1885.07.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 44

Τῆς 6 Ἰουλίου 1885.

(Σάββατον)

Ὥρᾳ 8 Π. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ Σοφίας χήρας Σταύρου Παρθενοπούλου δι’ ἑαυτὴν καὶ ὡς ἐπιτρόπου τῶν ἀνηλίκων τέκνων της, ἐξαιτεῖται νὰ μεριμνήσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς πενομένης οἰκογενείας της καὶ ἰδίως περὶ τῆς ἐν ὥρᾳ γάμου θυγατρός της. Ἀναφορὰ Σπυρίδωνος Ι. Παχὺ, αἰτουμένου ἵνα ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ εἰδικὸν Νόμον πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν δηλωσάντων Ἐθνικὰς γαίας, μὴ ὄντων δὲ κατόχων. Ἀναφορὰ τῆς ἐν Πειραιεῖ ἑδρευούσης βιομηχανικῆς Ἑταιρίας «Ἀδελφοὶ Τσιμωνίδη», ὅπως ἐπιβληθῇ μεγαλείτερον εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῶν ἐξ Εὐρώπης μεταφερομένων ὀμβρελλῶν, συγχρόνως δὲ ἐλαττωθῇ ὁ ἐπὶ τῶν εἰδῶν, τῶν χρησιμευόντων διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὀμβρελλῶν, δασμός. Αἴτησις Χρήστου Ἀρβανιτοπούλου, πρώην Χωροφύλακος, περὶ ἀπονομῆς βοηθήματος. Ἀναφορὰ κατοίκων Πύργου, ζητούντων ὅπως ἐπιβληθῇ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπί τινος εἴδους βαμβακερῶν ὑφασμάτων, καλουμένων δρίλια. Αἱ Ἐπιτροπαὶ ὅσαι δὲν ὑπέβαλον τὰς ἐκθέσεις των παρακαλοῦνται νὰ τὰς ὑποβάλωσιν.

§2ΚΥΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὸ δύο περίπου μηνῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς τῆς ἐνταῦθα Μοιραρχίας κρατοῦνται δύο ἱερεῖς, ὁ Σπυρίδων Γιαννουλέας καὶ Νικόλαος Δημόπουλος. Οἱ δύο οὗτοι ἱερεῖς, καταδικασθέντες δι’ ἀποφάσεως τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ 1879, κατόπιν πολλῶν περιπετειῶν κατώρθωσαν ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως νὰ μένωσιν ἐλεύθεροι. Ἤδη ὅμως συλλαμβάνονται ἐκ νέου καὶ φυλακίζονται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίως δὲ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργόν, ὅπως μὴ φανῇ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ αὐστηρότερος ἢ ὀλιγώτερον φιλάνθρωπος τῶν προκατόχων του, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον θετικῶς πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐν ταῖς φυλακαῖς ὡς καὶ ἐν τῇ ἐξορίᾳ οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ὑπέφεραν καὶ ὑποφέρουσι δεινῶς, στερούμενοι ὄχι μόνον τῆς ἐλευθερίας των, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου.

§3Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζω πληρέστατα ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Μαυρομιχάλης περὶ τῶν δύο κληρικῶν, τῶν κρατουμένων ἐν τῇ Μοιραρχίᾳ. Εἶνε τῳόντι, κύριε Πρόεδρε, ἄπορον, διὰ νὰ μὴ εἴπω τι χειρότερον, πῶς ἀφοῦ ἐπὶ τόσα ἔτη οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔμειναν ἐλεύθεροι καὶ δὲν ἐγένετο κανεὶς λόγος οὔτε ὑπῆρξαν πρόξενοι, ὅπως διαταράξωσιν οὔτε τὴν κοινωνίαν, οὔτε τὰς συνειδήσεις αὐτῆς, πῶς αἰφνιδίως συνελήφθησαν καὶ ἐφυλακίσθησαν καὶ μένουσιν ἐν ταῖς φυλακαῖς τῆς Μοιραρχίας! Προσθέτω μάλιστα, ὅτι καὶ οἱ δύο αὐτοί, ἐξ ὧν ὁ εἷς εἶνε κοσμικὸς ἱερεὺς Γιαννουλέας ἐκ Μάνης καὶ ὁ ἕτερος καλόγηρος, διάσημος δὲ ψάλτης ἐκ τῆς Μονῆς τοῦ Μεγάλου Σπηλαίου τῶν Καλαβρύτων, εἶνε χρηστότατοι, καὶ μολαταῦτα κρατοῦνται εἰς τὴν Μοιραρχίαν καὶ δὲν δίδεται εἰς αὐτοὺς οὔτε ἄρτος. Δὲν ἐπίστευα ποτὲ, ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις ἤθελεν ἀρχίσει τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων ἀπὸ τῆς καταδιώξεως αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Ἂς ἀφήσωσι τοὺς ἀνθρώπους νὰ μεταβῶσιν ὁ εἷς εἰς τὴν ἐνορίαν του καὶ ὁ ἄλλος εἰς τὴν Μονήν του. Γνωρίζω, ὅτι εἰς τὸν καλόγηρον ἔδωσαν κατὰ μῆνα 300 δραχμὰς, ὅπως γίνῃ ψάλτης εἰς τὰς Πάτρας, καὶ δὲν ἐδέχθη· εἶπεν, ὅτι ἔχει σκοπὸν νὰ ἐγκαταβιώσῃ εἰς τὴν Μονήν του, καὶ νὰ διέλθῃ ἐκεῖ τὸ ἐπίλοιπον τοῦ βίου του. Τί κακὸν δύνανται νὰ πράξωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἀπολυθῶσιν οἱ ἄνθρωποι καὶ ἀποκτήσωσι τὴν ἐλευθερίαν των, τὴν ὁποίαν στεροῦνται, νομίζω, ἀδίκως.

§4Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλομεν φροντίσει νὰ ἐξετάσωμεν τὰ περὶ τῆς ὑποθέσεως, περὶ ἧς ἔκαμαν λόγον οἱ προλαλήσαντες, καὶ εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν θέλομεν φέρει τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας.

§5Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Γνωρίζετε, κύριοι, πῶς ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ πῶς ἐφηρμόσθη· διὰ τοῦτο ἐγὼ μετά τινος συναδέλφου μου συνετάξαμεν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν καὶ παρακαλοῦμεν νὰ τυπωθῇ. (Ὅρα Παράρτημα).

§6ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι χθὲς ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐγγράψωσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀπογορεύσεως βοσκῆς καὶ ἐν Πάτραις.

§7Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς Νομοσχέδιον πρέπει νὰ προταθῇ εἰς τὴν Βουλήν, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ ὁ Κανονισμὸς, ὅτι πρέπει νὰ προταθῇ ἐκ νέου, καὶ τότε νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§8ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔγινε πρότασις Νόμου ἀφορῶσα τὰς Πάτρας, διενεμήθη καὶ ἐτυπώθη. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς γνωρίζει τὸ ἀρχαῖον λόγιον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φαίνεταί τις ἀγαθὸς, ἀλλὰ καὶ νὰ εἶνε.

§9Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς ἐκηρύχθημεν ὑπὲρ τοῦ Νομοσχεδίου, καὶ μάλιστα, διότι διεγράφησαν ἀπὸ τὸν Νόμον αἱ Πάτραι.

§10ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ περὶ Γεωργικῆς Τραπέζης, διατί νὰ μὴ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν; Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐπὶ τρία ἔτη ἠγωνιζόμεθα καὶ ἐλέγομεν περὶ τῶν πραγμάτων τοῦ τόπου καὶ τοῦ τρόπου τῆς βελτιώσεως αὐτῶν. Σήμερον ὁ κόσμος πάσχει καὶ ὀφείλομεν νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τῆς συστάσεως τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης. Ἐπίσης καὶ τὸ περὶ προνομίου τῶν ἐφευρετῶν μέσων πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς σταφίδος.

§11ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ εἶνε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§12ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι αὔριον θὰ εἶνε ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τὸ περὶ συστάσεως τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης.

§13Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα. Νὰ ἐγγραφῇ.

§14Α. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Βεβαίως τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς πρέπει νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐγγράφονται κατὰ σειρὰν τὰ Νομοσχέδια καὶ αἱ προτάσεις εὐθὺς ὡς τυπωθῶσιν· ἑπομένως παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐγγράψῃ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς Δευτέρας. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Ἠξεύρετε τί λέγει ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥηγοπούλου; νὰ σχηματισθῇ ἑνδεκαμελὴς Ἐπιτροπὴ, ἥτις νὰ εὕρῃ τὰ κεφάλαια καὶ καταρτίσῃ τὴν σύμβασιν, ἥτις νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἀμέσως καὶ νὰ ψηφισθῇ. Νομίζει, ὅτι ἐντὸς δέκα ἡμερῶν δύναται καὶ νὰ εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα! Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης ἐχρησίμευσεν ἐν Πάτραις κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ὡς ὅπλον δημοκοπίας ἐναντίον μου καὶ εἶναι καιρὸς νὰ παύσωσι τὰ τοιαῦτα ἐν τῇ Βουλῇ ἐπαναλαμβανόμενα. Ἀπέναντι καταστάσεως οἰκονομικῆς κρισίμου τοῦ Κράτους, ἄνευ ἰσοζυγίου ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἐν ἐποχῇ καθ’ ἣν ἡ πίστις ἡμῶν δὲν εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἐπισύρῃ τὰ κεφάλαια, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωσι τὰ τοιαῦτα; Καὶ μὲ ἐσυκοφάντουν καὶ ἔλεγον, ὅτι ἐγὼ μόνος ἀντέστην κατὰ τῆς συστάσεως τῆς Τραπέζης, ἥτις ἀπεῤῥίφθη διὰ μόνης τῆς ψήφου μου, ἐνῷ γνωρίζετε καλῶς, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν συνέβη. Μὴ ἐπιθυμῶν σήμερον νὰ λέγῃ πάλιν ὁ κ. Ρηγόπουλος καὶ ἄλλοι, ὅτι εἶμαι ἐναντίος, συμφωνῶ μετ’ αὐτοῦ, τροποποιῶ ὅμως τὴν πρότασίν του, καὶ προτείνω, ὅτι πρέπει τάχιστα νὰ συστηθῇ ἡ Τράπεζα ἡ Γεωργική, ἀλλ’ ὁ τόκος τῶν 6% εἶναι βαρὺς, καὶ πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς 2%!! (ἱλαρότης). Χαίρω, ὅτι ἐνοήσατε, ὅτι πρόκειται μόνον καὶ μόνον περὶ δημοκοπίας, καὶ ὅτι ἡ πρότασις τοῦ συναδέλφου μου δὲν εἶναι οὔτε σπουδαία, οὔτε νὰ πραγματοποιηθῇ δύναται. Ἔχω καὶ ἄλλο. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ ἐπιστολὴν ἀπὸ ἕνα παπᾶ ὡς ὁ κ. Ρηγόπουλος, ὅστις μοὶ γράφει, ὅτι ἀνεφάνη πάλιν ἡ ζωοκλοπὴ ἐν Πάτραις· ἀλλ’ ὁ παπᾶς οὗτος εἶναι ὁ αὐτὸς, εἶναι δὲ ὁ «Ἐμπορικὸς Παρατηρητὴς» τῶν Πατρῶν. Ἐκεῖ ἅμα ἀνέγνωσα τὸ τοιοῦτον, ἔσπευσα νὰ εὕρω τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ ἔκαμα ἀθορύβως τὰς παρατηρήσεις μου, πρὶν ἢ ὁ κ. Ρηγόπουλος κάμῃ τὴν ἐπερώτησίν του.

§15ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, καὶ φρονῶ ὅτι δύναται νὰ κατορθωθῇ τὸ τοιοῦτον, διότι ἐπληροφορήθην, ὅτι ἦλθον ἐξ Εὐρώπης ἄνθρωποι ἔχοντες κεφάλαια. Ἐγὼ δὲ δὲν ἠθέλησα νὰ δείξω δημοτικότητα διότι εἶπον 6%, ὁ δὲ Κοντογούρης δημοκοπεῖ, διότι λέγει πρὸς 2% (Θόρυβος). Ὡς πρὸς τὸν ἱερέα, ὁ κ. Φωτήλας γνωρίζει αὐτὸν καὶ γνωρίζει ὅτι οὐδέποτε ἐδημοκόπησα.

§16ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετὰ πλέον, κύριε Πρόεδρε.

§17ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ δώσω ἐξηγήσεις ἵνα μὴ ὁ κ. Κοντογούρης φρονῇ ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἁρμόδιος νὰ δημοκοπῶ.

§18ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς τῶν συντάξεων εἰς νέας δραχμάς. (Ὅρα Παράρτημα).

§19ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὑπέρ ποτε θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Παρακαλῶ τὸν Πρόεδρον σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν νὰ καταρτίζεται ἡ ἡμερησία διάταξις τὸ ἑσπέρας καὶ νὰ διανέμεται τὸ ἑσπέρας, διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ προπαρασκευαζώμεθα.

§20ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§21ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὤφειλον νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐγὼ τὸν ἐγνώρισα καὶ εὗρον ἐν αὐτῷ τὰ πλέον καλλίτερα συστατικά· οὐδὲν ἧττον πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς τιμῆς αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις.

§22Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω προσωπικῶς οὔτε τὸν Προξενικὸν ὑπάλληλον, οὔτε τὸν ἐπιστείλαντα. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἀποδίδωνται ἰδιότητες τοιαῦται κατὰ δημοσίων ὑπαλλήλων, πρὶν ἢ βεβαιωθῇ, ὅτι ἔχουσι τὰς ἰδιότητας ταύτας, διότι τηλεγράφημα, ἀποστελλόμενον παρ’ ἀγνώστου, ἀποδίδει πράξεις τῳόντι κατακριτέας καὶ καταδικαστέας· μόλα ταῦτα δὲν περιμένω νὰ ἔλθῃ ἡ καταγγελία, ἀλλὰ τώρα, ἀφοῦ ἔλαβον ἀφορμὴν ἐκ τῶν λεχθέντων, θέλω προβῇ εἰς αὐστηρὰν ἐξέτασιν, καὶ ἂν ἀποδειχθῶσι ὡς ἀληθῆ τὰ λεχθέντα, θέλω ἀμέσως προβῇ εἰς ἐκπλήρωσιν τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς ἐμὲ καθήκοντος.

§23Κ. ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλαὶ ἡμέραι παρῆλθον, ἀφότου μετ’ ἐπιμονῆς ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὰ σχετικὰ μὲ τὴν ὑπόθεσιν, ἥτις ἀφορᾷ τὴν καταδίωξίν μου, καὶ ἥτις μένει ἐκρεμὴς εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπήν. Νομίζω, ὅτι ὁ χρόνος, ὅστις παρῆλθεν, εἶναι ἀρκετὸς, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ ἐκθέσω τὰ κατ’ αὐτήν. Διατὶ δὲν ἦλθον τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, δὲν τὸ ἐξετάζω, εἰδοποιῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι τὴν προσεχῆ Δευτέραν θὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου καὶ ἄνευ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἦναι παρὼν, διότι ἴσως εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δώσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου πληροφορίας τινάς.

§24Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Βουλευτὴς διὰ τὴν βραδύτητα τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησε· τὸ κατ’ ἐμὲ ἐφρόντισα ἀμέσως νὰ προσκαλέσω τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἀποστολὴν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, τῶν σχετικῶν Δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβον ταῦτα. Ἐλπίζω μέχρι τῆς αὔριον νὰ ἔλθουν τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ τὰ καταθέσω, καὶ νὰ δώσω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοῦ ἐζήτησεν. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ ζητηθέντα χθὲς περὶ Πταισματοδικείων, ἅτινα θέλω συμπληρώσει, καταθέτων καὶ τὸν ζητηθέντα πίνακα. Εἶναι ἔγγραφα τῆς ὁλομελείας τῶν δικαστηρίων διὰ τὰ Πταισματοδικεῖα αὐτὰ, τῶν ὁποίων τὴν κατάργησιν ἐπρότεινα.

§25Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τῶν ἐκκρεμῶν ἐργασιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς ἓν ἕκαστον τῶν Πταισματοδικείων καὶ εἰς ἓν ἕκαστον τῶν Εἰρηνοδικείων, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐργασία τῶν Πταισματοδικείων.

§26ΦΩΤΗΛΑΣ. Ποῖος ἐγνωμοδότησε, καὶ ἐπὶ τῇ προσκλήσει τίνος; Καὶ πρὶν ἢ εἰσαχθῇ ὁ Νόμος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ψηφισθῇ ὁ περὶ καταργήσεως, πῶς ἀπεφάνθησαν καὶ ἐπὶ τῇ προκλήσει τίνος τὰ Δικαστικὰ Συμβούλια περὶ συγχωνεύσεως Εἰρηνοδικείων καὶ συγχωνεύσεως Πταισματοδικείων;

§27ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον πρόκειται περὶ Πταισματοδικείων.

§28ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ περὶ Πταισματοδικείων τὸ αὐτὸ ἐρωτῶ.

§29ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν περὶ τοῦ πίνακος, τὸν ὁποῖον ζητεῖ ὁ ἔντιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς, ἐν τῷ πίνακι, τὸν ὁποῖον θέλω καταθέσει, ἐμφαίνεται πόσαι ὑποθέσεις ἐξεδικάσθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἑξάμηνον, τουτέστιν ἀπὸ τὸν Ἰούλιον μέχρι τοῦ Ἰανουαρίου 1884, καθὼς ἐπίσης πόσαι ποινικαὶ ὑποθέσεις ἐξεδικάσθησαν ἀπὸ τὰ Εἰρηνοδικεῖα πρὸ τῆς συστάσεως τῶν Πταισματοδικείων ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου μέχρι τοῦ Ἰουλίου, ὅτε συνεστήθησαν τὰ Πταισματοδικεῖα ἐκεῖνα, ἐμφαίνεται καὶ πόσαι ὑποθέσεις ἔμειναν ἐκκρεμεῖς ἀπὸ τὰ Εἰρηνοδικεῖα καὶ πόσαι ἀπὸ τὰ Πταισματοδικεῖα.

§30ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ τηλεγραφικῶς, ὅπως μᾶς πληροφορήσῃ ἡ Εἰσαγγελία ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ τὸ ἐνεστὼς ἔτος παρ’ ἑκάστου Εἰρηνοδικείου, διότι δὲν πιστεύω ἡ Βουλὴ νὰ θελήσῃ νὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἀποφασίσῃ ποῖα Εἰρηνοδικεῖα πρέπει νὰ διατηρήσῃ καὶ ποῖα νὰ καταργήσῃ. Ἂν εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων, τότε καὶ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ κρίνῃ καὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀποφασίσῃ ποῖα πρέπει νὰ καταργήσῃ, διότι σκοπεύει νὰ καταργήσῃ τὸ Εἰρηνοδικεῖον τῆς Φελόης, τὸ ὁποῖον ἔχει πενταπλάσιον ἀριθμὸν ἀποφάσεων, καὶ νὰ διατηρήσῃ τὸ Εἰρηνοδικεῖον τῆς Νωνάκριδος.

§31Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι αἱ ἀντιῤῥήσεις αἱ ὑποβαλλόμεναι, καὶ τὸ ἀντικείμενον περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται φέρει τοιαύτην σπουδαιότητα, ὥστε κατ’ ἐμὴν γνώμην ἡ συζήτησις τοιούτων Νομοσχεδίων ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῇ. Ὅταν πρόκειται νὰ φέρωμεν μεταβολὴν εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, καὶ εἰς ἀρχὰς, ἡ ὕπαρξις τῶν ὁποίων συνδέεται στενῶς μὲ συμφέροντα κοινωνικὰ, νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβαίνωμεν τοσοῦτον ἐσπευσμένως εἰς τὰς μεταβολὰς αὐτῶν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὅλην τὴν ἀναγκαίαν ὕλην, ἡ ὁποία δύναται νὰ μᾶς φωτίσῃ καὶ νὰ ἦναι τόσῳ μεγάλον συμφέρον, τὸ ὁποῖον νὰ δικαιολογῇ τὴν τοιαύτην μεταβολήν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἐλάττωσις 13 Εἰρηνοδικείων, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐλαττόνει τοὺς μισθοὺς, ἀφ’ ἑτέρου ἐλαττόνει τὰ τέλη, τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ παρακαλέσω νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως αὐτοῦ.

§32Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύω, μοὶ φαίνεται, γνῶμαι ὅτι ἐξηνέχθησαν πρὸ μικροῦ σχετικῶς πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως Πταισματοδικείων καὶ Εἰρηνοδικείων. Τὴν πρώτην γνώμην προέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν βουλευτής. Κατὰ τὴν γνώμην ταύτην προβάλλεται νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἐγγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκεν ὁ κ. βουλευτής· μεταξὺ δὲ τῶν λόγων τούτων κατέταξε καὶ τὸν ἑξῆς· ὅτι, ἐπειδὴ διὰ τοῦ νομοσχεδίου μεταβάλλεται ἡ νομοθεσία, ἡ κανονίζουσα τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην, νομίζει ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄξιον μεγαλειτέρας καὶ ἐμβριθεστέρας μελέτης. Ὁ λόγος οὗτος δὲν μοὶ φαίνεται, ἐκ τοῦ προχείρου ἐξεταζόμενος, δὲν μοὶ φαίνεται τοσοῦτον βάσιμος. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μεταβληθῶσιν οἱ νόμοι, κατὰ τοὺς ὁποίους ἀπονέμεται ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη, βεβαίως ὁ λόγος ἦτο ἀκαταμάχητος, ἀλλὰ δὲν ἐπέρχεται οὐδεμία μεταβολὴ ἐπὶ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Ἡ μόνη μεταβολὴ, ἡ ὁποία προβάλλεται, εἶναι νὰ ἐπανέλθωσι τὰ ὄργανα, τὰ ἀπονέμοντα τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην, εἰς οἵαν ἔκειντο κατάστασιν πρὸ τοῦ 1883. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἡ δευτέρα γνώμη, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, εἶναι, ὅτι τὰ Εἰρηνοδικεῖα, τῶν ὁποίων θέλει ἐπέλθει ἡ κατάργησις, πρέπει νὰ προσδιορισθοῦν διὰ τοῦ νόμου, διότι ἤκουσεν ὅτι μεταξὺ τῶν καταργηθησομένων Εἰρηνοδικείων εἶναι καί τι Εἰρηνοδικεῖον τῆς Ἐπαρχίας Καλαβρύτων, τὸ ὁποῖον νομίζει ὁ κ. βουλευτὴς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ, διότι ἄλλα Εἰρηνοδικεῖα ἔχουσιν ὀλιγωτέρας ὑποθέσεις καὶ συνεισφέρουσιν ὀλιγώτερον εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς τοπικῆς δικαιοσύνης. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον προβάλλει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχει βάσιν, διότι ἔστω βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἐσχημάτισεν εἰσέτι γνώμην περὶ τῶν Εἰρηνοδικείων, τὰ ὁποῖα θέλουσι καταργηθῆ. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀποδεχθῆ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, τότε θέλει ἐξετασθῆ ἡ χρησιμότης ἑκάστου τῶν Εἰρηνοδικείων, καὶ θέλει προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν κατάργησιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παρέχουσιν ὀλιγωτέραν χρησιμότητα εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς τοπικῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ ἐὰν καὶ μετ’ αὐτὴν τὴν διαβεβαίωσιν ἐπιμένῃ ὁ κ. βουλευτὴς Καλαβρύτων, τότε ἡ γνώμη αὐτοῦ οὐδὲν ἄλλο περιέχει εἰμὴ τὴν ἔννοιαν τῆς δυσπιστίας πρὸς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, διότι αὕτη εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ποιήσηται κακὴν χρῆσιν τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος παρέχει εἰς αὐτήν. Εἰς ταῦτα δὲν ἀντιλέγω, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ προτάσεις προβάλλονται προώρως. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ καὶ τοῦ κυρίου ἐκ Πατρῶν βουλευτοῦ ἠδύναντο νὰ προβληθῶσιν, ὅταν, προβαίνοντες εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§33Γ. ΚΟΥΣΤΑΣ. Μία ἀπὸ τὰς αἰτίας τῆς τόσης καταφορᾶς ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ κατὰ τῆς πεσούσης Κυβερνήσεως ἦτο καὶ ὁ περὶ καταναλώσεως ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων Νόμος, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς σούμας, ἀλλὰ καὶ μία ἀπὸ τὰς ὑποσχέσεις τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως ἦτο ἡ τροποποίησις τοῦ Νόμου τούτου. Ὁ μὲν ἀξιότιμος κύριος Πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἰσέτι δὲν κατήρτισε Νομοσχέδιον ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ὁ δὲ ἀξιότιμος πρώην Πρωθυπουργὸς κ. Τρικούπης, ἀναγνωρίσας τὸ σφαλερὸν τοῦ Νόμου τούτου, εἶχεν, ὡς ἐβεβαιώθη, ἕτερον Νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν ἐπρόφθασε νὰ τὸ ψηφίσῃ, διαλυθείσης τῆς Βουλῆς. Γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρὶν τῆς ψηφίσεως τοῦ περὶ οὗ πρόκειται Νόμου, ἐδαπανῶντο εἰς κατασκευὴν σούμας τριάκοντα περίπου ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου, καὶ ὅλα τὰ ἀποκοσκινίδια τριακοσίων ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου παραγομένου εἰς ὅλα τὰ σταφιδοφόρα μέρη, ἀλλ’ ἤδη μὲ τὸν ἰσχύοντα Νόμον τὰ μὲν κοσκινίδια χάνονται ἐντελῶς, τὰ δὲ τριάκοντα ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου μεταφέρονται εἰς τὸ τόπον τῆς καταναλώσεως καὶ ὑποβιβάζουν κατὰ πολὺ τὴν ἀξίαν τῆς καλῆς ποιότητος τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἐκτὸς δὲ τῆς μεγάλης ταύτης ζημίας προσγίνεται καὶ ἑτέρα· ὅλα τὰ ξυνίζοντα κρασιὰ καὶ τὰ στέμφυλα δὲν μεταποιοῦνται εἰς σούμαν, ἀλλὰ χάνονται ἐντελῶς. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὰς σταφυλὰς, τὰς μὴ παραγούσας καλὸν οἶνον· ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μάλιστα Κορινθίας τὸ πλεῖστον μέρος τῶν σταφυλῶν πρὶν τοῦ Νόμου τούτου ἐδαπανᾶτο εἰς κατασκευὴν σούμας· ἤδη αὐτὰ σήπονται εἰς τὰς ἀμπέλους, διότι δὲν παράγουν καλὸν οἶνον. Πρὸς θεραπείαν τῆς ζημίας ταύτης δὲν προτείνω τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, προτείνω δὲ τὴν ἐπιβολὴν φόρου τοσούτου ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καὶ χρωμένων εἰς κατασκευὴν σούμας ὑπὸ τῶν ἐν Πειραιεῖ δὲ ἐσχάτως συστηθέντων ἀποστακτικῶν καταστημάτων, ὥστε νὰ προτιμῶνται πρὸς κατασκευὴν τῆς σούμας ὁ σταφιδόκαρπος, τὰ στέμφυλα καὶ αἱ σταφυλαί, καὶ νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν τοιοῦτον φόρον, διότι καὶ ἐν Ῥωσσίᾳ ἀφέθη ἀφορολόγητος ὁ μόνον πρὸς βρῶσιν εἰσαγόμενος σταφιδόκαρπος, δὲν ἐπετράπη ὅμως καὶ ἡ μεταποίησις αὐτοῦ εἰς οἶνον. Κύριοι Βουλευταί, γνωρίζω τὸ «γνῶθι σαυτὸν», καὶ γνωρίζω ὅτι ἵσταμαι ἀντικρὺς τόσων ἐξοχοτήτων, καὶ δειλιῶ νὰ ἔμβω εἰς ἐξέτασιν ἀντικειμένων ἄλλων γενικώτερον· περιορίζομαι νὰ εἴπω μόνον, ὅτι ἔλαβον ἐντολὴν ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς μου νὰ ὑποστηρίξω τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ὄχι διότι εἶναι Πελοποννήσιος (διότι εἶναι ἀποκρουστέαι αἱ διακρίσεις αὗται), ὄχι διότι εἶναι Γορτύνιος, διότι καὶ ἐγὼ ἐγεννήθην καὶ ἀνετράφην εἰς Βυτίνην τῆς Γόρτυνος, ἀλλὰ διότι ὑπεσχέθη διὰ τοῦ προγράμματός του, ἐκτὸς πολλῶν ἄλλων, νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς φόρους, νὰ τροποποιήσῃ τοὺς φορολογικοὺς Νόμους τοῦ οἴνου καὶ τῆς σούμας, καὶ νὰ φέρῃ εἰς ἰσοζύγιον τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ βλέπω μὲ λύπην μου ὅτι, ἂν καὶ εὑρισκόμεθα ἐγγύτατα εἰς τὸν τρυγητὸν τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ τῶν ἀμπέλων, καὶ ὅτι ὀλίγισται ἡμέραι μένουν διὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, δὲν εἰσήχθη εἰσέτι τὸ περὶ τῆς σούμας ἰδίως Νομοσχέδιον, πρὸς πρόληψιν τόσης μεγάλης ἀναφερθείσης ζημίας· ὅτι ὁ ὑπὸ συζήτησιν φορολογικὸς Νόμος τοῦ οἴνου, νομίζω ὅτι εἶναι βαρύτερος τοῦ ἐν ἰσχύϊ, καὶ δὲν θὰ τὸν ψηφίσω, διότι ὑπόκεινται εἰς τὸν φόρον τοῦτον καὶ οἱ παραγωγοὶ, καὶ γνωρίζω, ὅτι οἱ χωρικοὶ καὶ οἱ ἐργάται μετὰ τὸν ἄρτον ἔχουν τὸν οἶνον, καί τινες τούτων προτιμοῦν τὸν οἶνον διὰ νὰ ἐργασθοῦν. Ὁ ἐν ἰσχύϊ Νόμος ἔχει τὸ ἐλαττωματικὸν νὰ φορολογοῦνται καὶ οἱ ξυνίζοντες οἶνοι· καὶ αὐτὸ τὸ μέρος νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ τροποποιηθῇ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβε τὸ μέτρον καὶ οἱ μονοετεῖς κληροῦχοι νὰ μὴ κατατάσσωνται εἰς τὰ ἐντὸς τοῦ Νομοῦ ἑδρεύοντα τάγματα. Παρακαλῶ δὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν καὶ σεβαστὸν θεῖόν μου καὶ τοὺς ἀξιοτίμους ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς, ὡς καὶ τὸν ἐξάδελφόν μου ἀξιότιμον κ. Ζυγομαλᾶν, νὰ μὲ εἴπουν τί νὰ εἴπω δι’ αὐτὰ εἰς τοὺς ἐντολεῖς μου, ἐπανερχόμενος εἰς τὴν Ἐπαρχίαν μου, καὶ πῶς νὰ δικαιολογήσω τὴν μὴ σύστασιν Πρωτοδικείου τόσον δικαίαν ἐν τῇ Κορινθίᾳ, τὴν μὴ εἰσέτι ἐκπλήρωσιν τῆς ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ ὑποσχέσεως διὰ τὴν προκυμαίαν Κορίνθου, διὰ τὴν παῦσιν τεσσάρων καθηγητῶν τοῦ Γυμνασίου Κορίνθου καὶ διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Πταισματοδικείου.

