1885.07.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47

Τῆς 10 Ἰουλίου 1885.

(Τετάρτη)

Ὥρᾳ 9 Π. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως δύο λέξεις. Προτείνω, ὥστε τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς πρῶτον, τὸ περὶ δικαιώματος καταναλώσεως τοῦ οἴνου δεύτερον καὶ τρίτον τὸ περὶ διοικήσεως τῶν ποινικῶν φυλακῶν νὰ προταχθῶσι, διότι εἰς αὐτὰ τὰ νομοσχέδια ἐπροτάθησαν καὶ τροπολογίαι καὶ πρέπει νὰ συζητηθοῦν ἡσύχως· ἰδίως τὸ περὶ φυλακῶν ἔχει ἐλλείψεις σπουδαίας καὶ παρακαλῶ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ συγκατατεθῇ νὰ προταχθοῦν τὰ νομοσχέδια ταῦτα.

§2Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Χθὲς ἦτο ἡ σειρὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χρεωγράφων, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ἑκατέρωθεν ἀναγκαῖον. Σήμερον βλέπω, ὅτι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶνε εἰκοστὸν τρίτον. Διατί νὰ μὴ εἶνε μὲ τὴν σειράν του;

§3ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἡ σπουδή, τὴν ὁποίαν δεικνύουσι, δὲν ἔχει εὔλογον ἀφορμήν. Τὰ νομοσχέδια τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, τινὰ μὲν ἐξ αὐτῶν κανονίζουσι τὰ ἔξοδα, ἑπομένως ἄνευ τῆς ψηφίσεως αὐτῶν δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς, τινὰ δὲ αὐτῶν κανονίζουσι τὰ ἔσοδα, καὶ ἂν δὲν ψηφισθῶσι δὲν δύναται καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ ψηφισθῇ. Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων εἶνε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τινὰ ἀφορῶντα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, πρέπει καὶ ταῦτα νὰ ὡριμάσωσιν. Ἡ ἀνυπομονησία λοιπὸν τῶν κυρίων βουλευτῶν δὲν ἔχει εὔλογον ἀφορμήν. Ἡμεῖς δὲν λέγομεν νὰ μὴ συζητηθῶσιν ἐν ἐκτάσει, ἀλλ’ ἡ ἅμιλλα ποῖον τῶν ἄλλων νὰ προταχθῇ δὲν εἶνε εὔλογος, διότι ἐλπίζω νὰ μὴ καθυστερήσῃ οὐδέν.

§4ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ Κτηματικῆς Τραπέζης;

§5ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει νομοσχέδιον; Τί νὰ ἀναγραφῇ, εὐχὴ ἁπλῆ περὶ συστάσεως Κτηματικῆς Τραπέζης; Ἂν τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ζήτημα, ἂν ἦνε ἀνάγκη νὰ συστηθῇ Γεωργικὴ Τράπεζα, εἶμαι βέβαιος, ὅτι πάντες οἱ κύριοι βουλευταὶ θέλουσι ψηφίσει ὑπὲρ αὐτῆς, οὐδεμία δὲ θέλει ὑπάρξει φωνὴ, ἥτις νὰ ἐκδηλώσῃ γνώμην, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συστηθῇ Γεωργικὴ Τράπεζα. Ἂν ὑπάρχῃ νομοσχέδιον, περιέχον κανονισμὸν συστάσεως Γεωργικῆς Τραπέζης, καταχωρίζομεν αὐτὸ προθύμως ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἂν ὑπάρχωσι κεφαλαιοῦχοι, οἵτινες ἔχουσι κατὰ νοῦν νὰ προτείνωσι προτάσεις πρὸς σύστασιν Γεωργικῆς Τραπέζης, εὐχαραρίστως δεχόμεθα τοιαύτας· ἀλλὰ τοιαῦται δὲν μᾶς ὑπεβλήθησαν. Ἂν μᾶς ὑποβληθῶσι, θέλομεν συνομολογήσει σύμβασιν καὶ θέλομεν φέρει αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς συζήτησιν.

§6ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται κατὰ τὴν πρότασίν μου νὰ σχηματισθῇ Ἐπιτροπὴ ἐξ ἕνδεκα βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ σκεφθῶσι περὶ τοῦ θέματος τούτου.

§7ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προχθὲς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 4,100,000. Ἡ πίστωσις αὕτη προορίζεται διὰ νὰ πληρωθῶσι τὰ ὀφειλόμενα πρὸς Ἑταιρίας, αἵτινες κατεσκεύασαν Τμήματα σιδηροδρόμων. Τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον ἐπλήρωσεν ἐνεακοσίας χιλιάδας περίπου δραχμῶν δι’ ἓν τμῆμα σιδηροδρόμου κατασκευασθὲν ἐν Θεσσαλίᾳ, εἶχε δὲ ἐκδώσει καὶ ἔνταλμα 2,030,000 διὰ τὸ τμῆμα σιδηροδρόμου Πελοποννήσου, τὸ ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Κορίνθου. Τὸ ἔνταλμα τοῦτο ἐπληρώσαμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ πλὴν τούτου ὑπάρχουσι πρὸς πληρωμὴν διάφορα ποσά· ὑπάρχει τὸ ποσὸν, τὸ ὀφειλόμενον πρὸς τὴν Ἑταιρίαν, τὴν ἀναλαβοῦσαν τὴν κατασκευὴν τῶν Σιδηροδρόμων Θεσσαλίας, διὰ τὸ ἄρτι κατασκευασθὲν ἀπὸ Φαρσάλων εἰς Σοφάδες τμῆμα, μετ’ ὀλίγον δὲ θέλει κατασκευασθῆ καὶ ἄλλο τμῆμα, τὸ ἀπὸ Σοφάδων εἰς Καρδίτσαν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ καὶ βασανίσῃ τὸ περὶ τῆς πιστώσεως τῶν δραχμῶν 4,200,000 νομοσχέδιον, διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἐπ’ αὐτοῦ ἔκθεσιν ταχέως εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας χθὲς ἢ προχθὲς ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν περὶ σιδηρῶν σωλήνων, τοὺς ὁποίους ὁ Δῆμος Ἀθηναίων μέλλει νὰ εἰσαγάγῃ διὰ τοῦ Τελωνείου Ἀθηνῶν, καὶ οἱ ὁποῖοι προορίζονται νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν ὑδραγωγείων τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐπεθύμει νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα οἱ σωλῆνες οὗτοι εἰσαχθῶσιν ἄνευ πληρωμῆς εἰσαγωγικοῦ τέλους. Ἡ διάταξις τῶν νόμων περὶ τελωνιακῶν δασμολογίων δὲν μοὶ παρέχει τὴν ἐξουσίαν ταύτην· ἑπομένως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν σιδηρῶν σωλήνων, τοὺς ὁποίους ὁ Δῆμος Ἀθηναίων θέλει εἰσαγάγει διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ὑδραγωγείου τῆς πόλεως.

§8ΤΡΥΓΩΝΗΣ. Νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ διὰ τοὺς ἄλλους Δήμους.

§9ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Γενικὸν νομοσχέδιον δι’ ὅλους τοὺς Δήμους τὸ νομίζω ἐπικίνδυνον· ὅταν παρουσιασθῇ ἀνάγκη εἰδικῶς δι’ ἕκαστον Δῆμον, εἰσάγεται τὸ κατάλληλον νομοσχέδιον. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἶχεν εἰσαχθῆ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως εἰδικῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορείας ἐν τῇ πόλει τοῦ Πειραιῶς καὶ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ τοῦ Ἁλμυροῦ. Καὶ περὶ μὲν τοῦ Δήμου Πειραιῶς δὲν θέλω ἀπασχολήσει τὴν Βουλήν, ἀλλὰ περὶ τῆς Ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ θέλω ἀπασχολήσει αὐτήν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν διετάχθη τι περὶ τῆς περιφερείας τῆς δασονομικῆς, οἱ δὲ κάτοικοι τῆς Ἐπαρχίας ἀναγκάζονται, διὰ νὰ συμμορφώνωνται μὲ τὰς δασονομικὰς διατάξεις, νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς πρωτευούσας ἄλλων Ἐπαρχιῶν καὶ νὰ διέρχωνται μακρυνὰς ἀποστάσεις. Διὰ τοῦτο εἰσάγω νομοσχέδιον, δι’ οὗ προτείνεται νὰ συστηθῇ δασονομικὴ περιφέρεια ἰδίᾳ εἰς ἑκατέραν τῶν εἰρημένων Ἐπαρχιῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν δημιουργεῖται οὐδεμία θέσις, οὐδὲ δαπάνη προστίθεται, ἀλλ’ ἡ διεύθυνσις τῆς δασονομικῆς ὑπηρεσίας ἀνατίθεται εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον Ἁλμυροῦ. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι τὸ Δημόσιον Ταμεῖον διατελεῖ βεβαρημένον μὲ πολλὰς ἀνάγκας. Οἱ μαθόντες ἐκ τῆς εἰσηγήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς περιέχει ἔλλειμμα 11,000,000 ἠρώτων: τί λοιπόν; ποῖα μέτρα μᾶς προβάλλετε, τὰ ὁποῖα νομίζετε πρόσφορα διὰ νὰ καλυφθῇ τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Ἀλλὰ δὲν ἔχει μόνον ταύτην τὴν ὑποχρέωσιν τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ἔχει καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις, καὶ ἐπείγουσαν καὶ ἐπικειμένην πρὸ πάντων ὑποχρέωσιν νὰ ἀποτίσῃ ὅσα ὀφείλει εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, διότι τοιουτοτρόπως θέλει δυνηθῆ νὰ μὴν ἀφήσῃ ἐν πλήρει ἀργίᾳ τὰ ὁδοποιητικὰ ἔργα τὰ ὑπάρχοντα ἐν ἐνεργείᾳ, ἵνα ἀπαλλάξῃ ζημίας προφανοῦς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἐὰν ἔμενεν ἐν ἀργίᾳ εἰς ὁδοποιητικὰς ἐργασίας. Καὶ ἀληθῶς ἤθελε τὸ εἰρημένον ταμεῖον ὑποχρεωθῆ νὰ πληρώσῃ ἀποζημιώσεις εἰς ἐκείνους, μεθ’ ὧν ὑπάρχουσι συνωμολογημέναι ἤδη συμβάσεις, προσέτι δὲ τὰ τμήματα τῶν ὁδῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσι κατασκευασθῆ μέχρι τοῦδε, θέλουν ἐγκαταλειφθῆ καὶ καταστραφῆ ἐπὶ ἀπωλείᾳ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν πρὸς κατασκευὴν αὐτῶν. Ἐκτὸς ὅμως τῆς ἐπικειμένης ταύτης ἀνάγκης ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι ἀνάγκαι, ἐπιβαρύνουσαι τὸ Δημόσιον Ταμεῖον· ὑπάρχει ὑποχρέωσις πρὸς πληρωμὴν 11,500,000 περίπου, τὰ ὁποῖα ἔχει δανεισθῆ τὸ Ταμεῖον κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον διὰ προσωρινοῦ δανείου, καὶ τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευσαν πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἀπεδόθησαν εἰς τὰς Τραπέζας διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· ὑπάρχει ὑποχρέωσις τοῦ Δημοσίου Ταμείου νὰ ἀποδώσῃ κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους ἢ κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ ἑπομένου ἔτους 35,000,000, τὰ ὁποῖα καὶ ταῦτα ἐδανείσθη διὰ προσωρινοῦ δανείου, καὶ τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευσαν διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· ὑπάρχει ὑποχρέωσις τοῦ Δημοσίου Ταμείου διὰ νὰ πληρώσῃ 7,500,000, τὰ ὁποῖα τὸ παρὸν Ὑπουργεῖον ἐδανείσθη διὰ νὰ πληρώσῃ τόκους καὶ χρεωλύσια ὡς καὶ νὰ πληρώσῃ μέγα μέρος τῶν ὀφειλομένων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Πελοποννήσου. Ὑπάρχουσιν ὑποχρεώσεις ἀκόμη πρὸς πληρωμὴν τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ πληρώσωμεν διὰ τὴν παράδοσιν τοῦ πρώτου τμήματος τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων, τὸ ὁποῖον σᾶς ὑπέμνησα, καὶ διὰ τὴν προσεχῆ παράδοσιν τοῦ ἄλλου τμήματος. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι ὑποχρεώσεις πρὸς τὰ Λιμενικὰ ταμεῖα, πρὸς πολίτας, οἱ ὁποῖοι εἶχον παρακαταθήκας εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα, αἱ ὁποῖαι διετέθησαν, καὶ πολλαὶ ἄλλαι ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι βεβαιωμέναι καὶ ἀνεγνωρισμέναι, διότι εἰς τοὺς πλείστους εἶναι ἐκδεδομένα χρηματικὰ ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον νὰ πληρωθῶσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ὅταν εἰσήγαγον τὸν Προϋπολογισμὸν, ἐνόμισα ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προβῶ μέχρι τῆς προτάσεως μέτρων οἰκονομικῶν, τὰ ὁποῖα τὸ Ὑπουργεῖον θεωρεῖ ἀναγκαῖα. Ἐνόμισα ὅτι πρὸ παντὸς ὤφειλον νὰ φωτίσω τὴν Ἀντιπροσωπείαν περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται αἱ χρηματικαὶ σχέσεις τοῦ Ταμείου, καὶ ἀφοῦ οἱ Ἀντιπρόσωποι ἐτίθεντο οὕτως εἰς γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν τῆς θέσεως τοῦ Ταμείου, ἤθελον εἶσθαι εἰς κρείττονα θέσιν νὰ σκεφθῶσι περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἤθελον κατόπιν προβάλει εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπρότεινά τι τότε, καὶ ἔτρεχον τὸν κίνδυνον ὑπό τινων νὰ κατακριθῶ, ἀξιούτων ἴσως ἔκτοτε νὰ προβάλω τὰ μέτρα ταῦτα. Τὸ κενὸν τοῦτο σκοπῶ νὰ πληρώσω σήμερον ἐν μέρει, λέγω δ’ ἐν μέρει, διότι δύο νομίζομεν μέτρα ἀναγκαῖα, τὰ ὁποῖα θέλομεν λάβει τὴν τιμὴν νὰ προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκ τῶν δύο τούτων τὸ πρῶτον θὰ ὑποβάλω σήμερον· ἐπιφυλάσσομαι δὲ αὔριον ἢ τὴν Παρασκευὴν νὰ προβάλω καὶ τὸ ἄλλο μέτρον. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προβάλλω σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι νὰ παρακαλέσωμεν αὐτὴν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἵνα προβῇ εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν μήπω ἐκποιηθεισῶν ὁμολογιῶν διὰ τῆς δημοσίας ἐγγραφῆς τοῦ δανείου τῶν 170,000,000, καὶ ἐπὶ τιμῇ ἥσσονι ἐκείνης, τὴν ὁποίαν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, τοῦ κυρώσαντος τὴν σύμβασιν περὶ δανείου τῶν 170,000,000, εἶχον προσδιορίσει ὡς τιμὴν τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου. Τὸ νομοσχέδιον καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν. (Ὅρα Παράρτ.) Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης δι’ ἐπερωτήσεώς του πρό τινων ἡμερῶν εἶχεν ἐκφράσει τὴν ἐπιθυμίαν νὰ καταθέσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν κατάλογον τῶν γενομένων ἐξόδων ἕνεκα τοῦ δανείου τῶν 170,000,000. Ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, διὰ τῆς συμβάσεως, δι’ ἧς συνωμολογήθη τὸ δάνειον τῶν 170,000,000, τὸ Δημόσιον ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ εἰς τοὺς συναλλαξαμένους μετ’ αὐτοῦ 2,300,000 δραχμὰς δι’ ἔξοδα ἐκδόσεως, δημοσιεύσεως καὶ ἄλλα ἔξοδα τοῦ δανείου, περὶ οὗ πρόκειται. Τὸ χρηματικὸν τοῦτο ποσὸν ἐπληρώθη εἰς ἐκείνους, μεθ’ ὧν συνηλλάξατο τὸ Δημόσιον, καὶ περὶ τούτου δὲν γίνεται λόγος. Τὸ Δημόσιον εἶχεν ἀναλάβει ὡσαύτως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ τὰ ἔξοδα τῆς κατασκευῆς τῶν τίτλων καὶ τῆς χαρτοσημάνσεως αὐτῶν ἐν Γαλλίᾳ. Ἑπομένως καὶ περὶ τῶν ἐξόδων τούτων δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος, διότι καὶ ταῦτα ἐπληρώθησαν ἤδη δυνάμει τῆς συμβάσεως, ἥτις ἐπέβαλεν εἰς τὸ Δημόσιον τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἐξόδων τῶν δύο τούτων κατηγοριῶν, μὲ ἠρώτησεν ἂν ἐγένοντο καὶ ἄλλα ἔξοδα, καὶ μοὶ ἐζήτησε κατάλογον τῶν ἐξόδων τούτων. Τὸν κατάλογον τοῦτον συνέταξα καὶ καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν.

§10ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί περιέχει;

§11ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι 121,514 δραχμαί.

§12ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§13ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα σήμερον εἰσάγω, διότι σήμερον ἔτι εἶμαι ἠναγκασμένος πρὸς ἐκτέλεσιν ὑποχρεώσεων, νομίμως συνωμολογημένων, νὰ ὑπογράψω σύμβασιν, δι’ ἧς νὰ ἀναδεχθῶ ὑποχρέωσιν δανείου ὅπως ἀποτίσωμεν ἐμπροθέσμως τὰ πρὸς τὴν ἀναλαβοῦσαν τοὺς σιδηροδρόμους τῆς Θεσσαλίας Ἑταιρίαν ὀφλήματα τοῦ Δημοσίου.

§14ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁρίζεται ὁ κατώτερος ὅρος τῆς τιμῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ;

§15ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· αὐτὸ εἶναι λίαν ἐπικίνδυον, διότι ὁδηγεῖ ἐκείνους οἵτινες θέλουν διαπραγματευθῆ ἀπὸ ποῦ νὰ ἀρχίσουν καὶ ποῦ νὰ καταλήξουν.

§16ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύο μέτρα συνειθίσαμεν νὰ ἔχωμεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς· ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον μεταχειριζόμεθα, ὅταν εὑρισκόμεθα ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, καὶ ἕτερον ὅταν εὑρισκόμεθα ἐν τῇ Κυβερνήσει. Ἤκουσα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ λέγοντος, ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐπιψηφισθῶσιν ὅλα τὰ νομοσχέδια, τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἀποτελοῦν τὸν ἀριθμὸν 48, ἐκτὸς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας παρὰ τῶν Ὑπουργῶν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, εἶνε δυνατὸν ἡ Βουλὴ ἐν ἐπιγνώσει νὰ ψηφίσῃ τοσαῦτα νομοσχέδια φορολογικὰ, τὰ ὁποῖα ἄρδην ἀνατρέπουν τοὺς φορολογικοὺς νόμους, οἵτινες ὑφίστανται σήμερον, εἰς τόσον ὀλίγον διάστημα; Εἶνε δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι οἱ βουλευταὶ σήμερον μετὰ τὴν μέχρι τῆς ἑνδεκάτης τοῦ χθεσινοῦ μεσονυκτίου συνεδρίασιν εἶνε εἰς κατάστασιν, ἔχουν εἰς ἐνέργειαν πλήρη τὰς αἰσθήσεις των αὐτὰς διὰ νὰ ἐπιψηφίζουν τοιαῦτα νομοσχέδια; Μοὶ φαίνεται ὄχι, καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ κατεκρίναμεν ἡμεῖς, ὅταν οἱ ἄλλοι μετεχειρίζοντο αὐτὸ, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τὴν ἀλήθειαν, ὅτι οἱ ἄλλοι τοὐλάχιστον μετεχειρίσθησαν τὸ σύστημα τοῦτο τῆς πιέσεως ἐν ἐποχῇ χειμῶνος καὶ κατὰ μίαν συνεδρίασιν, ἐνῶ ἡμεῖς ἔχομεν ἤδη δύο συνεδριάσεις ἐν τῷ μέσῳ τῶν κυνικῶν καυμάτων, καὶ μεταχειριζόμεθα αὐτὸ τοῦτο τὸ σύστημα. Φαίνεται, ὅτι ἡ διόπτρα, μὲ τὴν ὁποίαν βλέπομεν τὰ πράγματα, ἀντιστρέφεται, καὶ ὅταν ἤμεθα ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει βλέπομεν ἀπὸ τὸ ἓν μέρος, καὶ ὅταν ἤμεθα ἐν τῇ Συμπολιτεύσει βλέπομεν ἀπὸ τὸ ἄλλο. Ἡ Βουλὴ σήμερον, μεθ’ ὅσα ἐξέθεσαν οἱ Ὑπουργοὶ, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπασχοληθῇ εἰς τὴν συζήτησιν νομοσχεδίων καὶ νομοσχεδίων τοσούτων μάλιστα, ὅσα ἀναφέρονται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· διότι τοῦτο ἀνθρωπίνως εἶνε ἀδύνατον νὰ κατορθωθῇ, καὶ ἐπανερχόμεθα ἀκριβῶς εἰς ὅ,τι καὶ πέρυσι καὶ προπέρυσιν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὑπεστήριξα· ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ σύστημα, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἀπεκδύεται τῶν κυρίων αὑτῆς καθηκόντων, καὶ ἀναθέτει τὴν ἐξουσίαν τοῦ νομοθετεῖν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ στηρίξῃ τὸν Προϋπολογισμόν της. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ στηρίξῃ τὸν Προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῶν παρελθόντων φορολογικῶν νόμων καὶ δὲν ἤθελε κατακριθῆ, ἐὰν ἐμελέτα σύστημα καλλίτερον, ὅπως τὸ φέρῃ ἐν καιρῷ, κατὰ τὸν ὁποῖον ἠδύνατο ἡ Βουλὴ εὐρέως νὰ συζητήσῃ. Ἐρωτῶ ὁποιονδήποτε τῶν κυρίων βουλευτῶν, ἐρωτῶ ὁποιονδήποτε τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ἐκτὸς τοῦ Πρωθυπουργοῦ, νὰ μοὶ εἴπῃ τὶ ἐψηφίσαμεν χθές· ἀδύνατον εἶναι νὰ τὸ γνωρίζῃ. Καὶ τοῦτο λέγεται νομοθέτησις σήμερον! Ἡ Κυβέρνησις μεθ’ ὅσα ἐξετυλίχθησαν μὲ τὰς καταστάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοσίων χρημάτων ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν, ἓν ἱερὸν καὶ πρώτιστον καθῆκον εἶχε, νὰ ἐξετάσῃ αὐστηρῶς καὶ νὰ ζητήσῃ ἔλεγχον παρὰ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως κατὰ τίνα τρόπον διεχειρίσθη τὰ δημόσια χρήματα, καὶ ὄχι νὰ ἔλθῃ νὰ ἀφιερώσῃ ὁλόκληρον τὸν χρόνον εἰς τὴν συζήτησιν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνήθησαν οὔτε νὰ ἀναγνώσωσιν εἰσέτι οἱ βουλευταί. Μὴ λοιπὸν ἐξασκοῦντες τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου παραιτούμεθα τούτου· ψηφοφοροῦντες τὰ νομοθετήματα, ὅπως τὰ ψηφοφοροῦμεν, παραιτούμεθα καὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ νομοθετεῖν. Τοιαύτη Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἠθικὴν δύναμιν, δὲν δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ οὐδεμίαν πεποίθησιν εἰς τὸν Τόπον, καὶ τοιαύτης Βουλῆς ὁ βίος θὰ εἶνε μαρασμώδης καὶ τὸ τέλος αὐτῆς κάκιστον.

§17ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὐτυχῶς διὰ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ διὰ τὴν πλειονοψηφίαν, ἥτις ὑποστηρίζει αὐτὸ, πρὸ πάντων δ’ εὐτυχῶς διὰ τὰ μέλη ἐκεῖνα τῆς πλειονοψηφίας, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν μέρος τῆς διαλυθείσης Βουλῆς, δὲν ὑπάρχει ἀπόδειξίς τις, ὅτι γίνεται χρῆσις δύο ἢ πλειοτέρων διοπτρῶν· ἐξ ἐναντίας, ἀπόδειξις ὑπάρχει, ὅτι μίαν καὶ μόνην μεταχειριζόμεθα διόπτραν, καὶ ἡ διόπτρα, τὴν ὁποίαν μεταχειριζόμεθα σήμερον, εἶναι ἡ διόπτρα, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθημεν ὡς Ἀντιπολίτευσις, ὅταν ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπεκρίνομεν καὶ ἠλέγχομεν τὸ παραιτηθὲν Ὑπουργεῖον. Ποία ἦτον ἡ διόπτρα, τῆς ὁποίας ἐποιούμεθα τότε χρῆσιν; Παρεπονούμεθα κατὰ τῆς σπατάλης τῶν δημοσίων χρημάτων, τῆς γιγνομένης κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων καὶ κατὰ τὴν διασκευὴν τῶν νομοθετημάτων. Κατὰ τὴν ἔρευναν ἰδίως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1883, ἔρευναν, τῆς ὁποίας δὲν ἦτο ἀμέτοχος ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὁ ἄρτι καταβὰς τὸ βῆμα, κατὰ τὴν ἔρευναν ἐκείνην ρητῶς διετυπώσαμεν τὰς ἐλαττώσεις τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἐνομίζομεν ἀναγκαίας, καὶ δυναμένας νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἄνευ ζημίας τινὸς τῆς Δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ αἱ ἐλαττώσεις τῶν δαπανῶν ἐκείνων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσι μόνον διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν πιστώσεων, τῶν ἀναγραφησομένων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Τινὲς τῶν δαπανῶν ἐκείνων εἶχον ἤδη νομοθετηθῆ· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ μεταβληθῶσι διὰ νομοθετημάτων ἢ νόμων, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταστήσει τὰς δαπάνας ταύτας. Τὰ νομοθετήματα ταῦτα προεβάλομεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ περὶ τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως τῶν νομοθετημάτων τούτων πρόκειται. Καὶ αὐτά εἰσιν ἄγνωστα πράγματα! Ἐνδεχόμενον νὰ ἦναι ἄγνωστα εἰς ἐκεῖνα τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, τὰ ὁποῖα ἐξελέχθησαν ἀρτίως καὶ δὲν συνεδρίαζον ἐν τῇ διαλυθείσῃ Βουλῇ· ἀλλ’ οὐδέποτε ἦσαν ἄγνωστα πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἦσαν μεταξὺ τῶν ἐξοχωτέρων αὐτῆς μελῶν. Αὐτὰ τὰ ἄγνωστα πράγματα ἐπρόκειτο νὰ βασανίσωμεν, καί, διότι ἐσυζητήθησαν χθὲς εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ οὐχὶ εἰς τρίτην, ἐξηλέγχθη ἡ πολιτεία τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ πολιτεία τῆς πλειονοψηφίας, καὶ παρεστάθη τὸ μέλλον αὐτῆς μαρασμῶδες καὶ ἡ πρὸς αὐτὴν ἐμπιστοσύνη τοῦ κοινοῦ ἀπολλυμένη μετ’ ὀλίγον. Ποῖα εἰσὶ τὰ νομοσχέδια, κύριοι, τὰ ὁποῖα εἰσὶν ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει; εἰσὶ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα σκοποῦσι νὰ μεταβάλωσι νόμους διὰ νὰ ἐλαττώσωσι τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους· καὶ τὰς ἐλαττώσεις ταύτας τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους ἡ Ἀντιπολίτευσις τοῦ 1882, τοῦ 1883 καὶ 1884 ἀπεδέχθη καὶ προέτεινεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1883. Καὶ ἡμεῖς ἀσχολούμεθα περὶ ἀγνώστων; Καὶ δυσχεραίνει ἢ δυσφορεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὅτι ἄγνωστα πράγματα συζητοῦνται, καὶ ἐν ἀγνοίᾳ καὶ αὐτῶν τῶν διατελεσάντων μελῶν τῆς παρελθούσης Βουλῆς ψηφίζονται τροχάδην, μειουμένης οὕτω τῆς Συνταγματικῆς Ἐξουσίας τοῦ Κοινοβουλίου; Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ νομοσχέδια φορολογικὰ, τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ ἀριθμήσω, διότι δὲν εἶναι περισσότερα τῶν τριῶν· εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου τοῦ καπνοῦ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις τῆς παρελθούσης τριετίας ποίαν εἶχε γνώμην περὶ τοῦ συστήματος τοῦ λειτουργοῦντος τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ; Ποσάκις κατεδήλωσε τὴν δυσμενῆ αὐτῆς γνώμην πρὸς τὸ σύστημα ἐκεῖνο; Ποσάκις διὰ ψηφοφοριῶν κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν δὲν ἐζήτησε νὰ πιστώσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι ἀπεκδύεται πάσης εὐθύνης διὰ τὴν λειτουργίαν συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐθεώρει ἐπιβλαβές; Καὶ τοῦ συστήματος τούτου τὴν ἀντικατάστασιν προετείνομεν διὰ νομοσχεδίου, προβάλλοντες ἄλλο ἀντ’ αὐτοῦ σύστημα, τὸ ὁποῖον οὔτε ἦτο ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς, οὔτε οἱ βουλευταὶ ἐστερήθησαν τῆς εὐκαιρίας νὰ συζητήσωσι· διότι ἡμεῖς αὐτοὶ καὶ χθὲς τὸ ἑσπέρας καὶ εἰς προηγηθεῖσαν συνεδρίασιν ἐζητήσαμεν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν διὰ νὰ γένηται αὔριον ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις. Καὶ προετείνομεν τὴν μεταβολὴν τοῦ συστήματος τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου. Καὶ ὅταν ἐπροτείναμεν αὐτὴν ἐδηλώσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἦτο ἱκανὸς ὁ ἀπὸ τῆς κλήσεως ἡμῶν εἰς τὴν Ἀρχὴν χρόνος διὰ νὰ μελετήσωμεν τὴν μεταβολὴν τῆς βάσεως τῆς φορολογίας, ἠναγκάσθημεν νὰ προβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν προσωρινόν τι μέτρον, καὶ προεβάλομεν τὸ προσωρινὸν τοῦτο μέτρον διὰ νὰ μὴ ἀναγκάσωμεν τὴν Νομοτελεστικὴν Ἐξουσίαν νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ φορολογίας τῶν οἴνων. Καὶ διὰ τοῦ προσωρινοῦ τούτου μέτρου προσεπαθήσαμεν νὰ καταστήσωμεν ἀνεπαχθέστερον τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου, ἐξασφαλίζοντες τὰ Δημόσια ἔσοδα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐγγυᾶται ὅτι θέλουσιν εἰσπραχθῆ τοὐλάχιστον ὅσα εἰσεπράχθησαν ὑπὸ τὸ λειτουργοῦν σύστημα τῆς φορολογίας τῶν οἴνων. Καὶ προετείνομεν τὴν μεταβολὴν τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, ἀκολουθοῦντες τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξεδήλωσε κατὰ τὸ 1884, διότι, ὡς πάντες ἐνθυμοῦνται, ἡ πρωτίστη δυσχέρεια, ἥτις ἠνάγκασε τότε τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ μὴ δώσῃ τὴν ψῆφόν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ τότε εἰσαχθέντος ὑπὸ τοῦ παραιτηθέντος ὑπουργείου, ἦτο ἡ αὔξησις τῶν δικαστικῶν τελῶν. Οὐδὲ ἐθίξαμεν παντάπασι τὰ δικαστικὰ τέλη καὶ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, τὰς κανονιζούσας ταῦτα. Λυποῦμαι διότι διακεκριμένος φίλος, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Καλαβρύτων, εὑρίσκει κενὰ ἐν τῇ ψυχῇ αὑτοῦ, ἐν τῷ τρόπῳ, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπολιτεύθημεν, καὶ κατὰ τὸν ὁποῖον συμπράττομεν μετὰ τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπεθύμει νὰ καταστήσῃ ἐνεργὸν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου τῆς Πολιτείας τῶν παραιτηθέντων ὑπουργῶν, καὶ ἡμεῖς ἐγενόμεθα αἴτιοι, ἵνα παρακωλυθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἐπιθυμίας των ταύτης, καὶ ἡμεῖς ἠρνήθημεν νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν πάντα τὰ φῶτα ὅσα μᾶς ἐζήτει, ἤθελεν ἔχει κἄποιον δίκαιον ὁ ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτής. Ἀλλ’ ἡμεῖς κατωρθώσαμεν καὶ τὰς περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν παραιτηθέντων ὑπουργῶν πληροφορίας νὰ συλλέξωμεν, καὶ νὰ καταθέσωμεν πάσας εἰς τὴν Βουλὴν, ἅμα ζητηθείσας. Ἀλλ’ ἔργον ἡμῶν δὲν ἦτο νὰ γενώμεθα οὔτε εἰσαγγελεῖς, οὔτε κατήγοροι τῶν παραιτηθέντων ὑπουργῶν. Ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ μελετήσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας κατεθήκαμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ πράξῃ ὅ,τι ἐὰν ἤθελεν ἐγκρίνει. Ἐὰν εἴμεθα μόνον βουλευταὶ, ἐγνωρίζομεν ποῖον εἴχομεν καθῆκον, καὶ βεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴν, ὅτι δὲν ἤθελεν ἔχει ἀφορμὴν νὰ μὲ ἐλέγξῃ ἐπὶ τῇ παραλείψει τοῦ καθήκοντος τούτου. Ἀλλ’ ἡ ἐπίσημος ἰδιότης, τὴν ὁποίαν φέρομεν σήμερον, μεταβιβάζει τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην ἐπὶ ἄλλους καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἐδώκαμεν πᾶσαν πληροφορίαν ζητηθεῖσαν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, δι’ ὧν πρὸ μικροῦ εἶπεν, μοὶ ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἐπεθύμει αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς νὰ γίνωνται κατὰ τὴν βραχεῖαν ταύτην Σύνοδον κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον. Ἐπεθύμει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ψηφίσῃ ἐλαττώσεις δαπανῶν, ἡ Βουλὴ νὰ μὴ μεταβάλῃ τὸ φορολογικὸν καθεστὼς, νὰ ἀφήσῃ νὰ λειτουργήσωσιν οἱ φορολογικοὶ νόμοι, οἵτινες εἶχον νομοθετηθῆ πέρυσι, καὶ νὰ ἐξακολουθῇ ἡ Διοίκησις λειτουργοῦσα κατὰ τὰς αὐτὰς διαστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐλειτούργει πρὸ μικροῦ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων λησμονεῖ ὅτι δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἐπιτετραμμένον εἰς ὑπουργοὺς, κληθέντας εἰς τὴν διοίκησιν τῶν Δημοσίων ἐν ὀνόματι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἑπομένως ἀντιπροσώπους τῶν ἰδεῶν τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ μὴ πράξωσιν ὅ,τι εἰς τὴν ἐξουσίαν αὐτῶν ἔκειτο, διὰ νὰ ἀντικαταστήσωσι Διοίκησιν, τὴν ὁποίαν ἡ πρώην Ἀντιπολίτευσις εἶχε χαρακτηρίσει πλέον ἢ ἅπαξ ὡς σπάταλον καὶ πολυδάπανον. Ἐὰν δὲ οἱ σήμερον ὑπουργοὶ ἔπραξαν ἐν βραχυτάτῳ χρόνῳ ὅσα συνήθως δὲν ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν νὰ πράξωσιν ἄλλοι, οἱ σήμερον ὑπουργοὶ ἐξεπλήρωσαν καθῆκον, τὸ ὁποῖον εἶχον πρὸς τὸν πατρίδα, καὶ πρὸς τὴν ἰδίαν αὑτῶν τιμὴν, διότι ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου ἀληθῶς καὶ τὰ μεταβάλλοντα τὸν Προϋπολογισμὸν νομοσχέδια καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1885, καίτοι κατὰ τὸν τέταρτον μῆνα τοῦ ἐνιαυτοῦ προσκληθέντες εἰς τὴν Ἀρχὴν, διεῤῥύθμισαν κατὰ τὰς ἰδέας τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ πάσας τὰς πληροφορίας, αἵτινες ἤθελον εἶσθαι ἀναγκαῖαι εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐξασκήσῃ οἱονδήποτε δικαίωμα, συνέλεξαν καὶ κατέθηκαν ἐνώπιόν της, ἅμα ζητηθείσας. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ ἀναγκάζηται νὰ συνεδριάζῃ κατὰ μῆνα Ἰούλιον, τὸ πταῖσμα δὲ εἶναι τοῦ ἐνεστῶτος Ὑπουργείου. Ἴσως τὸ πταῖσμα ἤθελέ τις ἀποδώσει εἰς τὴν πρώην Ἀντιπολίτευσιν, ἐγκαλῶν αὐτὴν διατὶ κατὰ τὸν Δεκέμβριον, Ἰανουάριον ἢ Φεβρουάριον τοῦ 1885 νὰ μὴ παράσχῃ εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1885, οἷον εἰσήγαγεν αὐτὸν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ πάντα τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα τότε ἐπρόβαλε, καὶ νὰ ἀφήσῃ αὐτὴν νὰ κυβερνήσῃ, χωρὶς νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀνατρέψῃ αὐτὴν ὅσῳ τὸ δυνατὸν τάχιον. Ἀλλὰ τοῦ σφάλματος αὐτοῦ μετέσχομεν πάντες, καὶ μεταξὺ ἡμῶν κατεῖχε διαπρεπῆ θέσιν ἐν τῇ τότε Ἀντιπολιτεύσει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων. Τὸ σφάλμα δὲ τοῦτο ἐπράξαμεν, διὰ νὰ ἐκτελέσωμεν καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα· διότι, ἐὰν ἐψηφίζομεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1885, οἷον τὸ παραιτηθὲν Ὑπουργεῖον εἰσήγαγεν αὐτὸν τότε εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τὰ νομοθετήματα τὰ τότε παρὰ τοῦ παραιτηθέντος ὑπουργείου προταθέντα, ἡ πρώην Ἀντιπολίτευσις ἤθελε πράξει πρᾶξιν ἀντιπατριωτικὴν, οὐδ’ ἤθελε πλέον μείνει εἰς αὐτὴν ἄλλη ὁδὸς, εἰμὴ μία, νὰ μὴ παρασταθῇ πρὸ τῶν ἐκλογέων, ἐὰν προσεκαλοῦντο εἰς ἐκλογάς, καὶ ν’ ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸ στάδιον τῶν ἐκλογέων εἰς τοὺς τότε κυβερνήτας. Ἀλλὰ τοιαύτη πολιτεία ἤθελεν εὐλόγως κριθῆ ὡς πολιτεία ἐγωϊστική, ἤθελε δὲ βεβαίως καταλήξει εἰς ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχω δικαίωμα νὰ ἐλπίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων οὔτε ἐπεθύμησεν, οὔτε ἐπεζήτησέ ποτε.

