσιον Ταμεῖον δὲν ὑφίσταται καμμίαν ζημίαν, ἀλλὰ τὰ ποσοστὰ, τὰ ὁποῖα ἤθελον λάβει οἱ Ταμίαι, αὐτὰ ἀφίνει εἰς τοὺς ὀφειλέτας.

§48ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι τὰ ποσοστὰ τὰ ἐγγεγραμμένα ἐν τῷ 3 ἄρθρῳ;

§49ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§50ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ 3 ἄρθρον, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ ν’ ἀκούσητε, λέγει τοῦτο (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 3. «Ἐκ τοῦ συνόλου τῶν ἀνανεωθησομένων ἢ πληρωθησομένων χρεῶν ἑκάστου ὀφειλέτου ἐκπίπτονται 5%, ἐὰν ἡ ἀνανέωσις ἢ πληρωμὴ γίνῃ μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου 1886· 4%, ἐὰν ἡ ἀνανέωσις ἢ πληρωμὴ γίνῃ μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1886. «Ἐξ ἑκάστης δὲ δόσεως χρέους, ἀνανεωθέντος μέχρι τέλους Ἰουνίου 1884, ἢ ἀνανεωθησομένου ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου, ἐκπίπτονται 4% ἐφ’ ὅσον αἱ δόσεις, δι’ ἃς ὑπεγράφησαν ὁμολογίαι, ἀνάγονται εἰς τὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως 1886 καὶ ἐφεξῆς, ἐὰν καταβάλλωνται εἰς τὸ Ταμεῖον οὐχὶ βραδύτερον τῆς 1 Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους.» Δὲν ἀξιῶ, ὅτι εἶμαι πολὺ ἐνήμερος ὅλων τῶν σχετικῶν τούτων νόμων, οὔτε καταγίνομαι πολὺ εἰς τὰ οἰκονομολογικά. Ἠκούσατε σεῖς οἱ κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζοντες τοὺς ταμιακοὺς νόμους, τί ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι δηλαδὴ αὐτὰ τὰ ποσοστὰ, τὰ ὁποῖα ἐδικαιοῦντο κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους νὰ λάβωσιν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους ὡς δικαίωμα εἰσπράξεως, τὰ δίδομεν εἰς τοὺς ἰδίους ὀφειλέτας, νομίζει δὲ διὰ τούτου, ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν ζημιοῦται, οὐδὲ, ὅτι δίδοται ἀμοιβή τις εἰς τοὺς κακοπληρωτὰς τοῦ Δημοσίου. Δὲν συζητῶ ἂν εἶναι ἀκριβὲς τὸ ὅτι δὲν δίδοται πλειότερον ἐκείνου, ὅπερ ἐπρόκειτο νὰ λάβωσιν οἱ ταμιακοὶ ὑπάλληλοι· ἀφίνω νὰ διασαφηνίσωσιν ἄλλοι τὸ μέρος τοῦτο. Ἀλλ’ ἀρκοῦμαι εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ διὰ νὰ πολεμήσω τὴν διάταξιν. Δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι οἱ κείμενοι νόμοι δίδουσι ποσοστὰ εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους, ὅτι δυνάμεθα νὰ τὰ λάβωμεν ἀπὸ αὐτοὺς καὶ νὰ τὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ὀφειλέτας, ἢ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δῶρον ἐκ τοῦ ὁποίου ὠφελεῖται ὁ ὀφειλέτης· καὶ διατί; διότι δὲν συνεμορφώθη μὲ τὸν νόμον καὶ μὲ τὸν εὐεργετικὸν ἀκόμη νόμον. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, ἐπιδιώκει ἀκριβῶς τὸ ἐναντίον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θέλομεν· δίδει νὰ ἐννοήσῃ εἰς τὸν νῦν ὀφειλέτην, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πληρώσῃ οὔτε μὲ αὐτὰς τὰς εὐκολίας, καθόσον θὰ ἔλθῃ βραδύτερον ἄλλος νόμος ἐπιεικέστερος καὶ θὰ ἔλθῃ ἐπὶ τέλους ἡ ἐποχὴ τῆς τελείας ἀπαλείψεως τοῦ χρέους, ὡς ἀπηλείφθησαν διὰ νόμων πολλὰ χρέη. Ἐὰν πρόκηται περὶ τούτου, δὲν εἶναι προτιμότερον ν’ ἀπαλείψωμεν ἀπὸ τοῦδε τὰ χρέη διὰ νὰ ἡσυχάσωμεν καὶ ἡμεῖς, ἰδίως δὲ νὰ μὴ πλανῶμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ματαίως καὶ νὰ μὴν ἀπασχολῆται ἡ ὑπαλληλία ἄνευ λόγου; Ἀναγκάζομαι, κύριοι, νὰ ἐπιμείνω εἰς τὰς ἀντιῤῥήσεις, ἰδίως ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι καθ’ ἣν ἐποχὴν πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν τόσα μεγάλα βάρη καὶ εἰς αὐτὴν τὴν πτωχοτάτην τάξιν τῶν δυστυχῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες ἐκ τοῦ μισθοῦ μόλις ἀποζῶσι, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προβῶμεν εἰς τοιαύτας δωρεάς. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι καλῶς ἤθελε πράξει, ἐὰν περιωρίζετο μόνον εἰς τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας τῆς δοθείσης διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1883 ἐπὶ ἀνάλογον χρόνον καὶ ἂν προσετίθετο δεύτερον ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ στερῶνται τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων ἐφ’ ὅρου ζωῆς, ἢ τοὐλάχιστον μέχρις ὅτου πληρώσωσι κεφάλαιον καὶ τόκους οἱ καθυστεροῦντες εἰς τὸ Δημόσιον· διότι, ἀφοῦ τοῖς ἐδόθησαν τόσαι εὐκολίαι, πρέπει νὰ ἐπιβληθῶσι καὶ ποιναὶ εἰς τοὺς μὴ συμμορφωθησομένους. Οὕτω δὲ πρέπει νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θέλει φέρει καλὰ ἀποτελέσματα τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Διὰ τοὺς λόγους λοιπὸν, κύριοι, τούτους παρακαλῶ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ θελήσωσι νὰ συναινέσωσιν, ὥστε νὰ μὴ ψηφισθῇ οὐδὲν ἄλλο πλὴν τῆς παρατάσεως τῆς προθεσμίας, διότι οἱ λόγοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν στηρίζονται οὔτε εἰς τὰ πράγματα, οὔτε εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου.