§34ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ εὐχαρίστησίν μου ἐπορίσθην ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κορινθίας βουλευτοῦ πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐγνώριζον μέχρι τοῦδε. Ἐγνώριζον, ὅτι τὸ πρόγραμμα τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐκλήθη νὰ ἐκτελέσῃ, ὅτι τὸ πρόγραμμα τοῦτο εἶχεν ἀτέλειαν μεγάλην, ἕνεκα τῆς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κορίνθου, ἀποσταλεὶς εἰς τὴν Βουλὴν ὡς βουλευτὴς, δὲν ἠδυνήθη νὰ συνταχθῇ μετὰ τῆς πλειονοψηφίας καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἡ ἀτέλεια, τὴν ὁποίαν τὸ πρόγραμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶχε, ἦτο ὅτι δὲν περιέλαβεν ἐν αὐτῷ τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θέλει συστηθῇ Πρωτοδικεῖον ἐν Κορίνθῳ· καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν ἦλθεν ἐνταῦθα ὁ κ. Κούστας, προσῆλθε πρὸς ἐμὲ καὶ μὲ ἠρώτησεν· «Ὑπόσχεσαι νὰ συντελέσῃς εἰς σύστασιν Πρωτοδικείου ἐν Κορίνθῳ; Οὐχὶ, δὲν ὑπόσχομαι, ἀπήντησα. Λοιπὸν δὲν σᾶς ὑποστηρίζω, ἀπήντησεν εἰς ἐμὲ ὁ κ. Κούστας. Σᾶς εὐχαριστῶ ἀπήντησα καὶ ἐγὼ εἰς αὐτόν·» Ἀλλὰ σήμερον μανθάνω, ὅτι τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἦτο καλὸν, καὶ κρίνει αὐτὸ καλὸν καὶ ὁ κ. βουλευτὴς Κορινθίας. Καὶ μήπως ἐξ ἰδιοτροπίας ἐγὼ ἠρνήθην εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Κορινθίας τὴν ζητηθεῖσάν μοι ὑπόσχεσιν, ἵνα συντελέσω εἰς σύστασιν Πρωτοδικείου ἐν Κορίνθῳ; παντάπασι. Τὰ περὶ αὐξήσεως τῶν Πρωτοδικείων συνεζητήθησαν πολλάκις ἐν ταῖς Βουλαῖς κατὰ τὰς παρελθούσας Περιόδους. Κατά τινα μάλιστα Περίοδον ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ῥητῶς ἐπροτάθη ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργείου ἡ σύστασις Πρωτοδικείου ἐν Κορίνθῳ, καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι συνέπεια τῆς προτάσεως ἐκείνης ὑπῆρξεν ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδεχθῇ ἑσπέραν τινὰ τὴν σύστασιν 34 Πρωτοδικείων ἀντὶ τοῦ ἑνὸς ἐν Κορίνθῳ. Οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους καὶ τότε ἤμην ὑπὲρ τῆς συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν πάσαις ταῖς Ἐπαρχίαις, εἰσὶν ἤδη γνωστοὶ, οὐδὲ πρόκειται νὰ συζητήσωμεν σήμεραν διὰ ποῖον λόγον ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας ἐνδιαφέρεται διὰ νὰ συστηθῇ Πρωτοδικεῖον ἐν Κορίνθῳ, ἥτις ἀπέχει τρεῖς ὥρας ἢ πέντε ὥρας, καὶ μετὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου 2 ἢ 3 ὥρας ἀπὸ τὸ Ναύπλιον. Ἂν συνιστᾶτο Πρωτοδικεῖον ἐν Κορίνθῳ, τί θὰ ἔλεγέ τις καὶ ἰδίως ἐγὼ πρὸς τοὺς ἐμοὺς ἐκλογεῖς, οἵτινες, κατοικοῦντες μεσόγειον Ἐπαρχίαν, ἀναγκάζονται νὰ ὁδοιπορῶσι 18 καὶ 20 ὥρας διὰ νὰ φθάσουν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Πρωτοδικείου; Τί νὰ εἴπω πρὸς τοὺς κατοίκους Εὐρυτανίας; Τί νὰ εἴπω πρὸς τοὺς κατοίκους Καλαβρύτων; Τί νὰ εἴπω πρὸς τοὺς κατοίκους τόσων ἄλλων Ἐπαρχιῶν, οἵτινες τῳόντι διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας ὑφίστανται πάσας τὰς δυσκολίας καὶ πάντα τὰ δεινὰ τῆς μακρᾶς ὁδοιπορίας, ἐν μέσῳ ἀποκρήμνων μερῶν, ἅτινα διέρχονται, ἀναγκαζόμενοι νὰ ὁδοιπορῶσι διὰ νὰ ἐμφανίζωνται ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης; Ἐξεπλάγην μάλιστα, διότι μετὰ ἀνάπαυλαν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε θέσει τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Κορινθίας πρὸ καιροῦ ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων αὐτοῦ, ἐκλεχθεὶς σήμερον βουλευτὴς καὶ ἀξιωθεὶς τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῶν, ἐνόμισεν ὅτι ἡ πρώτη πρᾶξις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ προβῇ, ἦτο νὰ προβάλῃ προτάσεις συναλλαγῆς, ἀναλόγως τῶν ὁποίων ἔμελλε νὰ ῥυθμίσῃ τὴν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ πολιτείαν αὑτοῦ. Οὐδεὶς λόγος ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσῃ αὐτὸν διὰ νὰ δίδῃ τὴν ψῆφόν του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἢ διὰ νὰ ἀρνῆται αὐτήν· οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους προβάλλει, δὲν δύνανται νὰ δικαιολογήσωσι τὸν σχηματισμὸν πεποιθήσεως τῶν βουλευτῶν, ὅτι δῆθεν εἶναι συνεπαρχιώτης μου, ὡς καταγόμενος ἔκ τινος Δήμου τῆς Γόρτυνος ἢ ὅτι δὲν συνδεόμεθα διὰ δεσμῶν φιλίας ἢ συγγενείας, ἢ ὅτι δὲν εἰξεύρω ποῖον ὄνομα οἰκογενειακὸν φέρει. Ταῦτα δὲν εἶναι λόγοι δυνάμενοι νὰ ἐπηρεάσωσι τοὺς βουλευτὰς εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς γνώμης των περὶ τῆς πολιτείας τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν γνώμην τῶν βουλευτῶν ἐπὶ τῶν πράξεων ἡμῶν ἢ τῶν παραλείψεων ἡμῶν, καὶ παρακαλοῦμεν τοὺς βουλευτὰς νὰ δίδωσι προσοχὴν καὶ νὰ ἐρευνῶσι περὶ αὐτῶν, καὶ ἐκ τοῦ πορίσματος τῆς ἐρεύνης αὐτῶν νὰ σχηματίζωσι τὰς περὶ τοῦ Ὑπουργείου πεποιθήσεις αὐτῶν. Μίαν μόνον εὑρίσκω εὔλογον αἰτίασιν ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κορίνθου προέβαλε κατὰ τοῦ Ὑπουργείου, τὴν παρατήρησιν, ὅτι παρελίπομεν ἕνα ὅρον τοῦ προγράμματος, τὸν ὁποῖον ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶχεν ἐπαγγελθῆ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τῷ ὄντι καθυστερήσαμεν, ἵνα ἐκπληρώσωμεν ἕνα ἐκ τῶν ὅρων τοῦ προγράμματος. Οὗτος ἦτο ἡ μεταβολὴ τοῦ νόμου περὶ δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν. Ὠφείλομεν τῷ ὄντι νὰ φέρωμεν εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου τοιούτου, δὲν ὑπεβάλομεν δὲ τοιαύτην πρότασιν, καὶ κατὰ τοῦτο καθυστερήσαμεν. Ἀλλ’ ἐξέθηκα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅταν εἰσήγαγον εἰς αὐτὴν τὸν Προϋπολογισμὸν, τοὺς λόγους, δι’ οὓς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκτελέσωμεν τὴν ὑπόσχεσιν ἡμῶν ταύτην, καὶ εἶναι ἡ μόνη ὑπόσχεσις, τὴν ὁποίαν δὲν ἐδυνήθημεν νὰ ἐκτελέσωμεν. Ὁ κανονισμὸς τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν δὲν ἠδύνατο νὰ καταρτισθῇ ἐν νομοσχεδίῳ τοσοῦτον προχείρως καὶ ἐπιπολαίως, διότι ὁ κανονισμὸς οὗτος ἐπηρεάζει τὰ συμφέροντα πολλῶν τάξεων παραγουσῶν ἐν Ἑλλάδι, ὁ δὲ βραχύτατος χρόνος, ὁ ἀπὸ τῆς κλήσεως ἡμῶν εἰς τὴν Διοίκησιν μέχρι τοῦδε παρεληλυθὼς, δὲν ἐπήρκει διὰ νὰ περάνωμεν τὰς μελέτας, τὰς ὁποίας ἠρξάμεθα ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος τούτου. Διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν προτιμότερον νὰ ἀναβάλωμεν τὴν πρότασιν νομοσχεδίου τοιούτου, ἕως οὗ περάνωμεν πάσας τὰς μελέτας ἡμῶν καὶ δυνηθῶμεν νὰ καταρτίσωμεν νομοσχέδιον πλῆρες, τὸ ὁποῖον νὰ συναρμολογῇ τὰ συγκρουόμενα συμφέροντα τῶν διαφόρων τάξεων, καὶ νὰ μὴ ἐπιφέρῃ ζημίαν ἢ βλάβην εἰς οὐδεμίαν ἐξ αὐτῶν.

§35ΚΟΥΣΤΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§36Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἔσχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἀκροασθῶ τῶν λόγων τοῦ ἐντίμου συναδέλφου κ. Κούστα, διότι ἤμην ἠσχολημένος ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρότεινε λίαν ἀξιεπαίνως τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου ἐν Κορινθίᾳ, ἥτις καὶ διὰ τὸν πληθυσμὸν καὶ διὰ τὰς πλουσίας εἰσφορὰς αὐτῆς εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον δικαιοῦται, κατ’ ἐμὲ, οὐ μόνον νὰ ἀξιώσῃ εὐλογώτατα Πρωτοδικεῖον, ἀλλὰ καὶ ἄλλας παροχὰς ἐκτάκτους ὑπὲρ ἑαυτῆς, ἂν αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τοῦ Κράτους ἐπέτρεπον σήμερον νὰ γένηται σκέψις σπουδαία περὶ δαπανῶν καὶ παροχῶν, ἐνῷ χαίνοντα ἐλλείμματα, ἀπειλοῦντα τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον, καθιστῶσιν ἄκαιρον τὴν πρότασιν ταύτην. Οὐχ ἧττον ἐπωφελούμενος τὴν δοθεῖσαν ἀφορμὴν, προστίθημι καὶ ἐγὼ τὰς εὐχάς μου εἰς τὰς εὐχὰς τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κυρίου Κούστα, ὅπως συστηθῇ Πρωτοδικεῖον καὶ μὴ καταργηθῇ κἀνὲν εἰρηνοδικεῖον. Προτείνω πρὸς τούτοις, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἁπλῶν εὐχῶν, νὰ συστηθῇ ἐν Κορινθίᾳ καὶ μία Γεωργικὴ Τράπεζα δανείζουσα ἐπὶ τόκῳ 2% (γέλως). Καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἔλθωμεν εἰς συναγωνισμὸν πρὸς τοὺς συναδέλφους ἐπὶ εὐχῶν, δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ ἐπεκτείνω τὰς εὐλόγους ἀξιώσεις καὶ νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἄλλας προτάσεις· εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη πρὸς προαγωγὴν τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων νὰ συστηθῇ καὶ μία Σχολὴ τεχνικὴ, παρασκευάζουσα τοὺς νέους ἱκανοὺς διὰ τὴν βιομηχανίαν καὶ τέχνας, Σχολὴ, ἥτις νὰ δύνηται νὰ παρασκευάζῃ γεωμέτρας, ὁδοστάτας, ὁδοποιούς, ἐπιστήμονας, γεωργοὺς καὶ βιομηχάνους (γέλως). Προτείνω νὰ συστηθῇ, εὐθὺς ὡς πολλαπλασιασθῶσιν αἱ σχέσεις καὶ συναλλαγαὶ, πλὴν τοῦ Πρωτοδικείου, καὶ τμῆμα Ἐφετείου (ἱλαρότης), καὶ ταῦτα πάντα προσθέτω, διότι ὁ κύριος Κούστας ἦλθεν ἐπίκουρος εἰς τὴν πρότασίν μου περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν, τῶν προερχομένων ἐκ τῆς ξηρᾶς σταφίδος, τῶν στεμφύλων καὶ τῶν ὀξέων οἴνων. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἦλθεν εἰς ἐπικουρίαν μου, καίτοι ἀνήκων εἰς τὴν ἄλλην πτέρυγα, ἔρχομαι καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζων τὰς προτάσεις του, καίτοι φρονῶν, ὅτι τοιαῦται προτάσεις ἐρχόμεναι εἰς τὴν Βουλὴν τόσῳ ἀκαίρως καὶ ὡς ἁπλαῖ εὐχαὶ πρὸς ἐπίδειξιν, ὅπως ἔρχονται αἱ σημεριναὶ ἐν ὥρᾳ καθ’ ἣν στερεῖται τὸ Δημόσιον ταμεῖον τῶν ἀπολύτως ἀναγκαίων δαπανῶν πρὸς συντήρησιν τοῦ Κράτους, δὲν δύνανται νὰ τύχωσι παρὰ τῆς Βουλῆς σοβαρωτέρας ὑποδοχῆς. Ἐπιμένω ἰσχυριζόμενος, ὅτι ἡ ἀξίωσις τῆς Κορινθίας περὶ συστάσεως Πρωτοδικείου, εὐθὺς ὡς αἱ οἰκονομικαὶ ἀνωμαλίαι ἐπιτρέψωσι τοῦτο, εἶναι ἀξία τῆς προσοχῆς καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν θὰ λείψω νὰ ὑποστηρίξω σοβαρῶς καὶ σπουδαίως τὴν πρότασιν ταύτην πάσῃ δυνάμει καὶ εὐελπίζομαι καὶ ἀποτελεσματικῶς. Αἱ ἄκαιροι ἀνακινήσεις τῶν ζητημάτων βεβαίως δὲν γίνονται ἐπ’ ὠφελείᾳ αὐτῶν, ὡς ἀπέδειξε καὶ ἡ σημερινὴ συζήτησις.

§37ΚΟΥΣΤΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος Πετρίδης σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐσυμφώνησε μ’ ἐμὲ, ἀλλὰ μὲ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἐξεφράσθη, ἐκίνησε μᾶλλον τὸν γέλωτα, καὶ τὸ τοιοῦτο δὲν φέρει ὠφέλιαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν (θόρυβος). Πρέπει νὰ προσέχῃ πολὺ εἰς τὸ μέλλον (θόρυβος).

§38Γ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριοι, πρὸ δύο ἐτῶν ἡ Σύγκλητος τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου προεκήρυξε διαγωνισμὸν πρὸς κατασκευὴν ἀνδριάντος τοῦ Γυλφόρδ, τοῦ ἱδρυτοῦ τῆς Ἀκαδημίας Κερκύρας. Ὁ διαγωνισμὸς ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν, διηγωνίσθησαν διάφοροι καλλιτέχναι καὶ ἀπεδόθη ἡ προτίμησις εἰς ἕνα, τοῦ ὁποίου τὸ πρόπλασμα ἐθεωρήθη καλλίτερον. Συνήφθη συμβόλαιον, τοῦ ὁποίου τοὺς ὅρους ἐξετέλεσεν ὁ καλλιτέχνης. Ἀφοῦ ἐπεράτωσε τὸ ἔργον του, ἀνεφέρθη πρὸς τὸν Πρύτανιν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὸν παρεκάλεσε νὰ τῷ ἐπιτραπῇ νὰ τοποθετήσῃ τὸ ἔργον του εἰς τὴν ὑπὸ τοῦ συμβολαίου ὡρισμένην θέσιν, ἀλλ’ ὁ κ. Πρύτανις ἐκώφευσε· τότε ὁ τεχνίτης διεμαρτυρήθη κατὰ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐκώφευσεν ὁ κ. Πρύτανις. Ὁ τεχνίτης ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι ἐντὸς τοῦ δικαιώματός του νὰ ἐκτελέσῃ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἀνεδέχθη, καὶ προέβη μόνος του νὰ προπαρασκευάσῃ τὰ πάντα πρὸς τοποθέτησιν· μετέφερε λοιπὸν τὰ ἀναγκαῖα μαρμάρινα βάθρα εἰς τὸν πρὸς ὅν ὅρον, ἀλλ’ ἐνῷ προέβη εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐπὶ τόπου καὶ ἐξώδευσε πολλὰ χρήματα, τὴν νύκτα, τῇ διαταγῇ τοῦ Πρυτάνεως, ἐξηφανίσθησαν τὰ πάντα. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας, διατὶ ἐμποδίσθη ἡ ἐκτέλεσις τῶν ὅρων τοῦ συμβολαίου. Ὁ καλλιτέχνης ἔχει διπλοῦν συμφέρον· πρῶτον μὲν νὰ λάβῃ τὴν συμφωνηθεῖσαν ἀμοιβὴν διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου, καὶ δεύτερον νὰ ἱκανοποιηθῇ ἠθικῶς καὶ συστηθῇ ὡς τεχνίτης. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἂν δὲν ἔχῃ προχείρους τὰς πληροφορίας, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς φέρῃ αὐτὰς κατόπιν.

§39Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ὁ καλλιτέχνης, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς, ἀνεφέρθη καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· τὴν ἀναφοράν του ἔπεμψα εἰς τὴν Πρυτανείαν. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι ἡ Πρυτανεία νύκτωρ κατέῤῥιψε τὰ ἔργα τῆς ἡμέρας· τὸ ἀντίθετον συνέβη. Τὴν νύκτα ὁ καλλιτέχνης ἔθεσε πρὸ τοῦ Πανεπιστημίου μάρμαρα, τὰ ὁποῖα τὴν ἡμέραν ἡ Πρυτανεία ἀφῄρεσε, διότι ἐτέθησαν ἄνευ τῆς ἐντολῆς αὐτῆς. Ἀναμένω πληροφορίας, τὰς ὁποίας θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν.

§40ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Τὸ ῥηθὲν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀληθές. Ὁ τεχνίτης εἶχε τὸ δικαίωμα διὰ τοῦ συμβολαίου νὰ φέρῃ τὰ ἀναγκαῖα μάρμαρα διὰ τὰ βάθρα, ἀλλὰ δὲν εἶναι παράπτωμα, ἂν τὰ μάρμαρα, μακρόθεν κομιζόμενα, ἔφθασαν ἐκεῖ τὴν νύκτα· καὶ ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ παρεξήγησις.

§41Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ καταθέσω ἀναφορὰν πολλῶν ἀξιοτίμων ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων Χαλκίδος παραπονουμένων ὅτι ἐνῷ ὑπάρχουσιν ἐν τῷ νομῷ Εὐβοίας καὶ ἀλλαχοῦ πολλοὶ χειροκέντητοι ἱστοί, εἰσάγονται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ὑφάσματα διὰ βεβαμμένων νημάτων παραγόμενα, τὰ ὁποῖα πολὺ ὑστεροῦσιν ὡς πρὸς τὴν ποιότητα τῶν ἐντοπίων ἕνεκα τῶν εὐτελῶν ὑλικῶν, τὰ ὁποῖα οἱ ἀλλοδαποὶ μεταχειρίζονται. Ἐπειδὴ τὰ ἐξ ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενα ἔχουσιν εὐτελεστέραν τιμὴν, γίνεται διαγωνισμὸς ἄνισος εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν ἐπὶ βλάβῃ καὶ τῶν βιομηχάνων καὶ τῶν καταναλωτῶν, οἱ ὁποῖοι τὰ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εὑρίσκουσιν εὐθηνότερα μὲν, κατὰ πολὺ ὅμως ὑστεροῦντα ὡς πρὸς τὴν διάρκειαν. Οἱ συμπολῖταί μου παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μεριμνήσῃ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι περὶ τροποποιήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν ὑφασμάτων, τῶν διὰ βεβαμμένων νημάτων παραγομένων, ἵνα ἐπέλθῃ ἰσότης ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς κοινωνίας.

§42Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι, ἀπὸ τῆς χθὲς διενεμήθη εἰς τὴν Βουλὴν πρότασις, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω περὶ ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος διατάξεών τινων τοῦ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων νόμου. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγραφῇ, ἔστω καὶ τελευταία, εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§44ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευμάτων τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος καὶ τῶν ὀξέων οἴνων. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν νὰ θεωρήσῃ κατεπείγουσαν τὴν πρότασιν ταύτην καὶ νὰ τεθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι στηρίζεται εἰς λόγους δικαιολογημένους.

§45ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἄς γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις τὴν Δευτέραν, διὰ νὰ λάβωμεν καιρὸν νὰ τὴν μελετήσωμεν.

§46Δ. ΤΖΑΝΕΣ. Διὰ προτάσεώς μου ἐζήτησα τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 97 τοῦ Νόμου ΑΝʹ περὶ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων. Ἡ πρότασίς μου ἐκείνη ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη· Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι ἀφορᾷ τὰ γενικώτερα κοινωνικὰ συμφέροντα, διότι ὁ περιορισμὸς τῆς ἡλικίας ὁ ἀναγραφόμενος ἐν τῷ Νόμῳ, ἣν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ εἰσερχόμενος εἰς τὴν Σχολὴν, ἀποκλείει τοὺς νέους τῶν Ἐπαρχιῶν· διότι ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις οἱ νέοι ἂν δὲν ἔχουν τὸ 19 ἔτος τῆς ἡλικίας, δὲν δύνανται νὰ ὦσι κατηρτισμένοι ὅπως εἰσέρχωνται εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων. Παρακαλῶ λοιπὸν ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν διὰ νὰ συζητηθῇ. Πρόκειται περὶ γενικοῦ συμφέροντος.

§47ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον ἕνεκα λόγων ὑγείας ν’ ἀποδημήσῃ καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ὁ Βασιλεὺς εἰς τὴν Εὐρώπην, παρεσκευάσθη σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. (Ὅρα Παράρτημα).

§48ΤΡΥΓΩΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης ἐξελέχθη Ἐπιτροπή. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ μειονοψηφία δὲν ἀντιπροσωπεύεται, ἕνεκα παρεξηγήσεων, παρακαλῶ νὰ προστεθῇ, ἂν ἦναι δυνατὸν, καὶ ὁ τέταρτος, ὁ κ. Δημητριάδης, καὶ οὕτω ἐκλείψῃ πᾶν παράπονον.