§18ΑΘΑΝ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἀνήκω, κύριοι, εἰς τὴν τάξιν τῶν πολιτευομένων ἐκείνων, οἵτινες μεταβάλλουσι γνώμην ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, ἀπὸ ἑβδομάδος εἰς ἑβδομάδα. Δύναμαι νὰ καυχηθῶ, ὅτι, ἐφ’ ὅσον πολιτεύομαι, ὑπῆρξα πάντοτε συνεπὴς πρὸς ἐμαυτὸν καὶ οὐδέποτε ἡ πολιτεία μου ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς οὐδένα νὰ εἴπῃ, ὅτι μετεχειρίσθην αὐτὴν πρὸς σκοπὸν ἐξυπηρετήσεως ἰδίων συμφερόντων. Τὶς ἠρνήθη εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, ὅτι δὲν ὤφειλεν, ὅτι δὲν εἶχεν ὑποχρέωσιν μάλιστα νὰ ζητήσῃ τὴν μεταβολὴν ἢ τροποποίησιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς κατεκρίνομεν, τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως; Εἶπον ἐγὼ τὸ τοιοῦτον; Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν καὶ ἐν τῇ Κυβερνήσει, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀκολουθήσῃ ἀνθρωπίνως, νὰ τὴν ἀκολουθήσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ νὰ μὴ ζητῇ ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς πράγματα ἀδύνατα. Εἰς ποῖον Κοινοβούλιον τοῦ κόσμου εἰς διάστημα ἓξ ἡμερῶν μεταβάλλονται τόσῳ σπουδαῖοι φορολογικοὶ νόμοι καὶ ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν τόσοι ὀργανικοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἀνατρέπουσι τὴν ὑπηρεσίαν; Ὅτε προχθὲς ὁ ἐκ Ζακύνθου κύριος βουλευτὴς ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν προνομίων τῶν ἐφευρέσεων περὶ ἀποξηράνσεως τῆς σταφίδος ἀπηύθυνεν ἐρώτησιν εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, ποίαν ἰδέαν ἔχει περὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἀπήντησε— μολονότι τὸ νομοσχέδιον συνεζητεῖτο κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν—ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν τὸ ἐμελέτησεν ἡ Κυβέρνησις, θὰ τὸ μελετήσῃ κατόπιν καὶ ἐὰν τὸ ἐγκρίνῃ, θὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν κύρωσιν τοῦ Βασιλέως. Καὶ ἐὰν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἓν νομοσχέδιον τοσοῦτον ἐκ τῶν περιστάσεων κατεπεῖγον δὲν ἠδυνήθη νὰ τὸ μελετήσῃ, ἐνῷ ἔχει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, καθόσον ἐπρόκειτο νὰ ὑποβάλῃ τοῦτο εἰς τὴν κύρωσιν τοῦ Βασιλέως, ἀπαιτεῖ ἀπὸ ἡμᾶς νὰ μελετήσωμεν τὸν ὁρμαθὸν αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ, τὸ ὁμολογῶ κύριοι, δὲν ἠδυνήθην ἀκόμη, οὔτε νὰ κατατάξω, οὔτε νὰ ἀναγνώσω; Καὶ ἦσαν ἀναγκαῖα ὅλα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, περὶ τῶν ὁποίων τόσον εὐρὺν λόγον ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργός; Ἦτον ἀναγκαῖον π.χ. τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν πολιτικῶν συντάξεων εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχήν; Ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ Σφραγιστηρίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ εἰς οἰκονομίαν, ἀλλ’ εἰς αὔξησιν μᾶλλον ἐξόδων;

§19Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ αὐτὸ νομίζω δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι ἀφορᾷ εἰς οἰκονομίαν καὶ ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§20ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπαναλέγω λοιπὸν, ὅτι εἶμαι συνεπὴς πρὸς ἐμαυτὸν καὶ μετ’ ὀλίγον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ ὁμιλήσω εὐρύτερον καὶ περὶ τῆς πολιτικῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω, καὶ περὶ τοῦ ἀδιορθώτου τῶν πραγμάτων ὑπὸ τὸ σύστημα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον διευθυνόμεθα καὶ διοικούμεθα. Ἂς μὴ πιστεύσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὁ νῦν, ὅτι ἔχει τὴν χεῖρα τοῦ Ἡρακλέους νὰ καθάρῃ, ἐπιτρέψατέ μοι τὴν λέξιν, τὰ περιττώματα, τὰ ὁποῖα ἐπεσώρευσε τὸ σύστημα αὐτὸ ἐν γένει καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν εἰς τὴν Διοίκησιν καθ’ ὅλους τοὺς κλάδους. Πρὸ ἡμῶν ὑπῆρξαν ἄνδρες ἱκανώτεροι ἡμῶν μετὰ περισσοτέρας ἠθικῆς δυνάμεως καὶ περισσοτέρου ἠθικοῦ κύρους ἐπὶ τῆς συνειδήσεως ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους καὶ, ἂς ὁμολογήσωμεν τὴν ἀλήθειαν, ἡ διαφθορὰ τότε δὲν εἶχεν ἐπιταθῆ ἐφ’ ὅσον ἐπετάθη σήμερον, καὶ μὲ ἀριθμὸν πολὺ ὀλιγώτερον βουλευτῶν καὶ δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀνορθώσωσι τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας, καὶ νομίζομεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε θὰ φθάσωμεν οὔτε εἰς τὴν ἠθικὴν οὔτε εἰς τὴν πραγματικὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἐκεῖνοι εἶχον καὶ οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἐπεθύμουν νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος, νομίζομεν ἡμεῖς ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ διορθώσωμεν τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας; Πλανᾶται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ πλανᾶται πλάνην οἰκτρὰν νὰ πιστεύῃ, ὅτι θ’ ἀνορθώσῃ εἴτε τὰ οἰκονομικά, εἴτε τὰ τῆς διοικήσεως ἐν τῇ χώρᾳ εἰς οἷον σημεῖον εὑρίσκεται σήμερον καὶ ὑπὸ τὸ σύστημα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον διοικεῖται. Δὲν ἐζήτησα λοιπὸν ἐγὼ νὰ παλινῳδήσωμεν καὶ ἀλλάξωμεν γνώμην σήμερον ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἐπιλανθανόμενοι τῶν ὑποσχέσεων, τὰς ὁποίας ἐδώσαμεν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἀλλ’ ὑπεστήριξα ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐργαζώμεθα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐμπνέωμεν τὴν πεποίθησιν καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τὸ Ἔθνος, ὅτι ἡ ἐργασία μας εἶναι σπουδαία καὶ συνέπεια βαθείας μελέτης καὶ βαθείας σκέψεως. Αὐτὸ ὑποστηρίζω καὶ αὐτὸ ὑποστήριξα καὶ ἐν τῇ παρελθούσῃ Ἀντιπολιτεύσει, κατακρίνων τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Τρικούπη, αὐτὸ ὑποστηρίζω καὶ σήμερον, αὐτὸ θὰ ὑποστηρίζω καὶ αὔριον, αὐτὸ θὰ ὑποστηρίζω καὶ μετὰ πέντε καὶ δέκα ἔτη, ἀδιαφορῶν ἐντελῶς περὶ τῆς Ἐξουσίας. Ἡ Ἐξουσία σήμερον, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου τοὐλάχιστον, εἶναί τι, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ προσκαλούμενος δὲν ἔχει νὰ κερδίσῃ, νὰ ζημιωθῇ ἔχει. Δὲν πολιτεύομαι λοιπὸν χάριν τῆς Ἐξουσίας, ἀλλὰ χάριν τῆς ἀνορθώσεως τῶν πραγμάτων τοῦ Τόπου, καὶ δὲν ἐπιζητῶ διὰ καταπλασμάτων τὴν θεραπείαν αὐτοῦ, ἀλλὰ τὴν ζητῶ διὰ ῥιζικῆς μεταβολῆς, ἄνευ τῆς ὁποίας οὔτε ὁ Τρικούπης, οὔτε ὁ Δηλιγιάννης, οὔτε ὁ Γλάδστων, οὔτε αὐτὸς ὁ Βίσμαρκ, ἐὰν ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ δυνηθῇ ν’ ἀνορθώσῃ τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας.

§21ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων διεσάφησε πληρέστερον τὴν γνώμην αὑτοῦ. Ὁ διακεκριμένος φίλος μου νομίζει, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀνορθωθῶσι τὰ πράγματα τῆς χώρας, ἐπικρατοῦντος τοῦ συστήματος, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ χώρα κυβερνᾶται πρὸ χρόνων. Ἐὰν αὐτὴ ᾖνε ἡ γνώμη αὐτοῦ, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησις αὐτοῦ, ἐὰν πᾶν ἄλλο μέσον πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ παρ’ ἡμῶν ληφθὲν θεωρεῖται ὑπ’ αὐτοῦ μὴ τελεσφόρον, μηδ’ ὁδηγοῦν εἰς τὴν θεραπείαν τῶν κακῶν, τότε νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐλέγξῃ ἐμὲ, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ προκηρύξῃ τὴν γνώμην αὑτοῦ καὶ τὰς ἀρχὰς αὑτοῦ, καὶ νὰ τραπῇ τὴν ὁδὸν, ἥτις κατὰ τὴν γνώμην αὑτοῦ εἶναι ἡ μόνη σώζουσα τὴν χώραν ἀπὸ τοῦ ὀλέθρου, εἰς τὸν ὁποῖον βαίνει, λειτουργοῦντος τοῦ κρατοῦντος συστήματος. Οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες δὲν εἶναι ἀρχηγοὶ Σχολῶν. Δὲν εἶναι ἂν ὄχι ἐπιτετραμμένον, δὲν εἶναι σύνηθες, νὰ ἀπαγγέλλωσι δόγματα, καὶ νὰ μὴ ρυθμίζωσι τὴν πολιτείαν αὑτῶν πρὸς τὰ δόγματα ταῦτα· διότι, ὅταν τις ἀναγνωρίζῃ τὴν κακὴν πορείαν τῆς πολιτείας ἡμῶν, καὶ λέγῃ τοῦτο πρὸς τοὺς συμπολίτας αὐτοῦ, ὅταν βεβαιόνῃ αὐτοὺς, ὅτι ἡ περαιτέρω λειτουργία τοῦ κρατοῦντος συστήματος εἶναι ὀλεθρία διὰ τὸν Τόπον, τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὀφείλει νὰ ἀπόσχῃ συμπράττων ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ συστήματος τούτου, καὶ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὴν παρασκευὴν τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων θέλει ἐλπίσει, ὅτι θέλει ἀντικαταστήσει τὸ λειτουργοῦν σύστημα διὰ τοῦ κατὰ τὴν γνώμην αὐτοῦ κρείττονος καὶ προτιμοτέρου, δι’ οὗ καὶ μόνου ἐδήλωσεν, ὅτι δύναται νὰ κατορθώσῃ νὰ σώσῃ τὸν Τόπον ἀπὸ τὸν ὄλεθρον. Ἀλλὰ ὑπέθετον ὅτι ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, καὶ ἂν εἶχεν ἐν ταῖς φρεσὶν αὐτοῦ τὴν πεποίθησιν ταύτην, εἶχε πεισθῆ τέλος πάντων νὰ συνεργασθῇ μετὰ τοῦ καθεστῶτος, διὰ νὰ πειραθῇ καὶ τὸ τελευταῖον πείραμα, τοῦ ὁποίου ἡ ἀποτυχία ἴσως ἤθελε τοῦ ἀφαιρέσει πάντα δισταγμὸν, ὅτι οὐκ’ ἔστιν ἄλλως γενέσθαι πρὸς σωτηρίαν τοῦ Τόπου, μεθ’ ὃ ἀπέκειτο πλέον αὐτῷ νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἔχει περὶ τοῦ τρόπου τῆς σωτηρίας αὐτοῦ. Καὶ διότι ὑπέθετον, ὅτι ἤθελε πειραθῆ τὸ τελευταῖον τοῦτο κατ’ αὐτὸν πείραμα, εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι συνεργαζόμενος μεθ’ ἡμῶν, ἤθελεν ἀσχοληθῆ διὰ νὰ συντελέσῃ εἰς τὰς πρὸς διόρθωσιν τῶν πραγμάτων προσπαθείας ἡμῶν. Πάντες ὁμοῦ ἡμεῖς ἐφρονοῦμεν καὶ ὁμοφώνως ὑπεστηρίζομεν, ὅτι τὰ πράγματα εἶχον κακῶς καὶ πάντες ὁμοῦ ἠγωνιζόμεθα, ἵνα διὰ τοῦ κρατοῦντος συστήματος ἐπιζητήσωμεν τὴν θεραπείαν αὐτῶν. Μετ’ ἐκπλήξεως ὅμως καὶ μετὰ λύπης βλέπω σήμερον, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος μᾶς ἐγκαταλείπει εἰς τὸ δυσχερὲς τοῦτο καὶ ἀηδὲς τῳόντι ἔργον, τρεπόμενος πάλιν ἐπὶ τὰ δόγματα, τῶν ὁποίων τὴν ἐφαρμογὴν εἶχε πεισθῆ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιζητήσῃ ἀμέσως. Ἀλλὰ τίς ἔδωκε τὴν ἐλαχίστην νύξιν εἰς τὸν διακεκριμένον βουλευτὴν ἐκ Καλαβρύτων, διὰ νὰ λάβῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὑπολάβῃ, ὅτι ἡ Ἀρχὴ σήμερον εἶναι πολύτιμον ἀγαθὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιζητῇ τις, καὶ νὰ ποθῇ ν’ ἀποκτήσῃ; Τίς ἐξ ἡμῶν ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς οἱονδήποτε μέλος τοῦ Κοινοβουλίου νὰ νομίσῃ, ὅτι ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν εὐτυχεῖς ἡμᾶς αὐτοὺς, διότι τέλος πάντων ηὐτυχήσαμεν ν’ ἀναλάβωμεν τὴν Κυβέρνησιν τῶν κοινῶν, καὶ ἐκ τοιαύτης πεποιθήσεως ὁρμώμενος ἔσπευσε νὰ μᾶς δηλώσῃ, ὅτι οὗτος ὀλιγωρῶν τῆς Ἀρχῆς οὐδέποτε ἐπιζητεῖ αὐτήν; Τὸ διαπράττειν τὰ Δημόσια εἶναι καθῆκον τῶν πολιτῶν, οὐδὲ δύνανται νὰ ἀποφύγωσιν αὐτὸ, ὅταν τὸ καθῆκον τοῦτο καθίσταται αὐτοῖς ἐπιτακτικόν. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι ὁ διακεκριμένος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων δὲν θέλει μὲ ἀδικήσει ἐν τῇ πεποιθήσει αὐτοῦ, πιστεύων ὅτι, ἐὰν ἦτο εἰς ἡμᾶς νὰ ἀποφύγωμεν τὴν δυσχερεστάτην αὐτὴν ἐντολὴν, δὲν ἠθέλαμεν τὸ πράξει εὐχαρίστως. Ἀλλ’ ὅταν ἡ πολιτεία ἡμῶν κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν, αἱ συμβουλαὶ, τὰς ὁποίας ἐδώσαμεν πρὸς τοὺς κατὰ τὴν τριετίαν ἐκείνην κυβερνῶντας, αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐδώκαμεν πρὸς τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος, πάντα ταῦτα συνετέλουν ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς πολίτας Ἕλληνας νὰ ἀποφύγωμεν. Ἐνόμιζεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὅτι ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡμῶν καὶ νὰ δεχθῶμεν ἢ νὰ μὴ δεχθῶμεν τὴν Ἀρχήν; Λησμονεῖ, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐκ χρηστοῦ τοῦ συνειδότος καὶ ἐκ πλήρους πεποιθήσεως ἐπολιτευόμεθα, ὡς πολιτεύθημεν· ἐφ’ ὅσον μετὰ πίστεως πρὸς τοὺς λόγους ἡμῶν ἐβεβαιοῦμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν τὰ πράγματα τῆς χώρας εἶχον περιέλθει, ἠθέλομεν ἐλεγχθῆ λιποτακτοῦντες κατὰ τὴν κρίσιμον ὥραν ἀπὸ τῶν τάξεων ἡμῶν, ἐὰν ἠρνούμεθα νὰ ἀναλάβωμεν τὴν προσφερομένην ἡμῖν Ἀρχήν! Ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνελάβομεν, εἶναι Ἡράκλειον, ὅπως ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας πρὸ μικροῦ ἔλεγεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν τῳόντι πρέπει νὰ καταβληθῶσι τοσοῦτοι κόποι, ὅσοι κατεβλήθησαν, διὰ νὰ καθαρισθῇ ἡ αὐλὴ τοῦ Αὐγείου, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἢ ἔπρεπε νὰ συλλυπηθῇ ἡμᾶς, οἵτινες ὠφείλομεν νὰ ἀναλάβωμεν τοσούτῳ δυσχερέστατον καὶ ἀκανθῶδες ἔργον, ἢ ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ νὰ μᾶς δώσῃ τὴν συνδρομήν του, διὰ νὰ καταστήσῃ εὐχερεστέραν τὴν ἐκπλήρωσιν καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ὡσαύτως ἔχομεν πρὸς τὴν πατρίδα ἡμῶν, καὶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ὁποίου προσεβλέπομεν μετὰ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι δὲν ἠθέλομεν ἐγκαταλειφθῇ τοσοῦτον ἀναιτίως ὑπὸ τῶν φίλων ἡμῶν, ἐθερμαινόμεθα δὲ ὑπὸ τῆς προσδοκίας, ὅτι δὲν ἦτο ἀπίθανον τέλος πάντων διὰ τῶν ἀτρύτων ἡμῶν κόπων νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπαναχθῇ ἡ Διοίκησις εἰς ὁμαλὴν τροχιὰν καὶ νὰ προλάβωμεν οὕτως καταστροφὰς, διὰ τὰς ὁποίας, κύριοι, πάντες θέλομεν θρηνήσει καὶ οἱ ἐλέγχοντες ἡμᾶς σήμερον καὶ οἱ μὴ ἐλέγχοντες ἡμᾶς.

§22Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ πεποίθησις, κύριοι, ὅτι ὑπὸ τὸ Πολίτευμα τοῦτο, ὑπὸ τὸ σύστημα τὸ ἤδη ἰσχῦον ἐν τῇ πολιτείᾳ ἡμῶν εἶναι ἀδύνατος ἡ εὐημερία τοῦ τόπου καὶ ἡ τῶν κοινῶν ἀνόρθωσις, εἶναι πεποίθησις οὐχὶ μόνον τοῦ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, εἶναι πεποίθησις καὶ ἐμοῦ, καὶ ὡς πιστεύω εἶναι ἤδη ἡ πεποίθησις μεγάλης μερίδος τοῦ ἔθνους. Τὴν ἀλήθειαν ταύτην ἀμφισβητοῦσι μόνον οἱ καταλαμβάνοντες τὴν Ἐξουσίαν καὶ τοῦτο ἐπί τινα μόνον καιρόν. Ὅτε ἦσαν ἐκτὸς τῆς Ἐξουσίας καὶ αὐτοὶ, ἄλλως ἐσκέπτοντο, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων καὶ βλέποντες, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ ἐπὶ πολὺ τὸ καθεστὼς καὶ τὸ Πολίτευμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον διατελοῦμεν. Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἅπαξ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Ἐξουσίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῶσι περὶ τῶν μέσων τῆς βελτιώσεως τῶν πραγμάτων, περὶ ἄλλα μικρὰ καὶ ἐλεεινὰ στρέφοντες τὴν προσοχὴν αὐτῶν, καὶ λησμονοῦσι τὸ μέγα ἐσωτερικὸν πολιτικὸν ζήτημα, καὶ ἀντὶ νὰ θέσωσι βάσεις ὑγιεστέρας πολιτικῆς, ἀπὸ τῶν ὁποίων ὁρμώμενοι νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν καὶ πρὸς τὴν γωνίαν αὐτὴν καὶ πρὸς τὴν ὅλην Ἑλλάδα, βαδίζουσι τὴν πεπατημένην τῆς προσωπικῆς πολιτικῆς. Τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς, ὅτι καλῶς ἔχουσι τὰ κείμενα, τὴν εἶχε κατὰ μείζονα λόγον ὁ κ. Τρικούπης, καὶ ἐνόμιζεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ λύσῃ ὅλα τὰ ζητήματα, νὰ ἀνορθώσῃ τὰ κοινὰ καὶ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον νομίζουσιν ἄλλοι, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὁδηγηθῇ μόνον διὰ μεταβολῆς τοῦ Πολιτεύματος. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι τώρα δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν πεποίθησιν· διότι, καί τοι παρεχωρήθησαν αὐτῷ πάντα τὰ μέσα, καί τοι αἱ περιστάσεις συνέτρεξαν αὐτὸν, καί τοι καὶ αὐτὸς ὁ θάνατος παρέσχεν αὐτῷ οὐ μικρὰν συνδρομὴν, μ’ ὅλα ταῦτα, διότι τὸ σύστημα εἶναι τοιοῦτον, ὥστε ἡ ἰσχὺς νὰ προέρχηται ἐκ τῶν λαφύρων, οὐδὲν διαρκὲς καὶ σπουδαῖον ἠδυνήθη νὰ κατορθώσῃ ὑπὲρ τοῦ τόπου. Ἔλαβε δικτατορικὴν ἐξουσίαν καὶ ἐν τούτοις εἰς οὐδὲν συνετέλεσεν αὕτη ἢ εἰς τὴν δείνωσιν τῶν πραγμάτων τοῦ τόπου. Εἶπον τότε πρὸς τὸν κ. Τρικούπην, τὸν ὁποῖον πρότερον ὑπεστήριξα, διότι ἐπίστευον ὅτι ἐξυπηρέτει τὸ κοινὸν καλὸν καὶ ὅτι ἠδύνατο νὰ σώσῃ πραγματικῶς τὸν τόπον ἀπὸ τὴν ἀναρχίαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελεῖ—διότι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, κύριοι, ἡ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος εἶναι σχεδὸν ἀναρχικὴ—εἶπον αὐτῷ πιστεύοντι, ὅτι θὰ πλάσῃ διὰ τῆς προσωπικῆς πολιτικῆς δύναμιν ἱκανὴν ὅπως δυνηθῇ νὰ διοικήσῃ τὴν Ἑλλάδα ἐπ’ ἀγαθῷ αὐτῆς, εἶπον αὐτῷ ἀποχωρῶν τῶν τάξεων τῆς τότε Συμπολιτεύσεως «δὲν θὰ δυνηθῇς, διότι τὴν μέθοδον ταύτην μετῆλθον, καὶ ὅμως ἀπέτυχον καὶ οἱ ἱκανώτεροι ὑμῶν, ὁ Κουμουνδοῦρος, ὁ Δεληγεώργης, ὁ Ζαΐμης ὁ μειλίχιος, ὅστις ἐγνώριζε νὰ διαγιγνώσκῃ καὶ τὰ πράγματα καὶ τὰ πρόσωπα». Δὲν μὲ ἤκουσεν· ἐξηκολούθησε βαδίζων τὴν αὐτὴν ὁδὸν, καὶ οὕτως ἔπαθε πτῶσιν κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἐννοήσῃ, πιστεύω τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ τοιαύτη πολιτικὴ δὲν εἶναι ἡ ἀναδεικνύουσα τοὺς ἄνδρας καὶ σώζουσα τὴν Ἑλλάδα ἐκ τῆς κακοδαιμονίας, εἰς ἣν περιῆλθεν. Ὅ,τι εἶπον πρὸς τὸν κ. Τρικούπην, τὸ λέγω καὶ πρὸς τὸν κ. Δηλιγιάννην. Ὁ κ. Δηλιγιάννης εἰργάσθη μετὰ σθένους ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει καὶ διεκρίθη, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι μετῆλθε πολιτικὴν, ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναται νὰ στηριχθῇ ὡς Κυβέρνησις, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον· μετῆλθε, κύριοι, τὴν πολιτικὴν τῶν ἀποχωρήσεων, μετῆλθε τὴν πολιτικὴν τῶν ἀτελευτήτων συζητήσεων, μετῆλθε τὴν πολιτικὴν τοῦ χαρακτηρίζειν τοὺς ἀντιθέτους ὄχι ὡς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ διοικήσωσι τὸν τόπον, κατὰ σύστημα προσωπικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ οὐδὲν ὀλιγώτερον ἢ ὡς προδότας. Ἡ τοιαύτη ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει πολιτεία, κύριοι, εἶναι πολιτεία, ἥτις κατέστησε λίαν δυσχερῆ τὴν θέσιν τοῦ κ. Δηλιγιάννη ὡς ἀρχηγοῦ τῆς Συμπολιτεύσεως, καὶ ἀναγκάζει αὐτὸν σήμερον νὰ ἀπαιτῇ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν ἐπιψήφισιν μυρίων νομοσχεδίων σπουδαιοτάτων. Ἐρωτῶ τὸν κ. Δηλιγιάννην: ἐὰν ἡ νῦν Ἀντιπολίτευσις ἐνόμιζεν, ὅτι εἶχε σημάνει ἡ ὥρα διὰ νὰ μετέλθῃ τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἡ πρώην Ἀντιπολίτευσις μετῆλθε κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον, ἠδύνατο ὁ κ. Δηλιγιάννης νὰ κάμῃ βῆμα εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του; οὔτε ἓν νομοσχέδιον θὰ ἠδύνατο νὰ φέρῃ εἰς πέρας. Εἶναι οἱ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀποτελοῦντες ἄνδρες τοῦ βήματος, εἶναι τολμηροὶ καὶ διαθέτουσι πολλὰ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἠδύναντο νὰ παραλύσωσι τὴν Συμπολίτευσιν καὶ νὰ μὴ τὴν ἀφήσωσι νὰ προβῇ εἰς τὰ ἔργά της. Ἐὰν λοιπὸν ἡ πολιτεία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἦτον εὐνοϊκὴ, καὶ δὲν ἀπεφάσισεν ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ παράσχῃ συνδρομὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ θέσις ταύτης, μάλιστα ἕνεκα τοῦ ὀλίγου χρόνου, ὅστις ὑπολείπεται πρὸς ἐργασίαν, ἤθελεν εἶσθαι ἀπελπιστικὴ, καὶ τότε θὰ ἐπίστευεν ὁ κ. Δηλιγιάννης ὅτι ἡ κατὰ τὸ ὑφιστάμενον Πολίτευμα διοίκησις τοῦ τόπου εἶναι ἀδύνατος. Ἡ ἰδέα δὲ ὅτι τὸ ὑφιστάμενον παρ’ ἡμῖν Πολίτευμα εἶναι χωλὸν καὶ ὅτι κατ’ αὐτὸ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ διοικηθῇ ὁ τόπος, δὲν εἶναι ἰδέα ἐμοῦ, δὲν εἶναι ἰδέα τοῦ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ, ὅτι ὑπὸ τὸ μονόβουλον ἀδύνατος ἀποβαίνει ἡ παγίωσις τῆς ἐννόμου τάξεως, εἶναι ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἐπρέσβευον οἱ μεγαλείτεροι τῶν ἀνδρῶν τοῦ κόσμου, οἵτινες κατέχουσι θέσιν διαπρεπῆ ἐν τῇ ἱστορίᾳ τῶν μεγάλων ἐθνῶν. Ἡ Γαλλία εἶχε τὴν μονοβουλίαν εἰς δύο περιόδους, καὶ τότε συνέβησαν τὰ μεγαλείτερα τερατουργήματα, καὶ τότε ἐκλονίσθη ἐκ βάθρων ἡ κοινωνικὴ τάξις, ἠμφισβητήθη καὶ αὐτὴ ἡ θεότης, καὶ περὶ αὐτῆς τῆς θεότητος ἐκλονίσθησαν αἱ πεποιθήσεις· καὶ ἂν δὲν ἦτο μέγα τὸ Γαλλικὸν ἔθνος, ἤθελε πέσει πτῶσιν μεγίστην καὶ ἀνεπανόρθωτον. Δὶς ἐδοκιμάσαμεν καὶ ἡμεῖς τὴν μονοβουλίαν· κατὰ τὸ 1843, ἐὰν δὲν ἐτύγχανον ζῶντες ἔτι ὀλίγοι ἐκ τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες ἔπλασαν τὸν τόπον τοῦτον, καὶ ἐὰν δὲν ὑπεβάλλοντο εἰς θυσίας, βεβαίως ἡ Συνέλευσις ἐκείνη ἤθελε διαλυθῆ καὶ ἤθελε παραδοθῆ ὁ τόπος εἰς τὴν ἀναρχίαν, διότι εἶχε κλονισθῆ ἡ τάξις· ἐὰν δὲν ὑπῆρχον οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, ἡ Ἑλλὰς ἤθελεν ὑποστῆ τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα τῆς μονοβουλίας. Εἴχομεν τὴν μονοβουλίαν κατὰ τὰ 1862· καὶ εἶναι πρόσφατος ἡ ἱστορία, καὶ δὲν λησμονεῖτε ὅτι, ἐὰν ὁ φιλόπατρις Ζαΐμης δὲν ἐπετάχυνε διὰ τῆς πολιτείας του, τῆς τόσον πατριωτικῆς, τὴν ἀποδοχὴν τοῦ Στέμματος ἐκ μέρους τοῦ Γεωργίου......

§23ΧΟΪΔΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, (ἱλαρότης).

