1885.07.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46

Τῆς 9 Ἰουλίου 1885

(Τρίτη)

Ὥρα 9 Π. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ Ἑλένης Τζανέτη, ζητούσης μηνιαῖον βοήθημα.

§2ΚΥΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν εὑρισκόμην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ προχθές, ὅταν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Χοιδᾶς ὡμίλησε πολὺ σκληρῶς ἐναντίον τοῦ ἐν Λαυρίῳ ὑπαστυνόμου Μαλακίνη. Λυποῦμαι ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀναιρέσω αὐτὸν ὡς μὴ ὢν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐγὼ πρὸ χρόνου μακροῦ γνωρίζω τὸν κ. Μαλακίνην, ὁμολογῶ δὲ ὅτι δὲν μοὶ ἐδόθη ἀφορμή, ὅπως μεταβάλω τὴν καλὴν ἰδέαν, ἣν ἐσχημάτισα περὶ αὐτοῦ.

§3ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ, κύριοι, διατὶ δὲν ἐνεγράφη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς ἐν Πάτραις ὡς καὶ τὸ περὶ Γεωργικῆς Τραπέζης.

§4ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ λάθος τοῦ γραμματέως ἐγένετο ἡ παράλειψις, ἀλλὰ εἰς τὴν αὐριανὴν ἡμερησίαν διάταξιν θὰ ὑπάρχῃ.

§5ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. (Ὅρα Παράρτημα).

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§7Ζ. ΧΑΤΖΗ ΚΥΤΙΛΗΣ. Γνωστὸν, κύριοι, ὅτι ἐκ τῶν τόκων τοῦ παρὰ τῇ αὐτοκρατορικῇ Τραπέζῃ τῆς Μόσχας κληροδοτήματος τοῦ ἀοιδίμου Κρίσκη, τὰ ⅖ τοῦ ὅλου ἀνήκουσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν κοινότητα Ζαγορᾶς τῆς Ἐπαρχίας Βώλου, τὰ δὲ ⅗ ἀνήκουσιν εἰς τὰς νήσους Ὕδραν, Σπέτσας καὶ ἀλλαχοῦ. Ἐκ τῶν ⅖ τοῦ τόκου αὐτοῦ οἱ κάτοικοι τῆς Ζαγορᾶς ἐπὶ Τουρκοκρατίας καὶ μέχρι χθὲς δι’ ἐκλογῆς, γενομένης παρὰ τῶν δημογερόντων, προκρίτων καὶ ἐφόρων, ἐξαπέστελλον ἐνταῦθα εἰς τὸ γυμνάσιον ὡς καὶ τὸ Πανεπιστήμιον 4 ἢ 5 νέους, οἵτινες ἐσπούδαζον τελείως μέχρι τοῦ καταρτισμοῦ αὑτῶν εἰς βαθμὸν διδάκτορος. Τοιοῦτοι δὲ πολλάκις ἐπανελθόντες ἐντεῦθεν, διεκρίθησαν κατὰ πολὺ, εἴτε ὡς δικηγόροι, εἴτε ὡς διδάσκαλοι, εἴτε ὡς ἰατροὶ, ἐξ ὧν μέρος μὲν ἐπηγγέλλετο τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν κατὰ τὸ ἐνὸν ἐν τῇ ἰδίᾳ πατρίδι αὐτῶν, μέρος δὲ καθ’ ἅπασαν τὴν Ἐπαρχίαν, καὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν τόκων ἐπήρκει πρό τινων ἐτῶν διὰ τὴν εὐθηνίαν τῶν ἐδωδίμων πρὸς διατήρησιν 5, ἐξαπεστέλλοντο ἀκριβῶς 5, ἐννοεῖται δὲ ἐπειδὴ σήμερον συμβαίνει τὸ ἐναντίον, δύνανται οἱ ἐκτελεσταὶ νὰ ἀποστέλλωσι τέσσαρας. Ἀλλ’ ἐσχάτως παρατηρῶ μετὰ μεγάλης μου λύπης, ὅτι ἀντὶ ἡ Ζαγορὰ νὰ κέκτηται τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς μέχρι τοῦδε ἐξήσκησεν, ἀπεναντίας βλέπω τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀφῃρημένον ἀπ’ αὐτῆς. Πῶς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐσχημάτισε τὴν ἰδέαν νὰ μεταφέρῃ τοὺς τόκους τοῦ κληροδοτήματος εἰς ἓν καὶ μόνον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποσταλῇ πρὸς τὴν ἀλλοδαπὴν, ἵνα ἐκπαιδευθῇ τὴν γεφυροποιΐαν; Ἀληθῶς ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶνε φιλάνθρωπος καὶ συντελεστικώτατος, οὐχ ἧττον δὲ ἐπειδὴ τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τῆς διαθήκης ῥητῶς ἐπαγγέλλεται, ὅτι ⅖ τῶν τόκων ἀποκλειστικῶς καὶ ἀπαραμειώτως ὀφείλονται νὰ καταβάλλωνται πρὸς μόνην τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ μόρφωσιν τῆς Ζαγορᾶς, καὶ ἐπειδὴ αὐτὴ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ Τουρκοκρατίας καὶ μέχρι σήμερον ὑπῆρξε καθιερωμένη, ὅτι διὰ μόνον αὐτὸν τὸν σκοπὸν πρέπει νὰ διατίθενται τὰ χρήματα, διὰ τοῦτο ὑποβάλλω, ὅτι ἄδικον πᾶς τις δύναται νὰ νομίσῃ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς διευθύνσεως τοῦ κληροδοτήματος τούτου ἀπὸ τὸ Ταμεῖον τῆς Ζαγορᾶς, καὶ ὅτι τοῦτο εἶνε σκληρὸν καὶ ἐπιβλαβὲς, διότι οὐδόλως ἀνταποκρίνεται μὲ τὸ πνεῦμα καὶ τὴν διάθεσιν τοῦ δωρητοῦ. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἵνα ἐν τῇ ἐξιδιασμένῃ αὑτοῦ προνοήσει περὶ τῶν τῆς Ἐπαρχίας Βώλου πραγμάτων, λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς. Ἡ Ἐπαρχία Βώλου διαιρεῖται εἰς δύο πλευρὰς, βορειοανατολικὴν καὶ νοτιοδυτικήν. Ἡ βορειονατολικὴ πλευρὰ ἀπαρτίζεται ἐκ τριῶν Δήμων, ἐκ τοῦ Δήμου τῆς Ζαγορᾶς μετὰ τῶν χωρίων Πουρίου, Μακρυῤῥάχης καὶ τῆς ἰδίας Ζαγορᾶς, ἐκ τοῦ Δήμου Κισσοῦ ἐκ τοῦ ἰδίου Κισσοῦ καὶ τοῦ Ἀνηλίου καὶ τοῦ Δήμου Μυρεσίου, ἐκ τῶν χωρίων Μαρήσεως, Τσαγκαράδες, Ξωρηχτίου καὶ Λαμπηδόνος· ὁ πληθυσμὸς δὲ τῶν τριῶν τούτων Δήμων ἀπαρτίζεται κατὰ μέσον ὅρον ἐκ 12,000 περίπου ψυχῶν. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ φυσικοῦ σχηματισμοῦ τοῦ ἐδάφους, ἡ παραθαλασσία εἶνε ἄξενος, διότι εἶνε βραχώδης, ἐκτὸς μόνον δύο μερῶν, οἷς ὑπάρχει μέρος προσιτὸν, τὸ δὲ μῆκος αὐτοῦ ἀπὸ βοῤῥᾶ πρὸς μεσημβρίαν ἔχει ἔκτασιν περὶ τὰ 60 μίλλια· ἐν καιρῷ δὲ χειμῶνος ἀποβαίνει ἀδύνατος ὁ κατάπλους καὶ ἡ προσέγγισις αὐτῶν ἕνεκα τοῦ τρικυμιώδους τῆς θαλάσσης· οἱ κάτοικοι δὲ τῶν μερῶν ἐκείνων ἔχουσι περὶ τὰ 40 μικρὰ ἐμπορικὰ πλοῖα, διὰ τῶν ὁποίων μεταφέρουσιν εἰς τὸ Ἐσωτερικὸν καὶ Ἐξωτερικὸν τὰ διάφορα προϊόντα, συνιστάμενα τὰ μὲν ἐκ τῆς οἰκοδομησίμου ξυλείας ἐκ κτημάτων ἰδιωτικῶν, καστανεώνων, τὰ δὲ ἐκ διαφόρων προϊόντων, συνιστάμενα εἰς μῆλα, γεώμηλα, ἐλαίας, ἔλαιον, καὶ ἄλλα τοιαῦτα παντοδαπὰ εἴδη ὡς καὶ σκουτία. Τὸ δυστύχημα δὲ ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ εἶνε τὸ ἑξῆς· ὀφείλει ὁ ἔμπορος ἢ ὁ πλοίαρχος τὸ φορτίον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ μεταφέρῃ, ὀφείλει νὰ τὸ φέρῃ ἐπὶ τῆς ἀκτῆς, καὶ ἅμα συναντήσῃ καλὸν καὶ εὔδιον ἄνεμον, ἀμέσως τὸ ἥμισυ τοῦ φορτίου νὰ λάβῃ ἐντὸς τοῦ πλοίου καὶ καθέλξῃ αὐτὸ, ὅπου ἐπιβιβάζει αὐθωρεὶ καὶ τὸ ὑπόλοιπον, ἀμέσως ν’ ἀναχθῇ εἰς τὸ πέλαγος, διότι ἄλλως μικρόν τι νέφος ἐὰν φανῇ εἰς τὸν ὁρίζοντα, εἶναι ἀδύνατον νὰ σωθῇ, καὶ θέλει καταστραφῆ καὶ τὸ πλοῖον καὶ τὸ φορτίον καὶ τὸ πλήρωμα. Τὰ πλοῖα ταῦτα, τὰ μεταφέροντα εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν τὰ προϊόντα των ταῦτα, χρησιμεύουσιν ὅπως μεταφέρωσιν ἄλλα προϊόντα διὰ τὸ κεκλεισμένον τοῦτο μέρος. Ἐπανερχόμενα τὰ πλοῖα ταῦτα μεταφέρουσι, κύριοι, πρὸς τὸ κεκλεισμένον αὐτὸ μέρος εἴτε σῖτον, εἴτε κριθὴν, εἴτε ἀραβόσιτον καὶ τὰ ὅμοια. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς λόγῳ οἰκονομίας ηὐδόκησε νὰ ἀποκλείσῃ τὸ μέρος τοῦτο ἀπὸ τὴν ἄμεσον ταύτην συγκοινωνίαν, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ κάμω ταύτας τὰς παρατηρήσεις, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν εὐεργετικὴν ὑπὲρ τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τυγχάνουν ἀποκεκλεισμένα. Ἐὰν μὲν λόγῳ οἰκονομίας πράττῃ τοῦτο, παρατηρῶ, ὅτι μόνον τὸ Τελωνεῖον τοῦ Χορευτοῦ κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον ἐτέλεσε δικαίωμα εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς 2,493 δραχμῶν· ἀγνοῶ δὲ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσεπράχθη ἐκ τοῦ Τελωνείου Νταμιχώρης, ὅπερ πιστεύω νὰ ἦναι παραπλήσιον. Ἵνα μὴ εἶνε δὲ ἀποκεκλεισμένος ὁ τόπος οὗτος, παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν, ὅπως τὸ τμῆμα τοῦτο μὴ εἶνε ἀποκεκλεισμένον ἀπὸ τῆς συγκοινωνίας.

§8ΚΟΥΣΤΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§9ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ πρὶν λάβω τὴν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὁ συνάδελφος, ἔσπευσα νὰ διατάξω τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον νὰ μεταβῇ, καὶ ἂν βεβαιώσῃ ταῦτα, θέλω λάβει πρόνοιαν καὶ ἀπολύσει ἐκεῖθεν τὸν Διευθυντὴν τοῦ Καπνοκοπτηρίου.

§10Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πρόκειται ἁπλῶς καὶ καθαρῶς περὶ ἀποζημιώσεως τῶν γαιῶν, τὰς ὁποίας κατέλαβεν ὁ σιδηρόδρομος. Γνωρίζετε ὅτι, κατά τε τὴν σύμβασιν καὶ τὸ Σύνταγμα, οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας αὑτοῦ ἄνευ προηγουμένης ἀποζημιώσεως καὶ ἄνευ ἀποδεδειγμένης δημοσίας ἀνάγκης. Τί συμβαίνει ἐδῶ; ἐξεποιήθησαν αἱ γαῖαι καὶ παρεχωρήθησαν εἰς τὴν κυριότητα τῶν κατοίκων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, καὶ κατόπιν κατελήφθησαν ὑπὸ τοῦ σιδηροδρόμου, ἐγένετο δ’ ἐκτίμησις καὶ ἐκοινοποιήθησαν τὰ πρωτόκολλα τῆς ἐκτιμήσεως· ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ ἰδιοκτῆται δὲν παραδέχονται τὴν τιμὴν, ἥντινα ὥρισεν ἡ Ἐπιτροπὴ, ὑποχρεοῦται τὸ Δημόσιον νὰ διορίσῃ πραγματογνώμονα, ὅπως μετὰ τοῦ πραγματογνώμονος τῶν ἰδιοκτητῶν ἐπέλθῃ ὁριστικὴ ἐκτίμησις καὶ λύσις τοῦ ζητήματος· τὸ Δημόσιον ὅμως μέχρι τοῦδε ἀρνεῖται νὰ διορίσῃ πραγματογνώμονα διὰ νὰ ματαιώσῃ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν· τοῦτο ὅμως ἐκθέτει τὴν πίστιν τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ εἶναι τὸ παράδειγμα τῆς καλῆς πίστεως καὶ τῆς χρηστότητος. Παρακαλεῖται λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν.

§11ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης δὲν γνωρίζω τίποτε· ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον πληροφορηθῇ περὶ τούτου, θέλει λάβει τὴν δέουσαν πρόνοιαν.

§12Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἷς Κρὴς Γαπαράκης ἔχει προσενέγκει διαφόρους ὑπηρεσίας καὶ ἀγῶνας ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς πατρίδος· ὑποβάλλει ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ συστήσῃ αὕτη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τῷ δοθῇ βοήθημά τι· ἐντὸς τῆς ἀναφορᾶς ἐπισυνάπτονται ὅλα τὰ πιστοποιητικὰ, ἐξ ὧν ἀποδεικνύονται ὅλοι οἱ ἐν Κρήτῃ ἀγῶνές του. Ὁ ἐκ Μεσσήνης βουλευτὴς κ. Κουμουνδοῦρος ὁμιλήσας περὶ στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ, ἐζήτησε νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν στρατηγῶν Βοσσὲρ καὶ Σαπουντζάκη. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὅπως διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ὅλοι ἐνδιαφερόμεθα, νὰ κατατεθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ αἱ ἐκθέσεις ἑνὸς ἐκ τῶν καλλιτέρων καὶ ἐξοχωτέρων στρατηγῶν, τοὺς ὁποίους ἔχει ἡ Ἑλλάς. Καὶ κατὰ τὸ 1882 ὁ ἱκανώτερος καὶ σπουδαιότερος στρατηγὸς κ. Σοῦτσος, ἐπιθεωρήσας τὸν στρατὸν τῆς Ἑλλάδος, εἶχε συντάξει ἔκθεσιν, ἥτις δὲν ὑπεβλήθη· καὶ κατὰ τὸ 1883 ἐπεθεώρησε τὸν στρατὸν καὶ βεβαίως θὰ ἐζητήθη ἔκθεσις, ἡ ὁποία δὲν κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὰς ἐκθέσεις ταύτας τῶν στρατηγῶν Βοσσὲρ καὶ Σαπουντζάκη, τὰς ὁποίας θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὰς ἐκθέσεις τοῦ κ. Σούτσου, καὶ οὕτω ἐν πλήρει γνώσει τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ νὰ κρίνωμεν περὶ αὐτοῦ.

§13Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Φωτήλα ὑποβληθεῖσαν ἀναφορὰν εἰς τῆς Βουλὴν. Βεβαιῶ δὲ αὐτὴν ὅτι ὁ ῥηθεὶς Γαπαράκης προσήνεγκεν ὑπηρεσίας σπουδαίας ὑπὲρ τῆς γενικῆς ἰδέας.

§14ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρὰ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων ζητεῖται ἡ ἀπαλλαγὴ τέλους διὰ τοὺς σωλῆνας τοῦ ὑδραγωγείου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Νομίζω ὅτι, προκειμένου περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶνε χρήσιμα διὰ δημόσιον ἀνάγκην, ἀπαλλάσσονται τοῦ τέλους, ὅπως ἀπαλλάσσονται καὶ τὰ χάριν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων εἰσαγόμενα. Νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηναίων διατελεῖ οἰκονομικῶς εἰς στενοχωρίαν καὶ ἐπειδὴ εἶνε τὸ κέντρον τῆς Ἑλλάδος, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν Δῆμον τοῦ τέλους.

§15ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ σκέψις, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶνε μᾶλλον νομοθετικὴ ἢ νομοτελεστική· θὰ ἐξετάσω ὅμως ἐὰν ὁ νόμος ἐπιτρέπῃ τοῦτο.

§16ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Χάριν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων ἐπιτρέπεται τοῦτο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καθόσον καὶ ἡμεῖς δὲν ἐπληρώσαμεν τέλος διὰ τὰ εἰσαχθέντα χάριν τοῦ Σκοπευτηρίου.

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Λεβίδης ἐπηρώτησε τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐζήτησε διαφόρους πληροφορίας σχετικῶς πρὸς τὰ τῆς ὁδοποιίας. Ὅμοιαι ἐπερωτήσεις ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον ὑπέβαλε πολλὰς πληροφορίας, αἵτινες περιέχονται εἰς πίνακας, τοὺς ὁποίους καὶ ἤδη ἐπαναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν, λαβὼν αὐτοὺς ἐκ τοῦ Γραφείου τοῦ Προεδρείου· ἀλλὰ, πρὸς τὰς πληροφορίας ταύτας, συνεπείᾳ τῆς γενομένης ἐπερωτήσεως εἰς ἐμὲ, ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλλω εὐρυτέρας, λεπτομερεστέρας καὶ ἀναλυτικωτέρας πληροφορίας σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, περὶ τοῦ ὁποίου τοσοῦτος ἐγένετο λόγος καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ. Ἐπεφόρτισα τὴν Διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων ἔργων νὰ μὴ χορηγήσῃ ὅσας πληροφορίας ἦτο δυνατὸν ν’ ἀρυσθῇ ἐκ τῶν ἀτελῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα κρατοῦνται ἐν τοῖς Γραφείοις αὐτῆς. Ἀλλὰ διότι ἡ Διεύθυνσις τῶν Δημοσίων ἔργων μὲ τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν της δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην, ἠναγκάσθην νὰ ἀναθέσω ἓν μέρος αὐτῆς, τὸ διοικητικὸν οὕτως εἰπεῖν καὶ τὸ τεχνικὸν, εἰς τὸν Νομομηχανικὸν κ. Σολωμὸν, καὶ ἕτερον μέρος, τὸ λογιστικὸν, εἰς τὸν πρώην ὑποδιευθυντὴν τοῦ Γενικοῦ λογιστηρίου κ. Φλῶρον· ἀμφότεροι χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἰργάσθησαν μετ’ ἄκρας ἐπιμελείας καὶ ἀφιλοκερδείας καὶ ἠδυνήθησαν τῷ ὄντι νὰ μοὶ δώσωσι πληροφορίας ἀξίας λόγου, τὰς ὁποίας ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, ἐμπεριεχομένας ἐν ἐκθέσεσιν αὐτῶν, αἵτινες συνοδεύονται μὲ διαφόρους πίνακας λεπτομερειῶν. Καὶ πρῶτον, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς δοθείσας μοι ἐκ τοῦ Γραφείου τῶν Δημοσίων ἔργων, τὸν Μάρτιον τοῦ 1882 ὑπῆρχον ἐν χρήσει ἁμαξιταὶ ὁδοὶ ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι 1,104 χιλιομέτρων, ἀξίας 11,189,287 δραχμῶν. Πλὴν τούτων εἶχον κατασκευασθῆ κατὰ τὸ μακρὸν πεντηκονταετὲς διάστημα 37 μεμονωμένα τεχνικὰ ἔργα, ὡς γέφυραι, γεφυρίδια, κλπ. πρὸς διευκόλυνσιν τῆς συγκοινωνίας, ἅτινα ἀποτελοῦσι μέρος τῆς ὁδοποιΐας καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν δραχ. 825,615, ἤτοι ἐν συνόλῳ δραχμὰς 12,014,902· ἀντιστοιχεῖ δὲ πρὸς ἕκαστον χιλιόμετρον δαπάνη 10,833 περίπου δραχμῶν. Ἐν Ἑπτανήσῳ ὑπῆρχον κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1881 ἐν ἐνεργείᾳ ὁδοὶ, κατασκευασθεῖσαι ἐπὶ τῆς Ἀγγλικῆς προστασίας, 667 χιλιομέτρων, τὴν δαπάνην τῶν ὁποίων ἀγνοοῦμεν, διότι δὲν ὑπάρχουσι βιβλία εἰς τὸ Γραφεῖον τῶν Δημοσίων ἔργων περὶ τούτων. Ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ 1882 μέχρι τέλους τοῦ 1884 ἐπεραιώθησαν ὁδοὶ, ὧν αἱ ἐργασίαι ἤρξαντο κατὰ τὰ ἔτη 1876, 1877, 1878, 1879, 1880, 1881, ἤτοι πρὸ τῆς 3 Μαρτίου 1882, ὅτε ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον, ἔν τε ταῖς παλαιαῖς ἐπαρχίαις τοῦ Βασιλείου καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ 470 χιλιομέτρων, ἀξίας 5,677,719· δαπάνη κατὰ χιλιόμετρον 12,088 δραχμῶν περίπου. Κατὰ τὰ ἔτη 1883 καὶ 1884 ἔν τε τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ, ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ Θεσσαλίᾳ ἐπεραιώθησαν ἔργα, ὧν ἡ ἐργασία ἤρξατο κατὰ τὸ 1882 καὶ 1883, 148 χιλιομέτρων, ἀξίας 1,878,875, δαπάνη κατὰ μέσον ὅρον ἑκάστου χιλιομέτρου 13,420. Προσθέτει ἡ Διεύθυνσις τῶν Δημοσίων ἔργων ἐν τῇ ἐκθέσει της καὶ ὀφείλω νὰ τὸ ἀναφέρω μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι πάντα τὰ ἀνωτέρω ἔργα, πλὴν τῶν τῆς Ἑπτανήσου, ἐμελετήθησαν, ἐσχεδιάσθησαν καὶ ἐξετελέσθησαν παρὰ τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν τοῦ Κράτους στρατιωτικῶν τε καὶ πολιτικῶν. Ἑπομένως ἤδη ἔχομεν ἐν ἐνεργείᾳ ἐθνικὰς, ἐπαρχιακὰς καὶ δημοτικὰς ὁδοὺς 2381 χιλιομέτρων. Κατασκευάζονται δὲ νῦν ὁδοὶ αἱ ἑξῆς, αἵτινες ἐμελετήθησαν καὶ ἐσχεδιάσθησαν κατὰ τὸ 1883–1885. Αʹ) Ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἐν μὲν τῇ Θεσσαλίᾳ 138 χιλιομέτρων, ἀξίας 3,170,000, ἐν δὲ τῇ Πελοποννήσῳ 393 χιλιομέτρων, ἀξίας 9,453,000, ἐν συνόλῳ 532 χιλιομέτρων, ἀξίας 12,623,000· δαπάνη κατὰ χιλιόμετρον καὶ κατὰ μέσον ὅρον 23,772. Πλὴν τούτων κατασκευάζεται μία λιθίνη γέφυρα ἐπὶ τοῦ Ἀχελώου ποταμοῦ, θεμελιωμένη διὰ πεπιεσμένου ἀέρος, ἀξίας 770,000. Βʹ) Ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Νομομηχανικοῦ κυρίου Βλάση, ἐκτελοῦντος χρέη Ἐπιθεωρητοῦ, 1) ὁδοὶ, 54 χιλιομέτρων, ἀξίας 860,000 δραχμῶν, μελετηθεῖσαι καὶ σχεδιασθεῖσαι ὑπὸ Ἑλλήνων ἐργοδηγῶν· 2) ὁδοὶ μελετηθεῖσαι καὶ σχεδιασθεῖσαι ὑπὸ τῶν ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν—διότι ἔχομεν δύο εἰδῶν ξενικὰς ἀποστολὰς, μίαν τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν ὑπὸ τὸν κύριον Ρονδὲλ, καὶ μίαν τὴν τῶν ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν τῶν προσληφθέντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν κατ’ ἐκλογὴν τοῦ κ. Βλάση ἐντολῇ τοῦ προκατόχου ὑπουργείου—χιλιομέτρων 72, ἀξίας δραχ. 1,482,00, ἤτοι τὸ ὅλον τῶν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κ. Βλάση κατασκευαζομένων ὁδῶν χιλιομ. 126, ἀξίας δραχ. 2,342,000· δαπάνη κατὰ χιλιόμετρον καὶ κατὰ μέσον ὅρον δραχ. 18,587. Γʹ) Ἐμελετήθησαν καὶ ἐσχεδιάσθησαν ὁδοὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὑπὸ Ἑλλήνων ἐργοδηγῶν καὶ 2–3 ἀλλοδαπῶν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Νομομηχανικοῦ κ. Βλαχοπούλου, ἐκτελοῦντος καὶ τούτου χρέη Ἐπιθεωρητοῦ, ἐν Ἀττικῇ, Φθιώτιδι καὶ ἐν Εὐβοίᾳ χιλιόμετρα 258, ἀξίας 5,687,000, δαπάνη κατὰ μέσον ὅρον ἑκάστου χιλιομέτρου δρ. 22,043. Δʹ) Ἐμελετήθησαν καὶ ἐσχεδιάσθησαν ὑπὸ τῶν λοιπῶν Νομομηχανικῶν τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1880 ἕως 1885 ὁδοὶ 515 χιλιομέτρων, ἀξίας 10,790,000· δαπάνη κατὰ χιλιόμετρον καὶ κατὰ μέσον ὅρον δρ. 20,951. Ἑπομένως ἔχομεν ἐν ἐνεργείᾳ πρὸς κατασκευὴν ὁδοὺς καθ’ ὅλον τὸ Κράτος 1432 χιλιομέτρων, ἀξίας δραχμῶν 32,212,000. Πλὴν δὲ τούτων κατασκευάζονται μεμονωμένα ἔργα τεχνικά· 1) ἑπτάτοξος λιθίνη γέφυρα ἐπὶ τοῦ Εὐήνου ποταμοῦ, καὶ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Μεσολογγίου εἰς Ναύπακτον, ἀξίας 538,000· 2) γέφυρα ξυλίνη μετὰ λιθίνων βάθρων, ἐπὶ τοῦ Ἀγαλιανοῦ ποταμοῦ, ἀξίας δραχ. 100,000· 3) γέφυρα ξυλίνη μετὰ λιθίνων βάθρων ἐπὶ τοῦ Προσσοῦ ποταμοῦ, ἀξίας δραχ. 96,000· 4) σιδηρὰ γέφυρα ἐπὶ τοῦ Εὐήνου ποταμοῦ τῆς ἀπὸ Ἀγρινίου εἰς Ναύπακτον ὁδοῦ, ἀξίας δραχ. 87,000, καὶ 5) σιδηρὰ γέφυρα διὰ πεζοὺς μόνον ἐπὶ τοῦ Εὐήνου ποταμοῦ, ἀξίας δραχ. 30,000. Τουτέστιν ἡ ἀξία τῶν κατασκευαζομένων τούτων τεχνικῶν ἔργων ἀνέρχεται εἰς δραχ. 851,000· προστιθεμένης δὲ ταύτης εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 32,212,000, ἀξίας τῶν μελετηθεισῶν καὶ χαραχθεισῶν ὁδῶν, περὶ ὧν ἐποιησάμην λόγον, ἀποτελεῖται ἐν συνόλῳ τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 33,063,000. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, ἐμελετήθησαν ὁδοὶ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους καὶ ἐσχεδιάσθησαν, εἶναι δὲ ἕτοιμοι πρὸς δημοπράτησιν, ὡς ἑτοίμων ὄντων τῶν προϋπολογισμῶν ὡς καὶ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν τεχνικῶν ἔργων· αʹ) ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἐν Πελοποννήσῳ 155 χιλιομέτρων, ἀξίας δραχ. 5,600,000, καὶ μία γέφυρα ἐπὶ τοῦ Ἀχελώου ποταμοῦ εἰς Πολολοβίτην, ἀξίας δραχ. 375,000· βʹ) ὑπὸ τῶν ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν, τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ κ. Βλάση, χιλιομέτρων 131, ἀξίας δραχ. 2,600,000· γʹ) ὑπὸ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ κ. Βλαχοπούλου, χιλιομέτρων 167, ἀξίας δραχμῶν 3,403,000, καὶ δʹ) ὑπὸ τῶν Νομομηχανικῶν τοῦ Κράτους, χιλιομέτρων 95, ἀξίας δραχ. 1,977,000. Ἐν συνόλῳ χιλιομέτρων μὲν 584, ἀξίας δὲ δραχμῶν 13,977,000. Κατὰ τὰ ἐκτεθέντα λοιπὸν ἔχομεν ἐν ἐνεργείᾳ τὴν κατασκευὴν 1432 χιλιομέτρων ὁδῶν καὶ ἐργασίαν ἑτοίμην ἑτέρων 584 χιλιομέτρων ἐν ὅλῳ δὲ χιλιομ. 2016, ἀξίας ὁμοῦ μετὰ τῶν τεχνικῶν ἔργων δραχ. 47,040,000. Ἐκτὸς τούτων ὅμως ἐμελετήθησαν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ὁδοὶ, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐσχεδιάσθησαν εἰσέτι, καὶ ἑπομένως οὔτε οἱ προϋπολογισμοὶ συνετάχθησαν, ὑπὸ μὲν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἐν Πελοποννήσῳ 186 χιλιομέτρων, ὑπὸ δὲ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ κ. Βλάση ἐν Ἀκαρνανίᾳ 65 χιλιομέτρων, καὶ ὑπὸ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Βλαχοπούλου ἐν Φθιώτιδι, Εὐβοίᾳ καὶ Πελοποννήσῳ 111 χιλιομέτρων, ἐν συνόλῳ δὲ 362, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία εἶναι ἄγνωστος, διότι, ὡς προεῖπον, οἱ προϋπολογισμοὶ δὲν συνετάχθησαν, ἀλλ’ ἡ ὁποία δύναται νὰ ὑπολογισθῇ εἰς 8,000,000 περίπου. Τὴν τύπωσιν τῶν πινάκων τούτων συνιστῶ εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Σολωμὸς, Νομομηχανικὸς, εἰργάσθη, ὡς εἶπον, ἐκτάκτως διὰ νὰ μοὶ χορηγήσῃ πληροφορίας ἐπὶ τοῦ τεχνικοῦ μέρους τῶν ἐκτελεσθέντων καὶ ἐκτελουμένων ἔργων, ἀπὸ τὸ 1882 μέχρι τέλους Ἀπριλίου ἐνεστῶτος ἔτους, συνέταξεν ἔκθεσιν λεπτομερῆ, ἐν ᾗ ἐκθέτει πᾶσαν τὴν ἀξίαν λόγου ἐργασίαν του, τὴν δὲ ἔκθεσιν ταύτην συνοδεύει καὶ μετὰ πινάκων, ἐξ ὧν θέλει πληροφορηθῆ ἡ Βουλὴ τὰ ἔργα, τὰ τελεσθέντα καὶ ἐκτελούμενα κατὰ τὸ τριετὲς διάστημα 1882–1885 καὶ τὴν δι’ ἕκαστον ἀπαιτηθεῖσαν δαπάνην, μὲ τὴν διάκρισιν τοῦ ἐν ἀρχῇ προϋπολογισθέντος ποσοῦ, τοῦ ποσοῦ τῆς κατακυρώσεως εἰς τοὺς ἐργολάβους, καὶ τοῦ προστεθέντος ποσοῦ διὰ συμπληρωματικῶν προϋπολογισμῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκτελέσεως ἑκάστου ἔργου. Περιέχονται δὲ καὶ πολλαὶ ἄλλαι πληροφορίαι, τῶν ὁποίων πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή, καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶ τὴν τύπωσιν τῆς τε ἐκθέσεως καὶ τῶν πινάκων. Ὡς παράρτημα ὁ κ. Σολωμὸς ἐπισυνάπτει πίνακα τῶν ἤδη ἐν ἐκτελέσει ἔργων· καὶ τὰ μὲν ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν ἐκτελούμενα συνίστανται εἰς 910 χιλιόμετρα, ἀξίας 15,740,582, καὶ μετὰ συμπληρωτικῶν προϋπολογισμῶν ἐξ 1,464,295, ἐν συνόλῳ εἰς 17,204,877· τὰ δὲ ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, εἰς 525 χιλιόμετρα, ἀξίας 13, 231,781· ἐν συνόλῳ χιλιόμετρα μὲν 1436, δαπάνη δὲ 30,436,608, ἐνῷ ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον μοὶ εἰσήγαγεν ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων, ἀναβιβάζει τὴν δαπάνην εἰς 33,063,000. Δὲν εἶναι βεβαίως δυνατὸν νὰ συνοψίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας περιέχει ἡ μακρὰ ἔκθεσις καὶ οἱ πολλαπλοὶ πίνακες· διὸ ἐπαναλαμβάνω νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν τύπωσιν καὶ τῆς ἐργασίας ταύτης τοῦ κ. Σολωμοῦ. Ἀξίαν λόγου ἐργασίαν ἐξετέλεσε καὶ ὁ πρώην ὑποδιευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου κ. Φλῶρος, ἰδίως ὡς πρὸς τὸ λογιστικὸν μέρος. Ἡ ἔκθεσίς του σχετικῶς πρὸς τὸ μέγεθος τοῦ ἔργου δύναται νὰ ὑποληφθῇ ὡς λίαν σύντομος, περιέχει ὅμως πληροφορίας πολλὰς καὶ λεπτομερεῖς περὶ παντὸς ἀντικειμένου ἀναγομένου εἰς τὰ τῆς ὁδοποιΐας· διὸ συνιστῶ τὴν τύπωσιν καὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης, διότι ἀδύνατον μοὶ εἶναι νὰ συνοψίσω πάσας τὰς ἐν αὐτῇ πληροφορίας. Ἁπλῶς μόνον ἐκ ταύτης μνημονεύω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: ὅτι παρεχωρήθησαν ἔργα εἰς ἐργολάβους τὸ 1882 ἀξίας 3,143,117· τὸ 1883 ἀξίας 4,149,624· τὸ 1884 ἀξίας 7,496,957, καὶ τὸ 1885 ἀξίας 2,338,117, ἐν γένει δὲ ὅλαι αἱ δαπάναι μετὰ τοῦ ἡμερομισθίων, ἀποζημιώσεως κτημάτων, μισθῶν ἐργοδηγῶν, ἐπιστατῶν, ὁδοστατῶν, ὁδοιπορικῶν ἐξόδων Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἀποζημιώσεως ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, διαφόρων ἐξόδων, καὶ ἀποζημιώσεως σιδηροδρόμων—διότι κατεβλήθησαν δραχ. 953,880 ὑπὸ τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας—ἀνέρχονται διὰ μὲν τὸ 1882 εἰς δραχ. 4,253,386, διὰ δὲ τὸ 1383 εἰς δραχ. 5,872,402, διὰ τὸ 1884 τράμηνον αὐτοῦ, εἰς δραχμὰς 3,341,086· ἐν συνόλῳ δὲ εἰς δραχ. 24,550,583. Ἐπίσης ἐκ τῆς ἐκθέσεως ταύτης ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ποῖον προσωπικὸν ἐργοδηγῶν, ἐπιστατῶν, ὁδοστατῶν ὑπῆρχε κατὰ τὰ ἔτη 1883, 1884 καὶ τὸ τρίμηνον διάστημα τοῦ 1885. Τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1883 ὑπῆρχον ἐργοδηγοὶ 74, ἐπιστάται 50, καὶ ὁδοστάται 473· τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1884, ἐργοδηγοὶ 62 ἐπιστάται 116 καὶ ὁδοστάται 563, καὶ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1885 ἐργοδηγοὶ 81, ἐπιστάται 141, καὶ ὁδοστάται 734. Κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα ὁ ἐλάχιστος ἀριθμὸς τοῦ προσωπικοῦ τούτου ὑπῆρξεν: ἐργοδηγῶν 59, ἐπιστατῶν 50, καὶ ὁδοστατῶν 437· ὁ δὲ μεγαλύτερος ἀριθμὸς αὐτῶν ἦτο ἐργοδηγῶν μὲν 92, ἐπιστατῶν δὲ 144 καὶ ὁδοστατῶν 739. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνοψισθῶσιν ὅλαι αἱ πληροφορίαι, αἱ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Φλώρου περιλαμβανόμεναι περὶ ὅλων τῶν εἰς τὴν ὁδοποιΐαν ἀναγομένων, καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶ καὶ αὖθις εἰς τὴν Βουλὴν τὴν τύπωσιν αὐτῆς. Ἐν ταύτῃ τῇ ἐκθέσει συνάπτονται διάφοροι πίνακες, μεταξὺ δὲ τούτων καὶ πίναξ τῶν ὁδοιπορικῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον οἱ παρ’ ἡμῖν ἐπιπεφορτισμένοι τὴν διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων ἔργων Νομομηχανικοί, ἐπαρχιακοὶ μηχανικοί, ἐργοδηγοί, ἐπιστάται κλπ. μέχρι τοῦ Ἰανουαρίου 1883 κατὰ τὰ διὰ προγενεστέρων Β. Διαταγμάτων κεκανονισμένα, καὶ τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον μετὰ τὸν Ἰανουάριον 1883 κατὰ τὸ περὶ τούτου Β. Διάταγμα τῆς 28 Ἰανουαρίου 1883. Προσθέτω δὲ ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦτο τῆς 28 Ἰανουαρίου 1883 ἐτροποποίησα ἐσχάτως, συμβουλευθεὶς καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων ἔργων, διότι ἐνόμισα, ὅτι τὰ δι’ ἐκείνου κανονιζόμενα δικαιώματα ἦσαν ὑπέρογκα. Ἐκανόνισα δὲ ταῦτα ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον χωρὶς ν’ ἀπομακρυνθῶ καὶ τῆς δικαίας ἀποζημιώσεως, τῆς ὀφειλομένης εἰς τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὰ τῆς ὁδοποιΐας. Ὁ ὑπὸ στοιχεῖον Β πίναξ περιλαμβάνει τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς ὁδοποιΐας διὰ τὸ 1882· ὁ ὑπὸ στοιχεῖον Γ τὰ διὰ τὸ 1883· ὁ ὑπὸ στοιχεῖον Δ τὰ διὰ τὸ 1884, καὶ ὁ ὑπὸ στοιχεῖον Ε τὰ διὰ τὸ τρέχον διάστημα τοῦ 1885. Ὑποβάλλω ἐπίσης ὀνομαστικοὺς καταλόγους τῶν ἐργοδηγῶν, ὁδοστατῶν καὶ ἐπιστατῶν διὰ τὰ ἔτη 1883 καὶ 1884, καὶ διὰ τὸ τετράμηνον διάστημα τοῦ 1885, καθ’ ὃ διετέλει εἰς τὴν Ἐξουσίαν τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον. Ὁμοίους καταλόγους ἡμερομισθίων, καὶ καραγωγέων, διὰ τὰ ἔτη 1883 καὶ 1884 καὶ διὰ τὸ τετράμηνον διάστημα τοῦ 1885. Οἱ πίνακες οὗτοι δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ τυπωθῶσι, διότι καὶ χρόνος πολὺς ἀπαιτεῖται καὶ δαπάνη οὐ σμικρά· ἀπόκειται ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ ὅ,τι ἐγκρίνει.