§49ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ περὶ συστάσεων Ἐπιτροπῶν ἐκανονίσθησαν οὕτω διὰ τοῦ Κανονισμοῦ ὥστε νὰ καθίσταται ἐφικτὸν ν’ ἀντιπροσωπεύεται καὶ ἡ μειοψηφία. Ἡ πλειοψηφία ἐτήρησε τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τῆς ἐκλεχθείσης Ἐπιτροπῆς, τῆς μεταβησομένης εἰς Ἄρταν, ἀλλὰ καὶ ἡ μειοψηφία ἐτήρησε τὰς διατάξεις· ἐπῆλθεν ὅμως τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ ἐκλεχθῶσι καὶ οἱ τρεῖς ἀνήκοντες εἰς τὴν πλειοψηφίαν. Ἄλλοτε τοιοῦτόν τι συνέβη ἐν γνώσει καὶ μετὰ μελέτην, ἤδη ὅμως τυχαίως. Δὲν ἀντιλέγω, ἵνα καὶ ἡ μειοψηφία ἀντιπροσωπευθῇ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ νὰ προστεθῇ καὶ τέταρτος, δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν. Ἐκεῖνο μόνον, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν, εἶναι, νὰ ἐξετασθῶσι τὰ πράγματα ἀκριβῶς, ἵνα φωτισθῇ ἡ Βουλή.

§50ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Συνέπεσε νὰ εἶμαι ἐγὼ τὸ τέταρτον μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ μεταβῇ εἰς Ἄρταν· δηλῶ δὲ ὅτι δὲν δέχομαι νὰ μεταβῶ, καὶ ἂς φροντίσῃ ἡ Βουλὴ νὰ σταλῇ ἕτερος.

§51ΤΡΥΓΩΝΗΣ. Νὰ μὴ γείνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησις.

§52ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρότασις ἐγένετο ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ὁ βουλευτὴς τῆς μειοψηφίας κύριος Δημητριάδης συνήνει νὰ μεταβῇ εἰς Ἄρταν· ἤδη, ὅτε δηλοῖ, ὅτι δὲν δέχεται, ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ ἂν θέλῃ νὰ προσθέσῃ καὶ τέταρτον.

§53ΤΡΥΓΩΝΗΣ. Ἄς δεχθῇ ἡ Βουλὴ καὶ τὸν τέταρτον, καὶ ἂν θέλῃ ἂς ὑπάγῃ, ἂν δὲν θέλῃ ἂς μὴ ὑπάγῃ (θόρυβος).

§54ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν δέχηται νὰ προστεθῇ καὶ τέταρτον μέλος εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀνῆκον εἰς τὴν μειοψηφίαν. Ἐὰν δὲ ἓν ἐκ τῶν τεσσάρων μελῶν παραιτηθῇ, τότε ν’ ἀπέρχωνται μόνον τὰ τρία μέλη.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν, ὅπως διετυπώθη παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ;

§56ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Προξενικῶν Ἀρχῶν.

§58ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Προὐτιθέμην, κύριοι, ἐν ἀρχῇ, λαμβάνων τὸν λόγον, ν’ ἀγορεύσω διὰ μακρῶν, οὐχὶ βεβαίως ὅπως ἐξάρω τὰς πολλὰς καὶ παντοίας ἀρετὰς τοῦ ἐν ἰσχύϊ Προξενικοῦ ἡμῶν νόμου, οὐδ’ ὅπως ἀνακηρύξω αὐτὸν «ἔργον σοφῆς προνοίας καὶ βαθείας μελέτης», ὡς ἔπραξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Βλάχος, ἀλλ’ ὅπως ὑποδείξω τὸ ἐπ’ ἐμοὶ τὰς πολλὰς καὶ μεγάλας αὐτοῦ ἐλλείψεις, συνάμα δὲ καὶ τὰς εἰς αὐτὸν ἀπενεκτέας μεταῤῥυθμίσεις, εἰς ἃς ἀνάγκη πᾶσα νὰ προβῶμεν, ἂν ἐπιθυμῶμεν νὰ ἴδωμεν αὐτὸν λειτουργοῦντα ἐπ’ ἀγαθῷ τῷ ὄντι τῆς Προξενικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας. Ἤθελον ἰδίᾳ νὰ ὑποδείξω τὰς ἐλλείψεις ἐκείνας, ἅς τινας τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, οὐδὲ θεραπεύει τὸ παράπαν. Εὐτυχῶς ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήλλαξέ με τοῦ κόπου τούτου, δηλώσας ἤδη, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἀνομολογεῖ μὲν τὰς ἐλλείψεις, πλὴν διὰ τὸ κατεπεῖγον τοῦ χρόνου δὲν ἠδύνατο νῦν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς πλείονας μεταῤῥυθμίσεις τοῦ Προξενικοῦ ἡμῶν νόμου, ἐπιφυλάττεται δὲ ἐν προσεχεῖ μέλλοντι νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἔχων δι’ ἐλπίδος, ὅτι τῷ ὄντι ὡς τάχιστα, δοθείσης εὐχερείας, τὸ Ὑπουργεῖον θὰ πληρώσῃ τὴν οὕτως ἐπισήμως γενομένην ἐπαγγελίαν, δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω σήμερον εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα τῶν ἐλλείψεων τοῦ Προξενικοῦ ἡμῶν νόμου καὶ εἰς τὰς ἐπενεκτέας εἰς αὐτὸν βελτιώσεις. Θὰ παρεκάλουν ὅμως ὑμᾶς νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, ὅπως τό γε νῦν εἴπω περὶ αὐτῶν βραχέα τινὰ ἐν κεφαλαίῳ καὶ δὴ ἐν σχέσει πρὸς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Σπουδαιοτάτην καινοτομίαν καθιεροῖ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ὡς πρὸς τὰ προσόντα, τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ Προξενικῷ ἡμῶν νόμῳ. Πλὴν οἱ συντάκται αὐτοῦ δὲν εὑρίσκουσι τὰ προσόντα ἐκεῖνα ὀλίγα καὶ ἀνεπαρκῆ, οὐδὲ φροντίζουσι περὶ συμπληρώσεων αὐτῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον προβάλλονται τὴν ἐλάττωσιν, εἰμὴ καὶ τὴν παντελῆ αὐτῶν ἀνατροπήν. Ἐγὼ θεωρῶ ἀπολύτως ἀναγκαίαν τὴν συμπλήρωσιν καί, εἰ δυνατόν, ἐπαύξησιν τῶν ἐν τῷ Προξενικῷ ἡμῶν νόμῳ ἀναγεγραμμένων προσόντων, ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὴν ἐν τῇ Ἀνατολῇ Προξενικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν. Οὐδεὶς βεβαίως ἀγνοεῖ, ὁποῖα συμφέροντα ἔχει νὰ διεκδικήσῃ τὸ Ἔθνος ἡμῶν ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ, ὁπόσον δὲ τὰ συμφέροντα ταῦτα συγκρούονται πρὸς τὰ συμφέροντα ἄλλων Ἐθνῶν πολλῷ ἰσχυροτέρων καὶ κραταιοτέρων τοῦ ἡμετέρου. Εἰς διεκδίκησιν τῶν τοιούτων ἡμῶν συμφερόντων δὲν ἔχει ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐπιδείξηται τὸν ὄγκον τῶν ἄλλων Κρατῶν, ὀφείλει δὲ νὰ ἐρεισθῇ πρὸ πάντων εἰς τὴν ἱκανότητα τῶν Ἀντιπροσώπων αὐτῆς. Τούτου ἕνεκεν ἔπρεπε ν’ ἀξιῶμεν παρὰ τῶν ἡμετέρων ἐν τῇ Ἀνατολῇ Ἀντιπροσώπων ἐξαιρετικὰ προσόντα, προσόντα τοιαῦτα, οἷα θὰ ἠδύναντο νὰ ἀναπληρώσί πως καὶ τὸ ἐλλεῖπον τῆς ἰσχύος καὶ δυνάμεως τοῦ ἡμετέρου Κράτους. Δυστυχῶς ὅμως τὰ προσόντα τῶν ἡμετέρων Ἀντιπροσώπων, οὐ μόνον ἀνώτερα δὲν εἶναι τῶν προσόντων τῶν Ἀντιπροσώπων τῶν ἄλλων Κρατῶν, οὐδὲ ἴσα πρὸς ταῦτα, ἀλλὰ καὶ πολὺ ὑστεροῦσιν αὐτῶν. Ἐὰν ὅμως τὰ ἄλλα Κράτη, τὰ δυνάμενα νὰ ἐπιβληθῶσι καὶ διὰ τοῦ ὄγκου τῆς ἰσχύος καὶ δυνάμεως αὐτῶν ἐν τῇ Ἀνατολῇ, φροντίζωσι νὰ ἔχωσιν Ἀντιπροσώπους, ἄριστα κατηρτισμένους, ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ, πόσῳ μᾶλλον ἔπρεπε νὰ πράξωμεν τοῦτο ἡμεῖς οἱ μικροὶ καὶ ἀνίσχυροι, πρὸς οὓς ἀκριβῶς τὰ μεγάλα ἐκεῖνα Κράτη ἀνταγωνίζονται κατὰ τὸ πλεῖστον ἐν τῇ Ἀνατολῇ; Δὲν εἶναι βεβαίως τοῦ παρόντος νὰ ἐκθέσω πῶς καταρτίζονται οἱ Ἀντιπρόσωποι τῶν ἄλλων Κρατῶν, ποῖα δὲ τὰ προσόντα αὐτῶν· δὲν θεωρῶ ὅμως καὶ ὅλως ἄσκοπον, δίκην παραδείγματος, νὰ ὑπομνήσω ὑμᾶς ἐν συντόμῳ τὸν καταρτισμὸν καὶ τὰ προσόντα τῶν Ἀντιπροσώπων ἑνὸς τοὐλάχιστον τῶν ὑπαινιττομένων Κρατῶν, τῆς Αὐστρίας καὶ Οὑγγαρίας. Οἱ μέλλοντες ν’ ἀντιπροσωπεύσωσιν ἐν τῇ Ἀνατολῇ τὴν παραδουνάβιον Αὐτοκρατορίαν διανύουσι καὶ αὐτοὶ τὰς σπουδὰς, τὰς ἀναγεγραμμένας καὶ ἐν τῷ ἡμετέρῳ νόμῳ· ἀλλὰ πλὴν τούτων ὑπάρχει καὶ ἰδιαιτέρα Ἀκαδημία δι’ αὐτοὺς, εἰς ἣν φοιτῶντες ἀσχολοῦνται κατ’ ἐξοχὴν περὶ τὰς πολιτικὰς ἐπιστήμας, σπουδάζουσι δὲ καὶ Ἀνατολικὰς γλώσσας, ἰδίᾳ τὴν Τουρκικὴν πρὸς τῇ Ἀραβικῇ καὶ Περσικῇ. Ὀφείλουσι δὲ νὰ ὦσι κάτοχοι πρὸς τῇ Γερμανικῇ, Οὑγγρικῇ καὶ Ἰταλικῇ, αἵτινες γλῶσσαι εἶναι ἐπισήμως ἀνεγνωρισμέναι ἐν τῷ Κράτει αὐτῶν, καὶ τῆς Γαλλικῆς. Οὕτω δὲ κατηρτισμένοι προσκολλῶνται ἐπί τινα χρόνον εἰς ἓν Πρωτοδικεῖον ἢ Ναυτοδικεῖον τῆς Τεργέστης ἢ τῆς Πόλας, μεθ’ ὃ μόλις διορίζονται οὐχὶ βεβαίως Πρόξενοι ἢ Ὑποπρόξενοι, ἀλλ’ ἁπλοῖ μαθητευόμενοι Προξενείου. Ὡς τοιοῦτοι ἀποστέλλονται εἰς διάφορα ἐν τῇ Ἀνατολῇ Γενικὰ Προξενεῖα, ἰδίᾳ εἰς τὰ ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ Θεσσαλονίκῃ, ἐν οἷς ἀσκοῦνται ἐμπράκτως ἐν τῇ Προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἐν τῇ ὁμιλίᾳ τῆς Τουρκικῆς γλώσσης. Κατὰ τὸν χρόνον τῆς μαθητείας αὐτῶν ταύτης μετέχουσι καὶ τῶν Προξενικῶν Δικαστηρίων, προϊστάμενοι αὐτῶν ἐνίοτε, συντάττουσι δὲ καὶ διαφόρους πρὸς τὴν Κυβέρνησιν αὐτῶν ἐκθέσεις. Οὕτω δὲ προσκτώμενοι καὶ τὴν ἀναγκαίαν πεῖραν, ἀποδεικνύοντες δὲ τὴν ἱκανότητα αὐτῶν καὶ διὰ τῶν ὑποβαλλομένων ἐκθέσεων, προάγονται καὶ καθίστανται βαθμηδὸν Ὑποπρόξενοι, Πρόξενοι καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Ἐπ’ ἐσχάτων μάλιστα οὐδ’ αὐτὰ τὰ προσόντα ἐθεωρήθησαν ἐπαρκῆ. Ἐπειδὴ δῆλον, ὅτι οἱ Προξενικοὶ τῆς Αὐστρίας καὶ Οὑγγαρίας ὑπάλληλοι ὑποχρεοῦνται νὰ συντάττωσι καὶ ὑποβάλλωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτῶν ἐκθέσεις περὶ τῆς ἐμπορικῆς, βιομηχανικῆς καὶ καθ’ ὅλου οἰκονομικῆς κινήσεως τῆς ἐν ᾗ ὑπηρετοῦσι χώρας, αἵτινες δημοσιευόμεναι εἶτα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῶν, συμβάλλονται οὐκ ὀλίγον εἰς τὴν προαγωγὴν καὶ ἐπίδοσιν τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου τῆς πατρίδος αὐτῶν, διὰ τοῦτο ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ δοθῇ μείζων προσοχὴ εἰς τὴν οἰκονομολογικὴν αὐτῶν παίδευσιν, ὅπως οὕτω δύνανται καὶ πληροφορίας ἀκριβεστέρας νὰ ὑποβάλλωσι καὶ κρίσεις ἀσφαλεστέρας περὶ οἰκονομικῶν πραγμάτων. Βεβαίως τό γε νῦν ἔχον θὰ ἦτο δύσκολον, εἰ μὴ καὶ ἀμήχανον παντάπασι, νὰ καταρτίσωμεν ἡμεῖς οὐχὶ κρείττονα, ἀλλὰ τοιοῦτον Προξενικὸν κλάδον, οἷος ὁ τῆς Αὐστρίας καὶ Οὑγγαρίας. Δὲν ἔπρεπεν ὅμως νὰ θέσωμεν τελικὸν σκοπὸν τοὐλάχιστον τοῦ Προξενικοῦ ἡμῶν κλάδου τοιοῦτόν τινα καταρτισμὸν, ἀρχόμενοι ἀπὸ τοῦδε ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ τείνωμεν πρὸς αὐτόν. Ἀδύνατον, κύριοι, νὰ καταρτίσωμεν ἡμεῖς Προξενικὸν κλάδον ἄξιον τῆς ἀποστολῆς αὐτοῦ· ἀδύνατόν ποτε νὰ καταντήσωσιν οἱ ἡμέτεροι Προξενικοὶ ὑπάλληλοι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν, εἰς ἣν ἀφίκοντο οἱ Προξενικοὶ ὑπάλληλοι ἄλλων χωρῶν, ἂν μὴ συστήσωμεν καὶ ἡμεῖς ἰδίας αὐτῶν Σχολάς. Πρὸ τούτου ὅμως ἀνάγκη πᾶσα νὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν Νομικὴν Σχολὴν τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου τὰ ἐλλείποντα μαθήματα τῶν πολιτικῶν καὶ οἰκονομολογικῶν Ἐπιστημῶν, οἱ θέλοντες δὲ νὰ ἀποδυθῶσιν εἰς τὸν Προξενικὸν κλάδον, νὰ ἐξετάζωνται ἰδικιτέρως εἰς τὰ εἰρημένα μαθήματα. Ἀφ’ οὗ δὲ βεβαιωθῇ, ὅτι γινώσκουσι καλῶς καὶ τὴν Γαλλικὴν τουλάχιστον γλῶσσαν, κέκτηνται δὲ καὶ τὰ προσόντα τῆς Δικαστικῆς ὑπηρεσίας, τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ Προξενικῷ ἡμῶν νόμῳ, ἂς ἀποστέλλωνται εἰς τὸ ἐν Κωνσταντινουπόλει Γενικὸν ἡμῶν Προξενεῖον, παρ’ ᾧ πρέπει νὰ συστηθῇ πρακτικὴ τις Σχολή, ἐν ᾗ, ἐκμανθάνοντες τὴν Τουρκικὴν γλῶσσαν, ἂς ἀσκῶνται ἐνταυτῷ καὶ ἐμπράκτως ἐν τῇ Προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ, ὥσπερ οἱ μαθητευόμενοι τῶν ἄλλων Προξενείων. Οὕτω δὲ προσκτώμενοι τὴν ἀναγκαίαν πεῖραν, ἂς προάγωνται βαθμηδὸν εἰς Γραμματεῖς Προξενείων, εἰς Ὑποπροξένους, Προξένους καὶ καθ’ ἑξῆς. Ἀλλ’ ὁ Προξενικὸς ἡμῶν νόμος δὲν προὐνόησε τὸ παράπαν περὶ καταρτισμοῦ τοῦ Προξενικοῦ κλάδου, οὐδὲ περὶ τῶν κυριωτάτων Προσόντων τῶν μελλόντων νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν αὐτῷ. Αὕτη δὲ εἶναι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἡ καιρία αὐτοῦ ἔλλειψις, ἣν κατ’ ἐξοχὴν ἔπρεπε νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ νῦν συζητούμενον νομοσχέδιον. Ὁ Νόμος τοῦ 1877 ἐμερίμνεσε πρὸ πάντων περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν Προξενικῶν ἡμῶν ὑπαλλήλων, οἱ δὲ συντάκται αὐτοῦ ἤλπισαν, ὡς φαίνεται ὅτι, βελτιουμένης τῆς μισθοδοσίας τῶν Προξενείων καὶ καθιερουμένης ἐν αὐτοῖς τῆς ἰσοβιότητος, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ὡς ἐκ θαύματος καὶ αὐτὸ τὸ προσωπικόν, προσκτώμενον οὕτω τὴν ἱκανότητα, ἣν τέως δὲν εἶχεν. Πλὴν ἂν ἀπίδωμεν ἀπὸ τῆς ἄλλης αὐτοῦ ἱκανότητος, δὲν εὑρίσκομεν αὐτὸ βελτιωθὲν πολὺ ὑπὸ ἠθικὴν τουλάχιστον ἔποψιν. Τὰ πράγματα, κύριοι, ἀπέδειξαν ἐπὶ τῶν Προξενικῶν ἡμῶν ὑπαλλήλων τὴν ἀλήθειαν τοῦ πάλαι γνωμικοῦ, καθ’ ὃ «φύσιν πονηρὰν οὐ ῥᾴδιον μεταβαλεῖν». Λέγων τοῦτο, δὲν ἐννοῶ βεβαίως τὸ ὅλον Προξενικὸν ἡμῶν Σῶμα· ἐννοῶ ὅμως πολλοὺς τῶν Προξενικῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες, εἰ καὶ ἔλαβον μισθὸν πολλῷ μείζονα τοῦ προτέρου, εἰ καὶ εἶδον τὴν θέσιν αὑτῶν βελτιουμένην διὰ τοῦ Νόμου τοῦ 1877, οὐδὲν ἧττον ἐξακολουθοῦσιν ὄντες πάντοτε οἱ αὐτοί. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι οἱ συντάκται τοῦ Νόμου τοῦ 1877, πρὶν σκεφθῶσι περὶ βελτιώσεως καὶ ἐξασφαλίσεως τῆς θέσεως τῶν Προξενικῶν ὑπαλλήλων, ὤφειλον νὰ φροντίσωσι πρότερον περὶ ἀποκτήσεως ἀνταξίου Προξενικοῦ προσωπικοῦ· ἔπρεπε τουλάχιστον νὰ γένηται ἐν τῷ νόμῳ διάκρισις μεταξὺ τῶν Προξενικῶν ὑπαλλήλων, τῶν κεκτημένων τὰ ἀναγκαῖα προσόντα, καὶ τῶν μὴ κεκτημένων ταῦτα, οὕτως, ὥστε ἐκεῖνοι μὲν ν’ ἀπολαύσωσι τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ νέου Νόμου, οὗτοι δὲ ν’ ἀποκλεισθῶσιν αὐτῶν, νὰ μὴ τύχωσι δῆλον ὅτι τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ, ἢ τουλάχιστον νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν ἰσοβιότητα, ὅπως ἅμα τῇ ἐμφανίσει ἄλλων, κεκτημένων τὰ ἀναγκαῖα προσόντα, παύωνται καὶ ἀντικαθιστῶνται ὑπὸ τούτων. Πλὴν καὶ ἡ διάκρισις αὕτη δὲν ἐγένετο. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Προξενικοῦ Νόμου τοῦ 1877 ἀνεβάλλετο ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Εἰ καὶ ἐδικαιοῦτο δέ τις νὰ προσδοκᾷ, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ τουλάχιστον θὰ ἐλαμβάνετο πρόνοια περὶ ἀποκτήσεως προσωπικοῦ, κεκτημένου τὰ ἀναγκαῖα προσόντα, οὐδὲν ἧττον χωρὶς νὰ ληφθῇ ἡ τοιαύτη πρόνοια, αἴφνης μετὰ σπουδῆς μεγάλης ἐφηρμόσθη ὁ Νόμος ἐκεῖνος τῷ ἔτει 1882. Οὐ μόνον δὲ οἱ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης Προξενικοὶ ὑπάλληλοι διετηρήθησαν κατὰ τὸ πλεῖστον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ καὶ πληθὺς ἄλλων διωρίσθη ἐν αὐτῇ, κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου, οἵτινες πρῶτον καὶ κύριον προσὸν εἶχον ἴσως τὰς συστάσεις τῶν φίλων τοῦ τε Ὑπουργείου. Οὕτως ὁ Νόμος τοῦ 1877, χωρὶς νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Προξενικὴν ὑπηρεσίαν ὑπαλλήλους, φέροντας τοὐλάχιστον τὰ ἐν αὐτῷ ἀναγραφόμενα προσόντα, ἐξησφάλισε μόνον ἐν αὐτῇ σχεδὸν πάντας τοὺς στερημένους αὐτῶν σὺν τῇ παροχῇ πολλῷ μείζονος μισθοῦ ἢ πρότερον. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὢν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου τοῦ 1877 Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ἔκρινεν, ὡς φαίνεται, ἀναγκαῖον νὰ ἐγείρῃ φωνὴν κατὰ τῆς τότε καταστρατηγήσεως αὐτοῦ, ἀλλὰ συνέπραττεν εἰς αὐτὴν, ὡς ὑφιστάμενος τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, νῦν δὲ ἀρχηγοῦ τῆς συστηματικῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἰς ἣν τάττεται καὶ αὐτός. Νῦν δὲ κόπτεται καὶ διαῤῥηγνύει τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, διότι διὰ τοῦ συζητουμένου Νομοσχεδίου πρόκειται νὰ ἐπιτελεσθῇ παρομοία καταστρατήγησις τοῦ Νόμου, καί τοι οὐχὶ κατὰ τὰς διαστάσεις, καθ’ ἃς ἐγένετο ἡ ἐν ἔτει 1882. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἥκιστα πάντων ἐδικαιοῦτο νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἐγὼ κατακρίνας ἄλλοτε τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐφηρμόσθη ὁ Προξενικὸς ἡμῶν Νόμος, δὲν δύναμαι νὰ μὴ κατακρίνω καὶ νῦν τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον, δι’ οὗ θεμελιώδεις διατάξεις ἐκείνου μεταβάλλονται, οὐχὶ βεβαίως ἐπὶ τὰ κρείττω. Εἰδὼς ὅμως, ὅτι, ἐπιμενούσης τῆς Κυβερνήσεως, ἀδύνατον νὰ μὴ ἐπιψηφισθῶσιν ἰδίᾳ τ’ ἄρθρα 6 καὶ 9 αὐτοῦ, καθ’ ὧν κυρίως ἐγένοντο αἱ ἐπιθέσεις, ματαίαν ὑπολαμβάνω πᾶσαν περαιτέρω πολεμικὴν τούτων, ἀρκοῦμαι δὲ τό γε νῦν εἰς τὸ νὰ ἐκδηλώσω τὴν εὐχὴν, ὅπως ἐν μεταγενεστέρῳ τοὐλάχιστον Νομοσχεδίῳ, μεταῤῥυθμίζοντι τὸν Προξενικὸν ἡμῶν Νόμον, ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ βραχεῖαι παρατηρήσεις, ἅς τινας ἔγνων σήμερον ν’ ἀπευθύνω, ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν καὶ τὰ προσόντα τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Προξενικοῦ ἡμῶν κλάδου. Μόνον ὡς πρὸς τὰ προσόντα τῶν Διερμηνέων τῶν Προξενείων θὰ παρεκάλουν θερμῶς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ν’ ἀποδέξηται ἀπὸ τοῦδε κατεπείγουσάν τινα τροπολογίαν ἢ μᾶλλον προσθήκην εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἣν ἀπορῶ πῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ὑπέδειξε μέχρι τοῦ νῦν. Ἐνῷ δηλαδὴ καὶ οἱ Διερμηνεῖς τῶν Προξενείων ἔτυχον ἁδροῦ μισθοῦ, ἐξησφαλίσθη δὲ καὶ ἡ θέσις αὐτῶν διὰ τῆς ἰσοβιότητος, μόνον παρ’ αὐτῶν οὐδὲν, ἀπολύτως οὐδὲν προσὸν ἠξίωσεν ὁ νόμος, οὐδὲ τὸ προσὸν τοὐλάχιστον τοῦ νὰ ὦσιν εἰδήμονες τῆς Τουρκικῆς γλώσσης. Διὰ τὴν ἔλλειψιν παντὸς προσόντος ἐπὶ τῶν Διερμηνέων εἴδομεν ἤδη καὶ ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως διοριζομένους τοιούτους ἐπὶ μισθῷ μεγάλῳ ἀνθρώπους, ἀγνοοῦντας παντάπασι τὴν Τουρκικήν.

§59Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διωρίσθησαν Διερμηνεῖς;

§60ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα· ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ ἀφηγηθῶ ἡμῖν τὸ ἑξῆς ἀνέκδοτον περὶ τούτου. Ἐδέησε πρὸ δύο ἐτῶν νὰ συστήσω κἀγὼ πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Κοντόσταυλον φίλον τινὰ προϋπηρετήσαντα ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Θεσσαλονίκης ὡς ἀνακριτὴν καὶ ὄντα ὡς ἐκ τούτου τρίβωνα ἐν τοῖς μάλιστα τῆς τε νομοθεσίας καὶ τῆς γλώσσης τῶν Τούρκων, ὅπως διορισθῇ Διερμηνεύς. Ὅτε εἰσηρχόμην μετ’ αὐτοῦ εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, εἶδον ἐξερχόμενον νέον γνωστόν μοι, περὶ οὗ ἔκπληκτος ἤκουσα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ἠξίου καὶ αὐτὸς νὰ διορισθῇ Διερμηνεὺς ἔν τινι Προξενείῳ, ἐρειδόμενος εἰς τὰς συστάσεις ἀγαθοῦ φίλου, ὅτι δὲ θὰ ἐλαμβάνετο καὶ αὐτὸς ὑπ’ ὄψιν ἐπίσης, ὥσπερ καὶ ὁ ὑπ’ ἐμοῦ συνιστώμενος, ἐὰν ἐκενοῦντο θέσεις. Ἠρώτησα τότε μετ’ ἀπορίας, πόθεν ἐγίνωσκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ νέος ἐκεῖνος ἦτο κάτοχος τῆς Τουρκικῆς, καὶ ἐὰν ἔλαβε πεῖράν τινα τοῦ προσόντος αὐτοῦ τούτου. Ἀλλ’ ὁ κ. Κοντόσταυλος ἀπεκρίνατό μοι, ὅτι ἐθεώρει περιττὸν νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸν εἰς δοκιμασίαν τινὰ, ἀφοῦ συνιστᾶτο ὑπ’ ἀξιοπίστου φίλου. Ἐξελθὼν τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἐντυχὼν τῷ περὶ οὗ ὁ λόγος νέῳ καθ’ ὁδὸν ἀπηύθυνα πρὸς αὐτὸν φράσιν τινὰ Τουρκιστὶ, ἀλλ’ αὐτὸς μετ’ ἀπορίας μὲ ἠρώτησε τίνα γλῶσσαν ἐλάλουν. Ἐγὼ εἶπον τὴν Τουρκικὴν, παρετήρησα δ’ αὐτῷ: «Φίλε μου, ἀφοῦ ἀγνοεῖτε τὴν γλῶσσαν ταύτην, πῶς ζητεῖτε νὰ διορισθῆτε Διερμηνεύς;» «Διότι, ἀπεκρίνατό μοι, γενόμενος τοιοῦτος, δύναμαι νὰ προσλάβω ἕνα Χότζαν πρὸς διδασκαλίαν τῆς Τουρκικῆς». Καθ’ ἃ δὲ πληροφοροῦμαι, καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος ὑπουργείου ἐγένετο διορισμὸς Διερμηνέως, ἀγνοοῦντος τὴν Τουρκικήν.