§24ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐὰν δὲν ἔλυε τὸ ζήτημα τῆς ἀποδοχῆς τοῦ Στέμματος, δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ εὑρισκόμεθα· ἴσως τότε πράγματι αἱ ἰδέαι τοῦ φίλου μου κ. Ῥόκου θὰ κατίσχυον· ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν οὐ πολλοῦ χρόνου ὁ κ. Ῥόκος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ Πρόεδρος ἢ ἐδῶ ἢ εἰς Κεφαλληνίαν. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἄλλοι πρόεδροι θὰ ἦσαν εἰς τὴν Αἴγιναν, εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ ἄλλοι εἰς Αἴγειον καὶ ἀλλαχοῦ. Δὲν εἶναι καιρὸς, φίλε συνάδελφε, νὰ γίνεται λόγος περὶ Δημοκρατικοῦ Πολιτεύματος. Τί ἐγκρύπτει τὸ μέλλον τοῦ Τόπου τούτου εἶναι ἐντελῶς ἄδηλον. Παραδέχομαι δ’ ὅτι ἡ Δημοκρατία εἶναι τὸ Πολίτευμα τὸ κατ’ ἐξοχὴν προοδευτικὸν, διότι στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἰσότητος καὶ φέρει εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τοὺς πράγματι ἱκανοὺς, τοὺς ἄνδρας τῆς ἀξίας καὶ ἀρετῆς· ἀλλὰ δὲν εἶναι τῆς παρούσης ἐποχῆς, τῆς παρούσης κοινωνικῆς ἡμῶν ἀναπτύξεως ἡ λύσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τοῦ τοσοῦτον ἀκροσφαλοῦς. Ἐὰν δ’ ὁ φιλόπολις Ζαΐμης δὲν ἔλυε τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, ἡ Ἑλλὰς ἤθελε ῥιφθῆ εἰς τὸ χάος, καὶ ἤθελεν ἐπέλθει ἐντελὴς ἐξ αὐτοῦ ἡ καταστροφὴ τοῦ Τόπου. Καὶ ἐνθυμεῖσθε πολλοὶ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἐφθάσαμεν μέχρι τοῦ ἐμφυλίου πολέμου. Κατ’ αὐτὴν δὲ τὴν ἐποχὴν, ἂν δὲν παρενέβαινον καὶ ξένοι, δὲν ἠξεύρω ποῦ ἠθέλομεν καταντήσει. Τότε ἐνθυμοῦμαι, ὅτι συνεβούλευσα τὸν Ζαΐμην νὰ καταλύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ὁ κ. Ζαΐμης καὶ ἄλλοι ἀπέκρουσαν τὴν γνώμην μου ταύτην, ἣν ἐκθύμως καὶ μετὰ θέρμης ὅσην δεικνύω σήμερον ὑπεστήριζα. Τὴν ἑπομένην ἐξέρχομαι τοῦ οἴκου πρὸ τῆς ἀνατολῆς τοῦ ἡλίου, τοῦ τηλεβόλου κροτοῦντος, φθάνω εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Ὁμονοίας καὶ ἀπαντῶ ἄνθρωπον, ὅστις μοὶ λέγει «ποῦ ὑπάγεις, θὰ σὲ σκοτώσουν·» ἐγὼ ὅμως δὲν ἐδίστασα προὐχώρησα διασχίζων τὴν ὁδὸν τοῦ Σταδίου καὶ ἔφθασα ἐδῶ εἰς τὴν μπαράκαν καὶ ἐξυβρίσθην σκληρῶς ἀπὸ τῆς οἰκίας τοῦ κ. Πλατῆ· οὐχ ἧττον ἔθεσα εἰς κίνησιν τοὺς κλητῆρας τῆς Συνελεύσεως καὶ προσῆλθεν ὁ Πρόεδρος καὶ συνῆλθε τὸ Σῶμα. Ἐὰν δὲν ἐξετελοῦντο ταῦτα πάντα, σᾶς ἐρωτῶ «ποῦ ἠθέλομεν καταντήσει τότε;» Τοιαῦτα εἶναι, κύριοι, τ’ ἀποτελέσματα τῆς μονοβουλίας. Ἡ Ἀμερικὴ συνεζήτησε τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ τὸ ἀνέπτυξαν οἱ ἐξοχώτεροι τῶν ἀνδρῶν, ἐξ ὅσων ἐσκέφθησάν ποτε περὶ πολιτικῶν ζητημάτων καὶ εἶπον, ὅτι ἡ μονοβουλία ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐγκαθιδρύσῃ ἐν τῇ πολιτείᾳ τὴν πολυτυραννίαν, καὶ ὅτι εἰδεχθέστερον σύστημα τῆς πολυτυραννίας καὶ καταστρεπτικώτερον δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Διὰ τοῦτο, κύριοι, βλέπομεν τί συμβαίνουν ἐν τῷ Τόπῳ τοῦτο τῆς μονοβουλίας. Ἀνεδείχθησαν ἐν αὐτῷ ἄνδρες, οἵτινες ἐπίστευσαν, ἱκανοὶ ὄντες, ὅτι ἠδύναντο νὰ διοικήσωσι κατ’ αὐτὸ τὸν Τόπον, ἀλλὰ δὲν παρῆλθε πολὺς καιρὸς καὶ κατέλιπον ὄπισθεν αὑτῶν ἐρείπια, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἑαυτούς. Τίς δὲν ἐνθυμεῖται τὸν ὑψηλόφρονα Δεληγεώργην; Τίς δὲν ἐνθυμεῖται τὴν πεποίθησιν, ἣν εἶχεν εἰς ἑαυτόν; Τίς δὲν ἐνθυμεῖται τὸ ἐπιβλητικὸν, τὸ ὁποῖον εἶχεν, ὅταν ἀνέτειλεν εἰς τὸν ὁρίζοντα τὸν πολιτικὸν καὶ ἐγένετο πρωθυπουργός; ἤθελε τὰ πάντα νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὰ νεύματά του, ἀπῄτει, ὡς καὶ ἄλλοι σήμερον, ἡ θέλησις αὐτοῦ νὰ ἦναι ὁ νόμος τοῦ Κράτους· ἀλλὰ δὲν παρῆλθε πολὺς καιρὸς καὶ ὁ ὑπερήφανος αὐτὸς ἀπέθανεν ἐκ μαρασμοῦ. Ὀλίγον πρὸ τοῦ θανάτου του τὸν ἀπήντησα, καὶ ὅταν τὸν εἶδον τόσον καταβεβλημένον «κύριε Δεληγεώργη, ἔχε θάῤῥος τῷ εἶπον, ἔχε πεποίθησιν εἰς σεαυτόν». Δὲν ὑπῆρχε πλέον ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ πεποίθησις καὶ ἀπέθανεν ἐκ μαρασμοῦ. Ἐκ μαρασμοῦ ἀπέθανεν ὁ Ζαΐμης, ἐκ μαρασμοῦ ὁ Κουμουνδοῦρος, ὅστις πρὶν ἀποθάνῃ εἶπε τὸ ἀπελπιστικὸν ἐκεῖνο, ὅτι «οὔτε ν’ ἀποθάνῃ δύναταί τις ἐν τῷ Τόπῳ τούτῳ». Ταῦτα πάντα, κύριοι, εἶναι ἀποτελέσματα τῆς μονοβουλίας. Ἐν Ἀμερικῇ, εἰς πληθυσμὸν τριάκοντα ἑκατομμυρίων, βουλεύονται 230 μόνον βουλευταί, ἐὰν ἡ μνήμη δὲν μὲ ἀπατᾷ, καὶ ἀντιπροσωπεύουσιν ὀλίγοι πολιτείας, αἵτινες ἔχουσι μέγιστον πληθυσμόν. Διὰ τοῦτο δὲ βλέπετε ἐν Ἀμερικῇ 230 Ἀντιπροσώπους σκεπτομένους καὶ ἀποφασίζοντας περὶ τῶν συμφερόντων τῆς μεγάλης Δημοκρατίας ὡς ἐμπρέπει αὐτοῖς καὶ τῇ πατρίδι αὐτῶν, τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ μετὰ σεβασμοῦ ἀκροωμένου καὶ ἔχοντος τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐκ τοῦ Κοινοβουλίου θὰ προκύψῃ πᾶν τὸ συνᾷδον πρὸς τὴν τιμὴν καὶ τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τῆς Ἀμερικανικῆς Συμπολιτείας. Ἀλλ’ ἐκ Βουλῆς ἀντιπροσωπευούσης λαὸν ἐκ δύω ἑκατομμυρίων καὶ ἀποτελουμένης ἐκ 245 ἀνδρῶν, οἰκούντων ἐν μεσημβρινῇ χώρᾳ, τί δύνασθε νὰ ἐλπίσητε; Ποίαν δύνασθε νὰ ἔχητε πεποίθησιν ἐπὶ τῶν βουλευμάτων αὐτῶν; Τὸ γνωρίζετε, κύριοι, διότι πολλάκις μετεμελήθητε ἐπὶ ταῖς ἀποφάσεσιν, εἰς ἃς προέβητε, ἐν ἐξάψει διατελοῦντες. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι οἱ ἔχοντες τὴν πεποίθησιν, ὅτι κατὰ τὸ κρατοῦν σύστημα κυβερνωμένης τῆς Ἑλλάδος, δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσίς τις τῶν κοινῶν, δέον ν’ ἀπόσχωσι τῶν τῆς Πολιτείας. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, κύριοι, τοῦτ’ αὐτὸ ἔπραξα· δὲν κατῆλθον εἰς τὸν τελευταῖον ἐκλογικὸν ἀγῶνα καὶ δὲν ἐπεζήτησα κατ’ αὐτὸν ὑποψηφιότητα, ἀλλ’ ἡ μεγάτιμος Αἰγιάλεια μὲ ἐξέλεξε κεκλεισμένον ὄντα ἐν τῷ οἴκῳ μου χωρὶς λεπτὸν νὰ δαπανήσω. Ἡ Αἰγιάλεια ἐνόμισεν, ὡς φαίνεται, ὅτι ἡ παρουσία μου ἐν τῇ Βουλῇ ἦτον ἀναγκαία, ὅπως λάβω μέρος εἰς τοιαύτας συζητήσεις, ἀποβλέπων εἰς οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἢ εἰς τὸ νὰ πείσω καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δὲ ἐκ τῶν δυναμένων, ὅτι ἄνευ ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀνόρθωσις τῆς Πολιτείας, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ πεισθῶσιν ἐπὶ τέλους, ἂν ὄχι ἐκ τῶν λόγων μου, ἐκ τῶν πραγμάτων αὐτῶν. Δὲν ἀμφιβάλλω, κύριοι, ὅτι ἐκ τῶν πραγμάτων πειθόμενοι πάντες ὑμεῖς, θέλετε ἀσπασθῆ τὴν ἰδέαν μου, θέλετε καλλιεργήσει καὶ φέρει εἰς πέρας αὐτήν. Δὲν ἀναλαμβάνω ἐγὼ τὸ ἔργον τοῦτο, διότι ἀφοῦ ἔφθασα εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν καὶ δὲν ἀποτελῶ δύναμιν, ὁποία ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ τις ὑπὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα, δὲν ἔχω τὴν μωρίαν νὰ πιστεύω, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὁ δυνάμενος νὰ λύσω τὸ ζήτημα. Ὅταν εὑρέθην εἰς διάστασιν ὡς πρὸς τὴν πορείαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ὁ Τρικούπης, διότι εἶχε δύναμιν καὶ διότι αἱ περιστάσεις ἀπῄτουν τὴν παρουσίαν ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Τρικούπης διὰ φίλου ἐξεδήλωσε τὴν εὐχαρίστησίν του καὶ ὁ φίλος μὲ ἠρώτησε, «μὰ διατί δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπράξητε;» Εἶπον, ὅτι πολλὰ μὲ ἀποχωρίζουσιν, ἔχω τὰς ἰδέας μου περὶ τῶν κοινῶν καὶ ἐπεθύμουν νὰ τὰς ἴδω πραγματοποιουμένας. Καὶ τί ἐπιζητεῖτε, προσέθηκεν ὁ φίλος, τόγε νῦν; Τρία τινὰ, ἀπήντησα, ν’ ἀπέχῃ ὁ κ. Τρικούπης τῆς ἄρσεως τῆς καταναγκαστικῆς κυκλοφορίας, νὰ παραιτήσῃ τὰς ἐκτάκτους πολεμικὰς παρασκευὰς, καὶ ἰδίως ναυτικὰς, ἐφ’ ὅσον δὲν κανονισθῶσι σταθερώτερον τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, καὶ τρίτον νὰ ἀσπασθῇ ὁ κ. Τρικούπης τὴν ἰδέαν περὶ σχηματισμοῦ Ἐπιτροπῆς πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Ἀπέκρουσε τὰς ἰδέας μου ὁ κ. Τρικούπης καὶ οὕτως ἔμεινα εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὅ,τι δὲ μὲ εὐελπίζει εἶναι, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον, ἐπειδὴ ἐγὼ ἐπέμεινα εἰς τὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, μοὶ εἶπε «δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας, κ. Μεσσηνέζη· εἶναι γυμνὴ ἡ Αἴθουσα αὕτη, πρέπει νὰ ᾖναι παροῦσα ὅλη ἡ Βουλὴ, ἵνα προβῇ εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν». Πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ κ. Τρικούπης δὲν ἀποκρούει τώρα αὐτὴν τὴν ἰδέαν· ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶναι τῆς αὐτῆς γνώμης, διότι καὶ αὐτὸς καὶ ἐγὼ εἴμεθα ἐκ τῶν 62, οἱ ὁποῖοι διεμαρτυρήθησαν κατὰ τῆς ἀσυγγνώστου ἐκείνης ἀποφάσεως τῆς καταργήσεως τῆς Γερουσίας, τὴν ὁποίαν ἠρύσθησαν ἐκ τῶν τριόδων, ὅπου ἐφώναζον «κάτω ἡ Γερουσία». Εἰργάσθημεν μετὰ τοῦ κ. Λομβάρδου, μετὰ τοῦ κ. Βούλγαρη, ἵνα μεταβάλωμεν τὸ ῥεῦμα, τὸ ὁποῖον εἶχε σχηματισθῆ ἐν τῇ κοινῇ γνώμῃ ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς Γερουσίας, ἀλλ’ ἀπέβη ἀδύνατον, καὶ ὑπεκύψαμεν εἰς τὴν βίαν. Ἂν δὲ σιωπήσωσι πρὸς στιγμὴν τὰ πάθη, τὰ διαιροῦντα ἡμᾶς, ταχέως καὶ ἀσφαλῶς φθάνομεν εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοπουμένου, σῴζοντες οὕτω τὸν Τόπον. Ταῦτα, κύριοι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ σπουδαῖον ζήτημα τοῦ Πολιτεύματος, καὶ τὸ ζήτημα, ἐὰν τὸ κρατοῦν σύστημα εἶναι σύστημα συντελοῦν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν πραγμάτων. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὰ τῆς παρούσης ἐποχῆς. Ἀπὸ τῆς χθὲς ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ θέσις τοῦ Ὑπουργείου εἶναι πᾶν ἄλλο ἢ ζηλωτὴ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν προτίθεμαι νὰ φέρω προσκόμματα εἰς τὴν πορείαν του, καὶ πᾶν ὅ,τι λέγω, δὲν τὸ λέγω ὅπως γεννήσω πράγματα αὐτῷ, ἀλλὰ ὅπως ἐκπληρώσω ἓν καθῆκον ἐπὶ τῇ ἐλπίδι νὰ φωτισθῇ ἡ πλειοψηφία καὶ προφυλαχθῶμεν ἀπὸ περισσότερα λάθη· διότι ὅσον περισσότερα εἶναι τὰ λάθη, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποπίπτομεν, τόσον μεγαλειτέρα θὰ ᾖναι ἡ τρικυμία, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ, καὶ θὰ ὁδηγήσῃ ἡμᾶς εἰς τὴν λύσιν τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος, ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ αὕτη πρότερον, ὅπερ πιθανὸν, νὰ σώσῃ ἡμᾶς ἐκ τῆς τρικυμίας. Ὕψωσα τὴν φωνήν μου κατὰ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπιπολαίως συντασσόμενα καὶ βιαίως ἐπιψηφιζόμενα ἀνατρέπουν νόμους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μὲν τὰ ἐλαττώματά των, ἀλλ’ εἶναι νόμοι καθεστηκότες, νόμοι λειτουργοῦντες· οὕτω πως καθιεροῦμεν ἀρχὰς ὀλεθρίας· Θὰ ἔρχηται τὸ ἓν κόμμα, θὰ κατασκευάζῃ νόμους, καὶ τὸ ἕτερον θὰ τοὺς καταστρέφῃ, θὰ ὑφαίνωμεν καὶ θὰ ἐξυφαίνωμεν ὀλέθριον νομοθετικὸν ἱστόν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πολιτευθῇ ἄλλως, θὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν της καὶ θὰ ὑποπέσῃ εἰς ὀλιγώτερα ἀτοπήματα ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα ἤδη ὑπέπεσε. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι τὰ νομοσχέδια συντάσσονται ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς πολιτικῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις, ἐγὼ δὲ δὲν ἐπεθύμουν τοῦτο, ἤθελον νὰ ἔχῃ ἐλευθέρας τὰς χεῖρας, ἵνα σκεφθῇ ὅπως ἀνορθώσῃ τὰ κοινὰ χωρὶς νὰ διατελῇ ὑπὸ τόσην μεγάλην πίεσιν. Κατὰ τὰς πεποιθήσεις μου τρία εἶναι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν κοινῶν· οἰκονομία ἄκρα, ἐξεύρεσις νέων πόρων καὶ ἀγαθὴ διοίκησις, ἀλλὰ πράγματι ἀγαθὴ διοίκησις. Ὅταν δὲ κυβερνᾶται ὁ Τόπος κατὰ κόμματα, εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀγαθὴ διοίκησις, διότι κρατεῖ ἡ πολιτικὴ ἀνάγκη. Διορίζετε Ταμίας σήμερον ὅπως, ὅπως, διορίζετε Τελώνας ὅπως, ὅπως, διορίζετε ὑπαλλήλους εἰς τοὺς ὁποίους ἀνατίθεται ἡ διαχείρισις τοῦ Δημοσίου πλούτου ἀναξίως, καὶ γνωρίζετε τὶ γίνεται, ἀλλὰ δὲν ἔχετε καιρὸν καὶ ἐλευθερίαν ἐνεργείας, ἵνα προλάβητε τὸ κακόν. Εἶσθε εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀδυναμίαν ὅπως ἀνορθώσητε τὰ κοινὰ, ὅταν πολιτεύεσθε οὕτω πως. Εἴμεθα εἰς τὰ πρόθυρα τῆς χρεωκοπίας καὶ τῆς ἀναρχίας· ἂν δὲν ἔχετε αὔριον νὰ ἱκανοποιήσητε τοὺς δανειστὰς τοῦ Ἔθνους, ἂν δὲν ἔχετε χρήματα νὰ πληρώσητε τὸν στρατὸν, ποία θὰ ἦναι ἡ τύχη καὶ ἡμῶν καὶ τοῦ Ἔθνους; Διὰ τοῦτο, κύριοι, ὕψωσα τὴν φωνήν μου, ὅταν εἶδον τὴν σωρείαν τῶν νομοσχεδίων, τὴν ὁποίαν δὲν ὑπηγόρευσεν ἀνάγκη σπουδαία οἰκονομικὴ, οὔτε ἀνάγκη βελτιώσεως τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἡ ἐκτέλεσις ἑνὸς προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει χάριν τῆς Ἐξουσίας. Ὅταν ἐσκέπτοντο πῶς νὰ καταστρέψωσι τὸν ἐχθρὸν, ὑπέβαλον ἐγὼ ἀντιῤῥήσεις κατὰ τοῦ βιαίου τρόπου, καθ’ ὃν ἐπολιτεύοντο· ἡ ἀπάντησις ἦτο «ἂς πέσῃ καὶ βλέπομεν». Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς ἐκείνης. Ὕψωσα τὴν φωνήν μου κατὰ τῶν νέων φορολογικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται, οὐχὶ ἀναιρῶν ἐμαυτὸν, ὥς τινες ὑπέλαβον—προσεπάθησα πάντοτε νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς ἐμαυτόν.—Ὅταν ἀπεχώρησα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης, ἀπεχώρησα, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης ἐδίσταζεν, ὡς πρὸς τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων· ἀφοῦ μετέβην ἐδῶ ἐτόλμησε τὸ τόλμημα τῆς ἐπιβολῆς τῶν νέων φόρων. Κατέκρινα τοὺς προταθέντας, διότι ἐνόμιζον, ὅτι δὲν ἐστηρίζοντο ἐπὶ ὑγιοῦς βάσεως, καὶ ἐκηρύχθην κατὰ τῶν μονοπωλίων, διότι τὰ μονοπώλια παραβιάζουσι τὴν ἱερὰν ἐλευθερίαν τῆς ἐργασίας, διότι τὰ μονοπώλια καὶ οἱ ἔμμεσοι φόροι εἶναι τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων τὰ Κράτη ἐκμυζοῦσι καὶ τὸν τελευταῖον ἱδρῶτα τοῦ λαοῦ· εἰσρέουσι δι’ αὐτῶν ἑκατομμύρια εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα καὶ αἱ Κυβερνήσεις βλέπουσαι τὸν πλοῦτον νομίζουσιν, ὅτι δύνανται νὰ ἐκτελέσωσι μεγάλα ἔργα, καὶ προβαίνουσιν εἰς δαπάνας, καὶ δαπάνας μὴ παραγωγικὰς, καὶ ἐξαντλοῦσιν οὕτω τὸν Τόπον καὶ ἐπέρχονται καταστροφαὶ καὶ κοινωνικαὶ ἀνατροπαί. Ἐπιθυμῶ τὸ μέταλλον νὰ εἰσρέῃ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ἐκ πόρων, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἐξαντλῶσι τὸν λαὸν, νὰ μὴ δίδωσι μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνώτερα τῶν ὑλικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους, διότι τοῦτο εἶναι ἀντικοινωνικὸν, καταστρεπτικόν. Ἀλλὰ, κύριοι, τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα μετεποιήθησαν εἰς νόμους, οἱ ὁποῖοι ἐλειτούργησαν, οἱ ὁποῖοι εἰσήγαγον—δὲν λέγω ὅσα ὑπελόγιζεν ὁ κ. Τρικούπης—ἀλλ’ εἰσήγαγον ἑκατομμύρια εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην, καὶ ἀνάγκην καὶ τοῦ λεπτοῦ αὐτοῦ. Ἀφοῦ δ’ ἐγένοντο νόμοι τοῦ Κράτους, ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς Κυβέρνησιν, ἀνερχομένην εἰς τὴν Ἐξουσίαν εἰς περιστάσεις τόσον κρισίμους, εἰς Κυβέρνησιν, ἧς ὁ Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι τὸ βάρος εἶναι δυσβάστακτον καὶ ὅτι δέχεται τὴν Ἐξουσίαν ὑπὸ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς, ἐνόμισα, λέγω, ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον αὐθωρεὶ, οὕτως εἰπεῖν, νὰ τοὺς καταργήσῃ διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι ὡς Ἀντιπολίτευσις ἐκήρυξεν, ὅτι θὰ καταργήσῃ αὐτούς· ἔπρεπε νὰ μελετήσῃ τὰ πράγματα διὰ νὰ πεισθῇ, ὅτι δύναται νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ δι’ ἄλλων ἧττον καταθλιπτικῶν. Θεωρῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ πᾶσα σκέψις καὶ ἀπόφασις περὶ μεταβολῆς τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων μέχρις Ὀκτωβρίου, ὅτε πιστεύω, αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μετὰ μελέτην ὤριμον θὰ φέρῃ πορίσματα τῶν μελετῶν του ἄξια ὅπως μετατραπῶσιν εἰς νόμους τοῦ Κράτους. Ἤμην εἰς τὸ Αἴγιον, ὅτε ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις, καὶ μετὰ παρέλευσιν 8 ἢ 10 ἡμερῶν ἠθέλησα νὰ ἐπισκεφθῶ τὸν Ταμίαν καὶ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς διαχειριζομένους τὰ τοῦ καπνοῦ, ἵνα μάθω ποία ἡ κατάστασις καὶ ποῖαι διαταγαὶ ἐδόθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔμαθον δὲ ὅτι εὐθὺς οἱ νόμοι ἐθεωρήθησαν ὡς κατηργημένοι, οὐδεμία διαταγὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐδόθη πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτῶν ἐνισχύουσα τοὺς ὑπαλλήλους. Δὲν τολμῶ, ἔλεγεν ὁ Διευθυντὴς τοῦ Καπνοκοπτηρίου, νὰ πράξω τι· ὁ Ὑπομοίραρχος δὲν ἐτόλμα νὰ προβῇ εἰς καταδίωξιν, διότι ὁ κυρίαρχος λαὸς ἐθεώρει, ὅτι οἱ νόμοι κατηργήθησαν καὶ διαταγαὶ ἀντίθετοι δὲν ὑπῆρχον. Καὶ παρῆλθε μὴν καὶ πλέον, καθ’ ὃν ἔμενον ἐν Αἰγίῳ, καὶ οὐδεμία διαταγὴ ἐδόθη ἐπιτάττουσα τὴν αὐστηρὰν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων· καὶ συνέλαβα τότε τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προετοιμάζει σκόπελον εἰς τὴν πορείαν της· ὡς δὲ ὁ κ. Τρικούπης ἀλογίστως ἐπέβαλε φόρους, οὕτω καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀλογίστως καταργεῖ αὐτούς. Δὲν ἐννοῶ ὅμως νὰ κάμω τὰ ζητήματα αὐτὰ πολιτικά. Ὅπως ὑπῆρξα συντηρητικὸς ἀπέναντι τοῦ κ. Τρικούπη, εἶμαι συντηρητικὸς καὶ ἀπέναντι τοῦ κ. Δηλιγιάννη. Θὰ τὸν ἀφήσω νὰ τρέξῃ τὸν δρόμον του. Καὶ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἀναβαίνων τὸ βῆμα θὰ ὁμιλῶ μετὰ τῆς ζέσεως ἐκείνης, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐμπνέει τὸ καθῆκόν μου, δὲν τολμῶ νὰ εἴπω ὁ πατριωτισμός μου. Δὲν ὁρμῶμαι ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐπιθυμίας ὅπως προφυλαχθῇ ὁ κ. Δηλιγιάννης καὶ ἡ πλειοψηφία ἀπὸ λάθη, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ μεταμεληθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον.

§25ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μίαν πληροφορίαν μόνον δίδω εἰς τὴν Βουλὴν· ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας ἐπληροφόρησε τὴν Βουλὴν ὅτι, ὅταν ἐσχηματίσθη τὸ Ὑπουργεῖον, ἐξῆλθε τοῦ οἴκου του, καὶ ἐπεσκέφθη τὰ καπνοκοπτήρια τοῦ Αἰγίου καὶ τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον καὶ τὰς ἄλλας Ἀρχάς, καὶ ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τῆς προόδου τῆς λειτουργίας τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ ἐκεῖθεν ἔμαθεν, ὅτι οὐδεμία διαταγὴ εἶχε δοθῆ, καὶ ὅτι ὁ λαὸς δὲν ἐπλήρωνε τὸν φόρον. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας ἀνεκοίνωσαν καὶ ἕτεροι ῥήτορες, οἵτινες ᾐτιάθησαν τῆς Κυβερνήσεως, ὡς συντελούσης εἰς τὴν παραλυσίαν τῆς λειτουργίας τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Χρεωστῶ νὰ δώσω εἰς αὐτοὺς τὴν πληροφορίαν, ὅτι κατὰ Μάϊον τοῦ 1884 εἰσεπράχθησαν 256,000 δραχμῶν ἐκ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, κατὰ Μάϊον δὲ τοῦ 1885 εἰσεπράχθησαν 275,000. Λοιπὸν κατὰ τὸν Μάϊον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς εἴχομεν τὴν Ἐξουσίαν, εἰσεπράχθησαν 19,000 περισσότερα ἀπὸ ὅσα εἶχον εἰσπραχθῆ, ὅταν ἐκυβέρνα ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰσήγαγε τὸν νόμον.

§26ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§27ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς πάντες γνωρίζομεν, ὅτι δὲν ἔχομεν τὰς αὐτὰς περὶ τοῦ Πολιτεύματος πεποιθήσεις καὶ γνώμας, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, τὸν ὁποῖον τιμῶ ἰδίᾳ διὰ τὴν εἰλικρίνειάν του. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι τὸ καθεστὼς Συνταγματικὸν Πολίτευμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ζῶμεν, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ λειτουργοῦν. Ἀλλὰ διότι δὲν ἔχομεν τὰς περὶ Πολιτεύματος γνώμας, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἔχει, οὐδέποτε ἠθελήσαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ψέξωμεν τὰ Δημοκρατικὰ Πολιτεύματα, νὰ μεμφθῶμεν αὐτὰ καὶ νὰ καταδείξωμεν τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα παρετηρήθησαν κατὰ τὴν λειτουργίαν αὐτῶν· διότι ἡμεῖς πρὸς παντὸς δὲν συνήλθομεν ἐνταῦθα ὡς πολιτειογράφοι, οἱ ὁποῖοι ὀφείλομεν νὰ ἀφηγηθῶμεν τὰ προτερήματα καὶ τὰ ἐλαττώματα τῶν Πολιτευμάτων. Ἡ λειτουργία ἑκάστου Πολιτεύματος ὅταν κριθῇ ὠφέλιμος ὑπό τινος Ἔθνους, καθίσταται ἡ κρατοῦσα, διότι ἀπέκτησεν ὑπὲρ αὐτῆς τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος γνωρίζει νὰ μεριμνᾷ περὶ τῶν ἰδίων αὑτοῦ συμφερόντων κρεῖττον παντὸς ἄλλου. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα οὐδὲ Ἐθνικὴ Συνέλευσις Συντακτική, συνελθοῦσα ἐνταῦθα διὰ νὰ σκεφθῇ ποῖον Πολίτευμα νὰ προικοδοτήσωμεν εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν. Ἡμεῖς εἴμεθα Βουλή, ἡ ὁποία συγκαλεῖται, ὑφίσταται καὶ λειτουργεῖ δυνάμει τοῦ Συντάγματος, καθ’ ὃν χρόνον τὸ αὐτὸ Σύνταγμα κατέστησε καὶ ἄλλην πλὴν ἡμῶν Ἐξουσίαν, λειτουργοῦσαν ὡσαύτως δυνάμει αὐτοῦ. Ὀφείλομεν λοιπὸν ὡς βουλευταὶ νὰ μὴ λησμονῶμεν τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν πρὸς τὸ καθεστώς, οὐδὲ εἰς τὰς δι’ αὐτοῦ καθεστηκυίας Ἐξουσίας· διότι, ἂν δὲν πράττωμεν οὕτω, παραβαίνομεν τὸ πρώτιστον τῶν καθηκόντων ἡμῶν, λησμονοῦντες τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους λειτουργοῦμεν ὡς μέλη τοῦ Κοινοβουλίου καὶ λειτουργεῖ τὸ Κοινοβούλιον. Τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ ἀπευθύνω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ πρὸ παντὸς τιμῶ τὴν εἰλικρίνειαν καὶ τὴν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος γνώμην τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ· γνωρίζω αὐτὸν προσωπικῶς καὶ ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι λέγει ὅ,τι αἰσθάνεται· ἀλλὰ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μὴ ἀφίεται εἰς τοὺς ἐρεθισμοὺς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐνίοτε τὸ αἴσθημα τῆς καρδίας τὸν φέρει, καὶ συνιστῶ εἰς αὐτὸν νὰ μὴ λησμονῇ, ὅτι εἶναι μέλος τοῦ Κοινοβουλίου.

§28ΧΟΪΔΑΣ. Προεκλήθην ὑπὸ τοῦ κ. Μεσσηνέζη καὶ ἀπήντησα.

§29ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν πολιτικὴν συζήτησιν, ἥτις αἴφνης καὶ παρὰ προσδοκίαν ἀνεφύη σήμερον, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Καθῆκόν μου ὅμως ὑπολαμβάνω νὰ ἐκδηλώσω τὴν λύπην μου δι’ ὅσα ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Δηλιγιάννης εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ ἐγκρίτου τοῦ Κοινοβουλίου μέλους, περὶ τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων κυρίου Ἀθ. Πετιμεζᾶ, ἀποκρούων τὰς περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ Πολιτεύματος δόξας τοῦ ἀνδρός. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠξίωσεν, ὅτι ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ἔχων τὴν γνώμην, ὅτι δὲν δύνανται ν’ ἀνορθωθῶσι τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας, ἐνόσω διέπει ἡμᾶς τὸ ἐν ἰσχύϊ σύστημα, ὀφείλει ν’ ἀπόσχῃ συμπράττων ἡμῖν ἐνταῦθα, τρεπόμενος ἄλλην ὁδὸν, ὅπως ἀντικαταστήσῃ τὸ κρατοῦν σύστημα δι’ ἄλλου κατ’ αὐτὸν κρείττονος. Ἐλυπήθην, κύριοι, λύπην καιρίαν, ὅτι τοιοῦτοι λόγοι διέφυγον τὸ ἕρκος τῶν ὀδόντων Πρωθυπουργοῦ, καὶ Πρωθυπουργοῦ μάλιστα, διακρινομένου ἐπὶ νομιμοφροσύνῃ καὶ μετριοπαθείᾳ, ὡς ὁ κ. Δηλιγιάννης.

§30ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό.

§31ΖΕΡΒΟΣ. Ἀπαντᾶτε εἰς ὅ,τι δὲν ἐλέχθη.

§32ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον οὕτως ἀντελήφθην τῶν λόγων ὑμῶν, κύριε Πρωθυπουργέ. Οἱανδήποτε γνώμην, κύριοι, ἂν ἔχῃ τις περὶ τῶν δοξασιῶν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων, ὀφείλει νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι αὗται δὲν ἀφορῶσιν εἰς βιαίαν τοῦ καθεστῶτος ἀνατροπὴν καὶ εἰς ἀντικατάστασιν αὐτοῦ δι’ ἄλλων θεσμῶν, μᾶλλον ἐλευθέρων τῶν νῦν, ἀλλ’ εἰς τὴν εἰρηνικὴν τοῦ Πολιτεύματος ἡμῶν μεταῤῥύθμισιν ἐπὶ τὸ συντηρητικώτερον. Ἀπορῶ δὲ τῇ ἀληθείᾳ, πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε πρὸς ἄνδρα τοιούτων ἀρχῶν, ὅτι πρέπει νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Κοινοβουλίου τούτου καὶ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν γνωμῶν αὐτοῦ δι’ ἄλλης ὁδοῦ, ἴσως δι’ ἐπαναστάσεως, καθ’ ὃν χρόνον εἰς πάντα τὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου παρακάθηνται καὶ βουλεύονται ἄνδρες οὐ μόνον τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ Πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν ὁλοσχερῆ αὐτοῦ ἀνατροπὴν ἐπιζητοῦντες, ὡς οἱ δημοκρατικοί, οἱ κοινωνισταὶ καὶ αὐτοὶ οἱ κομμουνισταὶ καὶ ἀναρχικοί, οἱ πρόγραμμα ἔχοντες τὴν ἀνατροπὴν παντὸς πολιτικοῦ καὶ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Ἀφοῦ λοιπὸν ἐπιτρέπεται καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς δημοκρατικούς, τοὺς κοινωνιστάς, τοὺς κουμμουνιστὰς καὶ ἀναρχικοὺς νὰ παρεδρεύωσιν ἐν Συνταγματικοῖς Κοινοβουλίοις καὶ νὰ φροντίζωσιν, ὅπως διὰ συζητήσεων καὶ διὰ τῆς εἰρηνικῆς ὁδοῦ ἐπιβάλωσι τὰς ἀρχὰς αὐτῶν, πρέπει νῦν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὁ ἀνὴρ τῶν συντηρητικῶν ἀρχῶν, ὁ ἐπιδιώκων τὴν μεταῤῥύθμισιν μόνον τοῦ Πολιτεύματος διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας, ὅπως περισταλῇ ἡ νῦν ἐξάρτησις τοῦ βουλευτοῦ ἐκ τῶν ἐκλογέων, καὶ διὰ τῆς ἀνιδρύσεως τῆς Γερουσίας καὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ὅπως περιορισθῇ ἡ νῦν μονοκρατορία τῆς μιᾶς Βουλῆς, καταρτίζωνται δὲ καὶ μελετῶνται καὶ τὰ διάφορα νομοσχέδια ἀκριβέστερον, πρέπει, λέγω, ὁ τοιούτων ἀρχῶν ἀνὴρ ν’ ἀποκλεισθῇ ἐκ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ νὰ ἀποδυθῇ εἰς στάσεις καὶ ταραχάς;

§33ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ἀπευθύνω μίαν παρατήρησιν;

§34ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εὐχαρίστως.

§35ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ βάσις τῶν παρατηρήσεών σας δὲν ὑφίσταται· διότι ἐγὼ οὐδὲ συνεβούλευσα, οὐδὲ ἐπέκρινα τὸν κ. Πετιμεζᾶν, διότι ἐζήτησε νὰ ἐκλεχθῇ μέλος τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ἀρχηγὸς σχολῆς, ἐκδηλούσης δόγματα, ἀλλὰ πολιτευτής, ζητῶν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν πεποιθήσεών του, ἔπρεπε νὰ τραπῇ ἄλλην ὁδόν, τὴν ὁδὸν τῆς ἐπιζητήσεως τῶν γνωμῶν, τὰς ὁποίας ἔχει, ἤτοι τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα διαγράφει τὸν τρόπον τῆς μεταῤῥυθμίσεώς του. Λοιπὸν εἶπον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλῃ τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἐθεώρει ἀναγκαίας, καὶ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Ἂν ἀπεδέχετο αὐτὰς ἡ Βουλή, ἤθελεν ἀρχίσει ἡ ἐργασία αὕτη· ἂν δὲ δὲν ἤθελεν ἀποδεχθῆ αὐτάς, ἤθελεν ὑποταχθῆ εἰς τὴν πλειοψηφίαν.

§36ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Χαίρω πολύ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρέχει νῦν τὴν τοιαύτην τῶν λόγων αὐτοῦ ἑρμηνείαν· ἐγὼ ὅμως ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τῶν λόγων αὐτοῦ ἀντελήφθην κατὰ τὴν ὑπ’ ἐμοῦ ἐκτεθεῖσαν ἔννοιαν. Ἐπανέρχομαι δὲ νῦν, κύριοι, ἐπὶ τὸ ἀρχικὸν ἡμῶν ζήτημα, ἐξ οὗ οὐκ οἶδά πως ἐκτραπομένη ἡ συζήτησις, ἤγαγεν ἡμᾶς εἰς τὰς περὶ Πολιτευμάτων θεωρίας, τὰς πρὸ μικροῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀναπτυχθείσας. Τὸ ἀρχικὸν ζήτημα ἦτο, ἐὰν ἔπρεπε νὰ συζητηθῶσι καὶ ἐπιψηφισθῶσι νῦν πάντα τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια, ἢ ν’ ἀναβληθῶσι ταῦτα ἐς ἄλλοτε, προταττομένης νῦν τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡς μᾶλλον κατεπείγοντος. Οἱ ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τῶν νομοσχεδίων κηρυχθέντες ἰσχυρίσαντο, ὅτι θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ συζητήσῃ καὶ ἐπιψηφίσῃ μετὰ τῆς προσηκούσης περισκέψεως ἡ Βουλὴ πάντα τὰ προκείμενα πολυάριθμα νομοσχέδια, ἅτινα μετὰ σπουδῆς μεγάλης συνέταξεν ἡ Κυβέρνησις, οἱ δὲ βουλευταὶ δὲν ἔχουσι καιρὸν οὐδὲ ν’ ἀναγνῶσιν ἐν ἡσυχίᾳ. Τὴν γνώμην ὅμως ταύτην ἀπέκρουσεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διατεινόμενος, ὅτι τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος νομοσχέδια ὁμοῦ μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀπαρτίζουσι τὸ σύστημα τοῦ Ὑπουργείου ἑνιαῖον καὶ ἀδιαίρετον. Ἄνευ τῶν νομοσχεδίων, εἶπεν, ἀδύνατον νὰ ἐπέλθωσιν αἱ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμεναι οἰκονομίαι καὶ αὐξήσεις τῶν προσόδων, ἀδύνατον νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ οἰκονομικὸν αὑτῆς σύστημα, ἀδύνατον νὰ φέρῃ καὶ τὴν εὐθύνην, παραμένουσα ἐπὶ πλέον ἐν τῇ Ἐξουσίᾳ. Ἔλεγε δὲ ἰδίᾳ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τοὺς συναδέλφους ἡμῶν, οἵτινες, ὄντες μέλη τῆς διαλυθείσης Βουλῆς, συνηγωνίσθησαν ἐν τῇ τότε Ἀντιπολιτεύσει πρὸς τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον, κατὰ τοῦ συστήματος τούτου, ἀντιτάττοντες ἴδιον σύστημα, τὸ ὑπὸ τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως ὑποδειχθὲν καὶ ἀσπαστὸν γενόμενον. Ὡς ἐκ τούτου, εἶπε, δὲν ἐπετρέπετο κατ’ ἐξοχὴν εἰς τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος συναδέλφους νὰ αἰτήσωνται τὴν ἀναβολὴν τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, ἀφοῦ γινώσκουσιν, ὅτι ἐν τούτοις περιέχεται τὸ σύστημα ἐκεῖνο, ὅπερ πρὸ πολλοῦ εἶχον μελετήσει καὶ ὑποστηρίξει οἱ νῦν Ὑπουργοὶ καὶ πάντες οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν πρώην Ἀντιπολίτευσιν. Ἐπιτραπήτω μοι ὅμως, κύριοι, νὰ διαφωνήσω πρὸς τὴν τοιαύτην γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἡ πρώην Ἀντιπολίτευσις εἶχε τῷ ὄντι ὡρισμένον σύστημα, ὅπερ ἀσπαζόμενα πάντα τὰ μέλη αὐτῆς, ἀντέταττον κατὰ τοῦ συστήματος τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὅτι δὲ τὰ νῦν ὑποβληθέντα νομοσχέδια περιέχουσιν ἀκριβῶς τὸ σύστημα ἐκεῖνο, καὶ πάλιν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ μὴ σπεύδῃ σφόδρα, ἀποβλέπουσα καὶ εἰς τοὺς πολλοὺς νέους βουλευτὰς, εἰς οὓς καταλέγομαι κἀγὼ καὶ οἵτινες δὲν δύνανται βεβαίως οὕτω ῥᾳδίως καὶ ταχέως νὰ μελετήσωσι καὶ νὰ ἐξενέγκωσιν εὐσυνείδητον ψῆφον περὶ τοσούτων νομοσχεδίων. Ἀλλ’ ἆρά γε εἶχον τῷ ὄντι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σύστημα καὶ πάντες οἱ τὴν πρώην Ἀντιπολίτευσιν ἀπαρτίζοντες; Εἶσθε αὐτήκοοι μάρτυρες, κύριοι, τῆς διαφωνίας τοῦ πρώην ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νῦν Πρωθυπουργοῦ κ. Δηλιγιάννη πρὸς δύο διαπρεπῆ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐκείνης, πρὸς τοὺς κκ. Ἀθ. Γ. Πετιμεζᾶν καὶ Ἰω. Μεσσηνέζην, διαφωνίας, στρεφομένης οὐχὶ περὶ δευτερεύοντα καὶ ἐπουσιώδη ζητήματα, ἀλλὰ περὶ αὐτὸ τὸ πολιτικὸν σύστημα, τὸ διέπον ἡμᾶς. Οὐδεὶς δ’ ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ, ὅτι καὶ πρὸς τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, τὸ προβαλλόμενον ὑπὸ τῆς νῦν Κυβερνήσεως, διαφωνοῦσι πολλὰ τῶν ἐγκρίτων μελῶν τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως, ἅτινα δὲν θεωροῦσιν ἐπὶ παραδείγματι πραγματικὰς πολλὰς τῶν οἰκονομιῶν, εἰς ἃς προέβη τὸ Ὑπουργεῖον, ἀποκρούουσι δὲ καὶ τὰ πλεῖστα καὶ κυριώτατα τῶν νομοσχεδίων αὐτοῦ. Ἐκ τῶν νομοσχεδίων τούτων ἐξαίρω ἰδίᾳ τὸ τοῦ καπνοῦ, ὅπερ ἠκούσατε μεθ’ ὁπόσης δριμύτητος κατέκρινε χθὲς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τριφυλίας κ. Σωτηρόπουλος, κηρύξας αὐτὸς ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ὅπερ πλὴν τοῦ κ. Δηλιγιάννη ἀσπάζονται οὐχὶ μόνον πάντες οἱ ἡγέται τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὁ κ. Δεληγεώργης καὶ ὁ κ. Πετιμεζᾶς καὶ ὁ κ. Ζηνόπουλος καὶ ἄλλοι πολλοί. Ποῦ λοιπὸν τὸ ἑνιαῖον σύστημα, ὅπερ ἡ πρώην Ἀντιπολίτευσις ἠσπάζετο πᾶσα, ἀντιτάττουσα αὐτὸ πρὸς τὸ σύστημα τῆς τότε Κυβερνήσεως; Δὲν εἶχον, κύριοι, τὴν τιμὴν νὰ παρεδρεύω τότε ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ.

§37ΖΕΡΒΟΣ. Ἐγράφετε τὸν «Αἰῶνα».

§38ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ καὶ ὡς δημοσιογράφος παρηκολούθουν ἐπισταμένως πάντα τὰ γενόμενα ἐν τῇ Βουλῇ, καθ’ ὅσον δ’ ἐνθυμοῦμαι, ἡ πρώην Ἀντιπολίτευσις συνεφώνει ἐν τούτῳ καὶ μόνῳ, ὅτι δηλαδὴ ἐπιβλαβὲς καὶ ἐπιζήμιον θεωροῦσα εἰς τὴν χώραν τὸ πολιτικὸν σύστημα τοῦ Ὑπουργείου Τρικούπη, ὤφειλε νὰ καταπολεμήσῃ αὐτὸ ἐκ παντὸς τρόπου, χωρὶς ποτὲ ὅμως νὰ ὑποδείξῃ ἴδιον πολιτικὸν σύστημα, ὅπερ, καλουμένη εἰς τὰ πράγματα, θὰ ἐφήρμοζεν. Αὐτὸς ὁ τότε ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νῦν Πρωθυπουργὸς κ. Δηλιγιάννης, προκληθεὶς πολλάκις νὰ ὑποδείξῃ τὸ ἴδιον πολιτικὸν πρόγραμμα, συνώψισε τοῦτο εἰς τὰς οἰκονομίας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπιλέγων, ὅτι κατὰ τὰ ἄλλα θὰ ἔπραττε τὸ ἀντίθετον πρὸς ὅ,τι ἔπραττεν ἡ τότε Κυβέρνησις. Πλὴν θὰ μοὶ συνομολογήσητε, κύριοι, ὅτι τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο ἦτο γενικὸν καὶ ἀόριστον, δὲν ἀπήρτιζε δὲ ὡρισμένον πολιτικὸν σύστημα. Ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι ὁ κ. Δηλιγιάννης, προκληθείς ποτε νὰ εἴπῃ, ἣν εἶχε γνώμην περὶ τῆς μονοετοῦς θητείας τοῦ στρατοῦ, ἠρνήθη, νὰ πράξῃ τοῦτο, ἰσχυριζόμενος ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀνερχομένη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἐμελέτα τὸ πρᾶγμα καὶ θὰ ἐξέφερε τότε τὴν περὶ αὐτοῦ γνώμην. Δὲν θέλω νῦν νὰ ἐξετάσω, κατὰ πόσον ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων νὰ μελετήσῃ τὰ πράγματα καὶ νὰ συντάξῃ τοσαῦτα νομοσχέδια. Θὰ μοὶ συνομολογήσῃ ὅμως νομίζω πᾶς τις, ὅτι ἀμήχανον παντάπασιν ἀποβαίνει εἰς ἡμᾶς ἰδίᾳ τοὺς νεωτέρους βουλευτὰς νὰ μελετήσωμεν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν καὶ νὰ καταρτίσωμεν γνώμην ἀσφαλῆ περὶ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, ἀφοῦ ἄλλως τε διαπρεπῆ μέλη τῆς Βουλῆς, ἄνδρες ἐγγηράσαντες ἐν τῷ Κοινοβουλευτικῷ βίῳ, οἷοι οἱ κκ. Πετιμεζᾶς καὶ Μεσσηνέζης, διακηρύττουσιν, ὅτι ἀποβαίνει εἰς αὐτοὺς ἀδύνατον ν’ ἀναγνώσωσι κἂν ἅπαξ τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος νομοσχέδια. Καὶ δὲν εἶμαι μὲν τῆς γνώμης, κύριοι, ὅτι πρέπει ἀδιακρίτως ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, καὶ ἐπιψήφισις πάντων τῶν νομοσχεδίων μέχρι τοῦ προσεχοῦς φθινοπώρου. Ὁμολογῶ ὅτι πολλὰ ἐξ αὐτῶν τυγχάνουσι κατεπειγούσης φύσεως καὶ ὡς τοιαῦτα ἀνεπίδεκτα οἱασδήποτε ἀναβολῆς. Ὁμολογῶ προσέτι, ὅτι ὑπάρχουσι καί τινα ἐν αὐτοῖς, δι’ ὧν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθωσιν οἰκονομίαι ἢ ν’ αὐξήσωσιν αἱ πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου, καὶ κατὰ τῆς ἀμέσου συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως τούτων οὐδὲν ἔχω ν’ ἀντιτάξω. Ὑπάρχουσιν ὅμως καί τινα μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, δι’ ὧν θὰ ἠλαττοῦντο αἱ πρόσοδοι τοῦ Κράτους κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Κυβέρνησις ὁμολογεῖ, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ ἀνέλθῃ εἰς 11,000,000 δραχμὰς, πάντες δ’ ἔχομεν ἀποχρῶντας λόγους νὰ φοβώμεθα, μήτοι τοῦτο ὑπερβῇ καὶ τὰ 20,000,000 δραχμὰς, θὰ παρεβλάπτετο δὲ μεγάλως δι’ αὐτῶν καὶ ἡ ἐγχωρία παραγωγή. Τοιαῦτα νομοσχέδια θεωροῦνται τὰ ἑξῆς πέντε· 1) τὸ περὶ φόρου τοῦ καπνοῦ, 2) τὸ περὶ φόρου τοῦ οἴνου, 3) τὸ περὶ τελῶν χαρτοσήμου, 4) τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ μονοπωλίου τῶν πυρείων καὶ 5) τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ μονοπωλίου τοῦ σιγαροχάρτου. Τῶν νομοσχεδίων τούτων, κύριοι, τὴν ἀναβολὴν μέχρι τοῦ φθινοπώρου προτείνω εἰς τὴν Βουλήν. Ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι ἡ Κυβέρνησις, συνειδυῖα τὴν σπουδαιότητα τῶν μνημονευθέντων νομοσχεδίων, ἅμα δὲ τὴν εὐθύνην, ἣν ἀπέναντι τῆς χώρας θὰ ἀνελάμβανε δι’ αὐτῶν, δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἄμεσον αὐτῶν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν. Θὰ παρεκάλουν αὐτὴν τοὐλάχιστον νὰ μὴ θέσῃ ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης τὴν ἀπόκρουσιν τῆς προτάσεώς μου, καταλείπουσα οὕτω πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὴν Βουλήν, ἵν’ ἀποφασίσῃ αὕτη ἀνεπηρέαστος ἐὰν θεωρῇ τῷ ὄντι κατεπείγουσαν τὴν ἐπιψήφισιν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος νομοσχεδίων, ἢ προτιμᾷ τὴν ἀναβολὴν αὐτῶν, ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ δυνηθῇ νὰ μελετήσῃ ἀνετώτερον καὶ ἐξενέγκῃ ἀσφαλεστέραν γνώμην περὶ φόρων, δυναμένων νὰ ἐπενεργήσωσιν ὀλεθρίως καὶ ἐπὶ τὰ Δημόσια καὶ ἐπὶ τὰ ἰδιωτικὰ τῆς χώρας οἰκονομικά.