§51ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§52Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ συνάδελφός μου βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας κ. Μανοῦσος ὑπέβαλε τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ χορηγηθῶσιν εἰς τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου μεγαλείτεραι εὐκολίαι, ὡρμήθη εἰς τοῦτο ἀπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὡρμήθη ὁ μακαρίτης Χρηστίδης, ὅστις πρῶτος ὑπέβαλε νόμον, δι’ οὗ ἐχορηγοῦντο εὐκολίαι καὶ ἐκανονίζοντο τὰ παλαιὰ χρέη, ἀπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὡρμήθη ὁ μακαρίτης Σῖμος, ἀπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὡδήγησε τὸν μακαρίτην Λυκοῦργον Κρεστενίτην. Καὶ ἐγὼ αὐτὸς ὡρμήθην ἀπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα, ὅτε κατὰ τὸ 1881 ὑπέβαλον τὸν νόμον, ὅστις ἀναφέρεται εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἀπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα ὡρμήθη καὶ ὁ μετ’ ἐμὲ Ὑπουργὸς κ. Καλλιγᾶς, ὅστις ἐχορήγησε νέαν προθεσμίαν, ἐπίσης καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται. Εἰς ὅλους ἡμᾶς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα ἐπεκράτησε τοῦ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μένουν ὀφειλόμενα εἰς τὸ Δημόσιον. Ὁ κ. Μανοῦσος, καθ’ ὅσον γνωρίζω, οὔτε τὸν ἐνοικιαστὴν μετῆλθέ ποτε, οὔτε ὀφείλει εἰς τὸ Δημόσιον, ὥστε μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἦτο ἐν τῷ δικαίῳ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὑποβαλὼν τοιαύτας παρατηρήσεις περὶ αὐτοῦ.