§61ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ποῖον Προξενεῖον παρακαλῶ;

§62ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄν αἱ πληροφορίαι μου εἶνε ἀκριβεῖς, εἰς τὸ Προξενεῖον τῆς Ῥόδου πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων.

§63ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν μοὶ ὑπεβλήθη τὸ Διάταγμα περὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ Διερμηνέως τούτου, ἰδίως τοῦτο ἠρώτησα, ἐὰν γνωρίζῃ καλῶς τὴν Τουρκικὴν, διότι καὶ εἰς ἐμὲ ἄλλοτε εἶχε φανῆ ἐπίσης γελοῖον, ὡς φαίνεται καὶ εἰς ὑμᾶς τώρα, ὅτε ἐζήτησεν εἷς νὰ διορισθῇ Διερμηνεὺς εἰς τὸ Προξενεῖον Λαρίσσης μὴ γνωρίζων παντελῶς τὴν Τουρκικὴν, ἀλλὰ μόνον διαβεβαιῶν με, ὅτι θέλει τὴν ἐκμάθει, μεταβαίνων εἰς τὴν θέσιν του. Ἠρώτησα λοιπὸν τὸν ὑποβαλόντα μοι τὸ Διάταγμα τοῦ διορισμοῦ ὑπάλληλον καὶ οὗτος μὲ διεβεβαίωσεν, ὅτι γνωρίζει ὁ εἰς τὸ Προξενεῖον τῆς Ῥόδου διορισθεὶς τὴν Τουρκικήν. Ἐὰν δὲν γνωρίζῃ, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἐντὸς δύο ἡμερῶν θὰ παυθῇ.

§64ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ τοιαύτας πληροφορίας ἔχω. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶνε ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ προστεθῇ εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον τὸ ἑξῆς ἄρθρον. «Ἄρθρον 11. Οὐδεὶς διορίζεται αʹ Διερμηνεὺς Γενικοῦ Προξενείου ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κράτει, μὴ λαλῶν καὶ μὴ γράφων τὴν Τουρκικὴν καὶ τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν». Ὁ αʹ Διερμηνεὺς Γενικοῦ Προξενείου λαμβάνει 350 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἔχει δὲ βαθμὸν Ὑποπροξένου· δικαιούμεθα ἄρα ν’ ἀξιῶμεν παρ’ αὐτοῦ τὴν τοιαύτην γνῶσιν τῆς Τουρκικῆς καὶ Γαλλικῆς γλώσσης, τοῦτο δὲ τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ κατὰ τὸν Προξενικὸν νόμον ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὸν, ὑπηρετήσαντα ἐπὶ τέσσαρα ἔτη ἐν Γενικῷ Προξενείῳ, νὰ προβιβασθῇ εἰς Διερμηνέα Πρεσβείας. Φαντάσθητε λοιπὸν ἄνθρωπον, ἀγνοοῦντα ταύτην ἢ ἐκείνην τῶν μνημονευθεισῶν γλωσσῶν καὶ γινόμενον αἴφνης κατ’ ἀκολουθίαν συστάσεων Διερμηνέα Πρεσβείας, ὡς τοιοῦτον δὲ διεξάγοντα διπλωματικὰς ὑποθέσεις! Τὸ προβαλλόμενον ἄρθρον περιέχει καὶ τὴν ἑξῆς διάταξιν: «βʹ) Οὐδεὶς διορίζεται Διερμηνεὺς Προξενείου, Ὑποπροξενείου ἢ Προξενικοῦ πρακτορείου ἔμμισθος ἢ ἄμισθος, μὴ λαλῶν ἀπροσκόπτως τὴν Τουρκικὴν γλῶσσαν». Τὸ προσὸν τοῦτο πρέπει ν’ ἀξιώσωμεν καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν ἀμίσθων ὡς ἐπιτίμων Διερμηνέων. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ μεταξὺ τούτων οἱ μὴ λαλοῦντες τοὐλάχιστον ἀπροσκόπως τὴν Τουρκικὴν γλῶσσαν.

§65ΒΛΑΧΟΣ. Τὰ Προξενικὰ Πρακτορεῖα δὲν ἔχουσι Διερμηνεῖς.

§66ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπιτίμους.

§67ΒΛΑΧΟΣ. Οὔτε ἐπιτίμους.

§68ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα ὅμως συμφωνεῖτε;

§69ΒΛΑΧΟΣ. Διὰ τὴν ἀκρίβειαν σᾶς ἔκαμα αὐτὴν τὴν παρατήρησιν.

§70ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τοσαῦτα, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω καὶ περὶ προσόντων τῶν Διερμηνέων. Ἔρχομαι νῦν εἰς τὰς οἰκονομίας, τὰς εἰσαγομένας διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας, ὅπερ τανῦν διήκει δι’ ὅλων τῶν κλάδων τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἔπρεπε, νομίζω, νὰ ἐπικρατήσῃ καὶ ἐπὶ τῶν Προξενικῶν ἡμῶν ὑπαλλήλων· οὐχὶ μόνον, διότι πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων, οἵτινες ὀφείλουσι νὰ ἀντιπροσωπεύωσι τὸ Κράτος ἀξιοπρεπῶς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ· οὐχὶ μόνον, διότι πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων, ἀντιπροσωπευόντων αὐτὸ ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἐκεῖ, ἔνθα κατ’ ἐξοχὴν ἀπαιτεῖται ὁ ὑπάλληλος νὰ ζῇ ἀξιοπρεπῶς, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχει ἀναλάβει τὸ Κράτος τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ν’ αὐξήσῃ τοὺς μισθοὺς αὐτῶν, οὐχὶ δὲ νὰ ἐλαττώσῃ τούτους. Ἐγένετο πολὺς λόγος κατὰ τὰς προηγουμένας συζητήσεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῶν Προξενικῶν τελῶν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἀπέδωκε τὴν αὔξησιν ταύτην εἰς τὴν περιστολὴν τῶν καταχρήσεων, τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸν Προξενικὸν νόμον τοῦ 1877. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δικαίως ἀντεῖπεν, ὅτι ἡ αὔξησις ὀφείλεται μᾶλλον εἰς τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν Προξενικῶν τελῶν. Ἀλλὰ καὶ οἱ δύο ἐπελάθοντο, ὡς φαίνεται, τί ἀνεφέρετο ἐν τῇ δικαιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νόμου ἐκείνου ἀκριβῶς ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν Προξενικῶν τελῶν. Ἀναγινώσκω ὑμῖν τὴν σχετικὴν περικοπὴν αὐτῆς, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Ἐκ τῶν νέων τελῶν ὑπολογίζεται πλεόνασμα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου δραχ. 87,000. Ἐὰν δὲ βεβαιωθῇ τοῦτο ἐκ τοῦ Ἀπολογισμοῦ, θὰ εἶνε δίκαιον τὸ περισσεῦον ποσὸν νὰ διατεθῇ εἰς αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν Προξενικῶν ὑπαλλήλων». Ἡ δικαιολογικὴ δηλαδὴ ἔκθεσις τοῦ νόμου τοῦ 1877 ἀναγνωρίζει, ὅτι ἔπρεπε νὰ γένηται οὐ μόνον τότε αὔξησις τῶν μισθῶν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἐπέλθῃ τοιαύτη, ἀναλόγως τῆς αὐξήσεως τῶν Προξενικῶν τελῶν. Ἐν ἄλλαις λέξεσι διεβεβαιοῦτε τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἕλληνας: «Μὴ θεωρήσητε τὴν αὔξησιν τῶν Προξενικῶν τελῶν ἁπλοῦν βάρος ὑμῶν εἰς ὄφελος τοῦ Δημοσίου ταμείου. Αὐτὸ εἶνε μᾶλλον ἀντάλλαγμα τῶν ἀγαθῶν, ὧν τινων θὰ τύχετε, προσκτώμενοι Προξενικοὺς ὑπαλλήλους, πολλῷ κρείττονας τῶν μέχρι τοῦδε διὰ τῆς βελτιώσεως, ἥτις μέλλει νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν θέσιν αὐτῶν ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ, ἧς χάριν ἐπιβάλλεται καὶ ἡ αὔξησις τῶν Προξενικῶν τελῶν». Κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν λοιπὸν ἐκείνην, ἥτις δύναται νὰ θεωρηθῇ μᾶλλον συμβόλαιον μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἑλλήνων, ἐπῆλθεν αὔξησις τῶν Προξενικῶν τελῶν, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ καὶ ἡ αὔξησις τῆς μισθοδοσίας τῶν Προξενικῶν ὑπαλλήλων. Νῦν ὅμως ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ λέγει: «Περικόπτω μὲν τοὺς μισθοὺς, πλὴν οὐχὶ καὶ τὰ χάριν αὐτῶν ἀποτινόμενα Προξενικὰ τέλη». Ἀλλ’ εὑρίσκετε τοῦτο, κύριοι, δίκαιον καὶ ἁρμόζον εἰς τὸ ἠθικὸν κῦρος καὶ ἀξίωμα μιᾶς Κυβερνήσεως; Καὶ ἐὰν πρὸς στιγμὴν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιλάθηται αὕτη τῆς ἀξιοπρεπείας, ἐν ᾗ ὀφείλουσι νὰ διάγωσιν οἱ ὑπάλληλοι αὐτῆς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ ἀναμνησθῇ τῆς ἠθικῆς αὐτῆς ὑποχρεώσεως. Εἰμὴ δ’ ἄλλο, δὲν θὰ ἐχαρακτηρίζετο βεβαίως καλῆς πίστεως, ἐὰν περιέστελλε μόνον τοὺς μισθοὺς τῶν Προξενικῶν ὑπαλλήλων, χωρὶς νὰ ἐλαττώσῃ ἐν ταὐτῷ καὶ τὰ ὑπέρογκα βάρη, ἅτινα χάριν αὐτῶν φέρουσιν οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἕλληνες. Ἐγὼ, κύριοι, εἶμαι, ὡς παρατηρεῖτε, κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος πάσης οἰκονομίας ἐν τῷ Προξενικῷ ἡμῶν κλάδῳ. Ἂν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ ἐκ παντὸς τρόπου εἰς τὴν ἐφαρμογὴν οἰκονομιῶν καὶ ἐν αὐτῷ, θὰ παρακαλέσω αὐτὴν νὰ ἐξαιρέσῃ τοὐλάχιστον τῶν οἰκονομιῶν τούτων τοὺς Γενικοὺς Προξένους καὶ τοὺς Προξένους. Ἡ οἰκονομία αὕτη, ἥτις ὑπολογίζεται κατὰ μῆνα εἰς 500 μὲν δραχμὰς διὰ τὸν Γενικὸν Πρόξενον Ἀλεξανδρείας, εἰς 200 δὲ διὰ τοὺς Γενικοὺς Προξένους Κωνσταντινουπόλεως, Σμύρνης, Φιλιππουπόλεως, καὶ διὰ τὸν Πρόξενον Τραπεζοῦντος, καὶ εἰς 100 διὰ τὸν Πρόξενον Χίου, θὰ συνεποσοῦτο κατ’ ἔτος εἰς 19,200 δραχμάς. Δὲν θέλω νὰ παρατηρήσω τι, ὡς πρὸς τὴν ἄδικον περιστολὴν τῆς μισθοδοσίας τῶν Γενικῶν Προξένων, ἥτις προῆλθεν ἴσως ἐκ τῆς σπουδῆς, μεθ’ ἧς συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ἣν κατανοοῦμεν, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι περικόπτεται ἐπὶ παραδείγματι ὁ μισθὸς τοῦ Γενικοῦ Προξένου Φιλιππουπόλεως, περὶ οὗ εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ὅτι φέρει Διπλωματικὸν μᾶλλον χαρακτῆρα, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ ὑποβάλλεται εἰς πολλῷ μείζονας δαπάνας ἢ ἄλλοι Γενικοὶ Πρόξενοι, ὧν ὁ μισθὸς δὲν περικόπτεται, ὡς ὁ τῆς Κρήτης καὶ ὁ τῆς Θεσσαλονίκης. Παραπλησίαν ἀδικίαν παρατηροῦμεν καὶ ὡς πρὸς τὸν Γενικὸν Πρόξενον τῆς Σμύρνης καὶ ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὸν Γενικὸν Πρόξενον Ἀλεξανδρείας, ὅστις εἶνε, ὡς γνωστὸν, Διπλωματικὸς πράκτωρ ἐν χώρᾳ διακρινομένῃ ἐπὶ τῇ μεγάλῃ ὑπερτιμήσει τοῦ βίου καὶ ἐπὶ τῇ ἰδιαιτέρᾳ ἀξιοπρεπείᾳ, μεθ’ ἧς ὀφείλουσι νὰ ζῶσιν ἐκεῖ τοιοῦτοι ὑπάλληλοι. Εἶνε δυνατὸν, κύριοι, νὰ γένωνται οἰκονομίαι τινὲς ὡς πρὸς τὸν κλάδον τὸν Προξενικὸν· ἀλλὰ ταύτας δὲν πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν ἐν τοῖς Γενικοῖς Προξένοις καὶ Προξένοις, ἀλλὰ ἀλλαχοῦ. Καὶ πρῶτον ἀντὶ τῆς περιστολῆς τοῦ μισθοῦ τῶν Γενικῶν Προξένων δυνάμεθα νὰ περιστείλωμεν τὸν μισθὸν πολλῶν Διερμηνέων σχεδὸν ἀχρήστων. Δὲν θεωρῶ βεβαίως ἀχρήστους τοὺς ἐν Σκόδρᾳ καὶ ἐν Αὐλῶνι Διερμηνεῖς, τοῦτο δὲ τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἀντ’ αὐτῶν, καταργουμένων, διατηροῦνται οἱ Διερμηνεῖς ἐν Ἀργυροκάστρῳ καὶ ἐν Βερατίῳ. Ἐν Σκόδρᾳ ἔχει τὸ Προξενεῖον σπουδαιοτάτην πολιτικὴν ἐνέργειαν, κέκληται δὲ νὰ ὑπερασπίσῃ καὶ συμφέροντα Ἑλλήνων ὑπηκόων ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων Ἀρχῶν, ὧν χάριν παρίσταται ἐκεῖ ἀπόλυτος ἀνάγκη διερμηνέως.

§71ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν καταργοῦνται.

§72ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, καταργεῖται ἡ θέσις τοῦ ἐν Αὐλῶνι Διερμηνέως ἐν ἄρθρῳ Ι, 1. κατὰ δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν, ὃν ἐγὼ ἐπίσης λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν, καταργεῖται καὶ ἡ θέσις τοῦ ἐν Σκόδρᾳ Διερμηνέως.

§73ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν.

§74ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ τότε δηλώσατε, ἐὰν ἐννοῆτε νὰ διατηρήσητε τὸν ἐν Σκόδρᾳ Διερμηνέα.