§18ΠΟΛΛΟΙ. Περιττὸν, περιττόν.

§19ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῆς ἐργασίας ταύτης, ἥτις ἀφορᾷ κυρίως τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τρεῖς πίνακας διὰ τὰ ἔτη 1883, 1884 καὶ 1885, ἐν οἷς σημειοῦνται δαπάναι, ἀναγόμεναι εἰς τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων, ἐπιβαρύνουσαι ἑπομένως τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, αἵτινες, κατὰ τὸν ἐνεργήσαντα τὴν ἐξέλεγξιν, ἢ δὲν εἶναι δεδικαιολογημέναι, ὡς μὴ στηριζόμεναι εἰς τὸν νόμον, ἢ δὲν εἶναι ἀποχρώντως δεδικαιολογημέναι, ὡς μὴ στηριζόμεναι αὐστηρῶς εἰς τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Καὶ τῶν πινάκων τούτων μετὰ τῆς συνοδευούσης αὐτοὺς συνοπτικωτάτης ἐκθέσεως θὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή· ἐπειδὴ δὲ εἶναι σύντομοι, εὔκολος εἶναι καὶ ἡ τύπωσις αὐτῶν. Ἐκτὸς τῶν δαπανῶν, περὶ τῶν ὁποίων ποιοῦσι μνείαν αἱ ὑποβληθεῖσαι ἤδη ἐκθέσεις τοῦ τε Νομομηχανικοῦ κ. Σολωμοῦ καὶ τοῦ πρώην ὑποδιευθυντοῦ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου κ. Φλώρου καὶ οἱ συνοδεύοντες τὰς ἐκθέσεις αὐτὰς πίνακες, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δύο πίνακας τῆς ἀγορᾶς διαφόρων ἐργαλείων καὶ μηχανημάτων προμηθευθέντων δαπάνῃ τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιίας κατὰ τὸ τελευταῖον τριετὲς τοῦτο διάστημα, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ἐν ὅλῳ ἀνέρχεται εἰς δραχ. 95,630· ἤτοι 48 μὲν χιλιάδας διὰ τοὺς ἡμεδαποὺς μηχανικούς, 36 δὲ χιλιάδας διὰ τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν, καὶ δραχ. 11,244 διὰ τοὺς ἀλλοδαποὺς μηχανικούς, τοὺς ὑπὸ τοῦ κ. Βλάση κατὰ διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως συμφωνηθέντας καὶ προσληφθέντας ἐξ Εὐρώπης. Ἤδη ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι εἰδικὸν λόγον περὶ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, διότι τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἶναι πράγματι σπουδαῖον, καὶ διὰ τὴν δαπάνην τὴν ἐτησίαν, ἥτις ἐπιβαρύνει τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας ἤδη, καὶ διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐξετελέσθη ἡ περὶ τούτου ἐργασία. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸν νόμον περὶ πολιτικῶν μηχανικῶν τοῦ 1878 εἶχε τὸ δικαίωμα, νὰ διορίσῃ ἀλλοδαποὺς μηχανικούς. Ἰδοὺ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου, τί λέγει ἐπὶ λέξει. «Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ διορίσῃ ἀλλοδαποὺς μηχανικοὺς ἐπὶ ἀποδοχαῖς συμφωνηθησομέναις μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου καὶ ἐγκριθησομέναις διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Τὰ καθήκοντα τῶν ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν ὁρισθήσονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Οἱ ἀλλοδαποὶ μηχανικοὶ λογίζονται εἰς τὴν δύναμιν τοῦ Σώματος.» Ἡ ἐνέργεια περὶ προσκλήσεως ξένων μηχανικῶν εἶχεν ἀρχίσει ἀπὸ τοῦ 1880, ὅτε πάλιν ἦτο εἰς τὰ Δημόσια πράγματα ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς, ἐξηκολούθησε δὲ ἡ ἐνέργεια αὕτη καὶ κατὰ τὸ 1881, ὅτε ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους ὁ ἀοίδιμος Κουμουνδοῦρος, ἐγὼ δὲ εἶχον τότε πάλιν τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἔμεινεν ἐκκρεμὴς, διότι, εἰς ἡμᾶς τοὐλάχιστον, ἐφάνησαν ὑπέρογκα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐζητοῦντο τότε, καὶ τὰ ὁποῖα προσδιωρίζοντο εἰς 200 χιλ. δραχμῶν. Μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ Ὑπουργείου Κουμουνδούρου ἐπανελήφθη ἡ ἐργασία ἀπὸ τὸ διάδοχον Ὑπουργεῖον, τὸ ὑπὸ τὴν Προεδρείαν τοῦ ἐκ Μεσολογγίου κυρίου Βουλευτοῦ, καὶ ἤχθη εἰς πέρας περὶ τὰ τέλη τοῦ 1882 καὶ περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1883. Εἰς τὰ Ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου ὑπάρχει φάκελλος ἐγγράφων ἀφορώντων εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· ἐξ αὐτῶν ἐξάγεται ὅτι κυρίως ἡ ἐνέργεια τῆς προσκλήσεως τῶν ξένων μηχανικῶν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κ. Ρονδὲλ, ὅστις καὶ νῦν εἶναι ὁ προϊστάμενος τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, διεξήχθη μεταξὺ τοῦ ἐν Παρισίοις ἡμετέρου Πρεσβευτοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν δημοσίων ἔργων τῆς Γαλλίας καὶ τοῦ Γάλλου Πρωθυπουγοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κ. Δουκλέρ. Κατὰ τὰ ἀνὰ χεῖράς μου ἔγγραφα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὁ κ. Μαυροκορδάτος ἀναφέρει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τέλος πάντων κατώρθωσε νὰ ἔλθῃ εἰς ὁριστικὴν συνεννόησιν μὲ τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν περὶ ἀποστολῆς τεσσάρων Γάλλων μηχανικῶν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κ. Ρονδὲλ ἐπὶ ἐτησίᾳ ἀποζημιώσει αὐτοῦ μὲν τοῦ κ. Ρονδὲλ ἐκ δραχ. 50 χιλ. τῶν δὲ τριῶν ἑτέρων ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτοῦ διατελούντων μηχανικῶν ἀνὰ 30 χιλιάδων ἑκάστου. Ἄλλη τις ἀλληλογραφία ἀφορῶσα τὸ ἀντικείμενον τοῦτο δὲν εὑρέθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν δύο ἐγγράφων τοῦ ἡμετέρου ἐν Παρισίοις Πρεσβευτοῦ, τῶν ὁποίων ἀντίγραφα ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, ἦλθεν ὁ κ. Ῥονδὲλ περὶ τὰ τέλη τοῦ 1882 συνοδευόμενος καὶ ἀπὸ 3 ἑτέρους μηχανικούς. Ὅτε δὲ ἀφίκετο ἐνταῦθα ὁ κ. Ῥονδὲλ τότε ἤρξατο νὰ συμπληροῖ τὸ προσωπικὸν αὐτὸ τῆς ἐπονομασθείσης Γαλλικῆς ἀποστολῆς, τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ ἐργασθῇ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν καὶ τὰς διαταγάς του, ἀνεξαρτήτως πάσης σχέσεως αὐτοῦ μετὰ τῆς Διευθύνσεως τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ μετ’ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀκόμη. Τὸ προσωπικὸν αὐτὸ ηὐξήθη ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, καὶ ἀνεβιβάσθη εἰς 72, καὶ ἤδη εἶναι 74 ἢ 75, κυρίως ἐξ ἐργοδηγῶν συνιστάμενον. Ἡ τελευταία μισθοδοτικὴ κατάστασις περιλαμβάνει προσωπικὸν κύριον 44 προσώπων καὶ βοηθητικὸν προσωπικὸν, ὡς τὸ ὀνομάζουσιν, 39 προσώπων, ἐν συνόλῳ δὲ 75 προσώπων, ἐξ ὧν ὁ κ. Ρονδὲλ μισθοδοτεῖται, ὡς εἶπον ἤδη, μὲ 50 χιλιάδας ὁ κ. Γοτλὰν μὲ 30 χιλιάδας καὶ ὁ κ. Κελενὲκ ἐπίσης μὲ 30 χιλ. τὸ δὲ κατώτερον, τὸ χαρακτηριζόμενον ὡς κύριον προσωπικὸν, τὸ ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτῶν διατελοῦν, μισθοδοτεῖται ἀπὸ 14,700 μέχρις 6 χιλ. καὶ τὸ παρ’ αὐτῶν καλούμενον βοηθητικὸν προσωπικὸν μισθοδοτεῖται καὶ αὐτὸ ἀπὸ 5,400 μέχρι 4,200. Ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ ποῖον μισθὸν λαμβάνουσιν οἱ κύριοι οὗτοι ἐν τῇ πατρίδι αὐτῶν, μισθὸν κανονικὸν, μισθὸν στηριζόμενον εἰς τοὺς νόμους τῆς πατρίδος των καὶ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1883 περιλαμβάνει δαπάνην ἐτησίαν διὰ μὲν τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἤδη κατέχει ἐνταῦθα ὁ κύριος Ρονδὲλ, 6 χιλ. φραγ. μέχρις 8,000.

§20ΤΙΝΕΣ. Ἐδῶ ἔχει 50 χιλιάδας!

§21ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ δὲ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχουσιν οἱ κύριοι Γοτλὰν καὶ Κελενὲκ, 2 ἕως 4,500 φράγκα, ἀντὶ τῶν 30 χιλ. τὰς ὁποίας λαμβάνουσιν ἐδῶ. Διὰ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχουσιν οἱ ἀρχιεργοδηγοὶ ἐνταῦθα, ἐργοδηγοὶ ὀνομαζόμενοι ἐκεῖ, 1500 ἕως 3,000, ἀντὶ τῶν 6,000 ἕως 14,700, τὰς ὁποίας λαμβάνουσιν ἐνταῦθα, καὶ διὰ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατέχουσιν ἐδῶ οἱ βοηθοὶ 600 ἕως 1500 φράγκα, ἀντὶ τῶν 5,400, τὰς ὁποίας λαμβάνουσιν ἐδῶ. Παρ’ ἡμῖν δὲ ἐκτὸς τῶν μισθῶν, τοὺς ὁποίους λαμβάνουσιν, ἀπολαμβάνουσι καὶ ἐπιμίσθιον ἢ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα, ὅταν ἐργάζωνται ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν ἢ ὅταν ἐργάζωνται ἐντὸς τῆς περιφερείας τῶν Ἀθηνῶν ἐπὶ ἐδάφους. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ρονδὲλ εἰς ἓν μισθολόγιον, τὸ ὁποῖον συνέταξε καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν καὶ τὸ ὁποῖον ἐνέκρινεν ὁ προκάτοχός μου τὴν 16 Ἰουλίου 1883, ἀναφέρει ὅτι ὁ μισθὸς αὐτοῦ καθὼς καὶ τοῦ ἄλλου ὑπ’ αὐτὸν προσωπικοῦ μετὰ τῶν λοιπῶν ἀποδοχῶν, τὰς ὁποίας δι’ ἐκτάκτους ἐργασίας ἀπολαμβάνουσιν ἐργαζόμενοι ἐν Γαλλίᾳ, ἀνέρχεται εἰς ποσὸν πολὺ μεγαλείτερον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐμνημόνευσα ὡς ἀναφερόμενον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1883 τοῦ Γαλλικοῦ Ὑπουργείου. Μετὰ τῶν ἀντιγράφων τῶν δύο ἐγγράφων τοῦ ἡμετέρου Πρέσβεως, ὑποβάλω καὶ δύο ἔγγραφα τοῦ κ. Ρονδὲλ, τὰ ὁποῖα εἶναι κυρίως τὸ μισθολόγιον τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον διατελεῖ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ, ὅπως λάβῃ γνῶσιν καὶ αὐτῶν ἡ Βουλή. Ὁ κ. Μαυροκορδάτος εἰς τὸ ἔγγραφόν του ὑπ’ ἀριθ. 1340 τῆς 21 Νοεμβρίου 1882 ἀναφέρει ὅτι «καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἐργοδη«γοὺς ὁ κ. Ρονδὲλ ἦλθεν ἤδη εἰς ἐξηγήσεις μετὰ τριῶν ἢ «τεσσάρων καταλλήλων προσώπων, ἀνήγγειλε δὲ αὐτοῖς, «ὅτι ἅμα φθάσει εἰς Ἀθήνας θέλει τοῖς τηλεγραφήσει, «καθότι καὶ ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον ἀκριβῶς ποίαν τιμὴν τὸ «Ὑπουργεῖον θεωρεῖ πρέπον νὰ καταβάλῃ διὰ τὴν μισθο«δοσίαν αὐτῶν, καθ’ ἃ δὲ ἀκούω δύσκολον ἔσεται νὰ ἔχῃ «τις καλοὺς τοιούτους, ἂν δὲν δαπανηθῶσι περίπου 5,000 «φράγκα ἐτησίως». Ἀντὶ ὅμως τῶν 5 χιλ. φράγκων ἐτήσιον μισθόν, τὸν ὁποῖον ἐθεώρει ὁ ἡμέτερος Πρεσβευτὴς ὡς τὸν ἀνώτατον ὅρον, παρατηρῶ ὅτι διὰ τοῦ μισθολογίου, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ὁ κ. Ρονδὲλ, σημειοῦται διπλάσιον καὶ ὑπερδιπλάσιον διά τινας ἐξ αὐτῶν, διότι, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, καὶ ὁ κ. Ρονδὲλ ἰσχυρίζεται διὰ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν, ὅτι ἐκεῖ λαμβάνουσιν ἐξ ἐκτάκτων ἐργασιῶν πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅσα λαμβάνουσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα ἐξερχόμενοι εἰς ὑπηρεσίαν λαμβάνουσι δικαιώματα ὁδοιπορικὰ κατ’ ἀποκοπήν, καί ἴσως ἴσως ἄνευ ἀκριβοῦς λογοδοσίας, ὡς μὲ ἐπληροφόρησε τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων. Διὰ τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν ἐδαπανήθησαν τὰ ἑξῆς ποσὰ ἐκ τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, τῷ 1882 δραχ. 6,257, τῷ 1883 δραχ. 261,143, τῷ 1884 δραχ. 526,721 καὶ κατὰ τὸ τρίμηνον διάστημα τοῦ 1885 δραχ. 142,976, ἐν ὅλῳ δὲ δραχ. 937,107 διὰ μισθοδοσίαν. Ἐπίσης ἐδαπανήθησαν διὰ γραφικὰ ἔξοδα τῷ 1883 δραχ. 7,500, τῷ 1884 δραχ. 13,000 καὶ διὰ τὸ τρίμηνον διάστημα τοῦ 1885 δραχ. 9,000 τὸ ὅλον δραχ. 29,000. Δι’ ὁδοιπορικὰ δὲ ἔξοδα ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1883 δραχ. 156,618, κατὰ τὸ 1884 δραχ. 177,337 καὶ κατὰ τὸ τρίμηνον διάστημα τοῦ 1885 δραχ. 55,042, τὸ ὅλον δὲ δραχ. 388,997. Τὰ ἔξοδα τῶν τριῶν τούτων κατηγοριῶν ἀνέρχονται ἐν ὅλῳ εἰς δραχ. 1,355,604. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τούτου, τὸ ὁποῖον κατεβλήθη ἀπὸ τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, κατεβλήθησαν καὶ ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον εἰς τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν δραχ. 378,000, ἤτοι ἀπὸ μὲν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1882 δραχ. 200,000, ἀπὸ δὲ τὴν χρῆσιν τοῦ 1883 δραχ. 178,000, ἄρα τὸ ὅλον τῶν δαπανηθέντων ἀποτελεῖ τὸ ποσὸν τοῦ 1,733,604. Ἤδη δαπανῶμεν διὰ τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν ἐτησίως εἰς μισθοὺς δραχ. 570,899 κατὰ τὴν τελευταίαν μισθοδοτικὴν κατάστασιν, ἐκτὸς τῶν γραφικῶν ἐξόδων καὶ τῶν ἐνοικίων καὶ ἐκτὸς τῶν ὁδοιπορικῶν αὐτῶν δικαιωμάτων. Ἡ ὑπηρεσία τῶν προϊσταμένων τῆς Γαλλικῆς ταύτης ἀποστολῆς συνεφωνήθη ἀπὸ τὸν ἡμέτερον Πρεσβευτήν, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν διὰ τέσσαρα ἔτη, ἀρχόμενα ἀπὸ τέλους τοῦ 1882 ὑπὸ ἕνα ὅρον ὅτι ἂν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς τῆς ὑπηρεσίας δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, καταβάλουσα εἰς αὐτοὺς τὴν μισθοδοσίαν τριῶν ἢ τεσσάρων μηνῶν. Ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὸ ὑποδεέστερον προσωπικὸν, οὐδένα λόγον ποιεῖται ὁ ἡμέτερος Πρεσβευτὴς ἐν τοῖς ἐγγράφοις αὐτοῦ, τουτέστιν ἂν καὶ οὗτοι ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῆς τετραετοῦς θητείας καὶ ἑπομένως καὶ τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τριμήνου ἢ τετραμήνου μισθοδοσίας, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀπομακρύνει αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλληνικῆς ὑπηρεσίας. Πλὴν ὅμως τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἡ Κυβέρνησις μετεκαλέσατο καὶ ἀλλοδαποὺς μηχανικοὺς διὰ τοῦ νομομηχανικοῦ κ. Βλάση· εἰς τὸν κ. Βλάσην ἀνετέθη ἡ ἐντολή, περὶ τὰ τέλη τοῦ 1883, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ νὰ συμφωνήσῃ ἐκεῖ τοιούτους μηχανικοὺς μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 20. Ἀλλὰ ἀντὶ τῶν 20 ἔφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα 32· τώρα περιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἰς 27, διὰ τοὺς ὁποίους δαπανῶμεν ἐτησίως 144,480, ὥστε ἐν συνόλῳ δαπανῶμεν διὰ τοὺς ξένους μηχανικοὺς 715,379, ἐκτὸς τῶν ἐνοικίων, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι τινὲς ἐξ αὐτῶν, ἐκτὸς τῶν γραφικῶν ἐξόδων καὶ ἐκτὸς τῶν ὁδοιπορικῶν αὐτῶν δικαιωμάτων· ἀλλ’ ἐν τούτοις μολονότι οἱ ἀλλοδαποὶ οὗτοι μηχανικοὶ ὑπηρετῶσι παρ’ ἡμῖν δύο καὶ πλέον ἔτη, οὔτε οἱ μισθοὶ αὐτῶν ἐνεκρίθησαν διὰ Β. Διατάγματος, οὔτε τὰ καθήκοντά των ὡρίσθησαν. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι αἱ ἐργασίαι, τὰς ὁποίας προσέφερεν ὁ κ. Rondel καὶ οἱ ἀνώτεροι μηχανικοὶ οἱ ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτοῦ διατελοῦντες, εἶνε ὑπηρεσίαι τωόντι ἄξιαι νὰ ἐκτιμηθῶσι δεόντως ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον, ἀλλὰ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τοῦτο καὶ ὡς πρὸς τὸ ὑποδεέστερον προσωπικὸν τῶν ἐργοδηγῶν, τὸ ἀνερχόμενον, ὡς εἶπον, εἰς 70 καὶ πλέον πρόσωπα. Ἐπίσης καὶ οἱ ἀλλοδαποὶ μηχανικοὶ κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας εἰργάσθησαν καὶ ἐργάζονται καλῶς. Ἐνῷ δὲ δαπανῶμεν, ὡς εἶπον, διὰ μισθοδοσίαν τῶν ξένων μηχανικῶν δρ. 715,000 καὶ πλέον, διὰ τὸ ἡμεδαπὸν προσωπικὸν ἐν συνόλῳ δαπανῶμεν δραχμὰς 803,000, δηλαδὴ δι’ ἐργοδηγούς, ἐπιστάτας καὶ ὁδοστάτας τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας πληρώνει ἐτησίως δραχμὰς 611,000, μετὰ τὴν μεγάλην ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὁδοστατῶν, τὸ δὲ Δημόσιον ταμεῖον πληρώνει διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς Διευθύνσεως τῶν Δημοσίων ἔργων, εἰς Νομομηχανικούς, εἰς ἐπαρχιακοὺς μηχανικούς, εἰς ὑποδεέστερον προσωπικὸν κτλ. δραχ. 192,000 ἐν συνόλῳ. Ἑπομένως διὰ μισθοδοσίαν τῶν τε ἀλλοδαπῶν καὶ ἡμεδαπῶν μηχανικῶν δαπανῶμεν ὑπὲρ τὸ ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον. Ἄν δὲ προσθέσωμεν καὶ ἓν ἑκατομμύριον διὰ τὰ ἔκτακτα αὐτῶν ἔξοδα τῶν ἐπιτοπίων μεταβάσεων κλπ. δαπανῶμεν ἐτησίως διὰ τὸ προσωπικὸν τό τε ἀλλοδαπὸν καὶ ἡμεδαπὸν περὶ τὰ 2,500,000, ἐνῷ οἱ πόροι τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ἀνέρχονται εἰς δραχ. 4,200,000· ἑπομένως ὑπολείπεται διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν καὶ ἐν γένει δι’ ὅλην τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν τῆς ὁδοποιΐας 1,790,000, ποσὸν ὅπερ εἶναι ὅλως ἀνεπαρκές. Μετὰ τὰς συνοπτικὰς ταύτας ἐξηγήσεις νομίζω ἀναγκαῖον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν καὶ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας δυστυχῶς καθ’ ἣν ὥραν ὁμιλῶ δὲν ἔχει εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ οὔτε ἓν λεπτόν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἔχει νὰ λαμβάνῃ ἀπὸ τὸ Δημόσιον ταμεῖον δρ. 9,600,000 περίπου, ἐξ ὧν 1,934,187 προέρχονται ἀπὸ τὸ δάνειον τῶν 20,000,000, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε δι’ ἄλλας ἀνάγκας, καὶ δραχ. 953,880, τὰς ὁποίας κατὰ διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπλήρωσεν διὰ τοὺς σιδηροδρόμους Θεσσαλίας, τὸ ὅλον ἐκ τοῦ δανείου τῶν 20,000,000, τὰ ὁποῖα ἔχει λαμβάνειν τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἀπὸ τὸ Δημόσιον ταμεῖον, ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 2,888,067. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκράτησε ἀπὸ τὰ χρήματα τοῦ δανείου τῶν 20 ἑκατομμυρίων καὶ τοὺς τόκους αὐτοῦ, τοὺς ὁποίους ὤφειλε τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ εἰς αὐτὴν καὶ ἐπειδὴ τὸ Δημόσιον δὲν εἶχε τὴν εὐκολίαν νὰ πληρώσῃ αὐτοὺς, ἡ Τράπεζα ἔλαβε τὴν πρόνοιαν νὰ κρατήσῃ τοὺς δεδουλευμένους τούτους τόκους, ἀνερχομένους εἰς ἓν περίπου ἑκατομμύριον, ἀπὸ τὰ χρήματα τοῦ δανείου τῶν 20 ἑκατομμυρίων· ὥστε ἀπὸ τὰ χρήματα αὐτὰ τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἔχει νὰ λάβῃ ἀπὸ τὸ Δημόσιον ταμεῖον 3,888,000 περίπου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ὀφειλῆς ταύτης, τὸ Δημόσιον ταμεῖον ὀφείλει εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον εἰσέπραξε κατὰ τοὺς ἐννέα μῆνας τοῦ 1884 καὶ κατὰ τοὺς τρεῖς πρώτους μῆνας τοῦ 1885, ἀνερχόμενα εἰς δραχ. 4,050,000, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἀπεδόθη μέχρι τοῦδε ἀπὸ τὸ Δημόσιον ταμεῖον εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας· ἔχει δὲ λαμβάνειν καὶ ἄλλα διάφορα ποσὰ ἐκ προηγουμένων δοσοληψιῶν, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ χρέος τοῦ Δημοσίου ταμείου πρὸς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἀνέρχεται εἰς 9,658,000· ἐὰν δὲ δὲν δυνηθῇ τὸ Δημόσιον ταμεῖον, ἕνεκα τῶν χρηματικῶν στενοχωριῶν, εἰς ἃς διατελεῖ, νὰ ἀποτίσῃ τὴν ὀφειλὴν ταύτην ἢ κἄν μέρος αὐτῆς, ὅλα τὰ ἔργα θὰ καταπαύσωσι καὶ θὰ καταπαύσωσι διὰ μιᾶς καὶ οὕτως εἰπεῖν ἀποτόμως καὶ ἐπὶ μεγάλῃ ζημίᾳ· τὸ δὲ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας δὲν θὰ εἶνε εἰς θέσιν ἐφεξῆς νὰ πληρώνῃ οὔτε τοὺς μισθοὺς εἰς τοὺς ἐργοδηγούς, ἐπιστάτας, ὁδοστάτας, τοὺς ἀλλοδαποὺς μηχανικοὺς καὶ τοὺς τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Ἐνόμισα πρέπον νὰ ποιήσωμαι μνείαν περὶ τῆς καταστάσεως ταύτης τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ἵνα πληροφορηθῶσιν οἱ κύριοι βουλευταὶ ὅτι δὲν ὑπάρχουσι χρήματα, καὶ ὅσοι ἐξ αὐτῶν φιλοτιμοῦνται νὰ ἐγείρωσιν ἀξιώσεις περὶ κατασκευῆς ἢ ἐξακολουθήσεως ἔργων ἐν τῇ ἰδίᾳ αὐτῶν ἐπαρχίᾳ ζητοῦσί τι, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ, διότι ἄνευ χρημάτων οὐδὲν δύναται νὰ γείνῃ.

§22ΤΣΕΡΤΙΔΗΣ. Μεταξὺ τῶν μηχανικῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἦτο καὶ ὁ κ. Gotlan ὁ ὁποῖος ἀνεχώρησε. Παρακαλῶ νὰ μὲ δώσητε τὴν πληροφορίαν πότε ἀνεχώρησε καὶ μέχρι πότε ἐπληρώθη.

§23ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ζητήσω πληροφορίας.

§24ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπητε ἐὰν αὐτοὶ οἱ ἀρχιμηχανικοὶ ἦσαν καὶ ἐργολάβοι τῶν μεγάλων ἐπιχειρήσεων.