§53ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι εἶναι πλημμέλεια τῶν συζητήσεων, ὅταν κατ’ αὐτὰς γίνεται προσπάθεια νὰ μεταφέρωνται αἱ συζητήσεις ἀπὸ τῶν πραγμάτων εἰς συζητήσεις περὶ τῶν προσώπων. Τιμῶ ἰδίᾳ τὴν ἀγαθοπιστίαν καὶ τὸν πατριωτισμὸν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ἐπιτραπήτω μοι ὅμως παρ’ αὐτοῦ νὰ τῷ ἀπευθύνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι τὰ θερμὰ καὶ ζωηρὰ αἰσθήματα τῆς καρδίας του παρασύρουσιν αὐτὸν, καὶ ἐνίοτε, ἐνῷ ἔχει ἐπιθυμίαν νὰ ἦναι δίκαιος, μεταβάλλεται εἰς ἄδικον. Μετεβλήθη δὲ πράγματι εἰς ἄδικον, ὅταν, ἀποτεινόμενος πρὸς τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, εἴτε αὐτῆς τῆς πτέρυγος, εἴτε ἐκείνης, ἔλεγεν εἰς αὐτὰ, ὅτι ἐπειδὴ ὀφείλετε, ἐπειδὴ ἔχετε οἰκείους καὶ συγγενεῖς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου, ἔχετε διάθεσιν νὰ ἀποδεχθῆτε τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν νόμον, ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν πρότασιν· ὡς μετεβλήθη εἰς ἄδικον, ὅταν ἐποιήσατο μνείαν ἀξιοτίμου συναδέλφου, τοῦ κ. Μανούσου, μνείαν μὴ προσήκουσαν αὐτῷ, μνείαν, ἥτις δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἱστορικὴν εὔκλειαν, τὴν ὁποίαν ἐπροικοδότησεν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προσέφερεν ἑαυτὸν ἐνέχυρον εἰς τὰς φυλακὰς Τριπόλεως κατὰ τὸ 1821. Ὁ κ. Μανοῦσος δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐμοῦ, ὅπως συνηγορήσω ὑπερ τῆς ἐντιμότητος τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ, χρεωστῶ ὅμως νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε περὶ νίκης, ὅτι ἐγὼ δὲν νομίζω οὔτε ἐπλανήθην ποτὲ νὰ ὑπολάβω ὅτι ἤθελον νικήσει, ἐὰν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ οὐδέποτε ὑπέλαβον ὅτι ἤθελον νικηθῆ, ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο· ὡς ἐπίσης ἂν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ἢ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Βόλου, δὲν ἤθελον συγχαρῆ αὐτοὺς ὡς νικητὰς, ὡς ἀγαγόντας νίκην, διότι τὸ νομοσχέδιον περὶ παρατήσεως τῆς προθεσμίας τῶν καθυστερούντων δὲν ἤθελε ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Νικῶσι τὰ ὑπουργεῖα, ὅταν κατορθῶσι νὰ πείσωσι τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ἀποδέχηται τὰ κυβερνητικὰ αὐτῶν μέτρα, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν δύνανται νὰ κυβερνήσωσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις καὶ ἡ ἐνεστῶσα καὶ ἡ διάδοχος αὐτῆς θὰ εἶναι βέβαιον ὅτι δύνανται νὰ κυβερνήσωσι καὶ ἂν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἤθελε ψηφισθῆ. Δὲν ἔχω οὐδὲν κυβερνητικὸν ἐνδιαφέρον νὰ περιπτύξω εἰς τὰς ἀγκάλας μου τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ νὰ προστρέξω νὰ ἐξορκίσω τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς νὰ ψηφίσῃ αὐτό. Ἕν μόνον συμφέρον ἔχω, καὶ ἔχει πᾶς πολίτης καὶ μεταξὺ τῶν πολιτῶν ὁ ἁγνὸς αὐτὸς πατριώτης, τὸ συμφέρον νὰ εὐκολύνωμεν τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ καθάρῃ τοὺς παλαιοὺς λογαριασμούς του, καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα ἔσοδα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελεν ἐξασφαλίσει, ἐὰν δὲν παρείχοντο αὐταὶ αἱ εὐκολίαι. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος εἰσὶν ἀμφότεροι ἀγαθῆς πίστεως, διότι δὲν γνωρίζουσι τὴν ἱστορίαν τῶν καθυστερούντων. Ὑπολαμβάνουσιν, ὅταν ἀκούωσιν ὅτι ὀφείλονται δεκάδες ἑκατομμυρίων, ὅτι ἔχουσι ἀπέναντί των τὴν κακοπιστίαν καὶ ὁπλίζονται ἵνα ἀντιστῶσι κατὰ τῆς κακοπιστίας, ἵνα καταβάλωσιν αὐτήν. Δὲν θέλω ἀγορεύσει ὑπὲρ τῶν καθυστερούντων, οὔτε ἔχω συμφέρον τι ἢ δεσμόν τινα, ἢ συνάφειαν μετ’ αὐτῶν, καὶ οἱ φίλοι μου καὶ οἱ συγγενεῖς μου δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην· οὐδενὸς θέλω γείνει συνήγορος· ἔχω ὅμως καθῆκον νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἱστορίαν τῶν καθυστερούντων, ὡς γνωρίζω αὐτὴν, καὶ νὰ παραστήσω εἰς αὐτὴν, ὅτι ἂν μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχωσιν ἄνθρωποι κακῆς πίστεως, δύστροποι ὀφειλέται, δυνάμενοι νὰ ἀποτίσωσι καὶ μὴ ἀποτίνοντες τὰς ὀφειλάς των· ἀλλὰ τὴν μομφὴν ταύτην οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπιῤῥίψῃ καθ’ ὅλων τῶν καθυστερούντων. Ἐὰν ὑπάρχωσι καθυστεροῦντες, πρέπει νὰ ἐρευνηθῶσιν αἱ αἰτίαι αἱ ἀληθεῖς ἱστορικαὶ, συναφεῖς μετὰ τῆς συστάσεως καὶ τῆς προόδου τοῦ Τόπου. Ὅταν κατὰ τὸ 1835 ἐλαμβάνετο φροντὶς περὶ τῆς διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, καὶ ἡ διοίκησις τοῦ χρόνου ἐκείνου μετεβίβαζε τὸ δικαίωμα τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων εἰς ἰδιώτας δι’ ἐνοικιάσεως, καὶ οἱ ἰδιῶται, οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν ἐνοικίασιν, ἦσαν ἄνθρωποι ἐξελθόντες χθὲς τοῦ πολέμου, μὴ ἔχοντες δ’ οὔτε οἰκίαν, οὔτε στέγην, μὴ ἔχοντες οὔτε ὀβολὸν, πῶς δυσφορεῖτε ἐὰν συνέβη εἴτε νὰ ζημιωθῶσιν, εἴτε νὰ δαπανήσωσιν εἰς τὰς ἰδίας των ἀνάγκας ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν δημοσίων ἐσόδων εἰσέπραξαν; Πῶς θέλετε διὰ τοῦτο νὰ χαρακτηρίσητε ὡς κακῆς πίστεως πάντας τοὺς ὀφείλοντας; Διατί τὸ Κράτος δὲν ἐξήλεγχε τακτικῶς τοὺς ἀπολογισμούς του, διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἢ μετὰ δύο ἔτη, τίνες ὀφείλουσι, τίνες δύνανται νὰ πληρώσωσι, τίνες ὀφειλαὶ δὲν εἶναι εἰσπρακτέαι διὰ νὰ διαγράψῃ αὐτὰς, καὶ πράξει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πράττουσιν ἅπαντα τὰ Κράτη, νὰ διαγράψῃ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Δημοσίου ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι πλέον ἀξίαν, κατεστάθησαν non valeurs; Νομίζετε, ὅτι εἰς ἄλλα Κράτη δὲν διαγράφοντα τὰ χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον, ὅταν πολλοί, συνάψαντες συναλλαγὰς μετὰ τοῦ Δημοσίου, εἴτε ἐκ δυστυχημάτων εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων περιέπεσαν εἰς ἀνικανότητα ἵνα ἀποτίσωσι τὰ χρέη των; Ἀπὸ τοῦ 1833 τίς ὀφειλέτης διεγράφη; Καὶ δύναμαι ν’ ἀναζητήσω ἐν τῇ κοινωνίᾳ ὀνόματα σεβαστὰ, τὰ ὁποῖα ὀφείλουσιν ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουσιν· ἀναζητῶ τοὺς κληρονόμους αὐτῶν, καὶ εὑρίσκω αὐτοὺς ἐν ἄκρᾳ πενίᾳ· τίνα νὰ συλλάβω, τίνα νὰ καταζητήσω ἵνα πληρώσῃ τὸ χρέος, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς τὰ 1838, 1839, 1842; Ἡ ὑπόθεσις τῶν καθυστερούντων δὲν εἶναι ἐκ τῶν ὑποθέσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τις κεχωρισμένως καὶ μεμονωμένως. Εἰμπορῶ νὰ ἀκούω ψιθυρισμοὺς δεξιόθεν ἢ ἀριστερόθεν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκάγχασαν, διότι δὲν εἶχε περιλάβει τὸ νομοσχέδιον περὶ εἰσφορῶν τοὺς φόρους περὶ οἰκοδομῶν Γυθείου καὶ Οἰτύλου. Αὐτοὶ εἰσὶν ἀνυπόμονοι νὰ ἐκφράσωσι τὰ αἰσθήματά των πρὸς ἐμὲ, ἀλλ’ ἐγὼ ἐγνώριζον αὐτὰ, καὶ ἀδιαφορῶ διὰ τὰς ἐκδηλώσεις αὐτῶν. Ἡ ἱστορία τῶν καθυστερούντων δὲν πρέπει νὰ ἐξετασθῇ μεμονωμένως. Ἀνατρέξατε εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, ἀναλογισθῆτε μεγάλας ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, καὶ ὑπὸ τὸν ὄγκον τῶν ὁποίων κατεστράφησαν οἱ πρῶτοι ἐπιχειρηματίαι, οἱ δὲ διαδεχθέντες τὰς ἐπιχειρήσεις ταύτας, χάρις εἰς τὸ ἐπιχειρηματικὸν πνεῦμα αὐτῶν καὶ τὸ εὔτολμον τοῦ ἤθους των, μόλις ἔφθασαν εἰς τὸ τέρμα. Πῶς ἄλλως κατωρθώθη σήμερον ἡ Ἠλεία νὰ ἦναι τόσον καλλιεργημένη, ὥστε νὰ ὁμοιάζῃ πρὸς τὴν Σαξωνίαν, καὶ διάφοροι ἐπαρχίαι νὰ ἀκμάζωσι καὶ νὰ εἰσφέρωσι μεγάλα ποσὰ εἰς τὸν Δημόσιον Θησαυρόν; Δὲν ἐσκόπουν νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν καθυστερούντων, διότι οὐδεὶς μὲ συνδέει δεσμὸς ἢ συμπάθεια πρὸς αὐτούς. Ἐσκόπουν μόνον νὰ ἀναστείλω τὸ Κοινοβούλιον ἀπὸ ἀγανάκτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὠθεῖτο ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ τοῦ ἐκ Βόλου. Δὲν ἐπίστευον, ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἠδύνατο νὰ ἐμπνεύσῃ εἴς τινα τοιαύτην ἀγανάκτησιν ὥστε νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ βαθμοῦ νὰ καταρασθῇ τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν συνωμολογοῦντο αἱ συμβάσεις, αἵτινες κατέλιπον τὰ καθυστεροῦντα. Καθῆκον ἔχει τὸ Κράτος καὶ συμφέρον νὰ ἀσχολῆται ἵνα διαῤῥυθμίσῃ τὰς σχέσεις ταύτας, ἵνα ἀνεύρῃ τοὺς δυναμένους ν’ ἀποτίσωσι, καὶ ὑποχρεώσῃ αὐτοὺς νὰ ἐξοφλήσωσι τὰ ὀφειλόμενα· ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἀφίνωμεν κατάραν κατὰ πάντων τούτων, διότι ἐνδέχεται μεταξὺ αὐτῶν νὰ ὑπάρχωσιν ἄνθρωποι καλῆς πίστεως, ἢ ἄνθρωποι, οἵτινες κεῖνται ὑπὸ τὴν γῆν, οἵτινες ὅμως ἔχουσι δικαιώματα εἴτε εἰς τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς Πατρίδος, εἴτε εἰς τὴν ἀγαθὴν ἀνάμνησιν τοῦ ὀνόματός των. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ὄνομά μου δὲν ζητεῖ τὸν ἔλεον τούτων, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ὀνόματα σεβαστὰ ἐν τῷ Τόπῳ, ἀναγραφέντα ὑπὸ τῆς ἱστορίας, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταρασθῶμεν ἀπολύτως τῶν πάντων, διότι δυσμενεῖς περιστάσεις ἐξηνάγκασαν αὐτὰ νὰ καταγραφῶσιν εἰς τὸν κατάλογον τῶν καθυστερούντων. Ἀσχοληθῆτε, κυβερνῆται καὶ βουλευόμενοι, νὰ ἐκκαθάρητε τὰς ὀφειλὰς αὐτὰς πρὸς τὸ Δημόσιον, ἀναζητήσατε τοὺς δυναμένους νὰ πληρώσωσι καὶ θέλετε προσφέρει ὑπηρεσίαν ἀληθῆ πρὸς τὸ Κράτος, διότι θέλετε σώσει τὸν Δημόσιον θησαυρόν.