§75ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§76ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐν Αὐλῶνι, κύριοι, πρὸς τῇ πολιτικῇ ἐνεργείᾳ ἀπαντῶσι καὶ ἐμπορικὰ συμφέροντα Ἑλλήνων ὑπηκόων, ἅτινα ἔχει τὸ Προξενεῖον νὰ προστατεύσῃ ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων Ἀρχῶν, χρῇζον χάριν τούτων πολλῷ μᾶλλον Διερμηνέως ἢ τὰ Προξενεῖα ἐν Ἀργυροκάστρῳ καὶ ἐν Βερατίῳ, ἔνθα σχεδὸν οὐδεὶς Ἕλλην ὑπήκοος ὑπάρχει, οὐδὲ ἄλλα συμφέροντα ἔχουσι νὰ προστατεύσωσιν οἱ ἐκεῖ Πρόξενοι ἡμῶν ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων Ἀρχῶν, ὅπως χρῄζωσιν ἀπολύτως ἐμμίσθων Διερμηνέων. Λέγων δὲ ταῦτα, δὲν ἐπιμένω, ἵνα καταργηθῶσιν αἱ θέσεις τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος Διερμηνέων, ἀλλ’ ἵνα περικοπῇ τοὐλάχιστον ὁ μισθὸς αὐτῶν. Ἐπὶ τούτῳ δὲ θὰ προέτεινον, ἵνα ὁ μισθὸς αὐτῶν ἐκ 200 δραχμῶν περιορισθῇ εἰς 80. Θὰ ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καὶ ἐπιτίμους Διερμηνεῖς, οὓς ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ προὐτίμων διὰ τὰ Προξενεῖα ἐκεῖνα. Ἐπίτιμοι Διερμηνεῖς ἐπιθυμοῦσι συνήθως νὰ διορισθῶσι πολλοὶ πρόκριτοι τῶν πόλεων ἐκείνων· διότι ὡς τοιοῦτοι ἀπολαύουσι προνομιῶν τινων ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων Ἀρχῶν. Θεωρῶ δὲ αὐτοὺς προτιμοτέρους τῶν ἐμμίσθων Διερμηνέων, ἰδίᾳ κατὰ τὴν πολιτικὴν ἐνέργειαν, διὰ λόγους εὐνοήτους. Παρομοίαν περικοπὴν μισθοῦ, ἤτοι περιορισμὸν τούτου ἐκ 200 εἰς 80 δραχμὰς, προτείνω καὶ διὰ τὸν ἐν Ἐλασσῶνι ἢ Σερβίοις Διερμηνέα. Οἱ ἐκεῖ κάτοικοι σχεδὸν πάντες λαλοῦσι τὴν Ἑλληνικήν· ἀφ’ οὗ δὲ χρόνου αἱ ἐν τῷ διαμερίσματι ἐκείνῳ Ἀρχαὶ ὑπήγαγον βίᾳ πάντας τοὺς ἐκεῖ Ἕλληνας ὑπηκόους εἰς τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, χωρὶς οὔτε ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβεία, οὔτε ἡ ἐνταῦθα Κυβέρνησις νὰ κατορθώσῃ τι πρὸς διάσωσιν τῆς Ἑλληνικῆς αὐτῶν ἰθαγενείας, σχεδὸν οὐδενὸς ἡμετέρου ὑπηκόου συμφέροντα ἔχει νὰ προστατεύσῃ τὸ ἐκεῖ Προξενεῖον, ὅπως χρήζῃ ἀπολύτως Διερμηνέως ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ 200 δραχμῶν. —Προτείνω προσέτι περιστολὴν τοῦ μισθοῦ τοῦ Διερμηνέως Πρεβέζης. Καὶ ἐν τῇ πόλει ταύτῃ λαλεῖται ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα, ὑπάρχουσι δὲ πολὺ ὀλίγαι ὑποθέσεις Ἑλλήνων ὑπηκόων, ἐπιδεόμεναι προστασίας ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων Ἀρχῶν· θὰ ἦτο δὲ δυνατὸν ἀντὶ μηνιαίου μισθοῦ 100 δραχμῶν νὰ ἔχωμεν Διερμηνέα, ἐκτελοῦντα ἐν ταυτῷ καὶ χρέη γραφέως. Προτείνω ὡσαύτως διὰ τὸν Διερμηνέα Χανίων περιστολὴν μισθοῦ ἐκ 250 εἰς 150 δραχμάς. Ἐν Κρήτῃ, κύριοι, οὐ μόνον λαλεῖται ἡ Ἑλληνικὴ παρὰ πάντων, ἀλλ’ ἔχει καταστῆ καὶ ἐπίσημος γλῶσσα τῶν Ἀρχῶν. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν πρὸς τί ὁ πολυδάπανος Διερμηνεύς. Ἀντὶ 150 δρ. κατὰ μῆνα, δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τοιοῦτον, ἐκτελοῦντα συγχρόνως καὶ χρέη γραφέως. Παραπλησίαν περιστολὴν μισθοῦ θὰ προέτεινον διὰ τὸν ἐν Ῥόδῳ Διερμηνέα. Δύναται καὶ οὗτος νὰ περιορισθῇ ἐκ 200 εἰς 100 δρ. κατὰ μῆνα. Καὶ ἐκεῖ ἀφ’ οὗ χρόνου ἡ Πύλη ὑπήγαγε βίᾳ πάντας τοὺς πάλαι Ὀθωμανοὺς ὑπηκόους εἰς τὴν ἰδίαν ὑπηκοότητα, δὲν ὑπάρχουσι πολλοὶ Ἕλληνες ὑπήκοοι· χάριν δὲ τῶν ὀλίγων ὑπολειπομένων ὑπηκόων ἡμῶν, οἵτινες μάλιστα δὲν ἔχουσι νὰ διεκδικήσωσι σπουδαῖα συμφέροντα πρὸ τῶν ἐγχωρίων Ἀρχῶν, ὑπέρογκον θεωρῶ τὸν νῦν μηνιαῖον μισθὸν τοῦ Διερμηνέως. Τοιούτῳ τῷ τρόπῳ, κύριοι, ἐκ μόνων τῶν μέχρι τοῦδε καταλεχθεισῶν περικοπῶν μισθῶν Διερμηνέων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ ἐνιαυσία οἰκονομία ἐξ 8,520 δραχμῶν, χωρὶς νὰ διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον νὰ πάθῃ μεγάλως ἡ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀξιοπρέπεια, ἢ νὰ βλαβῇ σπουδαίως ἡ Προξενικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία. Καὶ ἄλλην τινὰ οἰκονομίαν ἔχω νὰ ὑποδείξω· ὀφείλω δὲ νὰ ἐπιστήσω εἰς ταύτην τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Θεωρῶ δυνατὴν ἀξίαν λόγου οἰκονομίαν ὡς πρὸς τὸ ἐνοίκιον τῶν γραφέων τῶν ἐμμίσθων Προξενείων. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ἐνοικίου, τελουμένου χάριν κατοικίας τῶν Προξενικῶν ἡμῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ χάριν τῶν γραφείων μόνον τῶν ἐμμίσθων ἡμῶν Προξενείων. Χάριν τοῦ ἐνοικίου τούτου διαθέτει ὁ Προϋπολογισμὸς ἀορίστως ἓν κονδύλιον, ὅπερ ἐπὶ μὲν τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου ἀνήρχετο εἰς 70,000 δρ. κατ’ ἔτος, νῦν δὲ περιεστάλη εἰς 60,000 δραχμῶν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν εἶναι ὑπέρογκον, προέρχεται δὲ ὡς ἑξῆς. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, πολλοὶ τῶν κ. κ. Προξένων ἔχουσιν οὕτως ἐλαστικὴν τὴν συνείδησιν, ὥστε, μισθούμενοι ἐν τῇ αὐτῇ οἰκίᾳ κατοικίαν καὶ γραφεῖον, νὰ συνομολογῶσι δύο συμβόλαια, ἐξ ὧν ἐπιβαρύνουσι μὲν τὸ ἀφορῶν εἰς τὸ γραφεῖον, ἐκπίπτουσι δὲ τὸ μίσθωμα τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν κατοικίαν αὐτῶν. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι αὐστηρότερός τις ἔλεγχος, διενεργούμενος ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, θ’ ἀπεδείκνυε τὴν ἀλήθειαν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου, θὰ περιέστελλε δὲ οὕτω τὰς νῦν δι’ ἐνοίκιον γραφείων ἐμμίσθων Προξενείων τελουμένας 60,000 εἰς 40,000 δραχμῶν, ἐξ οὗ θὰ ἐπήρχετο καὶ ἐντεῦθεν ἐνιαυσία οἰκονομία 20,000 δρ. περίπου. Συνυπολογιζομένης νῦν καὶ τῆς οἰκονομίας, ἥτις θὰ ἐπήρχετο ἐκ τῆς περιστολῆς τῶν μισθῶν διαφόρων Διερμηνέων, θὰ εἴχομεν οὕτως οἰκονομίαν ἐνιαυσίαν ἐξ 28,520 δραχμῶν. Ἀπέναντι τοὐλάχιστον τοιαύτης οἰκονομίας δὲν θεωρεῖτε δίκαιον νὰ μείνωσιν ἀνέπαφοι οἱ μισθοὶ τῶν Γενικῶν Προξένων καὶ Προξένων, ἀφοῦ πρόκειται οὕτως ἀντὶ τῶν 19,200 δραχμῶν, ἃς κατὰ τὸ νομοσχέδιον ζητεῖ νὰ περικόψῃ ἐξ αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις, νὰ τύχωμεν ἄλλων οἰκονομιῶν ἐξ 28,520 δραχμῶν; Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἐναντίος πάσης οἰκονομίας ἐν τῷ Προξενικῷ ἡμῶν κλάδῳ· ἀλλ’ ἐὰν ἀνάγκη πᾶσα νὰ ὑποβληθῇ καὶ οὗτος εἰς τοιαύτας, τότε πρέπει τοὐλάχιστον νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὰς ἐκεῖ, ἔνθα εἶνε δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἄνευ μειώσεως τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν ἀξιοπρεπείας, ἄνευ ζημίας ἴσως ὑψηλοτέρων συμφερόντων. Πρὸς ταῖς τροπολογίαις, κύριοι, ταῖς ἀφορώσαις εἰς οἰκονομίας, ὑποβάλλω καί τινα τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου Ι, Δ. τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ἀφορῶσαν εἰς αὔξησιν δαπάνης. Ἡ αὔξησις αὕτη ἀναφέρεται εἰς τὸ ἐν Θεσσαλονίκῃ γενικὸν ἡμῶν προξενεῖον, ἐν ᾧ προτείνω νὰ προστεθῇ καὶ ἕτερος γραμματεύς, ἀντὶ τοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προτεινομένου γραφέως, νὰ διορισθῇ δὲ καὶ Διερμηνεὺς δεύτερος ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ 150 δραχμῶν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γενικοῦ προξενείου Θεσσαλονίκης εἶναι μεγάλη καὶ ποικίλη. Μετὰ τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείαν δὲν ὑπάρχει διὰ τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν συμφέροντα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἀρχὴ σπουδαιοτέρα τῆς τοῦ Γενικοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ Προξενείου. Ἐν Μακεδονίᾳ, κύριοι, συγκεντροῦνται πᾶσαι αἱ ἀνθελληνικαὶ ἐνέργειαι τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν, αἱ ἐνέργειαι ἐκεῖναι, αἵτινες τείνουσιν εἰς οὐδὲν πλέον, οὐδὲν ἔλαττον, ἢ εἰς αὐτὸν τὸν ἐθνικὸν ἡμῶν ὄλεθρον. Ἐν τῇ Μακεδονίᾳ ἔγκειται τὸ πᾶν δι’ ἡμᾶς, ἄνευ δ’ αὐτῆς ἐκλείπει πᾶσα ἐλπὶς περὶ κρείττονος ἡμῶν μέλλοντος. Τοῦτο συνειδότες καὶ οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν, ἀγωνίζονται ἐκ παντὸς τρόπου νὰ ἐξώσωσιν ἡμᾶς ἐκεῖθεν. Οἱ Βούλγαροι, ὑποστηριζόμενοι ὑπὸ τῶν Ρώσσων, φροντίζουσι παντὶ σθένει νὰ κατέλθωσι μέχρι τοῦ Αἰγαίου καὶ τοῦ Ἁλιάκμονος ποταμοῦ. Δὲν εἶνε δὲ ἄγνωστοι καὶ αἱ ἄλλαι ἀνθελληνικαὶ ἐνέργειαι ἐν Μακεδονίᾳ, αἱ τῶν Ρωμούνων καὶ τῶν Αὐστριακῶν, ἃς μεγάλως ὑποθάλπει καὶ προάγει ἡ Παπικὴ προπαγάνδα ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ Οὐνιτισμοῦ. Αἱ ἐνέργειαι αὗται, ὅσον καὶ ἂν συγκρούωνται ἄλλως πρὸς ἀλλήλας, ἐναντίον ὅμως τοῦ Ἑλληνισμοῦ φαίνονται συμπράττουσαι καὶ συναγωνιζόμεναι· διότι τὸν Ἑλληνισμὸν θεωροῦσι τὸ ἰσχυρότατον καὶ ἐπιφοβώτατον ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ στοιχεῖον, συνορῶσι δὲ ὁποίαν σημασίαν κέκτηται αὐτὴ δι’ ἡμᾶς. Ἡ Μακεδονία κέκτηται μεγάλην σημασίαν δι’ ἡμᾶς οὐ μόνον καθ’ ἑαυτὴν, ἀλλὰ καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰς λοιπὰς Ἑλληνικὰς χώρας ἐν τῇ Ἀνατολῇ, εἰς ἃς ἄγει ἡ ὁδὸς δι’ αὐτῆς. Διὰ τοῦτο ὁ Ἰγνάτιεφ, εἷς τῶν ἀπηνεστάτων διωκτῶν τοῦ νεωτέρου Ἑλληνισμοῦ ἀφοῦ πᾶσαν προσπάθειαν κατέβαλεν, ὡς Πρεσβευτὴς τῆς Ρωσσίας ἐν Κωνσταντινουπόλει, πρὸς ἐκβουλγάρισιν τῆς Μακεδονίας, ὅτε εἶδε τοὺς πόθους αὐτοῦ πληρουμένους ἐν τῇ προκαταρκτικῇ συνθήκῃ τοῦ Ἁγίου Στεφάνου, καθ’ ἣν ἡ Βουλγαρία ἔμελλε νὰ καθήκῃ μέχρι τοῦ Αἰγαίου ἐν Μακεδονίᾳ, ἅμα τῇ ὑπογραφῇ αὐτῆς, ἔξαλλος ὑπὸ χαρᾶς ἀνεφώνησε· «Νῦν ἂς μεταβῶσιν οἱ Ἕλληνες εἰς Κωνσταντινούπολιν κολυμβῶντες». Ἐὰν εἴμεθα, κύριοι, ἐλλιπεῖς ὡς πρὸς ἄλλα πολλὰ ἐν Μακεδονίᾳ, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ μὴ ὑστερῶμεν ὡς πρὸς τὰς Προξενικὰς ἡμῶν Ἀρχάς. Κυριωτάτη δὲ τούτων τυγχάνει τὸ ἐν Θεσσαλονίκῃ Γενικὸν ἡμῶν Προξενεῖον, οὗ αἱ ἐνέργειαι εἶνε πολλαὶ καὶ παντοῖαι. Δὲν ἔχει αὐτὸ μόνον νὰ ὑπερασπίζῃ τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων, ὧν ὁ ἀριθμὸς ἀνέρχεται εἰς πολλὰς χιλιάδας, ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων Ἀρχῶν· δὲν ἔχει μόνον νὰ ἐκδικάζῃ τὰς πολλὰς δίκας αὐτῶν πρὸς ἀλλήλους καὶ πρὸς τοὺς ὑπηκόους ἄλλων Κρατῶν ἐν Τουρκίᾳ, ὁσάκις ὑπὸ τούτων ἐνάγωνται ἐπ’ ἀστικῶν διαφορῶν, ἀλλ’ ὀφείλει προσέτι νὰ διευθύνῃ αὐτὸ καὶ τὴν σπουδαιοτάτην πασῶν τῶν πολιτικῶν ἡμῶν ἐνεργειῶν, ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις καὶ ἄλλην τινὰ εὐρεῖαν ἐνέργειαν, ἥν, ἀνατεθεῖσαν εἰς αὐτὸ ὡς καὶ εἰς τὰ λοιπὰ ἐν Μακεδονίᾳ Προξενεῖα ἡμῶν ὑπὸ τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου, δὲν θέλω νὰ ὀνομάσω ἐνταῦθα. Πάσας τὰς ὑποθέσεις ταύτας καὶ ἐνεργείας ὀφείλει νὰ διεξάγῃ νῦν ὁ Γενικὸς Πρόξενος, ἔχων ἐπίκουρον ἕνα μόνον γραμματέα· ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν τοῦτο; Ἐνδέχεται δὲ ὁ Γενικὸς Πρόξενος νὰ ἀσθενήσῃ, καὶ τότε ὅλη ἡ διεύθυνσις τοῦ Προξενείου ἀνατίθεται εἰς τὸν Γραμματέα, νέον συνήθως καὶ ἄπειρον. Πλὴν εἶνε δυνατὸν τοιοῦτός τις νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τοιαύτας καὶ τηλικαύτας ἐνεργείας; Τοῦτο συνέβη, κύριοι, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅτε, ἀσθενήσαντος τοῦ τότε Γενικοῦ προξένου Λογοθέτου, περιῆλθεν ἡ διεύθυνσις τοῦ Προξενείου εἰς τὸν Γραμματέα αὐτοῦ ἐπὶ πολλοὺς μῆνας, τοῦτο δὲ συμβαίνει καὶ νῦν, ὡς μὴ ὤφελεν, ἀπὸ πολλοῦ, ἀφ’ οὗ δηλονότι χρόνου ἐτελεύτησεν ὁ μακαρίτης Λογοθέτης. Ὅσην ὅμως ἱκανότητα, ὅσην δραστηριότητα, ὅσην καλὴν θέλησιν καὶ ἂν ἔχῃ εἷς Γραμματεύς, εἶνε ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς ὅλας τὰς ἐνεργείας τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ διευθυνομένου Γενικοῦ Προξενείου. Διὰ ταῦτα ἀναγκαῖον θεωρῶ καὶ εἰς πρόληψιν ἐν τῷ μέλλοντι τοιούτων περιστάσεων καὶ εἰς κρείττονα διαῤῥύθμισιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ νὰ τύχῃ καὶ δευτέρου Γραμματέως τὸ ἐν Θεσσαλονίκῃ Γενικὸν προξενεῖον. Τοιούτῳ τῷ τρόπῳ θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ ἕτερος τῶν γραμματέων ν’ ἀσχολῆται εἰδικῶς περὶ τὰς δικαστικὰς ὑποθέσεις τοῦ Προξενείου, προεδρεύων τοῦ Δικαστηρίου τοῦ Προξενείου, ὁ δ’ ἕτερος νὰ διεξάγῃ τὰς ὑποθέσεις τῶν ὑπηκόων ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων Ἀρχῶν, ὁ δὲ Γενικὸς Πρόξενος, ἔχων τὴν ἐποπτείαν τῆς λοιπῆς ὑπηρεσίας, ν’ ἀφοσιωθῇ ἰδίᾳ εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν ἄλλην ἐκείνην ἐνέργειαν, ἣν πρότερον ὑπῃνιξάμην. Πιστεύω, κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ἀρνηθῆτε νὰ χορηγήσητε τὴν ἀπαιτουμένην μικρὰν αὔξησιν δαπάνης πρὸς διορισμὸν καὶ δευτέρου Γραμματέως ἐν τῷ Γενικῷ Προξενείῳ Θεσσαλονίκης. Ἐπίσης πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ ἀρνηθῆτε καὶ τὴν προσθήκην δευτέρου Διερμηνέως ἐν αὐτῷ, μανθάνοντες ὅτι καὶ οὗτος εἶνε ἀπολύτως ἀναγκαῖος. Ὁ πρῶτος δηλαδὴ Διερμηνεὺς ἔχει νὰ διεξάγῃ ὑποθέσεις διοικητικῆς φύσεως, ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων Ἀρχῶν, ὀφείλει δὲ νὰ παρίσταται εἰς τὰς δίκας τὰς πολιτικὰς, ποινικὰς καὶ ἐμπορικὰς τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων πρὸ τῶν ἐγχωρίων δικαστηρίων. Μὴ ὑπάρχοντος δὲ δευτέρου ἐμμίσθου διερμηνέως, ἀναγκάζεται τὸ Προξενεῖον νὰ προσφεύγῃ εἰς ἀμίσθους τοιούτους· ἀλλ’ αὐτοὶ στεροῦνται τῆς δεούσης ἱκανότητος καὶ ἢ ἀποφεύγουσι τὴν ὑπηρεσίαν, καταλείποντες ἀπροστάτευτα πολλάκις τὰ ἀνατιθέμενα αὐτοῖς συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, ἢ ἐπιβάλλουσι τούτοις ἰδιαιτέραν φορολογίαν πρὸς συντήρησιν αὐτῶν. Εἰς ἀποφυγὴν λοιπὸν τοῦ τοιούτου κακοῦ, ἀναγκαίαν θεωρῶ τὴν προσθήκην δευτέρου Διερμηνέως ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ 150 δραχμῶν. Εἰμὶ βέβαιος, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων οὐ μόνον τὴν ὑπ’ ἐμοῦ προβαλλομένην αὔξησιν δαπάνης διὰ τὸ ἐν Θεσσαλονίκῃ Γενικὸν ἡμῶν Προξενεῖον, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν ἄλλην ἀναγκαίαν αὔξησιν δαπάνης διὰ τὴν Μακεδονίαν θὰ ἐπιψηφίσῃ προθύμως πάνυ. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν δύναταί ποτε νὰ παραγνωρίσῃ τὰ ἱερὰ καθήκοντα τὰ ἐπιβαλλόμενα εἰς ἡμᾶς ὡς πρὸς τὴν Μακεδονίαν, δὲν δύναταί ποτε νὰ παραγνωρίσῃ τὴν σημασίαν, ἣν ἔχει διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν ἡ πατρὶς τοῦ Ἀλεξάνδρου καὶ τοῦ Ἀριστοτέλους, οὐδὲ τὸν ἔσχατον τῶν κινδύνων, ὃν αὕτη διατρέχει τανῦν. Θὰ ἦτο δὲ ἀσύγγνωστον ὅλως, ἵνα μή τι χεῖρον εἴπω, ἐὰν ἐφαινόμεθα νῦν φειδωλοὶ πρὸς τὴν Μακεδονίαν. Διὰ ταῦτα, κύριοι, κατερχόμενος ἐκ τοῦ βήματος θὰ παρεκάλουν ὑμᾶς θερμῶς καὶ αὖθις, ἵνα ψηφίσητε τοὐλάχιστον τὴν προτεινομένην αὔξησιν δαπάνης διὰ τὸ ἐν Θεσσαλονίκῃ Γενικὸν ἡμῶν Προξενεῖον. Ἡ αὔξησις αὕτη ὅσον μικρὰ, ὅσον ἀσήμαντος καὶ ἂν εἶνε ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς ἄλλας δαπάνας τοῦ Κράτους, ἐκεῖ ὅμως εἶνε λυσιτελὴς, λυσιτελεστάτη. Ἔχομεν, κύριοι, πρὸ ἡμῶν οὕτω πλουσίαν τράπεζαν, οἷος ὁ Προϋπολογισμὸς ἡμῶν ὁ ἀνερχόμενος εἰς 85,000,000 δραχ. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν νὰ καταπέσωσιν ἐξ αὐτῆς ὀλίγα ἔτι ψυχία διὰ τὴν χώραν ἐκείνην, ἐν ᾗ ἔγκειται τὸ μέλλον καὶ τὸ μεγαλεῖον τοῦ Ἔθνους ἡμῶν!

§77ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μολονότι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου, ὅπερ πρόκειται ὑπὸ συζήτησιν τῆς Βουλῆς, προετάθησαν ἐλαττώσεις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἔν τισι τοῦ ποσοῦ τῶν μισθῶν, καὶ ἐπεζητήθη διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τούτων ἡ ἐλάττωσις τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους ὑπὲρ τὰς 150,000 δρ. διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ μόνου τοῦ Νομοσχεδίου τούτου· μολαταῦτα διὰ τὸ Προξενεῖον Θεσσαλονίκης οὐδεμία ἐπροτάθη ἐλάττωσις, οὐδὲ ἡ ἐλάττωσις τοῦ μισθοῦ τοῦ Γενικοῦ Προξένου, οὐδὲ ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν τῷ Γενικῷ τούτῳ Προξενείῳ ὑπηρετούντων ὑπαλλήλων· ἐξ ἐναντίας, ἐπροτάθη αὔξησις. Καὶ μολονότι ἐπροτείνοντο ἐλαττώσεις δι’ ὅλα τὰ ἄλλα Προξενεῖα, καὶ μολονότι ὁ σκοπός μας ἦτον ὁ περιορισμὸς τῶν δαπανῶν, μολοντοῦτο διὰ τὸ Προξενεῖον Θεσσαλονίκης ἐποιήσαμεν ἐξαίρεσιν, προσθέντες ἕνα γραφέα. Ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ τοῦ γραφέως πρὸς τὸν μισθὸν τοῦ Γραμματέως εἶναι μικρά· ἑπομένως δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν ν’ ἀποδεχθῶ τὸν Γραμματέα ἀντὶ τοῦ γραφέως. Ὁ προλαλήσας ὅμως μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἐγνωμοδότησεν ὀρθῶς, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι, ἂν ἐπροτάθη ἐλάττωσις τῶν μισθῶν ἄλλων τινῶν Γενικῶν Προξένων, δὲν ἐπροτάθη ἡ ἐλάττωσις τῶν μισθῶν τῶν Γενικῶν Προξένων Θεσσαλονίκης καὶ Κρήτης. Ἀληθῶς προτείνομεν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ μισθοῦ τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Γενικοῦ Προξένου καὶ τοῦ ἐν Ἰωαννίνοις καὶ τοῦ ἐν Σμύρνῃ. Ἀλλὰ δὲν θέλομεν προτείνει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ Κρήτῃ. Οἱ προσδιωρισμένοι διὰ τοῦ Νόμου ὡς μισθοὶ διὰ τοὺς Γενικοὺς Προξένους καὶ Ὑποπροξένους ἀποτελοῦνται ἐκ δύω διακεκριμένων ποσῶν, ἐν τῷ Νόμῳ, τὰ ὁποῖα δὲν διακρίνονται ὅμως ἐκ τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον χορηγοῦνται τὰ ποσὰ ταῦτα. Ὁ μισθὸς πρῶτον ἀποτελεῖται ἐκ τοῦ μισθοῦ τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει ὁ Γενικὸς Πρόξενος ἢ ὁ Πρόξενος ἢ ὁ Ὑποπρόξενος, δεύτερον ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς αὐτὸν ὡς ἔξοδα παραστάσεως· διὰ τοῦτο οἱ Πρόξενοι πρώτης τάξεως ἢ δευτέρας, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι βαθμὸν ἀντιστοιχοῦντα πρὸς βαθμὸν ὑπαλλήλων ἐν τῇ ἡμεδαπῇ λειτουργούντων, δὲν λαμβάνουσι τὸν αὐτὸν μισθὸν, πρῶτον, διότι τὰ ἔξοδα τοῦ Γενικοῦ Προξένου ἢ τοῦ Προξένου ἢ τοῦ Ὑποπροξένου ἐν τῇ χώρᾳ, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρετοῦσιν, εἶναι μεγαλείτερα, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ ἐπίσημος αὐτῶν ἰδιότης καὶ ἡ ἀποστολὴ αὐτῶν τοὺς ἐπιβαρύνει μὲ ἰδιαίτερα ἔξοδα, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ παράσχῃ αὐτοῖς εὐκολίαν τινὰ, προσδιορίζουσα μισθὸν ἀνώτερον ἐκείνου τὸν ὁποῖον ἤθελε προσδιορίσει, ἂν δὲν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην ταύτην. Ὁ μισθὸς τῶν Γενικῶν Προξένων, τῶν Προξένων καὶ τῶν Ὑποπροξένων δὲν προσδιωρίσθη μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ παρασχεθῶσι τὰ μέσα τῆς ζωῆς εἰς τοὺς ὑπὸ τοιαύτην ἐπίσημον ἰδιότητα ἀποστελλομένους πρὸς τὰς χώρας ταύτας, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ παρασχεθῇ εὐκολία τις εἰς αὐτοὺς νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς ἄλλας ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἡ ἐπίσημος αὐτῶν ἰδιότης τοῖς ἐπιβάλλει. Οἱ Γενικοὶ Πρόξενοι λοιπὸν Θεσσαλονίκης καὶ Κρήτης ἐπιβαρύνονται μὲ τοιαύτας ἀνάγκας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἴχομεν τὸ θάῤῥος νὰ προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν αὐτῶν· ἐπροτείναμεν ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν τῶν Γενικῶν Προξένων Σμύρνης, Ἀλεξανδρείας καὶ Ἰωαννίνων, ποὺ μὲν διότι ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας αὐτὸς ἐγὼ εἶχον ἐξ ἀνθρώπων λίαν ἀξιοπίστων, ἐπειθόμουν ὅτι ἐπαρκεῖ ὁ μισθὸς, τὸν ὁποῖον διὰ τοῦ Νομοσχεδίου προτείνομεν νὰ ἀπονέμηται εἴς τινας ἐξ αὐτῶν, ποὺ δὲ διότι πρὸ ὀλίγων ἔτι χρόνων τοσοῦτον μισθὸν ἐλάμβανον, ὅσον ἡμεῖς προτείνομεν διὰ τοῦ Νομοσχεδίου, μετὰ τὸν χρόνον δὲ ἐκεῖνον αἱ μὲν περιστάσεις αἱ οἰκονομικαὶ τοῦ τόπου ἡμῶν εἶναι πολλῷ χείρονες, αἱ δὲ περιστάσεις τῶν τόπων, εἰς τοὺς ὁποίους αὐτοὶ ὑπηρετοῦσι, δὲν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ καθιστῶσιν ἀδύνατον τὸν βίον διὰ τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς χορηγοῦμεν· Π. χ. γνωρίζω θετικῶς, ὅτι 900 δραχμαὶ, τὰς ὁποίας προτείνομεν διὰ τὸν Γενικὸν Πρόξενον Σμύρνης, δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκεῖς. Τὸ γνωρίζω θετικῶς, διότι ὑπηρέτησεν ἐπὶ πολὺ ἐκεῖ ὡς Πρόξενος ἄνθρωπος διὰ στενῶν δεσμῶν μετ’ ἐμοῦ συνδεόμενος, ὁ ὁποῖος πολλάς μοὶ ἔδωκε πληροφορίας περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ βίου καὶ ἰδίως περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Γενικοῦ Προξένου ἐν Σμύρνῃ. Ἑπομένως προτείνοντες τὴν ἐλάττωσιν τοῦ μισθοῦ τοῦ Γενικοῦ Προξένου Σμύρνης ἀπὸ 1100 εἰς 900, δὲν πράττομέν τι, διὰ τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς ταράσσῃ ἡ συνείδησις. Ὁ Γενικὸς Πρόξενος Ἰωαννίνων, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν νόμον λαμβάνει χιλίας δραχμὰς, δὲν θέλει παραπονεθῇ παντάπασι διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς του, ἂν περιορισθῇ ὁ μισθὸς αὐτοῦ εἰς 800 δραχμὰς· καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ Γενικοῦ Προξένου Ἀλεξανδρείας, καὶ αἱ ἀνάγκαι, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται ἐκ τῆς ἐπισήμου ἰδιότητός του, δὲν τῷ δίδουσιν ἀφορμὰς διὰ νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ συντηρηθῇ μὲ ὅσα προσδιορίζει τὸ νομοσχέδιον δι’ αὐτόν. Ἠδυνάμην ἴσως νὰ εἴπω, ὅτι αἱ 1500, αἱ ὁποῖαι προσδιορίζονται διὰ τὸν Γενικὸν Πρόξενον Ἀλεξανδρείας, ἐνδέχεται νὰ εἶναι κατά τι ἀνεπαρκεῖς, ἀλλὰ μέχρι τοῦ 1882 τοσοῦτον μισθὸν ἐδίδομεν εἰς τὸν Γενικὸν Πρόξενον τῆς Ἀλεξανδρείας. Καὶ ἐν μὲν τῇ Ἀλεξανδρείᾳ τὰ ἔξοδα δὲν ηὔξησαν ἔκτοτε, τὰ δὲ μέσα, τὰ εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν, βεβαίως δὲν εἶναι ἀφθονώτερα ἀπὸ ὅσα διεθέτομεν κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον. Καὶ προχθὲς ἀπηύθυνα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν εἶναι ἀσφαλὲς νὰ ἐξετάζωμεν τὰς προτεινομένας ἐλαττώσεις κεχωρισμένας, μεμονωμένας. Προτείνεται ἐλάττωσις μιᾶς θέσεως ἐν τῇ διοικήσει, ἢ ἐλάττωσις ἑνὸς ὑπαλλήλου ἐν ἄλλῳ τινὶ κλάδῳ, ἡ ἐλάττωσις αὕτη δύναται νὰ φέρῃ βλάβην. Τί σημαίνουσι 200 δραχμαί; Ἂς ἀνεχθῶμεν, ἄς δαπανήσωμεν ἀκόμη. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὰς ἐλαττώσεις συλλήβδην καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου· τότε δὲ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θέλετε διστάσει νὰ δεχθῆτε τὰς ἐλαττώσεις, τὰς ὁποίας προβάλλομεν. Ὁ τρόπος δὲ, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος βουλευτὴς προβάλλει, δὲν πρέπει νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὰς ἐλαττώσεις τῶν μισθῶν τῶν Γενικῶν Προξένων, αἱ ὁποῖαι διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτείνονται, νὰ ἀποδεχθῇ δὲ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας προβάλλει περὶ διαῤῥυθμίσεως τῆς Διερμηνευτικῆς ὑπηρεσίας, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι ἐκ τῆς παραδοχῆς αὐτῶν ἤθελε συγκομίσει οἰκονομίαν ἴσην πρὸς τὰς ἐλαττώσεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς προτείνομεν. Ἡ γνώμη αὕτη νομίζω, ὅτι ἐβασανίσθη ἄλλοτε ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, καὶ δὲν ἐπέτυχε. Κατὰ τὰ 1869 ἢ 1870 τὴν γνώμην ταύτην εἰσήγαγεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐφήρμοσεν ὁ τότε Γενικὸς Γραμματεὺς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Αὐτὸς ἀπεδέξατο σύστημα πρὸς διεξαγωγὴν τῆς Διερμηνευτικῆς ὑπηρεσίας τῶν Προξενείων καὶ αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας τῆς γραφικῆς τῶν Προξενείων παραπλήσιον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἐκ Λοκρίδος κ. βουλευτὴς προπὴν εἰς βάλλει. Ἔδιδε τὸ δημόσιον ταμεῖον ποσόν τι ἐτησίως κατ’ ἀποκοπὴν εἰς ἕκαστον Πρόξενον, αὐτὸς δὲ διέθετεν αὐτὸ διὰ νὰ θεραπεύῃ τὰς ἀνάγκας τῆς Διερμηνευτικῆς ὑπηρεσίας, προσλαμβάνων ἐπὶ ἀποζημιώσει ἢ ἐπὶ μισθῷ διερμηνέα τινὰ, καὶ διὰ νὰ θεραπεύῃ τὰς ἀνάγκας τῆς γραφικῆς ὑπηρεσίας προσελάμβανε γραφεῖς ἕνα ἢ δύο ἐπὶ μισθῷ ἢ ἀποζημιώσει. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἠθέλομεν διατρέξει κίνδυνον ἐπανειλημμένης ἀποτυχίας, ἐὰν ἀπεδεχόμεθα τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λοκρίδος βουλευτοῦ ἐπὶ τῆς Διερμηνευτικῆς ὑπηρεσίας, προβαίνοντες εἰς διορισμοὺς ἐπιτίμων λεγομένων διερμηνέων, δηλαδὴ διερμηνέων, λαμβανόντων εὐτελέστατόν τι ποσὸν, ἀναλαμβανόντων δὲ τὴν ὑπηρεσίαν μόνον ἐπὶ τιμῇ ἢ ἐπὶ ἄλλαις εὐκολίαις, παρεχομέναις αὐτοῖς. Ἀλλ’ ἐπῆλθεν ὁ νόμος τοῦ 1877, ὁ ὁποῖος ἀνεκήρυξε τὰς θέσεις τῶν Διερμηνέων θέσεις δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ προσδιώρισε δι’ αὐτοὺς μισθὸν τοσοῦτον, ὅσος ἐπαρκεῖ πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις ἤθελεν ἀναλάβει τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Διερμηνέως. Τὸ σύστημα τοῦτο τοῦ νόμου μοὶ φαίνεται, ὅτι ἄγει ἡμᾶς ἀσφαλέστερον εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς Διερμηνευτικῆς ὑπηρεσίας. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη μεταβολῶν, εἴτε ἐὰν ἐνιαχοῦ ὁ μισθὸς τοῦ Διερμηνέως προσδιορίζεται ἀνώτερος ἀπὸ ὅσον ἔπρεπε νὰ προσδιορισθῇ, εἴτε ἀλλαχοῦ μικρότερος, δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ ἐρευνήσωμεν τὰ ἐλαττώματα ταῦτα καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν ἄρσιν αὐτῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἐγένετο μελέτη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ ἀνευρεθῶσι καὶ ἄλλαι ἀτέλειαι τοῦ νόμου καὶ ἰδίως ἐν τῷ δικαστικῷ μέρει αὐτοῦ, καὶ θέλει προταθῆ νομοσχέδιον εἴτε κατὰ τὸ τέλος τῆς Συνόδου αὐτῆς ἢ κατὰ τὴν ἑπομένην, περὶ μεταβολῆς τοῦ νόμου περὶ Προξενείων, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τότε τὴν μελέτην ἐκείνην, καὶ τὰς περὶ βελτιώσεως τῆς Διερμηνευτικῆς ὑπηρεσίας γνώμας τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Μίαν γνώμην ὅμως νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀποδεχθῇ ἡ Βουλὴ, τὴν γνώμην, ὅτι οἱ Διερμηνεῖς πρέπει νὰ γνωρίζωσι καὶ λαλῶσι τὴν Τουρκικήν· δὲν ἐπιμένω νὰ ἀπαιτήσω καὶ νὰ γράφωσι τὴν Τουρκικὴν, διότι ἀμφιβάλλω ἂν θὰ ἦναι δυνατὸν καὶ εὔκολον νὰ εὑρίσκωνται τοσοῦτοι ἄνθρωποι, δυνάμενοι νὰ γράφωσιν ἀπροσκόπτως τὴν Τουρκικήν. Τουλάχιστον ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος μοὶ παρέσχε τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸ φυτώριον τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν Διερμηνευτικὴν ὑπηρεσίαν· δὲν εἶναι λίαν πλούσιον, δὲν ἔχει δὲ καὶ πάντα τὰ δενδρύλια εὔχυμα, ὥστε νὰ δύναταί τις ἄνευ δισταγμοῦ νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πολλαὶ ἐγένοντο ἀπόπειραι πρὸς παρασκευὴν ἀνθρώπων, δυναμένων νὰ διορίζωνται εἰς διερμηνευτικὴν ὑπηρεσίαν, συνεστήθησαν ἄλλοτε σχολεῖα παρὰ τῇ Πρεσβείᾳ ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἀλλὰ πάντα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, ἀπέτυχον, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται διὰ νὰ φροντίσωσι νὰ προβῶσιν εἰς τὸν διορισμὸν διερμηνέων, εὑρίσκονται πολλάκις εἰς ἀμηχανίαν· διότι, καὶ ἄν που ὑπάρχωσι πλήρη τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος ζητεῖ νὰ ἀναγράψωμεν ἐν τῷ νόμῳ, ἐλλείπουσιν ὅμως πολλαὶ ἰδιότητες, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀναγράφονται ἐν τοῖς νόμοις, ἀλλ’ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ κοσμῶσιν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται ὑπηρεσίαν τοσοῦτον ἀκροσφαλῆ. Ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας προτείνει ἐκ τῆς ἀναθεωρήσεως ἢ ἐκ τῆς συντηρήσεως τῆς ἀκριβεστέρας τῶν ἀφορώντων τὴν πληρωμὴν τῶν ἐνοικίων τῶν Προξενείων, δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι πραγματοποιήσιμος. Μέχρι τοῦδε μοὶ παρουσιάσθησαν τινὲς περιστάσεις, ἐκ τῶν ὁποίων εἶδον, ὅτι τὰ ἐνοίκια, τὰ νῦν πληρονόμενα διὰ Προξενικὰ γραφεῖα, εἶναι συμπεφωνημένα διὰ συμβολαίου. Ἂν ὅμως τὰ συμβόλαια ταῦτα βεβαιῶσι τὴν ἀλήθειαν ἢ ὄχι, δὲν μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ τὸ ἐξετάσω. Ἂν ὅμως εἶνε ἐφικτὸν νὰ πραγματοποιήσωμεν οἰκονομίας εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς πιστώσεως περὶ ἐνοικίων, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλει καταβληθῆ πᾶσα πρὸς τοῦτο φροντὶς, διότι ἔχομεν πλήρη συνείδησιν τοῦ καθήκοντος νὰ ἐπιζητήσωμεν πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν. Διὰ τοῦτο συγκεφαλαιῶν τὴν ἐμὴν γνώμην ἀποδέχομαι ἀντὶ τοῦ προστιθεμένου κατὰ τὸ νομοσχέδιον γραφέως εἰς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Θεσσαλονίκης νὰ προστεθῇ «γραμματεύς».