§25ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαντῶ ὅτι αἱ ἐργασίαι τῶν κατασκευαζομένων ἐν Θεσσαλίᾳ ἁμαξιτῶν ὁδῶν ἐδόθησαν κατ’ ἀποκοπήν, διότι ἀπέτυχεν ἡ δημοπρασία αὐτῶν, καὶ αἱ ἐργασίαι αὗται διευθύνονται ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν Γαλλικὴν ἀποστολήν· ὅτι ἓν σύμπλεγμα πολλῶν ὁδῶν τῆς Πελοποννήσου κατεκυρώθη εἰς Γάλλους διὰ 4½ περίπου ἑκατομμύρια. Τὸ σύμπλεγμα τοῦτο ἄρχεται ἀπὸ Μονεμβασίας, διέρχεται τῆς Σπάρτης, καταλήγει εἰς Μεγαλόπολιν, κατέρχεται διὰ Τριπόλεως εἰς Ἄστρος, εἰς Ἅγιον Πέτρον, ἀνέρχεται εἰς Ἀράχοβα καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς Ἄλλη τις ἐργολαβία ἁμαξιτῶν ὁδῶν μεταξὺ Ἠλείας καὶ Καλαβρύτων κατεκυρώθη καὶ αὕτη εἰς Γάλλον τινὰ, τὸν κ. Πασκὲ, δι’ 1,800,000 περίπου, ἀλλὰ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ἐὰν οἱ ἀναλαβόντες τὰς ἐργολαβίας αὐτὰς Γάλλοι ἀποτελοῦσι μέρος τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς· νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν ἀποτελοῦσι μέρος αὐτῆς, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ διεύθυνσις τῶν ἔργων καὶ οἱ ὑπάλληλοι αὐτῆς νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ὡς ἐργολάβοι· μόλα ταῦτα θὰ ἐξετάσω καὶ θὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν περὶ τούτου. Καὶ μίαν ἄλλην πληροφορίαν πρέπει νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος. Ἐκ τῶν 32,000,000, τὰ ὁποῖα στοιχίζουν τὰ ἤδη ἐκτελούμενα ἔργα, ἔχουσι καταβληθῆ 9,674,500· ἑπομένως ὑπολείπονται πρὸς ἀποπληρωμὴν τῶν νῦν ἐκτελουμένων ἔργων 20,325,500.

§26ΤΡΑΚΑΣ. Εἰς τὰ 9,000,000 περιλαμβάνονται καὶ αἱ μισθοδοσίαι;

§27ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, τὰ ἔργα μόνον.

§28ΤΡΑΚΑΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι προσωπικὸν περιττὸν ἐξ ὅσων βλέπω τοὐλάχιστον εἰς τὴν Φθιώτιδα, καὶ ἠμπορεῖτε προβῆτε εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ.

§29ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ λάβῃ μέτρον τι ὅπως ἢ ἀπαλλάξῃ αὐτὴν ἀπὸ τῆς Ἑλληνικῆς ὑπηρεσίας ἢ περιορίσῃ τὸ προσωπικὸν αὐτῆς εἰς τὸ ἀπολύτως ἀναγκαῖον, διατηρουμένου πάντοτε τοῦ κ. Ῥονδὲλ καὶ τῶν ὑπ’ αὐτὸν ἀνωτέρων μηχανικῶν· καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τοὺς ἀλλοδαποὺς μηχανικούς, τοὺς ὁποίους μετεκαλέσατο ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Βλάση, δὲν δυνάμεθα εὐκόλως νὰ ἀπαλλαγῶμεν αὐτῶν καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον εἶσθαι περιττοί, διότι εἶναι ῥητῶς συμπεφωνημένοι διὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν, ἄνευ τινὸς ἄλλου ὅρου. Ὡς πρὸς τὸ ἡμεδαπὸν προσωπικὸν, αὐτὸ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ περιττόν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν προέβη εἰς τὴν ἀπόλυσιν πολλῶν ὁδοστατῶν, ἀλλὰ σκέπτεται νὰ λάβῃ ἄλλο τι μέτρον πρὸς ἀναπλήρωσιν τῆς ἐργασίας των· οἱ ἐπιστάται ὅμως, οἱ ἐργοδηγοὶ καὶ πρὸ πάντων οἱ Ἕλληνες μηχανικοὶ θεωροῦνται ἀναγκαῖοι καὶ χρήσιμοι· ἠκούσατε δὲ ὅτι πολλὰ ἔργα ἐκτελοῦνται ἀπὸ ἡμεδαποὺς μηχανικοὺς καὶ μὲ δαπάνην πολὺ μικροτέραν τῆς δαπάνης τῶν ἀλλοδαπῶν.

§30ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε ἐν ἀρχῇ ὅτι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα οἱ ἄλλοι μηχανικοὶ ἐξετέλεσαν, ἐστοίχισαν ἕκαστον χιλιόμετρον 12,000 καὶ τὰ τῶν ξένων 23,000. Διατὶ αὕτη ἡ διαφορά;

§31ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως ὅτι τὰ ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι τοῦ 1882 κατασκευασθέντα ἔργα ἐστοίχισαν 12,000 περίπου κατὰ χιλιόμετρον, ἐνῷ τὰ ἤδη κατασκευαζόμενα κοστίζουν ἀπὸ 18,000 μέχρι 23,000 καὶ 18,000 στοιχίζουν τὰ τῶν ἡμεδαπῶν, 23,000 δὲ περίπου τὰ τῶν ἀλλοδαπῶν.

§32ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δὲν πρέπει βεβαίως νὰ ἔχωμεν ὡς ἀρχὴν ὅτι οἱ Ἕλληνες μηχανικοὶ δὲν δύνανται νὰ μάθωσί τι ἀπὸ τοὺς Γάλλους. Τουλάχιστον ἐτοποθετήθησαν πλησίον τῶν Γάλλων Ἕλληνες μηχανικοί, ὥστε νὰ διδαχθῶσι παρ’ αὐτῶν;

§33ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι τοῦδε, κ. στρατηγέ, ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἐξετέλει ἔργα ἀσχέτως πρὸς πᾶσαν ἀνάμιξιν τῶν ἡμεδαπῶν μηχανικῶν, καὶ ἡ ἄλλη ἀποστολή, ἡ ὑπὸ τὸν κ. Βλάσην τρόπον τινα διατελοῦσα, ἐξετέλει ἔργα ἀσχέτως πρὸς τὴν ἐργασίαν τῶν ἡμεδαπῶν, καὶ ἡ κατάστασις αὕτη ἐξακολουθεῖ καὶ νῦν ἔτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γαλλικὴν ἀποστολήν, διότι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀλλοδαποὺς μηχανικούς, αὐτοὺς ἐσχάτως τὸ ὑπουργεῖον ἐτοποθέτησεν εἰς τοὺς διαφόρους Νομοὺς ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῶν Νομομηχανικῶν, πλησίον δὲ αὐτῶν ἐργάζονται ἤδη καὶ ἐργοδηγοὶ καὶ ἐπιστάται Ἕλληνες, οἵτινες δύνανται νὰ ὠφεληθῶσιν ἐξ ἐκείνων.

§34ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐὰν μείνῃ ἡ Γαλλικὴ ἀποστολή, πρέπει νὰ τοποθετηθῶσι παρ’ αὐτῇ Ἕλληνες μηχανικοὶ διὰ νὰ διδαχθῶσιν ὅπως προκύψῃ τοὐλάχιστον μία ὠφέλεια, ἀφοῦ τόσα ἐξοδεύονται.

§35Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, καθ’ ἃ μὲ πληροφορεῖ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου καὶ ὑποψήφιος κατὰ τὴν προσεχῆ ἐκλογὴν Τροιζηνίας κ. Δροσινὸς, ὁ ἐκεῖ ὑπομοίραρχος, παραμελῶν ἀφ’ ἑνὸς τὰ καθήκοντά του, ἐπεμβαίνων ἀφ’ ἑτέρου εἰς ἀλλότρια καθήκοντα, δεικνύει διαγωγὴν ὅλως ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸν νόμον, προκειμένων ἰδίως ἐκλογῶν. Ἐν τῇ πόλει τοὺς μὲν φίλους τοῦ ὑποψηφίου κ. Δουζίνα ἀφίνει ἐλευθέρους ἀτακτοῦντας, ἐν δὲ τῷ λιμένι, οἰκειοποιούμενος τὰ καθήκοντα τοῦ Λιμενάρχου, ἐξαναγκάζει τοὺς λεμβούχους, τοὺς φίλους τοῦ κ. Δροσινοῦ, ὁσάκις παραλαμβάνωσιν ἐπιβάτας ἐν Μεθάνοις νὰ τοὺς ἀποβιβάζωσιν εἰς τὰς ἀποβάθρας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶνε ἔμπροσθεν τῶν καταστημάτων τῶν φίλων τοῦ κ. Δουζίνα· πρὸς ἐκτέλεσιν δὲ τῶν ἀπαιτήσεών του αὐτῶν δὲν ἀρκεῖται εἰς τοὺς λόγους, ἀλλὰ προβαίνει καὶ εἰς ἔργα, ῥαπίζει καὶ τραυματίζει. Διὰ τὰ ῥαπίσματα καὶ τραύματα ἐδόθησαν ἤδη καταγγελίαι, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδεμία ἐπῆλθε διόρθωσις. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁποῖα μέτρα ἔλαβεν ἢ ἐννοεῖ νὰ λάβῃ ἐπὶ τῆς προκειμένης περιστάσεως, τὸν δὲ ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν παρακαλῶ νὰ δηλώσῃ ἐὰν πρέπει νὰ ἀνεχθῇ περαιτέρω καταπατούμενα τὰ δικαιώματα τοῦ Λιμεναρχείου Πόρου ὑπὸ τοῦ ἐκεῖσε Ὑπομοιράρχου. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν Τροιζηνίαν. Ἤδη ἔρχομαι εἰς μίαν ἄλλην παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἔμαθον, ὅτι οἱ διάφοροι Εἰσαγγελεῖς τοῦ Κράτους ἐπιθεωρήσαντες πρό τινος τὰ διάφορα Δικαστικὰ Γραφεῖα, ὑπέβαλον ἐκθέσεις πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ αἱ ἐκθέσεις αὗται ἀφ’ ἑνὸς ὑποδεικνύουσιν ἐλαττώματά τινα περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν Δικαστικῶν Γραφείων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ συνιστῶσι μέτρα πρὸς διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων. Ὅθεν θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν δὲν ἔχῃ δυσκολίαν τινὰ, ἁπάσας τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων Εἰσαγγελέων ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰ δυνατὸν νὰ τυπώσῃ αὐτὰς, ὅπως δυνηθῶμεν ἅπαντες νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῆς καταστάσεως τῆς Δικαστικῆς ὑπηρεσίας καὶ σκεφθῶμεν, ἐὰν οὐχὶ ἀμέσως τώρα, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν μας περὶ τῶν ἐπενεκτέων διορθώσεων.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ ᾼΞΒʹ νόμου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΡΠΘʹ νόμου περὶ τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς.

§38Κ. ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἅπασα ἡ κοινωνία τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ παρακειμένου αὐτῇ Πειραιῶς ἀναγνωρίζουσι τὴν ἀνάγκην τῆς βελτίονος διαῤῥυθμίσεως τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας τῶν δύο τούτων πόλεων, καὶ ὄχι μόνον τὴν ἀνάγκην ταύτην τῆς βελτιώσεως τοῦ θεσμοῦ τούτου ἀναγνωρίζουσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν θεραπείαν τῆς ἀνάγκης αὐτῆς ἀπαιτοῦσι. Τὴν ἀνάγκην ταύτην, κύριοι, ἐπαυξάνει καὶ ἐπιτείνει ἡ γεωγραφικὴ θέσις τῶν δύο πόλεων, τῶν ὁποίων καὶ τὰ παράλια, καὶ αἱ κατὰ ξηρὰν πάροδοι εἰσὶν ἀναπεπταμέναι εἰς ὅλα τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα, τὰ προερχόμενα ἐξ Ἀνατολῶν καὶ ἐκ Δυσμῶν. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ὁ πρῶτος, εἶναι ὁ σπουδαιότερος σταθμὸς πάντων τῶν στοιχείων τούτων, τῶν διατρεχόντων ἀπ’ Ἀνατολῶν πρὸς Δυσμὰς καὶ τ’ ἀνάπαλιν. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ὁ ἡμέτερος Νομοθέτης ἐγκαίρως καὶ ἐνωρὶς προενόησε νὰ καθιδρύσῃ τὸν θεσμὸν τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας καὶ ἀντικαταστήσῃ δι’ αὐτοῦ τὸν πρότερον ἰσχύοντα θεσμὸν τῆς Δημοτικῆς Ἀστυνομίας. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν συνεστήθη ὁ θεσμὸς οὗτος τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, καὶ ἔκτοτε λειτουργεῖ καὶ διέπει τὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν δύο πόλεων κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ὠφελίμως ὑπὲρ αὐτῶν, πᾶσαι δὲ αἱ Κυβερνήσεις ἐφιλοτιμήθησαν διὰ τῆς προσθήκης δαπανῶν, διὰ τῆς προσθήκης τμημάτων καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ νὰ βελτιώσωσι τὴν Ἀστυνομίαν ταύτην καὶ νὰ καταστήσωσιν αὐτὴν ἐπαρκῆ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν δύο πόλεων. Αἱ ἐπιδρομαὶ πάντων τῶν κακοποιῶν στοιχείων, ἅτινα ὁρμῶνται ἐξ Ἀνατολῶν καὶ Δυσμῶν, καὶ ἐκ τῆς Μεσημβρίας αὐτῆς, ἐσχάτως μάλιστα ἐπολλαπλασιάσθησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ὅλη ἡ κοινωνία καὶ ἡ Κυβέρνησις πρὸ πάντων εἶχε τὴν μεγίστην ὑποχρέωσιν νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ὅσον ἔνεστι μεγαλειτέρας ἐξασφαλίσεως τῶν κατοίκων τῶν δύο τούτων πόλεων. Δὲν σᾶς λανθάνουσιν αἱ περιστάσεις, αἵτινες ἐσχάτως συνεκέντρωσαν τοὺς λωποδύτας τούτους εἰς τὴν ἡμετέραν πόλιν· δὲν σᾶς λανθάνουσιν αἱ ἐπικίνδυνοι κλοπαὶ, αἱ ταράξασαι τὴν κοινωνίαν· δὲν σᾶς λανθάνουσιν αἱ κλοπαὶ καὶ οἱ κίνδυνοι οἱ μεγάλοι, οὓς ἐπάγεται ἡ καθημερινὴ ἐπίσκεψις καὶ διάβασις τῶν τοιούτων ἀνθρώπων εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς· ἑπομένως ἔχετε καθῆκον ἀναπόδραστον νὰ προτάξητε κατ’ αὐτῶν τὰ κατάλληλα μέτρα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ματαιώσωσι τὰς ἐπιχειρήσεις των· ἔχετε καθῆκον ἀναπόδραστον νὰ φροντίσητε ὑπὲρ τῆς πρωτευούσης σας καὶ ὑπὲρ τοῦ πρωτεύοντος λιμένος τῆς Ἐπικρατείας, νὰ στήσητε ἐμπόδια ἀνυπέρβλητα εἰς τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς ἐργασίας τῶν κακοποιῶν τούτων στοιχείων, διότι ἄλλως τὴν πόλιν ταύτην καὶ τὴν παρακειμένην, αἵτινες σήμερον εἰσὶν ἀποκατεστημέναι ἐν πλούτῳ πολλῷ καὶ ἐν οὐσίᾳ μεγάλῃ, θὰ ἀφήσετε ἕρμαιον εἰς τά στοιχεῖα ταῦτα, τὰ ὁποῖα θέλουσι λυμένεσθαι ἐλευθέρως τάς οὐσίας τῶν πολιτῶν. Εἶπον, κύριοι, ὅτι πᾶσαι αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις ἐμερίμνησαν περὶ βελτίονος διαῤῥυθμίσεως τοῦ θεσμοῦ τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας, καὶ ἑκάστη ἐξ αὐτῶν κατὰ τὰ ἴδια μέσα καὶ κατὰ τὰς ἰδίας σκέψεις ἐνήργησε πρὸς καλλιτέραν διαῤῥύθμισιν τοῦ Ἀστυνομικοῦ Σώματος. Ἂς ἴδωμεν σήμερον τί σκοπεῖται διὰ τοῦ προτεινομένου ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως νομοσχεδίου. Βεβαίως ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὁ κυριεύων τῆς διανοίας καὶ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ, εἶναι ἡ οἰκονομία. Οἰκονομία προτείνεται, καὶ ζητεῖται διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν γλίσχρων μισθῶν τῶν πτωχῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων εἰς καιρὸν, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐξ ἄλλου νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ αὔξησις τῶν συντάξεων. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀνεπέτασε τὴν σημαίαν τῶν οἰκονομιῶν, θέλει ἐπιδιώξει αὐτὴν, ἀλλὰ βεβαίως θέλει ἐπιδιώξει ταύτην ἐν συνδυασμῷ, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Δημοσία ὑπηρεσία θέλει ὑποστῆ μικροτέραν βλάβην ὡς ἐκ τῆς ἀποκοπῆς διαφόρων δαπανῶν. Ἤδη λοιπὸν, καθ’ ὃν καιρὸν προτείνεται ἡ αὔξησις τῶν συντάξεων, εἶναι ὀρθὸν νὰ συνιστᾶται, εἶναι φρόνιμον νὰ ζητῆται ἡ οἰκονομία ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων; Αἱ συντάξεις ἀποβλέπουσιν εἰς πρόσωπα ἰδιωτῶν, δυναμένων νὰ ἀσχοληθῶσι καὶ εἰς ἄλλην ἐργασίαν καὶ νὰ κερδίσωσι καὶ δι’ ἄλλου τρόπου τὸν ἄρτον, ὁ ὁποῖος ἐλλείπει ἐξ αὐτῶν.

§39Ρ. ΧΟΪΔΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§40ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἡ αὔξησις αὕτη τῶν συντάξεων βεβαίως δὲν ἔχει οὐδένα σκοπὸν ὑπὲρ τῆς Πολιτείας, διότι οἱ συνταξιοῦχοι οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν προσφέρουσιν εἰς τὴν Πολιτείαν. Ὅσῳ λοιπὸν καὶ ἂν ἦνε δημοτικὸν τὸ μέτρον τῆς αὐξήσεως τῶν συντάξεων αὐτῶν, ὅσῳ καὶ ἂν κέκληται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν προηγουμένως δοθεισῶν ὑποσχέσεων, δὲν δύναται νὰ μεταβάλλῃ τὸν χαρακτῆρα, ὅτι εἶναι ἀντιφατικὸν, ὅτι εἶναι ἐπιβλαβὲς εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἔχετε τοὺς ἀδρανεῖς συνταξιούχους καὶ προτείνετε τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων αὐτῶν, ἀφ’ ἑτέρου ἔχετε τοὺς ἡμέραν καὶ νύκτα ἐργαζομένους δυστυχεῖς ἀστυνομικοὺς κλητῆρας, καὶ θέλετε ἐξ αὐτῶν νὰ ἀφαιρέσητε τὸν ἄρτον, διὰ νὰ τὸν δώσητε εἰς τοὺς καταγινομένους περὶ τὰ ἴδια! Δὲν ἐννοῶ διὰ τοῦτο, ὅτι θεωρῶ ἄδικον τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων καὶ τὴν ἀφομοίωσιν τοῦ ἐπιδόματος τῶν συνταξιούχων μὲ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων ἐν γένει. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι κακῶς ἐξελέγη ὁ χρόνος οὗτος πρὸς τὴν μεταβολὴν αὐτὴν, πρὸς τὴν αὔξησιν αὐτήν· ὁ χρόνος οὗτος εἶνε τῶν οἰκονομιῶν, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο ὁ κατάλληλος πρὸς αὔξησιν τῶν συντάξεων, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἐπιζητεῖται ἡ ἐκκοπὴ τοῦ γλίσχρου μισθοῦ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, κύριοι, τὰ κατώτερα καθὼς καὶ τὰ ἀνώτερα, ἀλλὰ προπάντων τὰ κατώτερα προσήνεγκον καὶ προσφέρουσι καθ’ ἡμέραν καὶ νύκτα σπουδαίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἐργάζονται ἡμέρας καὶ νυκτὸς, ὅπως ἐξασφαλίσωσι τὸν ἰδιώτην καὶ τὴν ἰδιωτικὴν οὐσίαν, πληρώνονται δὲ διὰ τοῦ γλίσχρου μισθοῦ τῶν 40, 50 καὶ 60 δραχμῶν, καὶ μόλις ἐσχάτως ἐδέησε νὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ Πολιτεία τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς ἓν τεμάχιον ἄρτου περιπλέον, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ αὐτοὺς ἐν νηστείᾳ διακινδυνεύοντας καὶ ὑπηρετοῦντας πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς πρωτευούσης. Εἶμαι, κύριοι, εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ἀστυνομικοῦ Σώματος εἰσὶ μεγάλαι διὰ τὴν κοινωνίαν τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ Πειραιῶς. Ὅσον καὶ ἂν ἐκακολογήθησαν πολλάκις οἱ κλητῆρες καὶ ὅσον ἂν διεσύρθη ἡ ὑπόληψις αὐτῶν, δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι μεγάλας καὶ σπουδαίας ὑπηρεσίας προσήνεγκαν εἰς τὴν πόλιν. Ἐργαζόμενοι δὲ, καθὼς σᾶς προεῖπον, καὶ ἡμέραν καὶ νύκτα καὶ μὴ ἔχοντες πολλάκις οὐδὲ στιγμὴν ἀναπαύσεως, καλούμενοι ὑπὸ τῶν προϊσταμένων αὐτῶν εἰς ἐκτάκτους ὑπηρεσίας ἕνεκα τῶν κοινωνικῶν περιπλοκῶν καὶ συγκρούσεων, ἐξετέλεσαν πάντοτε τὸ καθῆκόν των. Καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο νὰ γευθῶσι καὶ ν’ ἀναπαυθῶσιν, ἐκαλοῦντο νὰ ἐκτελέσωσιν ὑπηρεσίαν ἐπικίνδυνον εἰς πυρκαϊὰς, κλοπὰς, συγκρούσεις καὶ τὰ τοιαῦτα. Εἶνε λοιπὸν σκληρὰ ἀδικία διὰ τὸ Σῶμα αὐτὸ ἡ προτεινομένη οἰκονομία. Ἀλλὰ, κύριοι, μὴ ἐξετάσητε μόνον τὸ ζήτημα αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἀδίκου, ὅπερ προσγίγνεται εἰς τὰ πρόσωπα, καὶ τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἐξεγείρῃ τὰ αἰσθήματα πάσης τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, διότι πράγματι αὐτοὶ μαρτυροῦσιν ἕνεκα τῆς ἀδιακόπου καὶ ἐνδελεχοῦς ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν ἐκπληροῦσιν· ἐξετάσατε τοῦτο καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς γενικῆς ἀσφαλείας. Καὶ τί θὰ ἔχετε, κύριοι βουλευταὶ, ὅταν ἐλαττώσητε τοὺς μισθοὺς τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον; τὸ πρῶτον ἄρθρον αὐτοῦ ἀναφέρει περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ὑποδιευθυντοῦ· καταργεῖ τὸν τίτλον αὐτὸν τοῦ Ὑποδιευθυντοῦ· τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον, οὔτε μὲ ἐνδιαφέρει παντάπασι νὰ ἀσχοληθῶ περὶ τῆς ὀνομασίας καὶ περὶ τοῦ τίτλου, τὸν ὁποῖον θέλει ἕκαστος νὰ δώσῃ εἰς τὸν μετὰ τὸν Διευθυντὴν ἀνώτερον ὑπάλληλον τῆς Ἀστυνομίας, τὸν Ὑποδιευθυντήν· δόσατε ὁποῖον ὄνομα θέλετε, εἶναι ἀδιάφορον. Ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸν ἀναγνωρίζει ὡς φέροντα τὸν βαθμὸν τοῦ Τμηματάρχου βʹ τάξεως, ὅπως εἶχεν ὁ μέχρι τοῦδε κρατῶν νόμος καὶ πέρυσι ψηφισθείς, ἀφοῦ τὸν ἀναγνωρίζει ὡς τοιοῦτον, ὀνομάζει αὐτὸν Γραμματέα, διατί καθιεροῖ τὴν μικροτέραν μισθοδοσίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ Τμηματάρχης βʹ τάξεως; Καὶ μήπως ὁ Τμηματάρχης βʹ. τάξεως, ὁ ἐργαζόμενος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἔχει μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τὸν Ὑποδιευθυντήν, ἢ Γραμματέα ὅπως ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Δὲν πιστεύω οὐδεὶς οὔτε ἐκ τῶν Ὑπουργῶν, οὔτε ἐκ τῶν βουλευτῶν ὑμῶν νὰ ἰσχυρισθῇ τοῦτο, ὅτι εἷς Τμηματάρχης, ὅστις μεταβαίνει εἰς τὸ γραφεῖόν του καὶ ἐργάζεται ὡρισμένας ὥρας, ἐκπληροῖ βαρύτερα καὶ σπουδαιότερα καθήκοντα ἀπὸ τὸν Ὑποδιευθυντὴν ἢ Γραμματέα τῆς Ἀστυνομίας, ὅστις πολλάκις ἀναπληροῖ τὸν Διευθυντὴν καὶ ὁ ὁποῖος ἐκπληροῖ σπουδαιοτέραν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ἀστυνομικῷ γραφείῳ. Δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ περὶ τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ δὲν ἐννοῶ πρὸς τί ἡ ἀπαίτησις αὕτη τοῦ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ μισθὸς τοῦ Ὑποδιευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας περισσότερον ἀπὸ τὸν μισθὸν τῶν ὁμοιοβάθμων αὐτῷ· πῶς δικαιολογεῖται; Διατί νὰ περικόπτετε ἀπὸ τὸν μισθὸν τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, καὶ δὲν ἐλαττοῦτε συγχρόνως καὶ τοὺς ὁμοιοβάθμους αὐτῷ; Γνωρίζω, ὅτι οἱ Τμηματάρχαι πρέπει νὰ λαμβάνωσιν ἀκέραιον τὸν μισθὸν αὐτὸν ἐργαζόμενοι ἐν τοῖς Ὑπουργείοις. Διατί νὰ γίνῃ ἐλάττωσις τοῦ μισθοῦ τοῦ Ὑποδιευθυντοῦ ἢ Γραμματέως τῆς Ἀστυνομίας; Νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι δίκαιον παντάπασι, καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἀνεχθῇ τὸ τοιοῦτον ἀδίκημα, καὶ ὁ ἴδιος θὰ παρατηρήσῃ καὶ θὰ ἀναγνωρίσῃ ἐν πληρεστάτῃ εὐθύτητι τὴν ἀδικίαν, τὴν προσγενομένην εἰς τὸν Ὑποδιευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας. Τοῦτο αὐτὸ ἰσχυρίζομαι καὶ δι’ ὅλον τὸ ἄλλο ἀνώτερον προσωπικὸν τῆς Ἀστυνομίας, τὸν Ἀστυνόμον καὶ τὸν Ὑπαστυνόμον, εἰς τοὺς ὁποίους εἰσὶν ἀνατεθειμένα ὅλα τὰ Ἀστυνομικὰ καθήκοντα. Ἕκαστος Ἀστυνόμος ἐν τῷ τμήματι αὐτοῦ εἶναι Διευθυντὴς, εἶναι προϊστάμενος ὑπάλληλος, αὐτὸς διευθύνει αὐτὸ, καταγίνεται πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ μέρους ἐκείνου, τοῦ ὁποίου ἡ ὑπηρεσία ὥρισε τὴν διεύθυνσιν. Διατί λοιπὸν ἕνα ὑπάλληλον τοιοῦτον, προϊστάμενον ἀνώτερον, θέλετε νὰ τὸν πληρώσετε εὐθηνότερα ἀφ’ ὅ,τι πληρώνετε τὸν ὁμοιόβαθμον πρὸς αὐτὸν Ὑπουργικὸν Γραμματέα; Δὲν σᾶς φαίνεται, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄτοπον, εἶναι ἄδικον, καὶ ὅτι, ἐὰν ἔχετε ἀνάγκην τῆς οἰκονομίας ταύτης, ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ τὴν ἀναζητήσητε, οὐδέποτε δὲ εἰς αὐτοὺς, καθόσον εἶναι εὐλογώτερον νὰ τὴν εὕρετε εἰς τοὺς ὁμοιοβάθμους ὑπαλλήλους; Ἀλλὰ ἔρχομαι τώρα, κύριοι, εἰς τὰ κατώτερα ἀστυνομικὰ ὄργανα. Τί προτείνετε νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ὡς ἀμοιβὴ ὡς μισθὸς τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας προσφέρουσιν; δραχμαὶ 60. Εἰξεύρετε, κύριοι, ὅτι Ἀστυνομία εἶναι οἱ ἀστυνομικοὶ κλητῆρες· τὸ Σῶμα τῶν κλητήρων ἀποτελεῖ τὴν Ἀστυνομίαν· οἱ προϊστάμενοι διευθύνουν, εἰσὶν ὁ νοῦς τῆς Ἀστυνομίας, οἱ προϊστάμενοι αὐτῆς· οἱ κλητῆρες ὅμως εἶναι τὰ ὄργανα τῆς ἐκτελέσεως· δι’ αὐτῶν θὰ ἐκτελεσθῶσιν αἱ διαταγαὶ τῶν ἀνωτέρων αὐτῶν, αὐτοὶ ἐπαγρυπνοῦσι πρὸς ἀσφάλειαν τῆς πόλεως καὶ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν βαρυτάτων αὐτῶν καθηκόντων. Πληρώνετε λοιπὸν τοὺς κλητῆρας τούτους τῆς τρίτης τάξεως, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ πολυαριθμότεροι, μὲ δραχμὰς 60, ἐκείνους, οἵτινες τοποθετοῦνται εἰς τὰς διαφόρους ὁδοὺς, γωνίας καὶ πλατείας διὰ νὰ ἀγρυπνῶσιν ὑπὲρ τῆς ἀσφαλείας, εἶτα δὲ ἀξιοῦτε νὰ φροντίζωσιν ὑπὲρ τῆς ἀσφαλείας, ὑπηρετοῦντες καὶ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν νύκτα ἀγρύπνως, ἐντίμως, καθαρῶς, ἀξιοπρεπῶς! Καὶ δύνασθε νὰ ἀξιώσετε ταῦτα πάντα ἀπὸ τοιαῦτα ὄργανα σήμερον, ὅτε αἱ ἀνάγκαι ἐπολλαπλασιάσθησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε καὶ τὰ διπλάσια καὶ ὑπερδιπλάσια δὲν ἀρκοῦσιν, οὐχὶ μόνον πρὸς συντήρησιν τῶν ἀτόμων, ἀλλ’ ἔτι ὀλιγώτερον καὶ πρὸς συντήρησιν τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν, ὑπηρεσίαν καὶ ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος ἄγρυπνον καὶ ἔντιμον; Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ καταργήσετε τὴν Ἀστυνομίαν ταύτην καὶ νὰ εἴπετε εἰς τοὺς πολίτας: φροντίσατε περὶ τῆς ἰδίας ἀσφαλείας ὑμῶν, διότι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ διατηρήσωμεν καὶ πληρώσωμεν Ἀστυνομίαν, καὶ τότε ἕκαστος νὰ λάβῃ τὰ μέτρα του καὶ νὰ τὰ λάβῃ ἐπαρκῶς, ὥστε νὰ φυλάξῃ τὰ ἴδια ἑαυτοῦ! Ἐὰν δὲν θέλετε νὰ πράξετε τοῦτο, δὲν θὰ ἦτο καλλίτερον καὶ συνετώτερον νὰ καταργήσετε τὸ ἥμισυ τῶν κλητήρων, ἢ μᾶλλον νὰ καταργήσετε 200 κλητῆρας καὶ νὰ ἀφήσετε 100 μόνον ἄνδρας καλῶς πληρωνομένους μὲ 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα, καὶ αὐτοὶ νὰ φροντίσωσι περὶ τῆς ἀσφαλείας τῆς πόλεως; Θὰ τοὺς ἔχετε δραστηριωτέρους, προθυμοτέρους, ἀγρυπνοτέρους εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των. Τοῦτο ὅμως, τὸ ὁποῖον πράττετε, ἀνελογίσθητε ὁποίαν εὐθύνην λαμβάνετε ἀπέναντι τῆς Πρωτευούσης, εἰς τὴν ὁποίαν διαμένετε; Ἀνελογίσθητε, ὅτι δημιουργεῖτε πρὸς φύλαξιν τῶν καταστημάτων καὶ τῶν ἰδιωτῶν τῶν εὐπόρων ἀνθρώπων ὄργανα ἐπικίνδυνα εἰς τὴν ἀσφάλειαν τῶν πολιτῶν; Καὶ ποῖοι κλητῆρες θὰ σᾶς μείνωσι, κύριοι, πληρονόμενοι 60 δραχμὰς κατὰ μῆνα; Δὲν κρίνετε, ὅτι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι τοῦ καθήκοντος, τῆς ἀξίας καὶ τῆς ἐργασίας θὰ ἀποσυρθῶσιν, ὅτι 60 δραχμὰς, τὰς ὁποίας θέλετε νὰ τοῦ δώσητε κατὰ μῆνα, ἠμποροῦν νὰ τὰς πορισθῶσι δι’ ἐργασίας ἑνὸς τρίτου τῆς ἡμέρας; ἓν τρίτον τῆς ἡμέρας ἐργαζόμενοι δύνανται νὰ πορισθῶσι τὰς 60 δραχμὰς τὸν μῆνα. Καὶ ἐλπίζετε νὰ διατηρήσητε ἀνθρώπους τοιαύτης ποιότητος, χρησίμους εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν μὲ τὸν γλίσχρον αὐτὸν κατὰ μῆνα μισθὸν τῶν 60 δραχμῶν; Ὅλοι αὐτοὶ, λέγω, οἱ ὁποῖοι δύνανται ν’ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὸν προορισμόν των, θὰ ἀπομακρυνθῶσι τῆς ὑπηρεσίας. Ποῖοι δὲ θὰ σᾶς μείνωσι διὰ νὰ ὑπηρετῶσι; θὰ μείνωσι μερικοὶ ἀρχαῖοι, οἱ ὁποῖοι εἰσὶ βαθμολογημένοι, καὶ οἱ ὁποῖοι εἰσὶν ἡλικιωμένοι, καὶ ἑπομένως κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ὀλίγον χρήσιμοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις ἀπαιτεῖ ἀέναον κίνησιν. Θὰ σᾶς μείνωσιν αὐτοὶ οἱ ὀλίγοι γέροντες καὶ θὰ σᾶς μείνωσι καί τινες μὴ πολὺ φιλότιμοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι καὶ ὡς ὑπηρέται καὶ τῶν Τμηματαρχῶν καὶ τῶν Ὑπουργῶν καὶ παντὸς ἄλλου ἐν τέλει, διὰ νὰ σιτίζωνται τουλάχιστον ἐκ τῆς τραπέζης των. Θὰ σᾶς μείνωσι καὶ ἄλλοι οἱ χειρότεροι, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν πρώτην εὐκαιρίαν θὰ συνεργασθῶσι μὲ τοὺς λωποδύτας καὶ θὰ συμπράξωσι μετ’ αὐτῶν ἐναντίον τῆς ἀσφαλείας τῆς πόλεως, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρέτησαν. Τοῦτο, κύριοι, πρέπει νὰ τὸ λάβετε ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν καὶ νὰ μὴ τὸ ἀποφασίσετε εὐκόλως, διότι θὰ ἐκθέσετε τὴν Πρωτεύουσαν εἰς τὰς τρομερὰς ἐπιδρομὰς τῶν ἐπικινδύνων τούτων ἐχθρῶν, οἱ ὁποῖοι ἐρχόμενοι καὶ προερχόμενοι εἴτε ἐξ Ἀλεξανδρείας, εἴτε ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, εἴτε ἐκ Σμύρνης, εἴτε ἐξ Ἰταλίας, ἀποβαίνουσιν ἐνταῦθα, μελετῶσι καλῶς τὸ ἔδαφος καὶ ὅλα τὰ τρωτὰ μέρη τῆς πόλεως, ἐξετάζουσι τὰ μέρη, ὅπου φυλάσσουσιν οἱ φυλάττοντες καὶ ἐν καιρῷ ἐπιτίθενται, ἐξασκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν, καὶ δι’ ἐργαλείων, τὰ ὁποῖα φέρουσι μεθ’ ἑαυτῶν, διαῤῥηγνύουσι τὰ κλεῖθρα τῶν καταστημάτων καὶ ἀπέρχονται, λαμβάνοντες μεθ’ ἑαυτῶν πᾶν ὅ,τι εὕρωσιν. Ἐὰν δὲν εὕρωσι τὴν εὐκαιρίαν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ σχεδίου των, καθ’ ὃν χρόνον ἐπισκέπτονται τὸ πρῶτον τὰς δύο ταύτας πόλεις, Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ, ἀφοῦ τελέσωσι καλῶς τὰς μελέτας αὐτῶν, ἀπέρχονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐκεῖ κατασκευάζουσι φοβερὰ ἐργαλεῖα, τὰ ὁποῖα βλέπων τις τρομάζει. Ἐὰν ἐβλέπετε τὰ ἐργαλεῖα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο πρὸς διάῤῥηξιν τῶν κλείθρων τῆς οἰκίας τοῦ ἰατροῦ κ. Δέγλερη, τὰ ὁποῖα κατεσκευάσθησαν παραγγελθέντα ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐὰν ἐβλέπετε τοὺς μηχανισμοὺς αὐτῶν, ἠθέλατε τρομάξει, ἠθέλατε ἀναγνωρίσει μετ’ ἐμοῦ τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἀσφαλίσητε τὴν πόλιν διὰ καταλλήλου Ἀστυνομίας· ἄλλως, θέλετε ἐκτεθῆ, καθὼς σᾶς προεῖπον, εἰς τὸν μέγιστον κίνδυνον, νὰ ἰδῆτε τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν, ἴσως καὶ τοῦ Δημοσίου διαρπαζομένην ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων τούτων. Μὴ φεισθῆτε, κύριοι, ὀλίγης δαπάνης διὰ νὰ διατηρήσετε τὴν Ἀστυνομίαν ἔστω καὶ ἐν μέσῳ τῆς ἀνάγκης τῆς οἰκονομικῆς, χάριν τῆς ἀσφαλείας τῆς πρωτευούσης· ἄλλως, θὰ ἐκτεθεῖτε, εἰς τοὺς μυκτηρισμοὺς καὶ τοὺς χλευασμοὺς ὁλοκλήρου τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου. Δὲν εἶνε, κύριοι, τυχαῖον τὸ ἔξοδον ὑπὲρ τῆς Ἀστυνομίας, δὲν εἶνε ἔξοδον ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἁπλῆς, περὶ τῆς διαμοιβῆς ἐγγράφων καὶ τῆς παραστάσεως αὐτῶν εἰς τὰς κηδείας, τελετὰς, χοροὺς καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖτε νὰ ἀποκόψετε ποσόν τι ἐκ τῆς δαπάνης αὐτῆς. Εἶπον, κύριοι, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι ὁλόκληρος ἡ κοινωνία ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως τοῦ Ἀστυνομικοῦ Σώματος, καὶ τοῦτο δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω μὲ τὸν θετικώτερον τρόπον, ὅτι ἡ κοινωνία καὶ τῶν δύο πόλεων, καὶ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, Ἀστυνομίαν αἰτεῖ καὶ μόνον Ἀστυνομίαν. Μόνον εἰς τὴν Ἀστυνομίαν ἔχει πεποίθησιν, καὶ μόνον τὴν Ἀστυνομίαν δέχεται, καὶ μόνον αὐτὴν ἐπιζητεῖ πρὸς θεραπείαν πάσης ἀναφυομένης ἀνάγκης ἐν τῇ πόλει. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ μεριμνήσῃ ἡ Πολιτεία καὶ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς ὅσον ἔνεστι βελτίονος διαῤῥυθμίσεως τοῦ Σώματος τούτου τοῦ Ἀστυνομικοῦ, νὰ προτείνουν τὴν περικοπὴν τῶν δαπανῶν, καὶ νὰ τὴν προτείνουν μάλιστα τόσον ἀστόχως, νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον οὐ μόνον ἐπιβλαβὲς εἶνε, ἀλλὰ καὶ καταστρεπτικόν. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι οἱ προτείνοντες τοῦτο πρῶτοι θὰ κατανοήσωσιν ἀλλὰ βραδέως, διότι αὐτοὶ οὗτοι ἤθελον ἐκτεθῆ ἀπέναντι καὶ τοῦ ἔσω καὶ τοῦ ἔξω κόσμου. Κρίνω περιττὸν, κύριοι, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Νομίζω, ὅτι ὅσα εἶπον ὑπὲρ τῆς Ἀστυνομίας, πάντες τὰ αἰσθάνεσθε καὶ τὰ ἀναγνωρίζετε ὡς ὀρθὰ, καὶ μὴ ὑπερβολικά· ἐλπίζω δὲ ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν μοὶ ἀποδίδει πνεῦμα συμπαθείας ὑπὲρ τοῦ Ἀστυνομικοῦ Σώματος, ἕνεκα τῆς πολυχρονίου μετ’ αὐτοῦ ὑπηρεσίας μου· ὅ,τι λέγω τὸ λέγω ἐκ πεποιθήσεως, τὸ λέγω ἀνεξαρτήτως πάσης συμπαθείας καὶ παντὸς τοιούτου πνεύματος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μοὶ ἀποδώσῃ τις, τὸ λέγω ἐκ μακρᾶς πείρας, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησα, αἰσθάνομαι δὲ, εὑρισκόμενος ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω τὰς ἰδέας μου ταύτας καὶ νὰ ἀποκρούσω τὰς ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ οἰκονομίας, τὰς ὁποίας θεωρῶ ὀλεθριωτάτας.