§54ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ εἰς τὰ καθέκαστα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται.)

§56ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Συμπεριλαμβάνονται οἱ ἐξ ἀμέσων φόρων καθυστεροῦντες;

§57ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν ἐσκόπουν νὰ ζητήσω τὴν μεταβολὴν οὐδεμιᾶς οὐσιώδους διατάξεως τοῦ νόμου τοῦ 1881.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου ὁ κ. Χοϊδᾶς ἔχει τροπολογίαν ἀντὶ τοῦ 1886 νὰ τεθῇ 1885. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Χοϊδᾶς καὶ ἐπὶ τούτου ἔχει τὴν αὐτὴν τροπολογίαν ἀντὶ 1886 νὰ τεθῇ 1885. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§61ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τί ἐννοεῖ ἡ φράσις «ἐφ’ ὅσον αἱ δόσεις ἀνάγονται εἰς τὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1886».

§62ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ὅταν ἓν χρέος ἀνανεοῦται καὶ πληρώνεται κατὰ δόσεις, αἱ δόσεις καταλογίζονται εἰς τὰ ἔσοδα ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν λήγουν· λοιπὸν ἐπειδὴ τὰ χρέη αὐτὰ θὰ πληρώνωνται εἰς 15 ἢ 20 ἔτη, αἱ δόσεις θὰ καταλογίζωνται καὶ εἰς τὰ ὑπόλοιπα ἔτη.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁ κ. Χοϊδᾶς ἔχει τροπολογίαν νὰ τεθῇ «15 Νοεμβρίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι) Ἀπεῤῥίφθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3, 4 καὶ 5).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται).

§65ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὴ ἡ διάταξις νομίζω, ὅτι εἶναι περιττή· διότι, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ οὔτε βούλευμα οὔτε ἀπόφασις, τότε τὶ θὰ γίνῃ; καὶ σᾶς ἀναφέρω ὡς παράδειγμα τὸν ταμίαν Χαλκίδος, ὁ ὁποῖος ἐπῆρεν 260,000 δραχμὰς καὶ ἔφυγε καὶ κατόπιν ἐγύρισε ὀπίσω μὲ τὸ Διάταγμα τῆς ἀμνηστείας.

§66ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος τοῦ 1881 πραγματεύεται περὶ ὀφειλετῶν ἀπίστων, καὶ ἐγεννήθη ἡ ἀμφιβολία ποῖος εἶναι ἄπιστος ὀφειλέτης καὶ τὴν ἀμφιβολίαν ταύτην σκοπεῖ νὰ ἄρῃ τὸ ἄρθρον, ὅτι ἄπιστος ὀφειλέτης εἶναι ὁ περιπεσὼν εἰς τὴν ποινικὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ὁ ποινικὸς νόμος ὀνομάζει ἀπιστίαν· ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχῃ δικαστικὴ πρᾶξις, καὶ τοῦτο λέγει ὁ νόμος.

§67ΧΟΪΔΑΣ. Πρέπει νὰ προσέξωμεν εἰς τὸ ἄρθρον· ἐννοῶ τὸν καταδικασθέντα διὰ τελεσιδίκου ἀποφάσεως, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ τὸν παραπεμφθέντα δι’ ὁριστικοῦ βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν ἢ Ἐφετῶν· ἀλλ’ ἂν τὸ βούλευμα τῶν Ἐφετῶν ἀνατρέψῃ ἄρδην τὴν κατηγορίαν, τί γίνεται;

§68ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε ὠφελεῖται ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§69ΧΟΪΔΑΣ. Διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων πολλοὶ ἔπαθον, καὶ θὰ συμβῇ πολλάκις τὸν καλῆς πίστεως ὀφειλέτην νὰ τὸν ὀνομάσετε ἄπιστον. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διαῤῥυθμίσητε τὴν διάταξιν ταύτην.

§70ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἐκ Λακεδαίμονος βουλευτοῦ, ὅτι ὁ ὁρισμὸς οὗτος εἶναι ἐπισφαλής. Κατέδειξεν ὁ βουλευτὴς Λακεδαίμονος διὰ παραδείγματος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἄπιστός τις διαχειριστὴς καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ κατ’ αὐτοῦ μήτε βούλευμα, μήτε ἀπόφασις τελεσίδικος· τί θέλει γίνει, προκειμένου περὶ ἐκείνου τοῦ διαχειριστοῦ; διότι, ὅταν τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁμιλῇ περὶ βουλεύματος καὶ ἀποφάσεως τελεσιδίκου, ἀποβλέπει μόνον εἰς ποινικὰ βουλεύματα καὶ ἀποφάσεις καὶ ὁρίζει, ὅτι δι’ οὐδενὸς ἄλλου τρόπου δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ τις ἄπιστος διαχειριστής. Ἀλλὰ τί δεχόμεθα περὶ ἐκείνου τοῦ ἀπίστου διαχειριστοῦ, κατὰ τοῦ ὁποίου οὔτε ἀπόφασις, οὔτε βούλευμα ὑπάρχει; Ὁμολογουμένως αὐτὸς ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τοῦ ἄρθρου, καὶ ἐπιτρέπομεν αὐτῷ νὰ ἀνανεώσῃ τὸ χρέος, καίτοι ἄπιστος διαχειριστής. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ ὁρισμὸς εἶναι ἐπισφαλὴς καὶ ὅτι προτιμότερον νὰ ἐμμείνωμεν, ὡς καὶ μέχρι τοῦδε, εἰς τὴν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἑκάστοτε γενομένην ἐκτίμησιν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χοϊδᾶ.

§72ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου εἶναι ἀπωτέρα.

§73Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἐδόθη ἄλλοτε ἀμνηστεία εἴς τινα ταμίαν, ὅστις ἔκλεψε τὸ ταμεῖον, ζητοῦμεν νὰ ἀπαλείψωμεν τὸ ἄρθρον, ἐνῷ τοιαύτη περίπτωσις ἀμφιβάλλω ἂν θὰ παρουσιασθῇ πλέον ποτέ. Τοῦτο δὲν εἶναι λόγος, ἐξ ἑνὸς δηλαδὴ παραδείγματος, νὰ ζητῶμεν τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου. Ἀφ’ ἑτέρου ὅ,τι εἶπεν ἄδικον ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, δὲν τὸ θεωρῶ ἄδικον, διότι τὸ βούλευμα μόνον ἐμποδίζει, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται, τὸν ἄπιστον διαχειριστὴν νὰ προσέλθῃ καὶ ἀνανεώσῃ τὸ χρέος· ἂν ὅμως ἐπέλθῃ ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀναιροῦσα καὶ ἀπαλλαγῇ, δύναται νὰ ὠφεληθῇ καὶ νὰ ὠφεληθῇ ἀπ’ ἀρχῆς τὰ εὐεργετήματα τοῦ νόμου.