§78ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ δύο Διερμηνεῖς· εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη. Τώρα ἀναγκάζονται νὰ προσφεύγουν εἰς ἀμίσθους Διερμηνεῖς, οἵτινες ἢ εἶναι ἀνίκανοι πρὸς τοῦτο ἢ ἀναγκάζονται νὰ προσφεύγουν εἰς δωροδοκίας.

§79ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅτι, ἄν προσδιορίσητε μισθὸν δραχ. 100 διὰ τὸν βʹ. Διερμηνέα, ἀποδέχεσθε σιωπηλῶς μίαν ἄλλην ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ Διερμηνεὺς, νὰ ζητῇ νὰ φορολογῇ τὰς ὑποθέσεις· διὰ τοῦτο νὰ ὁρισθῶσιν 150 δραχμαί. Ἀλλὰ τὰς ἄλλας μεταβολὰς, τὰς ὁποίας ὁ ἐκ Λοκρίδος βουλευτὴς προέτεινε, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ τὰς ἀναβάλῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θέλει εἰσαχθῆ εἴτε κατὰ τὸ τέλος τῆς Συνόδου αὐτῆς, εἴτε κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον, μετὰ τοῦ ὁποίου θέλουσι προταθῆ πολλαὶ ἄλλαι μεταβολαὶ τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος διὰ τὰ Προξενεῖα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1.

§81ΧΟΪΔΑΣ. Ὑπέβαλον μίαν πρότασιν.

§82ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Δὲν διενεμήθη.

§83ΧΟΪΔΑΣ. Ἂν δὲν διενεμήθη, θὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διὰ νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως, διότι εἶναι ματαία ἡ συζήτησις αὐτὴ, ἀφοῦ φέρω πρότασιν περὶ καταλύσεως πάντων τῶν νόμων περὶ Προξενείων.

§84ΤΙΝΕΣ. Εἶνε ἀνεξάρτητον (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§85ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Θεσσαλονίκης τοῦτο θὰ μεταβληθῇ ὡς ἑξῆς· «Εἰς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Θεσσαλονίκης προστίθεται καὶ εἷς δεύτερος γραμματεὺς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 250, καὶ εἷς δεύτερος Διερμηνεὺς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δρ. 150». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη, ὁμοίως τὸ ἄρθρον 2 καὶ 3).

§86ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, ἐπειδὴ ἐλέχθη, ὅτι τὰ ἔσοδα τῶν Προξενείων Τεργέστης καὶ Μεσσήνης δὲν ἐπαρκοῦσι διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Προξενείων, καὶ ὅτι, ἀφοῦ τὰ Προξενεῖα μεταβάλλονται εἰς ἄμισθα, δὲν θέλουσι δυνηθῆ νὰ συντηρηθῶσι, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τοῦ ἐν Τεργέστῃ Προξενείου κατὰ μὲν τὰ 1883 ἀνῆλθον εἰς 10631, κατὰ δὲ τὸ 1884 εἰς 10988· καὶ ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ Προξενείου Μεσσήνης κατὰ μὲν τὸ 1883 ἀνῆλθον εἰς 6,006, κατὰ δὲ τὸ 1884 εἰς 5,053· ἑπομένως τὰ ποσὰ ταῦτα ἀρκοῦσι πρὸς συντήρησιν αὐτῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4.)

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5.

§88ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλή, καθόσον νομίζω, ὅτι εἶναι καὶ δικαία. Δύω τάξεις ὁρίζονται μόνον διὰ τὴν θέσιν τοῦ Λιμενάρχου, οἱ ἔχοντες ὑπηρετήσει εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν ὡς ἀξιωματικοί, καὶ εἰς τὸ Ἐμπορικὸν ὡς κυβερνῆται· ἐν τούτοις ὑπηρέτησαν, κύριοι, εἰς τὰς θέσεις αὐτὰς εὐδοκίμως πρόσωπα, τὰ ὁποῖα οὔτε εἰς τὸ Πολεμικὸν, οὔτε εἰς τὸ Ἐμπορικὸν Ναυτικὸν ὑπηρέτησαν, καὶ δὲν ἐδόθη οὐδεμία ἀφορμὴ ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν διὰ νὰ λάβωμεν τὸ μέτρον τοῦ νὰ τὰ ἀποκλείσωμεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, ἢ νὰ τὰ παύσωμεν, ἐὰν εὑρίσκωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν· δι’ αὐτὸ φέρω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «Οὐδεὶς διορίζεται Λιμενάρχης παρὰ τῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείᾳ, ἂν δὲν ὑπηρέτησεν ἐπὶ 5 τοὐλάχιστον ἔτη ὡς ἀξιωματικὸς ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ ἢ ὡς πλοίαρχος ἐν τῷ Ἐμπορικῷ ἢ ἐπὶ 3 ἔτη ὡς Λιμενάρχης παρὰ τῇ Ἑλληνικῇ Πρεσβείᾳ».

§89ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀντιλέγομεν. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη τὸ ἄρθρον 5).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6.

§91ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία καὶ ἑτέρα προσθήκη τοῦ κ. Χατζοπούλου.

§92Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν θεωρῶ ἀναγκαίαν. Ἡ διασάφησις σχετίζεται μὲ τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 6, τὸ ὁποῖον ἐκφράζεται μετὰ γενικότητός τινος, ἵνα μὴ ὑποθέσῃ τις, ὅτι εἰς τοῦτο περιλαμβάνονται καὶ οἱ ἔμμισθοι Δικαστικοὶ Πάρεδροι, οἱ διοριζόμενοι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσόντων τοῦ Προξενικοῦ Νόμου. Προκειμένου περὶ τῶν ἐμμίσθων Παρέδρων Δικαστῶν, ἐγείρεται ἡ ἑξῆς ἀπορία σχετικῶς πρὸς τοὺς δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι ἐξήσκουν τὸ ἔργον αὐτῶν ἐνώπιον τῶν Προξενικῶν Δικαστηρίων· διότι βεβαίως αὐτοὶ οἱ δικηγόροι δὲν ἀποκλείονται ἀπὸ τῶν προσόντων· ἴσως αὐτοὶ δύνανται νὰ θεωρηθῶσι μᾶλλον κατάλληλοι τῶν ἄλλων δικηγόρων, τῶν ἐνασκούντων ἐν Ἑλλάδι τὸ ἔργον αὐτῶν, ἀλλὰ τέλος πάντων τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον. Ἀλλ’ οἱ δικηγόροι αὐτοὶ, οἱ ἔχοντες τὸ δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου μέχρι τοῦ 1882, δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ ἔχωσι τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγόρου ἐνώπιον τῶν Προξενικῶν Δικαστηρίων. Εἰς τοὺς διδάκτορας, οἵτινες ἀπῆλθον εἰς τὰ Προξενικὰ Δικαστήρια καὶ ἐνήσκουν τὸ ἔργον αὐτῶν, ὁ Νόμος δὲν ἐπέβαλε τοῦτο, ἀλλ’ εἶχον τὸ οὐσιῶδες προσὸν τῆς ἐπιστημονικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐπὶ ἔτη ἐνήσκουν τὸ ἔργον αὐτῶν· τώρα ὁ Νόμος ὁ Προξενικὸς ἀπὸ τοῦ 1882 ἀπῄτησε παρ’ αὐτῶν νὰ ἔχωσι ἄδειαν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1882 παρῆλθον 3 ἔτη· δὲν ἔχουν λοιπὸν τετραετῆ δικηγορίαν μετ’ ἀδείας, ἔχουν ὅμως πολὺ πλειότερα ἐν πράγματι προσόντα ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ὑποτεθῆ, ὅτι ἔχουν τὸ προσὸν τῆς ἀδείας. Αὐτοὶ λοιπὸν οἱ ἔχοντες πλειότερον τὸ προσὸν τῆς πείρας ἀποκλείονται, καί τοι ἔχουν δεκαπενταετῆ λόγου χάριν δικηγορίαν πρὸ τοῦ 1882 ἄνευ τῆς ἀδείας, τὴν ὁποίαν ὁ Νόμος δὲν ἀπῄτει, καὶ τριετῆ ἔκτοτε μετὰ τῆς ἀδείας, καὶ οὕτω δὲν δύνανται νὰ γίνωσι Πάρεδροι Δικασταὶ, δύναται ὅμως νὰ γίνῃ ἄλλος, ὁ ὁποῖος ἔχει μόνον τετραετῆ ὑπηρεσίαν. Διὰ ταῦτα ἐνταῦθα πρέπει νὰ γίνῃ ἡ διασάφησις, ὅτι εἰς ὅσους ἔχουν τρία ἔτη δικηγορίαν, ἀφ’ ὅτου ἔλαβον τὴν ἄδειαν, προστίθενται καὶ τὰ προηγούμενα ἔτη πρὸς συμπλήρωσιν τῆς τετραετίας.

§93ΧΟΪΔΑΣ. Διατί θέλετε αὐτὴν τὴν ἐξαιρετικὴν διάταξιν; Μήπως ἀφορᾷ εἰς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐνδιαφέρει, καὶ ἔχει τρία ἔτη;

§94ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι καμμία διάταξις περὶ προσόντων δὲν ὑπάρχει ἄνευ προσώπων ἀμέσως ἐνδιαφερομένων· ὑπάρχουν πρόσωπα βεβαίως σήμερον σχετιζόμενα πρὸς τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ νομοθετοῦμεν περὶ αὐτῶν, διότι ἄλλως ἠθέλομεν ἀεροβατεῖ. Ὑπάρχουν βεβαίως πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν ἱκανότητα καὶ συνεπλήρωσαν μέχρι τοῦδε μόνον τριετίαν ἀπὸ τῆς ἀδείας, ἥτις μόνον ἀπὸ τοῦ 1882 ἀπῃτεῖτο, καὶ ἀποκλείονται· αὑτὸ μάλλιστα εἶναι πρόσθετος λόγος, ἵνα γίνῃ ἡ προσθήκη, ἥτις εἶναι μᾶλλον διασάφησις καὶ ἠδύνατο ἴσως νὰ γίνῃ καὶ δι’ ἑρμηνείας ἁπλῆς τοῦ Νόμου.

§95Δ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶδον μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι εἰς τοὺς διορισμοὺς τῶν ὑπαλλήλων τῶν Προξενικῶν συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, τοῦτο εἶναι εὐχάριστον· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐξήγησις, ὅπως οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ μὴ διορίζωνται εἰς τὰ μεσόγεια μέρη (ἱλαρότης), ἀλλ’ εἰς τὰ παραθαλάσσια ἐκπληροῦντες μᾶλλον τὴν ἀποστολήν των, ἀντιθέτως δὲ νὰ γίνῃ ἡ ἐξήγησις διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς· ἀλλὰ πρέπει νὰ τεθῇ ἓν ὅριον ἀπὸ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ἄνω.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην τοῦ κ. Χατζοπούλου (ἀναγινώσκεται αὕτη).

§97Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ προσθήκη αὕτη τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἔχει, νομίζω, τὴν ἑξῆς ἔννοιαν· νὰ περιλάβῃ εἰς τὰ προσόντα τῶν δικηγόρων καὶ τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον, καίτοι ἔχοντες δίπλωμα, δὲν εἶχον ὅμως ἄδειαν, ἐπειδὴ δὲν ἀπῃτεῖτο τοιαύτη κατὰ τὸν νόμον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 μὲ τὴν προσθήκην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§100ΡΙΚΑΚΗΣ. Προκειμένου, κύριοι, νὰ κανονισθῶσι τὰ προσόντα τῶν Προξενικῶν ὑπαλλήλων, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ν’ ἀπομακρύνωνται οἱ νέοι Νόμοι ἀπὸ τὸν γενικὸν περὶ προσόντων Νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον πᾶς ὁ προϋπηρετήσας δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, χωρὶς νὰ ὁρίζεται χρονικὸν διάστημα τῆς ὑπηρεσίας του. Ἐδῶ ἀπαιτοῦμεν δίπλωμα, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἀπαιτήσωμεν, διότι ἡ ὑπηρεσία εἶναι σπουδαιοτέρα τῆς διοικητικῆς, τῆς οἰκονομικῆς καὶ τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον προσδιορίζετε χρόνον ὑπηρεσίας διὰ τὸν ἔχοντα δίπλωμα καὶ προϋπηρετήσαντα, διότι δὲν ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε 10 ἢ 11 μῆνας ἢ ἓν ἔτος. Τὸ Ὑπουργεῖον, ὅταν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ ὑπάλληλος ὁ προϋπηρετήσας ἔχει δίπλωμα καὶ προηγουμένην ὑπηρεσίαν, εἶναι εἰς θέσιν πλήρη νὰ ἐξετάσῃ τὴν ποιότητα καὶ νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προσώπου· δὲν θεωρῶ ἑπομένως δίκαιον, ὅταν εἷς ἔχῃ τὰ λοιπὰ προσόντα καὶ ἔχῃ δίπλωμα Πανεπιστημίου, νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπανέλθῃ, διότι δὲν ἔχει προηγουμένην ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους συμπεπληρωμένην· διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸ ἄρθρον νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκει αὐτήν).

§101Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλετε, σκοπεῖ νὰ τροποποιήσῃ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν περιλαμβάνουσαν τοὺς προϋπηρετήσαντας ἐν τῇ Προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ μὴ ἔχοντας δίπλωμα, δι’ οὓς ἀπαιτοῦνται τὰ τρία ἔτη. Ζητεῖτε ἤδη νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τοὺς ἔχοντας δίπλωμα, ἀλλ’ ἔχοντας ὀλιγώτερον χρόνον προϋπηρεσίας· ὅθεν δέχομαι τὴν τροποποίησιν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9 μετὰ τῆς τροπολογίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 10, 11 καὶ 12 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§103ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§104Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑποβάλλω σχέδιον Νόμου περὶ προσμετρήσεως χρόνου διὰ προβιβασμὸν τῶν ἀξιωματικῶν. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ (Ὅρα Παράρτημα).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν ὥραν 5. (Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις· ὥρᾳ 5 μ. μ).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ νὰ κάμετε ἡσυχίαν, διότι δὲν ἀκουόμεθα.

§107ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§108ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριοι, τὸ πρωῒ δὲν ἐψηφίσθη μία τελευταία προσθήκη γενομένη ὑπ’ ἐμοῦ εἰς τὸ Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν Νόμων περὶ Προξενικῶν Ἀρχῶν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατ’ ἀρχὰς μὲν ἀπεδέξατο τὴν προσθήκην ταύτην, εἶτα ὅμως παρετήρησεν, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς Διερμηνεῖς τῶν Προξενείων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἱκανὸς ἀριθμὸς τοιούτων, γινωσκόντων νὰ λαλῶσι καὶ γράφωσι τὴν Τουρκικὴν γλῶσσαν, διὰ τοῦτο ἐτροποποίησα τὴν προσθήκην μου ὡς ἑξῆς: Ἄρθρον.... «Οὐδεὶς δύναται νὰ διορισθῇ αʹ Διερμηνεὺς Γενικοῦ «Προξενείου ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κράτει, μὴ λαλῶν καὶ «γράφων τὴν Τουρκικὴν καὶ τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν πρὸς «τῇ Ἑλληνικῇ». «Οὐδεὶς δύναται νὰ διορισθῇ βʹ Διερμηνεὺς Γενικοῦ Προξενείου ἢ Ὑποπροξενείου ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κράτει, ἐὰν μὴ γινώσκῃ νὰ ὁμιλῇ ἀπροσκόπτως τὴν Τουρκικὴν γλῶσσαν». Ἐν ταὐτῷ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἑξῆς προσθήκην. Ἄρθρον.... «Ἡ ἐν τοῖς ἄρθροις 46, 47, 48, 49, καὶ 50 τοῦ ΧΝΣΤʹ νόμου ἀπαιτουμένη πρὸς προβιβασμὸν ὑπηρεσία προσδιορίζεται εἰς τριετῆ». Κατὰ τὰ μνημονευθέντα ἄρθρα ἀπαιτεῖται πενταετὴς ὑπηρεσία διὰ προαγωγήν. Ἡ πενταετὴς ὅμως ὑπηρεσία εἶνε μακρὰ, ἰδίως ἐπὶ τοῦ παρόντος, ὅτε ἔχομεν ἀνάγκην ταχυτέρας προαγωγῆς τῶν νεωτέρων Προξενικῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες φέρουσι συνήθως πλείονα προσόντα ἢ οἱ παλαιότεροι· δι’ ὃ προτείνω νὰ περιορισθῇ ἡ πενταετὴς εἰς τριετῆ ὑπηρεσίαν. Εἶνε αὕτη μία ἀνάγκη, ἥν θέλων ν’ ἀποφύγῃ ὁ προκάτοχος τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, προσέφυγεν εἰς τὴν καταστρατήγησιν τοῦ νόμου. Θέλων δηλαδὴ νὰ προαγάγῃ τὸν δεύτερον Διερμηνέα τοῦ Διπλωματικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας εἰς πρῶτον καὶ τὸν πρῶτον Διερμηνέα τοῦ Ἐμπορικοῦ Γραφείου εἰς δεύτερον τοῦ Διπλωματικοῦ, καὶ στερουμένους τούτους τῆς κατὰ τὸν νόμον ἀπαιτουμένης τετραετοῦς ὑπηρεσίας πρὸς προαγωγήν, ἄφησε νὰ παραιτηθῶσιν, ὅπως μετὰ τινας ἡμέρας ἐπαναγάγῃ αὐτοὺς εἰς τὰς ἀνωτέρας θέσεις. Πρὸς ἀποφυγὴν λοιπὸν καὶ ἄλλων τοιούτων καταστρατηγήσεων τοῦ νόμου, ἔγνων νὰ προτείνω τὴν ἀνωτέρω τροποποίησιν αὐτοῦ, ἣν δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ ἐγκρίνῃ καὶ ὁ οἰκεῖος Ὑπουργός.

§109ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς πρώτης προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος παρατηρῶ, ὅτι πράγματι ἀπεδεξάμην τὴν γνώμην αὐτοῦ ὡς εἶχε διατυπώσει αὐτήν, ἐξέφρασα ὅμως δισταγμόν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν εὐκόλως νὰ εὑρεθῶσιν Διερμηνεῖς γινώσκοντες καὶ νὰ γράφωσι τὴν Τουρκικὴν γλῶσσαν. Αἱ πληροφορίαι, αἵτινες μοὶ διεκοινώθησαν, εἶνε, ὅτι εἶνε εὔκολον· διὰ τοῦτο ἀποδέχομαι καὶ κατὰ τοῦτο τὴν τροπολογίαν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀποδέχομαι κατὰ τοῦτο τὴν τροπολογίαν, διὰ τοῦτο προτείνω, ὅτι πρέπει νὰ συναρμολογηθῇ τὸ νομοσχέδιον πρότερον, καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ συνόλου· ἑπομένως τὸ σύνολον ἂς μείνῃ νὰ ψηφισθῇ τὴν Δευτέραν.

§110ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν παρατήρησιν. Ὑπάρχουσι Προξενεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Τουρκικὴ γλῶσσα εἶνε ἄχρηστος, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ διακριθῶσιν.

§111ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τοῦτο ἔθεσα «ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κράτει», τὸ ὁποῖον ἂς γίνῃ «ἐν Τουρκίᾳ». (Κατόπιν γίνονται δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως τὰ ἄρθρα 14 καὶ 15 τοῦ νομοσχεδίου).

§112ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου πρὸς διοχέτευσιν ποσίμου ὕδατος εἰς Γαργαλιάνους, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Πλαταμῶνος.

§113ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζονται αἱ πηγαί, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ληφθῇ τὸ ὕδωρ, καὶ ἐπειδὴ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον λέγει, ὅτι εἶνε ἐνδεχόμενον νὰ μὴ λάβῃ τὸ ὕδωρ ἀπὸ αὐτὰς τὰς πηγὰς, διὰ τοῦτο ἤθελα παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συναινέσῃ, ὅπως ἀπαλειφθῶσι τὰ ὀνόματα τῶν πηγῶν.

§114ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. (Εἶτα ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς καὶ τῶν συντάξεων τοῦ Κράτους εἰς νέας δραχμάς. Ὑπάρχουν τροπολογίαι πολλαὶ ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νόμου.