§41ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσον καὶ ἄν μὲ ἐλύπησαν αἱ βαρεῖαι ἐπιτιμήσεις, τὰς ὁποίας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἀπηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, διὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλα πρὸς τὴν Βουλὴν, ζητῶν τὴν ἀναγωγὴν τῶν συντάξεων εἰς νέας δραχμὰς, χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω εἰς αὐτὸν χάριν καὶ εἰς ἐκείνους τῶν συναδέλφων ἐκ τῆς πλειοψηφίας διὰ τὰς συμβουλὰς καὶ τὰ φῶτα, τὰ ὁποῖα συνεισέφερον εἰς πάντας ἡμᾶς σχετικῶς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἀστυνομικὴν, ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ. Ὁ προαγορεύσας διηύθυνε τὴν Ἀστυνομίαν ἔτη τινὰ τελευταῖον, καὶ ἐπορίσθη φῶτά τινα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν προθύμως. Δὲν γνωρίζω πόσον κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον διῴκει τὴν Ἀστυνομίαν, ἀντελαμβάνετο τῶν ἄλλων καὶ τοῦ προορισμοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ἀλλὰ βεβαίως ἀντελαμβάνετο πλήρη τὸν προορισμὸν τῆς Ἀστυνομίας καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, τὰς ὁποίας ἤθελε νὰ θεραπεύσῃ· τὸν παρακαλῶ ὅμως νὰ μὴν ἀνησυχῇ πολὺ περὶ τοῦ μέλλοντος, καὶ τοῦ δίδω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι, ἐνόσῳ ἡ διεύθυνσις εἶναι εἰς χεῖρας ἡμῶν, ἡ Ἀστυνομικὴ ὑπηρεσία δὲν θὰ κατασταθῇ ἐμπαιγμὸς καὶ χλεύη τοῦ πεπολισμένου κόσμου, καὶ ἂν τὸ παρελθὸν ἀφῆκε τοιαῦτα ἀξιοθρήνητα παραδείγματα, δὲν θέλουσιν ἐπαναληφθῆ καθ’ ὃν χρόνον διοικοῦμεν ἡμεῖς.

§42ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§43Κ. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν ἠξίωσα, ὅτι κατέσχον τὴν κορυφὴν τῆς ἀστυνομικῆς ἱκανότητος διὰ τῆς τελευταίας ἀστυνομικῆς μου ὑπηρεσίας, ἐγὼ δὲν ἠξίωσα ἀκόμη, ὅτι οὔτε τοὺς προκατόχους μου παρηκολούθησα εἰς τὴν ἱκανότητα καὶ δραστηριότητα, ἐγὼ πάντων ὑστέρησα· ὁμολογῶ τὴν μετρίαν, τὴν μετριωτάτην ἱκανότητά μου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην. Ἓν ὅμως πρᾶγμα ἀξιῶ, καὶ τὸ ἰσχυρίζομαι ἐπιμόνως καὶ ἀνενδότως, ὅτι ὑπηρέτησα μεθ’ ὅλης τῆς δραστηριότητος καὶ εἰλικρινείας, καὶ προσεπάθησα δι’ ὅλων μου τῶν δυνάμεων νὰ ἀσφαλίσω τὴν κοινωνίαν ἐν τῇ περιφερείᾳ, ἐν ᾗ ἐξήσκουν τὰ καθήκοντά μου, καὶ δι’ αὐτὰς ἀκόμη τὰς παρεκτροπὰς, διὰ τὰς ὁποίας μὲ κατηγόρησε, δὲν δύναται νὰ μοὶ ἀποδώσῃ πλαγίαν σκέψιν, δὲν δύναται νὰ μοὶ εἴπῃ τις, ὅτι περιέπεσα εἰς ταύτας ἕνεκα τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ πλαγίου σκοποῦ. Τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς τάξεως ὑπῆρξε πάντοτε ὁ ὑπογραμμὸς τῆς διαγωγῆς μου. Οὐδέποτε δὲ ἐπερίμενα νὰ κατηγορηθῶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος ἐπὶ παρεκτροπαῖς, ἀναφερομέναις εἰς τὸν χαρακτῆρά μου καὶ εἰς τὴν ζωηρότητα αὐτοῦ, αὐτὸς ὅστις ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του ἔδειξε τὸν μᾶλλον παράφορον χαρακτῆρα, καθὼς δὲν δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ, καθὼς δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀρνηθῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ παραφορὰ τοῦ χαρακτῆρός του δὲν προήρχετο παρὰ χάριν τοῦ καθήκοντός του· ἀλλ’ οὔτε αὐτὸς δύναται νὰ μοὶ ἀποδώσῃ ἄλλον σκοπὸν, οὔτε ἄλλην πλαγίαν σκέψιν, οὔτε δύνασθε νὰ ἰσχυρισθῆτε ποτὲ, ὅτι ἐγὼ ἔλαβον εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου ὑπηρεσίαν κλητῆρα, οὔτε ὅτι ἐπέτρεψα εἰς ἄλλον Ἀστυνόμον ἢ Ὑπαστυνόμον νὰ λάβῃ ὑπηρέτην κλητῆρα, ἀφοῦ ἐγὼ αὐτὸς δὲν ἠνειχόμην νὰ ἔχω κλητῆρα ὑπηρέτην, ἀλλ’ ἐπέμενον καὶ ἀπῄτουν πάντες νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὸ καθῆκόν των καὶ πάντες νὰ ὑπηρετῶσι πρὸς ἀσφάλειαν τῆς Πόλεως. Ἂν ἔλιπεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν μικρός τις ἀριθμὸς ἐκ τῶν 300, τῶν ἀποτελούντων τὸ Σῶμα τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων, ἔλιπον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἴτε παρῃτοῦντο, εἴτε ἐπαύοντο, καὶ δὲν ὑπῆρχεν ὁ ὑλικὸς καιρὸς καὶ τὰ πρόσωπα τὰ κατάλληλα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ τοὺς ἀντικαταστήσουν· οὐδεὶς ἀπεσπάσθη ἐκ τῶν κλητήρων καθ’ ὅλον τὸ διάστημα αὐτὸ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν δύνασθε λοιπὸν νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον οἱ κλητῆρες ἐχρησίμευον ὡς ὑπηρέται τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ἀστυνομικοῦ ἢ ἄλλου ἄρχοντος, καὶ δὲν δύνασθε σεῖς νὰ τὸ ἰσχυρισθῆτε αὐτὸ, διότι ὠφείλατε νὰ γνωρίζετε ποία ἦτο ἡ τάξις τότε ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ, καὶ ὠφείλατε νὰ τὸ γνωρίζετε, καὶ διότι καὶ προσωπικῶς εἶσθε φίλος μου καὶ πολλάκις ἐπεσκέπτεσθε τὴν Ἀστυνομίαν.

§44ΧΟΪΔΑΣ. Ἦλθον καὶ ἐπεσκέφθην τὸν ἀδελφόν μου· ἄλλην σχέσιν δὲν εἶχον μὲ τὴν Ἀστυνομίαν.

§45ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Λοιπὸν ὠφείλετε νὰ γνωρίζετε τὶ κρατεῖ ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ.

§46ΧΟΪΔΑΣ. Τιμιότης ἄκρα, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον τοῦτο.

§47ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν ἐδικαιοῦσθε νὰ ἐπεκτείνετε καὶ ἐπ’ ἐμὲ ὅ,τι κατηγορήσατε καὶ δι’ ἄλλους, καὶ ὠφείλατε νὰ γνωρίζετε, ὅτι κλητῆρες δὲν ἀπεσπάσθησαν.

§48ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ. Ὅταν ἀπέθανεν ὁ Μαρκεζίνης, εἶχεν ἀποσπασθῆ εἷς κλητήρ.

§49ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Αὐτὰ νὰ τὰ ἀφήσετε κατὰ μέρος, διότι ἂν θέλετε νὰ τὰ ἀνοίξετε, δὲν θὰ εὐχαριστηθῆτε. Οὐδέποτε οὐδεὶς ἀπεσπάσθη· ἐν ἀγνοίᾳ μου δὲν ἠξεύρω, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν τοῦτο.

§50ΓΚΙΚΑΣ. Πλησίον τοῦ Νομάρχου Ἀττικῆς δὲν εἶχεν ἀποσπασθῆ εἷς κλητήρ;

§51ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Οὐδείς. Καὶ κατὰ τὸ διάστημα τὸ τριετὲς οὔτε μίαν πρότασιν, οὔτε μίαν σύστασιν ἐκ τοῦ προϊσταμένου Ὑπουργείου ἔλαβον, μάρτυρας ἔχω ἀμφοτέρους, καὶ τὸν σεβαστόν μου φίλον κύριον Τρικούπην διευθύνοντα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατ’ ἀρχάς, καὶ τὸν κύριον Λομβάρδον κατόπιν διαδεχθέντα αὐτὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, οὔτε μία πρότασις δὲν μοῦ ἦλθεν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου, οὔτε ἐκεῖνοι τὸ ἔπραττον, οὔτε ἐγὼ ἐδεχόμην. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὅλων τῶν ἀτελειῶν, τὰς ὁποίας ἀπέδειξεν ἡ ἀστυνομική μου ὑπηρεσία καὶ διὰ τὰς ὁποίας μὲ κατέκρινεν ὁ κύριος Χοϊδᾶς, μόνον ἐγὼ εἰμὶ ὁ αἴτιος καὶ ὄχι αἱ συστάσεις, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδιδον, εἴτε ἐκ τοῦ Ὑπουργείου, εἴτε ἐκ τῶν Βουλευτῶν. Ἤμην ἀπόλυτος κύριος εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ἐφρόντισα δὲ νὰ ἐκλέγω πάντοτε ἐκ τῶν καλλιτέρων ὑπαξιωματικῶν καὶ τῶν καλλιτέρων στρατιωτῶν ἐκείνους οἵτινες ἔφερον ἐν τῇ ἀρέσει των ἐξαίρετον καὶ ἄμεμπτον διαγωγὴν καὶ διεκρίνοντο ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον διὰ τὰ προσωπικά των πλεονεκτήματα, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν πλείστων ἐξ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι ἤλθατε εἰς τὴν Ἀστυνομίαν ἐξ ἑκατέρων τῶν πτερύγων καὶ εἴδατε πόσον ἐπέμενα εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην. Ἐὰν λοιπὸν ἐγὼ δὲν ἐπήρκεσα εἰς τὸ νὰ ἐξασφαλίσω ἐντελῶς τὴν πόλιν διὰ τοῦ προσωπικοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἦτο, καὶ τὸ ἀνώτερον καὶ τὸ κατώτερον, ἀφωσιωμένον ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ πρόσωπόν μου, καὶ ὅμως δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξασφαλίσω τὴν πόλιν καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ προλάβω τὰς φοβερὰς ἐκείνας κλοπὰς, αἱ ὁποῖαι ἐτελέσθησαν κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν μου καὶ διὰ τὰς ὁποίας μὲ κατέκρινεν ὁ προαγορεύσας φίλος μου, τί δύνασθε νὰ περιμένετε ἐν τῷ μέλλοντι, ἂν τὸ προσωπικὸν τῆς Ἀστυνομίας τὸ καταντήσετε εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν; Βεβαίως δὲν ἠδυνήθην νὰ προλάβω τὰς φοβερὰς κλοπὰς, οὔτε τοῦ Δάγγλαρη, οὔτε τοῦ Μακκᾶ· ἀλλ’ ὀφείλω ἐπίσης νὰ σᾶς γνωρίσω, ὅτι τὰς κλοπὰς ἐκείνας ἡ Ἀστυνομία καὶ αἱ ἄλλαι Ἀρχαὶ τοῦ χρόνου ἐκείνου τὰς ἀνεκάλυψαν καὶ τὰς κατεδίωξαν. Ἂν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀνακαλύψωσι τὰ κλαπέντα πάντα, τοῦτο βεβαίως ἀπόκειται εἰς τὰς ἀτελείας εἴτε τοῦ προσωπικοῦ τοῦ κατωτέρου, εἴτε τοῦ διευθύνοντος.

§52ΧΟΪΔΑΣ. Προκειμένου περὶ σοῦ, καθίστασαι φοβερὸς ῥήτωρ καὶ μὲ ἀναγκάζεις νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐπλανήθην· προκειμένου ὅμως περὶ γερόντων ἀγωνιστῶν εἶσαι παγετώδης.

§53ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἔμαθον καὶ γινώσκω καλῶς νὰ σέβομαι τὸν ἀγῶνα καὶ τοὺς εἰς αὐτὸν μετασχόντας· γνωρίζω καλῶς καὶ ἐκτιμῶ καὶ σέβομαι τὰ δικαιώματα τῶν ἀγωνιστῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν διὰ τοῦ αἵματός των τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεώς των. Ἀναγνωρίζω τὰ ὑπέρτατα τούτων δικαιώματα καὶ τὰ σέβομαι, ἴσως δὲ καὶ μέλος τῆς οἰκογενείας μου νέμεται τοιαῦτα δικαιώματα. Ἀλλ’ ἠξεύρετε σεῖς κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι αἱ συντάξεις αὗται δὲν ἀποβλέπουσι τὸν ἀγῶνα τὸν ἱερὸν, δὲν ἀποβλέπουσι παρὰ κατ’ ἐλάχιστον μόνον τὸν ἱερὸν ἀγῶνα, ἀποβλέπουσιν ἄλλας ὑπηρεσίας δευτερευούσας, τὰς ὁποίας ὀλιγώτερον ἐκτιμῶ καὶ παραδέχομαι. Εἶπον δὲ, ὅτι δὲν εἶναι σήμερον ὁ κατάλληλος καιρὸς νὰ ζητηθῇ ἡ αὔξησις τῶν συντάξεων. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ὑπέμνησεν ἐκ τοῦ παρελθόντος, δὲν ὁμοιάζουσι πρὸς τὰ ῥυπαρὰ ἐκεῖνα ἐγκλήματα, τὰ γενόμενα πρὸς συγκάλυψιν ἄλλων ῥυπαρῶν καὶ ποταπῶν κακουργημάτων, ἅτινα διεπράξαντο ἄλλοι, οὔτε συγκάλυψιν κακουργημάτων, οὔτε ἐγκλήματα αἰσχρὰ καὶ ποταπά. Ἠξεύρω κάλλιστα τὴν ποιότητα τῶν παραπτωμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα κατηγορήθην ἐγώ· δὲν φέρουσιν οὐδένα τῶν χαρακτήρων ἐκείνων ὧν ἐμνημόνευσα, διὰ τὰ ὁποῖα ἄλλοι κατηγορήθησαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§54ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἀκόλουθον πρωτόκολλον).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου διὰ ψήφων 105, κατὰ 21, ἀρνηθέντων 2. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12 καὶ 45′ μ.μ.

(Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὥρᾳ

6 Μ. Μ).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶνε ἐν ἀπαρτίᾳ καὶ ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ἐξακολουθοῦμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§58ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν ἐπιβεβλημένων διὰ τοῦ νόμου τῆς ὀγδόης Αὐγούστου 1880 πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος Κατακώλου φόρων. (Ὅρα Παράρτημα).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας ἐπὶ τοῦ καπνοῦ.

§60ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐζητήθη ἀπὸ πολλοὺς τῶν κυρίων Βουλευτῶν νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον, διὰ νὰ συναρμολογήσωσι τὰς ὑποβληθείσας ἐπὶ τούτου τροπολογίας. Εἰς τοῦτο δὲν ἀντιλέγω καὶ δυνάμεθα νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ ἑπόμενον.

§61ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ προτείνω καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν· νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς φορολογίας ὁ καπνὸς, ὁ χρησιμεύων διὰ ταμπάκον.

§62Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§63Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ συνδέεται στενῶς μετὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τροποποίησιν τοῦ κειμένου νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ· ἐὰν ἄρα ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονῇ, ὅτι τὸ πρῶτον πρέπει νὰ παρακολουθήσῃ τὸ δεύτερον, δυνάμεθα νὰ μεταβῶμεν εἰς ἄλλο ἀντικείμενον· ἂν ὅμως φρονῇ, ὅτι εἶνε ἄσχετα καὶ δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ πρώτου, θέλω ὑποβάλει εἰς τοῦτο παρατηρήσεις τινάς.

§64ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ μὲν περὶ φορολογίας ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἶνε ἤδη εἰς τρίτην συζήτησιν, ἐνῷ τὸ περὶ εἰσαγωγικῶν τελῶν εἶνε εἰς δευτέραν, ὥστε δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τούτου.