§74ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Δεληγεώργης, ὅτι πιθανὸν ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὸ βούλευμα. Εἰς τοῦτο ἀπαντῶ, ὅτι ἐὰν ὁ Ἄρειος Πάγος μεταῤῥυθμίσῃ τὸ βούλευμα, τὸ τοῦ Ἐφετείου, δὲν εἶναι ὁριστικόν. Ἐπίσης ὁ κ. Δεληγεώργης μᾶς εἶπεν, ὅτι πιθανὸν νὰ ἠθωώθη ὁ ἐλλειμματίας, καὶ τότε δὲν εἶναι κακῆς πίστεως ὀφειλέτης· ἀλλὰ τοῦτο θέλω, νὰ τιμωρηθῇ, διότι ἀφοῦ ἔκλεψε μυριάδας τοῦ Δημοσίου, ἐξώδευσεν εἰς τοὺς ἐνόρκους ὀλίγας τούτων καὶ ἠθωώθη, ὅπως ἔπραξε πρὸ ἓξ ἐτῶν εἷς Ταμίας, ὅστις, ἀφοῦ ἔκλεψεν 80,000 δρ. τοῦ Δημοσίου, ἐξώδευσεν εἰς τοὺς ἐνόρκους τρισχιλίας καὶ ἠθωώθη. Λοιπὸν αὐτὸς εἶναι καλῆς πίστεως ὀφειλέτης;

§75ΜΙΑ ΦΩΝΗ. Ἀπηλλάγη.

§76ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἀπηλλάγη, διότι ὁ Ἄρειος Πάγος εἶπεν, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῶν ἐνόρκων δὲν ἀπαλλάττει τὸν ἀθωωθέντα τῆς πολιτικῆς ἀπαιτήσεως, καθόσον δὲν τὸν ἀπήλλαξε ἐπὶ τῷ ὅτι δὲν ἀφήρεσε τὰ χρήματα, ἀλλὰ διότι τὰ καθυστέρησεν ἕνεκα ἐλλείψεων λογιστικῶν. Λοιπὸν εἶναι καλῆς πίστεως αὐτὸς ὁ ὀφειλέτης; Φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῶμεν σπουδαίως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διὰ νὰ μὴ ἀνοίξωμεν τὴν διέξοδον νὰ ἁρπάζωσι τὰ Ταμεῖα ὅλοι οἱ Ταμίαι.

§77ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὀφειλετῶν.

§78ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου ἐθεώρησε, καὶ ἴσως δικαιολογημένως, ὅτι ἀμνηστία ὁμοία τοῦ 1862 εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐμφανισθῇ· ἀλλ’ ὁ κ. Δεληγεώργης ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῇ τοὐλάχιστον, ὅτι ἐν Ἑλλάδι, ὅπως δυστυχῶς ἔχουσι τὰ τῆς δικαιοσύνης, ἡ παραγραφὴ ἐμφανίζεται συχνότερα τοῦ δέοντος εἰς τὰ Δικαστήρια, συχνότερον δὲ ἐκτείνεται εἰς ἐκείνας τὰς πράξεις δυστυχῶς, αἱ ὁποῖαι ἔδει ταχύτερον νὰ καταδιώκωνται καὶ νὰ τιμωρῶνται. Λοιπὸν τί θέλει γίνει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Τί θέλει γίνει ὁ ἄπιστος διαχειριστὴς, ὁ ὁποῖος διὰ παραγραφῆς διέφυγε τοὺς ὄνυχας τῆς δικαιοσύνης; Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου διαφεύγει.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἅμα ὑπάρχει βούλευμα;

§80ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ βούλευμα τὸ κατέστρεψεν ἡ ἀθωωτικὴ ἀπόφασις.

§81ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι οἱ διστάζοντες νὰ ὑπερψηφίσωσι τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θέλουσι γνωρίζει ἀκριβῶς τὶ ζητοῦσι. Ζητοῦσι νὰ προσδιορίζῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ποῖος εἶναι ἄπιστος ὀφειλέτης καὶ ποῖος δὲν εἶναι; Ἂν ζητῶσι τοῦτο, νομίζω ὅτι εἶναι εἰς πλήρη ἀντίφασιν πρὸς τὴν γραμμὴν τὴν ἀντιπολιτευτικὴν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦσιν ἐν τῇ Βουλῇ.

§82ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μαζῆ μὲ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν, θέτουν καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι δὲν ἀφίνουν εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τὸν ἄπιστον ὀφειλέτην.

§83ΧΟΪΔΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. Δεληγεώργης ἐπελάθετο τῆς παραγραφῆς, ἀλλ’ εἶναι ἀληθέστερον, ὅτι ἐπελάθετο τῶν συνεπειῶν τῆς παραγραφῆς ὁ κ. Δραγούμης. Δύναται ἡ παραγραφὴ νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τὴν ποινὴν, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἀποτίσῃ πλέον ἐκεῖνος, ὅστις παρέγραψε τὴν κατ’ αὐτοῦ ἀπόφασιν ἢ τὸ κατ’ αὐτοῦ ἐκδοθὲν ὁριστικὸν καὶ τελεσίδικον βούλευμα, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ μὴ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τοῦ νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου χαρακτηρίζεται ἄπιστος ὀφειλέτης, νὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τοῦ νόμου μιᾶς πολιτικῆς ἀποφάσεως, ἐκδεδομένης κατ’ αὐτοῦ παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δι’ ἧς αὐτὸς κηρύσσεται ὑπόλογος. Ὥστε παραγράφει μὲν τὴν ποινήν, ἀλλὰ δὲν παραγράφει τὴν ἀπιστίαν· ἀποτίνει τὴν ὀφειλήν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 6 νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῶν τελευταίων λέξεων «ὁριστικοῦ βουλεύματος» νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἄρθρον 7.

§85ΧΟΪΔΑΣ. Πρὸ τούτου προτάσσω δύω ἄρθρα τὸ 7 καὶ 8 (ἀναγινώσκει). «Οἱ ὀφείλοντες πρὸς τὸ Δημόσιον ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας καὶ μὴ καταβαλόντες ὁλόκληρον τὴν ὀφειλήν των ἄχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1885 στεροῦνται τῶν πολιτικῶν αὐτῶν δικαιωμάτων». Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, εἰς τὸ ἄρθρον 7 ἀναγομένην, νὰ τὴν ψηφίσωμεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§86ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ τροπολογῶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. «Ὅστις μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1886 δὲν ἀνανεώσῃ τὰ χρέη αὐτοῦ καὶ δὲν πληρώσῃ τοὐλάχιστον τὸ ἥμισυ τῶν παρ’ αὐτοῦ ὀφειλομένων, στερεῖται ἐπὶ πενταετίαν τῶν πολιτικῶν αὑτοῦ δικαιωμάτων».

§87Α. ΖΕΡΒΟΣ. Ὥστε ὅσοι εἶναι πτωχοὶ νὰ μὴ πολιτεύωνται; Ὡραῖα! (ἱλαρότης).