§39ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν εἶχον τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος βουλευτής, δὲν ἤθελον εἰσαγάγει εἰς τὴν Βουλὴν τὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγον. Εἰσαγαγὼν αὐτὰ, ἐδήλωσα, ὅτι ἔχω γνώμην, ὅτι θεωροῦμεν συμφέρουσαν εἰς τὸν Τόπον τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ψήφισιν τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα προεβάλομεν. Καὶ μάλιστα ἡ γνώμη ἡμῶν ἔχει τοσοῦτον μεγαλειτέραν ἔντασιν, ἐφ’ ὅσον νομίζομεν, ὅτι, ἐὰν δὲν συζητηθῶσι καὶ ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοθετήματα ταῦτα, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναλάβωμεν τὴν εὐθύνην νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας. Ἀπορῶ λοιπὸν πῶς ὁ κ. βουλευτὴς ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο ν’ ἀξιώσῃ παρ’ ἡμῶν νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἀναβολὴν ταύτην. Ἐὰν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος δὲν ἠδύνατο νὰ σχηματίσῃ γνώμην, ἠδυνάμεθα ἴσως νὰ συγχωρήσωμεν καὶ ὄχι νὰ ἐπικρίνωμεν αὐτὸν, διότι πρώτην φορὰν ἐπιδοθεὶς εἰς τὴν μελέτην τῶν Δημοσίων πραγμάτων δὲν ἠδύνατο νὰ παρασκευάσῃ γνώμην εἰς κατανόησιν τῶν συζητουμένων νομοθετημάτων. Ἀλλὰ καὶ μέλη τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως ἐὰν ἔχωσιν ὁμοίαν μὲ αὐτὸν γνώμην, ἡμεῖς δὲν παραπονούμεθα, οὔτε κατηγοροῦμεν αὐτῶν· δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀξίωσιν αὐτοῦ, ὅπως ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τῶν νομοθετημάτων ἡμῶν, διὰ νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ σχηματίσῃ γνώμην ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λοκρίδος, καὶ νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸν καιρὸν νὰ συναρμολογήσῃ τὴν γνώμην του μὲ τὰς γνώμας ἄλλου τινὸς συναδέλφου. Τίς δύναται νὰ ἐμποδίσῃ αὐτὸν νὰ ἦναι ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου καὶ ὑπὲρ πάσης γνώμης; Ἀλλ’ ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἠπόρησα, εἶναι, πῶς ὁ κ. Εὐταξίας ἠξίωσεν ἀπὸ τὸν ἡγέτην τῆς μείζονος τῶν ἐλασσόνων ἀντιπολιτεύσεων—διότι οὕτω τινὲς ἐκάλουν τὴν Ἀντιπολίτευσιν κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, νομίζοντες, ὅτι ἠδύναντο ν’ ἀντλήσωσι δύναμίν τινα, παριστῶντες τὴν Ἀντιπολίτευσιν κατακερματισμένην —ἀπορῶ, λέγω, πῶς ἠξίωσεν ἀπὸ τὸν ἡγέτην τῆς μείζονος τῶν ἐλασσόνων ἀντιπολιτεύσεων νὰ φέρῃ συστήματα φορολογικὰ ἴδια καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καθ’ ὃν χρόνον ὁ ἡγέτης τῆς μείζονος μεταξὺ τῶν ἐλασσόνων ἀντιπολιτεύσεων δὲν εἶχεν οὐδεμίαν πιθανότητα, ὅτι τὰ ἔργα αὐτοῦ ἤθελον ἀποτελέσει ἀντικείμενον συζητήσεως καὶ ἐρεύνης. Αἱ Ἀντιπολιτεύσεις δὲν εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ ὑποβάλλωσι Νόμους, εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ συμβουλεύωσι τοὺς ἔχοντας τὸ δικαίωμα καὶ τὴν δύναμιν νὰ νομοθετῶσι, διὰ νὰ νομοθετῶσι τὰ κρείττονα· εἶναι ὅμως ὑποχρεωμέναι, ὅταν ἀπὸ Ἀντιπολιτεύσεων μεταβάλωνται εἰς Κυβέρνησιν, νὰ προβάλλωσι γνώμας καὶ νὰ ζητῶσι νὰ συζητῇ αὐτὰς ἡ Βουλή. Αἱ ἀξιώσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Λοκρίδος μοὶ φαίνονται ἐντελῶς μὴ στηριζόμενοι ἐπὶ τοῦ προσήκοντος, ἐλπίζω δὲ, ὅτι, ὅταν προβῇ εἰς τὴν ἀπόκτησιν τῶν Κοινοβουλευτικῶν αὐτοῦ γνώσεων καὶ εἰς τὴν ἀπόκτησιν τῶν ἕξεων τοῦ Κοινοβουλίου, νομίζω, ὅτι θέλει εἶσθαι ὀλιγώτερον αὐστηρὸς ἐπικριτὴς ἡμῶν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Εὐταξίου περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τῶν πέντε φορολογικῶν νομοσχελίων ὑπὸ 15 διὰ νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ ψηφοφορία; (ἐγείρονταί τινες).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑποστηρίζεται ὑπὸ 15.

§42ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἠγέρθησαν 15.

§43ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἠγέρθησαν 15.

§44ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑποστηρίζει τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν ἡ Συμπολίτευσις.

§45Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παριστάμεθα ἅπαντες ἐνταῦθα καὶ βλέπομεν πάντα τὰ γιγνόμενα, ἀλλὰ δὲν εἴδομεν 15 Ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους νὰ ἐγερθῶσι σωματικῶς καὶ ζητήσωσι τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμὸς καὶ ἐγερθῶσι πράγματι οἱ 15, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν.

§46ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν τὴν γνώμην τοῦ κ. Εὐταξίου δὲν συμμερίζεται ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ δὲν τὴν συμμερίζωνται ἀκόμη καὶ οἱ βουλευταὶ οἱ ἐν τῇ Συμπολιτεύσει διατελοῦντες, τότε εἶνε γνώμη ἑνὸς μόνου ἀτόμου. Ἐπιθυμοῦμεν δὲ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ πιστωθῇ τοῦτο, ὅτι εἶνε γνώμη ἑνὸς μόνου ἀτόμου, διότι τοῦτο θέλει κρατύνει περισσότερον καὶ τὴν πεποίθησιν τῶν κκ. βουλευτῶν καὶ τὴν πεποίθησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι εἶνε ἀνάγκη νὰ γείνῃ σκέψις περὶ μεταβολῆς τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν. Ἐπιθυμοῦμεν λοιπὸν νὰ πιστωθῇ, ὅτι εἶνε γνώμη ἑνὸς μόνου ἀτόμου καὶ δὲν εἶνε ἡ γνώμη αὕτη ἑνὸς κόμματος, οὔτε μιᾶς μερίδος.

§47ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶνε ἀδύνατον νὰ συζητηθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις· εἶνε δυνατὸν ὅλοι νὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν γνώμην περὶ τόσων νομοσχεδίων ὑμῶν; Διαφέρουσιν αἱ γνῶμαι ἐφ’ ἑκάστου τῶν νομοσχεδίων τούτων ἰδιαιτέρως.

§48ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τοιαύτη εἶνε ἡ πρότασις ἡ ὑποβαλλομένη.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἐγένετο, ἡ Βουλὴ ἐζήτησε τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, θ’ ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία.

§50ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόψητε τὴν ψηφοφορίαν. (Ὁ κ. Λομβάρδος ἀνέρχεται τὸ Βῆμα.)

§52ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν.). Κάτω! Ψηφοφορία!

§53ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προτείνεται ἡ διαίρεσις (θόρυβος).

§54ΠΟΛΛΟΙ. Ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λομβάρδε, δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§56ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τότε πρέπει νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν Αἴθουσαν (θόρυβος). Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ψηφοφορήσωμεν (θόρυβος).

§57ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, ἐὰν τηρηθῶσιν ἀκριβῶς αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, βεβαίως ἡ αἴτησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου νὰ λάβῃ τὸν λόγον, δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ἐτέθη τὸ ζήτημα, ἤρξατο ἡ ἀνάγνωσις μάλιστα τοῦ καταλόγου, καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο πλέον δεκτὴ οὐδεμία συζήτησις, οὐδὲ περὶ τῆς οὐσίας, οὐδὲ περὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἐπειδὴ ἐνδεχόμενον νὰ θεωρηθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ ὡς περιορίζουσα κατά τι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψητε ν’ ἀγορεύσῃ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου νὰ μᾶς εἴπῃ τί θέλει.

§58ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἤθελον νὰ ἀγορεύσω, ἤθελον νὰ κάμω μόνον τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐχάσαμεν ὅλην τὴν πρωΐαν τῆς σήμερον ἀκριβῶς, διότι δὲν ἐφηρμόσθη ὁ Κανονισμὸς, διότι πρώτη πρότασις ἐγένετο περὶ μετατροπῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐγένετο δὲ ἡ πρότασίς μου, νὰ ἐρωτηθῇ ἐὰν ὑποστηρίζεται ἀπὸ 10, καὶ δὲν ἤθελον ὑποστηριχθῇ καὶ δὲν ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὸ πέλαγος αὐτὸ τὸ εὐρὺ τῆς συζητήσεως. Δὲν ἐλάβομεν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ καλούμεθα τώρα νὰ ψηφοφορήσωμεν. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπωμεν τοῦτο, ἡ πρότασις εἶνε σύνθετος, ἔχει ἀντιφατικὰς ἐννοίας· ἀπὸ τὴν πτέρυγα αὐτὴν ἔρχεται ἡ πρότασις περὶ διαιρέσεως, καὶ εἶναι ὀρθὴ ἡ πρότασις νὰ ψηφοφορηθῇ κάθε νομοσχέδιον χωριστὰ, διότι ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν ν’ ἀναβληθῇ τὸ Αʹ νομοσχέδιον καὶ νὰ μὴ ἀναβληθῇ τὸ Βʹ. Ἐὰν δὲν θέλετε τοῦτο, μᾶς δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξέλθωμεν τῆς Αἰθούσης ταύτης, καὶ νὰ σᾶς ἀφήσωμεν νὰ κάμητε ὅ,τι θέλετε.

§59ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐκπλήσσομαι ἀκούων, ὅτι ἡ πτέρυξ αὕτη ἐπιθυμεῖ τὴν διαίρεσιν τῆς προτάσεως τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος. Ἐὰν ὑπῆρξέ τις ἐπιθυμῶν τὴν διαίρεσιν, ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ἀνῆκεν εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην, οὐδέποτε ὅμως εἰς ἐκείνην. Ἡ πτέρυξ ἐκείνη εἶναι ἡ παρασκευάσασα, συνάξασα καὶ διὰ πάσης σπουδῆς ἐπιψηφίσασα τὰ νομοθετήματα, τῶν ὁποίων τὴν μεταβολὴν ζητοῦμεν. Ἡ πτέρυξ ἐκείνη νομίζει ὅτι, ἐὰν τὰ νομοθετήματα ταῦτα ἤθελον μεταβληθῆ εἰς νόμους, ἤθελε καταστραφῆ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἡ πτέρυξ ἐκείνη ἐπηγγείλατο. Ἡ πτέρυξ λοιπὸν ἐκείνη ἔχει ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῶσιν ὅλα τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα προεβάλομεν σήμερον, καὶ σήμερον εἷς ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ὁ ὁποῖος συμβαίνει μάλιστα νὰ ἦτο καὶ Ὑπουργὸς τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον κατέστησε τοὺς νόμους ἐκείνους, σᾶς εἶπεν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ διάφορον γνώμην, καὶ ὅτι μερικοὶ ἀπὸ τοὺς νόμους, τῶν ὁποίων ζητοῦμεν τὴν μεταβολὴν, πρέπει νὰ ἀναβληθῶσι διὰ νὰ ἰσχύσῃ δὲ ἡ γνώμη του ζητεῖ τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος. Αὐτὰ ἠμποροῦν νὰ προβάλλωνται, δὲν εἶναι ὅμως λογικὰ ἐπιχειρήματα· λέγονται εἰς τὴν γλῶσσαν τὴν συνήθη τεχνάσματα, μικρὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δὲν ἁρμόζουσιν εἰς πολιτευτάς. Οἱ πολιτευταὶ πρέπει νὰ ἔχωσι γνώμην εὐκρινῆ, καὶ δὲν δύναταί τις νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ τὸν κ. Λομβάρδον εὐκρινεστέραν γνώμην παρ’ ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῶσι πᾶσαι αἱ προτάσεις ἡμῶν περὶ μεταβολῆς τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις, ἧς ἀπετέλει μέρος, συνέταξε καὶ κατέστησε νόμους, διότι ὁ κ. Λομβάρδος ὀφείλει νὰ θεωρῇ πᾶσαν μεταβολὴν αὐτῶν ὡς ὀλεθρίαν καὶ καταστρεπτικήν. Λοιπὸν ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ εἶνε ἡ αὐτὴ ἐπιθυμία, ἡ ὁποία κρατεῖ ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος. Ἐὰν προέβαλε τὴν διαίρεσιν, προέβαλεν αὐτὴν διὰ νὰ παρασκευάσῃ διέξοδον εἰς ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡ πρότασις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος ἔθηκεν εἰς δύσκολον θέσιν.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ πρότασις περὶ διαιρέσεως ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας, ὁ δὲ κ. βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἦλθεν ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν ταύτην. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θεωρεῖ, ὅτι ἡ ὑποστήριξις αὕτη εἶχε πλάγιον σκοπόν. Καὶ τίνα ἠδύνατο νὰ ἔχῃ πλάγιον σκοπόν; Ἡμεῖς βεβαίως ἐπιθυμοῦμεν ὅσον ἔνεστι πλειότεραι ψῆφοι νὰ δοθῶσιν ὑπὲρ τῆς προτάσεως, καὶ ἂν μὲν δύνανται νὰ δοθῶσιν ὑπὲρ τοῦ ὅλου τῶν Νομοσχεδίων, ὧν ζητεῖται ἡ ἀναβολή, θέλομεν εὐχαριστηθῆ περισσότερον· ἐὰν ὅμως δὲν κατορθώσωμεν νὰ λάβωμεν πλείονας ψήφους ὑπὲρ τοῦ ὅλου, εὐχαριστούμεθα νὰ λάβωμεν αὐτὰς καὶ ὑπὲρ ὀλιγωτέρων Νομοσχεδίων. Τοῦτο εἶνε ἡ ἔννοια τῆς διαιρέσεως. Ἡμεῖς θεωροῦμεν ὅλα τὰ Νομοσχέδια κακῶς ἔχοντα, οὐχὶ ὅμως, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι ὅλα τὰ Νομοσχέδια ἀνατρέπουσι τὴν νομοθεσίαν, τὴν παρ’ ἡμῶν ὑποβληθεῖσαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον. Τοῦτο εἶνε ἀληθὲς μόνον ὡς πρὸς τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν, δὲν εἶνε ἀληθὲς ὡς πρὸς τὸ Νομοσχέδιον περὶ χαρτοσήμου. Καὶ περὶ τούτου ὅμως δεχόμεθα τὴν ἀναβολὴν, διότι θεωροῦμεν αὐτὸ παρασκευασθὲν ἄνευ τῆς δεούσης μελέτης· θεωροῦμεν, ὅτι ἐκ τῶν παρατηρήσεων, τῶν γενομένων κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἔχρῃζε πλείονος μελέτης. Καί τοι ἄρα κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα σύμφωνοι καὶ ἡμεῖς, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ Νομοσχέδιον περὶ χαρτοσήμου, ζητοῦμεν ὅμως καὶ αὐτοῦ τὴν ἀναβολὴν ὡς χρῄζοντος ἀναθεωρήσεως. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν, ἡμεῖς προθύμως θέλομεν συμπράξει μετὰ τῆς Συμπολιτεύσεως εἰς ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, προσπαθοῦντες ὅσον τὸ δυνατὸν ἐν ταῖς λεπτομερείαις νὰ τροποποιήσωμεν αὐτό. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα Νομοσχέδια θέλομεν τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὅλου, θέλομεν ὅμως τὴν διαίρεσιν ἐπ’ ἐλπίδι, ὅτι ἐὰν δὲν δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν πλειοψηφίαν ἐπὶ τοῦ ὅλου, θὰ εἶνε ἴσως δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν συγκέντρωσιν πλειόνων ψήφων ἐπί τινων. Τοῦτο οὐδὲν περιέχει τὸ πλάγιον· εἶνέ τι λίαν εἰλικρινῶς γενόμενον, καὶ τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι θέλει πράξει πᾶς ὁ ἐπιδιώκων τὴν ἐπικράτησιν τῆς ἰδέας του. Θεωροῦμεν, ὅτι τὰ Νομοσχέδια ταῦτα δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῶσι, πρέπει νὰ ἀναβληθῶσι διὰ τὸν Σεπτέμβριον. Ἐπιθυμοῦμεν τοῦτο ἐξ ἴσου δι’ ὅλα τὰ Νομοσχέδια πλὴν τοῦ Νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου, περὶ οὗ εἶπον τίνα ποιούμεθα διάκρισιν. Προετάθη ἡ διαίρεσις· ὑποστηρίζομεν τὴν διαίρεσιν ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι διὰ τῆς διαιρέσεως θέλομεν ἔχει μερικὴν τοὐλάχιστον ἐπιτυχίαν τῆς ἰδέας μας. Τὸ πιθανώτερον εἶνε, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν οὐδὲ μερικὴν ἐπιτυχίαν, ἀλλ’ ἡμεῖς πρέπει νὰ προσπαθῶμεν πάντοτε νὰ ἐπιτύχωμεν ὑπὲρ τῶν προτάσεων ἡμῶν ὅσον δυνηθῶμεν πλείονα παρὰ τῆς Βουλῆς ὑποστήριξιν. Πλαγία σκέψις οὐδεμία ὑπάρχει· ἐργαζόμεθα λίαν εὐθέως, δὲν βλέπω δὲ, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ λόγος, ἵνα μὴ γένηται δεκτὴ πρότασις, στηριζομένη ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει, ὅτι ἐπὶ συνθέτων προτάσεων, προτεινομένης τῆς διαιρέσεως, γίνεται αὕτη δεκτή. Μία μόνον ἀντίῤῥησις δύναται νὰ γείνῃ, ὅτι δὲν προετάθη ἡ διαίρεσις ἀκριβῶς καθ’ ἣν στιγμὴν ἔπρεπεν, ὅτε εἶχεν ἤδη ἀναγγείλει ὁ Πρόεδρος τὴν πρότασιν ἄνευ διαιρέσεως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι διὰ τὸν τυπικὸν τοῦτον λόγον δὲν πρέπει νὰ δεχθῇ τὴν διαίρεσιν, ὀφείλομεν νὰ ὑποκύψωμεν εἰς τὸν Κανονισμόν· ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ νομίσῃ, ὅτι εἶνε αὕτη περίστασις ἐξ ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας ὁ Κανονισμὸς εἶνε ἄκαμπτος, ὅτι ἀφοῦ δὲν ἐγένετο ἔναρξις ψηφοφορίας, ἀλλὰ μόνον ἡ ἀναγγελία τῆς προτάσεως, εἶνε δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ διαίρεσις, ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἴδωμεν τὴν πλειοψηφίαν τοῦτο ἀποδεχομένην. Ἐὰν ὅμως δὲν ἀποδεχθῇ τοῦτο, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι παραβιάζει τὸν Κανονισμόν.

§61ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ πλειοψηφία δέον νὰ δείξῃ, ὅτι δὲν βαίνει ἐπὶ τῶν ἰχνῶν ἄλλης πλειοψηφίας. Ἀφοῦ ζητεῖται ὑπὸ τῆς πτέρυγος τῆς μειοψηφούσης νὰ κάμψωμεν τὸν Κανονισμὸν ὑπὲρ αὐτῆς, ἐλπίζω, ὅτι ἡ πλειοψηφία θέλει συναινέσει νὰ κάμψῃ αὐτὸν, διὰ νὰ ἀναμνήσῃ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται ἑκάστοτε τὴν δύναμιν τῶν πλειοψηφιῶν, ὅτι ὀφείλουσι πρὸ παντὸς νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀξιώσεων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν τῇ ἀσθενείᾳ. Καὶ διὰ νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι, ὅταν ἠλεγχόμεθα, διότι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ κατορθώσωμεν νὰ γείνῃ δεκτὴ μία κἂν πρότασις ἡμῶν καθ’ ὃν χρόνον ἐμειοψηφοῦμεν, συνέβαινεν εἰς ἡμᾶς, ὅ,τι συμβαίνει εἰς πᾶσαν μειοψηφίαν, εὑρισκομένην πρὸ πλειοψηφίας, κλειούσης τὰ ὦτα. Ἀληθῶς μειοψηφοῦντες ἄλλοτε ἐζητοῦμεν τὴν διαίρεσιν ζητημάτων πράγματι συνθέτων, ὡς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀδάμαντος· ἀλλ’ ἡ πλειοψηφία τοῦ χρόνου ἐκείνου διὰ ψηφοφορίας κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν ἀπέκρουε τὴν διαίρεσιν, κηρύσσουσα ἁπλοῦν τὸ καταφανῶς σύνθετον ζήτημα. Πρέπει νὰ ἀποδείξωμεν σήμερον, ὅτι δὲν ἠγωνιζόμεθα τότε διὰ νὰ ὑπερασπίσωμεν κομματικὰ ἢ πολιτικὰ ἰδιαίτερα συμφέροντα, ἀλλ’ ἠγωνιζόμεθα ὑπὲρ τῆς ἀληθείας. Καὶ ἡ ἀλήθεια εἶνε, ὅτι ἡ πλειοψηφία δὲν πρέπει νὰ πιέζῃ τὴν μειοψηφίαν. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν πλειοψηφίαν νὰ ἐνδώσῃ εἰς τὴν πρότασιν τῆς μειοψηφίας, ἀποδεχομένη τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος.

§62Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι δύναται νὰ καμφθῇ ὁ Κανονισμός. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ Κανονισμὸς δὲν πρέπει νὰ κάμπτεται. Ἐὰν ἡ περὶ τὸν κύριον Τρικούπην Ἀντιπολίτευσις εἶναι ἐντὸς τῶν κειμένων Νόμων, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ καμφθῇ ὁ Κανονισμός. Συμβαίνει ἐν τούτοις ὅ,τι αὐτὸς ὁ κ. Τρικούπης ἐν τῇ ὁμιλίᾳ του ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Λομβάρδου δὲν εἶναι σπουδαία. Ἀποβλέπει αὕτη εἰς τὴν τέλεσιν πέντε ὀνομαστικῶν ψηφοφοριῶν, ὅσα δηλαδὴ εἶναι καὶ τὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ζητοῦνται ν’ ἀναβληθῶσιν. Ἡ προαίρεσις τῆς πλειονοψηφίας εἶναι προφανής, ἀλλὰ καὶ ὁ σκοπὸς τῆς προτάσεως ἐπίσης. Ἐπιδιώκει αὕτη τὴν καταπόνησιν τῆς Βουλῆς καὶ οὐδὲν πλέον. Ὑποθέτω, ὅτι ἐκ πείσματος μᾶλλον θέλει ὁ κ. Λομβάρδος νὰ διαιρέσῃ τὸ ζήτημα, καὶ χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τοὺς λόγους, οἵτινες ἔπεισαν τὸν Πρωθυπουργὸν νὰ συμφωνήσῃ πρὸς τὴν τοιαύτην διαίρεσιν, προτείνω ὅπως γείνῃ μία ψηφοφορία καὶ περὶ τῶν πέντε Νομοσχεδίων, ἂν πρέπει δηλαδὴ νὰ συζητηθῶσι σήμερον ἢ κατὰ τὴν προσεχῆ ἐπάνοδον τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Εἰς τὴν ἕνωσιν δὲ ταύτην ὁδηγεῖ καὶ ἡ γενικὴ ἔννοια τῆς περὶ ἀναβολῆς προτάσεως ἐκ τοῦ ἑνιαίου λόγου, τὸν ὁποῖον ὁ προτείνας ὑποβάλλει, ὅτι πάντα τὰ Νομοσχέδια ταῦτα ὑπάγονται εἰς τὴν αὐτὴν τῆς ἀκαιρίας κατηγορίαν.

§63ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπρότεινα τὴν διαίρεσιν καὶ ἀπορῶ πῶς ἀπὸ τὴν πτέρυγα ταύτην μοὶ ἀπέδωσαν, ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα τὴν διαίρεσιν. Ἐγὼ εἶπον ἐξηγῶν τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν μᾶς ζητοῦν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσῃ τις οὕτω (θόρυβος), διότι δύναται νὰ ὑπάρχῃ καὶ διάφορος γνώμη. Ἐθεώρησα λοιπὸν χωρὶς νὰ προτείνω τὴν διαίρεσιν, τὴν πρότασιν ἀπαράδεκτον. Ἐθεώρησα δὲ τὴν πρότασιν ἀπαράδεκτον καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διότι τὰ Νομοσχέδια εἶναι ἐγγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ δύναται, προκειμένης συζητήσεως περὶ ἑκάστου αὐτῶν κατὰ τὴν σειράν του, νὰ γίνῃ πρότασις περὶ τῆς ἀναβολῆς. Νομίζω, ὅτι ἤκουσα χθὲς τὸν κ. Παπακώσταν προτείνοντα τὴν ἀναβολὴν τοῦ Νομοσχεδίου περὶ καπνοῦ. Ἤκουσα δὲ καὶ ἄλλον νὰ προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν ἄλλου Νομοσχεδίου· τοῦτο ἤθελον νὰ εἴπω, καὶ διὰ τοῦτο ἐπρότεινα τὸ ἀπαράδεκτον.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας δὲν ἐννοεῖ νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν ἀναβολῆς, τότε οὐδ’ ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ προβάλωμεν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῶν Νομοσχεδίων, τῶν πέντε, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, ἤτοι ἐπὶ τοῦ οἴνου, ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἐπὶ τῶν πυρείων κτλ. λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 164· ἐξ ὧν 128 εἶπον Ὄχι, 29 Ναὶ, καὶ 7 ἠρνήθησαν· ὥστε δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀναβολή. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§67ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἑσπέρας πλέον.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5 Μ.Μ. (Ὥρα 12. 25|60 μ. μ.) (Ἀπαρτίας εὑρεθείσης, ἐπαλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 μ. μ.)

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ ᾼΣΒʹ. Νόμου.

§70ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ αὔριον εἶναι ἡ ἑορτὴ τῆς Βασιλίσσης, κατ’ ἀνάγκην δὲν θέλει γίνει συνεδρίασις τὴν πρωΐαν· ἀλλὰ παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ συνέλθωμεν τὴν 5 μ. μ. νὰ κάμωμεν συνεδρίασιν.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§72ΗΛ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς κ. Σωτηρόπουλος ὑπέβαλε τροπολογίαν τινὰ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Νόμου τοῦ ὑποβληθέντος, ὅσον ἀφορᾷ τὰ οἰνοπνεύματα. Ὑποβάλλω δὲ καὶ ἐγὼ μίαν προσθήκην εἰς τὴν τροπολογίαν ἐκείνην. Ἡ προσθήκη ἀφορᾷ εἰς τὸν εἰσαγόμενον ἔξωθεν ἀραβόσιτον. Διὰ τῆς προσθήκης μου ταύτης ὁρίζω 3 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν νὰ πληρώνῃ ὁ ἔξωθεν εἰσαγόμενος ἀραβόσιτος, ὁ χρησιμεύων πρὸς κατασκευὴν οἰνοπνεύματος, καὶ τοῦτο διὰ νὰ προστατεύσωμεν τὴν σταφίδα. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ. (Ὄρα Παράρτημα). (Γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς τρίτην μὲν συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΑΣΒʹ Νόμου· εἰς δευτέραν δὲ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 17, 18, 19 τοῦ ΑΡΝʹ Νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατιωτικοῦ σχολείου τῶν Εὐελπίδων).

§73ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ὁ κ. Τζάνες ὑποβάλλει τροπολογίαν τινά. (Ὄρα Παράρτημα).

§74ΤΖΑΝΕΣ. Εἰσήγαγον τὴν τροπολογίαν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐφρόνουν ὅτι, ἂν δὲν αὐξηθῇ ἡ ἡλικία τῶν 19 ἐτῶν, εἶναι ἀδύνατον νέοι ἐκ τῶν Ἐπαρχιῶν νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, διότι δὲν καταρτίζονται τόσον ταχέως ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, διότι εἶναι συμφέρον καὶ μάλιστα ἐθνικὸν εἰς τὴν Σχολὴν ταύτην νὰ προσέρχωνται ἐξ ὅλων τῶν Ἐπαρχιῶν.

§75ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Προσθέτω καὶ ἐγὼ, ὅπως καταργηθῇ ὁ ὅρος τοῦ νὰ γνωρίζωσιν οἱ εἰσερχόμενοι τὴν Γαλλικὴν, διότι εἰς τὰς Ἐπαρχίας δὲν τὴν μανθάνουσιν, ἤδη μάλιστα, ὅτε κατηργήθησαν καὶ οἱ καθηγηταὶ τῆς Γαλλικῆς.

§76Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὀργανισμὸς τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς λειτουργεῖ ἀπὸ τριῶν ἐτῶν, κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ παρουσίασεν ἀτελείας τινάς. Συνεστήθη Ἐπιτροπὴ, ἥτις, ἐξετάσασα, ἐγνωμοδότησεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸν νόμον νὰ λειτουργήσῃ καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, διότι εἶναι δυνατὸν αἱ ἀναγνωριζόμεναι σήμερον ὡς ἀτέλειαι νὰ μὴν ἦναι τοιαῦται. Συνεπῶς ἀπέφυγα νὰ φέρω ἀλλοίωσιν εἰς τὸν νόμον, τὸν διέποντα τὰ τῆς Σχολῆς· περιωρίσθην δὲ ἁπλῶς νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδια, σχέσιν ἔχοντα πρὸς τὴν οἰκονομίαν, οὐχὶ δὲ πρὸς τὸν ὀργανισμὸν, τὸν διέποντα τὴν Σχολὴν, ἢ τὸν στρατὸν, ἐπιφυλάσσομαι δὲ κατὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς Βουλῆς νὰ εἰσαγάγω ὀργανισμὸν πλήρη, ἐν ᾧ θέλω περιλάβει καὶ τὸν τῆς Σχολῆς.

§77ΤΖΑΝΕΣ. Πολὺ καλά· δὲν ἐπιμένω.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἡμερησίου μισθοῦ τῶν ὁπλιτῶν τοῦ στρατοῦ.

§79ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἀντιβαίνει εἰς τὴν βάσιν τοῦ στρατοῦ ἡ τροποποίησις αὕτη. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς μόνον, οἱ ὁποῖοι παρεδέχθημεν ἀνώτερον μισθὸν εἰς τὰ εἰδικὰ ὅπλα, ἀλλὰ καὶ τὰ λοιπὰ Κράτη· ἔχει δὲ τοῦτο τὸν λόγον του, διότι εἰς τὰ εἰδικὰ ὅπλα ἐργάζονται περισσότερον οἱ ὁπλῖται καὶ ὑπόκεινται εἰς μεγαλειτέρους κινδύνους. Ἔχουσιν ἀνάγκην μεγαλειτέρας ἀναπτύξεως, διὸ καὶ λαμβάνουσι πλειότερον μισθόν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐγγίξωμεν αὐτὴν τὴν βάσιν.

§80Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θεωρητικῶς, κύριοι, οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσι τὴν μὴ ἀφομοίωσιν τῶν μισθῶν τῶν τεχνικῶν Σωμάτων πρὸς τὸ πεζικὸν, εἶναι ἀληθεῖς· ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν, ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα, ἡ ὑπηρεσία τῶν διαφόρων ὅπλων δὲν εἶνε ὁμοία πρὸς τὴν λειτουργοῦσαν εἰς τὰ διάφορα Εὐρωπαϊκὰ Κράτη. Βεβαίως ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἱππέως ἢ τοῦ πυροβολητοῦ εἶναι μᾶλλον κοπιώδης τῆς τοῦ πεζοῦ στρατιώτου, καὶ ἂν ὑπῆρξε λόγος αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας ἐκείνων, δὲν εἶναι διὰ τοὺς κόπους τοὺς ὁποίους ὑφίσταται, διότι ἡ διαφορὰ τῆς μισθοδοσίας εἶναι τόσον μικρὰ, ὥστε δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς κόπους, ἀλλὰ διὰ τὸ μᾶλλον δαπανηρὸν τοῦ ἱματισμοῦ. Ἄλλοτε ἴσχυε τὸ σύστημα τῆς καταθέσεως, ἡ δὲ κατάθεσις τῶν ἀνδρῶν τῶν τεχνικῶν Σωμάτων ἦτο μεγαλειτέρα, ἀλλὰ πολλάκις ἕνεκα διαφόρων λόγων ἐδίδετο πρόσθετος ἱματισμὸς ἐπὶ κρατήσει τοῦ μισθοῦ τῶν ἀνδρῶν. Βεβαίως ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ τοῦ πυροβολητοῦ πρὸς τὸν τοῦ πεζοῦ δὲν εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν κινδύνων ἢ τῶν κόπων, εἰς οὓς ὑποβάλλεται ὁ πυροβολητής· διότι, προκειμένου περὶ κινδύνου, ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ δὲν ἔχει ἀξίαν. Ἄλλως, κύριοι, ἡ ὑπηρεσία τοῦ πεζικοῦ ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἀρκετὰ κοπιώδης· καὶ ὑπὸ θεωρητικὴν μὲν ἔποψιν δὲν δύναται νὰ παραβληθῇ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν τεχνικῶν Σωμάτων, οὐχ ἧττον ὅμως εἶναι ὑπηρεσία κοπιώδης παρ’ ἡμῖν. Ἐν τέλει, κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἦτο ὁ κύριος λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ἠνάγκασεν εἰς τὴν ἀφομοίωσιν τῶν μισθῶν. Τὴν ἀφομοίωσιν δὲ αὐτὴν ἐζήτησα νὰ μετριάσω διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ συσσιτίου τῶν ἀνδρῶν τῶν εἰδικῶν Σωμάτων, καὶ ἀνταποκρινόμενος πρὸς τοὺς σωματικοὺς κόπους, εἰς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλονται, ἐχορήγησα εἰς αὐτοὺς ἀφθονωτέραν τροφὴν ἐκείνης, ἡ ὁποία παραχωρεῖται εἰς τοὺς πεζούς. Κατὰ συνέπειαν νομίζω, ὅτι ἡ ἀντιστάθμισις τῆς καλλιτέρας τροφῆς τῶν τεχνικῶν Σωμάτων πρὸς τὸ πεζικὸν δύναται νὰ μετριάσῃ τὸ μέτρον τῆς ἀφομοιώσεως τοῦ μισθοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσαν αἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα. (Ἡ Βουλὴ κατόπιν παρεδέχθη τὸ Νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἡμερησίου μισθοῦ τῶν ὁπλιτῶν τοῦ στρατοῦ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τινων μεταῤῥυθμίσεων τοῦ ὑπὸ τὰ στοιχεῖα ΑΛΔ Νόμου τοῦ 1882.

§82ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ἀναβάλλεται.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1885. Ὑπάρχει μία τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς.

§84ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη τὴν 18 Φεβρουαρίου, μὴ ὑπάρχοντος Νόμου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς διὰ τὸ 1885, ἐκήρυξεν ἐν ἰσχύϊ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ φορολογίας Νόμου τῶν προϊόντων τῆς γῆς κατὰ τὸ 1884. Αὐτοῦ τοῦ Διατάγματος τὴν κύρωσιν προτείνομεν καὶ ἡμεῖς, ἀλλ’ ὑποβάλλομεν καί τινας τροπολογίας ὡς πρὸς τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου, ὅστις μεταβάλλεται ἀπὸ 10 εἰς 7%. Προσέτι προτείνομεν νὰ ἐπιβληθῇ ἐξαγωγικὸν τέλος 1,50 δραχ. κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τῶν κουκουλίων. Ἐπὶ τῆς δευτέρας ταύτης προτάσεως ἐγένοντο τροπολογίαι καὶ ἀντιῤῥήσεις καὶ παρεστάθη. ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ἐπιβαλλόμενον τῆς 1,50 δραχ. εἶναι ὑπέρογκον· παρεστάθησαν αἱ περιστάσεις τῆς σκωληκοτροφίας, κατεδείχθη, ὅτι ἡ ἀξία τῶν κουκουλίων κατέπεσε, καὶ ἐζητήθη ἡ μείωσις τοῦ ποσοῦ εἰς μίαν δραχμήν· ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπρότεινε 50 λεπτὰ, τὸ Ὑπουργεῖον δέχεται νὰ προσδιορισθῇ ὁ ἔγγειος φόρος εἰς 75 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία διὰ τὴν ῥητίνην. Ἀλλ’ ἡ βεβαίωσις τοῦ δικαιώματος τῆς ῥητίνης ἐγένετο ἤδη, ἑπομένως ἡ μεταβολὴ τῶν διατάξεων τῆς φορολογίας ἐπὶ ταύτης δὲν θέλει εἶσθαι δυνατὴ νὰ ἐκτελεσθῇ ἄνευ γενικῆς ἀνατροπῆς τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς βεβαιώσεως.