§65Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περὶ εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ θεωρῶ λίαν ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν παραγωγὴν ἄνευ οὐδενὸς ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἢ τῆς κοινωνίας ἀνταλλάγματος. Ἐν ταῖς εἰσαγωγικαῖς παρατηρήσεσι τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐῤῥέθη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶνε ἀναγκαῖον εἰς πρόληψιν τῆς λαθρεμπορίας· ἀλλὰ τὰ πράγματα ἐμαρτύρησαν, ὅτι λαθρεμπορία ἀξία λόγου ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου καπνοῦ δὲν ὑφίσταται, ἀπόδειξιν δὲ τούτου ἔχομεν τὸ ποσὸν τοῦ εἰσαγομένου καπνοῦ πρὸ τῆς πρώτης αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν. Οἱ εἰσαγωγικοὶ δασμοὶ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ηὐξήθησαν παροδικῶς μὲν κατὰ τὸ 1872, διαρκῶς δὲ καὶ σπουδαίως πρῶτον μὲν κατὰ τὸ 1882 δι’ εἰδικοῦ νόμου, εἶτα δὲ διὰ τοῦ νῦν ἰσχύοντος Δασμολογίου· ηὐξήθησαν δὲ ἀπὸ 1, 33 δραχ. ἢ 1, 99 δραχ. κατὰ τὸ εἶδος εἰς 6, 10 καὶ 14 δραχμάς. Ἡ σπουδαία αὕτη αὔξησις τοῦ δασμοῦ ἑπόμενον ἦτο νὰ περιστείλῃ σπουδαίως τὴν κατανάλωσιν τοῦ ξενικοῦ καπνοῦ, καὶ ὅμως ἡ ἐλάττωσις τοῦ εἰσαγομένου ποσοῦ μετὰ τὴν αὔξησιν τοῦ τέλους δὲν θὰ ἠδύνατο ν’ ἀποδοθῇ εἰς περιστολὴν τῆς καταναλώσεως, ἂν συνάμα εἶχεν ἐντείνει ἡ τοῦ τέλους αὔξησις τὴν λαθρεμπορίαν. Τοὐναντίον, ἡ αὔξησις τοῦ τέλους, συμπεσοῦσα μετὰ τῆς καθιερώσεως τῶν Κοπτηρίων τοῦ Κράτους, εἰς ἃ ἀποστέλλεται ὁ εἰσαγόμενος καπνὸς ἀμέσως ἐκ τοῦ τελωνείου, οὐδόλως ἠδυνήθη νὰ ἐμψυχώσῃ τὴν λαθρεμπορίαν τοῦ καπνοῦ, ἣν τὰ Κοπτήρια, ἀποτελοῦντα τρόπον τινὰ δευτέραν τελωνιακὴν ζώνην, ἐξήλειψαν σχεδὸν ὁλοσχερῶς. Ὅτε ὁ δασμὸς ἦτο κατ’ ὀκᾶν 1, 33 ἢ 1, 99, ἡ ὅλη εἰσαγωγὴ τοῦ καπνοῦ κατὰ τὸ 1881 ἀνῆλθεν εἰς 55,000 ὀκάδων. Ἐπὶ τούτου τοῦ ποσοῦ ἠδύνατο νὰ ἀσκηθῇ ἡ λαθρεμπορία· δὲν εἶχεν αὕτη εὐρύτερον στάδιον ἐνεργείας, διότι, ὑφισταμένης δασμολογίας λίαν ἐλαφρᾶς, δὲν εἰσήγετο ἀνώτερον ποσόν. Ἵνα ὦμεν δὲ ἀκριβέστεροι, παρατηρητέον ὅτι κατὰ τὸ 1882 εἰσήχθησαν 66,000 ὀκάδων, ὥστε τὸ ποσὸν τοῦτο δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὁ ἀνώτατος ὅρος τῆς νομίμου εἰσαγωγῆς, ὅτε λαθρεμπορία σπουδαία δὲν ἠδύνατο ν’ ἀσκηθῇ διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ ἐκ βαρέος δασμοῦ συμφέροντος. Ἀλλὰ καὶ ἤδη, ὑφισταμένου τοῦ δασμοῦ τοῦ βαρυτάτου, ἔχομεν πάλιν εἰσαγωγὴν ἱκανῶς σπουδαίαν, καίπερ κατωτέραν τῆς πρὸ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ. Ἀλλὰ μὴ νομίσωμεν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ ἐπὶ ἔλαττον εἰσαγόμενον νῦν ἢ ἰσχύοντος τοῦ παλαιοῦ δασμοῦ, γίνεται ἀντικείμενον λαθρεμπορίας. Τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ μὴ φανερῶς εἰσαγόμενον, οὐδὲ λαθραίως εἰσάγεται. Ὁ νέος δασμὸς τῶν 6, 10 καὶ 14 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν φυσικῶς ἔσχε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ περιορίσῃ τὴν εἰσαγωγὴν πρὸς ὄφελος βεβαίως τῆς ἐσωτερικῆς παραγωγῆς· αὕτη δ’ εἶνε ἡ ἔποψις, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ χάριν ταύτης ἔλαβον τὸν λόγον. Τὸ νῦν κείμενον Δασμολόγιον, ἐπιβάλλον δασμοὺς ἀπὸ 6 μέχρι 14 δραχ. εἰς τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον καπνὸν, περιορίζει τὴν εἰσαγωγὴν εἰς μόνον τὸ ποσὸν τὸ ἀπολύτως ἀναγκαῖον πρὸς κατανάλωσιν πολυτελείας, ἤτοι τῶν ἀξιούντων ὅπως καταναλίσκωσι τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον καπνὸν καὶ ἀδιαφορούντων περὶ τῆς τιμῆς. Διὰ τίνα λόγον ἤδη παρέχει τὸ Νομοσχέδιον τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον καπνὸν νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὴν ἐγχώριον παραγωγήν; Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς χθὲς ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φόρου καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι περιωρίσθη λίαν ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ παρ’ ἡμῖν, ἀφοῦ ἡ μὲν ἐσωτερικὴ κατανάλωσις τοῦ εἴδους ἠλαττώθη, αἱ δ’ ἀγοραὶ τῆς ἐξωτερικῆς καταναλώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ δὲν εἶναι ὅσον πρότερον εὐρεῖαι, καὶ ὅτι ἕνεκα τούτου πάσχουσιν αἱ Ἐπαρχίαι, αἱ παράγουσαι καπνόν. Εὐτυχῶς αἱ παρατηρήσεις, αἱ ὑποβληθεῖσαι κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ καὶ περὶ τῆς ἐξαγωγῆς αὐτοῦ, δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῶν ἐπισήμων πληροφοριῶν. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὑπεβλήθησαν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας πίνακες, οἵτινες καὶ ἐδημοσιεύθησαν καὶ εὑρίσκονται εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, πίνακες συγκριτικοὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ ἐν ἑκάστῃ Ἐπαρχίᾳ καὶ τῶν τιμῶν ἑκάστης ποιότητος κατὰ τὸ 1883 καὶ 1884, καὶ ἕτεροι ἀπὸ τοῦ 1878 μέχρι τοῦ 1882, ὥστε ἔχομεν ἐκ τούτων πλήρη τὴν εἰκόνα. Οἱ εἰδικοὶ πίνακες περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ 1883 καὶ 1884 περιέχουσι καὶ τὰς ἀπαντήσεις τῶν Ἀρχῶν εἰς ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου, δι’ ἧς ἐζητοῦντο εἰδικώτεραι πληροφορίαι, σχετιζόμεναι πρὸς νομοθετικὰς ἐργασίας περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Ἠρωτήθησαν αἱ Ἀρχαί, ἐὰν ἐπῆλθε κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα περιορισμὸς τῆς παραγωγῆς ἢ τοὐναντίον, καὶ ἐὰν μὲν ἐπῆλθε περιορισμὸς, τίνες οἱ λόγοι τοῦ περιορισμοῦ, ἐὰν δ’ ἐπῆλθεν αὔξησις, τίνες οἱ λόγοι τῆς αὐξήσεως, ἐκ τῶν ἀπαντήσεων δὲ αὐτῶν ἐξάγεται, ὅτι ἡ τάσις ὑπῆρχε πρὸς αὔξησιν, ὅπου δὲ ὑπῆρξε περιορισμὸς, οὗτος ἐπῆλθεν ἐκ λόγων φυσικῶν, ὡς ἐν τῷ δήμῳ Μακρυνίας, περὶ ἧς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας. Ἡ παραγωγὴ ἐν Ἑλλάδι δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ αὐξήσῃ κατόπιν τῆς συνθήκης τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου. Ἀφοῦ γινώσκομεν, ὅτι κατόπιν τῆς συνθήκης ἐκείνης εἰσάγονται εἰς τὴν Αἴγυπτον νομίμως διὰ τοῦ Τελωνείου ἓν καὶ ἥμισυ περίπου ἑκατομμύριον ὀκάδων Ἑλληνικοῦ καπνοῦ, δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ συμπεράνωμεν, ὅτι θὰ ὑπῆρξεν αὔξησις παραγωγῆς, διότι εἶνε σπουδαία ἡ εἰς Αἴγυπτον εἰσαγωγὴ παραβαλλομένη πρὸς τὴν ὅλην τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ παραγωγήν. Τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ παραγόμενον ἐν τῇ χώρᾳ, δὲν εἶναι τόσῳ μέγα ὅπως παρεστάθη ἐν τῇ χθεσινῇ συζητήσει. Ὁ ἐπίσημος πίναξ τὴν ὅλην παραγωγὴν εἰς ὀκάδας τοῦ μὲν 1883 ἀναβιβάζει εἰς 2,952,000, τοῦ δὲ 1884 εἰς 3,186,500. Βεβαίως ἡ χώρα ἡμῶν εἶνε ἐπιτηδεία πρὸς παραγωγὴν μεγαλειτέρου ποσοῦ. Πρέπει ἄρα πᾶσαν νὰ καταβάλωμεν φροντίδα ὑπὲρ τῆς ἐξαγωγῆς χάριν ἐμψυχώσεως τῆς παραγωγῆς, πρέπει προσέτι νὰ καταβάλωμεν φροντίδα, ὅπως ἡ ἐγχώριος κατανάλωσις μείνῃ ὁλόκληρος εἰς ὄφελος τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἐκτὸς μόνον, ὡς εἶπον, τοῦ μικροῦ ἐκείνου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἶνε ἀπολύτως ἀναγκαῖον διὰ τοὺς εὐπόρους, οἵτινες συνείθισαν τὸν ξένον καπνὸν καὶ ἀδιαφοροῦσι περὶ τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν θὰ πληρώσωσι δι’ αὐτόν. Ἐν γένει ἡ Βουλὴ ἔδειξε καὶ δεικνύει ἐν τῇ νομοθεσίᾳ διάθεσιν, ὅπως μὴ ἐνισχύσῃ τὸ σύστημα τῶν προστατευτικῶν τελῶν παρ’ ἡμῖν, ἀλλ’ ἐὰν ἔδειξε τοσαύτην διάθεσιν ἐν γένει λίαν ὀρθῶς, ἐν ὡρισμέναις ὅμως περιστάσεσι, καθ’ ἃς ὑπάρχουσιν εἰδικοὶ λόγοι ἐξαιρέσεως, ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τῆς τελωνιακῆς προστασίας. Ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ περίστασις, καθ’ ἣν ἡ δασμολογικὴ προστασία δύναται νὰ ὠφελήσῃ, οὐδαμῶς δὲ νὰ βλάψῃ, αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὸν καπνόν. Ἡ βαρεῖα φορολογία, ἢ ἔστω καὶ ἡ πλήρης ἀπαγόρευσις τοῦ ξένου καπνοῦ κατὰ τί δύναται νὰ βλάψῃ τὴν χώραν ἡμῶν; Ὡς παρετήρησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ οὔτε εἰς τὴν πνευματικήν, οὔτε εἰς τὴν σωματικὴν τοῦ ἀνθρώπου εὐρωστίαν συντελεῖ, ἑπομένως δὲν ἔχομεν λόγον, ἵνα θέλωμεν τὴν τιμὴν τοῦ καπνοῦ νὰ διατηρήσωμεν χαμηλοτέραν, ὅπως καταστήσωμεν οὕτως αὐτὸν μᾶλλον εὐπρόσιτον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, καί τοι μὴ ὠφελούμενοι, καί τοι βλαπτόμενοι ἐκ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ἐὰν ὄχι κατ’ ἄλλο, τοὐλάχιστον διότι πρὸς τὴν κατανάλωσιν αὐτοῦ δαπανῶσιν ἀνωφελῶς, ἐπιμένουσιν ὅμως ποιούμενοι χρῆσιν αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει λόγος, ἵνα θέλωμεν διὰ νομοθετικῶν μέτρων νὰ ἐμψυχώσωμεν τὴν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ ἐν τῇ χώρᾳ. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐγκρίνωμεν τὴν γνώμην τῶν φρονούντων, ὅτι χάριν ἐμψυχώσεως τῆς παραγωγῆς ὀφείλει τὸ Κράτος ν’ ἀπέχῃ ἀπὸ φορολογίας περιοριζούσης τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ὀφείλομεν ὅμως ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὸ λυσιτελὲς παντὸς νομοθετήματος, τείνοντος εἰς τὴν ἐπιφύλαξιν τῶν ἀγορῶν τῆς ἐγχωρίου καταναλώσεως ὑπὲρ τοῦ προϊόντος τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως ἕνα μόνον σκοπὸν ἔχει, ὅπως τὴν ὠφέλειαν τῆς ἐγχωρίου καταναλώσεως, ἣν σήμερον καρποῦται ἀποκλειστικῶς ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ, διανεμηθῇ αὕτη μετὰ τῆς ξενικῆς παραγωγῆς· ἐὰν τοὐλάχιστον τοῦτο ἦτο συνέπεια συνθήκης, δι’ ἧς λαμβάνοντες ἄλλα ὠφελήματα παρεχωροῦμεν ἐλλάττωσιν δασμοῦ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἤθελον εἴπει, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ἐπὶ ἄλλου ἄρθρου τοῦ Δασμολογίου νὰ παρεχωροῦμεν τὴν ἐλάττωσιν, ἀλλ’ ὅπως δήποτε θὰ ἔβλεπον λόγον τινὰ συνηγοροῦντα ὑπέρ τοῦ μέτρου· ἤδη οὐδένα δύναμαι νὰ ἴδω λόγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐλαττοῦμεν τὸν φόρον τοῦ εἰσαγομένου καπνοῦ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ συναγωνίζεται οὗτος πρὸς τὸν ἐγχώριον καπνὸν. Ἐὰν δὲ ἄλλοτε, τουτέστι πρὸ τοῦ 1882, ὁ δασμὸς ἦτο πολὺ κατώτερος τοῦ νῦν κειμένου, μὴ νομίσωμεν, ὅτι σήμερον ὁ δασμὸς τῶν τριῶν δραχμῶν, εἰς ὃν περιορίζει τὸ νομοσχέδιον τὸν ἰσχύοντα, εἶνε βαρύτερος τοῦ ἐλαφροτάτου ἐκείνου δασμοῦ ἢ κἂν ἴσος πρὸς αὐτόν. Ὁ προτεινόμενος δασμὸς, καί τοι κατὰ τὸ φαινόμενον εἶναι ἀνώτερος τοῦ πρὸ τοῦ 1882 ἐπιβεβλημένου, εἶναι ὅμως πολὺ κατώτερος ἐκείνου ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ· διότι, ὅταν ἐξετάζωμεν τὸν δασμὸν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, πρέπει νὰ ἐξετάζωμεν τὴν σχετικὴν ἐπιβάρυνσιν. Ὅτε ὁ δασμὸς ἦτο 1,33 ἢ 1,99 κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου καπνοῦ, οὐδεὶς ἐπεβάλλετο φόρος ἐπὶ τοῦ ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένου καπνοῦ, μόνη δ’ αὐτοῦ φορολογία ὑπῆρχεν ἡ ἔγγειος τῶν 12 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν διὰ τὸν μεταφερόμενον ἐντὸς τῆς χώρας, τουτέστι φόρος ἀνάξιος λόγου. Ἀλλὰ σήμερον ὁ ἐγχώριος καπνὸς δὲν φορολογεῖται πρὸς 12 μόνον λεπτὰ, ἀλλὰ φορολογεῖται πρὸς 3,42 ἢ 3,52 κατ’ ὀκᾶν, ἤτοι 3 δραχμὰς λόγῳ φόρου καταναλώσεως, 30 ἕως 40 λεπτὰ κατὰ μέσον ὅρον διὰ τὰς ταινίας, καὶ 12 λεπτὰ ἀντὶ ἐγγείου φόρου, ὅστις ἐξακολουθεῖ πληρωνόμενος, τὰ δὲ 50 λεπτὰ, τὰ πληρωνόμενα διὰ τὴν κοπὴν, δὲν ὑπολογίζω, διότι ταῦτα δὲν ἀποτελοῦσι φορολογίαν, ἀλλ’ εἶναι ἀντίτιμον βιομηχανικῆς ἐργασίας. Σήμερον ἄρα τὸν ἐγχώριον καπνὸν φορολογοῦμεν πρὸς δραχμὰς 3,42 ἢ 3,52 τὴν ὀκᾶν, ἐνῷ πρὸ τοῦ 1882 ὁ ἐγχώριος καπνὸς, σχεδὸν εἰπεῖν, δὲν ἐφορολογεῖτο, πρὸς τὸν ἐγχώριον δὲ καπνὸν, σχεδὸν ἀφορολόγητον, συνηγωνίζετο ὁ ἐξωτερικὸς φορολογούμενος πρὸς 1,33 ἢ 1,99. Μικρὰ ἡ ἐπιβάρυνσις καὶ ἀνεπαρκὴς εἰς προστασίαν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ὁλόκληρος ὁ δασμὸς ἀπετέλει τὴν διαφορὰν τῆς ἐπιβαρύνσεως, ἀφοῦ ὁ ἐγχώριος καπνὸς δὲν ἐπεβαρύνετο διὰ φόρου καταναλώσεως. Σήμερον ὅμως ὁ ἐγχώριος καπνὸς φορολογεῖται ἀντὶ 3 δραχμῶν, 40/00, ἤτοι ἀναλόγως τῆς ἀξίας αὐτοῦ πρὸς 70%, 100% καὶ 300%. Ἐνῷ δὲ ἐπιβαρύνομεν οὕτως τὸν ἐγχώριον καπνὸν, τὶ ὠφελούμεθα ἐκ τοῦ ξενικοῦ καπνοῦ, ἵνα δεικνύμεθα εἰς αὐτὸν εὐεργητικοί; Ποίαν ὠφέλειαν θέλει μᾶς παράσχει οὗτος; Εἶπον ὅτι οὐδεμίαν δύναται ν’ ἀπεδέχηται τὸ Δημόσιον ὠφέλειαν ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ξενικοῦ καπνοῦ, διότι λαθρεμπόριον δὲν γίνεται εἰμὴ εἰς τὸ τουμπεκί· ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι γίνεται λαθρεμπόριον ξενικοῦ καπνοῦ, γινώσκομεν ὅτι ἐλάχιστον εἰσήγετο ποσὸν ξενικοῦ, ὅταν ὁ δασμὸς ἦτο δρ. 1,33 ἢ 1,99. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπεκδεχώμεθα μείζονα ἀποτελέσματα διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ δασμοῦ εἰς 3 δραχμὰς καὶ εἰς 3 καὶ 50/00, ἐκτὸς ἂν ἡ αὔξησις ἐπέλθῃ οὐχὶ ἐκ τῆς μειώσεως τῆς λαθρεμπορίας, ἀλλ’ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς ἐν τῇ χώρᾳ καταναλώσεως ξενικοῦ καπνοῦ, ἀποκλειομένης κατὰ τοσοῦτον τῆς καταναλώσεως τοῦ ἐγχωρίου, μὴ δυναμένου νὰ παλαίσῃ πρὸς ἐκεῖνον ὑπὸ τοὺς νέους δασμολογικοὺς ὅρους. Ὁ ἐγχώριος καπνὸς, εἶπον, ὅτι ἀποτίνει ἀναλόγως τῆς ποιότητος φόρον καταναλώσεως 70, 100 καὶ μέχρι 300% ἐπὶ τῆς ἀξίας του, ὁ ξενικὸς δὲ τίνα κατὰ τὸ νομοσχέδιον θ’ ἀποτίνῃ φόρον; Ἡ ἐλαχίστη τιμὴ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου καπνοῦ δύναται νὰ ὁρισθῇ εἰς 10 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, ἀλλὰ καὶ μέχρι 20 καὶ 30 δραχμῶν καὶ μέχρι 50 δραχμῶν ἔχομεν καπνὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον εἰς τὴν χώραν ἡμῶν. Ποῖον λοιπὸν τὸ βάρος τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ τούτου, παραβαλλομένου πρὸς τὸν καπνόν, περὶ οὗ εἶπε χθὲς ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας, ὅτι πωλεῖται πρὸς 30 καὶ 40 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν καὶ ὅστις συνήθως πράγματι πωλεῖται ἀντὶ 60, 70 καὶ 80 λεπτῶν; Λάβετε ἀνὰ χεῖρας τὸν δημοσιευθέντα πίνακα καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχει ἐγχώριος καπνὸς τιμώμενος ἀντὶ 50 λεπτῶν, καὶ τοῦτον φορολογοῦμεν διὰ δραχμῶν 3 καὶ 40|00. Ὁ φόρος ἄρα ὁ προτεινόμενος ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου καπνοῦ εἶναι κατώτερος τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὴν ἐγχώριον παραγωγήν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο ἴσος ὁ φόρος οὗτος, παραβαλλόμενος πρὸς τὸν φόρον, τὸν εἰς τὸν ἐγχώριον καπνὸν ἐπιβαλλόμενον, πάλιν θεωρῶ τὴν πρότασιν ἀπαράδεκτον. Τίνα ὑποχρέωσιν ἔχομεν ἰσότητος φορολογίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς καὶ τῆς ξένης παραγωγῆς; Ἠξεύρω, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἰσὶν ἴσοι ἐνώπιον τοῦ Νόμου, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἔχομεν διάταξιν Συνταγματικὴν, ἐπιβάλλουσαν εἰς ἡμᾶς τὴν ἰσότητα μεταξὺ ἐγχωρίου καὶ ξένης παραγωγῆς, οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει νόμος διεθνὴς ἀπαγορεύων ἡμῖν περὶ τῶν ἐγχωρίων προϊόντων, ὅπως τ’ ἄλλα Κράτη μεριμνῶσι περὶ τῶν ἰδίων. Εἶνε ἀπόλυτος ἀνάγκη, ὅπως ἡ Βουλὴ προνοήσῃ περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν, διότι αἱ ἐξωτερικαὶ ἀγοραὶ τῆς καταναλώσεως ἠλαττώθησαν, καὶ ἂν δὲν εἶχε συνομολογηθῆ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Αἰγύπτου, ἡ παραγωγὴ θὰ εὑρίσκετο εἰς κακίστην θέσιν· ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἐσωτερικὴ ἀγορὰ τῆς καταναλώσεως περιωρίσθη κατά τι ὡς ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως, ἣν ἐπήνεγκεν ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως. Παραδέχομαι τὴν περὶ τούτου παρατήρησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Τριχωνίας, ἀλλ’ ἐν μέρει μόνον, διότι οὔτε τόσον σπουδαία ὑπῆρξεν ἡ ἐλάττωσις τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, ὅσον αὐτὸς παρέστησεν αὐτὴν, οὔτε ἐπιτρέπεται ἡ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Δημοσίου ἐμψύχωσις τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως χάριν ὠφελείας τῶν Ἐπαρχιῶν τῶν καπνοφόρων. Συμφωνῶ πρὸς ὅσα περὶ τούτου εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι, ἐνῷ χάριν τῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας ἐπιβάλλεται φόρος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, δέον διὰ νομοθετικῶν μέτρων νὰ καταστήσωμεν τὸ προϊὸν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς προνομιοῦχον ἐν ταῖς ἐγχωρίοις ἀγοραῖς. Αἱ ξέναι ἀγοραὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ περιωρίσθησαν σπουδαίως, πλὴν τῆς Αἰγύπτου, μεθ’ ἧς ἔχομεν σύμβασιν. Αἱ ἀγοραὶ περιωρίσθησαν, οὐχὶ διὰ τοὺς λόγους τοὺς χθὲς ἐκτεθέντας, οὐχὶ διότι τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, τὸ νῦν ἰσχῦον καὶ εἰσαχθὲν διὰ τοῦ Νόμου τοῦ 1883, καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ ἄνευ τῆς ἐκπληρώσεως διατυπώσεων, αἵτινες ἐπιβάλλονται κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, ἀλλὰ καθίσταται δυσχερεστάτη, ἂν μὴ καὶ ἀδύνατος, ἡ εἴς τινας ξένας ἀγορὰς εἰσαγωγὴ ἕνεκα ἰδιαιτέρων λόγων σχετικῶν πρὸς τὰς ἀγορὰς ἐκείνας. Ἐν Τουρκίᾳ εἰσήχθη τὸ μονοπώλιον, διαχειριζόμενον ὑπὸ ξένης καὶ ἰσχυρᾶς ἑταιρίας. Αὕτη διὰ πολλῶν μέτρων ἐπέτυχε τὸν περιορισμὸν τῆς τέως ἐλευθέρως σχεδὸν ἐνασκουμένης εἰσαγωγῆς ξενικοῦ καπνοῦ, καὶ δὲν εἶναι ἀδύνατον μετὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν διὰ τῶν μέσων ἅτινα διαθέτει ἡ ἑταιρία, ὅπως γίνεται εἰσαγωγὴ καπνοῦ ἐν Τουρκίᾳ ὅση ἐγίνετο πρότερον. Ὁ Νόμος ὁ κείμενος, οὐ μόνον κατ’ οὐδὲν περιώρισε τὴν ἐλευθερίαν τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου τοῦ προϊόντος τούτου, ἀλλὰ τοὐναντίον παρέσχεν εἰς αὐτὸ πᾶσαν εὐκολίαν ἐν τῇ κινήσει. Τὸ Νομοσχέδιον ὅμως περὶ φόρου καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἐὰν ψηφισθῇ καὶ γίνῃ Νόμος, θέλει παρεμποδίσει ἐντελῶς τὴν ἐξαγωγήν· διότι κατ’ αὐτὸ ὁ ἐξαγόμενος καπνὸς, ἵνα ἀπαλλαγῇ τοῦ φόρου πρέπει νὰ δηλωθῇ· εὐθὺς δὲ ὡς δηλωθῇ, δὲν δύναται νὰ μετενεχθῇ, ὅπου νομίσῃ συμφερώτερον ὁ ἔμπορος, ἐνῷ τοὐναντίον ἐκ τοῦ Νόμου τοῦ κειμένου οὐδεμία δυσκολία παρεμβάλλεται εἰς τοὺς ἐμπόρους, ἵνα μεταφέρωσι τὸν καπνὸν ὅπου κρίνωσι συμφερώτερον. Ἀλλὰ καίτοι δὲν προῆλθεν ἐκ τοιούτων λόγων περιορισμὸς τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ, προῆλθεν ὅμως ὁ ἀποκλεισμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἀπὸ ξένων τινῶν ἀγορῶν ἐξ ἄλλων λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεως ἢ τῆς ἐνεργείας τῆς Ἑλλάδος. Τὸν ἀποκλεισμὸν ἀπὸ τῶν ἀγορῶν τῆς Τουρκίας πλέον ἢ ἀντεσήκωσεν ἡ ἐπιτευχθεῖσα ἄδεια τῆς εἰς τὴν Αἴγυπτον εἰσαγωγῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ. Πλὴν τῆς Αἰγυπτιακῆς ἀγορᾶς γίνεται τις εἰσαγωγὴ καὶ εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Ἑσπερίας, καὶ δέον ἵνα καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια, ὅπως ἐπεκταθῇ ἐκεῖ ἡ κατανάλωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ· ἀλλ’ ὡς ἔχουσι νῦν τὰ τῶν ἐξωτερικῶν ἀγορῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ, δέον πολὺ νὰ προσέξωμεν, μὴ ψηφίζοντες τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν παραγωγὴν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀπολαμβάνει, τουτέστι τὴν ἀμέριστον σχεδὸν κατοχὴν τῆς ἐγχωρίου ἀγορᾶς. Σημειωτέον δὲ, ὅτι ἡ παραγωγὴ, ἡ ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ ὑφίσταται καὶ νέας ζημίας ἐκ τῆς ἑνώσεως τῆς Θεσσαλίας, διότι πολὺς καπνὸς ἐκεῖ παραγόμενος συναγωνίζεται ἤδη ἐπὶ φορολογικῇ ἰσότητι ἐν ταῖς ἀγοραῖς τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου πρὸς τὸν καπνὸν τοῦ τμήματος τούτου τοῦ Κράτους. Καὶ ἡ πρόσθετος αὕτη ζημία ἔτι καταδηλοτέραν καθιστᾷ τὴν ἀνάγκην προνοίας, ὅπως ἐξασφαλισθῇ τουλάχιστον ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς ἡ πρόσοδος ἐκ τῆς καταναλώσεως, τὴν ὁποίαν ἤδη ἀποκλειστικῶς αὕτη διατρέφει. Ἀντὶ τούτου ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν Νομοσχέδιον, ὅπως εἰσάγεται ὁ ξενικὸς καπνὸς ὁ ἔξωθεν ἐπὶ δασμῷ, ὅστις, προστιθέμενος εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, ἀναλογεῖ ἐπὶ τῆς ἀξίας πρὸς 20 ἕως 60%, ἐνῷ ὁ ἐγχώριος καπνὸς ἀποτίνει φόρον καταναλώσεως ἀναλογοῦντα ἐπὶ τῆς ἀξίας πρὸς 70–300%. Ἐνῷ δὲ οὕτως ἔχουσι τὰ τοῦ Νομοσχεδίου ὡς πρὸς τὴν βάσιν, παρομοίως ἔχουσι καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις. Τὸ Νομοσχέδιον ὁρίζει δασμὸν 3 δραχμῶν διὰ τὸν ἄκοπον καπνὸν τὸν εἰς φύλλα, 3 δὲ δραχμῶν καὶ 50 λεπτῶν διὰ τὸν κεκομμένον. Δὲν ἀρκεῖ ἡ ὑπεροχὴ, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς τὸν εἰς φύλλα καπνὸν ξενικῆς παραγωγῆς ἀπέναντι τοῦ καπνοῦ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς ἡ ἀδικαιολόγητος καὶ ἀπρόκλητος ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ κεκομμένου καπνοῦ περιορίζεται ὁ δασμὸς εἰς βαθμὸν ἐπαυξάνοντα τὴν δυσαναλογίαν ταύτην. Ὁ κεκομμένος καπνὸς δὲν εἶναι κατὰ ποσὸν ἴσος πρὸς τὸν εἰς φύλλα καπνὸν, ἐξ οὗ παρήχθη, ἀλλ’ ἀντιστοιχεῖ πρὸς ποσὸν ἀνώτερον, διότι κατὰ τὴν κοπὴν ἀφαιροῦνται μέρη τινὰ ὡς οἱ καυλοὶ τῶν φύλλων καὶ ἄλλα ἀποτρίβονται· ὡς ἐκ τούτου καπνὸς κεκομμένος μιᾶς ὀκᾶς ἀντιστοιχεῖ σχεδὸν πρὸς μιᾶς καὶ ἡμισείας ὀκᾶς καπνὸν, ἐὰν εἰσήγετο εἰς φύλλα καὶ ἐκόπτετο ἐνταῦθα· ἔπρεπε ἄρα νὰ λογισθῇ ὁ δασμὸς κατ’ ὀκᾶν κεκομμένου καπνοῦ ἴσος πρὸς τὸν δασμὸν ἐπὶ μιᾶς καὶ ἡμισείας ὀκᾶς ἄκοπον, ἤτοι 4½ δραχμὰς, ἐνῷ κατὰ τὸ Νομοσχέδιον ὁρίζεται ὁ δασμὸς εἰς δραχμὰς 3, 50, τουτέστι ζημία τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς ἐν τῷ συναγωνισμῷ μιᾶς δραχμῆς. Ἡ προτίμησις αὕτη, παρεχομένη εἰς τὸν κεκομμένον καπνὸν τὸν ἔξωθεν εἰσαγαγόμενον ἀπέναντι τοῦ εἰς φύλλα, στερεῖ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν τοῦ πλεονεκτήματος, ὅπως αὕτη κόπτῃ τὸν ξενικὸν καπνόν· ὅταν δύναταί τις, πληρώνων δασμὸν κατὰ ἡμίσειαν δραχμὴν ἐπιπλέον κατ’ ὀκᾶν, νὰ εἰσαγάγῃ κεκομμένον τὸν καπνὸν, οὐδεὶς θέλει τὸν εἰσαγάγει εἰς φύλλα, ὅπως παρέχῃ εἰς τοὺς ἡμετέρους καπνοκόπτας τὴν ἐργασίαν τῆς μετατροπῆς. Ἐπίσης καὶ ἐπὶ τοῦ ταμβάκου ἔχομεν τὸν αὐτὸν δασμὸν ἐπὶ τῆς πρώτης ὕλης, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ ἐντελῶς κατειργασμένου. Ἐνταῦθα ὑπάρχει βιομηχανία μεταποιήσεως εἰς ταμβάκον τοῦ εἰσαγομένου καπνοῦ εἰς ῥόλους. Ἡ κατεργασία αὕτη ἐπάγεται ἱκανὴν δαπάνην καὶ αὔξησιν τῆς τιμῆς τῆς πρώτης ὕλης; Καὶ ὅμως κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, ὁ αὐτὸς ἐπιβάλλεται δασμὸς καὶ ἐπὶ τοῦ εἰς ῥόλους εἰσαγομένου καπνοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ κατεσκευασμένου ταμβάκου. Ἐννοεῖται μετὰ τὴν τοιαύτην δασμολογικὴν ἀφομοίωσιν δὲν θὰ εἰσάγεται εἰς ῥόλους καπνὸς, ἀλλὰ θὰ εἰσάγεται κατεσκευασμένος εἰς ταμβάκον, καὶ ἡ βιομηχανία τῆς κατασκευῆς ταμβάκου θέλει ἐντελῶς ἐκλείψει παρ’ ἡμῖν. Ὡς πρὸς δὲ τὰ σιγάρα τὸ ἄτοπον εἶνε ἔτι καταφανέστερον· διότι, ἐνῷ 3 δραχμῶν ἐπιβάλλεται δασμὸς ἐπὶ τῶν φύλλων καπνοῦ, καὶ δραχμῶν 3,50 ἐπὶ τοῦ κεκομμένου, 6 μόνον δραχμῶν δασμὸς ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῶν σιγάρων, τῶν πούρων. Ὅλοι δὲ γινώσκετε ποία διαφορὰ τιμῆς ὑπάρχει μεταξὺ τῆς τιμῆς τῶν πούρων, τοῦ καπνοῦ τοῦ κεκομμένου καὶ τοῦ καπνοῦ εἰς φύλλα. Ἑπομένως, ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, πρέπει τουλάχιστον νὰ μεταβληθῇ ἐντελῶς ἡ διαβάθμισις τῶν δασμῶν, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ ὅλως ἀδικαιολόγητος θὰ εἶνε ἡ ψήφισις τοῦ Νομοσχεδίου τούτου. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀφορμὴ ἵνα ἔλθωμεν ἐπίκουροι εἰς τὴν ξένην παραγωγήν. Τουναντίον, ἔχομεν λόγους, ἵνα παράσχωμεν ἀρωγὴν εἰς τὴν ἐγχώριον παραγωγήν. Μόνον ἐὰν διατηρήσωμεν τὸν ὑπάρχοντα δασμὸν, δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι ἡ κατανάλωσις τῆς Χώρας ἡμῶν θέλει ἀποτελέσει τὸ ἔδαφος, τὸ ὁποῖον θὰ νέμεται ἀποκλειστικῶς ἡ ἐγχώριος παραγωγή. Διατί νὰ στερήσωμεν τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν τῆς ἀποκλειστικῆς κατοχῆς τοῦ ἐδάφους τούτου; Εἶχον δι’ ἐλπίδος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε θεωρήσει τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ὡς σχετιζόμενον πρὸς τὸ ἕτερον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὰ τῆς φορολογίας τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Τὸ κατ’ ἐμὲ ἀμφότερα τὰ Νομοσχέδια εἶναι ἀποκρουστέα, καὶ θέλω καταψηφίσει ἀμφότερα· ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ περὶ φορολογίας τῆς καταναλώσεως, δὲν εἶναι διὰ τοῦτο ὑπόχρεως ἵνα ἐπιμείνῃ καὶ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἤδη Νομοσχεδίου περὶ ἐλαττώσεως τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Τὰ δύο ταῦτα Νομοσχέδια δὲν εἶναι ἀλληλένδετα· ἂν δὲ τὰ ἐναντία φρονῇ ἡ Κυβέρνησις, ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλει παραδεχθῆ τὴν γνώμην ταύτην ἡ Βουλή. Ὅταν ἀκούσω τὰς ἀντιπαρατηρήσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιφυλάσσομαι, ἂν παραστῇ ἀνάγκη, νὰ ὁμιλήσω καὶ πάλιν ἐπὶ τοῦ θέματος.

§66ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἁπλούστατος λόγος ὑπηγόρευσεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ Νομοσχεδίου προβάλλεται, ὁ λόγος, ὅτι ἐπεθύμησε τὰ ἀπαγορευτικὰ τέλη νὰ μεταβάλῃ εἰς προστατευτικά. Τὰ τέλη, τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθησαν διὰ τοῦ μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ νέου Δασμολογίου Νόμου, ἀλλ’ ἰδίως τὰ τέλη, τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθησαν διὰ τοῦ νέου Δασμολογίου, δὲν εἶναι τέλη προστατευτικά, εἶναι τέλη ἀπαγορευτικά, τοιαῦτα δὲ τέλη ἐν Ἑλλάδι δὲν δύνανται νὰ εὐδοκιμήσωσι. Μὲ ἐδίδαξεν ἡ πεῖρα τῶν Δημοσίων, ὅτι τέλη ἀπαγορευτικὰ ἐν Ἑλλάδι δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσι καὶ τηρηθῶσιν. Ἡ γεωγραφικὴ θέσις τῆς χώρας, ἡ πληθὺς τῶν παραλίων, ἡ πληθὺς τῶν νήσων εὐκολύνει τὴν λαθρεμπορίαν. Ὅταν δὲ ἐπιβάλλητε τέλη ἀπαγορευτικὰ, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι τὰ ἀντικείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπεβάλετε τὰ ἀπαγορευτικὰ τέλη, θέλουν εἰσέρχεσθαι ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἐπικαλοῦμαι τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν Νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, καὶ τὰ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Δασμολογίου. Σᾶς ἀνέφερέ τις πρὸ μικροῦ, ὅτι 55 ἢ 60 χιλιάδες ὀκάδων καπνοῦ εἰσήγετο πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τῶν τελῶν αὐτῶν εἰς τὸ Κράτος ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Διατί δὲν εἶπον πόσαι ὀκάδες εἰσήχθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος;

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. 31,000.