§88ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν τροπολογίαν μου, τοιαύτην οὖσαν καὶ ἀποκλείουσαν πάντα ὑπόλογον τοῦ Δημοσίου, νὰ ὑποβάλητε εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ κ. Χοϊδᾶς ζητεῖ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§90ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι, ὅπως ὑποβάλλεται ἡ πρότασις παρὰ τοῦ κ. Χοϊδᾶ, εἶναι ἀπαράδεκτος. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἀντικείμενον τοῦ προκειμένου νομοθετήματος εἶναι ἡ παράτασις τῆς προθεσμίας τῶν καθυστερούντων μέχρι τοῦ 1876, διὰ δὲ τῆς δῆθεν τροπολογίας ταύτης περιλαμβάνονται οὐχὶ πλέον τὰ χρέη τὰ μέχρι τοῦ 1878, ἀλλὰ τὰ μέχρι σήμερον χρέη. Διὰ τοιούτου τρόπου νομοθετοῦμεν, χωρὶς νὰ τηρῆται ὁ κανονισμὸς καὶ αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριοι, ἐπὶ οἱουδήποτε νομοθετήματος νὰ πετᾷ τις μίαν τροπολογίαν καὶ δι’ αὐτῆς νὰ κανονίζεται ὅλως διόλου διάφορον ἀντικείμενον, ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ δῆθεν τροποποιούμενον νομοθέτημα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις, ὡς ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ κ. Χοϊδᾶ, εἶναι ἀπαράδεκτος.

§91ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ράλλης ἐπρόβαλεν ἔνστασιν ἀπαραδέκτου, προβάλλω ἀντένστασιν ἀπαραδέκτου. Ἂν ὁ κ. Ράλλης ἔτεινεν ἐμοὶ τὸ οὖς καὶ προσεῖχε τὸν νοῦν....

§92ΡΑΛΛΗΣ. Δύω ὥρας σᾶς ἀκούω.

§93ΧΟΪΔΑΣ. Θὰ κατενόει περὶ τίνος πρόκειται. Νομίζει, ὅτι πρόκειται ἐν γένει καὶ καθόλου περὶ ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου; ὄχι· πρόκειται περὶ ὀφειλετῶν, περὶ ὧν νομοθετεῖ σήμερον ἡ Βουλή, καὶ περὶ ὧν προέβαλε νομοσχέδιον ἡ Κυβέρνησις. Τοῦτο εἶναι σαφές, καθαρόν.

§94ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν πρόκηται περὶ αὐτοῦ, ἤδη διὰ τῶν ψηφισθεισῶν διατάξεων αὐτοῦ δίδεται νέα προθεσμία. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς κηρύξετε τώρα ἀτίμους, νὰ τοὺς στερήσητε τῶν πολιτικῶν αὐτῶν δικαιωμάτων; Θὰ εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οὔτε κεφαλήν, οὔτε οὐράν.

§95ΧΟΪΔΑΣ. Εἶναι νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι νοῦν, δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔζησαν οὔτε μίαν ἡμέραν. Ἐγὼ ἐπρόβαλον σημεῖον τὸ 1885, ἀντιτάσσεται τὸ 1886. Τὸ 1885, εἶπον ἀπ’ ἀρχῆς καὶ ἐμμένω, θέλω ὡς τὸ ἔσχατον ὅριον τῆς καταβολῆς τῶν χρεῶν πρὸς τὸ Δημόσιον. Λοιπὸν ἔχει καὶ κεφαλὴν καὶ οὐράν.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Τότε εἶναι νομοθέτημα ὅλως ξένον τοῦ προκειμένου.

§97ΧΟΪΔΑΣ. Ὄχι· πρόκειται περὶ νομοθετήματος τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἐπρόβαλε τὸ 1886, ἀλλ’ ἐγὼ, ἐπειδὴ ἐπρότεινα τὸ 1885, ἐμμένω εἰς αὐτό.

§98ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§99ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§100Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς θέλουσι κρίνει ἂν ἡ προτεινομένη διάταξις, ἡ ἀναγραφεῖσα καὶ ἐν τῷ Ἀττικῷ δικαίῳ ἔκτοτε δὲ θαυμαζομένη ὑφ’ ὅλων τῶν γενεῶν, εἶνε παιδαριώδης, ἢ ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Ράλλη εἶνε παιδαριώδης. Μήπως ἡμεῖς τὰ παιδία σᾶς προτείνομεν ν’ ἀναγραφῇ νέον τι ἐν τῇ νομοθεσίᾳ; Καὶ τίς ἔχων στοιχειώδεις γνώσεις δὲν γνωρίζει, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τιμᾷ τὸ Ἀττικὸν δίκαιον; Καὶ τολμᾷ αὐτὸς ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς νὰ τὴν ἀποκαλέσῃ ἐν τῇ σοβαρότητί του παιδαριώδη, παιδία δὲ τοὺς ὑπὲρ αὐτῆς συνηγοροῦντας; Ἡμεῖς δεχόμεθα νὰ εἴμεθα παιδία, ἐὰν πρόκηται νὰ λάβωμεν τὴν σοβαρότητα τοῦ κ. Ράλλη, τοιαῦτα ὑποστηρίζοντος. Θεωροῦμεν δὲ παράλειψιν τῆς νομοθεσίας ἡμῶν, διότι δὲν ἀνεγράφη ἐν αὐτῇ ἔκτοτε τὸ στοιχειωδέστατον τοῦτο ἀξίωμα τοῦ Ἀττικοῦ δικαίου. Τὸ Ἀττικὸν δίκαιον οὐ μόνον ἐστέρει τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἀλλὰ καὶ τῶν δημοσίων ἐν γένει ἀξιωμάτων ἀπέκλειε τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου. Ὁ ὀφείλων εἰς τὸ Δημόσιον καὶ μὴ καταβάλλων δὲν εἶνε ἄρτιος πολίτης, διότι οἱ πολῖται δὲν ἔχουσι μόνον δικαιώματα, ἀλλὰ καὶ ὑποχρεώσεις εἰς τὴν Πολιτείαν. Ἡμεῖς δὲ ζητοῦμεν νὰ ἐξαναγκάσωμεν διὰ τῆς προτάσεώς μας τοὺς κακοπληρωτὰς ν’ ἀναγνωρίσωσι τοὐλάχιστον διὰ τῆς ἀνανεώσεως, τὰ ἀναμφισβήτητα χρέη των. Πρέπει νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ ἀνοχή. Ἀλλά, κύριοι, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ μεταξὺ τῶν πρώτων προτεινάντων τὴν τοιαύτην παιδαριώδη, κατὰ τὸν κ. Ῥάλλην, διάταξιν, τὴν ὁποίαν ὅμως ἂς κρίνῃ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαός, ὁ δικάζων ἡμᾶς, πρεπόντως, καὶ διότι ποθῶ ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν, διὰ τοῦτο εἶχον ἑτοιμάσει τροπολογίαν, πρὶν ἢ ὁ κ. Χοϊδᾶς ὑποβάλῃ τοιαύτην. Νῦν, ὅπως προτείνεται παρὰ τοῦ κ. Χοϊδᾶ, νομίζω, ὅτι εἶνε δύσκολον νὰ ψηφισθῇ, εἰμὴ ἀδύνατον. Ὁ κ. Χοϊδᾶς, συνεπὴς πρὸς ἑαυτόν, δύναται νὰ ἐπιμένῃ, ὅσον θέλει, ἵνα ἄρξηται ἡ ἰσχὺς τῆς τροπολογίας του ἀπὸ 18 Ἰανουαρίου 1886· ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ὁμιλοῦμεν, ἔχει ἤδη ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον πρῶτον, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται παράτασις προθεσμίας μέχρι τέλους τοῦ 1886· καὶ ἀφοῦ οἱ ὀφειλέται ἔχουσι τὸ εὐεργέτημα τοῦτο, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ συναδέλφου καὶ νὰ στερήσωμεν αὐτοὺς τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων, διότι δὲν θὰ συμμορφωθῶσι μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου τοῦ 1885; Τοῦτο εἶνε ἀνακόλουθον. Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίξω καὶ μετὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Ῥάλλην τὴν σοβαρωτάτην ταύτην πρότασιν, ἡ ὁποία, ἐὰν ψηφισθῇ, ἐστὲ βέβαιοι, θέλει τιμήσει τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, ἀλλὰ διαῤῥυθμιζομένη συμφώνως μὲ τὸ νομοσχέδιον, ἤτοι: «Οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον πρῶτον τοῦ παρόντος νόμου ὀφείλοντες ποσὸν ἀνώτερον τῶν δραχμῶν ἑκατὸν εἰς τὸ Δημόσιον καὶ μὴ συμμορφωθέντες ἐμπροθέσμως στεροῦνται τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων.» Παρέτεινα, ὡς βλέπετε, διὰ νὰ εὐκολύνω τὴν ψήφισιν, τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος συμφώνως μὲ τὸ πρῶτον ἄρθρον, καὶ ταὐτοχρόνως δὲν ἐθεώρησα δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ τοιαύτη αὐστηρὰ ποινὴ καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ὀφείλοντας ποσὸν κατώτερον τῶν δραχμῶν ἑκατὸν, διότι οἱ τὰ τοιαῦτα ποσὰ τυχὸν ὀφείλοντες, οἱ πλεῖστοι τοὐλάχιστον ἐξ αὐτῶν, δὲν εἶνε κακοπληρωταί, ἀλλ’ ἐξ ἀνεχείας ὀφείλουσι.