§85ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦ Βασιλικοῦ λόγου τὸ Ὑπουργεῖον ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει ὑποστηρίξει τὴν ἰσότητα τῶν φόρων· ἐπίστευα λοιπὸν, ὅτι κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἂν δὲν ἦτο διὰ τὸ τρέχον ἔτος ὁ ἁρμόδιος χρόνος, ἤθελον ἀκούσει τοῦ Ὑπουργείου τὰς ἰδέας ὡς πρὸς τὴν ἀφομοίωσιν τῆς φορολογίας τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Ἑπτανήσου. Ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ τούτου καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον καὶ νὰ παραστήσω ὁποῖα εἶνε τὰ κακὰ τῆς ἐλλείψεως τῆς ἀφομοιώσεως τῶν φόρων μεταξὺ ἑνὸς Βασιλείου, ἑνὸς Τόπου τόσον στενοῦ, καλλιεργουμένου διὰ τῆς αὐτῆς καλλιεργείας καθ’ ὅλα αὐτοῦ τὰ μέρη. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς Αὐτοκρατορίας, ὁποία ἡ Ῥωσσικὴ, βεβαίως τὸ φορολογικὸν σύστημα αὐτῆς κατὰ τὰς ἀπεράντους αὐτῆς ἐκτάσεις δύναται νὰ ἦναι ἀλλοῖον εἰς χώρας τινὰς καὶ ἀλλοῖον εἰς ἄλλας· ἀλλ’ εἰς Τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον καλλιεργεῖται ἡ σταφὶς ὡς ἐν Ἑπτανήσῳ, ὅπως καὶ ἐν Πελοποννήσῳ καὶ εἴς τινα μέρη τῆς Στερεᾶς, εἰς Τόπον ὅπου καλλιεργεῖται ἡ ἄμπελος, ὡς καλλιεργεῖται εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, εἰς Τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον καλλιεργεῖται ἡ ἐλαία, ὅπως εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ὅπου τὰ ἐπαγγέλματα καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα ἔχουσι τὰς αὐτὰς ἀνάγκας καὶ τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἔχουσιν εἰς ὁλόκληρον τὸ Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, πῶς δυνάμεθα ν’ ἀρνηθῶμεν τὴν ἀφομοίωσιν τῶν φόρων; Εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν τὸ ζήτημα τοῦτο ἀνεκινήθη, καὶ τότε ὑπεστηρίχθη ὅτι ἀμέσως ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἡ φορολογικὴ ἀφομοίωσις. Συζητήσεις ἐγένοντο καὶ οἱ τότε πληρεξούσιοι τῆς Ἑπτανήσου ἐν τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει δὲν ἀπέκρουσαν τὴν ἀρχὴν τῆς ἀφομοιώσεως, εἶπον ὅμως ὅτι εἶνε λίαν ἐσπευσμένον σήμερον μία τοιαύτη φορολογία νὰ ἐπιβληθῇ εἰς Τόπον, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἓν σύστημα ἐπὶ μακρὸν χρόνον. Καὶ ἦτο δεδικαιολογημένη ἡ πρότασις αὕτη καὶ ὑπεστηρίχθη παρ’ ὅλων ἡμῶν. Ὅλοι ὅμως ὑπεστήριξαν τότε, ὅτι ἀνάγκη εἶνε ἡ ἀφομοίωσις νὰ ἐπέλθῃ εἰς ὅλον τὸ Κράτος. Κατὰ τίνα τρόπον, κύριοι, ζητεῖτε νὰ ἐπιβάλετε φόρον εἰς τὸν πτωχὸν Λιδωρικιώτην, ὁ ὁποῖος ἔχει 50 ἢ 80 αἶγας, δι’ ὧν τρέφει τὴν οἰκογένειάν του καὶ οὗτος νὰ καταβάλλῃ φόρον εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ νὰ μὴ πληρώνῃ φόρον εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὁ πλούσιος; Κατὰ τίνα τρόπον δικαιολογεῖται ἡ πληρωμὴ φόρου ἐπὶ τῶν αἰγῶν ἐν Εὐρυτανίᾳ, ἐν Καρύστῳ, ἐν Γορτυνίᾳ καὶ ταῖς λοιπαῖς Ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους, καὶ φόρου οἰκοδομῶν καὶ νὰ μὴ πληρώνωσι ποσῶς εἰς τὴν Ἑπτάνησον; Κατὰ τίνα τρόπον τέλος πάντων δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι εἰς ὅλον τὸ λοιπὸν Βασίλειον πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται ὅλοι οἱ ποικίλοι καὶ πολλαπλοῖ φόροι καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὄχι; Καὶ οὐ μόνον τοῦτο εἶναι ἄνισον διὰ τὸ λοιπὸν Βασίλειον, ἀλλ’ ἡ ἀνισότης τοῦ φόρου ὑπάρχει καὶ ἐντὸς τῆς Ἑπτανήσου, διότι ἐν αὐτῇ πληρώνουν μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦσι τὴν ἐλαίαν καὶ τὴν σταφίδα, ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι ἐντελῶς ἀφορολόγητοι. Ποία εἶναι ἡ ἰσότης τῆς φορολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθητε, ὅτι θὰ φέρητε; Καὶ παρατηρῶ τοῦτο ἀκόμη, ὅτι καὶ ἡ παροῦσα καὶ ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις τὸν φόρον ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου δὲν τὸν ἐπέβαλεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Πῶς ἐννοεῖτε, φόρον καταναλώσεως, εἰς τὸν ὁποῖον ἐξαιρεῖται ἓν μέρος τῆς Ἐπικρατείας; Ἀλλὰ θὰ μὲ εἴπωσι, πληρώνομεν φόρον ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος, ἀλλὰ τότε ἐπιβάλλετε φόρον ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς εἰς ὅλον τὸ Βασίλειον. Θὰ μὲ εἴπωσιν ἀκόμη, διότι ταῦτα πολλάκις ἐῤῥέθησαν, ὅτι ἐν Ἑπτανήσῳ πληρώνεται φόρος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος καὶ τοῦ ἐλαίου ἀνώτερος τοῦ πληρωνομένου εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Καὶ πέρυσιν ἀπέδειξα, καὶ ἐφέτος ἐπαναλαμβάνω, διότι ὑπάρχουν πλεῖστοι νέοι βουλευταὶ, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς πάντοτε, ὅτι εἰς τὴν Ἑπτάνησον πληρώνουν 18 ἢ 19% καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα 15%. Ἀλλὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τίνες κατέβαλον μεγαλείτερον φόρον; οἱ τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου· διότι τὸ 18 ἢ 19%, τὸ ὁποῖον πληρώνουν οἱ Ἑπτανήσιοι, λογίζεται ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς σταφίδος, τουτέστιν ἐὰν λάβῃ 100 δραχμὰς, πληρώνει 19 ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, ἐνῷ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ ἡ χιλιὰς ἐπωλήθη 50 δραχμὰς, χρειάζονται δὲ 2000 λιτρῶν, ἵνα λάβῃ τὰς 100· αἱ 2,000 πληρώνουν 30 κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Καὶ ἐπιβάλλεται αὐτὸς ὁ μεγαλείτερος φόρος εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ προϊὸν αὐτὸ κατεστράφη, καὶ ἡ δυστυχία εἶναι εἰς ὅλον τὸν τόπον. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὑπάρχῃ γογγυσμὸς καὶ παράπονον εἰς κανένα· ἢ παραδέχθητε τὸ ἐν Ἑπτανήσῳ σύστημα δι’ ὅλον τὸ Βασίλειον, ἢ εἰσαγάγετε καὶ ἐκεῖ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐδῶ. Δὲν ὑπάρχει πλέον κανεὶς λόγος δικαιολογῶν τὴν ὕπαρξιν τῆς ἀνισότητος τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία δὲν λέγω ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ, διότι ἐν Ἑλλάδι Σύνταγμα δὲν ὑπάρχει. Οἱ ὅροι τοῦ Συντάγματος εἶναι, ὅτι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων, καὶ συνεισφέρουν εἰς τὰ βάρη τῆς Πολιτείας ἀναλόγως τῆς περιουσίας του ἕκαστος· ἀλλ’ ἐφαρμόζομεν τοῦτο εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν; Πῶς θὰ συναγωνισθῇ ὁ ἐπιτηδευματίας τῶν Ἀθηνῶν, τῶν Πατρῶν, τῆς Σύρου, πρὸς τὸν ἐπιτηδευματίαν τῆς Ἑπτανήσου, ὁ ὁποῖος πληρώνει ὀλιγώτερον ἐνοίκιον, δὲν πληρώνει ἐπιτήδευμα, δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὰ βάρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλεται ὁ ἐπιτηδευματίας εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα; Καὶ ἐζήτησα τότε, κύριοι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς χεῖράς μου, πάλιν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζῴων. Ἀναγνωρίζω τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας τοῦ Τόπου· καὶ ἐγὼ ἐμελέτησα πολὺ καλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ τάχιστα πιστεύω, ὅτι θὰ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ ὁμιλήσω ἐν ἐκτάσει περὶ αὐτοῦ. Ἐζήτησα δὲ τότε νὰ ἀντισηκώσω διὰ ἄλλων μέσων καὶ δι’ ἄλλων φόρων τὴν ἔλλειψιν, ἥτις ἤθελε παραχθῆ ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν φόρων αὐτῶν. Ἀλλὰ σήμερον θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι εἶναι μᾶλλον ὁραταὶ αἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι, καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τηρήσωμεν τοὺς φόρους αὐτούς. Δὲν ἀντιλέγω, δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων τῶν ζητούντων κατάργησιν φόρου χάριν δημοτικότητος· οὐδέποτε εἰς τὴν ζωήν μου ἔπραξα τοῦτο, οὔτε εἰς τὴν νεότητά μου, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὴν γεροντικὴν ἡλικίαν ἐπεθύμησα τὰς δημοκοπίας· ἀλλ’ ἂν αὐταὶ οἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι ὑπάρχωσιν εἰς τὸ Ἔθνος, πρέπει νὰ συνεισφέρωμεν πάντες· οἱ ἰδικοί μας φορολογούμενοι γογγύζουν, ὅτι οἱ Ἑπτανήσιοι μένουσιν ἀφορολόγητοι, οἱ φορολογούμενοι τῆς Ἑπτανήσου γογγύζουν, ὅτι καταβάλλουν περισσότερα τῶν ἄλλων εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἔκαμα τότε τὴν σύγκρισιν καὶ δὲν ἐγνώριζον σήμερον, ὅτι ἤθελε γίνει αὐτὴ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ φέρω καὶ τοὺς ἀριθμούς· ἐνθυμοῦμαι ὅμως πολλούς. Ἐπὶ τῆς προστασίας ὁ μέσος ὅρος τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος κατεβάλλετο ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἐπὶ τοῦ οἴνου, ἀνήρχετο εἰς 2,200,000 φράγκα· ὁ μέσος ὅρος δὲ, ἂν καταβάλλουσι σήμερον, κατ’ ἐπισήμους πληροφορίας, ἃς ἔλαβον παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνέρχεται εἰς 1,650,000. Ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἀπὸ τῆς εὐτυχοῦς περιστάσεως τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μέχρι σήμερον ἡ καλλιέργεια τῆς ἀμπέλου, τῆς σταφίδος καὶ τῆς ἐλαίας ἀνεπτύχθη τεραστίως εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἐλευθερίαν. Τί ἀποδεικνύει ὅμως; ὅτι ἡ διοίκησις ἡμῶν ἡ σημερινὴ εἶνε ἀθλιεστάτη. Ἡ Λευκὰς δὲν ἐξῆγε τότε οὔτε κόκκον σταφίδος, καὶ σήμερον ἐξάγει 4,000,000· αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν πρέπει, κύριοι, νὰ κρατήσητε καὶ νὰ θεωρήσητε ὡς ἀσφαλῆ δι’ ὅλας τὰς νήσους. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον καὶ ἡ ἐλαιοφυτεία δίδει πρόσοδον, καὶ μὅλα ταῦτα αἱ πρόσοδοι τοῦ ἐλαίου εἶναι πολὺ κατώτεραι ἀπὸ ὅ,τι ἦσαν εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, κύριοι, δὲν εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος καταβάλλεται ἀπὸ τὸν φορολογούμενον ἐν γένει, εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος καταβάλλεται ἀπὸ τὸν φορολογούμενον καὶ ἀπὸ τὸν καταναλωτήν· κατὰ ποῖον μέτρον δὲ εἶναι προσδιωρισμένον; ἐνθυμοῦμαι ἄλλοτε ὅτι ἐζητεῖτο ἐκ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καταβιβάσῃ τὸν δασμὸν τῆς ἐν Ἀγγλίᾳ εἰσαγομένης σταφίδος, ὅτι οἱ Ἄγγλοι οἱ πρακτικώτατοι καὶ οἱ ἱκανώτατοι δι’ ὅλους τοὺς κλάδους, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὰ οἰκονομικὰ, εἶπον ὅτι ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ γείνουν δεκταὶ αἱ προτάσεις σας, ἀλλ’ ὀφείλετε σεῖς νὰ δώσητε ῥητὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι δὲν θὰ αὐξήσητε τὸν φόρον ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς· καὶ διατί τὸ εἶπον τοῦτο; διότι ἐγνώριζον, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ φόρου τῆς ἐξαγωγῆς ἐκ μέρους ἡμῶν ἤθελεν ἐπιβαρύνει ἐν μέτρῳ τινὶ τοὺς κατοίκους τῆς Ἀγγλίας, τοὺς καταναλωτὰς τουτέστιν. Ἔχετε τὴν ἰδέαν λοιπὸν, κύριοι, ὅτι καταβάλλετε περισσότερον; Νὰ ἀφομοιωθῶμεν καὶ ἡμεῖς πρὸς σᾶς, νὰ καταργήσωμεν ὅλους τοὺς λοιποὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, διότι ἐκτὸς τῆς ἀνισότητος τῶν φόρων ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος, ὁ λόγος τῆς ἐξαρτήσεως τοῦ πολίτου καὶ τοῦ ἐκλογέως ἀπὸ τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν. Κατὰ τίνα τρόπον ἐπιθυμεῖτε ἓν μέρος τοῦ Κράτους νὰ ὑπάρχῃ ἐλεύθερον, νὰ μὴ βλέπῃ ποτὲ τὸν εἰσπράκτορα οὔτε τὸν Ἔφορον, οὔτε τὸν Ταμίαν ἐνώπιόν του, καὶ διατί θέλετε σεῖς οἱ λοιποὶ Ἀντιπρόσωποι νὰ ἔχητε ἐνώπιον τοῦ συμπολίτου σας αἰωνίως τὴν μάστιγα τοῦ Ἐφόρου, τοῦ Εἰσπράκτορος, τοῦ Ταμίου; Καὶ ἂν ἠθέλομεν ὑποθέσει, ὅτι ἤθελον ἐλαττωθῆ κατά τι αἱ πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου, καὶ ἐν τοιαύτῃ ἀκόμη περιπτώσει ὀφείλομεν, κύριοι, νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν ἀφομοίωσιν. Ἄνευ ἀφομοιώσεως φορολογικῆς κατὰ τίνα τρόπον ὑποστηρίζετε τὴν ἰσότητα; Ἢ νομίζετε, ὅτι ὑποστηρίζετε τὴν ἰσότητα διὰ τῆς ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου 2% εἰς τὰς ἀνωνύμους Ἑταιρίας; Ὑπάρχει τάξις πλουσίων, ὀλίγοι, ὄχι ὅλοι ἐν Κερκύρᾳ, τῶν Ἰσραηλιτῶν, οἵτινες μετέρχονται διάφορα ἐπιτηδεύματα, οἵτινες ἔχουν οἰκοδομὰς, οἵτινες ἔχουν ἐργοστάσια καὶ οὐδὲν πληρώνουν· οἱ ἰατροὶ οὐδὲν πληρώνουν, οἱ φαρμακοποιοὶ οὐδὲν πληρώνουν, οἱ δικηγόροι οὐδὲν πληρώνουν. Διατί λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἀνισότης; Διατί φορολογεῖτε τὸν δικηγόρον τῆς Ἀμφίσσης καὶ δὲν φορολογεῖτε τὸν δικηγόρον τῆς Κερκύρας; Ποία ἀρχὴ δικαιοσύνης, ποία ἀρχὴ φορολογικῆς ἰσότητος ὑπάρχει, ὅτε τοιαῦτά τινα ἔχετε ἐνώπιόν σας; Κύριοι, ἀναγνωρίζω ὅτι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ καὶ κυρωθῇ Νόμος περὶ ἀφομοιώσεως φορολογικῆς, ἀλλ’ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει καὶ ἐπιθυμεῖ τὴν ἰσότητα τὴν φορολογικὴν, ἂν τὴν ἰσότητα ταύτην τὴν θέλῃ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ἣν ἐπραγματεύθην ἐγώ. Ἄλλως, κύριοι, ἅμα συνέλθῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τὸν Σεπτέμβριον, θέλω ὑποβάλει Νομοσχέδιον καὶ θέλω τὸ ὑποστηρίξει ὅλαις δυνάμεσι, διότι τὸ θεωρῶ δίκαιον, δικαιότατον.

§86ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§87ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν μοῦ φαίνεται νὰ ἔχῃ δίκαιον εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα μόνον περὶ τῆς ἀνισότητος τῶν φόρων, ἀλλὰ περὶ ἄλλης ἀρχῆς πολὺ ὑψηλοτέρας, τῆς ἀρχῆς, ὅτι τὰ αὐτὰ βάρη πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται εἰς ὅλους ἐν γένει, ἀδιάφορον ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῆς εἰσπράξεως· ἡ ἀφομοίωσις ἐπιβάλλεται ἐξ αὐτῶν τῶν Νόμων, ἐξ αὐτῶν τῶν ἀρχῶν τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν εἶναι δίκαιον, ὅταν ὑποβάλλωμεν Νομοσχέδια φορολογικὰ, ἀφορῶντα εἰς ἓν τῶν δύω τμημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν διάφορον φορολογικὸν σύστημα, νὰ ψηφίζωνται ἀπὸ βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν κανὲν ἐνδιαφέρον, διότι μόνον τὸ ἐνδιαφέρον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βασανίζει καὶ ἐξετάζει τὰ Νομοσχέδια καὶ ὑποχρεοῖ τοὺς βουλευτὰς νά ψηφίζωσι κατὰ συνείδησιν, καθόσον ὀφείλουν νὰ δώσουν λόγον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς των περὶ τῆς διαγωγῆς αὐτῶν, κατὰ τὴν ὑποστήριξιν ἢ μὴ τῶν φορολογικῶν Νομοσχεδίων. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, προπέρυσιν ἐπεβλήθη φόρος 12%, τὸν ὁποῖον ἐψήφισαν οἱ συνάδελφοι ἐξ Ἑπτανήσου 33 βουλευταὶ, καὶ ὁ φόρος αὐτὸς δὲν ἐπεβάρυνεν οὔτε κατὰ ἓν λεπτὸν τὴν Ἑπτάνησον, ἐπεβάρυνεν ὅμως τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα.

§88ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ποῖοι φόροι;

§89ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν ἐλησμονήσατε; Ὅταν μετεβάλατε τὸ νομισματικὸν σύστημα καὶ ἐπεβάλατε ὥστε οἱ φόροι νὰ πληρώνωνται εἰς νέας δραχμὰς, τότε, κύριε Λομβάρδε, οἱ φόροι ηὔξησαν κατὰ 12% ἐφ’ ὅλων τῶν φορολογουμένων εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον πλὴν τῆς Ἑπτανήσου. Ἀκριβῶς, κύριοι συνάδελφοι, διότι παραπονεῖσθε, ὅτι ἀδικεῖσθε, ὅτι οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται ἐν Ἑπτανήσῳ, εἶναι μεγαλείτεροι, δὲν ἐπιθυμοῦμεν ἡμεῖς νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸς ὁ γογγυσμὸς καὶ αὐτὸ τὸ παράπονον ἐκ μέρους μεγάλου τμήματος τῆς Ἐπικρατείας.

§90ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν παρεπονέθη κανείς.

§91ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν ἐγὼ σήμερον ὑποστηρίζω τὴν ἰδέαν αὐτὴν, γίνομαι διερμηνεὺς τοῦ φρονήματος ὁλοκλήρου τῆς Συνελεύσεως, διότι ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις εἶπεν, ὅτι ἡ ἀφομοίωσις ἡ φορολογικὴ πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ, ἀλλὰ δὲν εἶναι καιρός.

§92ΦΛΩΡΙΑΣ. Δὲν τὸ εἶπεν ἡ Συνέλευσις, ἀλλὰ τινὲς μόνον διὰ νὰ καταπιέσουν τοὺς Ἑπτανησίους βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐδῶ, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἤθελον νὰ ἀκολουθοῦν τὰς ἀνοησίας τῶν μὲν καὶ τῶν δέ.

§93ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρατηρῶ, ὅτι τοῦτο τὸ εἶπεν εἰς ἐκ τῶν μᾶλλον διακεκριμένων Ἑπτανησίων Πληρεξουσίων, ὁ ἀοίδιμος Μαρῖνος, ὁ ὁποῖος ἔκαμνε τιμὴν εἰς ὅλους τοὺς Ἀντιπροσώπους τῆς Ἑπτανήσου διὰ τὴν παιδείαν του, διὰ τὴν κρίσιν του καὶ τὸν ἰσχυρὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶχε.

§94ΖΕΡΒΟΣ. Αὐτὸς ἦτο ἀντίθετος μάλιστα, κύριε Πετιμεζᾶ.

§95ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ μὲ διακόπτετε· ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν γνώμην μου, θέλω ὑποβάλει καὶ Νομοσχέδιον. Ἐὰν οἱ κύριοι βουλευταὶ νομίζουν, ὅτι δὲν εἶναι δικαία ἡ πρότασίς μου, ἂς τὴν ἀποῤῥίψουν.

§96Α. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος δὲν ἔχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, διότι οὐδεμίαν γνώμην ἐξέφερεν οὐδὲ πρότασιν ὑπέβαλεν, ἡ συζήτησις εἶναι ἁπλῆ γνώμη. Ὅταν γείνῃ ἡ πρότασις, θὰ ἀναπτύξωμεν τὰ ἀναγκαῖα ἐπιχειρήματα. Ἐκ τοῦ προχείρου ὅμως λέγω, ὅτι ὡς πρὸς τὴν μὴ μεταβολὴν τοῦ συστήματος ἡ Ἑπτάνησος εἶναι ὁμόφωνος κατ’ ἀρχὴν, καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθές. Ὁ ἀοίδιμος Μαρῖνος διέῤῥηξε τὰ ἱμάτιά του πρῶτος πάντων, διότι ἔβλεπεν, ὅτι τὸ ἐνταῦθα σύστημα ἤθελε φέρει τὰ πλέον τερατώδη καὶ ἀξιοδάκρυτα ἀποτελέσματα. Ἔχομεν ἡμεῖς ἕν σύστημα εὐτυχῶς, τὸ ὁποῖον, ἂν ὄχι ἄλλο, δὲν τυραννεῖ, καὶ τοῦτο εἶναι μέγα πλεονέκτημα, καὶ κατὰ τὴν γνώμην αὐτοῦ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ. Πρὸ ὀλίγου μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐγένετο τότε ὑπενθύμισις, ὅτι τὸ ζήτημα θέλει ἐξετασθῆ ἀκολούθως· ἔκτοτε παρῆλθον 18 ἔτη καὶ νομίζετε, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἐξητάσθη; ἐξητάσθη, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὅτι δὲν ἐγένετο πρότασις ἔκτοτε περὶ αὐτοῦ οὐδεμία, ἀποδεικνύει, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ. Ἦλθον ἀλλεπάλληλοι Κυβερνήσεις· διενοήθη καμμία ἐξ αὐτῶν νὰ φέρῃ πρότασιν ἐναντίαν; ὄχι· τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι καὶ συμφέρον ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ μέτρον φρονήσεως εἶναι νὰ διατηρήσῃ τὸ φορολογικὸν ἐκεῖνο σύστημα, ἀφοῦ ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰσπράττει πολὺ περισσότερα, δὲν καταπιέζει τοὺς κατοίκους καὶ τὸ σπουδαιότερον δὲν ἀφίνει ἔλλειμμα οὐδὲ λεπτόν.

§97ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ ἐπέφερε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ μοναδικοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου περὶ προϊόντων τῆς γῆς διὰ τὸ 1885 ἐπὶ τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης τῆς Ἐπαρχίας Λακεδαίμονος. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ Λακεδαίμων ἠδικήθη ἐκ τοῦ φόρου τούτου, διότι ὑπελογίσθη ἐπὶ τῇ τιμῇ τῇ ἀγοραίᾳ 67 λεπτῶν, ἐνῷ εἰς τὴν ἀγορὰν ἐπωλεῖτο 30, τὸ πολὺ 40 λεπτά. Ἡ βάσις λοιπὸν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐτέθη ἡ φορολογία πέρυσι, εἶνε ὑπερβολική. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Λακεδαίμων ἐκ τοῦ φόρου αὐτοῦ ἐπλήρωσε τὸ διπλάσιον παρ’ ὅ,τι οἱ ἄλλοι κάτοικοι. Οἱ Σολυγεῖς, ἐνῷ ἐπλήρωσαν φόρον ἐπὶ τῇ τιμῇ τῶν 40 λεπτῶν, εἶχον πωλήσει πρὸς 60. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Ἐπιτροπὴ ἠθέλησε διὰ τῆς τροπολογίας νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὸ δίκαιον τὴν φορολογίαν αὐτήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἠρνήθη τὴν ἀδικίαν, ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι δὲν εἶνε καιρὸς καὶ ὅτι ἐβεβαιώθη καὶ ἐνοικιάσθη ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ῥητίνης Λακεδαίμονος. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ ἀπονομὴ δικαιοσύνης δὲν ἔχει ὅριον χρονικὸν, ἠμπορεῖ διὰ τοῦ νόμου νὰ κανονισθῇ, ὥστε νὰ ἐπιστραφῇ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀφαιρεθῆ, ἂν ἡ ἐλάττωσις αὕτη, ὅπως πιστεύω, θέλει ἐγκριθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι τὸ πρᾶγμα εἶνε δικαιότατον καὶ ἡ ἀδικία τῶν φόρων δὲν πρέπει δι’ οὐδένα λόγον νὰ ἐπιβάλλεται εἰς τὴν κοινωνίαν· πρέπει διὰ παντὸς τρόπου ἡ ἰσότης καὶ ἡ δικαιοσύνη ἐπὶ τῶν φόρων νὰ ἐπικρατῇ.

§98Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κύριος Βαλασσόπουλος προσθέτω καὶ ὅσα εἶπον καὶ πέρυσιν ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἀντικειμένου καὶ διὰ τὸ ὁποῖον, γενομένης ψηφοφορίας, ἐψηφοφόρησε τὴν πρότασίν μου καὶ ὁ κ. πρωθυπουργός. Εἰς τὴν Λακεδαίμονα δὲν γίνεται χρῆσις μόνης τῆς ἐντοπίου ῥητίνης, ἀλλ’ ἡ περισσοτέρα εἶναι ἐκ τοῦ Σοφικοῦ. Τοῦ Σοφικοῦ ἡ ῥητίνη ἔχει διπλασίαν ἀκριβῶς ἀξίαν καὶ διὰ τὴν ποιότητά της καὶ διὰ τὴν δύναμιν καὶ τὸ ἄρωμα τὸ ὁποῖον δίδει εἰς τὸν οἶνον. Οἱ Ἔφοροι ἔστειλαν εἰς τὴν ἀγορὰν τοὺς κλητῆρας, οἱ ὁποῖοι ἠρώτησαν πόσον ἔχει ἡ ὀκᾶ τῆς ῥητίνης· τοῖς εἶπον μίαν δραχμήν. Αὐτοὶ ἔφυγαν χωρὶς νὰ ἐρωτήσουν ποία ῥητίνη ἔχει μίαν δραχμὴν, ἡ ἐντοπία ἢ ἡ τοῦ Σοφικοῦ, ἥτις, ὡς εἶπον, ἔχει διπλασίαν ἀξίαν, διότι προστίθενται εἰς τὴν τιμὴν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν αὐτῆς τῆς ἐσφαλμένης πληροφορίας καὶ διὰ νὰ φανῇ ὁ Ἔφορος ἀρεστὸς εἰς τὸν προϊστάμενόν του, ὡς αὐξάνων τοὺς φόρους, καὶ ἴσως διὰ νὰ καλύψῃ ἄλλας του καταχρήσεις παρουσιάζει, ὅτι ἡ ρητίνη τῆς Λακεδαίμονος ἐπωλεῖτο μία δραχμή. Ἐφέτος δὲ, κύριοι, θὰ ἦναι ὅλως διόλου ἐκπεσμένη ἡ ἀξία της, διότι ἴσως ἐπληροφορήθητε ὅτι τεσσάρων δήμων, τῶν μᾶλλον οἰνοφόρων τῆς Λακεδαίμονος, κατεστράφησαν ὑπὸ τῆς χαλάζης αἱ ἄμπελοι, καὶ οἱ δῆμοι οὗτοι εἶναι Πελάνης, Καστορίου, Φάρις καὶ Φέλλια, ἡ δὲ ρητίνη τῆς Λακεδαίμονος ἐξοδεύεται μόνον διὰ τοὺς οἴνους τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς, διὰ τοῦτο θὰ εἶναι πολὺ ἐκπεσμένη ἡ ἀξία της, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλοῦμεν τὸν κ. πρωθυπουργὸν νὰ φανῇ συνεπὴς πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσε πέρυσι συμψηφηφορήσας μεθ’ ἡμῶν, νὰ δεχθῇ νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἀξία τῆς ρητίνης αὐτῆς εἰς λεπτὰ 37 κατ’ ὀκᾶν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ κουκοῦλι. Τὸ κουκοῦλι ἐπλήρωνε μίαν καὶ ἡμίσειαν δραχμὴν φόρον ἐξαγωγικὸν καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐπωλεῖτο ἀπὸ 25 μέχρι 30 δραχμῶν ἡ ὀκᾶ· ἤδη πόσον πωλεῖται; ἑπτὰ δραχμὰς καὶ δὲν ἔχει ζήτησιν, διότι ὁ παλαιὸς σπόρος, ὅστις παρήγαγε βόμβυκα ἀναλυόμενον εἰς μεγάλην κλωστὴν, κατεστράφη· ἐκεῖνος δὲ, τὸν ὁποῖον φέρομεν σήμερον, εἶναι τῆς Ἰαπωνίας, ὁ ὁποῖος κάμνει μικρὸν βόμβυκα, ἡ δὲ κλωστὴ μικρὰ καὶ ἀσθενὴς, ἑπομένως τὰ ὑφάσματα ἀσθενέστερα καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ κουκοῦλι ἔχει ἀξίαν μόνον ἑπτὰ δραχμὰς ἡ ὀκᾶ. Ἀφοῦ αἱ εἴκοσι πέντε δραχμαὶ ἐπλήρωνον μίαν καὶ ἡμίσειαν δραχμὴν, αἱ ἑπτὰ πρέπει νὰ πληρώνουν τὸ πολὺ 50 λεπτά· παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ συγκατατεθῇ εἰς τοῦτο.

§99ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Τώρα πωλεῖται 12 δραχμὰς ἡ ὀκά.

§100ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δέχεσθε νὰ σᾶς προστοιχίσω ὁλόκληρον τὸ κουκοῦλι τῆς Λακεδαίμονος μὲ 9 δραχμὰς; Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι ἡ Ἐπαρχία Λακεδαίμονος εἶναι ἡ μᾶλλον κουκουλοτρόφος, καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξάγεται τὸ περισσότερον κουκοῦλι, καὶ ἔπρεπε νὰ μὴ ἐρεθίζητε περισσότερον τὰ πράγματα, διότι χάριν τῶν Καλαμῶν, κύριε Κάρτσωνα, ἐπαναφέρομεν ἕνα φόρον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ (βέβαια, βέβαια ἀμφοτέρωθεν). Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συγκατατεθῇ, ὥστε νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ περιορισθῇ τῆς ρητίνης ὁ φόρος εἰς 37 λεπτά· ἐπειδὴ δὲ ἐνοικιάσθη ἤδη ὁ φόρος τοῦ προϊόντος τούτου, δὲν εἰσεπράχθη ὅμως, δυνάμεθα νὰ θέσωμεν διάταξιν ἐντὸς τοῦ Νόμου, δι’ ἧς νὰ διατάττηται, ὥστε τὸ μὲν Δημόσιον νὰ ἐκπέσῃ ἐκ τοῦ ἐνοικίου τοῦ ὀφειλομένου εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ἀπὸ τὸν ἐνοικιαστὴν τὸ ἀναλογοῦν ἀπὸ τὰ 67 λεπτὰ, ὅσα ἦτον ὡρισμένα ὡς φόρος ὅταν ἐγένετο ἡ ἐνοικίασις, ὁ δὲ ἐνοικιαστὴς νὰ πληρωθῇ τὸν φόρον ἀντὶ πρὸς 67 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν μόνον πρὸς 37. Ἐπίσης δὲ νὰ συγκατατεθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μειωθῇ ὁ φόρος τοῦ κουκουλίου ἀπὸ 1,50 δραχμὴν εἰς 50 λεπτά.

§101ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν, κύριοι, νὰ ὑποβάλω κἀγὼ τροπολογίαν τινὰ, σχετικὴν πρὸς τὴν τροπολογίαν τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν Λακεδαίμονος. Ἐξάγεται καὶ ἐκ τῆς ἡμετέρας Ἐπαρχίας ρητίνη, δὲν ζητοῦμεν δὲ ἡμεῖς διὰ τῆς ὑποβαλλομένης τροπολογίας ἔκπτωσιν τιμῆς 30 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ὡς οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ Λακεδαίμονος, ἀλλὰ μόνον 11 λεπτῶν. Ἡ ποιότης τῆς ῥητίνης, τῆς ἐξαγομένης ἐκ Λοκρίδος, εἶνε ἡ κατωτάτη πασῶν τῶν ἐν Ἑλλάδι, τιμωμένη ἐν ταῖς ἐπιχωρίαις ἀγοραῖς συνήθως ἀντὶ 25 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Συνέπεσε μόνον ἐν ἔτει 1883 ν’ ἀνυψωθῇ αἴφνης, πλὴν παροδικῶς, ἡ τιμὴ αὐτῆς· τότε δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοιαύτης ἐκτάκτου ὑψώσεως ἐκανονίσθη ὁ μέσος αὐτῆς ὅρος πρὸς 36 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἅτινα λαμβάνει νῦν τὸ Δημόσιον, εἰ καὶ ἔκτοτε ἐξέπεσεν ἡ τιμὴ ἐκείνη ἐν τῇ ἀγορᾷ εἰς 25 μόνον λεπτά. Θὰ ἀνομολογήσητε, κύριοι, πάντες τὴν μεγάλην ἀδικίαν, τὴν προσγινομένην οὕτως εἰς τοὺς ἐν Λοκρίδι καλλιεργητὰς τῆς ῥητίνης, οἵτινες, ὡσεὶ μὴ ἤρκουν αἱ δαπάναι καὶ αἱ ζημίαι, ἃς ὑφίστανται ἐναποθηκεύοντες αὐτοὶ τὴν εἰς τὸ Δημόσιον ἀναλογοῦσαν ῥητίνην καὶ μεταφέροντες ταύτην εἰς τὴν ἀγορὰν πρὸς πώλησιν, ἀναγκάζονται ὡς ἐκ περισσοῦ διὰ τῆς ἐν ἰσχύϊ διατιμήσεως νὰ πληρώνωσιν ἐξ ἰδίων 11 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν πρὸς τὸ Δημόσιον πλέον τοῦ τιμήματος, ὅπερ λαμβάνουσιν αὐτοί. Τοιούτῳ τῷ τρόπῳ ὑψοῦται παρανόμως εἰς 36% καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ Δημοσίου, ὅπερ ὁρίζεται εἰς 25%. Ἐγώ, κύριοι, θεωρῶ καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο ὑπέρογκον ἐν σχέσει πρὸς ἄλλα δικαιώματα τοῦ Δημοσίου. Ἀφοῦ δηλαδὴ δι’ εὐεργετικῶν Νόμων ἐπῆλθε τοσαύτη ἔκπτωσις τοῦ δικαιώματος τοῦ Δημοσίου ἐπὶ ἄλλων ἀντικειμένων, ὡς ἐπὶ παραδείγματι ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, δίκαιον εἶνε, νομίζω, νὰ ἐπέλθῃ ἔκπτωσίς τις καὶ ἐπὶ τῆς ῥητίνης, περιοριζομένου καὶ ἐπ’ αὐτῆς τοῦ δικαιώματος τοῦ Δημοσίου ἐξ 25, εἰμὴ εἰς 15, τοὐλάχιστον εἰς 20%. Τῆς τοιαύτης ἐκπτώσεως ἔπρεπε τόσῳ μᾶλλον νὰ τύχωσιν οἱ καλλιεργηταὶ τῆς ῥητίνης, ὅσῳ δι’ αὐτῶν συντηροῦνται τοσαῦτα δάση πευκῶν, ἅτινα ἄλλως θὰ κατεστρέφοντο πρὸ πολλοῦ, ὥσπερ τοσαῦτα ἄλλα δάση ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ περὶ τούτου, κύριοι, προτίθεμαι ἄλλοτε, διδομένης εὐκαιρίας, νὰ ὑποβάλω ἰδιαιτέραν πρότασιν. Νῦν ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ὑποβολὴν τῆς τροπολογίας, ἣν συνέταξα καὶ συνυπέγραψα μετὰ τῶν λοιπῶν συναδέλφων μου Βουλευτῶν Λοκρίδος, καὶ δι’ ἧς ζητεῖται ἡ ἔκπτωσις τοῦ τιμήματος τῆς ῥητίνης, τοῦ τελουμένου πρὸς τὸ Δημόσιον, ἐκ 36 εἰς 25 λεπτά, εἰς ὅσον κατῆλθεν ἡ ἀγοραία αὐτῆς τιμὴ τὸ παρελθὸν ἔτος. (Ὅρα Παράρτημα).

§102Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν ἐπωλήθη ἡ ῥητίνη εἰς τὴν ἀγορὰν ἀντὶ 33 λεπτῶν, ὅπως εἶχε πληροφορηθῆ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀλλ’ ἐπωλήθη μόνον ἀντὶ 25 λεπτῶν, ὅπως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου παρέστησεν ὑμῖν.

§103ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, κατ’ ἐντολὴν τῆς Ἐπαρχίας μου ὑπέβαλον ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐλαττωθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ῥητίνης, ἐδόθη ὅμως ἀπάντησις, ὅτι ἐγένετο ἤδη ἡ δημοπρασία, καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον ἡ ἐλλάττωσις, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον προηγουμένως, ὅπως ὑποβάλω τὴν αἴτησιν ταύτην τῆς Ἐπαρχίας μου. Ἐὰν ὅμως ἤδη πρόκειται νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ῥητίνης, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὰς ἄλλας Ἐπαρχίας, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τούτου, καὶ καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν Ἐπαρχίαν τῆς Αἰγιαλείας. Ἐὰν δὲ πρόκειται νὰ λεπτολογήσωμεν ἐπὶ τῆς φορολογίας, θὰ παρακαλέσω, ὅπως ἐλαττωθῇ καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος, διότι οἱ σταφιδοκτήμονες πέρυσι δὲν ἔλαβον ὅσον ποσὸν ἔλαβε τὸ Δημόσιον καὶ ὁ Δῆμος· διότι, ἐνῷ τὸ Δημόσιον καὶ ὁ Δῆμος ἔλαβον 20, οἱ κτηματίαι ἔλαβον μόλις 10. Ἐπωλήθη ἡ χιλιὰς ἀντὶ δραχμῶν 80, ἀπέναντι τῆς καλλιεργείας πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν 70· δὲν ἀπομένει εἰς τοὺς κτηματίας ἢ τὸ ποσὸν δραχμῶν 10 ἐκ τῆς χιλιάδος, ἐν ᾧ τὸ Δημόσιον καὶ ὁ Δῆμος ἔλαβον δραχμὰς 20.

§104ΤΖΑΝΕΣ. Καίτοι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐπιμείνει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ εἰσαχθέντος νόμου ὡς ἔχει, ἔρχομαι ὅμως ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λακεδαίμονος βουλευτὴν, ὅτι δὲν εἶναι οὔτε ὀρθὸν, οὔτε δίκαιον εἰς τὸν Τόπον τοῦτον ν’ ἀποφαινώμεθα, ὅτι τὸ Κράτος καὶ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν εἶναι δικαία. Εἶναι ἀποδεδειγμένον καὶ ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ πρώην κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ὁ φόρος, ὁ εἰσερχόμενος εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ἐκ τῆς φορολογίας τῶν κουκουλίων, δὲν ὑπερβαίνει τὰς 10,000 δραχμῶν. Ἐὰν δεχθῶμεν τὰ 50 ἑκατοστὰ, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακεδαίμονος βουλευτὴς νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς ἑκάστην ὀκᾶν, βεβαίως δὲν θὰ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν τοῦτο τὸ εἰσπραχθησόμενον τὰς 3,500 δραχμάς. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον, κύριοι βουλευταὶ, ἐρωτῶ, διὰ 3,500 δραχ. νὰ ἐπιβάλωμεν νὰ περιτρέχωσι τὰς ἀγορὰς τῶν Καλαμῶν 1000 ἐργάται καὶ ἐργάτιδες, στερηθέντες τοῦ ἄρτου ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τοιούτου φόρου ἐπὶ τῶν κουκουλίων; Ἀρκεῖ, ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις ἐμερίμνησεν ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας ταύτης τῶν Καλαμῶν, καὶ μὴ ἐπιβάλητε τὸν πεντηκοντάλεπτον τοῦτον φόρον, διότι δὲν θὰ πράξητε οὐδὲν ἄλλο δι’ αὐτοῦ ἢ νὰ ἐπιταχύνητε τὴν καταστροφὴν, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις ἐπὶ τῆς βιομηχανίας τῆς μετάξης καὶ ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς.