§68ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔλειψαν 29,000; Εἰσήχθησαν λαθραίως· καὶ τόσον εἶναι βέβαιον τοῦτο, ὥστε οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφιβάλλῃ. Τὸ τουμπεκὶ ἐπλήρονεν εἰσαγωγικὸν τέλος κατὰ τὸ παλαιὸν δασμολόγιον 70 λεπτὰ, καὶ μὲ τὰ πρόσθετα τέλη ἀνεβιβάσθη εἰς 93 λεπτὰ· διὰ τοῦ Δασμολογίου τοῦ νέου ἀνεβιβάσθησαν τὰ τέλη εἰς δραχμὰς 5. Ἐὰν τὸ τουμπεκὶ, τὸ εἰσαγόμενον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπλήρονε 5 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι οἱ πωλοῦντες τοὺς ναργιλέδας ἦτον ἀδύνατον νὰ τοὺς πωλῶσι 10 ἢ 15 λεπτὰ, ἀλλὰ 25, καὶ ἐν τούτοις ἡ τιμὴ αὐτῶν δὲν ηὔξησε. Διατί; διότι δὲν πληρόνουν εἰσαγωγικὸν τέλος, διότι τὸ τουμπεκὴ εἰσάγεται λαθραίως. Ὁ σκοπὸς τοῦ Νομοσχεδίου τούτου εἶναι νὰ μεταβάλῃ τὰ ἀπαγορευτικὰ τέλη εἰς προστατευτικά. Ἐνῷ δὲ τὰ ἀπαγορευτικὰ τέλη δὲν πληρόνονται ἕνεκα τῆς λαθρεμπορίας, διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου δὲν καταργοῦμεν οὔτε τὴν προστασίαν τῶν ἐγχωρίων προϊόντων, διότι τὰ ξένα εἰσήρχοντο λαθραίως. Ἐὰν ὅμως μεταβάλωμεν τ’ ἀπαγορευτικὰ τέλη εἰς προστατευτικὰ, τότε δὲν θέλομεν προστατεύσει τὰ ἐγχώρια προϊόντα, διότι δὲν θὰ ἐλαττώσωμεν τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ξένων προϊόντων ἕνεκα λαθρεμπορίων. Λοιπὸν τὰ προστατευτικὰ τέλη μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον προτιμότερα τῶν ἀπαγορευτικῶν, οὐχὶ διότι ἀσφαλίζουσι πρόσοδον εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ διότι παρέχουσι καὶ συνδρομὴν εἰς τὴν ἐγχώριον παραγωγήν. Ἀλλὰ τὰ τέλη, ὅπως τὰ προσδιορίζει τὸ Νομοσχέδιον, εἶναι προστατευτικά; Τὸ Νομοσχέδιον ἐπιβάλλει εἰς τὸν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενον καπνὸν τέλος τριῶν δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν. Σημειωτέον, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν τὸ ἰσχῦον τέλος ἦτο 1,33 τῆς παλαιᾶς δραχμῆς, τὸ δὲ Νομοσχέδιον ἐπιβάλλει 3 δραχμάς. Ἐὰν προσθέσητε καὶ δραχ. 2, τὸ δικαίωμα τῆς καταναλώσεως, ὁ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενος καπνὸς θέλει πληρόνει 5 δραχμὰς ἀντὶ 2, τὰς ὁποίας θέλει πληρόνει ὁ ἐγχώριος καπνός. Ἀλλ’ ὁ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενος καπνὸς δὲν καπνίζεται παρ’ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ὀλίγοι ἔχουσι τὴν ἕξιν ταύτην, καὶ οὗτοι εἶναι ἄνθρωποι διακρινόμενοι ἐπὶ τῇ εὐπορίᾳ. Ἐὰν θελήσητε νὰ τοὺς ἐξαναγκάσητε νὰ καπνίζωσιν ἐγχώριον, δὲν θέλετε τὸ κατορθώσει, ὡς ἐπίσης τὸν ἔχοντα τὴν ἕξιν νὰ καπνίζῃ ἐγχώριον καπνὸν, ἐὰν θελήσητε νὰ ἐξαναγκάσητε νὰ καπνίζῃ τὸν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, δὲν θέλετε τὸ κατορθώσει, διότι ἡ ἕξις εἶναι ἀδύνατον νὰ μεταβληθῇ. Οὕτω λοιπὸν οἱ καπνίζοντες τὸν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καπνὸν ἐξηκολούθουν νὰ καπνίζωσιν αὐτὸν καὶ ὑπὸ τὰ ἀπαγορευτικὰ τέλη, τὸ δὲ Δημόσιον ἐζημιοῦτο τὰ τέλη ταῦτα, καὶ ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ οὐδὲν ὠφελεῖτο, διότι δὲν ηὔξησεν ἡ κατανάλωσις. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, ὅστις μᾶς ἔκαμεν ἀντὶ τῶν 6 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλλοντο ὡς εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τοῦ ξενικοῦ καπνοῦ εἰς φύλλα, νὰ προτείνωμεν 3 δραχμὰς μόνον ἐπίσης ἀντὶ 5 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλλοντο κατ’ ὀκᾶν εἰς τὸ εἰσαγόμενον τουμπεκὶ, νὰ προτείνωμεν νὰ μειωθῇ εἰς δραχμὰς 2 μόνον. Κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, ἥτις ἦτο συζήτησις περιωρισμένη, ἀνεπτύχθη πάλιν κατὰ τὸ εἰωθὸς ἑρμηνεία πραγμάτων ἀλλοτρίων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει συνάφειάν τινα μετὰ τοῦ νόμου περὶ καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ ἡ συνάφεια, τὴν ὁποίαν ἔχει, εἶνε συνάφεια πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ φόρου καταναλώσεως, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται διὰ τοῦ νόμου. Ὁ προλαλήσας ἔλαβεν ὡς βάσιν τὸ ποσὸν τοῦ φόρου κατὰ τὸ ἰσχύον σύστημα, καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι μὲ δραχ. 3,50 ἐπιβαρύνουσι τὸν καπνὸν τὸν ἐγχώριον· ἀλλὰ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, ὁ φόρος ἐμειώθη εἰς δύο δραχμάς· δὲν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ παραβάλῃ τὸ τέλος πρὸς 3,50, ἀλλὰ νὰ τὸ παραβάλῃ πρὸς τὸ τέλος τῶν δύο δραχμῶν. Αὐτὴν τὴν συνάφειαν ἔχουσι τὰ δύο νομοσχέδια πρὸς τὴν τιμὴν τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ ἐν Ἑλλάδι. Ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπήνεγκεν ἡ τελευταία Σύμβασις μετὰ τῆς Αἰγύπτου, ἐὰν νομίζητε, ὅτι τοῦτο σᾶς ὠφελεῖ, δύνασθε πάντοτε νὰ τὸ λέγετε καὶ τὸ πράττετε, ἀφοῦ ἑκάστοτε ῥίπτετε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ Σύμβασις μετὰ τῆς Αἰγύπτου ἔσωσε τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, διὰ νὰ πιστεύεται τοῦτο ὑπὸ τοῦ κοινοῦ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν γνώμην ταύτην, καὶ δὲν θέλω νὰ ἐνισχύσω τὴν ἰδέαν ταύτην εἰς τοὺς κ. βουλευτὰς, ὅτι ἡ Σύμβασις τῆς Αἰγύπτου ἔσωσε τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ. Δὲν εἶνε τῆς παρούσης ὥρας νὰ ἐκτείνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦτο, διὰ νὰ ἀποδείξω τὰ περὶ τούτου, καὶ ὄχι μόνον διὰ τοῦτο, ἀλλ’ ἰδίως διότι ἔχω συμφέρον μέγα νὰ εἶμαι σύντομος, καὶ νὰ μὴ συντελῶ εἰς τὴν παράτασιν τῶν συζητήσεων. Ἐν ἄλλῃ ὅμως συζητήσει κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον οἱ ἰσχυρισμοί μου ἐξετέθησαν, καὶ θὰ ἐκτεθῶσι πολλάκις. Καὶ δικαιολογοῦσι τὰ τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Αἰγύπτου, διότι ἀναμιμνήσκονται τῶν θυσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθημεν. Ἀλλὰ ταῦτα εἶναι ἀλλότρια τοῦ προκειμένου, ὡς εἶναι καὶ ἡ μελέτη περὶ παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πραγματεύεται περὶ τελῶν καὶ ὀφείλω νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι ὁ σκοπὸς αὐτοῦ εἶναι νὰ μεταβάλῃ τὰ ἀπαγορευτικὰ τέλη εἰς προστατευτικὰ, διότι τὰ ἀπαγορευτικὰ τέλη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῶσιν. Ἔχουσι δὲ ταῦτα δύο καλὰ, ὅτι ἀσφαλίζουσι τὸ ταμιευτικὸν συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἐφεδρεύει πάντοτε εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, δεύτερον δὲ ὅτι καθιστῶσι ἀληθῆ τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν διὰ τῶν ὑψουμένων εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐσκόπει ὁ νομοθέτης νὰ χορηγήσῃ εἰς τὰ προϊόντα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ἀντιστοίχων ἀλλοδαπῶν προϊόντων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπέβαλε τὰ μεγάλα εἰσαγωγικὰ τέλη.

§69Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑποθέτει, ὅτι τὰ φορολογικὰ ζητήματα δύνανται νὰ διαχωρισθῶσιν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἀπ’ ἀλλήλων, ὥστε νὰ ἀποφανθῇ ἡ συνείδησις τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀλληλουχίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν φορολογικῶν ζητημάτων, καὶ τὴν ἁρμονίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐμπνέῃ τὸ σύνολον. Καὶ ἀνεβλήθη μὲν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς νέας φορολογίας τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ, ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ της εἰσάγει αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐὰν ἡ διὰ τῶν προτεινομένων εἰσαγωγικῶν τελῶν φορολογία τοῦ ξένου καπνοῦ εἶναι σχετικῶς ἐλαφροτέρα τῆς φορολογίας ἐκείνης τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ καυχηθῶμεν ἐπὶ φορολογικῇ ἁρμονίᾳ, διότι θυσιάζομεν τὸν ἐγχώριον παραγωγὸν χάριν τοῦ ξένου. Ἰδοὺ εἰς τὶ προσκόπτει ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ διαχωρίσεως τῶν φορολογικῶν ζητημάτων. Πάνυ εὐκόλως δύναται νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ σχετικῶς πρὸς τὸν φόρον τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ μείζων ἐλαφρότης τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τοῦ ξένου καπνοῦ δύναται νὰ ἔχῃ ὀλεθριωτάτας συνεπείας, διότι ἀπειλεῖ αὐτὴν τὴν παραγωγικὴν πηγὴν τῆς καπνοφυτείας ἐν Ἑλλάδι, καθιστῶσα αὐτὴν ὑπὸ χείρονας συναγωνισμοῦ ὅρους. Ἡ χώρα ἡμῶν εἶναι ἐξόχως καπνοφόρος. Καὶ τὸ κλίμα βοηθεῖ καὶ ἡ λοιπὴ τῆς κοινωνίας κατάστασις εἰς τὰ τοιαῦτα εἴδη τῆς παραγωγῆς συμβάλλει. Δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι ἡ φορολογικὴ μηχανὴ πρέπει νὰ ἔρχεται εἰς ἐπικουρίαν καὶ οὐχὶ εἰς διατάραξιν τῆς βιομηχανικῆς τοῦ Ἔθνους δραστηριότητος. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ ἑκατέρωθεν προσωπικὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἤκουσα πρὸ ὀλίγου, λόγῳ ὅτι ἀναμιγνύονται ἀλλότρια θέματα εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς συζητήσεις, οὐδὲ βλέπω δικαιολογημένην τὴν ταραχὴν τῶν νεύρων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐκ τῆς Συνθήκης, τὴν ὁποίαν ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις συνῆψε μετὰ τῆς Αἰγύπτου. Δι’ ἐμὲ ὅλαι αἱ συνθῆκαι, ὅσαι ἀπολήγουν εἰς συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι καλαί, καὶ ἂν δύναται ἡ καπνοφυτεία τῆς Ἑλλάδος, νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς Αἰγυπτιακῆς Συνθήκης, ἔπαινος ὀφείλεται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν συνωμολόγησαν. Δὲν ἔχομεν ἐδῶ φιλοτιμίας ἀτομικάς. Ἓν εἶναι ἢ τοὐλάχιστον πρέπει νὰ εἶναι τὸ σκοπούμενον· εἶναι τὸ κοινὸν ἀγαθόν. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὸ προκείμενον θέμα. Πρὸς ἄλλο σημεῖον ἰδεῶν ἄγει ἡ ἐξαιρετικὴ θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν διατελεῖ ἡ Ἑλλάς. Τὸ Κράτος εἶναι βεβαρημένον εἰς ὑπερβολήν. Τὸ βλέπομεν, ὅτι βαδίζει πλαγιάζον δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ, δὲν ἵσταται ὄρθιον, καὶ νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ χορεύσωμεν ἐνώπιον τοῦ συστήματος τῆς ἀλογίστου περικοπῆς τῶν εἰσοδημάτων αὐτοῦ; Ἂν εἶναι εὔλογος ἡ περικοπὴ, γενέσθω· ἀλλὰ ἂν δὲν εἶναι μελετημένη, ἄν εἶναι προϊὸν ὁρμῆς, συγχωρήσατε, κύριε Πρωθυπουργέ, νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι δὲν εἶναι ἔγκλημα, εἶναι κάτι χειρότερον, εἶνε λᾶθος. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγου ὅτι τὰ τέλη, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, εἶναι ἀπαγορευτικά. Βεβαίως ὁ εἰπὼν τοῦτο ἐννοεῖ, ὅτι εἶναι τόσον βαρέα, ὥστε ἰσοδυναμοῦν πρὸς ἀπαγόρευσιν· καὶ ἐξέθεσεν ὅλα τὰ δεινὰ αὐτῆς, χωρὶς νὰ λησμονήσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Ἂς ἀνοίξωμεν ἐν τούτοις τὸν πίνακα τῶν ἐν ἰσχύϊ εἰσαγωγικῶν τελῶν, ἵνα ἴδωμεν μέχρι ποίου βαθμοῦ εἶναι τοιαῦτα. Καπνὸς εἰς φύλλα ἡ ὀκὰ δραχμὰς 6, διὰ ναργιλέδες δραχμὰς 5, κεκομμένος δραχμὰς 11, εἰς κυλίνδρους διὰ ταμβάκον δραχμὰς 8, εἰς σιγάρα ποῦρα κλπ. δραχμὰς 14, Λαμβάνω ὡς παράδειγμα τὸν καπνὸν τῶν ναργιλέδων. Τί εὑρίσκετε ἀπαγορευτικὸν ἐν τῷ ποσῷ τῶν πέντε δραχμῶν; Ποία εἶναι ἡ διαμαρτυρία τῶν ἀπολαμβανόντων τὴν Ἀσιατικὴν ἡδονὴν τοῦ ναργιλέ, ἵνα θεραπεύσωμεν τὰ παράπονά των; Μήπως δὲν τοῖς ἀρκεῖ τὸ εἰσαγόμενον διὰ τὴν εὐτυχίαν των εἶδος; Κατὰ τί πιέζονται, ἐὰν πληρώνουν δι’ αὐτὴν 5 δραχμάς; Ἀπαγορευτικὰ τέλη εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα στενοχωροῦν τὴν ἀνθρωπίνην ὕπαρξιν, εἶναι δὲ τόσον βαρέα, ὥστε ἐξεγείρουν τὴν ἀγανάκτησιν. Καὶ ὅμως μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης οἱ ναργιλίζοντες δὲν διετύπωσαν τοιαύτην. Ὑπάρχουσιν ἄλλα εἰσαγωγικὰ τέλη πολὺ βαρύτερα, τὰ ὁποῖα στενοχωροῦσιν ἐγγύτατα τὴν ζωὴν τοῦ ἐργατικοῦ λαοῦ, καὶ δὲν σᾶς εἶδα ἀκόμη νὰ συγκινηθῆτε. Θεωρεῖτε ἀπαγορευτικὸν τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τοῦ κομμένου καπνοῦ τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ λησμονεῖτε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται τὸν ἐγχώριον. Πονεῖτε διὰ τὸν εἰσαγόμενον ξένον καπνὸν τῆς πολυτελείας, καὶ δὲν συλλογίζεσθε, ὅτι πολλαὶ χιλιάδες Ἑλλήνων εἶναι προωρισμέναι νὰ ζήσουν ἐκ τῆς κατεργασίας τοῦ ἐντοπίου καπνοῦ. Θέλετε ἐλαφρὰ τὰ τέλη τοῦ ξένου καπνοῦ τῆς πολυτελείας, θέλετε νὰ φανῆτε περιποιητικοὶ πρὸς τοὺς καπνιστὰς τῆς πολυτελείας, εὐλαβεῖσθε τοὺς ἔχοντας τὰ μεγάλα εἰσοδήματα τῶν 10 καὶ 20 καὶ 50 χιλ. δραχμῶν, καὶ δὲν μεριμνᾶτε περὶ τῶν ἐχόντων τὰ μικρά. Καταλαμβάνεσθε ἀπὸ οἶκτον διὰ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος 14 δραχμῶν ἐπὶ τῶν πούρων σιγάρων, τὰ ὁποῖα καπνίζει ὁ πλούσιος, καὶ ἀδιαφορεῖτε πρὸς τὸ εὐτελὲς σιγάρον, τὸ ὁποῖον καπνίζει ὁ λαός. Διὰ τοῦτο σᾶς εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἦσθε ἁρμονικοί. Ἐὰν διὰ τοῦ ἀναβληθέντος νομοσχεδίου σας ἐπὶ τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ φορολογῆτε βαρέως τὸν πενόμενον ἐργατικὸν λαὸν, ὅστις δὲν καπνίζει τὸν ξένον καπνὸν, ποία εἶναι ἡ δικαιοσύνη ἐκείνη, ἥτις σᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἐλαφροτέραν φορολογίαν τῶν ζώντων ἐπὶ τῆς πολυτελείας; Ὅταν ἤκουσα, ὅτι πρόκειται νὰ καταβιβασθῶσι τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη τοῦ ξένου καπνοῦ, ἐνόμισα, ὅτι ὀνειρεύομαι. Ἡμεῖς ἐργαζόμεθα ἐδῶ, ἵνα ἀνασηκώσωμεν τὰ βάρη τοῦ πενομένου λαοῦ, ὁ ὁποῖος προσπαθεῖ εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ εἰς τὰς πόλεις νὰ συνδέσῃ τὰ ἄκρα ἑνὸς τόξου τόσον βαρέως διὰ τὴν ἀνθρωπίνην ὕπαρξιν, καὶ σεῖς θέλετε νὰ παραλύσετε διὰ τῆς φορολογικῆς δυσαρμονίας τὴν δύναμιν τῆς ἐργασίας; Καὶ τί θὰ εἰπῆτε εἰς τοὺς κατασκευαστὰς τῶν ἐγχωρίων καπνῶν, καὶ τῶν ἐγχωρίων σιγάρων, ὅταν διὰ τόσον ἀλογίστου ἐλαττώσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν καταπλημμυρήσητε τὴν Ἑλληνικὴν ἀγορὰν διὰ τῶν ξένων τοιαύτης πολυτελείας προϊόντων; Ὡμιλήσατε περὶ λαθρεμπορίου, καὶ δὲν εἴχετε ἄδικον ἀναγαγόντες τὰ ἐλατήρια αὐτοῦ εἰς τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον τὸ κινεῖ. Ἀλλὰ τὰ προκείμενα εἰσαγωγικὰ τέλη δὲν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐξεγείρουν εἰς ὑπερβολὴν τὴν φιλοκέρδειαν τοῦ λαθρεμπορίου, καὶ νὰ ἦναι, τρόπον τινὰ, ἰδιαιτέρα ἐνθάῤῥυνσις πρὸς τὸ ἔγκλημα. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, φρόντισον μᾶλλον νὰ κατασκευάσῃς ὑπαλλήλους, δυναμένους νὰ ἐκτελῶσι τοὺς νόμους, καὶ ὅτι τὸ λαθρεμπόριον τῆς Ἑλλάδος ἔχει τὴν σημαίαν αὐτοῦ ἀναπεπταμένην ἐντὸς τῶν Δημοσίων Καταστημάτων τῆς Ἑλλάδος. Μὴ ὁμιλῆτε περὶ λαθρεμπόρων, κρυπτομένων εἰς τὰ σπήλαια τῶν θαλασσῶν. Ἀποβλέψατε μᾶλλον εἰς τὸν καθαρισμὸν τῆς κόπρου τοῦ Αὐγείου, ἡ ὁποία κατέλαβε τὰς αὐλὰς τῆς Πολιτείας. Καὶ ἡ ἐλάττωσις δὲ αὐτὴ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ξένου καπνοῦ ἔχει ἔννοιαν, ἥτις διέφυγε τὴν προσοχήν σας. Εἴπατε ὅτι, ἐνῷ πρότερον εἰσήγοντο ἐνιαυσίως 66,000 ὀκάδες ξένου καπνοῦ, μετὰ τὰ ὑπόδικα εἰσαγωγικὰ τέλη ἡ εἰσαγωγὴ περιωρίσθη εἰς 34,000. Ἐὰν εἰσήχθησαν 34,000 ὀκάδες καὶ ἐπληρώθησαν δι’ εἰσαγωγικὸν τέλος κατὰ μέσον ὅρον 10 δραχμὰς τὴν ὀκὰν, ἰδοὺ ὅτι προέκυψεν ἐνιαύσιον δημόσιον εἰσόδημα 340,000 δραχμῶν. Σᾶς φαίνεται μικρὸν τοῦτο; Μήπως δὲν εἶναι ἐξαπλάσιον καὶ δεκαπλάσιον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέπραττε τὸ Κράτος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παλαιοτέρων θεσμῶν; Δὲν ἐννοῶ τὰς συμπαθείας σας πρὸς τὴν ξένην παραγωγὴν καὶ τὴν ξένην βιομηχανίαν. Ἐπροτίμων νὰ σᾶς ἐνέπνεον πλειότερον οἱ ἰθαγενεῖς. Ὅταν θέλητε νὰ φορολογήσητε, ἐνθυμηθῆτε, ὅτι πρέπει νὰ φορολογήσητε δικαίως. Ἡ μεγαλειτέρα φορολογικὴ δικαιοσύνη εἶναι ἐκείνη, ἥτις δὲν θυσιάζει τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν βιομηχανίαν τῆς Ἑλλάδος. Τὸ ἰδανικὸν πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἁρμονία ὅλων τῶν συμφερόντων καὶ ὅλων τῶν ἀναγκῶν. Αἱ ἰδέαι τῆς ἁρμονίας ταύτης μίαν ἡμέραν θὰ ἐπικρατήσουν. Τότε δὲ τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἐπικρατείας θέλουν ὁριστικῶς ἀποκατασταθῆ, διότι μὴ νομίσητε, ὅτι ἄνευ ἰσχυρᾶς συντάξεως αὐτῶν, εἰς ὃ σημεῖον περιῆλθεν ὁ Τόπος, δύναται οὗτος νὰ σωθῇ.

§70Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἀρχῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καθὼς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου ἐν Πάτραις εἰς τοὺς ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομήσαντας μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1877. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον). (Ὁμοίως εἰς βʹ συζήτησιν τὸ περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τῶν περὶ στρατολογίας νόμων). (Γίνεται δεκτὸν εἰς ά συζήτησιν τὸ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρ. 9 τοῦ ἀπὸ 21 Μαΐου 1860 περὶ ταχυδρομείων). (Ὁμοίως εἰς ά τὸ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τῶν δοκίμων ά τάξεως τοῦ Β. ναυτικοῦ). (Ὁμοίως εἰς ά τὸ περὶ φυλάξεως, συντηρήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἐκλογικῶν εἰδῶν). (Ὁμοίως εἰς ά τὸ περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΑΚΓʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικήσεως τῶν φυλακῶν τῶν διὰ χρέη κρατουμένων.

§74Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρ. 3 τοῦ νομοσχεδίου εἶναι προφανῶς πλημμελὴς κατὰ πολλὰ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ὀλίγας αὐτὰς παρατηρήσεις μου διὰ νὰ τροποποιήσῃ τὴν διάταξιν ταύτην, ὅπως καταστήσῃ τὸν νόμον εὐχερῶς λειτουργοῦντα. Ὡς παρατηρεῖτε, ἐπιβάλλει ποινὰς εἰς τὸν ἐπιστάτην τῶν φυλακῶν καὶ ἐφαρμόζει τὸ ἄρθρον 181 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ὅπερ ὁρίζει τὰ ἑξῆς· (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρ. 181 τοῦ Ποιν. Νόμου). Πρῶτον ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἄρθρου 181 τοῦ ποινικοῦ νόμου εἰς τὴν περίστασιν ταύτην εἶναι ἐπιστημονικῶς πλημμελής· διότι, ὡς γνωρίζετε, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου ἐκείνου ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπόδρασιν τῶν φυλακισμένων, τῶν κρατουμένων εἰς τὰς φυλακὰς, τῶν ἀποτινόντων ποινὴν ἐπανορθωτικὴν ἢ ἐγκληματικήν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἡ διάταξις αὕτη τιμωρεῖ τοὺς ἐνεργήσαντας τὴν ἀπόδρασιν δι’ εἱρκτῆς ἢ διὰ φυλακίσεως, κατὰ τὴν διάκρισιν, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 181. Τὸ ἄρθρον ὅμως 3 τοῦ νομοσχεδίου οὐδεμίαν ποιεῖται διάκρισιν· δὲν γνωρίζω τίνα παράγραφον τοῦ ἄρθρου 181 θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ, τιμωρῶν τὸν ἐπιστάτην καὶ ὅταν ἐξ ὀλιγωρίας αὐτοῦ γίνῃ ἡ ἀπόδρασις· τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ τὸ δίκαιον, νὰ τιμωρῆται ἡ ἀμέλεια δι’ εἱρκτῆς. Ἠδύνατο νὰ τὸν τιμωρήσῃ δι’ ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος φυλακίσεως, νὰ εἴπῃ, ὅτι τιμωρεῖται, εἴτε ἐξ ἀμελείας, εἴτε ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτοῦ ἐπέλθῃ ἡ ἀπόδρασις, διὰ φυλακίσεως, νὰ ἀφήσῃ δὲ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ νὰ ὁρίσῃ τὴν ἐπιβληθησομένην ποινὴν τῆς φυλακίσεως κατὰ μέτρον τῆς ἐνοχῆς αὐτοῦ.

§75ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχετε δίκαιον.

§76ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐκτὸς τῆς παρατηρήσεως ταύτης, παρατηρῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει διάταξιν, δι’ ἧς ἀναιροῦνται ὅλαι αἱ ἀρχαὶ τοῦ δικαίου. Λέγει «τὸ Δημόσιον οὐδεμίαν ἐν περιπτώσει ἀποδράσεως ὑπέχει ὑποχρέωσιν ἀποζημιώσεως». Ἡ διάταξις αὕτη, κύριοι, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ νομοθετηθῇ ἀπὸ Ἑλληνικὴν Βουλήν. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι τοιαύτη διάταξις ὑπάρχει καὶ ἐν τῷ νόμῳ τῷ Προξενικῷ, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι καὶ ἐκεῖ ἀτόπως ὑπάρχει, κατὰ μείζονα δὲ λόγον ἐνταῦθα· διότι, ὡς παρατηρεῖτε, διὰ τοῦ ἄρθρου πρώτου διορίζεται ἐπιστάτης τῶν φυλακῶν μὲ μισθὸν 60 ἕως 80 δραχμῶν, καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 δίδει τὸ δικαίωμα εἰς πάντα ζημιωθέντα νὰ ἀπευθύνῃ κατ’ αὐτοῦ τὰς ἀγωγὰς περὶ ἀποζημιώσεως. Τοῦτο φθάνει μέχρι τοῦ γελοίου, διότι ἀπὸ ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος λαμβάνει 60 δραχμὰς κατὰ μῆνα, δὲν πιστεύω νὰ ἔχετε προσδοκίας νὰ ἀποζημιωθῆτε, ἐν ᾗ περιπτώσει θελήσῃ νὰ ἀφήσῃ τινὰ ἐλεύθερον νὰ ἀποδράσῃ. Τὸ Δημόσιον, κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ὑποχρεοῦται ἐκ τῶν πράξεων τῶν ὑπαλλήλων, δὲν πρέπει δὲ διὰ νομοθετημάτων νὰ καθιστῶμεν εὐχερῆ τὴν θέσιν τῶν ἁρμοδίως ἀντιπροσωπευόντων τὸ Δημόσιον νὰ προβαίνωσιν εἰς ἐγκληματικὰς πράξεις, οὔτε πρέπει ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ ὑποτεθῇ τοιαύτη ἀχρειότης τῶν διοικούντων τὸ Κράτος, ὥστε νὰ μὴ κάμωσιν ἐκλογὴν τῶν προσώπων, ἀλλ’ ὀχυρούμενοι ὄπισθεν τοῦ ἀνευθύνου τοῦ Δημοσίου νὰ τίθενται ἐκτὸς τοῦ νόμου, καὶ νὰ διορίζουν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δι’ ἐλαχίστης ἀμοιβῆς δύνανται νὰ προβαίνωσιν εἰς τὰ μέγιστα ἐγκλήματα. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ τὴν δέουσαν τροποποίησιν· ἐπιφυλάσσομαι δὲ καὶ ἐγὼ νὰ φέρω τὴν τροπολογίαν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν τὸ πράξῃ.

§77ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐκ Λεβαδείας θὰ μελετηθῶσι καὶ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ θὰ δοθῇ ἡ προσήκουσα ἀπάντησις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἰς ά ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον). (Ὁμοίως εἰς ά. τὸ περὶ φυλακῶν ἐν γένει καὶ τῆς διοικήσεως αὐτῶν).

§78ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν προσθήκην τινὰ ἐπὶ τῆς § 2 τοῦ ἄρθρου 1 καὶ τροπολογίαν ἐπὶ τῆς § 2 τοῦ ἄρθρου 6, παρακαλῶ δὲ νὰ τυπωθῶσι διὰ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν εἰς ά συζήτησιν τὸ περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας κατὰ ἐνδεχομένην ἐν τῷ ἐνεστῶτι ἔτει ἀποδημίαν τοῦ Βασιλέως).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς καὶ τῶν συντάξεων τοῦ Κράτους εἰς νέας δραχμάς.

§80ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§81ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνῃ μεγάλη συζήτησις, νὰ ἀναβάλωμεν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνθέξωμεν ἐπὶ πλέον.

§82ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§83ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ὀφείλω προκαλούμενος νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴν—διότι νομίζω, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, θὰ διετέλεσε καὶ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ἢ νὰ ἔχῃ ἀκούσει, ὅτι πέντε εἶνε αἱ θέσεις καθηγητῶν, τὰς ὁποίας νόμος ῥητὸς τοῦ Κράτους ὥρισε δι’ ἕκαστον Γυμνάσιον—ὅτι δὲν ἠδυνάμην ἐγὼ νὰ δεχθῶ πλέον τοῦ ἀριθμοῦ τούτου, καὶ διὰ τοῦτο εἰσήγαγον νομοσχέδιον, ὅπως μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ δαπάνη δι’ ἕκτον καὶ ἕβδομον καθηγητὴν, διότι ἡ ὑπηρεσία μοὶ κατέδειξεν ἀναγκαίαν τὴν προσθήκην ταύτην ἐν ὡρισμέναις περιπτώσεσιν. Ὁ κ. βουλευτὴς Ζακύνθου ἀρέσκεται εἰς τὰς ἀφομοιώσεις. Ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα ὁμοιάζει πρὸς τὴν παρελθοῦσαν· ὅ,τι ἔπραξεν ἡ προκάτοχος τοῦ κ. Λομβάρδου, πράττομεν, λέγει, καὶ ἡμεῖς. Δὲν δεχόμεθα τοιαύτας ἀφομοιώσεις, οὔτε καταδεχόμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς παραλληλισμόν. Ἡμεῖς εἰσηγάγομεν τὸν αὐτὸν Προϋπολογισμόν, εἶπεν ὁ βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου. Ἐὰν ὁ Προϋπολογισμός των ἦτον εἰλικρινὴς, ὤφειλε νὰ περιλάβῃ οὐχὶ 85,000,000 ἔξοδα, ἀλλὰ 95,000,000. Ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐξόδων ἀπεκρύψατε 10,000,000 διὰ νὰ ἀποδείξετε ὅτι ἔχετε Προϋπολογισμὸν 85,000,000 καὶ περίσσευμα, ἐνῷ πράγματι αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου ἦσαν 95,000,000 καὶ εἴχατε ἔλλειμμα 16,000,000 καὶ πλέον ἴσως. Ἡμεῖς εἴπομεν τὴν ἀλήθειαν· ἐπῆλθον οἰκονομίαι 10 ἕως 12,000,000 πραγματικαὶ, καὶ λέγομεν τὴν ἀλήθειαν βεβαιοῦντες ὅτι αἱ δαπάναι εἶνε 85,000,000. Ὁμοιάζομεν καὶ ὡς πρὸς τοὺς φόρους, εἶπεν, ἐξακολουθῶν, νὰ ἐπιζητῇ τὴν ἀφομοίωσιν. Δὲν ὁμοιάζομεν ὅμως παντελῶς, διότι σεῖς ἐπεβάλετε φόρους ἐπὶ τῆς πτωχῆς, τῆς παραγωγοῦ, τῆς βαρέως φορολογουμένης τάξεως, ἐνῷ ἡμεῖς, ἂν ἀναγνώσετε τὰ νομοσχέδιά μας, θὰ ἴδητε ὅτι θέτομεν φόρους ἐπὶ τῶν τάξεων ἐκείνων, αἵτινες μέχρι τοῦδε δὲν ἐφορολογοῦντο. Τίς ὅμως ἐξ αὐτῶν ἐτόλμα νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ ὕψους αὐτῶν καὶ νὰ τοὺς φορολογήσῃ; Δὲν εἶνε δωρεὰ ἡ αὔξησις ἡ διδομένη εἰς τὰς συντάξεις, εἶνε ἀπονομὴ δικαιοσύνης, διότι ἐνῷ φορολογεῖτε τὸν λαὸν μὲ 12% ἕνεκα τῶν μεταβολῶν τοῦ νομισματικοῦ συστήματος, τοὺς ἀτυχεῖς συνταξιούχους τοὺς φορολογεῖτε πρὸς 24%. Ἀπεδώσατε σεῖς εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τὰς παροχὰς, διότι εἴχετε ἀνάγκην αὐτῶν καὶ ἠθελήσατε νὰ τοὺς περιποιηθῆτε. Τοὺς ἀτυχεῖς ὅμως συνταξιούχους, τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ, φρονεῖτε ὅτι δὲν πρέπει νὰ δικαιώσωμεν; Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀπονείμωμεν δικαιοσύνην ταχεῖαν εἰς τοὺς δυστυχεῖς συνταξιούχους.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§85ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 1).