§101ΧΟΪΔΑΣ. .. (ποδοκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§102ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι κλητῆρες μετημφιεσμένοι. Θὰ ἔλθῃ ἐποχή, καθ’ ἣν τὰ θεωρεῖα θὰ κατέλθουν νὰ μᾶς διώξουν ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου.

§103ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν ὀνόματι τῆς διοικήσεως σᾶς δίδω τὴν ἐπίσημον πληροφορίαν, ὅτι οὐδεὶς κλητὴρ εἶναι μετημφιεσμένος.

§104ΤΙΝΕΣ. Νὰ κενωθοῦν τὰ ἀκροατήρια.

§105ΕΤΕΡΟΙ. Τί ἔκαμον τὰ ἀκροατήρια;

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κενωθοῦν τὰ ἀκροατήρια.

§107ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§108ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§109ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Βώλου καὶ φίλον μου κ. Φιλάρετον, ὅτι τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔφερε σήμερον, δὲν τὴν ἐφεῦρεν αὐτὸς πρῶτος· τὴν ἐφεῦρον καὶ τὴν ἔφεραν εἰς ἄλλο πολὺ μεγαλείτερον ἀπὸ τὴν Βουλὴν Συνέδριον· τὴν ἔφερεν ὁ Περίδης καὶ ὁ Γερελόπουλος εἰς τὴν Συνέλευσιν τῆς 3 Σεπτεμβρίου καὶ οὔτε εἷς ἐκ τῶν συγκροτούντων τότε τὴν Συνέλευσιν μεγάλων ἢ μικρῶν ἀνδρῶν τοῦ ἀγῶνος τὴν ὑπεστήριξε· τοὐναντίον, ἐξωργίσθησαν πάντες. Καὶ ὁ Γριζᾶνος, ἀντιπροσωπεύων τὸν τόπον τοῦ κ. βουλευτοῦ Βώλου, παρ’ ὀλίγον νὰ ῥαπίσῃ τοὺς προτείναντας τὴν διαληφθεῖσαν πρότασιν, διότι ἐπρόκειτο διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως ταύτης νὰ ἐξυβρισθῶσιν ἐπὶ ἀτιμίᾳ οἱ μεγαλείτεροι ἄνδρες τῆς Ἐπαναστάσεως. Διὰ τοῦτο συμβουλεύω εἰς τοὺς φέροντας ἐνταῦθα τοιαύτης σπουδαιότητος προτάσεις, ὅτι ὀφείλουν προηγουμένως νὰ συμβουλεύωνται τὴν ἱστορίαν τῆς Πατρίδος των.

§110ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἕνα κυρίως λόγον θεωρῶ, ὅτι δὲν δύναται ἐν τῇ συζητήσει τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου νὰ τεθῇ τοιαύτη διάταξις, καθ’ ἧς ὅμως δὲν θεωρῶ δικαίαν τὴν τόσην καταφοράν, τὴν ὁποίαν τινὲς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐδήλωσαν· ἀπεναντίας φρονῶ, ὅτι μία τοιαύτη διάταξις, εἰσαγομένη ὅμως ὡς κυρία διάταξις νόμου, ἀφορῶσα ὅμως εἰς ὅλους ἐν γένει τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου, δύναται βεβαίως νὰ συζητηθῇ σπουδαίως ἐν τῷ Νομοθετικῷ Σώματι. Δι’ ἕνα μόνον λόγον θεωρῶ, ὅτι ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ δὲν δύναται νὰ εἰσχωρήσῃ τοιαύτη διάταξις, διότι πρέπει νὰ περιλαμβάνῃ ὅλους τοὺς ὀφειλέτας, τὸ δὲ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, ἀφορᾷ εἰς ὡρισμένην τάξιν ὀφειλετῶν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἦναι ἡ πλέον κατακριτέα. Πρέπει δὲ περὶ ὅλων τῶν ὀφειλετῶν νὰ σκεφθῇ τις, διὰ νὰ ψηφίσῃ τοιαύτην διάταξιν. Σημειωτέον δὲ, ὅτι δὲν πρόκειται κυρίως περὶ δικαιωμάτων ἐμφύτων, ἵνα ἡ ἐν εἴδει ποινῆς στέρησις αὐτῶν θεωρῆται δρακόντειος αὐστηρότης. Τὰ πολιτικὰ δικαιώματα θεωροῦνται δημόσια καθήκοντα μᾶλλον. Μὴ νομίζωμεν λοιπὸν ὅτι, ἐὰν δὲν θεωρῶμεν τινὰ ἄξιον νὰ ψηφίσῃ, τῷ ἀφαιροῦμεν δικαιώματα ἔμφυτα εἰς αὐτὸν, ὅτι τοῦ περιστέλλομεν λόγου χάριν τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν, ἢ τὴν περιουσίαν. Ἔχουσιν ἀνακριβῆ ἰδέαν περὶ πολιτικῶν δικαιωμάτων οἱ λέγοντες νὰ μὴ ψηφίσητε τοιαύτην δρακόντειον διάταξιν. Πρόκειται περὶ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία δύναται νὰ λάβῃ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἄξιοι νὰ σκεφθοῦν περὶ τῶν τῆς Πολιτείας, ἢ δὲν παρέχουσι τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη διάταξις πρέπει νὰ ἀναφέρεται εἰς ὅλους τοὺς ὀφειλέτας, καὶ δὲν ἔχει τὸν τόπον της ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ.