§105Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ φόρου ἐπὶ τῶν κουκουλίων θὰ συζητήσωμεν, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἄρθρου 3. Ἤδη ἐξετάζομεν τὸ ἄρθρον 1, εἰς τὸ ὁποῖον πρόκειται τὸ ζήτημα περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ῥητίνης. Ὡς πρὸς τοῦτον τὸν φόρον ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις, διότι ὁ ἐπιβαλλόμενος ὑπὸ τοῦ νῦν συζητουμένου νομοσχεδίου φόρος εἶναι αὐτὸς ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἐκανόνισεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διὰ τοῦ πέρυσι ψηφισθέντος νόμου. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἐπιτρέπεται περὶ φόρου οἱουδήποτε, ἐν τῇ περιστάσει δὲ ταύτῃ, ὅτι ἐπιτρέπεται περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ῥητίνης, νὰ προσδιορίζωμεν τὰς τιμὰς ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται ἡ φορολογία συνεπείᾳ σκέψεων ἰδιοῤῥύθμων ἐπὶ πληροφοριῶν ἐξωδίκων, συνεπείᾳ συστάσεων, παρακλήσεων ἢ οἱουδήποτε ἄλλου λόγου. Δὲν ἐπιτρέπεται ὁ νόμος νὰ κανονίζῃ τὰ τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης, εἰμὴ κατὰ κανόνας ἀπαρεγκλίτους, τοὺς ὁποίους αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία ἔχει καθιερωμένους. Ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης ἦτο προσδιωρισμένη κατ’ Ἐπαρχίας διὰ τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς τοῦ 1880, ἐννοεῖται δὲ ὅτι, τῶν τιμῶν μεταβαλλομένων ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, ἦτο πρέπον καθ’ ἕκαστον ἔτος νὰ γίνεται καὶ ἀντιπαραβολὴ τῶν τιμῶν τοῦ τελευταίου ἔτους πρὸς τὰς τῶν προηγουμένων, ὅπως, λαμβανομένων καὶ τῶν τιμῶν ἐκείνων ὑπ’ ὄψιν, ἀνευρίσκεται ὁ μέσος ὅρος· διότι τὴν τιμὴν τοῦ ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος, δὲν δυνάμεθα νὰ γινώσκωμεν· τὴν τιμὴν ταύτην θὰ ἀρυσθῶμεν ἐκ τοῦ μέσου ὅρου τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν τελευταίων ἐτῶν. Ὁ μέσος ὅρος ἐνεκρίθη κατὰ τὸ 1880, καὶ προσδιωρίσθη διὰ τοῦ φορολογικοῦ νόμου τοῦ ἔτους ἐκείνου ἡ τιμὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦ 1880 ἐτῶν. Κατὰ τὸ 1884, προκειμένου νὰ προσδιορισθῇ ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης, ἐφ’ ἧς θ’ ἀπετίνετο ὁ νενομισμένος φόρος, τί ἔπρεπε νὰ πράξωμεν κατὰ τὸν καθωρισμένον τοῦτον κανόνα; ἔπρεπε νὰ λάβωμεν τὴν τιμὴν τοῦ 1880, τὴν στηριζομένην εἰς τὰ ἀποτελέσματα τὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ εἰς τὸν μέσον ὅρον τῶν ἀποτελεσμάτων ἐκείνων νὰ προσθέσωμεν τὸν μέσον ὅρον τῶν τιμῶν, τῶν ἀπὸ τοῦ 1880 μέχρι τοῦ 1884 ἐτῶν. Τοῦτο ἀκριβῶς ἐγένετο, καὶ ἰδοὺ ὁ πίναξ. Κατὰ τὸν πίνακα ἡ ῥητίνη τῆς Ἐπαρχίας Λακεδαίμονος ἐξετιμᾶτο κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1880, τὸν στηριζόμενον εἰς τοὺς μέσους ὅρους τῶν τιμῶν τῶν μέχρι τοῦ ἔτους ἐκείνου ἐτῶν, εἰς 42 λεπτά, ἀπὸ τοῦ ἔτους δὲ ἐκείνου μέχρι τοῦ 1884, τουτέστι κατὰ τὰ ἔτη 1881, 1882 καὶ 1883, εἴχομεν μέσον ὅρον τιμῶν, ἐκ τῆς ὑπηρεσίας βεβαιούμενον, λεπτὰ 93. Ἰδοὺ δὲ πῶς ὁ μέσος ὅρος οὗτος ἐβεβαιοῦτο. Τὸ 1881 ἡ τιμὴ ἦτο 70 λεπτά, τὸ 1882 70 λεπτά, τὸ 1883 140 λεπτά· διαιρουμένου τοῦ ἀθροίσματος διὰ τοῦ 3, ἔχομεν μέσον ὅρον τῶν 3 ἐτῶν 93 λεπτά. Ἀλλὰ δὲν προσδιωρίσθη ὁ φόρος εἰς 93 λεπτά, διότι ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τὸν μέσον ὅρον ὁλοκλήρου τοῦ παρελθόντος. Ἑπομένως τὸν μέσον ὅρον τῶν 3 ἐτῶν προσεθέσαμεν εἰς τὸν μέσον ὅρον τῶν μέχρι τοῦ 1880 ἐτῶν, προσδιορισθέντα εἰς 42 λεπτὰ, καὶ διαιρέσαντες διὰ τοῦ 2 ὡρίσαμεν τὴν τιμὴν εἰς τὸ πηλίκον, ἤτοι εἰς τὸν μέσον ὅρον τῶν δύο τούτων μέσων ὅρων, ὁ δὲ μέσος οὗτος ὅρος εἶναι 67 λεπτά. Σήμερον προτείνει ἡ Ἐπιτροπή, ὅπως μὴ προσδιορίσωμεν τὴν τιμὴν εἰς 67 λεπτὰ κατὰ τὸν μέσον ὅρον ὅλων τῶν ἐτῶν, ὅπως μὴ προσδιορίσωμεν τὸν φόρον εἰς 93, κατὰ τὸν μέσον ὅρον τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν, οὐδ’ εἰς 42 λεπτὰ κατὰ τὸν μέσον ὅρον τῶν μέχρι τοῦ 1880 ἐτῶν, ἀλλ’ ὅπως προσδιορίσωμεν αὐτὸν εἰς 37 λεπτὰ ὅλως αὐθαιρέτως ἐπὶ πληροφορίαις ἐξωδίκως λαμβανομέναις ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Τοῦτο, νομίζω, δὲν ἐπιτρέπεται. Ἐπίσης καὶ περὶ Λοκρίδος ἔχομεν κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1880 μέσον ὅρον τιμῆς 29 λεπτά, κατὰ δὲ τὰ τελευταῖα ἔτη 44 λεπτά. Ὁ μέσος ὅρος τῶν 29 πρὸς τὰ 44 εἶναι 36. Οὗτος εἶναι ὁ ὅρος, ὁ κανονισθεὶς κατὰ τοὺς σταθεροὺς κανόνας. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν τῶν κανόνων τούτων, χωρὶς νὰ περιπέσωμεν εἰς τὸ αὐθαίρετον, χωρὶς νὰ περιπέσωμεν εἰς νομοθεσίαν χαριστικήν. Ἐπίσης καὶ περὶ Αἰγιαλείας, περὶ τῆς ὁποίας ἄλλως τε ὁ κ. βουλευτὴς δὲν παρεπονέθη, ὁ μέσος ὅρος προσδιωρίσθη εἰς 60 λεπτά. Εἴχομεν δηλαδὴ τιμὴν 46 λεπτῶν κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1880, 75 δὲ λεπτῶν κατὰ τὸν μέσον ὅρον τῶν τελευταίων τριῶν ἐτῶν, ὁ δὲ μέσος ὅρος τῶν 46 καὶ 75 εἶναι 60 λεπτά, ἤτοι ἡ τιμή, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ ὁ περυσινὸς νόμος, καὶ τὸν ὁποῖον ἐπαναλαμβάνει καὶ τὸ ἐφετεινὸν νομοσχέδιον. Νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα, ἢ νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰ πέρυσιν ἀποφασισθέντα. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβάλωμεν κατά τι ἐκεῖνα, ἐὰν προσετίθεντο τὰ ἀποτελέσματα τοῦ περυσινοῦ ἔτους εἰς τοὺς προηγουμένους μέσους ὅρους· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως δὲν εἶχε γείνει καὶ κατὰ ἄλλα προηγούμενα ἔτη· ἑπομένως ὀφείλομεν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ στηριζόμενα ἐπὶ ἐπισήμων καὶ ἀπροσωπολήπτων πληροφοριῶν τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀποῤῥέοντα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ αὐτοῦ κανόνος ἐν ἁπάσαις ταῖς Ἐπαρχίαις.

§106ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, πιστεύω, θὰ ἀγνοῇ, ὅτι εἰς τὴν Λακεδαίμονα οὐδέποτε ἡ ῥητίνη ἔφθασεν εἰς 80 λεπτά, ἀλλ’ ἤρχισεν ἀπὸ 30 λεπτά, ἀνέβη εἰς 65, αὐξομειώθη ἀπὸ 40 μέχρις 80, αἱ δὲ Ἀρχαὶ λαμβάνουν τὸν ἀνώτερον ὅρον, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ λάβουν τοὐλάχιστον τὸν μέσον ὅρον. Ἐφέτος δὲ οὔτε 30 λεπτὰ δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ πωλήσωσι, διότι τὸ πλεῖστον τῶν ἀμπέλων κατεστράφη ἐκ τῆς χαλάζης καὶ οὔτε τὸ τρίτον τοῦ οἴνου θὰ παραγάγωσιν· ὥστε καὶ ἡ τιμὴ δὲν θὰ ἦναι παρὰ κατὰ τὸ τρίτον τῆς συνήθους. Ἡ Λακεδαίμων καὶ πέρυσι καὶ ἐφέτος ἐξαιρετικῶς καταμαστίζεται ὑπὸ θεομηνιῶν, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν βοήθειαν τοῦ ἄλλου Βασιλείου ὑπὲρ τῆς Ἐπαρχίας αὐτῆς· καὶ ὅμως δὲν πράττω τοῦτο, ἀλλὰ ἐπικαλοῦμαι ν’ ἀποδοθῇ τοὐλάχιστον δικαιοσύνη διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς ῥητίνης.

§107ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ δώσω διασάφησίν τινα εἰς τὸν προαγορεύσαντα κύριον πρώην Πρωθυπουργὸν, διατί ἐν Λακεδαίμονι κατὰ τὸ προπαρελθὸν ἔτος ἀληθῶς ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης ἀνῆλθεν εἰς τὴν μυθώδη τιμὴν τῶν 40 λεπτῶν, προστίθημι μάλιστα, ὅτι ὑπερέβη καὶ τὴν τιμὴν αὐτήν. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἴσως τὸ πλεῖστον μέρος τῆς Ἑλλάδος, ἰδίως ὅμως ἡ Λακεδαίμων, καὶ ἰδίᾳ ὁ Δῆμος Θεραπνῶν ἐμαστίζετο ὑπὸ τῆς νόσου εὐφλογίας, μὴ δυνηθέντων δὲ τῶν ἀνθρώπων νὰ κτυπήσωσι τὰς ἐλάτας, παρήχθη συνεπῶς ποσὸν πολὺ ὀλιγώτερον τοῦ συνήθως παραγομένου, κατὰ σύμπτωσιν δὲ ἡ ἐφορία τοῦ γλεύκους ὑπῆρξεν ἐκτάκτως μεγαλειτέρα τοῦ συνήθους.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ λέγει καὶ ὁ Ἔπαρχος.

§109ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Ἐλέχθη καὶ πέρυσιν, ὅτι ἡ ποιότης τῆς ῥητίνης τῆς Λακεδαίμονος εἶναι ποιότης ὑστάτη, καὶ δὲν ποιούμεθα χρῆσιν αὐτῆς, ἐὰν δὲν ἀναμίξωμεν ταύτην μὲ ῥητίνην καλλιτέρας ποιότητος, Κορινθίας· ἀπορῶ δὲ πῶς ἡ ῥητίνη τῆς Κορίνθου, οὖσα ἀσυγκρίτως ἀνωτέρας ποιότητος, νὰ φορολογῆται κατὰ τὸ ἓν τρίτον ὀλιγώτερον. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἕνεκα τῆς θεομηνίας ἔμεινε τὸ ἥμισυ τῆς ἐξαχθείσης ῥητίνης ἀπώλητον, ἔφθασε δὲ ἡ τιμὴ αὐτῆς εἰς δέκα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν· δυστυχῶς ἡ θεομηνία ὑπῆρξε καὶ ἐφέτος, καὶ ἡ τιμὴ αὐτῆς θέλει εἶσθαι νῦν ἐλάσσων τῶν 40 λεπτῶν, πολὺ ἐλάσσων ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὥρισεν ἡ Ἐπιτροπὴ, ὅπερ ὑπερβολικὸν καὶ ἄδικον. Ἔχω νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῶν κουκουλίων, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἀφορῶντος τὴν φορολογίαν ταύτην 2 ἄρθρου τοῦ Νομοσχεδίου.

§110ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι, θὰ ἐπαναλάβω παράπονον, τὸ ὁποῖον δι’ ἐμοῦ ἐπανειλημμένως εἰς προηγουμένας Συνόδους πολλοὶ κάτοικοι Καρυστίας ὑπέβαλον καὶ ἐζήτησαν τὴν θεραπείαν ἀδικίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξακολουθοῦν οἱ δυστυχεῖς νὰ ὑπόκεινται. Ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς ὁρίζεται ὁ ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν βαλανιδίων διά τινας Ἐπαρχίας, ἤτοι διὰ τὴν Λακεδαίμονα, τὴν Ἐπίδαυρον Λιμηρᾶν, Ἀττικὴν καὶ Κέαν δραχμὰς 1,20 τὸ καντάριον, διὰ δὲ τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ Κράτους δραχμὰς 2,50. Εἰς Καρυστίαν δὲν εἶναι παρὰ ὀλίγα χωρία, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἰδιόκτητα βαλανιδόδενδρα· δὲν παράγονται δὲ παρὰ 1000 –1200 καντάρια, διότι δάση Ἐθνικὰ δὲν ὑπάρχουν, καὶ ὅμως διὰ τοῦ Νόμου ἀπό τινων ἐτῶν ἐπιβάλλεται ἔγγειος φόρος εἰς τὴν ἐξαγωγὴν καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας, ὡς εἶπον, δραχμῶν 2,50 τὸ καντάριον. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἶναι δίκαιον τοῦτο; νομίζω ὄχι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἔχῃ προχείρους πληροφορίας. Νὰ δεχθῇ δηλαδὴ, ὅπως συμπεριληφθῇ καὶ ἡ Καρυστία μεταξὺ τῶν Ἐπαρχιῶν, ὧν τὸ βαλανίδιον φορολογεῖται πρὸς δραχμὰς 1 καὶ 20 τὸ καντάριον, νὰ προστεθῇ δὲ ἡ φράσις «ἐὰν τὰ βαλανίδια παράγωνται ἐξ ἰδιοκτήτων βαλανιδοδένδρων». Οὕτω δὲ καὶ τοῦ Δημοσίου τὰ συμφέροντα ἐξασφαλίζονται καὶ δικαιοσύνη ἀποδίδεται εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς κατοίκους τῶν ὀλίγων χωρίων τῆς Καρυστίας, τῶν ὁποίων ἡ παράνομος καὶ αὐθαίρετος αὕτη φορολογία δεσμεύει τὴν περιουσίαν. Ἂν δὲ διστάζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας· διότι, ἅμα ὡς ζητήσῃ τοιαύτας, ἡ ὑπηρεσία θέλει τὸν πληροφορήσει ἀδιστάκτως, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲν βαλανιδιόδενδρον Ἐθνικὸν, ἀλλ’ ὅτι ὑπάρχουσι σποραδικῶς ἐν εἰς τοῦτον τὸν ἀγρὸν, δύω εἰς τὸν ἄλλον καὶ καθεξῆς, καὶ ἐξ αὐτῶν παράγεται τὸ βαλανίδιον. Τώρα ἐρωτῶ, ὅταν ἐκ τοιούτων σποραδικῶς κειμένων βαλανιδιοδένδρων, κειμένων ἐντὸς ἰδιοκτήτων ἀγρῶν, παράγεται τὸ βαλανίδιον, εἶναι δίκαιον νὰ πληρώνουν οἱ ἰδιοκτῆται δραχμὰς 2,50; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην πρὸς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς φορολογουμένους, οἵτινες δὲν ζητοῦσι νὰ ἀδικήσωσι τὸ Κράτος. (Ὅρα Παράρτημα).

§111ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ παριστάνοντες ἑαυτοὺς ὡς ἀδικουμένους πολῖται τῆς Ἐπαρχίας Καρυστίας, καὶ ἐὰν ἔχωσι δίκαιον κατ’ οὐσίαν, καὶ ἐὰν πράγματι ἀδικῶνται, καθυστέρησαν, διότι ἐπὶ τόσα ἔτη δὲν ἐφρόντισαν ὅπως κατορθώσωσι νὰ μὴ ἀδικῶνται. Ἐὰν πράγματι συνετελεῖτο ἀδικία, ἤθελον φροντίσει, ἵνα ἀρθῇ αὕτη, ἀφοῦ καὶ Ὑπουργοὶ ἐκ τῆς Ἐπαρχίας ταύτης ὑπῆρξαν. Ἐὰν ἦναι βάσιμος ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κυρίου βουλευτοῦ καὶ συντελῆται ἀδικία ἐπὶ τῶν συμπολιτῶν αὐτοῦ, ἐὰν, ἐνῷ τὰ βαλανιόδενδρα εἶναι ἰδιόκτητα, ἐπιβαρύνωνται διὰ δικαιώματος ἐπικαρπίας, νομίζω ὅτι οἱ ἐκ Καρυστίας γενόμενοι Ὑπουργοὶ δὲν ἤθελον συντελέσει εἰς τὴν παράτασιν τῆς προσγενομένης ἀδικίας. Ἡ Καρυστία ἔχει πρὸ χρόνων μεταξὺ αὑτῆς ἀνθρώπους, οἵτινες διετέλεσαν Ὑπουργοὶ, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραβλέψωσι τὸ ἀδίκημα, καὶ νὰ μὴ συντελέσωσι νὰ μεταβληθῇ ἡ φορολογία, καὶ ἀναγνωρισθῇ τὸ ἰδιόκτητον τῶν βαλανιοδένδρων τούτων. Κατὰ τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν μοὶ ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ ἐπανορθώσω τὴν ἀδικίαν, ὀφείλω νὰ ἐξετάσω ἐὰν ὑπάρχῃ ἀδικία. Σήμερον συζητεῖται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τὸ Νομοσχέδιον, οὐχὶ εἰς τρίτην. Εἶναι χρόνος εἰσέτι νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν αὐτὰ τὰ βαλανιόδενδρα ἦναι ἐθνικὰ ἢ ἰδιόκτητα, διὰ τοῦτο δὲν θέλω λείψει νὰ τηλεγραφήσω, καὶ ἅμα λάβω τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἶναι ἰδιόκτητα, θέλει ἀποδοθῆ δικαιοσύνη.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ τότε θὰ συμβῇ τὸ ἴδιον καὶ δι’ ἄλλας Ἐπαρχίας, ὡς καὶ διὰ τὴν Ἐπαρχίαν Ἀκαρνανίας, διότι καὶ ἐκεῖ τὸ αὐτὸ συμβαίνει.

§113ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ὑποβάλλω ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος τὸ παράπονον τοῦτο. Εἰς πολλὰς Συνόδους διετύπωσα τὸ παράπονον τοῦτο καὶ παρεκάλεσα τὰς Κυβερνήσεις νὰ ζητήσωσι πληροφορίας καὶ θεραπεύσωσι τὸ κακόν. Ἐζήτησα πληροφορίας καὶ ὑπάρχουσι τοιαῦται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπανειλημμένως ἐβεβαίωσαν αἱ Ἀρχαὶ, ὅτι τῳόντι εἶναι ἰδιόκτητα τὰ βαλανιόδενδρα.

§114ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί δὲν ἐθεραπεύθη τὸ κακόν;

§115ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Διότι, κύριοι, δὲν ἐπεθύμουν τέλος πάντων νὰ τὸ εἴπω, διότι ὁ ὑπάρξας Ὑπουργὸς ἐκ τῶν πολιτευομένων τῆς Ἐπαρχίας, διεκδικεῖ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτοῦ τοῦ χωρίου, ἑπομένως καὶ τὰ βαλανιόδενδρα, καὶ διὰ τοῦτο ἴσως ἔφερε καὶ ἐμπόδια, ὅπως ἀναγνωρισθῶσιν ὡς ἰδιόκτητα εἰς τοὺς κατέχοντας αὐτά. Δὲν ὑπάρχει ὁ ἐλάχιστος δισταγμὸς, ὅτι εἶναι ἰδιόκτητα, ἀλλ’ αὐτὸς δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν σκοπὸν νὰ κατακτήσῃ τὰ κτήματα αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσῃ τὰς πληροφορίας αὑτὰς, ἐξ ὧν θέλει καταφανῆ, ὅτι εἰσὶν ἰδιόκτητα καὶ οὐχὶ ἐθνικὰ, ὅπως ἀποδοθῇ δικαιοσύνη.

§116Κ. ΤΡΑΚΑΣ. Κύριοι, ἡ κτηνοτροφία ἀποτελεῖ σπουδαίαν πρόσοδον εἰς τὰς Ἐπαρχίας, αἵτινες καταγίνονται περὶ τὴν κτηνοτροφίαν καὶ ἐνῷ ἐπὶ τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους εὑρισκομένων ζῴων ἐπιβάλλεται φόρος βαρὺς, ἀφ’ ἑτέρου ἠλαττώθη ὁ φόρος τῶν ζῴων τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων, καὶ δὲν ὑπάρχει συναγωνισμὸς μεταξὺ τῶν ἐγχωρίων ζῴων καὶ τῶν ξένων. Τώρα, ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος νὰ ἐπιβάλληται φόρος εἰς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα ζῷα, εἶνε λόγος δικαιοσύνης, ὥστε καὶ τὰ ἐγχώρια ζῷα νὰ ἀπαλλαγῶσι βαρέος φόρου, διότι ἄλλως ἡ κτηνοτροφία θέλει καταστραφῆ· διότι εἰς τὰς μεγαλοπόλεις δὲν δύνανται νὰ εἰσέλθωσι ζῷα ἐκ τῶν Ἐπαρχιῶν, ἐπειδὴ δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσιν.

§117ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κάτω ὅλοι οἱ φόροι.

§118ΤΡΑΚΑΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω ταῦτα, ὥστε νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ φορολογία πρέπει νὰ ἦνε δικαία καὶ νὰ ἐπιβαρύνῃ πάντας.

§119ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὅσον τάχιστα ὑποβάλῃ τροπολογίας τινὰς εἰς τὸ Δασμολόγιον, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ζῷα καὶ τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς, διότι καὶ ἡ γεωργία καὶ ἡ κτηνοτροφία ἤδη βλάπτεται σπουδαίως. Παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰς σκέψεις αὐτάς.

§120ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§121ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς πόσον ἀνέρχεται ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· διότι, ὡς ἐκηρύχθη, κατὰ τὸν ἀρχικὸν νόμον δὲν ἐπετρέπετο νὰ ὑπερβῇ τὰς 15 δραχμὰς κατὰ κτῆνος, τοῦτο δὲ μετεβλήθη κατόπιν καὶ ἔμεινεν ἀόριστον καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω μέχρι τίνος ποσοῦ δύναται νὰ φθάσῃ, διότι ἤκουσα, ὅτι ὑπάρχουσι μέρη τινὰ, εἰς τὰ ὁποῖα πληρόνουσι 50 δραχμάς.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§123ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 2).

§124ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν· δὲν ἐννοῶ διατί, ἐνῷ ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου ὡρίσθη 7%, ὅταν πρόκειται νὰ εἰσπραχθῇ παρὰ τοῦ Δημοσίου, νὰ εἰσπράττεται 10 λεπτὰ κατ’ ὀκάν. Φαίνεται, ὅτι νομίζουσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, ὅτι τὸ ἔλαιον τιμᾶται πλέον τῆς δραχμῆς, ἤτοι δραχ. 1 καὶ λεπ. 45, ἀλλὰ τοῦτο δὲν συμβαίνει, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ πληρόνηται 7 λεπτὰ τὴν ὀκὰν καὶ οὐχὶ 10. Ἐλπίζω, ὅτι θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρητίς μου αὕτη.

§125Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῶν προταθέντων οἰκονομικῶν καὶ φορολογικῶν νομοσχεδίων, εἰς τὰ ὁποῖα κατοπτρίζεται τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶπεν, ὅτι δὲν προτίθεται νὰ παρεμβάλῃ πρόσκομμα εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῶν. Κατ’ ἐμὲ οἱ λόγοι, οἵτινες ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὴν γνώμην ταύτην, εἶναι οἱ ἑξῆς· πρῶτον διότι, ἀφοῦ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς δὲν φαίνεται διατεθειμένη νὰ ἐπιδοκιμάσῃ τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ματαία ἀποβαίνει ἡ προσπάθεια τῆς νῦν Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως μεταπείσῃ αὐτὴν τοὐλάχιστον ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἂν καὶ ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι, τοῦ χρόνου προϊόντος, θέλουσι μεταβληθῆ αἱ πεποιθήσεις περὶ τούτου· δεύτερον, ἀφοῦ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς φαίνεται τοὐλάχιστον ἤδη διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, δὲν νομίζομεν, ὅτι ἐκ μέρους ἡμῶν πρέπει νὰ παρεμβληθῇ πρόσκομμα κατὰ τῶν νομοσχεδίων, τῶν ἀποτελούντων τὸ διαληφθὲν οἰκονομικὸν σύστημα, διότι ἠδύνατο ν’ ἀπομείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ δικαιολογία, ὅτι, μὴ ψηφισθέντων ὅλων τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ οἰκονομικὸν αὐτῆς σύστημα· τρίτον καὶ τελευταῖον, διότι ἡ ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, εἶνε τοσοῦτον προκεχωρημένη, ὥστε, ἐὰν παραταθῶσι περισσότερον αἱ συζητήσεις, εἶνε κίνδυνος νὰ μὴ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ οὕτω νὰ μὴ πραγματοποιηθῶσιν αἱ οἰκονομίαι, αἵτινες ἤθελον προέλθει ὑπὸ τῶν νόμων, τῶν ὑποβληθέντων ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡ δήλωσις αὕτη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκληφθῇ ὡς παραίτησις αὐτῆς ἀπὸ τῆς συζητήσεως αὐτῶν ἐκείνων τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ μὲν ἀντίθετα εἰς τὰς ἰδέας αὐτῆς, ἀλλ’ ὧν ἡ ἐπιψήφησις θέλει παραβλάψει τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἐπὶ τὸ μέλλον. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων, νομίζω, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐφελκύσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἀνάγονται εἰς δύω κατηγορίας, ἤτοι τὰ μὲν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν διὰ τῶν κειμένων νόμων προερχομένων προσόδων, τὰ δὲ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν διὰ τῶν κειμένων νόμων ὑφισταμένων δαπανῶν. Εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν ἀνάγεται τὸ 2 ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Οἴκοθεν ἐννοεῖτε, κύριοι, ὅτι ἀντιπροσωπεύων ἐλαιοφόρον Ἐπαρχίαν, ἔχω συμφέρον νὰ ψηφισθῇ ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἐγγείου φόρου ἀπὸ 10 εἰς 8%, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶνε ἡ κατάλληλος ὥρα νὰ περικόψωμεν τὰς ὑπαρχούσας προσόδους, δὲν νομίζω ὅτι εἶνε ἡ ὥρα, καθ’ ἣν πρέπει πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους νὰ περιστείλωμεν τοὺς πόρους τοῦ Δημοσίου Ταμείου, τοὐναντίον δὲ νομίζω, ὅτι εἶνε ἡ ὥρα, καθ’ ἣν ὀφείλομεν μετ’ αὐταπαρνήσεως νὰ σκεφθῶμεν πρὸς ἐξεύρεσιν νέων πόρων, δι’ αὐτῶν δὲ καὶ τῆς περικοπῆς τῶν δαπανῶν νὰ ἐξεύρωμεν διέξοδον ἀπὸ τῆς παρούσης κρίσεως, τὴν ὁποίαν διέρχονται τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ σκέψις, ὅτι εἶνε ἄνισος ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, ὅπως δικαιολογήσῃ τὴν προτεινομένην ἐλάττωσιν, διότι ἐν τῇ φορολογίᾳ δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη· πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε παρὰ πολλῶν βουλευτῶν διαμαρτυρίας ἕνεκα τῆς ἀνισότητος τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἐπὶ τῆς ῥητίνης καὶ ἐπὶ τόσων ἄλλων φόρων· τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅπως ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ τῆς φορολογίας, ὅτι εἰς πολλὰ ὑπάρχει ἀνισότης καὶ ἀδικία; Ἀλλ’ εἶνε ἡ κατάλληλος στιγμὴ σήμερον, ἵνα ἀσχοληθῶμεν εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀνισότητος; Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ ἐγγείου φόρου τοῦ ἐλαίου, δὲν νομίζω, ὅτι ἡ μεγίστη ἀδικία ἔγκειται, εἰς τὸ ὅτι εἰσπράττεται τὸ ποσοστὸν τῶν 10% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Ἤθελα προτιμήσει νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ 10% ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, ἀλλὰ νὰ μεταβληθῇ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως αὐτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσάγων τὸν Προϋπολογισμὸν, προέβαλεν ὡς ἐπιχείρημα, ὅτι οἱ ἐλαιοκτηματίαι διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου θέλουσι δυνηθῇ νὰ προβῶσιν εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐλαίου. Δὲν νομίζω, ὅτι σπουδάζων εἶπε τοῦτο· δὲν πιστεύω ἐξ αὐτοῦ νὰ ἐνισχυθῶσιν οἱ ἐλαιοκτηματίαι εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῆς βελτιώσεως τῆς ποιότητος τοῦ ἐλαίου μεθόδων. Ὑπάρχουσιν ἄλλα πρὸς τοῦτο μέσα, ὁ τρόπος τῆς καλλιεργείας τῶν ἐλαιῶν, ὁ τρόπος τῆς διατηρήσεως αὐτῶν ἐκ τῆς σήψεως καὶ ἄλλοι διάφοροι τρόποι ἀλλοῖοι ἐκείνων, δι’ ὧν ἡμεῖς σήμερον κατασκευάζομεν τὸ ἔλαιον. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι, ἐὰν παρ’ ἡμῖν ἡ πρόσοδος τῆς ἐλαίας ἔμεινε στάσιμος, ὀφείλεται εἰς τοῦτο, ὅτι οἱ καλλιεργοῦντες δὲν ἔχουσι τὰς γνώσεις καὶ τὰ μέσα, ἅπερ ἔχουσιν οἱ Εὐρωπαῖοι, διὰ νὰ κατασκευάζωσιν ἔλαιον καλῆς ποιότητος. Ὥστε ἡ ἐλάττωσις αὕτη κατ’ ἐμὲ οὐδόλως θέλει συντελέσει εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ εἴδους τούτου. Ἐὰν ὅμως πρόκειται ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιψηφίσῃ τὴν ἐλλάτωσιν ταύτην, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις καὶ εἰς τὸν φόρον, τὸν ἐπιβαλλόμενον εἰς τὰς βρωσίμους ἐλαίας. Ἄν ὁ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου φόρος κρίνεται, καὶ εὐλόγως, ἄνισος, ὁ ἐπὶ τῶν βρωσίμων ἐλαιῶν ἐπιβαλλόμενος ἐκ τῶν λεπτῶν 3 κατ’ ὀκᾶν εἶναι ἀνισώτερος, διότι ἀναλογεῖ πρὸς 30 καὶ 40% ἐπὶ τῆς ἐξ αὐτῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἐλαττουμένου τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἐγγείου φόρου ἐκ 10 εἰς 8%, πρέπει κατ’ ἀναλογίαν νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἐπὶ τῶν βρωσίμων ἐλαιῶν φόρος ἀπὸ 3 λεπτῶν εἰς 1½ ἢ τὸ πολὺ εἰς λεπτὰ 2.

§126ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς ἀπαλλάξω τοῦ κόπου; Ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τούτου καὶ εἶχε τυπωθῆ τὸ νομοσχέδιον, μοὶ ἀνεκοίνωσαν καὶ περὶ τῶν ἐλαιῶν τῶν βρωσίμων, καὶ εἶπον ἔκτοτε ὁ φόρος τῶν βρωσίμων ἐλαιῶν νὰ περιορισθῇ εἰς 2 λεπτά.

§127Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν εἶχον γνῶσιν περὶ τούτου· ἄλλως τε ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα τὸν λόγον, ἦτο διὰ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κοινοβουλίου ἐπὶ τὴν ἀποφυγὴν πάσης μεταβολῆς, ἐπαγομένης τὴν ἐλάττωσιν τῶν προσόδων τοῦ Κράτους. Ἐν ἐποχῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις παριστᾷ τὴν κατάστασιν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ Κράτους ὡς διερχομένην τὴν δεινοτάτην τῶν κρίσεων, ἐν ἐποχῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν ἄδειαν νὰ ἐνεχυριάσῃ εἰς τὰς Τραπέζας τὰς ὑπολειφθείσας ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων, ἐν ἐποχῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀδυνατεῖ νὰ ὑποδείξῃ τὰ μέσα, δι’ ὧν δύναται ν’ ἀναπληρωθῇ τὸ ὑποδεικνυόμενον ἔλλειμμα, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἔργον φιλοπατρίας νὰ προβῶμεν εἰς ἐλαττώσεις φόρων. Ὅταν ἢ ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἰσοζύγιον, ἢ τοὐλάχιστον πεισθῶμεν, ὅτι πρόκειται νὰ τὸ ἀποκτήσωμεν μετ’ ὀλίγον, δύνανται πολλὰ ἐκ τῆς φορολογίας νὰ μελετηθῶσι καὶ διαῤῥυθμισθῶσι. Σήμερον ὅμως πᾶσα ἀπόφασις περὶ ἐλαττώσεως τῶν ὑπαρχουσῶν πηγῶν τοῦ Δημοσίου Θησαυροῦ εἶνε ἄρνησις τοῦ πρὸς τὴν πατρίδα ἡμῶν καθήκοντος.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§129ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ μέχρι τίνος ὥρας θὰ παρατείνωνται αἱ ἑσπεριναὶ συνεδριάσεις. Δὲν δυνάμεθα νὰ μένωμεν πέραν τοῦ μεσονυκτίου· δὲν πιστεύω ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ φέρῃ ἀντίῤῥησιν, διότι ἐνθυμεῖσθε τὶ ἔλεγε πέρυσι (θόρυβος).

§130ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς διακόπτεις τὴν συζήτησιν ἐν μέσῳ τοῦ νομοσχεδίου; (θόρυβος).

§131ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τῳόντι, κύριοι, συλλαμβάνομαι ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἀντιφάσκων καὶ ἀθετῶν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὡς ἀντιπολιτευόμενος ἔλεγον. Καὶ δὲν λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ ἐλέγχοντες ἐμὲ ἐπὶ ἀντιφάσει, ὅτι ἡ Βουλὴ κατηρτίσθη μόλις πρὸ 10 ἡμερῶν, ὅτι ἔχει νὰ βασανίσῃ Προϋπολογισμὸν κατὰ τὸν 6 ἢ 7 μῆνα τοῦ ἐνιαυτοῦ, ὅτι καλεῖται νὰ συζητήσῃ καὶ ψηφίσῃ Νομοσχέδια κανονίζοντα τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα, ὅτι ἐπέστη ἡ συγκομιδὴ τῶν προϊόντων, ὅτι ἐμειώθησαν αἱ πιθανότητες ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει εἶσθαι παροῦσα μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ Αὐγούστου καὶ ὅτι δὲν μένει παρὰ σπεύδουσα ἐργαζομένη ἡμέραν καὶ νύκτα νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν συνταγματικὴν τροχιάν! Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ νὰ ἐργασθῇ, ἂν νομίζωσι μέλη τινὰ, ὅτι δὲν ἀντέχουσι, δύνανται ν’ ἀπέλθωσιν, ἀλλ’ οὐδέποτε θέλομεν παύσει συνιστῶντες εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρέπει νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν, ἵνα ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὁμαλὴν Συνταγματικὴν ὁδὸν, διότι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην ὁδόν.

§132ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Τὰ αὐτὰ ἔλεγε καὶ ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§133ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ παράσχῃ τοὺς ἀναγκαίους νόμους εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ μέσα καὶ τὴν συνδρομήν της εἰς ψήφισιν τῶν κατεπειγόντων νόμων, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὸ ἔργον της χωρὶς νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ σκοπῶν, τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ κατονομάσω.

§134ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ ὁρισθῇ ἡ ὥρα μέχρι τῆς ὁποίας θὰ διαρκῇ ἡ συνεδρίασις.

§135ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μέχρι πρωΐας· ἡ ἀνάγκη κανονίζει τὴν ὥραν. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ συστάσεως Σχολῆς ὑπαξιωματικῶν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§137ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας διατί, ἀφοῦ ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ὁρίσῃ τριετίαν, νὰ μὴ ἔχουν ἀνάγκην καὶ τῆς τριετίας αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξέλθουν ἐφέτος, καὶ διατί νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ δευτέρα τάξις.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων τοῦ περὶ συστάσεως προπαρασκευαστικοῦ σχολείου ὑπαξιωματικῶν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ).

§141ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἔχω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀπαρτία· παρόντες 133. (Κατόπιν ἀναγινώσκονται καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ Νομοσχεδίου καὶ γίνονται δεκτὰ ὡς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν τὸ περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῶν δοκίμων πρώτης τάξεως.

§144ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ παρουσιάζεται ὡς νομοσχέδιον οἰκονομιῶν, ἐνῷ οὐδεμίαν περιέχει οἰκονομίαν, καὶ περιέχει μόνον αὔξησιν δαπανῶν, δημιουργοῦν βαθμοὺς περιττούς. Περιέχει ἀποκοπὴν βαθμῶν τινων ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρ’ οὐδενὸς δύνανται νὰ καταληφθῶσι, διότι δὲν ὑπάρχουσιν οἱ κεκτημένοι τὰ προσόντα. Οἱ πλεῖστοι τῶν ἀφαιρουμένων ἀριθμῶν ἀνάγονται εἰς τοὺς δοκίμους αʹ τάξεως. Ἀφοῦ δὲν θὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς Σχολῆς οἱ δυνάμενοι νὰ προσαχθῶσιν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, ὧν γίνεται ἡ ἀφαίρεσις, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ νόμος, ἀφαιρῶν τοὺς ἀριθμούς. Ὁ νόμος ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθῇ ὑφιστάμενος ὡς εἶχε, καὶ ὅταν ἤθελον ἀποκτήσει τὰ προσόντα οἱ δυνάμενοι νὰ διορισθῶσιν εἰς τοὺς ἀναγεγραμμένους ἐν αὐτῷ ἀριθμοὺς, θέλουσιν οὗτοι βαθμολογηθῆ. Ἐν τούτοις γίνεται προσθήκη βαθμῶν περιττῶν, ἐνῷ δὲ αἱ ἀφαιρέσεις εἶναι μόνον τυπικαὶ, αἱ προσθῆκαι εἶναι πραγματικαί. Ὁ στόλος ἡμῶν τίνα χρείαν ἔχει δύω ὑποναυάρχων; νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην δύω ὑποναυάρχων, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη οὐδὲ τοῦ ἑνός. Αὐξάνονται αἱ θέσεις τῶν ἀντιπλοιάρχων κατὰ ἕνα, καὶ αἱ θέσεις τῶν πλωταρχῶν κατὰ δύω. Αἱ αὐξήσεις αὗται εἶναι ὅλως περιτταὶ, οὐδένα δὲ ἔχουσιν ἄλλον σκοπὸν ἢ τὴν ἱκανοποίησιν προσωπικῶν ἀπαιτήσεων. Ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον ἀπαιτῇ νὰ μένωμεν ἐνταῦθα μέχρι τοῦ μεσονυκτίου, ἐπαγγέλλεται, ὅτι ἀπαιτεῖ τοῦτο, ἵνα πραγματοποιηθῇ οἰκονομικὸν σύστημα, στηριζόμενον εἰς δύω τινὰ, εἰς ἐλάττωσιν δαπανῶν καὶ εἰς αὔξησιν προσόδων. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἀφορᾷ εἰς ἐλάττωσιν δαπανῶν, διότι αἱ δαπάναι, τὰς ὁποίας ἀφαιρεῖ, εἶπον, εἶναι καθαρῶς ἰδανικαὶ, ἀφορᾷ δὲ μόνον εἰς αὔξησιν δαπανῶν, ἑπομένως ἀντίκειται ὅλως εἰς τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, οὗ χάριν προκαλούμεθα νὰ συνεδριάζωμεν.