§86Λ. ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Σᾶς εἶνε γνωστὸν, κύριοι, ὅτι, τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν μακαρίτου Μιαούλη, συνέστη τὸ 1861 τὸ Ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον. Εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο οἱ ἐργάται τῆς θαλάσσης κατὰ μῆνα καταθέτουσιν ὡρισμένον ποσὸν, ὅπως οἱ παθόντες ἐν θαλάσσῃ ἀνάπηροι ἢ πληγωμένοι, αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν ἔχωσι μίαν ἡμέραν σύνταξιν. Τελευταῖον δὲ τὸ παρελθὸν ἔτος, πιστεύω, ἐψηφίσθη ἕτερος νόμος, ὁ ὁποῖος κανονίζει διαφόρως τὰς καταθέσεις καὶ διαφόρως κανονίζει ἐπίσης τὰς συντάξεις διὰ τὸ μέλλον· εἰς τὰς καταθέσεις ἐπηνέχθησαν προσθῆκαι, εἰς δὲ τὰς συντάξεις μειώσεις. Μολονότι δὲ αἱ εἰσπραττόμεναι καταθέσεις ἀπὸ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου ἐκείνου πληρώνονται κατὰ τὸ νέον νόμισμα, μολαταῦτα οἱ συνταξιοῦχοι ἐξακολουθοῦσι νὰ λαμβάνωσι τὰς συντάξεις των εἰς παλαιὰς δραχμάς. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ταμεῖον τοῦτο εἶνε ἰδιωτικὸν, φρονῶ ὅτι εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον δὲν συμπεριλαμβάνονται οἱ συνταξιοῦχοι αὐτοί. Διὰ τοῦτο ἐθεώρησα ἀναγκαῖον, ὅπως παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἵνα καὶ τοὺς συνταξιούχους τοῦ Ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου συμπεριλάβῃ διὰ νὰ λαμβάνωσι τὰς παλαιὰς δραχμὰς εἰς νέας. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι δικαιότατον, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ἀποδεχθῇ.

§87ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ τοῦ Ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου κανονίζονται δι’ ἰδίου νόμου· θὰ ἐξετάσω τὰ περὶ τούτου καὶ θέλω συντάξει ἰδιαίτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέλω προβάλει. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ πληρωμῆς καὶ τῶν συντάξεων τοῦ Κράτους εἰς νέας δραχμάς.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀνωνύμων χρεωγράφων, τῶν πληρωτέων τῷ κομιστῇ.

§89ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον. (Γίνονται κατόπιν δεκτὰ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) περὶ τῆς κατὰ θάλασσαν στρατιωτικῆς δυνάμεως· 2) περὶ καταργήσεως εἰδικῶν πταισματοδικείων· 3) περὶ τῆς Διπλωματικῆς καὶ Διερμηνευτικῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας καὶ περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου).

§90Α. ΜΕΤΑΞΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Παρακαλοῦμεν τὸ σύνολον νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§92ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι 15· μόνος ὁ κύριος Μεταξᾶς ἐζήτησε.

§93Α. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ γίνεται λόγος ὅτι μόνος ἐζήτησα τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, φέρω τὴν ἔνστασιν τῆς μὴ ἀπαρτίας (θόρυβος). (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος)·

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντες 128. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1 ἄνευ ἀντιῤῥήσεων).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§96Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρέρχομαι ἐπὶ τὸ βῆμα, κύριοι, θεωρῶν ὅτι πράγματά τινα πρέπει νὰ ὑποδειχθῶσιν ἀπὸ τοῦδε διὰ γʹ συζήτησιν. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ζητήσω τὸν λόγον, διότι νομίζω καὶ ἡ μία πτέρυξ καὶ ἡ ἄλλη εἶναι σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ αὔξησις ἐπὶ τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου, ὅτι δὲ ἡ συζήτησις πρέπει νὰ γίνῃ πρακτικὴ ἐπὶ τῶν μερικοτήτων τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν, κύριοι, ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀναμφισβήτητος, ὑπάρχουσιν ὅμως ἄλλαι ἀρχαὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐμελετήθησαν ἀρκούντως, ποίαν σημασίαν δύνανται νὰ ἔχωσιν, ἐὰν μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἐπιψηφίσεως ἐμμείνωμεν εἰς αὐτάς· τοιαύτην ἀρχὴν εὑρίσκω τὴν ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ 2 ἄρθρῳ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐζήτησα τὸν λόγον. Ἡ κλῖμαξ τοῦ χαρτοσήμου, κύριοι, ἵσταται μέχρι φορολογητέου ποσοῦ 200,000 δρ. καὶ διὰ τὸ ποσὸν τοῦτο ἀναγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ φόρος δρ. 1000. Ἐν τέλει τοῦ 1 ἄρθρου φαίνεται, ὅτι αἱ πέραν τοῦ ποσοῦ τούτου συμβάσεις, ἢ ἄλλα φορολογητέα ἔγγραφα, δέον νὰ γράφωνται ἐπὶ χαρτοσήμου δραχμῶν 1000. Εἰς τοὺς προηγουμένους νόμους περὶ χαρτοσήμου, καὶ εἰς τὸν νῦν ἰσχύοντα ὑπάρχει ἡ διάταξις, ὅτι εἰς τὰς συμβάσεις καὶ εἰς τὰ ἔγγραφα, τὰ φορολογούμενα μὲ ποσὸν πέραν τῶν 500 δραχ. αἱ μὲν συμβάσεις θὰ γράφωνται ἐπὶ χαρτοσήμου 500 δραχμῶν, ἀλλὰ θὰ πληρώνεται πλεονάζον τέλος κατὰ πᾶσαν ὑπερβάλλουσαν δεκάδα χιλιάδων, καὶ τὸ πλεονάζον τέλος θὰ καταβάλληται διὰ γραμματίου εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον. Ἐπὶ τοῦ ποσοῦ ἐκείνου τοῦ φόρου, τοῦ πέραν τῶν 500 δραχμῶν, οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι πρὸς βεβαίωσιν τοῦ φόρου εἶχον ἓν δικαίωμα, ὅπως καὶ ἐπὶ τῆς πέραν τῶν 100 δρ. ἀξίας τοῦ χαρτοσήμου, ἐλάμβανον δηλονότι 2%, τουθ’ ὅπερ ἦτο ἀρκοῦν μέσον, ἵνα παρακινῇ τὸν ζῆλον αὐτῶν καὶ καθιστᾷ αὐτοὺς προσεκτικοὺς καὶ χάριν τοῦ ἰδίου συμφέροντος, διότι ἤρχοντο ὡς συνέταιροι τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ κέρδη. Δυστυχῶς εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον βλέπω ἐξοβελιζομένην τὴν διάταξιν ταύτην. Δὲν λέγω ὅτι εἰς τὰ ποσὰ, τὰ ὑπερβάλλοντα τὰς 200,000 δραχμῶν αἵτινες φορολογοῦνται μὲ δρ. 1000, δὲν ἐπιβάλλεται φόρος, διότι παρατηρῶ ἀληθῶς ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 2 ἀναγραφόμενον διὰ τὰ ποσὰ τὰ πέραν τῶν 200,000 ὡς πρόσθετον φορολογίαν 1¾%, καὶ ἐν τούτῳ ὑπάρχει οὐ μόνον τὸ πρόσθετον τέλος, τὸ ὁποῖον τὸ ἄρθρ. 2 κατὰ πρόοδον καθιεροῖ, ἀλλὰ καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον θέλει ἀναλογίσει κατὰ τὴν βάσιν τοῦ ἄρθρου 1 ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς συμβάσεως· διότι ἐνῷ μέχρι τῶν 200,000 δρ. τὸ πρόσθετον τέλος εἶναι 1%, διὰ τὰ πέραν τοῦ ποσοῦ τούτου ἀποτόμως ἀναβιβάζεται εἰς τὰς ¾% (θόρυβος). Δὲν ἠξεύρω ἂν εἶμαι εἰς πάντας καταληπτὸς, λέγω ὅμως ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτὴ ἡ κατὰ πρόοδον πρόσθετος φορολογία νὰ περιλάβῃ οὐ μόνον τὸ πρόσθετον τέλος ἀλλὰ καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἤθελον εἰσπραχθῇ, ἐφαρμοζομένου τοῦ ποσοστοῦ τοῦ 1 ἄρθρου ἐπὶ παντὸς ποσοῦ ὑπερβαίνοντος τὰς 200,000, διότι διὰ τῆς καθιερώσεως τοιαύτης ἀρχῆς, καταργουμένης προηγουμένης διατάξεως, θὰ ἀφαιρεθῇ τὸ συμφέρον ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ἐντεταλμένους τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, τοῦ νὰ ζητῶσι τὴν βεβαίωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν μείζονος ποσοῦ, ἵνα ὠφεληθῇ κατὰ πρώτιστον λόγον τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ὠφεληθῶσι καὶ αὐτοί. Τὴν παρατήρησιν ταύτην ἂν ὁ ἔντιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θεωρῇ ὡς ὀρθήν, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ τὴν λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν σκέψιν εἰς τὴν γʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§97Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ κατὰ τὴν γνώμην ὑμῶν ἡ αὔξησις εἶναι ἀπότομος.

§98ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον τὸ ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ὡς βάσις τῆς κλίμακος τοῦ 1 ἄρθρου, νὰ τηρῆται ἐπ’ ἄπειρον, προστιθεμένου τέλους 50 δραχμῶν ἀνὰ πᾶσαν δεκάδα χιλιάδων ὑπερβαίνουσαν τὰς 200,000 δραχμὰς, οὕτως, ὥστε οἱ ἐντεταλμένοι τὴν βεβαίωσιν ὑπάλληλοι νὰ λαμβάνωσι τὴν προμήθειαν τῶν 2% ἐπὶ τῶν ποσοστῶν τούτων ἐπ’ ἄπειρον, ὡς μέχρι τῆς σήμερον γίνεται. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρόσθετα τέλη, τὰ ὁποῖα καθιεροῖ τὸ 2 ἄρθρον, νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον προέθετο ἡ Κυβέρνησις, δὲν πληροῦται ἐν μέτρῳ δικαίῳ, καὶ ὅτι διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς αἰσθηματικῆς καλουμένης φορολογίας, τουτέστι τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία δὲν ἀρκεῖται εἰς τὰ ἀναλογικὰ τέλη, ἀλλὰ ζητεῖ τὴν κατὰ πρόοδον αὔξησιν αὐτῶν, καθιεροῦται μέτρον ἄδικον. Ὡς ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ ἐντίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀναφέρει, τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο περὶ χαρτοσήμου καθιεροῖ καὶ πρόσθετον τέλος κατὰ πρόοδον ἀναλόγως τῆς αὐξήσεως τῶν φορολογουμένων ποσῶν, τοῦτο δὲ ὅπως κάλλιον ἐπιτευχθῇ ἡ φορολογία τῶν κεφαλαίων. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ φορολογία τῶν κεφαλαίων ᾖναι δικαία, ἐφαρμοζομένου τέλους κατ’ ἀναλογίαν ἁπλῆν καὶ σταθερὰν ἐπ’ ἄπειρον, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι δικαία ἡ φορολογία τῶν κεφαλαίων οὐχὶ ἀναλόγως, ἀλλὰ κατὰ πρόοδον αὐξανομένην, καθ’ ὅσον τὰ φορολογητέα ποσὰ αὐξάνονται· τὸ σύστημα τοῦ ἄρθρου 2, δὲν εἶναι σύστημα ἀσπαστὸν παρὰ πᾶσι τοῖς πραγματευομένοις τὰ περὶ δημοσιονομίας· ἀπεναντίας, ἀπαντᾷ ἐχθροὺς καὶ ἐχθροὺς ἀμειλίκτους μεταξὺ τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ γνώμη πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἐν παρομοίοις ζητήμασιν. Ἐν πρώτοις δύναται νὰ ἐρωτηθῇ ἂν ἐν Ἑλλάδι σήμερον ἦναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ διὰ νὰ δείξωμεν δυσμένειαν πρὸς τὸ κεφάλαιον καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι καθ’ ὅσον ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία, ἡ ἰδιωτικὴ ἐργασία καὶ ἡ φειδὼ κατορθοῦσι τὴν αὔξησιν τοῦ κεφαλαίου, κατὰ τοσοῦτον πρέπει βαρύτερον νὰ φορολογῶμεν αὐτό. Νομίζω, ὅτι πρέπει ὁ Νομοθέτης νὰ μὴ φαίνηται ἐναντίος εἰς τὸ ἔργον τοῦτο τῶν ἰδιωτῶν, δεικνύων ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν ἐξίσωσιν τῶν κοινωνικῶν καταστάσεων, καὶ ὅτι ζητεῖ νὰ εὕρῃ τὸ κεφάλαιον, καθ’ ὅσον αὐξάνεται, ὅπως τὸ φορολογήσῃ βαρύτερον. Κατὰ δεύτερον λόγον ἐρωτῶ ἐὰν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ περιουσίαι ἐξίκοντο εἰς σημεῖον τοσούτου μεγέθους, ὥστε νὰ προκαλέσουν τὴν τοιαύτην τοῦ Νομοθέτου προσοχὴν καὶ τὴν μέριμναν, ἵνα ἐπιδιωχθῇ διὰ τῆς φορολογίας ἡ καταβίβασις αὐτῶν καὶ ἡ ἐξίσωσις, οὕτως εἰπεῖν, τῶν περιουσιῶν. Ὡς πρὸς ταῦτα, ἂν ὑπάρχῃ τις συμφωνῶν μὲ τὰς ἰδέας τοῦ Νομοσχεδίου, θὰ μὲ εὕρῃ διαφωνοῦντα πεποιθότως πρὸς τὴν γνώμην του, καὶ ἕτοιμον νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν εὑρίσκω σήμερον τὴν κατάλληλον στιγμήν, καθ’ ἣν τὸ κεφάλαιον περίτρομον ἐκρύβη, καθ’ ἣν αἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι ἔφθασαν εἰς σημεῖον ἀνησυχαστικὸν, καθ’ ἣν τὰ ξένα κεφάλαια ᾤχοντο ἀπιόντα, δὲν εὑρίσκω, λέγω, τὴν στιγμὴν κατάλληλον, διὰ νὰ καθιερώσωμεν ἐν Ἑλλάδι παρομοίας ἀρχὰς, καὶ ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ περιουσίαι ἀληθῶς δὲν ἔφθασαν ἀκόμη εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο τοῦ μεγέθους, διὰ νὰ ζητήσωσιν οἱ Νομοθέται τὴν κουρὰν αὐτῶν, καὶ νὰ τὴν ζητήσωσι μάλιστα καθαρῶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου λόγῳ ταμιευτικοῦ πνεύματος, κακῶς ἐννοουμένου. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε δικαία αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ διαφορικὴ κατὰ πρόοδον φορολογία, ὡς ζητεῖ νὰ τὴν καθιερώσῃ τὸ Νομοσχέδιον; Ἐν πρώτοις διὰ τῆς διαφορικῆς αὐτῆς φορολογίας τὸ Νομοσχέδιον ζητεῖ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ κεφάλαιον ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ του καὶ νὰ τὸ φορολογήσῃ. Ἀλλὰ φορολογεῖ ἆρά γε πάντοτε τὸ κεφάλαιον; Ἂν τὴν κοινοτέραν τῶν συμβάσεων θελήσωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, θὰ ἀπαντήσωμεν τὸ δάνειον, διότι ἐὰν ζητήσωμεν μίαν ἁπλουστάτην στατιστικὴν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καθ’ ἑκάστην συνομολογουμένων συμβάσεων καὶ ἐκείνων, αἵτινες καταναλίσκουσι περισσότερον χαρτόσημον, τὸ δάνειον θὰ εὕρωμεν. Τὸ δάνειον εἶναι ἀναντιῤῥήτως ἡ σύμβασις ἐκείνη, ἥτις παρέχει τὴν μείζονα τροφὴν εἰς τὴν ἐκ τοῦ χαρτοσήμου ἀξίας φορολογίαν. Τὸ δάνειον εἶναι κεφάλαιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου κατὰ τὸ Νομοσχέδιον πρέπει νὰ κατενεχθῶμεν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον βαρεῖς, καὶ ἂν ἴδωμεν, ὅτι εἰς ἔμπορος, ὁ ὁποῖος χθὲς διέθετε μεγάλα κεφάλαια, σήμερον ὅμως ἦλθεν εἰς στενοχωρίαν καὶ ζητεῖ ἓν κεφάλαιον ὁπωσοῦν σπουδαῖον, ὅπως συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας του, ὅπως διατηρηθῇ, πρέπει νὰ ἔλθωμεν νὰ τῷ εἴπωμεν: θέλομεν καὶ ἡμεῖς ἐκ τοῦ δανείου μέρος· διότι αὐτὸς θὰ πληρώσῃ τὸν φόρον κατὰ τὸν γενικὸν περὶ χαρτοσήμου Νόμον καὶ ὄχι ὁ κεφαλαιοῦχος. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἰς τὰ δάνεια ὁ σκοπὸς τοῦ Νομοσχεδίου ἀποτυγχάνει τελείως, καὶ διὰ τῆς καθιερώσεως διαφορικῶν τελῶν τὸν δυστυχῆ, τὸν ἔχοντα ἀνάγκην νὰ δανεισθῇ ἐπὶ βαρυτάτοις ὅροις, θὰ τὸν καταστήσητε ἔτι δυστυχέστερον, ἐπιβάλλοντες εἰς αὐτὸν μίαν βαρυτάτην φορολογίαν. Κατ’ ἐμὲ, κύριοι, ἂν πρόκειται—καὶ νομίζω ὅτι δύναται καὶ πρόκειται νὰ καθιερωθῶσι τέλη πρόσθετα—τὰ τέλη αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ ἀποσκοπήσωσιν εἰς τὸ μέγεθος τῆς φορολογητέας ποσότητος, ἀλλ’ εἰς τὸ εἶδος τῆς φορολογητέας συμβάσεως. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὰς ξένας νομοθεσίας, θὰ ἴδωμεν, ὅτι διάφορον τέλος καθιεροῦσι διὰ τὰς συμβάσεις ἐκείνας, τὰς ἐχούσας ἀποτελέσματα ἐντὸς λίαν περιωρισμένου χρόνου παρακτέα, καὶ διάφορον τέλος ἀναγράφουσι διὰ τὰς συμβάσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι χορηγοῦν δικαιώματα καὶ ἔχουν ἀποτελέσματα δι’ αἰῶνα τὸν ἅπαντα. Λαμβάνω τὴν Γαλλικὴν Νομοθεσίαν καὶ παρατηρῶ, ὅτι ἔχει τέλος καὶ τέλος ἀρκετὰ βαρὺ διὰ τὰς συμβάσεις ἐν γένει. Βλέπω ὅτι ἔχει 1%, καὶ ἂν προσθέσω καὶ τὰ 2½ δέκατα τοῦ πολέμου λεγόμενα, διὰ τὰς συμβάσεις εὑρίσκω ἐκεῖ 1,25%. Ἀλλ’ ἡ Γαλλικὴ Νομοθεσία, ἡ ὁποία ἔχει τὴν φορολογίαν τῆς καταχωρίσεως καὶ τοῦ χαρτοσήμου, ἐνῷ παρ’ ἡμῖν χαρτόσημον καὶ καταχώρισις συγχέονται, εἰς συμβάσεις τινὰς περιωρισμένης διαρκείας δὲν φθάνει οὐδὲ εἰς τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον ἡ σημερινὴ Νομοθεσία ἡμῶν καθιεροῖ· ἂν λάβω τὴν μίσθωσιν, εὑρίσκω ὅτι καθιεροῖ 20 λεπτὰ ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, καὶ τῇ προσθήκῃ τῶν προσθέτων δεκάτων φθάνει εἰς τὰ 25 λεπτά· ἀλλ’ ἔρχονται ἄλλαι συμβάσεις, προδίδουσαι διαθέσιμα χρήματα καὶ ὄχι ἀνάγκας, καὶ ταύτας φορολογεῖ βαρέως εἰς βάρος τοῦ κεφαλαιούχου. Ἔρχεται ἡ ἀγορὰ ἀκινήτων, ἐφ’ ὧν ἐπιβάλλει 1,5% λόγῳ μεταγραφῆς καὶ 4% λόγῳ καταχωρίσεως. Ἔρχεται ἡ δωρεὰ, δι’ ἣν τὸ τέλος εἶναι ἔτι βαρύτερον. Αἱ δωρεαὶ διαιροῦνται εἰς δωρεὰς μεταξὺ ζώντων καὶ δωρεὰς αἰτίᾳ θανάτου· δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσω τὰς δευτέρας, διότι αὐταὶ ἀνάγονται εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ αἱ δωρεαὶ μεταξὺ ζώντων ἐν Γαλλίᾳ διαφόρως φορολογοῦνται κατὰ τὸν βαθμὸν τῆς συγγενείας μεταξὺ δωρητῶν καὶ δωρεοδόχων καὶ κατὰ τὰς συμβάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας αἱ δωρεαὶ γίνονται. Ἂν ἡ δωρεὰ γίνεται διὰ προικοσυμφώνου, καὶ ὁ δωρητὴς εἶναι ὁ κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν ἀνιὼν, ἐπὶ μὲν κινητῶν φορολογεῖται πρὸς 1 καὶ 25%, ἐπὶ δὲ ἀκινήτων πρὸς 2 καὶ 75, περιλαμβανομένου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς μεταγραφῆς· ἂν ἡ δωρεὰ γίνεται ἐκτὸς προικοσυμφώνου, φορολογεῖται διὰ μὲν τὰ κινητὰ 2,5%, διὰ δὲ τὰ ἀκίνητα πρὸς 4%. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους, κύριοι, ὁ Γάλλος Νομοθέτης ζητεῖ τὸ κεφάλαιον νὰ τὸ φορολογήσῃ, καὶ ἐκλέγει τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ τὸ φορολογήσῃ, δὲν γίνεται πιεστικὸς πρὸς τὸν ὀφείλοντα νὰ ἀποτίσῃ τὸ τέλος. Ὅταν ἔρχεταί τις καὶ δανείζεται ὑπὸ ἀπείρους ἀνάγκας διατελῶν, δὲν τῷ λέγει ὅτι τῷ φορολογεῖ τὸ κεφάλαιον, διότι τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου θὰ τὰ καταβάλῃ ὁ ὀφειλέτης· ὁ Γάλλος Νομοθέτης ἐκλέγει τὴν πώλησιν ἀκινήτου, καθ’ ἣν ὁ ἀγοραστὴς ἔχων πλεονάζοντα κεφάλαια, τοποθετεῖ αὐτὰ εὐχαρίστως, καὶ ἀσφαλῶς, ἐκλέγει τὴν δωρεὰν, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ δωρεοδόχος ἀποθαυμάζει τὰ αἰσθήματα τοῦ δωρητοῦ, ἔρχεται ὁ Νομοθέτης καὶ ἀφαιρεῖ ἓν τμῆμα, καὶ οὕτως τὸ μὲν Δημόσιον ταμεῖον πληροῦται χρημάτων, ἐκεῖνος δὲ ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον, δὲν τὸν πληρόνει βαρυαλγῶν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους θὰ ἐνόουν τὰ πρόσθετα τέλη, θὰ ἐνόουν διάκρισιν τῶν συμβάσεων, ὅπως κάλλιον ἐκτελεσθῇ ἡ πρόθεσις, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀναγράφει ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει. Ἂν θελήσωμεν ὅμως, γενικεύοντες τὴν φορολογίαν διὰ τῶν προσθέτων τελῶν καὶ λαμβάνοντες πᾶσαν σύμβασιν, νὰ ἐπιτύχωμεν ἀνεξετάστως τὸ κεφάλαιον, θὰ ἀδικήσωμεν καὶ θὰ ἀδικήσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὸ κράτος τῆς στενοχωρίας, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι τὰ πρόσωπα, ἅτινα ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἀνεύρῃ, ὅπως φορολογήσῃ. Ἂν πρόκειται πρόσθετα τέλη νὰ τεθῶσιν ἐν τῷ προκειμένῳ νόμῳ—καὶ νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς ἓν τοιοῦτον σύστημα νὰ εἰσαγάγωμεν παρ’ ἡμῖν—ἤθελον προτείνει νὰ τὸ εἰσαγάγωμεν ἐπὶ τῆς μεταβιβάσεως τῶν ἀκινήτων, ἀρχόμενοι ἀπὸ ὁρίου τινὸς, ἀφίνοντες ἐλευθέραν τὴν κυκλοφορίαν τῶν μικρῶν ἀκινήτων. Ἴσως τινὲς μοὶ εἴπωσιν, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ δεσμευθῇ ἡ κυκλοφορία τῶν ὁπωσοῦν σπουδαίων ἀκινήτων. Εἰς τούτους λέγω ὅτι, ἐὰν τοιοῦτος φραγμὸς ὑπῆρχε κατὰ τὰς στιγμὰς, τὰς ὁποίας σήμερον διέρχεται ἡ Ἀθηναϊκὴ κοινωνία, δὲν θὰ ἐβλέπομεν τοσούτους δυστυχεῖς, καὶ δὲν θὰ ἐβλέπομεν πρό τινος τὸ αὐτὸ ἀκίνητον διερχόμενον χάριν κυβείας τὰς χεῖρας 20 καὶ 30 ἀγοραστῶν, ζητούντων νὰ ἐξαπατήσωσι τοὺς ἁπλουστέρους, καὶ δὲν θὰ εἴχομεν τόσα θύματα, τὰ ὁποῖα νὰ ἵστανται μακρὰν τῆς κοινωνικῆς ζωῆς, ἐνῷ δι’ ἐργασίας ἄλλης ἠδύναντο νὰ ἦναι ὠφελιμώτεροι πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τὸ γενικὸν καὶ τὸ ἴδιον αὑτῶν. Ἐκτὸς τούτου ὅμως εὑρίσκω δικαιότερον νὰ ἐπιτεθῇ ἕν τέλος, προκειμένου περὶ δωρεῶν, καὶ τὸ εὑρίσκω τοσοῦτον δικαιότερον, ὅσον αὐτὸς ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου ἔρχεται καὶ φορολογεῖ τὰς κληρονομίας· ὅταν ἡ τοῦ Κράτους ἀνάγκη ἔρχεται καὶ καθιστᾷ τὸ Δημόσιον συγκληρονόμον τοῦ τέκνου ἐπὶ τῆς κληρονομίας τοῦ πατρὸς, νομίζετε ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὸν δωρεοδόχον ἕν μικρὸν τμῆμα τῆς δωρεᾶς; Ἀλλ’ ἂν περισσότερον ἐμβαθύνετε, θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἡ ἰδέα τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν δωρεῶν, οὐ μόνον αἰτίᾳ θανάτου, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ ζώντων, εἶναι ἰδέα, ἡ ὁποία θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν εἴσπραξιν τοῦ τέλους ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν· ὑψουμένων τῶν τελῶν ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν, ἐὰν ἀφήσητε ἀνοικτὴν καὶ ἐλευθέραν τὴν θύραν εἰς τὰς μεταξὺ ζώντων δωρεὰς, βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ θύρα αὕτη θὰ εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε ὅλα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα περιμένετε νὰ συλλάβετε μετὰ τὸν θάνατον ἀνθρώπου τινὸς, θὰ ἐξέλθωσι δι’ αὐτῆς· θὰ ζητήσετε τὸν θησαυρὸν, ἀφοῦ τὸ χρηματοκιβώτιον, τὸ ὁποῖον ἐφύλαττεν αὐτὸν, θὰ εἶναι ἐντελῶς κενὸν διὰ πράξεων, τῶν ὁποίων δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀμφισβητήσετε τὸ κῦρος. Νομίζω ἄλλως, κύριοι, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον τὸ Νομοσχέδιον παρεδέχθη τῆς προσθήκης τελῶν κατὰ πρόοδον καὶ ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τῶν κεφαλαίων, τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι κατ’ οὐσίαν ἄδικον. Ἀληθῶς τίς εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ φόρου; ἡ ἔννοια τοῦ φόρου εἶναι ἀντάλλαγμα τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας τὸ Κράτος παρέχει εἰς τοὺς πολίτας. Ἀλλ’ ἆρά γε τὸ Κράτος παρέχει μείζονας ὑπηρεσίας εἰς τοὺς μεγάλους κεφαλαιούχους παρὰ εἰς τοὺς μικρούς; Ποῖοι εἶναι, κύριοι—ὡς λέγει ὁ Leroy Beaulieu, οὗτινος ἐπιτρέψατέ μοι ἐν συντόμῳ νὰ εἴπω ἐνταῦθα τὰς σκέψεις—ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπασχολοῦσι περισσότερον τὴν δικαιοσύνην τοῦ Κράτους; ἂν συμβουλευθῆτε τὴν στατιστικὴν, θὰ ἰδῆτε, ὅτι κατὰ τὰ 90 καὶ πλέον ἑκατοστὰ αἱ ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης ὑποβαλλόμεναι διαφοραὶ εἶναι διὰ μικρὰ ποσὰ, καὶ ἐνδιαφέρουσι τοὺς τὰ ὀλιγώτερα κεκτημένους· ἂν δὲ ἀπὸ τῆς πολιτικῆς καὶ ἐμπορικῆς δικαιοσύνης θελήσετε νὰ μεταβῆτε εἰς τὴν ποινικὴν, θὰ ἰδῆτε, ὅτι οἱ περισσότερον ἀπασχολοῦντες τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην ὡς μηνυταὶ ἢ κατηγορούμενοι εἶναι συνήθως οἱ ἀκτήμονες· ἂν ἀπὸ τῆς δικαιοσύνης, κύριοι, εἰς τὴν ὁποίαν βλέπομεν τὸ Κράτος παρεμβαῖνον περισσότερον ὑπὲρ τῶν μηδὲν ἢ ὀλίγα κεκτημένων, ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι οἱ τὰ πλείονα κεκτημένοι συνήθως δὲν ἔχουσι περισσότερα τέκνα, διὰ νὰ ἐκπαιδεύσωσιν εἰς τὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος διατηρεῖ, θὰ ἴδωμεν, ὅτι πρὸ πάντων οἱ πτωχοὶ ὠφελοῦνται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ Κράτους, διότι οἱ πλούσιοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον στέλλουσι τὰ τέκνα των εἰς ἐκπαιδευτήρια ἰδιωτικά, καὶ δὲν ζητοῦσιν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, λέγει ὁ αὐτὸς οἰκονομολόγος: τὰς ὁδοὺς, τὰς ὁποίας τὸ Κράτος συντηρεῖ, ποῖος τὰς φθείρει περισσότερον, αἱ λεπταὶ καὶ ἐλαφραὶ τῶν πλουσίων ἅμαξαι, ἢ ἡ βαρεῖα μεταγωγικὴ ἅμαξα τοῦ χωρικοῦ; Ἀλλ’ ἄν, κύριοι, προβῆτε περαιτέρω καὶ ζητήσετε εἰς τὰ Κράτη, τὰ ἔχοντα τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν, τὶς ὁ τὰ τῆς Πολιτείας διευθύνων καὶ τὶς ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὰ διαπραττόμενα λάθη, τί θὰ εὕρετε; Ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ δὲν πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει τις ὁ δυνάμενος νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι οἱ πλούσιοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὸν μείζονα ἀριθμόν· πάντες θὰ συμφωνήσετε, ὅτι ὁ λαὸς ὁ ἐργατικός, ὁ γεωργικὸς ἀποτελεῖ τὴν σχεδὸν παμψηφίαν τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ, καὶ ὅτι ὁ διὰ τῆς ψήφου πάντοτε τοῦ ἐργατικοῦ λαοῦ εἰσερχόμενος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διαχειριζόμενος τὰ τῆς Πολιτείας εἶναι μετὰ τῶν ἐντολέων του συνυπεύθυνος διὰ τὰ διαπραττόμενα λάθη ὅπως καὶ μετ’ αὐτῶν εἶναι ἐπαινετὸς διὰ τὰ τελούμενα καλὰ ἔργα. Ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι ἀποφασίζει ὁ λαὸς, ὁ μηδὲν κεκτημένος ἢ ὁ κεκτημένος τὰ ὀλίγα, νὰ φέρῃ μίαν πλειονοψηφίαν, ἡ ὁποία νὰ διαπράξῃ πολλὰ σφάλματα, φέρουσα ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἄνδρας ἀναξίους τοῦ ὑψηλοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον καλοῦνται νὰ ἐκτελέσωσι, καὶ διὰ τῆς πολιτείας τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ὑπ’ αὐτῶν ὑποστηριζομένων Ὑπουργῶν διαπράξωσι μεγάλα σφάλματα θέσωσιν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου Ταμείου ὑπέρογκα χρέη, διατί θέλετε, κύριοι, νὰ μὴ μεταχειρισθῆτε τὸ ἀληθὲς μέτρον τῆς Δικαιοσύνης μεταξὺ τῶν πολιτῶν καὶ νὰ ἀφήσητε τοὺς πολλὰ κεκτημένους ἀναλόγως τῆς περιουσίας των νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὴν ἀπότισιν τῶν χρεῶν τοῦ Κράτους, εἰς τὴν ἀπότισιν τῶν φόρων, ἀλλὰ θέλετε διὰ τὰς ἀτασθαλίας, τὰς διαπραχθείσας ὑπὸ τῶν Ἀντιπροσώπων τῶν ὑπὸ τῶν μηδὲν ἢ τὰ ὀλίγα κεκτημένων κατὰ τὰ 99% ἐκλεγομένων, νὰ εἴπητε εἰς τοὺς τὰ πλείονα κεκτημένους, ὅτι ἐκεῖνοι πταίουσι, σεῖς πληρώσατε; Ὅλη αὐτὴ ἡ σειρά, κύριοι, τῶν ἰδεῶν τοῦ σοφοῦ ἀνδρὸς, ὃν κατωνόμασα, ἀνάγεται εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ δικαίου φόρου, διότι σημειώσατε καλῶς, οὐδεὶς φόρος προσβάλλει ἀκινδύνως τὸ καθολικὸν αἴσθημα τοῦ δικαίου. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ φόροι, συνδυαζόμενοι πρὸς τὰς σημερινὰς περιστάσεις καὶ πρὸς τὸ μέγεθος τῶν περιουσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι ἀρκούντως μεγάλαι, ὅπως ἐμβάλωσιν εἰς σκέψεις τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐφαρμόσῃ φόρον οἷος εἶναι ὁ νῦν προτεινόμενος διὰ τοῦ Νομοσχεδίου, δὲν φορολογοῦσι μόνον τὰ κεφάλαια, ἀλλὰ κηρύττουσι τὸν πόλεμον κατ’ αὐτῶν ἐπὶ βλάβῃ τῶν κοινωνικῶν συναλλαγῶν. Φόροι κατὰ πρόοδον ἐπὶ τῶν κεφαλαίων εἰς ἓν μόνον Κράτος γινώσκω ὑπάρχουσιν. Ὑπάρχουσι μερικὰ τμήματα τῆς Ἑλβετίας, τὰ ὁποῖα πληρώνουσιν ἄλλα μὲν φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ἄλλα δὲ φόρον ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου κατὰ πρόοδον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἢ τῶν κεφαλαίων, ἀλλ’ ἅπαντα τὰ τμήματα τῆς χώρας ἐκείνης ἐδίστασαν νὰ καθιερώσωσιν, ἢ καθιερώσαντα, πολλὰ κατήργησαν φόρον τοιοῦτον. Εἶναι κλῖμαξ, ἡ ὁποία ἀποκηρύττει τὸ κεφάλαιον, καὶ εἰς ἔθνη, οἷον τὸ ἡμέτερον, ἀρτισύστατα καὶ εὑρισκόμενα ὑπὸ περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας σήμερον εὑρίσκεται ἡ Ἑλλάς, ἡ καθιέρωσις τοῦ φόρου αὐτοῦ κατὰ πρόοδον ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου, τοῦ φόρου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰ 9|10 δὲν θὰ θίξῃ τὸ κεφάλαιον, τοῦ φόρου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος θέλει καταπιέσει τὸν ὀφειλέτην, οὐχὶ τὸ κεφάλαιον, θὰ ἀποβῇ πρᾶγμα ἐπαχθέστατον. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου περὶ τοῦ φόρου τούτου, καὶ τὴν λέγω ἐν συνειδήσει καὶ πεποιθήσει, οὐχὶ ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως ἢ ἐξ ἄλλης αἰτίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐμπορικὰ ἔγγραφα, ἡ αὔξησις τοῦ τέλους, ἡ ἐν τῷ ἄρθρ. 3 τοῦ νομοσχεδίου ἀναγραφομένη, κατ’ ἐμὴν γνώμην ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ δύναται νὰ δικαιολογηθῇ. Καὶ μὴ πλανηθῇ τις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς κλίμακος, τῆς περιλαμβανομένης ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ, μὲ τὴν κλίμακα, τὴν καθιερουμένην ἐν ἄρθρῳ 3, διότι ἐν μὲν τῷ ἄρθρῳ 1 πρόκειται περὶ συμβάσεων, τῶν ὁποίων ἡ διάρκεια ὑπερβαίνει συνήθως τὸ ἓν ἔτος, ἐνῷ ἐπὶ τῆς κυκλοφορίας τῶν ἐμπορικῶν ἐγγράφων πρόκειται περὶ ἐγγράφων, τῶν ὁποίων ἡ φύσις ἀπαιτεῖ τὴν συντομωτάτην προθεσμίαν, περὶ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα πλειστάκις ἐντὸς τοῦ ἔτους ἀνανεούμενα θὰ περιέλθωσιν ἑκάστοτε ὑπὸ τὴν χεῖρα τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, ἵνα ἀφήσωσι μέρος τοῦ δέρματός των. Ἐν Γαλλίᾳ ἄλλοτε μετὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον τὸ τέλος εἶχε φθάσει εἰς τὸ 1½ ἐπὶ τοῖς χιλίοις, σήμερον δὲ πάλιν κατέπεσεν εἰς τὸ ἥμισυ ἐπὶ τοῖς χιλίοις καὶ τὸ νομοσχέδιον ζητεῖ ἓν ἐπὶ τοῖς χιλίοις. Δὲν ἐννοῶ ὅμως διατὶ ἡ κλῖμαξ σταματᾷ εἰς φορολογητέον ποσὸν 400,000 δραχμῶν, καὶ τοῦτο βλέπω δεκτὸν γενόμενον εἰς ὅλους τοὺς μέχρι σήμερον ἐκδοθέντας παρ’ ἡμῖν νόμους περὶ χαρτοσήμου. Διατί αὐτὸ τὸ προνόμιον τοῦ μεγάλου κεφαλαίου; αὐτὸ εἶναι προνόμιον ἄδικον. Εἰς ἄλλα Κράτη τὸ τέλος ἐξακολουθεῖ ἐπ’ ἄπειρον, οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι τὸ φορολογητέον ποσόν. Διατί ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ καθιερώσωμεν πάλιν τὸ προνόμιον ὑπὲρ τῶν μεγάλων κεφαλαίων ἐν τοῖς ἐμπορικοῖς ἐγγράφοις;