§116Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ὁ Γλάδστων ἐκλήθη τελευταῖον εἰς τὴν Ἐξουσίαν καὶ ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τῆς Αὐτοκρατορίας τῆς Ἀγγλικῆς, εἶπε τὰ συμφέροντα τῆς Ἀγγλίας πρέπει νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν καὶ ὄχι τὰ λεχθέντα παρ’ ἐμοῦ, ὅταν ἤμην ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀμέσως μετέβαλε πολιτικὴν ἀπέναντι τῆς Αὐστρίας, καὶ ἐνῷ πρότερον ἔλεγε «κάτω τὰς χεῖρας», ἐτράπη πολιτικὴν τοιαύτην, ὥστε ἐσυμβιβάσθη μετὰ τῆς Δυνάμεως ἐκείνης. Οὕτω σκέπτονται, οὕτω πράττουσιν οἱ καλούμενοι νὰ διοικήσωσι τὰ Ἔθνη, ὅταν συναισθάνωνται τὴν εὐθύνην, ἥτις βαρύνει αὐτούς, ἀναλαμβάνοντας τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους. Οὕτω νομίζω, ὅτι δέον νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ πράξῃ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν προκειμένην νομοθετικὴν ὑπόθεσιν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, γενομένης ψηφοφορίας ἐπὶ προτάσεως περὶ αὐξήσεως τῶν συντάξεων, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως· ἀλλὰ τότε, κύριοι, ἡ κατάστασις τοῦ Τόπου δὲν εἶχε δεινωθῆ ὅσον ἐδεινώθη ἔκτοτε. Πολλὰ περιστατικά· αὐτὴ ἡ πορεία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, αὐτὴ ἡ πορεία τῆς Κυβερνήσεως ἐδείνωσαν ἐπὶ τοσοῦτον τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται πλέον νὰ ῥυθμίσωμεν τὴν πολιτείαν μας καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὶ εἴπομεν καὶ τὶ ὑπεσχέθημεν· πρέπει νὰ φανῶμεν πρακτικώτεροι καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἡ κατάστασις τῶν κοινῶν ἐπιτρέπῃ ἡμῖν νὰ προβῶμεν εἰς μίαν αὔξησιν δαπάνης. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ μακρηγορήσω ὅπως ἀποδείξω τὸ τοιοῦτον. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἀρκετὰ ἐξετραγωδήθησαν τὰ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰπόντος ἐν ἄλλαις λέξεσιν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἡμῶν εἶναι δεινή, καὶ ὅτι δὲν εἶναι μακρὰν τοῦ βαράθρου τῆς χρεωκοπίας. Ἡ πρώην Ἀντιπολίτευσις ἔφθασεν εἰς τὴν Ἐξουσίαν ἰδίως ὑπὸ τὸ πρόγραμμα τῶν οἰκονομιῶν. Διότι λοιπὸν εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ διότι τὸ πρόγραμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως στηρίζεται ἰδίως ἐπὶ τῶν οἰκονομιῶν, νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ προβῶμεν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων. Εἶναι βεβαίως εὐχῆς ἔργον ὄχι μόνον τὰς συντάξεις νὰ αὐξήσωμεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπηρετήσαντας τὸ Κράτος νὰ ἀμείψωμεν καλλίτερον ἢ ὅσον τοὺς ἀνταμείβομεν. Οἱ μισθοὶ εἶναι γλίσχροι καὶ ἀνεπαρκεῖς, καὶ κατὰ συνέπειαν καθῆκον ἔχομεν νὰ αὐξήσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ οὐκ ἂν λάβῃς παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος. Τὸ Κράτος δὲν ἔχει σήμερον· πρέπει νὰ δείξωμεν φειδὼ καὶ εἰς τὸ λεπτόν, διότι δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, πρόκειται περὶ ζωῆς ἢ θανάτου. Τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, κύριοι, ἀφορᾷ τὴν τιμὴν, τὴν τάξιν, ἀφορᾷ αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Δὲν πρέπει λοιπὸν διὰ λόγους μὴ σπουδαίους καὶ διότι ἐξετέθημεν, ἐκτὸς ὄντες τῆς Ἐξουσίας, ἐξετέθημεν δι’ ὑποσχέσεων, δὲν πρέπει νὰ δεινώσωμεν περισσότερον τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Νὰ ἔχωμεν τὸ θάῤῥος νὰ ἀναιρέσωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς χάριν τῆς Πολιτείας, διότι πρέπει νὰ ῥυθμίσωμεν τὴν πορείαν ἡμῶν συμφώνως μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Τόπου, καὶ δὲν κατακρίνεται ποτὲ ὁ ἄνθρωπος, ὅταν πράττῃ ὅ,τι τὸ κοινῇ συμφέρον ἐπιβάλλει αὐτῷ. Ὁ Δημόσιος ἄνθρωπος, καταλαμβάνων τὴν Ἐξουσίαν, μίαν καὶ μόνον δίδει ὑπόσχεσιν, νὰ διοικήσῃ συμφώνως μὲ τοὺς κειμένους Νόμους, καὶ λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὸ κοινῇ συμφέρον, καὶ ἰδίως τὸ κοινῇ συμφέρον. Τὸ κοινῇ συμφέρον λοιπὸν σήμερον ἀπαιτεῖ νὰ μετέλθωμεν φειδώ, οἰκονομίας καὶ νὰ ἀπέχωμεν πάσης δαπάνης, ἥτις δὲν δικαιολογεῖται ἀπολύτως. Ἂν τὸ πρόγραμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἦναι σπουδαῖον, ἂν ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅ,τι ἔλεγεν, εἶναι ἀποφασισμένη καὶ νὰ τὸ πράξῃ, ἂν δὲν μετῆλθε τὴν πολιτικὴν ἐκείνην μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ διευκολυνθῇ εἰς τὸ νὰ καταλάβῃ τὴν Ἐξουσίαν, θέλει δὲν θέλει, ὀφείλει νὰ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν της. Ἄν ὅμως, κύριοι, ὑπερισχύσουν ἄλλαι σκέψεις, καὶ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως, τότε νομίζω, ὅτι δικαιοτέρα αἴτησις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀπὸ τὴν αἴτησιν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη πρὸ μικροῦ, ὅπως ἡ αὔξησις στραφῇ καὶ ὑπὲρ τῶν νήσων. Αἱ ἀποζημιώσεις πρὸς τὰς νήσους εἶναι ἡ ἱερωτέρα ὑποχρέωσις τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας. Ἄλλοτε ἐγὼ ἀντέστην κατὰ τῆς αὐξήσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε ζητήσει ὁ Βούλγαρης. Ἀείποτε, κύριοι, ἀφ’ ἧς εἰσῆλθον εἰς τὰ Σώματα τὰ βουλευτικὰ τῆς Ἑλλάδος, ἔστρεψα τὴν προσοχήν μου εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, διότι ἐθεώρουν, ὅτι εἰς τοῦτο ἔκειτο καὶ κεῖται ἡ πρόοδος καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς Ἑλλάδος· καὶ ἀείποτε ἡ φωνή μου ἦτο ἡ κοπὶς πάσης προτάσεως, ἡ ὁποία ἔτεινεν εἰς τὸ νὰ δεινωθοῦν τὰ οἰκονομικὰ πράγματα· καὶ τότε λοιπὸν ἐγερθεὶς εἶπον ὅτι, πρὶν ἢ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν Ἐξωτερικῶν δανείων, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς ἰδίας ἡμῶν ἀξιώσεις, καὶ αὐτὴ καὶ μόνη ἡ λέξις ἤρκεσε νὰ τεθῇ ἐκποδὼν ἡ πρότασις τοῦ μεγαθύμου ἐκείνου πολιτικοῦ. Ἀλλ’ ἤδη, ἀφοῦ ἀνεγνωρίσαμεν τὰ δάνεια, ἀφοῦ φαινόμεθα εὐνοϊκοὶ πρὸς ἄλλους, νομίζω, ὅτι θὰ πράξωμεν ἔγκλημα ἐσχάτης ἀγνωμοσύνης, ἐὰν συγχρόνως δὲν αὐξήσωμεν καὶ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν νήσων

§117ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πληρονόμενα εἰς τὰς ναυτικὰς νήσους χορηγήματα ἔχουσιν ἄλλην αἰτιολογίαν καὶ οὐχὶ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν αἱ συντάξεις, αἱ πληρονόμεναι εἰς τοὺς προσενεγκόντας ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Κράτος. Τὸ ἐκ 200 χιλιάδων διδόμενον χορήγημα εἶναι τόκος κεφαλαίου, ὀφειλομένου εἰς τὰς ναυτικὰς νήσους. Ἡμεῖς δὲ δὲν προτιθέμεθα νὰ αὐξήσωμεν τοὺς τόκους, οὓς πληρόνομεν διὰ τὰ χρέη ἡμῶν· προτιθέμεθα νὰ μετατρέψωμεν τὰς συντάξεις ἀπὸ παλαιὰς εἰς νέας δραχμὰς, ὡς ἐπράξαμεν καὶ διὰ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, διότι ἐφρονοῦμεν καὶ φρονοῦμεν, ὅτι δι’ ὃν λόγον ἐνέκρινεν ἡ Βουλὴ νὰ μετατραπῶσιν οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ὀφείλει νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ μετατραπῶσι καὶ αἱ συντάξεις.

§118Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ χθεσινῇ ἀγορεύσει του προέτρεψε τὴν Βουλὴν, ἵνα μετὰ σπουδῆς ἐπιληφθῇ τῶν Νομοσχεδίων τῶν συναφῶν μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε. Προσέθηκε δὲ, ὅτι ἂν τυχὸν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ δὲν ψηφίσῃ τὰ συναφῆ τούτῳ μέτρα, θέλει ἐπέλθει πλήρης παραλυσία, παραλυσία τοιαύτη, ἥτις δὲν θέλει ἐπιτρέψει εἰς οὐδένα ν’ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν τῆς Χώρας. Μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην ἠδύνατό τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἤθελον ἀναγραφῆ τὰ διάφορα Νομοσχέδια κατὰ τάξιν τοιαύτην, ὥστε νὰ προτιμῶνται τὰ σχέσιν ἔχοντα πρὸς τὰς δῆθεν οἰκονομίας, ἃς ἐπαγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις, τὰ σχέσιν ἔχοντα πρὸς τοὺς φορολογικοὺς Νόμους. Κατὰ περίεργον ὅμως σύμπτωσιν παρατηρῶ ὅτι, ἐνῷ τὸ Νομοσχέδιον περὶ πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ 1885 διὰ Διατάγματος, τοῦ ὁποίου τὸ ἄρθρον 2 κανονίζει, ὅτι ἐν περιπτώσει μὴ ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ, κατέχει τὴν 40ην θέσιν, τὸ Νομοσχέδιον περὶ πληρωμῆς τῶν συντάξεων εἰς νέας δραχμὰς κατέχει τὴν τρίτην θέσιν. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, κύριοι, δύναται νὰ ἔχῃ συνάφειαν πρὸς ὑποσχέσεις, δοθείσας εἰς ὡρισμένην τινὰ τάξιν ἐκλογέων, ἀλλ’ οὐδεμίαν δύναμαι ν’ ἀνακαλύψω μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν περὶ οἰκονομιῶν ἐπαγγελιῶν συνάφειαν τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως, τῆς σημερινῆς Συμπολιτεύσεως. Ἡ πρώην Ἀντιπολίτευσις ὡρισμένας εἶχεν ἐπαγγελίας, αἵτινες ἀπετέλουν τὸ ἐκλογικὸν αὐτῆς πρόγραμμα καὶ δυνάμει τῶν ὁποίων ὑπερίσχυσε, καὶ ὑπερισχύσασα ἐγένετο Συμπολίτευσις. Αἱ ἐπαγγελίαι αὗται ἅπασαι ἐσχετίζοντο πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας· ὑπέσχετο ἡ Ἀντιπολίτευσις ἰσοζύγιον, ὑπέσχετο οἰκονομίας 12 ἢ 15 ἑκατομμύρια, ὑπέσχετο περιστολὴν τῆς σπατάλης, περικοπὴν περιττῶν δαπανῶν. Ὑπερισχύσασα ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τῆς Χώρας. Δὲν ἐξετάζω, κύριοι, ἐὰν αἱ ἐπαγγελίαι ἐξετελέσθησαν· δὲν ἐξετάζω τί συνέβη κατὰ τὴν μετάβασιν ἐκ τοῦ εὐκόλου σταδίου τῶν ὑποσχέσεων εἰς τὸ δύσκολον στάδιον τῆς πραγματοποιήσεως αὐτῶν· δὲν ἐξετάζω κατὰ πόσον τὰ πράγματα ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς πομπώδεις φράσεις τοῦ παρελθόντος. Ὅταν ἔλθῃ ἡ κατάλληλος στιγμή, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅταν ἀσχοληθῶμεν περὶ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ὑποβληθέντος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως Προϋπολογισμοῦ, θέλομεν ἐξετάσει πάντα ταῦτα, καὶ θέλομεν ἀποδείξει, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἔξοδα, ὅτι ἐλάχισται ἐγένοντο πραγματικαὶ οἰκονομίαι, καὶ ὅτι αἱ πλεῖσται τούτων ἐγένοντο διὰ καταργήσεως θέσεων, ἥτις θὰ ἐπιφέρῃ ἐν πολλοῖς τὴν παραλυσίαν, καὶ διὰ περικοπῆς οὐχὶ περιττῶν δαπανῶν, ἀλλὰ μᾶλλον ὠφελίμων, καί τινων εἰς Ἐθνικὸν ἀποβλεπουσῶν σκοπόν.

§119ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς λοιπὸν θὰ γίνουν αἱ οἰκονομίαι;

§120ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω πῶς θὰ γίνουν αἱ οἰκονομίαι, ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐννοῶ περικοπὴν δαπανῶν περιττῶν· ἂν ὅμως πρόκηται νὰ περικόψωμεν δαπάνας, καταστρέφοντες τὰς Δημοσίας ὑπηρεσίας, τότε εἶναι εὔκολον νὰ καταστήσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν ἐξ 60 ἑκατομμυρίων ἀντὶ 85. Ὅταν ἐξετάσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν ὑποβληθέντα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, θέλομεν ἀποδείξει, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἔσοδα, ἀνεγράφησαν εἰς ταῦτα ποσὰ, ἅπερ οὐδέποτε, ἐὰν ψηφισθῶσι τὰ προτεινόμενα μέτρα, οὐδέποτε θὰ εἰσπραχθῶσι. Πρὸς στιγμὴν οὔτε θέλω, οὔτε δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν ταύτην, περιορίζομαι εἰς τοῦτο καὶ μόνον, εἰς τὸ νὰ ὑπομνήσω ὑμῖν, ὅτι μὲ ὅλας τὰς οἰκονομίας, ἃς ἡ Κυβέρνησις διατείνεται, ὅτι ἔκαμε, τὰ μὲν ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς ὀγδοήκοντα πέντε ἑκατομμύρια, τὰ δὲ ἔσοδα εἰς ἑβδομήκοντα τέσσαρα, καὶ ὅτι ἔχομεν ἔλλειμμα 11 ἑκατομμυρίων. Οὐδόλως ἀμφιβάλλω, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦτο θὰ αὐξήσῃ· ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ πραγματικὸν ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἡ χρῆσις αὕτη θὰ ἀφήσῃ, θὰ ἦναι πολὺ ἀνώτερον τοῦ ἀναγραφομένου εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ταύτην, καθ’ ὅσον τὰ μὲν ἔξοδα εἶναι βέβαια τὰ ἀναγραφέντα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, τὰ δὲ ἔσοδα ἐν πολλοῖς ὅλως ἀβέβαια, ἂν μάλιστα ψηφισθῶσιν οἱ προτεινόμενοι Νόμοι, διὰ τῶν ὁποίων δῆθεν μεταῤῥυθμίζονται τινὲς τῶν φορολογικῶν Νόμων, ἀλλὰ διὰ τῶν ὁποίων πράγματι οὗτοι καταργοῦνται· τὸ ἔλλειμμα λοιπὸν θὰ ἦναι πολὺ ἀνώτερον. Ἀλλὰ λαμβάνω πρὸς στιγμὴν τὸ ἔλλειμμα τὸ ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ προκύπτον, καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 11 ἑκατομμύρια· ἀπέναντι τοιούτου ἐλλείμματος προτείνεται ἐτησία δαπάνη ἄνω τῶν 400 χιλιάδων δραχμῶν, ὅπως αἱ συντάξεις πληρωθῶσιν εἰς νέας δραχμὰς καὶ ὄχι εἰς παλαιάς. Παρὰ ποίου δὲ προτείνεται ἡ δαπάνη αὕτη; παρὰ Κυβερνήσεως, ἥτις ἦλθε μὲ τὸ πρόγραμμα τῶν οἰκονομιῶν, καὶ ἡ ὁποία πρὸς ἐκτέλεσιν δῆθεν τοῦ προγράμματος τούτου κατήργησε πλείστας θέσεις καθηγητῶν καὶ διδασκάλων, παραλύσασα οὕτω τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, ἥτις περιώρισε τὰς ἀπροβλέπτους δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπὸ 800 χιλιάδας εἰς 540 ἐπὶ βλάβῃ μεγίστῃ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Παρὰ τίνος προτείνεται ἡ δαπάνη αὕτη; παρὰ Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ὁ Ἀρχηγὸς τοσοῦτον ἐταράχθη ἐκ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ἐλλείμματος, ὥστε ἐκήρυξεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν διοίκησιν τῆς Χώρας μὲ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, ἂν Πρωθυπουργὸς ἢ ἄλλος ἐν οἱᾳδήποτε ἄλλῃ Χώρᾳ τοιαύτην γλῶσσαν ποτὲ μετῆλθε· τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι, ὅταν ὁ Πρωθυπουργὸς τοιαύτης φράσεως ἐποιήσατο χρῆσιν, βεβαίως ἐλησμόνησεν, ὅτι τότε μόνον ὁ κληρονόμος δέχεται κληρονομίαν μὲ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς, ὅτε δὲν θεωρεῖ πιθανὴν τὴν ἀπότισιν τῶν χρεῶν τῆς κληρονομίας διὰ τοῦ ἐνεργητικοῦ αὐτῆς. Πρέπει νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἐλησμόνησε τοῦτο, διότι ἄλλως δὲν ἤθελε τολμήσει νὰ εἴπῃ, ὅτι δέχεται τὴν διοίκησιν τῆς Χώρας μὲ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς. Ἀλλ’ ἂν ἐλησμόνησε τοῦτο, ἐλησμόνησε καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμον νὰ δωρήσῃ τὰ χρήματα τῆς κληρονομίας.

§121ΤΖΑΝΕΣ. Ἡ σύνταξις εἶναι ὀφειλὴ, οὐχὶ δωρεά.

§122ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν λέγω, κ. Τζάνε, ὅτι ἡ σύνταξις εἶναι δωρεὰ ἀλλ’ ἡ προστεθησομένη αὔξησις τῶν συντάξεων ἀποτελεῖ δωρεάν. Ἡ σύνταξις οὐδὲν ἕτερον εἶναι ἢ ἀπόδοσις προκαταβολῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο παρὰ τοῦ συνταξιούχου, καὶ ἀπόδοσις γενναιοτάτη αὐτῶν τῶν προκαταβολῶν. Οἱ συνταξιοῦχοι λοιπὸν, οἵτινες ἔκαμον τὰς προκαταβολάς ταύτας εἰς παλαιὰς δραχμάς, δὲν δικαιοῦνται νὰ λάβωσι τὴν σύνταξιν εἰς νέας δραχμάς, διότι ἡ σύνταξις, ἐπαναλαμβάνω, οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ἀπόδοσις τῶν προκαταβολῶν. Ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ λέγει: «Εἶναι βεβαίως ἄδικον ἡ τάξις τῶν ἐπὶ μακρὰ ἔτη ὑπηρετησάντων τὴν πατρίδα νὰ τεθῇ εἰς ἥσσονα τῶν λοιπῶν τοῦ Κράτους ὑπαλλήλων μοῖραν, καὶ νὰ ἐξακολουθῇ βαρύνουσα τὰς ἀποδοχὰς αὐτῶν ἡ κατὰ 10% γενομένη ἐλάττωσις, ἀφοῦ τὰ πάντα ἀφωμοιώθησαν πρὸς τὴν νέαν νομισματικὴν μονάδα καὶ συμφώνως, πρὸς ταύτην ἐκανονίσθησαν πᾶσαι αἱ ἀνάγκαι τοῦ βίου.» Αὐτὸ θὰ ἦτο ὀρθὸν, ἐὰν εἶχε γίνει ἐλάττωσις 10%, ἀλλ’ οὐδεμία τοιαύτη ἐλάττωσις ἐγένετο· ἐξακολουθεῖ τὸ Δημόσιον νὰ δίδῃ εἰς τοὺς συνταξιούχους ὅ,τι καὶ πρίν. Δὲν εἶναι δὲ ὀρθὴ ἡ ἰδέα, ὅτι ἡ αὔξησις κατὰ 10%, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, ἐγένετο ὡς ἐκ τῆς ἀλλαγῆς τῆς νομισματικῆς μονάδος, καὶ ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως, ἥτις ἐκ τῆς ἀλλαγῆς ταύτης ἐπῆλθεν εἰς τὴν τιμὴν τῶν διαφόρων εἰδῶν. Δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἀλλαγὴ τῆς νομισματικῆς μονάδος ἐπέφερε τὴν ἀλλαγὴν τῶν τιμῶν. Αἱ τιμαὶ τῶν εἰδῶν κανονίζονται ἐκ τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως αὐτῶν, καὶ οὐχὶ ἐκ τῆς νομισματικῆς μονάδος. Ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν ἐγένετο, διότι τὸ Δημόσιον ἐνόμιζεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ καλοὺς ὑπαλλήλους μὲ τοὺς μισθοὺς, τοὺς ὁποίους ἔδιδεν· ὅπως δὲ ἔχῃ καλοὺς ὑπαλλήλους, προέβη εἰς τὴν αὔξησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν. Ὁ λόγος λοιπὸν, ὁ ὁποῖος χωρεῖ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, βεβαίως δὲν χωρεῖ διὰ τοὺς συνταξιούχους, διότι οὗτοι οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν παρέχουσιν εἰς τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος ηὔξησε τοὺς μισθοὺς εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, ὅπως ἐπιτύχῃ καλλιτέραν ὑπηρεσίαν. Ἐπιθυμητὸν βεβαίως θὰ ἦτο, ἵνα ὁ Προϋπολογισμὸς παρουσιάζῃ περισσεύματα ἐπιτρέποντα τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων, ἀλλὰ τὸ Κράτος ηὔξησε τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, διότι οἱ μισθοὶ δὲν ἦσαν πλέον ἀνάλογοι πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τοῦ βίου, καὶ ἑπομένως δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ καλοὺς ὑπαλλήλους. Ἀλλ’ ὁ λόγος αὐτὸς δὲν χωρεῖ διὰ τοὺς συνταξιούχους· ἀλλ’ ὅταν κόπτωνται δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες παρέχουσιν ὑπηρεσίαν, ἄνομον εἶναι ν’ αὐξάνωνται αἱ συντάξεις, καὶ νὰ ἀμείβωνται ἐκεῖνοι οἵτινες οὐδεμίαν σήμερον εἰς τὸ Κράτος παρέχουσιν ὑπηρεσίαν. Οἱ συνταξιοῦχοι λαμβάνουν τὸ ὀφειλόμενον εἰς αὐτοὺς ποσὸν ὡς δανεισταὶ τοῦ Δημοσίου· ὡς δανεισταὶ δὲ, δὲν δύνανται νὰ λάβωσιν ἢ τὰ αὐτοῖς ὀφειλόμενα. Ἄλλως τε ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπαλλήλους, ἂν τὸ Κράτος εὕρῃ, ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ αὐτοῦ δυνάμεις δὲν ἐπιτρέπουσιν αὐτῷ νὰ ἐξακολουθήσῃ τοὺς ἰδίους, μισθοὺς εἶναι κύριον νὰ περιορίσῃ αὐτούς, ἐνῷ ἀπεναντίας μόλις ἐκδοθῇ ὁ Νόμος, ὅτι αἱ συντάξεις πρέπει νὰ πληρωθῶσι μὲ τὴν αὔξησιν, βεβαίως πάντοτε θὰ πληρώνωνται συμφώνως πρὸς τὸν Νόμον τοῦτον. Ὥστε ὑπὸ οὐδεμίαν ἔποψιν οὐδεμία σύγκρισις δύναται νὰ γείνῃ μεταξὺ ὑπαλλήλων καὶ συνταξιούχων. Ἐν ᾗ οἰκονομικῇ καταστάσει εὑρίσκεται τὸ Κράτος νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος περὶ αὐξήσεως τῶν συντάξεων. Γινώσκω κάλλιστα, ὅτι πολεμῶν τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, δυσαρεστῶ τοὺς συνταξιούχους, καὶ τοιοῦτοι βεβαίως ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, ἀλλ’ ἀδιαφορῶ· δὲν θέλω μιμηθῆ τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐν τῇ ἐκθέσει του περὶ καταργήσεως τοῦ μονοπωλίου τοῦ σιγαροχάρτου, μᾶς λέγει, ὅτι τὴν κατάργησιν ταύτην προτείνει, ὅπως ἱκανοποιήσῃ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν καπνιζόντων. Δὲν ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως δημοκοπήσω, δὲν ἦλθον ὅπως ἱκανοποιήσω τὰς ἀξιώσεις τῶν συνταξιούχων, δὲν ἦλθον ὅπως ἀσχοληθῶ περὶ τῶν ἀπαιτήσεων τῶν καπνοπωλῶν, πολλῷ δὲ ἧττον λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐπιθυμίας τῶν καπνιζόντων. Ἦλθον ἐδῶ μὲ ὡρισμένον πρόγραμμα καὶ εἰς τὸ πρόγραμμα ἔσομαι πιστός. Εἶμαι ὀπαδὸς πολιτικῆς Ἐθνικῆς. Ὅπως ἔχωμεν Ἐθνικὴν πολιτικήν, ἔχομεν ἀγάγκην κυρίως στρατοῦ καλῶς ὠργανισμένου, ὅπως δὲ ἔχωμεν στρατὸν καλῶς ὠργανισμένον, ἔχομεν ἀνάγκην δαπανῶν. Ὅπως τὰς δαπάνας ταύτας ἐκτελέσωμεν ἄνευ βλάβης τῶν Δημοσίων συμφερόντων καὶ ἄνευ μελλούσης χρεωκοπίας, πρέπει νὰ ἤμεθα πρόθυμοι εἰς θυσίας, πρέπει οὐχὶ μόνον τοὺς φορολογικοὺς Νόμους νὰ μὴ καταργήσωμεν, διότι ἐκ τῆς καταργήσεως ταύτης θέλει ἐπέλθει μεγίστη τῶν ἐσόδων ἐλάττωσις, ἀλλὰ πρέπει ἀπολύτως ν’ ἀποῤῥίψωμεν πᾶσαν περιττὴν δαπάνην· τοιαύτην θεωρῶ τὴν δαπάνην περὶ ἧς διαλαμβάνει τὸ προτεινόμενον Νομοσχέδιον, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ κηρύττω, ὅτι θέλω καταψηφίσῃ αὐτοῦ.

§123Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ πρώην Ἀντιπολίτευσις δὲν ὑπεσχέθη ἀγυρτίας, ἀλλ’ ἐπολέμησε τὸ σύστημα τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, ἐνῷ ἐφαίνετο σπάταλος εἰς τὰς παροχὰς πρὸς τοὺς φίλους της, ἐδεικνύετο φιλάργυρος ἐκεῖ ὅπου τὸ δίκαιον ἀπῄτει νὰ χορηγηθῇ κἄποια παροχή. Ἐνῷ ἔπλαττε θέσεις μὲ μεγάλους μισθοὺς δικηγόρων τοῦ Δημοσίου, διὰ τῶν ὁποίων παρέλυε τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν, ἐκράτει τὸν ὀβολὸν τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ πολλὰ ἔτη προσέφερον μετὰ κόπων καὶ μόχθων τὴν ὑπηρεσίαν των. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, κ. συνάδελφε, δὲν ὑπεσχέθη εἰς τὰς ἐκλογὰς κατάργησιν φόρων, οὔτε ἔδωκεν ὑποσχέσεις ἀνεκτελέστους, ὑπεσχέθη ὅμως τὴν κατάργησιν νόμων τινῶν, οὓς ἔφερεν ὁ ἀρχηγός σας. Ὁ ἀρχηγός σας ἐφρόντισε νὰ περιποιηθῇ δύο τάξεις· πρῶτον τὴν τάξιν τῶν εὐνοουμένων του καὶ δεύτερον τὴν τάξιν τῶν δυναμένων νὰ τὸν στενοχωρήσωσι, καὶ ὅταν ἐφιλονικήσαμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν συντάξεων, μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ ἑπόμενον ἔτος ἔμελλε νὰ ἀφομοιώσῃ πρὸς τὰς ἄλλας πληρωμὰς καὶ τὰς στρατιωτικὰς συντάξεις, οὐχὶ ὅμως καὶ τὰς πολιτικὰς, ἂν καὶ οἱ στρατιωτικοὶ δὲν προκαταβάλλωσι καθόλου διὰ τὴν σύνταξίν των, ἐνῷ οἱ πολιτικοὶ λαμβάνουσιν ἀπέναντι τῶν ὅσων προκαταβάλλουν. Διὰ τοῦτο ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἦλθε μὲ πρόγραμμα ἀγυρτικὸν, ἦλθε μὲ πρόγραμμα θετικὸν, ὑπεστήριξεν οἰκονομίας καὶ τὰς οἰκονομίας τὰς ἐφαρμόζει, ἀλλὰ συνάμα ὑπεστήριξεν, ὅτι, ἐρχομένη εἰς τὴν Ἐξουσίαν, θὰ ἐπανορθώσῃ τὰ ἀδικήματα· ὑπεστήριξεν, ὅτι οἱ φορολογικοὶ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ἡ πτέρυξ αὕτη, δὲν ἔφερον τ’ ἀνάλογα εἰσοδήματα, καὶ ἐπέβαλον μόνον βάρη μεγάλα. Αὔριον θὰ συζητήσωμεν τὸν νόμον περὶ φόρου τῶν οἴνων, καὶ τότε θὰ ἰδῆτε πόσον ὁ ψηφισθεὶς προπέρυσιν εἶναι καταθλιπτικὸς, χωρὶς νὰ ὠφελῆται τὸ Δημόσιον ταμεῖον· πληρώνουν οἱ φορολογούμενοι ἑκατομμύρια καὶ εἰσπράττονται ἑκατοντάδες χιλιάδων, καὶ σημειώσατε, ὅτι οἱ φόροι οὗτοι ἐπιβαρύνουσι τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, ἐξηρέθη δὲ ἡ Ἑπτάνησος, καὶ οἱ ἐξ Ἑπτανήσου συνάδελφοι ἔδειξαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅτι εἶναι καὶ τόσον ἁβρόφρονες, διότι ἔσπευσάν τινες ἐκ τῆς Ἑπταννήσου τὴν παραμονὴν τῶν Χριστουγέννων νὰ ψηφίσωσι διὰ τὰς ἄλλας Ἐπαρχίας τὰ βάρη ταῦτα.

§124ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποῖα βάρη;

§125ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου.

§126ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡμεῖς πληρώνομεν φόρον ἐξαγωγῆς σπουδαιότατον.