§145Ρ. ΡΩΜΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου, τοῦ ὁρίζοντος τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν καὶ δοκίμων τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ, ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἀναγκαίαν ἐξήγησιν. Ὁ ἔντιμος προαγορεύσας ἐπέκρινε τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ἀντὶ ἑνὸς ὁρίζει δύω Ὑποναυάρχους. Ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε, κύριοι, ὁ μὲν εἷς διατελεῖ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Α. Μ. ὡς αὐλάρχης, ὁ δὲ ἕτερος μέλλει νὰ διευθύνῃ τὸν Ναύσταθμον. Εἶναι δὲ μεγίστη ἀνάγκη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ναυτικοῦ νὰ ὑπάρχῃ εἷς ἀνώτατος ἀξιωματικὸς χάριν τῆς πειθαρχίας. Ἂν δὲ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς οἰκονομίας καὶ τοῦ δικαίου, ὁ μὲν Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου ἔχει μισθὸν 600 δραχμὰς, ὁ δὲ Ὑποναύαρχος ἔχει 610. Οὐδεὶς λοιπὸν λόγος οἰκονομίας δύναται νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ παραδεχθῶμεν τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο· ἀφ’ ἑτέρου δὲ φρονῶ, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι λίαν ἄδικον νὰ μὴ προβιβάσωμεν ἀξιωματικὸν εἰς Ὑποναύαρχον δικαιούμενον εἰς τοῦτο ὡς ἐκ τῆς μακροτάτης καὶ εὐδοκίμου αὐτοῦ ὑπηρεσίας, καὶ διότι ἡ θέσις αὕτη πρέπει καὶ κατὰ νόμον καὶ κατὰ πρῶτον λόγον νὰ κατέχηται ὑπὸ Ὑποναυάρχου. Παραπλήσια τούτων ἔχω νὰ εἴπω καὶ περὶ τῶν ἄλλων 2 ἢ 3 ἀξιωματικῶν, ἀφοῦ μάλιστα ἀπεκτήσαμεν καὶ 4 νέα πλοῖα. Πρὸς τούτοις δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς ἐπροβιβάσθησαν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ἐν χρονικῷ διαστήματι σχετικῶς βραχυτάτῳ ἐν συμπαραβολῇ πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς θαλάσσης, ὅπερ δὲν εἶναι λίαν ἐνθαῤῥυντικὸν διὰ τοὺς τελευταίους τούτους. Ταῦτα εἶχον ἐν συντόμῳ νὰ εἴπω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ὡς τὸ Σῶμα τὸ ἐπικροτοῦν, ὁσάκις βλέπει ἀπονεμομένην τὴν δικαιοσύνην ἐν ἴσῳ μέτρῳ καὶ ἐν ἄκρᾳ εὐθυδικίᾳ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1885 Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§147ΗΛ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1885. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε ἔχομεν σχεδὸν τρεῖς Προϋπολογισμούς· εἶναι ὁ πρῶτος Προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον συνέταξεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, εἶναι ὁ δεύτερος, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἰδία ἐπέφερε μεταῤῥυθμίσεις τινὰς, καὶ εἶναι καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Δυνάμεθα δὲ νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι καὶ τέταρτος Προϋπολογισμὸς, ὁ Προϋπολογισμὸς, ὁ ὁποῖος θὰ κανονισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας συνέταξεν ἡ πλειονοψηφία καὶ ἡ μειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Λοιπὸν ἐπὶ τῇ βάσει τίνος ἐκ τῶν τεσσάρων τούτων Προϋπολογισμῶν καλεῖται σήμερον ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους διὰ τὸ ἔτος 1885; Καὶ ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου καὶ ἐφεξῆς; Ἠκούσατε, κύριοι, κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὁπότε ἀφ’ ἑνὸς ἀνέπτυξε τὰς περὶ Προϋπολογισμοῦ ἰδέας της ἡ νέα Κυβέρνησις, καὶ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας αὕτη ἐπήνεγκεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν· ἠκούσατε ἐξ ἄλλου τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὶ ἀπεφάνθη ὅσον ἀφορᾷ τὰς λεγομένας οἰκονομίας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἠκούσατε, ὅτι ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς ῥητῶς καὶ δι’ ἀριθμῶν ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι αἱ οἰκονομίαι δὲν ἀνέρχονται εἰς 6½ ἑκατομμύρια, εἰς ἃ ἀνάγει ταύτας ἡ παροῦσα Κυβέρνησις· ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι αἱ οἰκονομίαι μόλις ἀνέρχονται εἰς 1 καὶ ½ ἑκατομμύριον, ἀλλὰ καθὼς ἄλλοι ἐντριβεῖς περὶ τὴν οἰκονομικὴν ἐπιστήμην καὶ ἐγκύψαντες σπουδαίως εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ εἰς τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως ἐγνώρισαν, θέλουν σᾶς ἀποδείξει, ὅτι αἱ οἰκονομίαι μόλις ἀνέρχονται εἰς ἥμισυ σχεδὸν ἑκατομμύριον. Δὲν εἶδον ἀκόμη τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας, δὲν εἶδον τὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας, διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ ἐκεῖ ἀποφαίνονται, ὅσον ἀφορᾷ τὰς οἰκονομίας· ἀλλ’ ἐλάβομεν ἀφορμὴν καὶ ἄλλοτε νὰ ὁμιλήσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει αὐτὴν τὴν κολοσσιαίαν πλειοψηφίαν ἐδῶ, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν. Ἂν δὲ θελήσῃ τις νὰ μελετήσῃ τὰ πρακτικὰ, θέλει παρατηρήσει, ὅτι καὶ ἡμεῖς, ὅταν ἀπεμακρύνθημεν ἀπὸ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν, ἀπεμακρύνθημεν λόγῳ αὐτοῦ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, ῥητῶς δὲ ἐδηλώσαμεν τότε, ὅτι τὸ μόνον ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπεμακρυνόμεθα τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἦτο τὸ οἰκονομικόν· ἀλλ’ ὅτι δὲν συνηντώμεθα μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ οὔτε μὲ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἢ διὰ νὰ ἴδωμεν πραγματοποιουμένας τὰς οἰκονομίας. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν εἶναι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται ὄχι μόνον ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ, ἀλλ’ ὁλόκληρος ὁ λαός· δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς κοινῆς, τῆς τετριμμένης ὑπηρεσίας τῶν διορισμῶν καὶ τῶν παύσεων· δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς τετριμμένης ὑπηρεσίας τῶν διαφόρων πιστώσεων· εἶναι τὸ ζήτημα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ ζωὴ ἢ ὁ θάνατος τοῦ τόπου μας, καὶ ὅταν τὸ ζήτημα εἶναι τόσον σπουδαῖον καὶ ἔχῃ τόσην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ζωτικότητος τοῦ λαοῦ καὶ ὅταν κυρίως δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἤλθομεν καὶ δι’ αὐτὸ πρόκειται σπουδαίως καὶ ἐμβριθῶς νὰ μελετήσωμεν, δὲν ἐπιτρέπεται, ἂν δὲν πεισθῇ προηγουμένως ἡ Βουλὴ ποῖαι εἶναι αἱ πραγματικαὶ οἰκονομίαι καὶ ποῖος θὰ εἶναι ὁ πραγματικὸς Προϋπολογισμὸς, νὰ ψηφίσωμεν τὸ παρὸν Νομοσχέδιον, ἤτοι νὰ προεξοφλήσωμεν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς μὲ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἐνόησε νὰ ψηφίσῃ. Ἐλάβομεν καὶ ἄλλοτε ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσωμεν καὶ τὸ παρετήρησαν καὶ οἱ δοκιμώτεροι τῶν πολιτευομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἄλλος πόρος, διὰ τοῦ ὁποίου νά δυνηθῶμεν νὰ καλύψωμεν τὸ φοβερὸν ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ὑπερβῇ καὶ τὰ 15,000,000, παρὰ μόνον τὸν πόρον τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Καὶ Ὑπουργοὶ ἠγόρευσαν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ διάφοροι ἄλλοι συνάδελφοι καὶ Ἐπιτροπὴ, νομίζω, ἐζητήθη νὰ συστηθῇ διὰ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸν μόνον πόρον, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀπομένει διὰ νὰ καλύψωμεν αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον, ἀφιέμενον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἐγένετο οὐδεμία μεταβολὴ, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι μόνον πρόσωπα ἤλλαξαν, ἀλλὰ πραγματικὴ μεταβολὴ, ἡ ὁποία νὰ ὠφέλησε τὸν λαὸν, ἡ ὁποία νὰ ὠφέλησε τὴν κοινωνίαν καὶ τὰς συναλλαγὰς, δὲν ἔγινε· διότι ποία εἶναι ἡ ζωὴ τῶν συναλλαγῶν; ἡ ζωὴ αὐτῶν ἐξαρτᾶται κατὰ μέγιστον μέρος ἐκ τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Αὐτὸ τὸ ἰσοζύγιον εἶναι τὸ μόνον εἴδωλον, ὁ μόνος πόθος, τὸ ὁποῖον μᾶς παρουσίαζον, κύριοι, οἱ πρώην Κυβερνῆται, καὶ τὸ ὁποῖον, ἂν ἐπετυγχάνετο, ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ κοινωνικὴ θέσις τοῦ Ἔθνους θὰ ἦτο σπουδαία.

§148ΖΕΡΒΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν παραιτεῖται, καὶ ἂν παραιτηθῇ, θὰ κληθῇ ὁ κ. Τρικούπης· δὲν καλεῖται ἄλλος.

§149ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Δὲν θὰ μοῦ κανονίσετε τὸν τρόπον τοῦ ὁμιλεῖν σεῖς, κύριε Ζερβέ.

§150ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν ἐννοοῦμεν νὰ σᾶς κανονίσωμεν τὸν τρόπον τοῦ ὁμιλεῖν, ἐννοοῦμεν ὅμως ὅτι θέλετε νὰ δαπανᾶτε τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς.

§151ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ διότι μὲ παρεξηγοῦν· ἂν εἶχον τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσουν, δὲν θὰ ἔλεγον αὐτά.—Λοιπὸν, κύριοι, ὁ μόνος πόρος, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα ὄχι μόνον νὰ φέρωμεν οἰκονομίας, ἀλλὰ νὰ καλύψωμεν καὶ τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ τὸ σπουδαῖον καὶ νὰ δώσωμεν ζωὴν καὶ τιμὴν εἰς αὐτὸ τὸ Ἔθνος, τὸ ὁποῖον κινδυνεύει νὰ χρεωκοπήσῃ καὶ τὸ ὁποῖον ὡμολόγησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν ἀναδέχεται παρὰ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀπογραφῆς, εἶναι, λέγω, ὁ πόρος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐγεννήθη ἐν τῇ Βουλῇ; Εἰργάσθη ὅπως τὸ ἓν τῶν μελῶν της ἐβεβαίωσεν, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ Ἐπιτροπή; ἢ τί ἔπραξε πρὸς σωτηρίαν τοῦ Τόπου;

§152ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἐπιτροπὴ ἐζητήθη δι’ ἄλλον λόγον.

§153ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ λάβωμεν μίαν ὡρισμένην ἀπάντησιν, ἂν εἴτε ὑπὸ τὴν μίαν ἔποψιν τῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπηγόρευσαν ἐντεῦθεν διακεκριμένοι ῥήτορες καὶ πολιτευταί, εἴτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς μειοψηφίας ἢ πλειοψηφίας, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τοῦ ζητήματος ἔλαβε μέτρον τι, θὰ φέρῃ οἰκονομίας ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ ποίας οἰκονομίας θὰ φέρῃ; καὶ τότε ἐν πεποιθήσει νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἡ ἐγγεγραμμένη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ οἰκονομία θὰ γείνῃ βεβαία· ἐν ἐναντίᾳ ὅμως περιπτώσει, δὲν εὑρισκόμεθα παρὰ εἰς μίαν κατάστασιν χειροτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν παρελάβομεν. Καὶ λυπούμεθα, διότι πλανηθέντες ἐχορηγήσαμεν τὴν συνδρομὴν ἡμῶν μέχρι τοῦδε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). (Ὁμοίως εἰς γʹ συζήτησιν τὸ περὶ ἐκλογικῶν τμημάτων).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ νομοσχεδίου.

§155Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον· χθὲς τὸ ἑσπέρας προέκειτο νὰ συζητηθῇ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, ἀλλ’ ὑπεβλήθη πρότασίς τις καὶ ἐγένετο δεκτή, ὅπως ἀναβληθῇ εἰς πρωϊνὴν συνεδρίαν, διότι ἡ ὥρα δὲν ἐθεωρεῖτο κατάλληλος εἰς τὴν συζήτησιν τοιούτου νομοσχεδίου. Ἔτι ὀλιγώτερον κατάλληλος εἶναι βεβαίως ἡ ὥρα αὕτη. Ἔχομεν ἤδη, κύριοι, 10½ μ. μ. εἴμεθα δὲ πάντες καταβεβλημένοι καὶ ἐκ τῆς πολυώρου ἐργασίας τῆς ἡμέρας καὶ ἐκ τοῦ ἐπικρατοῦντος νῦν ἀφορήτου καύσωνος. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Βουλήν, ἵνα δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἰς τὴν προσεχῆ πρωϊνὴν συνεδρίαν, ὅτε θὰ λάβω κἀγὼ τὸν λόγον, ἵνα ἀγορεύσω περὶ αὐτοῦ διὰ μακρῶν, θὰ δυνηθῶμεν δὲ πάντες ἀνετώτερον νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἀποφασίσωμεν περὶ αὐτοῦ. Ἐπὶ τούτῳ ὑποβάλλω πρότασιν, κύριε Πρόεδρε, περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν προσεχῆ πρωϊνὴν συνεδρίαν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη συμπεριελήφθη εἰς τὴν πρωϊνήν.

§157ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὴν πρωϊνὴν ἐπρόκειτο περὶ ἀναβολῆς εἰς τὸν Σεπτέμβριον· ἤδη πρόκειται περὶ ἀναβολῆς τοῦ Νομοσχεδίου τούτου εἰς πρωϊνὴν συνεδρίασιν.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις ὑπὸ 15;

§159ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσωμεν.

§160Γ. ΚΟΡΙΖΗΣ. Δὲν εἶσαι σὺ εἰς κατάστασιν· ἐὰν ἦσαι μεθυσμένος, πήγαινε νὰ ξεράσῃς!

§161ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παραληρεῖς, ἀνόητε!

§162Γ. ΚΟΡΙΖΗΣ. Σὺ εἶσαι ἀνόητος, παληάνθρωπε, (θόρυβος).

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζητήθη ἡ ἀναβολή.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις ὑπὸ 15.

§165ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε.

§166ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶνε ἀδύνατον ἀπόψε νὰ περάσῃ τὸ Νομοσχέδιον.

§167ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶνε ἀδύνατον νὰ περάσῃ τὸ Νομοσχέδιον· τί λόγος εἶνε οὗτος; (θόρυβος καὶ διαπληκτισμοὶ μεταξὺ τῶν κ. Βουλευτῶν, ποδοκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§168ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀποδοκιμασθῇ ὁ κ. Εὐταξίας.

§169ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὸν ἀνακαλέσητε, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν τάξιν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτὰ Λοκρίδος, καλεῖσθε ν’ ἀνακαλέσητε ὅσα εἴπετε.

§171ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Δὲν δύναται νὰ ἀνακαλέσῃ τίποτε, ἐὰν δὲν ἀποδειχθῇ, ὅτι ὑπάρχει ἀπαρτία.

§172ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. βουλευτής, δὲν εἶνε τίποτε, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀνακαλέσῃ, δὲν προσέβαλεν οὐδένα· τὸ λυπηρὸν ὅμως εἰς ὅλα ταῦτα εἶνε ἡ ἀγρία κατάστασις, τὴν ὁποίαν παρουσίασεν ἡ Βουλή. Φρονῶ, ὅτι ἦτο ὅλως ἄτοπον, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ἦτο ἡ ἔκφρασις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος, νὰ ἐπιτεθῇ κατ’ αὐτοῦ σύσσωμος ἡ Βουλή (θόρυβος).

§173ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§174ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§175ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Κύριε Χοϊδᾶ, τίς ἔχει τὸ δικαίωμα ἐρχόμενος ἐνταῦθα, νὰ λέγῃ, δὲν θὰ περάσῃ τὸ Νομοσχέδιον αὐτό; Ἕν μόνον δικαίωμα ἔχει ὁ ἀντιπρόσωπος, νὰ δώσῃ ἢ ὄχι τὴν ψῆφόν του, νὰ συνηγορήσῃ ἢ νὰ ἐπικρίνῃ τὸ Νομοσχέδιον, οὐδὲν ἕτερον. Ὅταν εἷς ἀντιπρόσωπος ἔρχηται ἐνταῦθα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, συνεδριαζούσης εἰς τοιαύτην ὥραν, μὲ τοιαύτην ἐπιμονὴν—διότι βλέπει, ὅτι ὁ χρόνος κατεπείγει καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ταῦτα διὰ νὰ διοικήσῃ—ὅταν ἔρχηται ἐδῶ καὶ λέγῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ταῦτα, ὀφείλομεν ἡμεῖς νὰ ὑποχωρήσωμεν ἐνώπιον τῆς τοιαύτης καταστάσεως;

§176ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§177ΜΑΡΓΕΛΛΟΣ. Τὸ τελευταῖον ἐπεισόδιον, ὅλως θλιβερὸν γεγονός, εὔχομαι νὰ μὴ ἔχῃ θλιβερὰς συνεπείας ἐπὶ τῶν ἐλευθεριῶν τῆς πατρίδος μας (θόρυβος). Εἶνε ἀληθὲς, ὅτι ὁ βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος παρεξετράπη· εἶνε ὅμως ἀληθέστερον, ὅτι ὁ βουλευτὴς Μαντινείας ἐπετέθη δυστυχῶς κατ’ αὐτοῦ (θόρυβος). Πρὸς ἱκανοποίησιν λοιπὸν τῆς ἀξιοπρεπείας καὶ τῆς ὑπολήψεως τοῦ Σώματος, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀνακαλέσῃ ἀμφοτέρους εἰς τὴν τάξιν (θόρυβος).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν κυρίων Κουκούλεζα καὶ Παπασταθοπούλου).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες εἶνε 136. Ἡ Βουλὴ εἶνε ἐν ἀπαρτίᾳ.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§181Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι μετὰ τὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον προεκλήθη, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθῃ ἡ ψηφοφορία, οὔτε ἡ Κυβέρνησις νὰ προκαλέσῃ ταύτην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος τὸν καπνόν. Πρόκειται νὰ συζητηθῇ νομοσχέδιον σπουδαιότατον καὶ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν καὶ ζητεῖτε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ ἐν ὥρᾳ οὕτω προκεχωρηκυίᾳ; Ὑπὸ τοιούτους ὅρους θὰ ἦναι ἀδύνατον ἡ συζήτησις νὰ ἔχῃ τὴν σπουδαιότητα, εἰς ἣν δικαιοῦνται αἱ Κοινοβουλευτικαὶ συζητήσεις, αἱ ἀφορῶσαι εἰς νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀφαιρέσωσιν ἀπὸ τὸ Δημόσιον ταμεῖον μίαν πρόσοδον 6 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία ἀντετάχθησαν εἰς τὴν γενομένην πρότασιν, ὅτι πρέπει τοὐλάχιστον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἡ συζήτησις ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ συζητήσω διὰ βραχέων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐκφέρω τὴν ἀτομικήν μου γνώμην ἐπὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὅν δέον νὰ φορολογηθῇ ὁ καπνὸς ἤθελον κηρυχθῆ ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου, διότι δι’ αὐτοῦ καὶ μόνου δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ πρόσοδος ἀξία λόγου ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ταμείου. Ὅπου ἠθέλησαν νὰ φορολογήσωσι τὸν καπνὸν, ὅπου ἠθέλησαν νὰ προσπορισθῶσιν ἐξ αὐτοῦ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου πρόσοδον ἀξίαν λόγου, παρεδέχθησαν τὸ μονοπώλιον. Ἐπικράτεια, ἥτις ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν καπνιζόντων εἶναι καλλιτέρα τῆς Ἑλλάδος, ἐκ τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ ἔχει πρόσοδον 20,000,000 φράγκων, νομίζω δὲ, ὅτι παρ’ ἡμῖν, ἐὰν ὄχι 20 ἑκατομμύρια, ἠθέλομεν βεβαίως ἔχει δέκα· πρόσοδος δὲ δραχμῶν 10,000,000 εἰς Προϋπολογισμὸν, οἷος ὁ ἡμέτερος, εἰς Κράτος, εἰς τὸ ὁποῖον τὰ οἰκονομικὰ ἔχουσιν ὡς τὰ ἡμέτερα, εἶναι σπουδαιοτάτη. Ἀλλὰ σήμερον δὲν θέλω ἐνδιατρίψει ἐπὶ τοῦ συστήματος τοῦ μονοπωλίου, διότι καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐκηρύχθησαν κατὰ τοῦ μονοπωλίου, ὥστε ἀποβαίνει ματαία ἡ ὑπ’ αὐτοῦ συζήτησις· θὰ ἔλθῃ ὅμως ἡμέρα, καθ’ ἣν πάντες θέλουν ἀναγνωρίσει, ὅτι ἀδύνατον ἄνευ τοῦ μονοπωλίου ν’ ἀπολαμβάνωμεν πρόσοδον ἀξίαν λόγου ἐκ τοῦ καπνοῦ. Σήμερον εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ περιορισθῶμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, συγκρίνοντες αὐτὸ πρὸς τὸ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως εἰσαχθὲν καὶ ἰσχῦον. Καὶ πρῶτον ὡς πρὸς τὸ σύνολον τῶν ἐλαττωμάτων, πολλὰ ἐῤῥέθησαν ἐκ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ κρατοῦντος συστήματος. Οἱ προαγορεύσαντες ὡς πρωτίστην κατ’ αὐτοῦ αἰτίασιν ἔφερον, ὅτι ὅπως δήποτε τὸ ἰσχῦον σύστημα ἐπιδρᾷ ἐπὶ τὴν παραγωγὴν καὶ ἔβλαψε τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν, ἐστέρησε δὲ τὸ Κράτος καὶ τὴν Πολιτείαν μιᾶς πηγῆς ἐθνικοῦ πλούτου. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ λειτουργοῦν σήμερον σύστημα εἶναι ἀπηλλαγμένον πάσης πλημμελείας, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ὡς πρὸς τὴν παραγωγὴν οὐδεμίαν ἐξήσκησεν ἐπιῤῥοήν, διότι τοὺς παραγωγοὺς ἀφῆκεν ἐλευθέρους νὰ παράσχωσιν ὅσον ἕκαστος ποσὸν δύναται, καὶ νὰ δίδῃ ὅσον δύναται ποσὸν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, νὰ ἐξάγῃ δὲ καὶ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἡ ἐγχώριος κατανάλωσις δὲν ἀποῤῥοφᾷ. Δὲν ἐξήσκησε δὲ οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν οὐδ’ ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου, διότι οἱ τοῦ καπνοῦ ἔμποροι δύνανται τὸν καπνὸν νὰ ἔχωσιν εἰς τὰς ἀποθήκας αὑτῶν εἰς ὅσην ποσότητα κρίνουσιν ἀνάλογον πρὸς τὰς ἐμπορικὰς αὐτῶν βλέψεις, διότι τὸ Κράτος δὲν φορολογεῖ αὐτόν, πρὶν ἢ ὁριστικῶς δοθῇ εἰς κατανάλωσιν. Ἐῤῥέθη, ὅτι ἡ φορολογία τῶν 3 δραχμῶν εἶναι ὑπέρογκος, ἀλλὰ παρετηρήθη ὑπὸ τοῦ ἐκ Τριφυλίας κ. βουλευτοῦ, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ προσέχῃ εἰς τὰ παράπονα τῶν καπνιζόντων, διότι αὕτη συμφέρον ἔχει νὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ καπνίζοντες. Νομίζω δὲ ὅτι, καὶ ἐὰν ὁ φόρος ἐλαττωθῇ, δὲν ἤθελον οὔτε τὸ ἐμπόριον, οὔτε ἡ παραγωγὴ ἐκ τούτου ὠφεληθῆ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ μεγαλείτερον πλεονέκτημα τοῦ λειτουργοῦντος συστήματος εἶναι ἀκριβῶς τοῦτο, ὅτι τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως περικλείει τοσαύτας πλημμελείας, τοσαύτας δημιουργεῖ πιέσεις, ὥστε καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν συγκρινόμενον τὸ λειτουργοῦν εἶναι προτιμότερον. Τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως σύστημα φορολογίας τοῦ καπνοῦ πρέπει νὰ κριθῇ ὑπὸ τρεῖς ἀπόψεις· ὑπὸ τὴν ἄποψιν τῆς ἐπιδράσεως ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, ὑπὸ τὴν ἄποψιν τῆς ἐπιδράσεως ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ ὑπὸ τὴν ἄποψιν τῆς ἐπιδράσεως ἐπὶ τῶν Δημοσίων εἰσοδημάτων. Ὑπὸ τὴν πρώτην ἄποψιν ἐξεταζόμενον εἶνε καταδικαστέον, διότι θέλει προκαλέσει πιέσεις καὶ ὀχλήσεις τοσαύτας ἐπὶ τοῦ παραγωγοῦ, ὥστε εἶναι κίνδυνος μὴ ἡ παραγωγὴ παραβλαφθῇ οὐσιωδῶς. Ὁ παραγωγὸς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν ἤθελε συλλέξει ἐν τῇ καλύβῃ αὐτοῦ ὀλίγον καπνὸν, ὑποχρεοῦται νὰ δηλώσῃ αὐτὸν δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ἢ ἐνώπιον τοῦ Δημάρχου· δὲν δύναται δὲ τὴν ἐλαχίστην ποσότητα ἐκ τοῦ συλλεγέντος καπνοῦ αὐτοῦ νὰ μεταφέρῃ, χωρὶς προηγουμένως νὰ μεταβῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἐπαρχίας καὶ δηλώσῃ εἰς τὸν Ἔφορον τὸ ποσόν, ὅπερ προτίθεται νὰ μετακινήσῃ. Ὅσοι ἰδίως κατάγεσθε ἐκ καπνοφόρων Ἐπαρχιῶν γνωρίζετε, ὅτι οἱ παραγωγοὶ κατατάσσονται εἰς διαφόρους κατηγορίας· ὀλίγοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες παράγουσι μεγίστας ποσότητας, οἱ πλεῖστοι παράγουσι μικρὰς, ἄλλοι μικροτέρας καὶ τινες ἐλαχίστας. Οἱ παραγωγοὶ οὗτοι συνήθως μεταπωλοῦσι τὸν καπνὸν αὐτῶν, μεταφέροντες αὐτὸν εἰς τὴν ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ἐπαρχίας ἀγοράν, ἢ εἰς τὰς πανηγύρεις. Διὰ τοῦ προτεινομένου συστήματος ἐντελῶς καταργεῖται ἡ λιανικὴ πώλησις, ἐντελῶς παρακωλύεται ἡ μεταφορὰ τοῦ καπνοῦ, ἐντελῶς παρακωλύεται ἡ ὀφειλομένη εὐκολία εἰς τοὺς παραγωγοὺς ἐκείνους, οἵτινες, ὁσάκις ἔχωσιν ἀνάγκην χρημάτων, πωλοῦσι τὸν καπνὸν αὐτῶν εἴτε εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Δήμου, εἴτε τῆς Ἐπαρχίας, διὰ νὰ πορισθῶσιν ὀλίγα χρήματα, ὧν ἔχουσιν ἀνάγκην. Ἀλλὰ, καὶ ὅταν μεταφέρωσιν αὐτὸν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Δήμου ἢ τῆς Ἐπαρχίας, πολλάκις αὐτοὶ δὲν εὑρίσκουσι τὴν τιμήν, καθ’ ἣν συμφέρει αὐτοῖς νὰ τὸν πωλήσωσιν, εἶναι δὲ ἠναγκασμένοι νὰ τὸν ἀφήσωσιν εἴς τι μαγαζεῖον φίλου αὐτῶν, ἵνα εὕρωσι βραδύτερον καλλιτέραν τιμὴν πρὸς πώλησιν. Εἰς τοὺς ἔχοντας μικρὰς ποσότητας παραγωγοὺς θὰ ἐπιδράσῃ σπουδαίως τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον. Ἀλλὰ θὰ ἐπιδράσῃ καὶ ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Οὐδεὶς τῶν ἐμπόρων, τῶν σήμερον τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ μετερχομένων, θὰ ἦναι δυνατὸν ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦτο νὰ προμηθευθῇ ποσότητα καπνοῦ ἀξίαν λόγου καὶ νὰ τὴν μεταφέρῃ εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως, διότι δὲν γνωρίζει ἂν ἐντὸς τῆς τασσομένης προθεσμίας θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐκποιήσῃ τὸν καπνόν. Κατὰ συνέπειαν οὐδεὶς τῶν καπνεμπόρων θὰ δύναται νὰ ἀποταμιεύσῃ καπνὸν εἰς ὁπωσοῦν μεγάλην ποσότητα. Οἱ τὸ ἐμπόριον τοῦτο μετερχόμενοι, ἢ θὰ μεταβάλωσιν ἐπάγγελμα, ἢ θὰ προμηθεύωνται μικρὰ ποσά, ὅπως ὦσι βέβαιοι, ὅτι θέλουσι τὰ καταναλώσει ἐντὸς τῆς προθεσμίας τοῦ Νόμου. Ἡ παραγωγὴ ὑφίσταται ἀκόμη καὶ ἑτέραν πίεσιν· ὁσάκις δὲν δύνανται νὰ μεταπωλῶσι τὸν καπνὸν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἐμπόριον, ἀναγκάζονται νὰ τὸν ἀποστέλλωσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν· ἀλλὰ ὑπὸ τὸ προκείμενον σύστημα, καὶ διὰ ν’ ἀποστείλωσι τὸν καπνόν, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ προβῶσιν εἰς δηλώσεις καὶ πρὸ πάντων εἰς ἐγγυήσεις, αἵτινες ἀποβαίνουσιν εἰς αὐτοὺς κοπιαστικώταται. Ὑποθέσατε τὸν κάτοικον χωρίου ἢ κωμοπόλεως, ὅστις παράγει μεγάλην ποσότητα καπνοῦ, ὅτι ἐπιθυμεῖ ν’ ἀποστείλῃ αὐτὸν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν· ἐκτὸς τῆς δηλώσεως πρὸς τὸν Ἔφορον ὀφείλει νὰ προσενέγκῃ ἐγγύησιν ἀξιόχρεων, ὅτι, ἐὰν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας δὲν ἤθελε παραδώσει εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τὴν πιστοποίησιν, ὅτι ὁ καπνὸς ἐξήχθη εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ ὁλόκληρον τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως. Ὑποθέσατε π. χ. ὅτι παρήγαγε 10,000 ὀκάδες καπνὸν, ὅστις ἀποσταλήσεται εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν, οὗτος ὀφείλει νὰ δώσῃ ἐγγύησιν ἐκ δραχμῶν 20,000. Ποῦ νὰ εὕρῃ ἀξιόχρεων ἐγγυητὴν, καὶ ἐὰν εὕρῃ τοιοῦτον, νομίζετε, ὅτι ὁ Ἔφορος, ὅστις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ἀξιόχρεων, θὰ δεχθῇ αὐτὸν εὐκόλως; Ὅταν ὁ Ἔφορος, εἴτε διότι δὲν γνωρίζει, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον, δὲν θέλει νὰ δεχθῇ τὸν προσφερόμενον ἐγγυητὴν, πρέπει νὰ προσαχθῇ ἕτερος τῆς ἀρεσκείας αὐτοῦ. Οὕτω δὲν θέλει κωλυθῆ ἡ εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν ἀποστολὴ τοῦ καπνοῦ; ἐνῷ ὑπὸ τὸ λειτουργοῦν σύστημα δύναται νὰ ἀποστείλῃ τὸν καπνὸν αὐτοῦ ὅπου θέλῃ, χωρὶς εἰς οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν καὶ πίεσιν νὰ ὑποβληθῇ. Ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι πιεστικώτατος καὶ εἰς τοὺς μικρεμπόρους τοῦ καπνοῦ, διότι οὐδεὶς τοῦ λοιποῦ εἶναι δυνατὸν νὰ μετέρχεται τὸν καπνέμπορον. Ἂν ἀναγνώσητε μετὰ προσοχῆς τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, θέλετε ἀπαντήσει δύω διατάξεις πιεστικωτάτας, τὴν τοῦ ἄρθρου 13 καὶ τὴν τοῦ ἄρθρου 30. Κατὰ τὴν πρώτην τῶν διατάξεων, ἐὰν ἐντὸς δύο ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἐδηλώθη ὁ μετενεχθεὶς καπνὸς, εὑρεθῇ τοιοῦτος ἐν τῇ κατοχῇ καπνὸς, ὁ ὁποῖος εἴτε δὲν κατηναλώθη, εἴτε δὲν ἐξήχθη εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ὑποχρεοῦται ὁ κάτοχος εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως. Καὶ τίς ἐγγυᾶται, ὅτι θέλει εὑρεθῆ εἰς εὐκολίαν νὰ καταβάλῃ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως διὰ τὸν καπνὸν, τὸν ὁποῖον ἀπεταμίευσεν; Ἀλλὰ δὲν εἶνε τοῦτο μόνον· ἐὰν τυχὸν ἤθελε βεβαιωθῆ, ὅτι ἐπῆλθε βλάβη εἰς τὸν καπνὸν, τότε καὶ μόνον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελε κατασταθῆ ἄχρηστον, δὲν θέλει πληρώσει φόρον. Καὶ τίς ἐγγυᾶται, ὅτι εὐθὺς ὡς ἤθελε παρέλθει ἡ προθεσμία, δὲν ἤθελε ἐπέλθει βλάβη; Ἀλλὰ γνωστὸν εἶνε, ὅτι ὁ καπνὸς ἐπηρεάζεται ἀπὸ καιρικὰς περιστάσεις, ἤτοι ἀπὸ τὴν ὑγρασίαν κλπ. Ἐὰν, ἀφοῦ ἤδη ἐπλήρωσε τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, ἤθελεν ἐπέλθει βλάβη εἰς τὸν καπνὸν, τότε πλὴν τοῦ καπνοῦ, δὲν θέλει ζημιωθῇ καὶ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως; Διὰ δὲ τοῦ ἄρθρου 30 ὑποχρεοῦνται οἱ νῦν κάτοχοι τοῦ καπνοῦ νὰ δηλώσωσιν αὐτὸν ἐντὸς 20 ἡμερῶν, ἐντὸς δὲ 60 ἡμερῶν ὀφείλουσι νὰ πληρώσωσι καὶ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως. Ἡ διάταξις αὕτη, καθὼς καὶ ἡ προηγουμένη, εἶναι διατάξεις δημευτικαί. Νομίζω δὲ, ὅτι αἱ δύο διατάξεις τοῦ ἄρθρου 13 καὶ 30 δὲν ἔχουσι θέσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, διότι μεταβάλλουσι τὸν φόρον αὐτὸν ἀπὸ φόρου καταναλώσεως εἰς φόρον ἔγγειον. Ἀλλὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι καὶ ὑπὸ ἄλλην ἄποψιν πολὺ ἀτελές. Ἀπὸ τίνος ἀκριβῶς ὁρίου ἄρχεται ἡ κατανάλωσις, καὶ ἑπομένως ἀπὸ τίνος ἀκριβῶς στιγμῆς ἄρχεται ἡ ὑποχρέωσις τῶν πληρωμῶν τοῦ φόρου; τὸ νομοσχέδιον δὲν ὁρίζει πότε ἡ κατανάλωσις ἄρχεται. Αἱ δηλώσεις εἰσὶ προωρισμέναι διὰ τὸν καπνὸν, ὅστις ἀποταμιεύεται· ἀλλ’ αἱ δηλώσεις εἰσὶ κατὰ τὸ Νομοσχέδιον ἀναγκαῖαι καὶ ὡς πρὸς τὸν καπνὸν, τὸν μὴ εἰσέτι ἀποταμιευθέντα. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ προτεινόμενον πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καὶ ὑπὸ τὴν ἄποψιν τῆς ἐπιδράσεως αὐτοῦ καὶ εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Κατ’ ἐμὲ, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔσεται πρόξενον μεγίστης βλάβης τῶν οἰκονομιῶν τοῦ Κράτους. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἐπισταμένως μελετησάντων αὐτὸ δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς δύναται ν’ ἀσφαλίσῃ εἰς τὸ Δημόσιον πρόσοδον ἀξίαν λόγου· οὐδὲ τὸ ἥμισυ τῆς σήμερον εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον εἰσερχομένης ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ λειτουργοῦντος συστήματος θέλει εἰσπραχθῆ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νῦν προτεινομένου. Ὑπὸ τὸ λειτουργοῦν σύστημα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον τοῦ 1885 60,000 δραχμαί· ἀλλὰ δὲν δικαιοῦσθε νὰ παραβάλετε τὰς εἰσπράξεις τοῦ μηνὸς αὐτοῦ πρὸς τὰς τοῦ μηνὸς Μαΐου τοῦ παρελθόντος ἔτους· ἡ σύγκρισις δέον νὰ γένηται πρὸς τὰς τοῦ ἀμέσως προηγουμένου μηνὸς, διότι ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ φόροι οἱ κατὰ πρῶτον εἰσαγόμενοι, συγκρίνονται μὲν πρὸς τὸν μέσον ὅρον τῶν παρελθόντων μηνῶν, ἀλλὰ μετὰ τῆς παρατηρουμένης ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα αὐξήσεως, καθόσον ἔχομεν ἤδη ἀποδεδειγμένον ἐκ τῶν ἐπισήμων καταστάσεων, ὅτι αἱ ἐκ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ εἰσπράξεις ἀπὸ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸν ἑπόμενον μῆνα προεβιβάζοντο. Τοσοῦτον κανονικῶς προβαίνει ἡ αὔξησις, ὥστε δύναταί τις νὰ ἔχῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ αὐτὴ ἀναλογία θὰ διατηρῆται ἐπὶ πολὺν χρόνον. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ π. ἔτους ἀνήρχοντο εἰς 314,000, οὐδεμία δὲ ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι αἱ εἰσπράξεις κατὰ τὸ 1885 ἤθελον ἀνέλθει εἰς τὸ ποσὸν τῶν 4,000,000 δραχμῶν. Ὁ κ. ἐκ Τριφυλίας Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι τὰ εἰσπραττόμενα δικαιώματα κοπῆς διὰ τὸν καπνὸν εἶναι ὑπέρογκα ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἐπιβαρύνει τὸν καπνὸν, ἐὰν εἴχομεν τὸ μονοπώλιον, ἐπεκαλέσθη δὲ τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας. Ἀλλὰ καμμίαν σχέσιν δὲν ἔχει τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας ὅσον ἀφορᾷ ἡμᾶς. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἡ Κυβέρνησις ἀγοράζει πάντα τὸν καπνὸν, καὶ ὁσάκις ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ δὲν ἀρκεῖ, ἀγοράζει καὶ ἔξωθεν εἰς τιμὰς εὐτελεστάτας. Ἐκεῖ ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου ὁρίζεται ἐκ τῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν πωλεῖται διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως ὁ καπνός. Παρ’ ἡμῖν λειτουργεῖ σύστημα ὅλως διάφορον· παρ’ ἡμῖν τὸ Κράτος διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς ἑαυτὸ πρόσοδον ἐκ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, χωρὶς νὰ καθιερώσῃ τὸ μονοπώλιον, ἔλαβεν ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ δικαίωμα τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ. Τὸ Κράτος παρ’ ἡμῖν δὲν ἐζήτησε νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς ἐκκοπῆς τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ μόνον νὰ ἀποζημιωθῇ διὰ τὰς πρὸς ἐκκοπὴν δαπάνας, ὑπολογισθείσας εἰς 50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Λοιπὸν ὑπὸ τὸ λειτουργοῦν σήμερον σύστημα τὸ Κράτος ἤθελεν ἔχει πρόσοδον 4 ἑκατομμυρίων. Ἂν δὲ κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον τῆς διαλυθείσης Βουλῆς ἐπεψηφίζετο τὸ προταθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδιον, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ πρόσοδος ἤθελεν ἀνέλθει εἰς 6,000,000· διότι εἶναι ὁμολογούμενον, ὅτι σήμερον δὲν κατορθοῦται νὰ φορολογῆται ὅλος ὁ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως χρησιμεύων καπνὸς, διότι μεταφέρεται ἀπὸ τῶν τόπων τῆς παραγωγῆς εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως ἐντελῶς ἀφύλακτος καὶ ἀνεπιτήρητος, ὡς ἐκ τούτου δὲ πολὺς καπνὸς εἰσέρχεται εἰς τὴν κατανάλωσιν, μὴ διερχόμενος διὰ τῶν Κοπτηρίων. Διὰ τοῦ εἰσαχθέντος ὅμως τότε νομοσχεδίου καὶ μὴ ψηφισθέντος, τὸ κακὸν τοῦτο ἤθελεν ἐκλείψει, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ εἶχεν εἰσόδημα 6 ἑκατομμυρίων. Τὸ ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως προτεινόμενον νομοσχέδιον ἀνατρέπει ἄρδην τὸ νῦν λειτουργοῦν, διότι οὐ μόνον τὸν φόρον ἐλαττώνει ἀπὸ 3 εἰς 2 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἀλλὰ πρὸ πάντων μεταβάλλει τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀφίεται ἐλεύθερος ὁ κάτοχος τοῦ καπνοῦ νὰ δηλώσῃ ὅταν θέλῃ τὴν εἰς κατανάλωσιν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ, ὅτε καὶ μόνον δύναται τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράττῃ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, διότι πρὸ τούτου ἀποβαίνει δύσκολος ἡ ἐπιτήρησις καὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐμπορευομένων τὸν καπνόν. Ἐὰν δὲ τὸ Δημόσιον θέλῃ νὰ διατηρῇ ἐπιτήρησιν διαρκῆ καὶ νὰ προλαμβάνῃ τὰς καταχρήσεις καὶ νὰ ζητῇ ἐγκαίρως νὰ εἰσπράττῃ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, ὀφείλει ἅπαντα τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν νὰ διαθέτῃ πρὸς τοιαύτην ἐργασίαν, νὰ ἐπιτηρῇ τὸν καπνὸν τὸν εἰσαγόμενον εἰς πάσας τὰς οἰκίας, ἵνα βεβαιοῖ πόσος καπνὸς ἐξῆλθεν εἰς κατανάλωσιν καὶ πόσος ὑπάρχει ἔτι ἐν ταῖς ἀποθήκαις. Αὐτὸ τὸ βιβλίον τῶν πιστοχρεώσεων, τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον ὑποχρεοῖ ἕνα ἕκαστον τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων νὰ τηρῇ, θέλει ἀποβῆ λαβύρινθος ἀδιέξοδος· εἶναί τι, τὸ ὁποῖον ἀδύνατον ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία νὰ τηρήσῃ ἀκριβῶς. Ὑποθέσατε Οἰκονομικὸν Ἔφορον Ἐπαρχίας καπνοφόρου· οὗτος εἶνε ὑπόχρεως νὰ δεχθῇ δηλώσεις παρ’ ὅλων τῶν παραγωγῶν τοῦ καπνοῦ τὸ πρῶτον· ἀλλ’ εὐθὺς ἄρχεται ἡ πώλησις, ἡ μεταφορὰ τοῦ καπνοῦ, ἡ μεταφορὰ μικρῶν ποσοτήτων εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἐπαρχίας, ἢ εἰς τὴν ὅμορον Ἐπαρχίαν, καὶ ἑπομένως ἄρχεται ἡ ἔκδοσις δηλώσεων καὶ διαβατηρίων καὶ ἡ ἐν τῷ βιβλίῳ καταχώρισις ὅλων αὐτῶν τῶν πράξεων, ὥστε ἡ Ἐφορία θὰ μεταβληθῇ εἰς Ὑπουργεῖον. Διὰ τοῦ ὑπάρχοντος δὲ νῦν προσωπικοῦ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν ἀδύνατον τὸ βιβλίον νὰ ἦνε ἐνήμερον. Μόνον ἑνὸς χωρίου ἡ παραγωγὴ εἶνε δυνατὴ νὰ πληρώσῃ τὸ μεγαλείτερον τῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα οἱ ἔμποροι ὀνομάζουσι «Καθολικά»· διότι, ἂν ὑποθέσητε χωρίον ἐξ 100 καπνοπαραγωγῶν, θὰ καταχωρισθῶσι τὸ πρῶτον 100 δηλώσεις· ἂν μεταπωλήσωσι καὶ μεταφέρωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἐπαρχίας, θὰ ἔχωμεν ἑτέρας 100 δηλώσεις διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ· προσθέσατε δὲ, ὅτι τοιοῦτον θὰ γίνεται κατὰ περιόδους, ὥστε θὰ ἔχετε τριπλάσιον ἀριθμὸν δηλώσεων. Ἔρχονται κατόπιν καὶ δηλώσεις ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἐπαρχίας εἰς τὰς ὁμόρους· θὰ ἔχετε ἑπομένως νέας καταχωρίσεις. Πολὺ συντόμως, κύριοι, θὰ μεταμεληθῶμεν, ἂν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον μεταβληθῇ εἰς νόμον· καὶ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία θὰ αἰσθανθῇ τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν ἡ ἐφαρμογὴ τοιούτου νόμου. Ἀλλὰ κατεκρίθη τὸ λειτουργοῦν σύστημα, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φορολογηθῇ ὅλος ὁ καπνὸς, ὁ εἰς τὴν κατανάλωσιν χρήσιμος· ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι μὲ τὸ προτεινόμενον σύστημα οὐδὲ αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ σήμερον βεβαιούμενον, εἶνε δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ, διότι ὑπὸ τὸ εἰσαγόμενον σύστημα θέλουσιν αὐξήσει αἱ καταχρήσεις. Ὅλαι αἱ ὅμοροι πρὸς τὰς καπνοφόρους ἐπαρχίας θὰ προμηθεύωνται καπνὸν χωρὶς νὰ ὑποβάλλωνται εἰς κανένα φόρον. Σήμερον ὑπὸ τὸν ἔγγειον φόρον τῶν 12 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν γίνεται κατάχρησις, καὶ θέλετε νὰ μὴ γίνῃ κατάχρησις, ὅταν ὁ φόρος ἀνέρχεται εἰς 2 δραχμάς; Κατὰ τὸ προτεινόμενον σύστημα, δὲν ἐπιτρέπεται μεταφορὰ καπνοῦ εἰμὴ μόνον εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἐπαρχίας· ἀλλὰ καπνοπωλεῖα ὑπάρχουσιν εἰς ὅλας τὰς πρωτευούσας τῶν Δήμων. Ἵνα γίνῃ μεταφορὰ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Δήμου, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ὁ ἔμπορος ἐκ τῶν προτέρων εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως, ἀδιάφορον ἂν τὸ κατορθώσῃ νά καταναλώσῃ ἢ μὴ τὸν καπνὸν, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ φέρῃ εἰς τὸ χωρίον. Ἀλλὰ τοῦτο ἀποβαίνει λίαν καταπιεστικὸν δι’ αὐτὸν. π. χ. εἰς τὴν πόλιν Γαλαξειδίου, εἰς τὸ χωρίον Χρυσὸ, πρόκειται ὁ καπνοπώλης νὰ προμηθευθῇ 2,000 ὀκάδας καπνοῦ, ὅτε ὁ καπνὸς εἶνε εὐθηνὸς, ἵνα τὸν ἔχῃ ἀποταμιευμένον καὶ ἵνα τὸν πωλήσῃ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος· αὐτὸς δὲν δύναται νὰ τὸν ἀποταμιεύσῃ, πρὶν ὑποστῇ ὁλόκληρον τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ δὲν εἶνε μόνον τοῦτο· ὑποθέσατε μικρὸν καπνοπώλην, ὁ ὁποῖος διὰ νὰ ἐφοδιάσῃ τὸ μαγαζεῖόν του μὲ 200 ὀκάδας καπνοῦ εἶνε ὑπόχρεως νὰ ὑποστῇ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως ἐπὶ τῶν 200 ὀκάδων· τί θέλει συμβῆ: τὸν καπνὸν αὐτὸν μεταφέρει εἰς τὸ χωρίον του· ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἐπλήρωσε τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, οὐδεμία ἐπιτήρησις γίνεται ὑπὸ τῆς Ἀρχῆς. Λοιπὸν δυνάμει τοῦ διπλωτύπου ἢ τοῦ γραμματίου τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου οὗτος θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἐφ’ ὅλον τὸ ἔτος νὰ πωλῇ καπνόν· δὲν θὰ εἶνε δυνατὸν εἰς Ἀρχὴν νὰ εὑρίσκῃ εἰς τὴν ἀποθήκην του ποσότητα καπνοῦ μὴ ὑπερβαίνουσαν τὸ ποσὸν τῶν 200 ὀκάδων, καὶ δὲν θὰ εἶνε δυνατὸν νὰ καταλογισθῇ εἰς αὐτὸν ποινή τις, ἂν καὶ οὗτος ἀντὶ 200 ὀκάδων, δι’ ὅσας ἐφορολογήθη, κατηνάλωσε 2000 ὀκάδας. Διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου προβλέπονται καὶ ἐπιβάλλονται ποιναὶ, ἐξασκεῖται ἀστυνομικὴ ἐξουσία ἐπὶ βλάβῃ τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐμπόρων τοῦ καπνοῦ· καὶ ὅμως οὐδαμοῦ τοῦ νομοσχεδίου εὑρίσκεται, ὅτι οἱ πταισματοδίκαι ἢ αἱ ἁρμόδιαι ποινικαὶ Ἀρχαὶ παρεμβαίνουν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου. Ἐκ τῆς μελέτης τῶν διατάξεων, διὰ τῶν ὁποίων καθιεροῦνται αἱ ποιναὶ κατὰ τῶν παραβιαζόντων τὸν νόμον, ἐξάγω τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἀρκεῖ τις νὰ εἶνε ἢ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἢ ἄλλη τις Ἀρχὴ ὅπως ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέρχηται εἰς τὰς οἰκίας καὶ συλλαμβάνῃ τὸν παραγωγὸν καὶ τὸν μὴ παραγωγόν. Καὶ ποῦ θὰ εὕρετε ἀνωτέραν δικαστικὴν Ἀρχήν, ὅταν πρόκειται νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ παραγωγοῦ ἵνα ἐξακριβώσητε ὅτι ἐδήλωσε πλειότερον ἢ ὀλιγώτερον καπνόν; Κατὰ τὸ λειτουργοῦν σύστημα ἐπιβάλλονται ποιναὶ, ἀλλὰ πανταχοῦ συμπράττει ἡ ἁρμοδία Ἀρχή· ἀλλὰ εἰς χωρία, ἀπέχοντα ὁλοκλήρους ὥρας ἐκ τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, ποῦ θὰ εὕρετε τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχήν, ἵνα βεβαιώσῃ τὴν παράβασιν τοῦ νόμου; Ὁ κ. πρωθυπουργὸς, εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον, εἶπεν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ τὸ Δημόσιον εἰς ὅσας δαπάνας ὑπέβαλεν αὐτὸ ὁ προηγούμενος νόμος, καὶ ὅμως ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς τὸ προτεινόμενον πρόκειται νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς μείζονας δαπάνας· διότι ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὴν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου, ἀπαιτεῖ τὴν διατήρησιν πλειοτέρων ὑπαλλήλων. Καὶ ὑποθέτω, ὅτι τοῦτο εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. πρωθυπουργὸς διὰ τοῦ ἄρθρου 34, παρέχοντος τὴν ἄδειαν τῷ Ὑπουργῷ νὰ ὁρίζῃ τὸ ἀναγκαῖον βοηθητικὸν προσωπικόν. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ τοιαύτη ἄδεια, ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς διδομένη, ἔχει τι τὸ πρωτότυπον. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ Νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῇ εἰς Νόμον. Ὁμολογῶ ἐν εἰλικρινείᾳ, ὅτι εἰς τοῦτο δὲν ὁρμῶμαι ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἐκ μόνου τοῦ καθήκοντος, ὅπερ μοὶ ἐπιβάλλει ἡ ὑπὲρ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους μέριμνα. Ἐν ἐποχῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα πρὸ ἐλλείμματος μεμαρτυρημένου καὶ σκεπτόμεθα πρὸς ἀναπλήρωσιν αὐτοῦ νὰ ἐκποιήσωμεν τὰς ἐναπομεινάσας ἀδιαθέτους ὁμολογίας τῶν 170,000,000 τὰς ἐνεχυριασμένας, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν Νομοσχέδιον τοιοῦτον καὶ ν’ ἀποκόψωμεν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρόσοδον 6,000,000. Θέλομεν δὲ πάντες μεταμεληθῆ, διότι ἔλλειψις τοσαύτης σπουδαίας προσόδου θέλει ἐπιδράσει ἐπὶ τὴν ἐν γένει κατάστασιν τῆς Χώρας. Καὶ ἂν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχῃ στοργὴν πρὸς τὸ Νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε εἶχεν ὑποβάλει, δὲν νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ ἐν διαστήματι τόσον ὀλίγου χρόνου νὰ φέρῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς αὐτὸ καὶ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν. Ἔπρεπε νὰ δώσῃ καὶ εἰς ἑαυτὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὸ σύστημα τοῦτο, ὅπερ κατ’ ἐμὲ ἀποτελεῖ πείραμα, μὴ ἐπιτρεπόμενον ἐν ὥρᾳ οἰκονομικῆς κρίσεως.