§99Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ παραδεχόμεθα.

§100ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι εἶμαι δίκαιος καὶ διὰ τὰ μεγάλα κεφάλαια, βλέπετε ὅτι πᾶν ὅ,τι θεωρῶ κατάλληλον πρὸς εἴσπραξιν δικαίαν μεγαλειτέρου φόρου, τὸ λέγω. Ἐκεῖνο ὅμως, κύριοι, τὸ ὁποῖον, ἐὰν ἐνθυμεῖσθε καλῶς ὅσα εἶπον περὶ τοῦ ἄρθρου 2, εὑρίσκω κατ’ ἐξοχὴν ἄδικον, εἶναι τὸ κατὰ πρόοδον σύστημα, τὸ καθιερούμενον ἐν τῷ ἄρθρῳ 4. Μέχρι τοῦδε παρ’ ἡμῖν ἐπὶ τῶν κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν κληρονομιῶν οὐδεὶς φόρος ἐπεβάλλετο, προκειμένου περὶ κληρονομίας ἀνιόντος καὶ κατιόντος ἢ τἀνάπαλιν. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον περιέλαβε καὶ τοῦτο. Ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ τοῦ Κράτους δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν σοβαρὰν εἰς τοῦτο· σοβαρὰν ἀντίῤῥησιν ὅμως ἔχω ὡς πρὸς τὸ ἄδικον μέτρον εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασε τὸ νομοσχέδιον, προκειμένου περὶ κληρονομίας ποσοῦ ἄνω τῶν 100,000 δραχμῶν, διότι καθιεροῖ κατὰ πρόοδον τέλη ἄγνωστα εἰς ὅλας τὰς φορολογικὰς Νομοθεσίας καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν Γαλλικὴν καὶ τὴν Ἀγγλικήν. Ἐν Γαλλίᾳ, προκειμένου περὶ φόρου ἐπὶ τῆς κληρονομίας εἴτε κατιόντος, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ ἀνιών, εἴτε ἀνιόντος, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ κατιών, τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ τέλους εἶναι 1%, καὶ τῇ προσθήκῃ τῶν 2½ δεκάτων τοῦ πολέμου, εἶναι 1,25%. Καὶ ἂν ὁ Ῥοσχὶλδ ἀποβιώσῃ σήμερον ἐν Παρισίοις, βεβαίως ὁ φόρος τῆς περιουσίας αὐτοῦ θὰ φθάσῃ μόνον εἰς τὸ 1,25%, ἐνῷ κατὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον φθάνει εἰς τὸ 5%. Εἶναι τοῦτο σύμφωνον μὲ τὰ ἤθη ἡμῶν, σύμφωνον μὲ τὴν Νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ πρέπει νὰ παραμείνῃ ἐν τῷ νόμῳ; Πρῶτον, κύριοι, διατί ἡ φορολογικὴ κλῖμαξ ἄρχεται ἀπὸ τῶν 50,000; Θέλετε εἰσπράξεις, θέλετε νὰ εἰσέλθωσι χρήματα εἰς τὸ Ταμεῖον, θέλετε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ παραγάγῃ καρποὺς συμφώνους μὲ τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως; Πρέπει νὰ καθιερώσητε ἓν τέλος ὁμοιόμορφον, τὸ πολὺ 1% ἀδιακρίτως τοῦ ποσοῦ τῆς κληρονομίας, ὅπως ἰσχύει ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀρχόμενοι τῆς φορολογίας ἀπὸ ὁρίου τινός. Ἀλλ’ ἐὰν θέλετε νὰ εὕρητε τροφὴν τοῦ φόρου καὶ περιουσίας, τὰς ὁποίας νὰ φορολογήσητε ἐν μέτρῳ δικαίῳ, νομίζω ὅτι, καταβιβάζοντες τὸ ὅριον, ἀφ’ οὗ ἄρχεται ἡ φορολογία, εἰς τὰς 20,000 δραχμῶν, εἶσθε ἐντὸς τοῦ δικαίου. Ἐὰν ἐξετάσητε τὴν στατιστικὴν τῶν ἄλλων Ἐθνῶν, θὰ εὕρητε, ὡς εὗρον καὶ ἐγὼ εἰς τὸ αὐτὸ σύγγραμμα τῆς δημοσιονομίας τοῦ Leroy Beaulieu, ὅτι ἐν Πρωσσίᾳ τὸ 1853 ἐπὶ 18 ἑκατομμυρίων κατοίκων μόνον 44 χιλιάδες εἶχον πρόσοδον ἄνω τῶν 1000 Πρωσσικῶν ταλλήρων· διὰ νὰ εὕρωμεν δὲ ἐν Ἑλλάδι περιουσίαν ἀνταποκρινομένην πρὸς πρόσοδον 3,750 φράγκων, πρὸς ὅσην ἰσοδυναμοῦσι τὰ 1000 Πρωσσικὰ τάλληρα, νομίζω, ὅτι λαμβάνων τὸ ποσὸν τῶν 50,000 δραχμῶν, ἀπὸ τοῦ ὁποίου τὸ νομοσχέδιον ἄρχεται φορολογοῦν, εἶμαι ἐν τῷ δικαίῳ. Ἴσως εἰς τὰς Ἀθήνας πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὰ κεφάλαια, ἴσως εἰς τὰς Ἐπαρχίας πρέπει νὰ τὰ καταβιβάσωμεν, διότι εἰς τὰς Ἀθήνας τὰ κεφάλαια εἶναι ὀλιγώτερον παραγωγικὰ, περισσότερον δὲ εἰς τὰς Ἐπαρχίας. Ἀλλ’ ἐὰν λάβωμεν ἕνα μέσον ὅρον καὶ θελήσωμεν τὸν μέσον ὅρον νὰ συνδυάσωμεν πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἴπωμεν, ὅτι ὁ ἔχων πρόσοδον 3,750 φράγκων κατ’ ἔτος ἔχει κεφάλαιον 50,000, θὰ εὕρωμεν κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς στατιστικῆς, ὅτι ἐπὶ 18,000,000 ἀνθρώπων μόνον 44,000 εἶναι οἱ κεκτημένοι τοιαύτην περιουσίαν· τί δὲ καταντᾷ; σχεδὸν τὸ 1|200. Ἐπὶ διακοσίων πολιτῶν Ἑλλήνων θὰ εὑρίσκετε μόνον ἕνα, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὴν περιουσίαν ἐκείνην, ἀπὸ τῆς ὁποίας ὁ Νομοθέτης θὰ ἀρχίζῃ νὰ ἐφαρμόζῃ τὸν νόμον περὶ τῆς κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν φορολογίας τῶν κληρονομιῶν. Ἀλλ’ ἆρά γε ἡ ἀναλογία ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἡ στατιστικὴ ἐβεβαίωσεν αὖθις ἐν Πρωσσίᾳ κατὰ τὸ 1873 καὶ 1879, πρέπει νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι ἐν Ἑλλάδι, ἐν Κράτει ἀρτισυστάτῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ αἱ περιουσίαι εἶναι μικραὶ, ἐν τῷ ὁποίῳ μόλις ἡ κοινωνικὴ ἐργασία καὶ ἡ φειδὼ ἀρχίζουσι νὰ σχηματίζωσι μικρὰ κεφάλαια, πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἀναλογία μεταξὺ τῶν πολιτῶν θὰ ἦναι ἡ αὐτή;

§101ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι βέβαια.

§102ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος μοὶ λέγει ὄχι, καὶ τὸ πιστεύω. Τοιουτοτρόπως ὁ νόμος θὰ καθιερώσῃ μίαν φορολογίαν, ἥτις θὰ λειτουργήσῃ ἐπ’ ἀριθμὸν σχεδὸν ἐλάχιστον, φορολογίαν, ἥτις θὰ καταπιέζῃ τοὺς ὀλίγους καὶ θὰ ἀφίνῃ ἀτελῆ κεφάλαια, δυνάμενα ἐν μέτρῳ δικαίῳ νὰ φορολογηθῶσι. Μὴ ἔρχεσθε καὶ ζητεῖτε, χωρὶς νὰ καταβληθῇ ἡ δέουσα προσοχὴ καὶ μελέτη, νὰ καθιερώσητε μίαν ἀνισότητα, καὶ μὴ θέλετε ἀπὸ τοὺς ἔχοντας τὰ πλείονα νὰ λάβητε ὁλόκληρον τὸ εἰσόδημα ἑνὸς ἔτους ἐν βραχυτάτῃ προθεσμίᾳ ἀπὸ τοῦ θανάτου πατρὸς ἢ μητρὸς ἢ τέκνου, καὶ νὰ ἀναγκάσητε αὐτοὺς συχνότατα νὰ πωλήσωσι μέρος τῆς περιουσίας των, ἵνα πληρώσωσι τὸν φόρον τοῦτον, ἐὰν δὲν θέλωσι νὰ ἴδωσι τὸν Εἰσπράκτορα ἐρχόμενον νὰ ἐνεργήσῃ διὰ μέτρων ἀναγκαστικῶν. Ταῦτα ἐπεθύμουν, κύριοι, νὰ μελετηθῶσι καλῶς, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον περὶ δωρεᾶς μεταξὺ ζώντων, θέλει συμβῇ ἀφεύκτως, ἐὰν τοιαύτη φορολογία ἐπιψηφισθῇ· διότι ὁ πατὴρ, ἢ κατιὼν, βλέπων ἐγγίζον τὸ τέλος του, θὰ προσκαλῇ τοὺς κληρονόμους αὑτοῦ καὶ θὰ τοὺς διανέμῃ τὴν περιουσίαν του διὰ δωρεῶν, ἐρχόμενος δ’ εἶτα ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος δὲν θὰ εὑρίσκῃ τίποτε σχεδόν. Περιττὸν, κύριοι, νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον διὰ τὴν κλίμακα, τὴν καθιερουμένην κατὰ πρόοδον. Ἕν τέλος ὁμοιόμορφον πρέπει νὰ καθιερωθῇ, καὶ οὐχὶ αὐτὴ ἡ κατὰ πρόοδον αἰσθηματικὴ φορολογία, ἰδίως δὲ διὰ τοὺς ἄλλους βαθμοὺς τῆς συγγενείας καὶ διὰ τοὺς ἐξωτικούς. Ἂς φθάσωμεν εἰς ἕνα μέσον ὅρον μεταξὺ τῶν δύω ἐσχάτων ποσοστῶν, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον δι’ ἑκάστην τάξιν κληρονόμων, χωρὶς ποτὲ νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ 10%, ἅτινα βλέπω ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 4. Οἱ Γάλλοι ἔχουσιν ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ αὑτῶν 9% ὡς ἀνώτατον ὅρον. Ἐὰν ἐν τῇ φορολογίᾳ τῶν κληρονομιῶν τηρήσωμεν ἕνα μέσον ὅρον, καὶ ὡς τοιοῦτον ἐγὼ θὰ ἐπρότεινον διὰ μὲν τὴν § βʹ τοῦ ἄρθρου 4 τὸ 3%, διὰ δὲ τὴν § γʹ ὡς μέσον ὅρον τὸ 5%, καὶ διὰ τὴν § δʹ ὡς μέσον ὅρον τὸ 7%, νομίζω ὅτι θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον μεῖζον ποσὸν, χωρὶς νὰ διαπραχθῶσιν ἀδικίαι. Μεταβαίνω νῦν, κύριοι, εἰς ἑτέραν παρατήρησιν. Εὑρίσκω ἐν πεποιθήσει δρακόντειον τὸ ἄρθρον 6, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐγγράφων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀχαρτοσήμαντα κατὰ τὴν σύνταξιν αὑτῶν ἢ ἐχαρτοσημάνθησαν ἀτελῶς καὶ δὲν παρουσιάζονται ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, ὅπως φορολογηθῶσι διὰ τοῦ κυρίου τέλους καὶ τοῦ προστίμου. Εἶναι ἄρθρον πρωτοφανὲς παρ’ ἡμῖν. Αἱ νομοθεσίαι, αἱ παραδεχόμενα σύστημα παρεμφερὲς πρὸς τὸ ἡμέτερον, δὲν παρεδέχθησαν οὐδεμίαν τοιαύτην διάταξιν, καὶ ἡ μέχρι σήμερον ἰσχύουσα παρ’ ἡμῖν Νομοθεσία τοιαύτην διάταξιν δὲν περιέχει. Νομίζω, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε κειμένη παρ’ ἡμῖν Νομοθεσία εἶναι ἀρκοῦσα πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει νὰ δοθῇ προθεσμία εἰς τὸν παραβάτην τοῦ περὶ χαρτοσήμου Νόμου, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ πληρώνῃ τὸ τέλος καὶ ἓν μέτριον πρόστιμον, ἵνα δύναται νὰ ἔχῃ τὸ ἰδιωτικὸν ἔγγραφον τὸ ἐπὶ ἀσήμου χάρτου ἢ κατωτέρας ἀξίας χαρτοσήμου γραφὲν μεθ’ ὅλου τοῦ κύρους του, καὶ ἤθελον προτείνει πρόστιμον βαρύτατον ἐν ᾗ περιπτώσει, παρελθούσης τῆς προθεσμίας αὐτῆς, ἤθελεν εὑρεθῆ τὸ ἰδιωτικὸν ἔγγραφον χωρὶς νὰ πληρώσῃ τὸ νόμιμον τέλος καὶ τὸ πρόστιμον πρὸς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἐὰν διεξέλθητε τοὺς ἑρμηνευτὰς τῆς ἐν ἄλλοις ἔθνεσιν ἀντιστοίχου διατάξεως τοῦ μέχρι τοῦδε κρατοῦντος καὶ παρ’ ἡμῖν συστήματος, θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχει εἷς μέσος ὅρος τοῦ ποσοῦ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα συντάσσονται χωρὶς νὰ χαρτοσημανθῶσι καταλλήλως ἢ χωρὶς ποσῶς νὰ χαρτοσημανθῶσι, καὶ δι’ ὑπολογισμοῦ εὑρίσκετε πόσα ἐξ αὐτῶν θὰ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, καὶ ποῖον πρέπει νὰ εἶναι τὸ μέγεθος τοῦ προστίμου, ὅπως τὸ τέλος καὶ τὸ πρόστιμον εἰσπραττόμενα ἀποζημιώσωσι τὸ Δημόσιον Ταμεῖον δι’ ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἤθελον διαφύγει τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου. Ἐὰν τοιαύτην φορολογίαν καθιερώσητε, καὶ, ἐὰν δὲν σᾶς ἀρκῇ τὸ πενταπλοῦν, ἐπιβάλητε τὸ εἰκοσαπλοῦν, βεβαιωθῆτε, ὅτι θέλετε πολλάκις εὐεργετήσει ἀνθρώπους ἀξίους συμπαθείας, ἰδίᾳ τοὺς ἀγραμμάτους, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ θέλωσι θὰ παραβῶσι διάταξίν τινα τοῦ περὶ χαρτοσήμου Νόμου, θὰ εὑρεθῶσι μὲ τοιαῦτα ἔγγραφα ἀχαρτοσήμαντα ἢ ἀτελῶς χαρτοσημασμένα ἐξ ἀπροσεξίας ἢ ἐκ δόλου προσώπων, μεθ’ ὧν συνηλάχθησαν. Καὶ ἄλλο ἄρθρον, κύριοι, νομίζω, ὅτι περιέχει βαρεῖαν διάταξιν, τὸ ἄρθρον 8, τὸ καθιεροῦν ἀλληλεγγύην μεταξὺ συμβολαιογράφων καὶ συμβαλλομένων διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ τέλους καὶ τοῦ προστίμου ἐπὶ τῶν ἐγγράφων, τῶν συντασσομένων ἐπὶ ἀσήμου χάρτου ἢ ἐπὶ χαρτοσήμου κατωτέρας ἀξίας. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οἱ προσερχόμενοι ἐνώπιον τῶν συμβολαιογράφων ἀγνοοῦσι παντάπασι τί θὰ πληρώσωσιν. Ἐὰν ὁ συμβολαιογράφος εὑρεθῇ καταχραστὴς καὶ ἔγγραφον, ὀφεῖλον νὰ πληρώσῃ 100 δραχμὰς, τὸ γράψῃ ἐπὶ χαρτοσήμου 50 λεπτῶν, ὅπως λίαν ὀρθῶς ἐν τῇ δικαιολογητικῇ ἐκθέσει του ἀναφέρει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς—καὶ γινώσκω τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἀνεκαλύφθη ἐν Ἀθήναις μία τοιαύτη φοβερὰ κατάχρησις—ἐὰν εἷς χωρικὸς ἐμπέσῃ εἰς χεῖρας τοιούτου ἀσυνειδήτου ἀνθρώπου, εἶνε δίκαιον νὰ τὸν καταστήσητε ὑπεύθυνον διὰ τὰ σφάλματα καὶ τὰς καταχρηστικὰς τάσεις τοῦ ὑπαλλήλου τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον εἶνε ὑποχρεωμένος ὁ χωρικὸς νὰ προσφύγῃ, καὶ τὸν ὁποῖον ἀπροσέκτως ἡ Κυβέρνησις διώρισε; Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶνε καὶ αὐτὴ δρακόντειος καὶ δύναται εἰς περιστάσεις ἐνδεχομένας νὰ ἔχῃ λυπηρὰ ἀποτελέσματα, παραλῶ δὲ καὶ αὐτὴν τὴν παρατήρησίν μου νὰ μελετήσῃ ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς, ὅπως χρησιμεύσῃ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ἐν συντόμῳ. Παρακαλῶ νῦν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν πάντα ταῦτα νὰ ἐπενέγκῃ τὰς δεούσας διορθώσεις εἰς τὸ σχέδιόν του, παρακαλῶ δὲ καὶ ὑμᾶς, κύριοι βουλευταὶ, νὰ προσέξητε πολὺ κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν Νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου αἱ ἀρχαὶ ἔχουσι καθημερινὴν ἐφαρμογὴν ἐφ’ ὅλης τῆς κοινωνίας, διότι δὲν πρέπει διὰ τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ἐξέρχονται ἐκ τοῦ Περιβόλου τούτου, νὰ προσκρούσωμεν εἰς τὰς στοιχειωδεστέρας ἀρχὰς τοῦ δικαίου. Ἐὰν τὸ νομοθέτημα αὐτὸ δὲν τροποποιηθῇ καὶ ἀπαντήσῃ αἰσθήματα παραπόνων καὶ γογγυσμοὺς εἰς δεδομένας περιστάσεις παρὰ τῷ λαῷ, βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ διάρκεια αὐτοῦ θὰ εἶνε βραχυτάτη. Προκειμένου ὅμως περὶ Νόμου περὶ χαρτοσήμου, ὡς πρὸς τὴν γενικὴν ἀρχὴν τοῦ ὁποίου εἴμεθα πάντες σύμφωνοι, νομίζω, ὅτι καθῆκον ἔχομεν ἅπαντες νὰ συντελέσωμεν, ὅπως τὰ καθιερούμενα ἐν αὐτῷ γίνωσι Νόμοι πάγιοι, ἵνα μήτε παράπονα γεννηθῶσι, μήτε ἀφορμὴ πρὸς μεταβολὴν τῶν διατάξεων αὐτοῦ δοθῇ ἐν προσεχεῖ μέλλοντι.

§103ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὑρίσκετε, ὅτι τοιαῦτα παράπονα θέλουσιν ἀπαντήσει παρὰ τῷ λαῷ ἢ παρ’ ἐκείνοις, τοὺς ὁποίους τόσον ὑπερησπίσθητε πρὸ ὀλίγου, αἱ διατάξεις τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ· τὸ ὁποῖον εἰσήγαγε τὰ διαφορικὰ τέλη! Γνωρίζετε, ὅτι τὰ διαφορικὰ τέλη προβαίνουσιν ἀναλόγως τῶν κεφαλαίων. Δὲν παρεδέχθη λοιπὸν τὸ Νομοσχέδιον ἓν μέτρον, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ φορολογῶνται τὰ κεφάλαια παντὸς ποσοῦ, παρεδέχθη μέτρον αὐξάνον ἑκάστοτε τὸν φορολογικὸν ὅρον ἐφ’ ὅσον περισσότερα εἶνε τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται. Τὸ σύστημα τοῦτο εἶνε καινοφανὲς, εἶνε ὅμως σύστημα, τὸ ὁποῖον ἤδη πρὸ πολλοῦ ἀπητήθη ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Πρὸ πολλοῦ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία ἐδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ φορολογῶνται περισσότερον οἱ εὔποροι ἀπὸ τοὺς ἀπόρους, διότι εἶνε πεπεισμένη, ὅτι οἱ εὔποροι καρποῦνται περισσότερον τὰ εὐεργετήματα τῆς Πολιτείας ἀπὸ τοὺς πένητας. Ὑμεῖς ἐδαπανήσατε πολὺν χρόνον διὰ νὰ παραστήσητε τὸ πρᾶγμα ὡς ἄδικον. Ἐὰν ἠρωτᾶτε τὴν ἐμὴν γνώμην οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα, τὴν ὁποίαν ἔχω, οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ συναδέλφου ὑμῶν βουλευτοῦ, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ πρεσβυτέρου, ἤθελον σᾶς ἀποτρέψει νὰ ἀναλάβητε τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον εὐγλώττως ὑπερησπίσθητε. Ἡμεῖς διερμηνεύομεν τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν κοινὴν ἀπαίτησιν, καὶ αὐτὴν ἐζητήσαμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν διὰ τοῦ Νομοσχεδίου. Ἐπὶ τῶν ἄλλων παρατηρήσεων ὑμῶν, τῶν ἐκτὸς ταύτης, εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θέλω σᾶς δώσει πληροφορίας.

§104ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ οἱ κεκτημένοι τὰ πλείονα ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ λαοῦ. Ἐγὼ ἀναπτύξας τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔλαβον σήμερον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, δὲν ἐνόησα νὰ ὑπερασπισθῶ τάξιν τινὰ ὡρισμένην· ἐνόησα καὶ ἐννοῶ ἡ ἰσότης νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς πάντας καὶ νὰ ἦναι πραγματικὴ διὰ πάντας· ὅταν δὲ ὁμιλῶμεν ἐδῶ ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ καὶ ζητῶμεν ἐλευθερίαν, δικαιοσύνην καὶ ἰσότητα, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν, ὅτι ἰσότης εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἕνα μόνον γνωρίζει κανόνα καὶ οὐχὶ κανόνας διαφόρους κατὰ τὰ πρόσωπα.

§105ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πῶς ἐπεδιώξατε ἰσότητα, ὅταν πρὸ μικροῦ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ὁ πένης ἀπολαμβάνει περισσότερα ἀγαθὰ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, διότι ἔχει περισσότερα τέκνα ἀπὸ τοὺς πλουσίους, ἑπομένως ἀπολαμβάνει περισσότερα ποσοστὰ προστασίας, ἀφ’ ὅσα ἀπολαμβάνουν τὰ τέκνα τῶν πλουσίων; Καὶ λησμονεῖτε, ὅτι ἐν Ἑλλάδι καὶ ἡ ἀνωτάτη, καὶ ἡ μέση καὶ ἡ κατωτέρα ἐκπαίδευσις ἀπονέμονται δωρεὰν, ἐνῷ ἡ δημοτικὴ ἐπιβαρύνει τὸν λαὸν, διότι εἶναι εἰς βάρος τῶν Δήμων, καὶ ἀκόμη πρὸ μικροῦ ἴσχυον τὰ δίδακτρα, τῶν ὁποίων τὴν κατάργησιν ἐπρότεινε προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργός; Καὶ ἐπιδιώκετε ἰσότητα, ὅταν ἰσχυρίζεσθε, ὅτι τὰ ὀχήματα τῶν πενήτων φθείρουσι περισσότερον τοὺς δρόμους ἀπὸ τὰ ὀχήματα τῶν εὐπόρων, ἑπομένως πρέπει νὰ φορολογῶνται περισσότερον οἱ πένητες ἀπὸ τοὺς πλουσίους;

§106ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐζήτησα νὰ φορολογηθῶσιν οἱ πένητες περισσότερον τῶν πλουσίων. Ἐζήτησα πάντες νὰ φορολογῶνται ἀναλόγως καὶ οὐδὲν πλέον, ἀπέκρουσα δὲ τὴν κατὰ πρόοδον φορολογίαν, ὡς μετέχουσαν κοινωνιστικῶν ἰδεῶν, ὧν τὴν εἰσαγωγὴν ἐν τῇ Νομοθεσίᾳ ἡμῶν κρίνω κινδυνώδη.

§107ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§108ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Τὰ λεχθέντα, καθὼς νομίζω, ἦσαν ἄσχετα πρὸς τὸ θέμα τὸ συζητούμενον. Τὸ Νομοσχέδιον περὶ χαρτοσήμου εἶναι ὀλίγον σπουδαῖον καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχουσί τινες διατάξεις, τὰς ὁποίας θεωρῶ ὡς αὐστηράς. Τὰ ἄρθρα αὐτὰ εἶναι τὸ 6 ὡς καὶ τὸ 8. Τὸ μὲν 6 ἐπιβάλλει ἀκυρότητα ἐπὶ χάρτου ἀσήμου, τὸ δὲ 8 νομίζω, ὅτι εἶναι κάπως αὐτηρότερον. Ταῦτα εἶχον μόνον νὰ εἴπω, καὶ οὕτως ἀπαλλάσσεται ἡ Βουλὴ ἀπὸ πολυλογίαν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ χαρτοσήμου εἰς βʹ συζήτησιν). (Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον, καὶ σύνολον τὰ ἑξῆς Νομοσχέδια· Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Εἰς αʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τῆς διὰ τεχνητῶν ἔργων ἀποκαταστάσεως εἰς ἰχθυοτροφεῖον τοῦ πρὸς τὸν μυχὸν τοῦ κόλπου τοῦ Ἀργοστολίου μέρους αὐτοῦ τοῦ ἐπιλεγομένου «Κούταβος». Εἰς γʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀρχειοφυλάκων ἐν τοῖς πολυμελέσι Δικαστηρίοις. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν κερδῶν τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἐξόδων συντηρήσεως τῶν ἐν τῷ σχολείῳ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐκπαιδευομένων. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ μονοπωλίου τῶν χημικῶν πυρείων. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ Νόμου ΑΡΚΔʹ περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου κτλ. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἁλαταποθηκῶν. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν Γραφείου τῆς Στατιστικῆς. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Σφραγιστηρίου. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν ΑΡΞΑʹ καὶ ΑΡΔʹ Νόμων περὶ προσωπικοῦ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφορειῶν τοῦ Κράτους. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν Νόμων περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν Δημοσίων ἐσόδων. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Νόμου ΑΜΕʹ. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως Ἐθνικῶν, Ἐπισκοπικῶν, ἢ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων γηπέδων, οἰκοπέδων καὶ κτιρίων).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τῶν ἐτησίων δόσεων τοῦ τιμήματος τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν.

§110ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα).

§111ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§112ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος (θόρυβος). (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 121, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 11 μ. μ.