§111ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§112ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§113ΤΖΑΝΕΣ. Κύριοι βουλευταὶ, προτείνω ἔνστασιν ἀπροχωρήτου, καθόσον ἡ διάταξις, τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἐγγραφὴ, ἀντίκειται εἰς τὸν θεμελιώδη νόμον, εἶναι ὅλως ἀντισυνταγματική. Δὲν δύναται ἡ Βουλὴ, καὶ ὅταν ὑπάρχει Γερουσία, ἤτοι δὲν δύνανται τὰ Νομοθετικὰ Σώματα, τὰ ἄλλως λεγόμενα parlamentum, (γέλως), νὰ νομοθετῶσι νόμον, ἀντικείμενον εἰς τὸν θεμελιώδη νόμον. Τί ζητεῖτε διὰ τῆς ἀναγραφῆς διατάξεως, ἀφαιρούσης δικαιώματα, τὰ ὁποῖα καθιεροῖ τὸ Σύνταγμα; Νομίζετε, ὅτι εἶναι εὔκολον, ὅπως εἷς τῶν προλαλησάντων προέτεινε, νὰ ἀναγράψωμεν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ δύναται ὁ ὀφειλέτης νὰ στερῆται δικαιώματος, ἀναγεγραμμένου εἰς τὸ Σύνταγμα; Ἐὰν τὸ νομίζητε, νομίζω, ὅτι πλανᾶσθε. Ἄλλως, κύριοι, πῶς δύνασθε νὰ ἀναγράψητε τὴν ποινὴν τῆς στερήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων εἰς νόμον, τὸν ὁποῖον σήμερον ψηφίζετε, ἀλλὰ νόμον ἀποβλέποντα εἰς χρέη τοῦ παρελθόντος; Θέλετε νὰ δώσητε ἀναδρομικὴν δύναμιν εἰς τὸν νόμον;

§114ΤΙΝΕΣ. Παρακαλοῦμεν ὀλίγα. Μᾶς τὰ εἶπον ἄλλοι αὐτά.

§115ΤΖΑΝΕΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, ἐγὼ ἤκουσα φλυαροῦντας ἐδῶ ἕνα σωρὸ (ἱλαρότης). Ταῦτα ἀφίνω εἰς τὴν μελέτην ὑμῶν τὰ ὀλίγα, καίτοι ἡ συνεδρίασις αὕτη ὑπῆρξε λίαν θορυβώδης. Διὰ νὰ τελειώσω δὲ, προσθέτω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐὰν σκέπτεσθε πρακτικῶς, ἐὰν ἔχετε διάθεσιν νὰ πολιτευθῆτε, ὄχι μόνον τὴν διάταξιν αὐτὴν θέλετε ἀνεύρει ἐνώπιόν σας κατὰ τὴν ἐξάσκησιν ἐν ὥρᾳ ἐκλογῆς... (θόρυβος). Ἠμποροῦν ἄλλοι νὰ σκέπτωνται ἄλλως, διότι δὲν πολιτεύονται ἐκεῖ, ὅπου πράγματι περιέπεσον οἱ συμπολῖται ἡμῶν εἰς δυστυχίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς ἔκαμε τὴν ἱστορίαν τῶν καθυστερούντων. Ὀφείλετε νὰ μελετήσητε τὴν ἱστορίαν αὐτὴν, διότι εἶναι ἱστορία τοῦ Τόπου, εἶναι ἱστορία τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐὰν καθυστεροῦν 10,000 δραχμῶν, ἀφ’ ἑτέρου κατεστράφησαν ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους. Ἐγὼ δὲν ὀφείλω, οὔτε ὁ πατήρ μου, οὔτε ὁ πάππος μου· διότι, ὅταν ἐγὼ δὲν ὀφείλω, δὲν ὀφείλει οὐδεὶς ἐκ τῶν συγγενῶν μου, καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅ,τι λέγω μετὰ πολλῆς παῤῥησίας. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι τὴν διάταξιν ταύτην ἐὰν ἀναγράψητε εἰς τὸν νόμον αὐτὸν, θὰ τὴν εὕρητε ἐντὸς ὀλίγου, ἐν ὥρᾳ ἐκλογῆς, διότι δημεύονται τὰ δικαιώματα 15–20 χιλιάδων συμπολιτῶν μας. Θὰ εὕρητε λοιπὸν τὴν διάταξιν ἐκεῖ, ὅπου ἐντὸς ὀλίγου, μετὰ ἓν ἢ μετὰ δύο ἔτη θὰ λογαριασθῆτε μὲ τοὺς συμπολίτας σας (θόρυβος).

§116ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὅσοι ζητοῦν τὴν διάταξιν αὐτὴν δὲν γνωρίζουν τὰ πράγματα. Τὰ περισσότερα τῶν χρεῶν αὐτῶν εἶναι ἀμφισβητούμενα δυνάμει νόμων ἕνεκα θεομηνίας π. χ. κατεστράφη τὸ προϊὸν (θόρυβος).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται νὰ τεθῇ 7 ἄρθρον ὑπὸ τρεῖς διαφόρους προτάσεις.

§118ΧΟΪΔΑΣ. Ἅπαντες οἱ προτείνοντες δεχόμεθα νὰ συγχωνευθῇ ἡ πρότασίς μας εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μαυροκεφάλου.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται λοιπὸν 7 ἄρθρον ἔχον ὡς ἑξῆς· «Οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ παρόντος νόμου ὀφείλοντες καὶ μὴ πληρώσαντες ἢ μὴ ἀνανεώσαντες τὰ χρέη των συμφώνως τῷ παρόντι νόμῳ στεροῦνται τῶν πολιτικῶν αὑτῶν δικαιωμάτων ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1887».

§120ΡΑΛΛΗΣ. Προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς προτάσεως ταύτης δυνάμει τοῦ ἄρθρου 87 τοῦ Συντάγματος, ὁρίζοντος, ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπονέμεται ὑπὸ δικαστῶν, διοριζομένων ὑπὸ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸν νόμον.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως τοῦ ἀπαραδέκτου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται περισσότεροι). Τὸ ἀπαράδεκτον ἐγένετο δεκτόν.

§122ΧΟΪΔΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. Πρόεδρε.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις ὑπὸ 15; (ἐγείρονται πλείονες τῶν 15). Θὰ ἀρχίσῃ ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§124ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ τελειώσωμεν τέλος πάντων, προκαλέσατε τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος.

§125ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Παραιτούμεθα, κ. Πρόεδρε, τῆς ἐνστάσεως τοῦ ἀπαραδέκτου.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ προτεινόμενον ἄρθρον 7, ὡς ἀνεγνώσθη, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν κυρίου Ρόκκου Χοϊδᾶ καὶ Τζανετάκη κατὰ τὸ ἑπόμενον Πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 139, ἐξ ὧν 97 εἶπον Ὄχι, καὶ 42 εἶπον Ναί. Ὥστε ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη.

§128ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 Μ. Μ.