§182ΤΡΥΓΩΝΗΣ. Κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου ἐπροτάθησαν πολλαὶ τροπολογίαι εἰς μέρη, ἅτινα ἐθεωρήθησαν τρωτὰ καὶ δυνάμενα νὰ φέρωσι τὴν ἀποτυχίαν αὐτοῦ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν ἀπήντησεν ἐπ’ αὐτῶν, ἦτο δὲ ἀνάγκη νὰ πεισθῶμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον δὲν ἔχει ἐλλείψεις καὶ νὰ μάθωμεν ποίας τῶν τροπολογιῶν δέχεται.

§183ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰ καθέκαστα θέλω ἐκφράσει τὴν γνώμην μου. Ἀλλὰ τὰ λεχθέντα κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου θεωρῶ ἀπηλλαγμένα πάσης ἀναιρέσεως, διότι ἐλέχθησαν οὐχὶ μετὰ τῆς ἀγαθοπιστίας, μετὰ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ συζητῶνται τὰ Νομοσχέδια. Ὅταν ἀκούετε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα Νόμον αἱ εἰσπράξεις θέλουσι φθάσει εἰς 6,000,000 δραχμῶν, ἐνῷ κατὰ τὸ 1884 εἰσεπράχθησαν 3,027,000, ἐξ ὧν 860 χιλιάδες ἦσαν ἔξοδα· ὅταν ἀκούετε, ὅτι ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ζητεῖ διὰ τοῦ Νόμου τὴν ἄδειαν νὰ διορίσῃ ἓξ ἐπιθεωρητὰς, νὰ λέγωσιν ὅτι ὁ Νόμος δίδει τοσαύτην ἀπόλυτον ἐξουσίαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε τρέχει τὸν κίνδυνον τὸ Κράτος νὰ ἴδῃ ἑαυτὸ καταπλημμυρούμενον ἀπὸ ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους θέλει διορίσει, καὶ τὸ λέγουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συντάσσονται μετὰ τῆς πολιτικῆς μερίδος, ἡ ὁποία ἐζήτησε καὶ ἔλαβε πίστωσιν 300,000 δραχ. ἵνα ἐκτελέσῃ τὸν Νόμον περὶ οἰνοπνευμάτων, χωρὶς νὰ περιλάβῃ ἐν τῷ Νόμῳ οὐδένα προσδιορισμὸν, νομίζω ὅτι δὲν εἶμαι ὑπόχρεως νὰ συζητήσω. Διασαφήσεις εἶμαι ἕτοιμος νὰ δώσω.

§184Α. ΜΕΤΑΞΑΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀσχέτους πρὸς τὸ θέμα. Παρακαλοῦμεν τὸ Προεδρεῖον, ὅπως διορίσῃ καὶ εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην ἕνα κλητῆρα· ἔχομεν πολλάκις ἀνάγκην αὐτοῦ. Ἦτο εἷς καὶ σήμερον ἄνευ αἰτίας εἰσήχθη εἰς τὰς φυλακὰς, χωρὶς νὰ ζητηθῇ κἂν ἡ ἄδεια τοῦ Προεδρείου (Θόρυβος).

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§186ΤΡΥΓΩΝΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§187ΦΩΤΗΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§188Γ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἀνήκω εἰς Ἐπαρχίαν καπνοφόρον, ἡ ὁποία ὁπωσδήποτε δίκαιον νὰ ἔχῃ τὴν πρωτόβουλον καὶ τὴν μᾶλλον ἐπικρατοῦσαν γνώμην, προκειμένου περὶ τῆς φορολογίας τοῦ κυριωτάτου προϊόντος αὐτῆς. Εἶναι τῷ ὄντι λυπηρὸν δι’ ἐμὲ μετὰ πέντε ἔτη, ἀφ’ ὅτου ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἔφερε τὸ μονοπώλιον, νὰ πολεμήσω σήμερον κατὰ τῶν κοπτηρίων τοῦ κ. Τρικούπη, ὅστις ἄλλας ἐπαγγελίας καὶ ὑποσχέσεις ἔδωκεν, ἀγορεύων ἐπὶ τὸ Ἀγγλικώτερον ἐν Ἀγρινίῳ τὸ 1881 κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἀλλ’ ἔφερε τότε ὁ κ. Σωτηρόπουλος τὸν νόμον περὶ μονοπωλίου ὑπὸ περιστάσεις δεινὰς τῆς πατρίδος, καθ’ ἃς τὸ Ἔθνος ἔμελλε νὰ ὁπλισθῇ στρατιωτικῶς, ὅπως καταλάβῃ τὰς χώρας, τὰς ὁποίας ἡ Εὐρώπη παρεχώρησεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὡς ἔμαθον, ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχε διαπραγματευθῆ τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων, καὶ ἡ μετὰ ταῦτα Κυβέρνησις τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δάνειον, ἵνα δυνηθῇ, ἐξοπλιζομένου τοῦ Ἔθνους, νὰ καταλάβῃ τὰς χώρας καὶ ἐφαρμόσῃ τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους, ἢ νὰ συλλέξῃ τὴν ἐφεδρείαν καὶ παρασκευασθῇ δι’ ὅλων τῶν ἐφοδίων, ὅσα ἀπῄτει ἐκείνη ἡ ἐκστρατεία. Λοιπὸν ἔπρεπε νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων. Ἐν τοιαύτῃ ἀνάγκῃ, μὴ ἔχουσα ἄλλην ἐγγύησιν, ἠθέλησε νὰ δώσῃ ὡς τοιαύτην τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ τῆς Ἑλλάδος. Τὸ Νομοσχέδιον τότε ἐπολεμήθη καὶ παρ’ ἐμοῦ, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ηὐτύχησε νὰ τὸ φέρῃ εἰς πέρας, ἕως ὅτου ἔπεσε καὶ ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ γείτονός μου κ. Τρικούπη. Ὁ κ. Τρικούπης, κύριοι, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν ἐξέφρασε γνώμην περὶ μονοπωλίου, οὐχ ἧττον ὅμως ὑπεστήριξε τοῦτο πλαγίως μετὰ τοῦ κ. Λομβάρδου καὶ μετὰ τοῦ κ. Καλλιγᾶ καὶ τοῦ πρώην Πρεσβευτοῦ κ. Σκουλούδη καὶ ἤθελε νὰ ψηφισθῇ τὸ Νομοσχέδιον τοῦ μονοπωλίου, ἀλλ’ εὐτυχῶς καὶ ἐκ τῆς μιᾶς πτέρυγος καὶ ἐκ τῆς ἄλλης οἱ ἐκ τῶν καπνοφόρων Ἐπαρχιῶν βουλευταὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ συντρέξουν τὴν τότε Κυβέρνησιν, καὶ ἔμενεν ἀψήφιστον τὸ Νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Μετὰ ταῦτα ὁ κ. Τρικούπης ἔφερε τὸν Νόμον τῶν Κοπτηρίων ἤ, κατὰ τὸ λέγειν τοῦ κ. Σωτηροπούλου, τὸν πρόδρομον τοῦ μονοπωλίου. Ἀλλὰ περὶ τῶν Κοπτηρίων, κύριοι, εἴπομεν τότε, ὅτι ἐνόσω δὲν δυνηθῆτε νὰ ἀφαιρέσητε ἕνα σουγιὰν ἀπὸ τὸν χωρικὸν, τὸν ὁποῖον ὀνομάζει Κολοκοτρώνην, ἀδύνατον νὰ ἐφαρμόσητε τὸ Κοπτήριόν σας. Λοιπὸν τώρα σᾶς παρακαλῶ νὰ φέρητε τὴν κατάστασιν τῶν εἰσπράξεων, ὅπως ἴδωμεν τί εἰσεπράξετε ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν Τριχωνίας, ἡ ὁποία παράγει ἓν ἑκατομμύριον καὶ πλέον ὀκάδων καπνοῦ; 75 μόνον δραχμὰς εἰσεπράξετε, περιλαμβανομένου εἰς ταύτας καὶ τοῦ φόρου τοῦ σιγαροχάρτου. Λοιπὸν, κύριοι, ἤλθατε εἰς τὴν ἀνάγκην ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγον καιρὸν νὰ καταργήσητε τὰ Κοπτήρια τῶν καπνοφόρων Ἐπαρχιῶν καὶ νὰ ἀναθέσητε αὐτὰ εἰς τοὺς Ταμίας καὶ νὰ παύσητε ὅλην τὴν ὑπαλληλίαν χάριν οἰκονομίας. Τὸ σημερινὸν Νομοσχέδιον, κύριοι, εἶναι δοκιμαστικόν. Οὐχ ἧττον ὅμως ἐγὼ εἶμαι εὐθὺς ἄνθρωπος, καὶ θὰ εἴπω παῤῥησίᾳ εἰς τὸν παραγωγὸν καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι εὐάρεστος, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία φέρει ἕνα Νόμον, ἐν πρώτῃ ἐφαρμογῇ θὰ φανῇ Ἐθνικὴ εἰς τὰς παρεκτροπὰς δι’ ἕνα λαόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐννοήσῃ τὰς περιστάσεις καὶ τὰς διατυπώσεις τῆς ἐφαρμογῆς του. Καὶ ποῖον Νόμον ἐκ τῶν παλαιῶν παγίων ἀφήσατε ἀμετάβλητον; Ποῖον Νομοσχέδιον ἐφέρατε μέχρι τοῦδε στερεὸν, πάγιον, στάσιμον καὶ βάσιμον; Καὶ ποῖον δὲν εὑρέθητε εἰς τὴν ἀνάγκην ἀμέσως νὰ τροποποιήσητε; Εἰς ποῖον Νομοσχέδιον πρέπει νὰ στηριχθῇ ὁ φορολογούμενος, ἐνῷ σήμερον ἀκούει ἓν καὶ αὔριον ἄλλο; Φέρετε τὸ Μονοπώλιον· εὐχαρίστως τὸ παραδεχόμεθα, ἂν τὸ παραλάβῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἄλλως, παραδώσατέ μας εἰς τοὺς Βογιάρους διὰ νὰ γένῃ τὸ Μονοπώλιον. Σᾶς ἠρώτησα, κύριε Τρικούπη, πῶς εἶναι τὸ Μονοπώλιον τῆς Γαλλίας, καὶ μοὶ εἴπετε, ὅτι οἱ παραγωγοὶ τῆς Γαλλίας εἶναι ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως· ἡμεῖς λοιπὸν ἀντὶ νὰ τὸ δώσωμεν εἰς Βογιάρους ἂς τὸ πάρῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἠξεύρετε ποῖον εἶχα ἐγὼ Βογιάρον; τὸν Ἀριστείδην Καλποῦζον, διότι ἤρχετο καὶ ἠγόραζεν 100 χιλιάδας ὀκάδας καπνοῦ καὶ ἐπλήρωνε, καὶ ὅταν τῷ ἐζήτουν οἱ παραγωγοὶ 1000–2000 δραχμὰς, τὰς ἔδιδεν ἀμέσως τοῦ παραγωγοῦ. Ἐν τούτοις, κύριοι, ἡ ὑπηρεσία, ἀγνοῶ πῶς σκεπτομένη, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου δὲν ἠθέλησε νὰ παραδεχθῇ τὸν φόρον εἰς 50 λεπτὰ ἕως δραχμὴν μίαν, καθὼς καὶ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας διὰ τὴν συσκευασίαν εἰς δεσμίδας ἢ εἰς τέγκια μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ἢ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον μέχρι τέλους Νοεμβρίου· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, καὶ τὴν ἄλλην διάταξιν, τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἐγγύησιν, ἐπίσης ἡ ὑπηρεσία δὲν ἠθέλησε νὰ παραδεχθῇ. Σεῖς θέλετε τώρα μονοπώλιον· ἀλλὰ ποῖος θὰ τὸ ἀναλάβῃ;

§189ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ χαβιαροχανῖται.

§190ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὄχι, κύριε, μὲ συγχωρεῖτε· δὲν ἔχω μὲ αὐτοὺς οὐδεμίαν σχέσιν· ἀλλ’ αὐτοὶ ἐστόλισαν τὰς Ἀθήνας. Εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὰ ἔργα εἶναι ἀνθρώπινα· τῷ ὄντι εἶναι ἀνθρώπινα. Ἀφήσατε λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ψηφισθῇ, νὰ δοκιμάσωμεν καὶ αὐτὸ, καὶ ἂν ἔχῃ ἀτελείας τὰς διορθώνομεν. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ καλέσῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐμὲ, καὶ τὸν κύριον Δημητρακάκην, τὸν κ. Κωσταντᾶν, τὸν κ. Παπαλεξόπουλον ἐξ Ἄργους καὶ τὸν κ. Τράκαν, ὁ ὁποῖος ἀπέδρα.

§191ΤΙΝΕΣ. Ἐδῶ εἶναι.

§192ΣΤΑΪΚΟΣ. Προκαλῶ μάλιστα τὸν ἔντιμον βουλευτὴν κύριον Δημητρακάκην, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ. Πολλὰς προεβάλομεν διατάξεις, ἀφορώσας τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ παραγωγοῦ ἀπὸ ὑποχρεώσεις ἐπιζημίους. Ὁ δὲ κύριος Σιμόπουλος ἰσχυρίσθη, ὅτι ὁ παρὼν νόμος κατὰ πολὺ βαρύνει τὸν παραγωγόν. Ἀλλὰ λησμονεῖ πόσας σκληρὰς διατάξεις περιεῖχεν ὁ νόμος τῶν Κοπτηρίων καὶ πόσα διαβατήρια ἐχρειάζοντο ἐκ τῶν Ἀρχῶν διὰ νὰ ὁδοιπορήσῃ κομίζων τις ὀλιγίστας ὀκάδας καπνοῦ πρὸς χρῆσίν του; καὶ ἰδού, κύριοι, τὰ διαβατήρια· (ἐπιδεικνύει διάφορα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα καὶ ἀναγινώσκει ὁ Γραμματεύς). Προτείνω λοιπόν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν εἶναι δυνατὸν μέ τινας τροποποιήσεις τοῦ δευτέρου ἄρθρου καὶ τῶν ἐγγυήσεων, αἱ ὁποῖαι φαίνονται δύσκολοι. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ἂς δοκιμασθῇ ὁ νόμος οὗτος καὶ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν ὅσαι ἐλλείψεις παρουσιασθοῦν, ὅπως καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε πανδήμως, διορθοῦνται. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§193ΚΟΤΤΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεταξὺ τῶν τροπολογιῶν εἰς τὸ 2 ἄρθρον εἶναι καὶ μία τροπολογία πολὺ σπουδαία τῶν κυρίων Τσέλιου καὶ Ἴσκου, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ παράγοντες ἔλαττον τῶν 30 ὀκάδων δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θεωρῇ τὸ ποσὸν τοῦτο ὑπέρογκον, δύναται νὰ τὸ ἐλαττώσῃ εἰς 20 ὀκάδας· ἀλλὰ πρέπει ἐξ ἅπαντος νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι ὑπάρχουν πολλὰ μέρη ἐκτὸς τῶν καπνοφόρων Ἐπαρχιῶν, ὅπου σήμερον γίνεται ἀπόπειρα πρὸς παραγωγὴν καπνοῦ, καὶ ἐὰν δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία αὕτη, θὰ πιέζωνται μεγάλως οἱ μικροὶ παραγωγοὶ καπνοῦ.

§194ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὁ κ. Τράκας κατέθηκε τροπολογίαν, ἥτις θέλει τεθῇ εἰς τὸ 7 ἄρθρον, διότι ἀπεδέχθη ταύτην ἡ Κυβέρνησις.

§195ΦΩΤΗΛΑΣ. Τότε κανεὶς δὲν θὰ πληρώσῃ φόρον.

§196ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε καταψηφίσατε. Δὲν χαρίζετε φόρον.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τῶν κυρίων Τσέλιου καὶ Ἴσκου ἔχει ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκεται αὕτη).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 2, τὸ 3 καὶ τὸ 4 ἄρθρον). (Ἀναγινώσκεται τὸ 5).

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§200ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§201ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφ’ ὅσα κάμνετε, εἶνε καταφανὲς, ὅτι θέλετε νὰ παραλύσητε τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου.

§202ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος νὰ ἀναγνωσθῇ.

§203ΤΡΑΚΑΣ. Δὲν σκέπτονται τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τὰ συμφέροντα τῆς ἑταιρίας τοῦ μονοπωλίου. 3,000,000 κατεστράφησαν διὰ τοῦ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντος Νόμου. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι παρόντες 125, ὥστε ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§205ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 6.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ 7 ἄρθρον).

§207ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου, ὡς γʹ παράγραφος νὰ προστεθῇ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τράκα.

§208ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν).

§209ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ διορθωθῇ αὐτοσύτως (ἀναγινώσκει).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§211ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται).

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 8 ἄρθρον).

§213ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκει).

§214ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Κατὰ τὸν Νόμον ἡ ἐγγύησις πρέπει νὰ δίδεται εἰς τὸν τόπον, εἰς ὃν ὁρίζει τὸ Νομοσχέδιον, ἐνῷ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ δίδεται εἰς τὸν τόπον τῆς μεταφορᾶς. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 ὡς ἔχουσιν).

§215ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 11. Ὑπάρχει δὲ καὶ προσθήκη μιᾶς παραγράφου (ἀναγινώσκεται).

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11 μετὰ τῆς προσθήκης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12. (Ἀναγινώσκεται). (Γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 12).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13. (Ἀναγινώσκεται).

§219ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς § τοῦ ἄρθρου 13.

§220ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13, ὅπως ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἀναγνωσθέντα γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20 καὶ 21).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22. (Ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ καὶ προσθήκη.

§223ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει αὐτήν).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μετὰ τῆς προσθήκης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ τὸ ἄρθρον 23).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24. (Ἀναγινώσκεται).

§226Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτό, κύριοι, τὸ 24 εἶναι καταθλιπτικώτατον, διότι δίδει τὸ δικαίωμα εἰς πάντα ὑπάλληλον νὰ κατάσχῃ τὸν μεταφερόμενον καπνὸν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον. Τώρα βεβαίως, ὑποθέτω......

§227ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ φόβοι, τοὺς ὁποίους προηγουμένως ἐξεφράσθητε, ἦτον ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, τώρα ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος θέλετε νὰ μειώσετε τὰς ἐξασφαλίσεις, αἵτινες λαμβάνονται ὑπὲρ τοῦ φόρου.

§228Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐγὼ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ εἴπω περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ εἶπον. Ἐπειδὴ δὲ ἤδη ψηφίζονται τὰ καθέκαστα, ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου περὶ ἑκάστου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ ἄρθρου 24 καὶ περὶ τοιαύτης αὐστηρᾶς διατάξεως, ἥτις θὰ ἔχῃ λίαν ἐπιβλαβεῖς συνεπείας, ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ταύτην πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διακόψαντά με· λέγω ταῦτα: ἤλεγξα τὸ νομοσχέδιον καὶ εἶπον τὴν γνώμην μου περὶ τῆς προσόδου, ἥτις θέλει εἰσαχθῆ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, καὶ περὶ τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ αὗται ἦσαν αἱ γενικαὶ παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ συνόλου καὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπαναλαμβάνω δέ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι καὶ ἀνεφάρμοστον καὶ καταθλιπτικὸν καὶ οὐδεμίαν ἢ ἐλαχίστην πρόσοδον θὰ ἀποφέρῃ εἰς τὸ Δημόσιον. Ὅταν ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον ἦναι ἐλαττωματικὸν καὶ ἀνεφάρμοστον, τί σᾶς ὠφελεῖ ἡ αὐστηρὰ διάταξις τοῦ ἄρθρου 24; Τὸ 24 ἄρθρον περιέχει δρακόντειον διάταξιν (θόρυβος καὶ διάλογοι)· διότι οὐ μόνον δίδει τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς πάντα δημόσιον ὑπάλληλον νὰ κατάσχῃ τὸν καπνὸν, μεταφερόμενον ἀπὸ τόπου εἰς τόπον δυνάμει διαβατηρίου τοῦ Ἐφόρου κλπ. Ἀμφιβάλλετε, κύριοι, ὅτι ὁ ὑπάλληλος, ἐπιθυμῶν νὰ ὠφεληθῇ, θέλει φροντίσει ὅπως πιέσῃ τὸν μεταφέροντα καπνὸν καὶ συνεπῶς θὰ κατάσχῃ αὐτὸν ἀδιακρίτως, ἐπωφελούμενος ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νόμου; Ἀμφιβάλλετε, ὅτι καὶ ὁ ἔσχατος τῶν ὑπαλλήλων, καὶ ὁ ἔσχατος τῶν χωροφυλάκων, ἐπιδιώκοντες ἀθέμιτον ὄφελος, θέλουσι παρεμβάλει πᾶν πρόσκομμα εἰς τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ; Ἐν παραδείγματι. Ὑποτεθήτω ὅτι ἔμπορός τις μεταφέρει καπνὸν 400 ὀκάδων· ὁ χωροφύλαξ, ὁ μὴ ἱκανοποιηθεὶς ὑπὸ τοῦ καπνεμπόρου, ἰσχυριζόμενος, ὅτι ὁ καπνὸς ἔχει βάρος 410, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κατάσχῃ τὸν καπνὸν ὅπου καὶ ἂν τὸν εὕρῃ, ὡς καὶ φορτηγὰ ζῷα. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν, κύριε Πρωθυπουργὲ, πῶς εὑρίσκετε τὴν διάταξιν ταύτην; Δὲν εὑρίσκετε ταύτην καταπιεστικὴν εἰς ἄκρον; Ἐγὼ, κύριοι, εἶπον τὴν ἰδέαν μου, σεῖς δὲ ὅπως θέλετε ἀποφασίσετε. Παρακαλῶ καὶ αὖθις τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, ὅπως ἀποσύρῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ νομοσχέδιόν του, ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ διορθώσῃ αὐτὸ καὶ καταρτίσῃ τελειότερον. Ἄλλως, εἶναι ματαία πᾶσα συζήτησις εἰς τὰ καθέκαστα, ἀφοῦ ὑπάρχῃ τοσαύτη ὁρμὴ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ οἰκτροῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου· συνεπῶς δὲ ἀναγκάζομαι καὶ ἐγὼ νὰ ἀπόσχω τῆς συζητήσεως, τοσοῦτον θορυβώδους μάλιστα.

§229ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. βουλευτὴς ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν του τὸν ὑπάρχοντα Νόμον, ἤθελεν ὁμολογήσει, ὅτι περισσότεραι καταπιέσεις ὑπάρχουσιν ἀπ’ αὐτόν (θόρυβος).

§230ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζομεν, ὅτι εἶναι πολὺ συμφέρον οἱ κύριοι βουλευταὶ νὰ συνεισφέρωσι τὰ φῶτά των καὶ νὰ μᾶς φωτίζωσιν ἐπὶ τῶν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίων· ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 24 ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, νομίζομεν, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὀλιγώτερον αὐστηρὰ, ἀπὸ τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ νόμος ὁ ἰσχύων περὶ κοπτηρίων. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 24, 25, 26, 27, 28, 29).

§231ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 30.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 30 μετὰ τῆς τροπολογίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 31, 32, 33, 34, 35, 36, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§233ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸ σύνολον νὰ ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§234Θ. ΜΑΡΓΕΛΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἶναι σπουδαῖον, καὶ ἐπειδὴ μία πτέρυξ τῆς Βουλῆς, ἥτις παρέχει τὴν συνδρομήν της εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος, εἶναι ἀποῦσα, καὶ ἐπειδὴ προηγουμένως ἔλαβον χώραν σπουδαῖα γεγονότα, φρονῶ, ὅτι εἶναι ὀρθὸν διὰ τὸ συμφέρον τοῦ κύρους τοῦ Νόμου καὶ διὰ τὸ συμφέρον τῆς πλειοψηφίας νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου (θόρυβος)· ἄλλως, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, νὰ ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§235ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§236ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ ἐγγυήσεις, ἂν ἀφήσωμεν τὴν ψηφοφορίαν διὰ τὴν αὔριον· οὐδὲν κέρδος ἀποκτᾷ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ψηφοφοροῦσα ἐπὶ τοῦ συνόλου. Πρόκειται μόνον νὰ βεβαιώσωμεν ὅτι τὸ σύνολον ψηφίζεται ἐν ἀπαρτίᾳ.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§238ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Πρὸ τῆς ψηφοφορίας παρακαλῶ νὰ διατάξητε νὰ ἐξέλθωσι τῆς Αἰθούσης οἱ μὴ βουλευταί (θόρυβος). (Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν Καλογεροπούλου καὶ Γεροκωστοπούλου.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν μόνον 122, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις Ὥρᾳ 12½ μ. μ.