§127ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ μάλιστα ἡ Ἑλλὰς πληρώνει σύνταξιν εἰς Ἑπτάνησον διὰ τὸν Εἰρηνοδίκην, τὸν ἐπὶ προστασίας, ποσὸν ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λαμβάνει διὰ σύνταξιν ὁ πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν.

§128ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἔρχεσθε νὰ τὸ αὐξήσητε σήμερον.

§129ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Κύριε Δημητρακάκη, ὅταν ὁμιλῆτε, πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι ὁμιλεῖτε εἰς Ἑλληνικὴν Βουλὴν καὶ ὄχι εἰς Ἑπτανησίους· μάθετε ὅτι ἡ Ἑπτάνησος πληρώνει φόρον διπλάσιον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον πληρώνουσιν αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι· πληρώνομεν φόρον ἐξαγωγῆς ἐπὶ σταφίδος 20%.

§130ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Χιλιάκις ἐπροτείναμεν τὴν ἀφομοίωσιν, σεῖς τὴν ἀποφεύγετε.

§131ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Φέρετε σύστημα ὀρθὸν, καὶ τότε μάλιστα.

§132ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διὰ τοῦτο, κύριοι, εἶναι δίκαιον νὰ μὴ ἀφήσωμεν εἰς κατάστασιν πενίας τὰ τέκνα καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν συνταξιούχων καὶ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν εἰς ἡλικίαν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι συνταξιοῦχος, ἂν καὶ ὑπηρέτησα 19 ὅλα ἔτη τὴν Πατρίδα· χρεωστῶ ὅμως νὰ ὑψώσω φωνὴν ὑπὲρ αὐτῶν τῶν δυστυχῶν, οἵτινες ἐκοπίασαν καθ’ ἅπαν αὐτῶν τὸν ὑγιᾶ βίον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος, καὶ ἀφοῦ ἐῤῥέθη ὅτι ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ ζήσωσι μὲ τὸν μισθόν των, δύνανται νὰ ζήσωσιν αὐτοὶ μὲ τὴν σύνταξιν; Καὶ διατί θέλετε νὰ τοὺς καταδικάσητε ν’ ἀποθάνωσιν ἐξ ἀσιτίας; Μάθετε δὲ, κύριοι, ὅτι οἱ συνταξιοῦχοι πρὸς ἐξόφλησιν τῆς προκαταβολῆς των ἀφίνουσιν ἐκ τῆς συντάξεώς των καὶ 10% μέχρις ἀποπληρωμῆς. Διὰ τοῦ Νόμου τούτου ἀποδίδετε δικαιοσύνην εἰς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἀπὸ 25 καὶ 30 καὶ 35 ἔτη, τινὲς μάλιστα τούτων ὑπάρχουσι καὶ ἐκ τοῦ ἀγῶνος, ὅτε, κύριε Θεοτόκη, ὑπηρέτουν ὑπὲρ τὰ 10, 13 ἔτη χωρὶς νὰ ἐλάμβανον κανένα μισθὸν παρὰ τὸ σιτηρέσιον, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο εἰς τοὺς στρατιώτας. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ ψηφισθῇ ὁ Νόμος διὰ ν’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη καὶ εἰς τὴν ἀτυχῆ ταύτην τάξιν τῶν συνταξιούχων. (Κατόπιν ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθ. τοῦ Νομοσχεδίου).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον....

§134ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15· (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 15).

§136ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν σᾶς ζητῆτε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, μὴ μᾶς ἐρωτᾶτε ἂν ἦναι 15· προβαίνετε ἀμέσως εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς καὶ τῶν συντάξεων τοῦ Κράτους εἰς νέας δραχμὰς λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον Πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 141· 108 ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, 27 κατὰ, καὶ 6 ἠρνήθησαν ψῆφον, ὥστε τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτόν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΑΡΠΘʹ νόμου περὶ Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς.

§139ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 1.

§140Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μ’ ἐπεφόρτισε νὰ προτείνω νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς μεταβολή. Ἡ παράγραφος δευτέρα ἀναφέρει «Ἡ διὰ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου προσδιοριζομένη μηνιαία μισθοδοσία τῶν λοιπῶν ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· τῶν Ἀστυϊάτρων καὶ τοῦ Χημικοῦ ἀνὰ δραχ. 150». Τὸ «τοῦ Χημικοῦ» νὰ ἀποτελέσῃ δευτέραν περίοδον ἐπὶ μισθῷ δραχ. 200, διότι οἱ Ἀστυΐατροι μετέρχονται τὸ ἐπάγγελμα τοῦ Ἰατροῦ ἐν τῇ πόλει, ἐνῷ ὁ Χημικὸς δὲν μετέρχεται ἄλλο ἐπάγγελμα. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν ν’ αὐξηθῇ καὶ ὁ μισθός του εἰς 200 δραχμάς.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Εἶτα ψηφίζονται ὁμοίως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην συζήτησιν τὰ νομοσχέδια· αʹ) περὶ εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ· βʹ) περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων τοῦ δημοσίου ἐν Πάτραις εἰς τοὺς ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομήσαντας μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1877· γʹ) περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν περὶ τῶν στρατολογίας νόμων).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀνωνύμων χρεωγράφων τῶν πληρωτέων τῷ κομιστῇ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§143ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ καιρὸς τοῦ τρυγητοῦ ἐγγίζει, φαίνεται δὲ ὅτι ἐπέτυχον τινὰ τῶν μηχανημάτων πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς σταφίδος, σήμερον μάλιστα ἐστάλησαν καὶ τηλεγραφήματα πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διὰ τῶν ὁποίων ἀνακοινοῦται, ὅτι ἐπέτυχον τὰ πειράματα τοῦ μηχανήματος τοῦ ἐφευρεθέντος παρὰ τῶν ἀδελφῶν Γεωργοπούλων, οἵτινες ἐννοεῖται ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀφήσωσι νὰ γείνῃ χρῆσις τῆς ἐφευρέσεώς των ταύτης, ἐπίσης δὲ καὶ οἱ ἄλλοι, πρὶν ἢ ἀσφαλισθῶσι διὰ προνομίου, θὰ παρακαλέσω διὰ τοῦτο νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§144ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ διακόψωμεν τὴν ἀρξαμένην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ κατ’ ἀρχὴν ψηφισθέντος ἤδη, ἀλλ’ ἔχομεν καιρὸν κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην νὰ ψηφίσωμεν καὶ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε.

§145ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ.

Νὰ συζητηθῇ ἀμέσως μετὰ τοῦτο.

§146Α. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, κύριοι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἔχει ἐλλείψεις τινὰς, καὶ μάλιστα οὐσιώδεις. Θέλω ὑποβάλει τροποποιήσεις τινὰς καὶ θέλω παρακαλέσει ἰδίως τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἐὰν ἐγκρίνῃ αὐτὰς, νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καὶ εἰ δυνατὸν νὰ διορθώσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἐν πρώτοις καὶ ὁ τίτλος αὐτὸς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ χρῆσις τῆς λέξεως, τὴν ὁποίαν δίδει ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα, δὲν παριστᾷ τὸ σύνολον τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ὑποθέτω, ὅτι εἶχεν ἐν τῷ νῷ ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον· τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ὡς φαίνεται ἐκ τῆς ἐπικεφαλίδος, ἀφορᾷ χρεώγραφα ἀνώνυμα πληρωτέα τῷ κομιστῇ. Ποῖα εἶνε αὐτὰ τὰ χρεώγραφα; Γινώσκομεν ὅτι ὑπάρχουσιν ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι ἐκδίδουσιν ἀνωνύμους μετοχάς· γινώσκομεν ὅτι ὑπάρχουσι δάνεια τοῦ Δημοσίου ἐκπροσωπούμενα ἐξ ἀνωνύμων ὁμολογιῶν· γινώσκομεν ἐπίσης ὅτι εἴθισται νὰ ἐκδίδωνται ἐμπορικὰ γραμμάτια πληρωτέα τῷ κομιστῇ, billets au porteur. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ μάθω ἐὰν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀφορᾷ εἰς ὅλα ταῦτα. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι περιλαμβάνει τὰ δύο πρῶτα, δὲν γνωρίζω ὅμως ἐὰν εἰς τὸν νοῦν τοῦ συντάξαντος τὸν νόμον περιελαμβάνοντο καὶ τὰ γραμμάτια εἰς τὸν κομιστήν, τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσι διάφοροι ἐμπορικαὶ ἑταιρίαι ἢ καὶ ἰδιῶται. Ἡ αἰτία, ἐκ τῆς ὁποίας συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶνε γνωστὴ ἱστορικῶς παρ’ ἡμῖν. Ἐπειδὴ ἐπωλήθησαν μετοχαὶ ἀνωνύμων ἑταιριῶν, οἱ κύριοι τούτων νομίσαντες, ὅτι δύνανται νὰ διεκδικήσωσι ταύτας, ἤγειραν ἀγωγὰς κατὰ τῶν τρίτων κατόχων, καὶ οὕτως ἡ δι’ ἀγοραπωλησίας κυκλοφορία τῶν τοιούτων χρεωγράφων ἔπαυσε· καὶ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εἰσήρχοντο ἔξωθεν διὰ νὰ πραγματοποιῶσι τοιαύτας ἀγορὰς, δὲν ἤρχοντο πλέον, φοβούμενα τὴν διεκδίκησιν ἐκ μέρους τῶν ἀληθῶν ἢ πιθανῶν ἰδιοκτητῶν. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει νὰ κανονίσῃ μόνον τὰς μετοχὰς τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν καὶ τὰς ὁμολογίας τῶν Δημοσίων δανείων, οὐχὶ δὲ καὶ τὰ ἐμπορικὰ γραμμάτια εἰς τὸν κομιστήν. Περὶ τούτου θὰ μοὶ δώσῃ πληροφορίας ὁ κύριος Ὑπουργός. Ἄλλη οὐσιωδεστάτη ἀντινομία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τοῦ δευτέρου. Τὸ πρῶτον ἄρθρον λέγει, ὅτι ὁ καλῆς πίστεως κάτοχος τοιούτων ὁμολογιῶν ἢ μετοχῶν θεωρεῖται κύριος καὶ δὲν ἐπιτρέπεται οὐδεμία ἀνταπόδειξις· ἔρχεται ὅμως τὸ δεύτερον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ὁ κύριος τοιούτων χρεωγράφων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διεκδικήσῃ αὐτὰ κατὰ τοῦ κλέπτου καὶ τοῦ εὑρόντος τὴν ὁμολογίαν αὐτὴν, καὶ κατ’ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὴν ἔλαβε παρὰ τοῦ κλέπτου ἢ τοῦ εὑρέτου, ἐὰν δὲν ἦνε καλῆς πίστεως κάτοχος, τουτέστιν ἐὰν ἐγνώριζεν ὅτι ὁ πωλήσας πρὸς αὐτὸν ἦτο κλέπτης. Ἀλλὰ τί ἐξάγεται ἐντεῦθεν; ἠγόρασέ τις παρὰ κλέπτου, διεκδικεῖται κατ’ αὐτοῦ ἡ κατοχή. Ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νόμου, ὁ κάτοχος ἔχει δικαίωμα νὰ εἴπῃ, εἶμαι καλῆς πίστεως κάτοχος, ἀνταπόδειξις δὲν ἐπιτρέπεται· ἀλλὰ κατὰ τὸ δεύτερον ἄρθρον ἐπιτρέπεται ἡ ἀνταπόδειξις, ὅτι αὐτὸς εἶνε ἐν γνώσει τοῦ ἐλαττώματος τῆς κυριότητος. Ἐν ἄλλαις λέξεσι τὸ πρῶτον ἄρθρον ἀπαγορεύει τὴν ἀνταπόδειξιν, τὸ δεύτερον τὴν ἐπιτρέπει, ἑπομένως τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ πρέπει νὰ ἐκλείψῃ ὁλοτελῶς, διότι δὲν ἔχει οὐδένα λόγον. Ἀπορῶ μάλιστα ὅτι, ἐνῷ ἡ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου λέγει ῥητῶς, ὅτι ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν πρὸς σύνταξιν αὐτοῦ ὁ Ἰταλικὸς νόμος, ἀπορῶ πῶς ἐτέθη τὸ πρῶτον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον δὲν περιλαμβάνεται ἐν τῷ Ἰταλικῷ νόμῳ· ἀλλὰ θὰ ἐλήφθη, φαίνεται, ἐξ ἑτέρου νόμου, ὁ ὁποῖος δὲν περιέχει τὸ δεύτερον ἄρθρον, ἴσως ἐκ τοῦ Γερμανικοῦ, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται οὐδαμῶς ἡ ἀνταπόδειξις, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν κατέχῃ ὁ κάτοχος. Ἀνάγκη προσέτι νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ἐντὸς τίνος ἐποχῆς ἐπιτρέπεται ἀγωγὴ ἐκ μέρους τοῦ κυρίου κατὰ τοῦ κλέπτου ἢ τοῦ εὑρέτου· πρέπει νὰ ὁρισθῇ τίς ὁ χρόνος τῆς παραγραφῆς. Πρέπει ἀπολύτως ἡ ἀγωγὴ αὕτη νὰ ἐπιτρέπεται μέχρι τριακονταετίας; Ἐὰν τοῦτο ἐπιτραπῇ, εἶναι μάταιος ὁ νόμος, διότι ὁ ἀγοράσας καλῇ τῇ πίστει μετοχὰς τοιαύτας εὑρίσκεται ὑπὸ τὸν κίνδυνον τῆς διεκδικήσεως ἐπὶ 30 ἔτη. Ὁ Γαλλικὸς νόμος, θέλων νὰ προστατεύσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ ἀγοραστοῦ, ὥρισε τριετῆ προθεσμίαν. Ἐν ἄρθρῳ 5 ἀναφέρεται, ὅτι τὰ μερίσματα καὶ οἱ τόκοι παραγράφονται μετὰ 5 ἔτη. Ὑποθέτω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη, οὕτως ἀπολύτως τιθεμένη, δὲν εἶναι ὀρθὴ, διότι δύναται νὰ βλάψῃ δικαιώματα τρίτων, καὶ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία τὰ δικαιώματα αὐτὰ, τὰ παραγόμενα ἐκ τῆς συναινέσεως τῶν συμβαλλομένων, δὲν δύναται νὰ τὰ παραβλάψῃ. Ἐξηγοῦμαι. Ὑπάρχουσιν Ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι ὁρίζουσιν, ὅτι τὰ μερίσματα παραγράφονται εἴτε μετὰ περισσότερα, εἴτε μετὰ ὀλιγώτερα τῶν πέντε ἐτῶν. Νομίζετε, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ τεθῇ πενταετὴς παραγραφή; ὄχι βεβαίως· διότι ἡ παραγραφὴ, ἡ τιθεμένη ἐν τοῖς καταστατικοῖς τῶν Ἑταιριῶν αὐτῶν, παράγεται ἐκ τῆς συναινέσεως τῶν μετόχων, ἑπομένως πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι ὁρίζεται πενταετὴς παραγραφή, καθ’ ὅσον εἰδικοὶ νόμοι ἢ καταστατικὰ Ἑταιριῶν δὲν ὁρίζουσιν ἄλλως πως. Τότε τηροῦμεν καὶ τὴν θέλησιν τῶν συμβαλλομένων. Ἄλλη προσθήκη. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 ἀναφέρεται τὸ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει).......................... Πρέπει νὰ προστεθῶσι δὲ αἱ λέξεις «ἄνευ πράξεως τοῦ Προέδρου περὶ προτιμήσεως»· διότι, ἐὰν ἀφεθῇ τὸ πρᾶγμα, ὅπως ἔχει, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ νὰ συζητῶνται αἱ ὑποθέσεις αὐταὶ τόσον κατεπειγόντως· εἶναι ὡς αἱ διατάξεις ἐκεῖναι τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ὥστε καὶ αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις θὰ καταντήσωσι νὰ συζητῶνται μὲ τὴν σειρὰν, καὶ πρέπει νὰ τεθῇ, ὅτι συζητοῦνται μετὰ δέκα ἡμέρας κατὰ προτίμησιν ἄνευ πράξεως τοῦ Προέδρου περὶ προτιμήσεως.

§147Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν πρώτην δικάσιμον.

§148ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὸ τελευταῖον ἄρθρον, αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τὰ Τραπεζικὰ γραμμάτια, δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τὰ κεφάλαια ἐν γένει, καθ’ ὅσον οἱ νόμοι δὲν ἀντίκεινται εἰς τὸν νόμον αὐτόν. Ἐπιθυμῶ νὰ δοθῇ ἑρμηνεία περὶ τούτου, κατὰ πόσον οἱ εἰδικοὶ οὗτοι νόμοι ἀντίκεινται εἰς τὸν νόμον αὐτόν· διότι, ἐὰν δὲν ἀντίκεινται, ἡ διάταξις εἶνε περιττή· ἐὰν ἀντίκεινται, πρέπει νὰ ἀναφέρῃ ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀντίκεινται. Αὐτὰς τὰς συντόμους παρατηρήσεις ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατ’ ἐμὲ κριτὴν, νομίζω, ὅτι ἦσαν οὐσιώδεις, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἂς τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Δίδω δὲ τροπολογίαν πρὸς ὁδηγίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Ὄρα Παράρτημα).

§149Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος διὰ τὸν τίτλον τοῦ νόμου, οὗτος δὲν ἔχει δίκαιον. Σήμερον ἡ ἔκφρασις, «χρεώγραφα ἀνώνυμα, πληρωτέα εἰς τὸν κομιστήν,» ἔχει ὡρισμένην ἔννοιαν καὶ περιλαμβάνει τὰς μετοχὰς καὶ τὰς ὁμολογίας τῶν διαφόρων Ἑταιριῶν, καθὼς περιλαμβάνει καὶ τὰς ὁμολογίας τῶν ἐθνικῶν δανείων, αἱ ὁποῖαι εἶναι πληρωτέαι εἰς τὸν κομιστήν, δὲν περιλαμβάνει δὲ τὰ ἄλλα δικαιόγραφα, τὰ ὁποῖα τὸ ἐμπόριον παραδέχεται, τὰ λεγόμενα «billets au porteur» καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀναφέρουσιν ὡρισμένως τὸ ὄνομα τῶν δικαιούχων αὐτῶν, ἀλλ’ ὅτι ὁ κομιστὴς δικαιοῦται εἰς τὴν πληρωμὴν αὐτῶν, νομιμοποιούμενος πρὸς τοῦτο ἀπέναντι τοῦ ὀφειλέτου διὰ μόνης τῆς κατοχῆς.

§150ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Δὲν περιλαμβάνονται λοιπόν;

§151Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§152ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δὲν περιλαμβάνονται. Καὶ ἐὰν ὁ τίτλος αὐτὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶχεν ὡρισμένην ἤδη ἔννοιαν, ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις αὐτοῦ ἤθελεν εἶσθαι ἀρκοῦσα ἐξήγησις, ὡς ἀναφέρουσα τὰς περιστάσεις τὰς προκαλεσάσας τὴν ὑποβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§153ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσωμεν αὐτὰς τὰς λέξεις «Αἱ μετοχαὶ Ἑταιριῶν καὶ αἱ ὁμολογίαι τῶν Δημοσίων δανείων;».

§154ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν εὔλογον πρὸς τοῦτο αἰτίαν.— Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου πρώτου, τοῦ ὁποίου τὴν διαγραφὴν ἐζήτησεν ὁ προλαλήσας, εἶμαι συμφωνότατος. Ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐγγραφὴ τοῦ ἐδαφίου τούτου εἶναι μία σύγχυσις μεταξὺ τῶν Γαλλικῶν ἰδεῶν καὶ τῶν ἰδεῶν τοῦ Ἰταλοῦ νομοθέτου. Οἱ Γάλλοι προστατεύουσι τὸν κομιστὴν χρεωγράφων· ἀλλὰ διὰ νὰ τὸν προστατεύσωσιν, ἀπαιτοῦσι νὰ ἦναι καλῆς πίστεως κάτοχος, νὰ ἔχῃ νόμιμον τίτλον κατοχῆς, νὰ ἀπέκτησεν οὕτω τὴν κυριότητα διὰ στιγμιαίας παραγραφῆς καὶ νὰ μὴ πρόκειται περὶ διεκδικήσεως, βασιζομένης εἰς τὰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις τῆς ἀπωλείας ἢ τῆς κλοπῆς, περὶ ὧν προέβλεψεν ὁ νόμος. Ὁ Γάλλος νομοθέτης δὲν προστατεύει τὸν κακῆς πίστεως κάτοχον· διὰ νὰ προστατεύσῃ τὸν κάτοχον, πρέπει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἦναι οὗτος καλῆς πίστεως κάτοχος, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ νόμιμον τίτλον, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἦναι διὰ δεσμοῦ προσωπικῆς ἐνοχῆς ὑποχρεωμένος εἰς ἀπόδοσιν. Ἐὰν εἷς ἐκ τῶν ὅρων τούτων ἐλλείπῃ, ἡ προστασία τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου δὲν ὠφελεῖ τὸν κάτοχον. Ὁ κατέχων κακῇ τῇ πίστῃ ἐν Γαλλίᾳ δὲν δύναται ν’ ἀποκρούσῃ τὰς συνεπείας τῆς διεκδικητικῆς ἀγωγῆς, οὐ μόνον ἐν περιπτώσει κλοπῆς ἢ ἀπωλείας, ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλαις ὁμοίαις περιστάσεσι, καθ’ ἃς ἡ διεκδικητικὴ ἀγωγὴ ἐγειρομένη κατὰ καλῆς πίστεως κατόχου, θεωρεῖται ὑπὸ τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου ὡς ἀπαράδεκτος. Ὁ καλῆς πίστεως κάτοχος δύναται ν’ ἀποκρούσῃ τὴν διεκδίκησιν ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ διεκδικῶν ἐστερήθη τῆς κατοχῆς τῶν χρεωγράφων του συνεπεία ἀπάτης ἢ ὑπεξαιρέσεως· ὁ κακῆς πίστεως κάτοχος ὅμως ἐν τοιαύταις περιπτώσεσι θέλει ὑποκύψει ἀπέναντι τοῦ διεκδικοῦντος ἀληθοῦς κυρίου. Ὑπὸ τοιαύτας νομοθετικὰς ἰδέας ἡ ἀναγραφὴ τῆς διατάξεως τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου ἤθελεν ἔχει ἔννοιαν πλήρη καὶ ἀναπόφευκτον, ἀλλὰ τὰς τοιαύτας ἰδέας δὲν ἠσπάσθη ὁ συντάκτης τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ εὐλόγως τὰ μάλιστα ἠκολούθησεν ἄλλο δραστικώτερον σύστημα, τὸ τοῦ Ἰταλοῦ νομοθέτου, ὅπερ ἐν μέτρῳ δικαιοσύνης κάλλιον ἐξασφαλίζει τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας. Ὁ Ἰταλὸς νομοθέτης ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπεν ὅσον τὸ δυνατὸν δραστικώτερον νὰ προστατεύσῃ τὸν κάτοχον εἰς τὸν κομιστὴν χρεωγράφων (διάλογοι)· ἐκ τοῦ καταπληκτικοῦ δὲ πολαπλασιασμοῦ τῶν κινητῶν ἀξιῶν ἐπείσθη, ὅτι τὸ Γαλλικὸν σύστημα εἶνε ἀνεπαρκὲς διὰ τὴν ὅλως ἀπρόσκοπτον κυκλοφορίαν τῶν τοιούτων χρεωγράφων καὶ τὴν διατήρησιν τῆς πίστεως ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ αὐτῶν. Κατὰ τὸ ὑπ’ αὐτοῦ καθιερωθὲν σύστημα τὸ δικαίωμα τῆς διεκδικήσεως ὑπάρχει μόνον ἐν περιπτώσει ἀπωλείας ἢ κλοπῆς καὶ μόνον κατὰ τῶν κλεπτῶν, τῶν εὑρόντων ἢ τῶν ἐν γνώσει τῆς κλοπῆς ἢ τῆς ἀπωλείας λαβόντων εἰς τὴν κατοχήν των τὰ εἰς τὸν κομιστὴν χρεώγραφα. Ὑπὸ τοιαύτας ἰδέας ἡ ἀρχὴ τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου οὐ μόνον περιττεύει ἀπολύτως, ἀλλὰ καὶ ἀντινομίαν πρόδηλον θέλει καθιερώσει, διατηρουμένη ἀτόπως ἐν τῇ ὁριστικῇ ἐπιψηφίσει τοῦ Νόμου. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ προαγορεύσας ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἔχῃ πληρέστατον δίκαιον, ζητῶν τὴν διαγραφὴν τοῦ πρώτου ἐδαφίου, νομίζω, ὅτι ἔσφαλεν, ἀπαιτῶν τὴν καθιέρωσιν παραγραφῆς ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ. Ὁ καλῆς πίστεως κάτοχος, αὐτὸς δὲν ἔχει ἀνάγκην παρὰ τὴν καλήν του πίστιν ν’ ἀντιτάξῃ, διὰ νὰ ἀποκρούσῃ τὴν διεκδίκησιν. Συμφέρον εἰς τὴν καθιέρωσιν παραγραφῆς δύναται νὰ ἔχῃ ὁ κλέπτης, ἢ ὁ εὑρὼν, ἢ ὁ ἐν γνώσει τῶν τοιούτων ἐλαττωμάτων τῆς κατοχῆς τοῦ δικαιοπαρόχου του κάτοχος. Ἀληθῶς ὑπὸ τὸ σύστημα, ὅπερ τὸ νομοσχέδιον παραδέχεται, ἡ παραγραφὴ εἰς τίνα δύναται ἄλλον νὰ χρησιμεύσῃ, εἰμὴ μόνον εἰς τὸν κλέπτην ἢ τὸν εὑρόντα ἢ τὸν ἐν γνώσει τῆς ἐλαττωματικῆς κατοχῆς τοῦ δικαιοπαρόχου του διατελοῦντα κάτοχον, ὅπως ἀποφύγῃ τὰς συνεπείας τῆς διεκδικήσεως; Ὑπὲρ αὐτοῦ ἆρά γε εἶναι πρέπον καὶ δίκαιον νὰ δημιουργήσωμεν παραγραφὴν καὶ νὰ τῷ εἴπωμεν ὅτι, ἐὰν κατορθώσῃς νὰ κλέψῃς ἢ εὑρὼν νὰ κρύψῃς τὰ εὑρεθέντα, ἢ ἐν γνώσει τῶν τοιούτων ἐλαττωμάτων κατεχόμενα, καὶ ἐπὶ τριετίαν ἀφήσῃς τὸν κύριον νὰ ἐρευνᾷ ποῦ εὑρίσκονται τὰ χρεώγραφά του, κατόπιν, μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τριετίας, θὰ δύναται ἀκινδύνως νὰ ὁμολογήσῃς καὶ ἀπροκαλύπτως, ὅτι ἔκλεψας, ἢ εὗρες, ἢ διετέλεις ἐν γνώσει τοιούτων ἀδικημάτων, οὕτω κατέχων; Ὁ Γάλλος νομοθέτης ἀληθῶς καθιέρωσε τριετῆ παραγραφὴν διὰ τὴν διεκδίκησιν, ἀλλὰ διατί; διότι ἐπέτρεψεν αὐτὴν καὶ κατὰ τῶν καλῆς πίστεως κατόχων, καὶ ἠθέλησε νὰ προστατεύσῃ τούτους, θέσας προθεσμίαν τριῶν ἐτῶν, διὰ νὰ μὴ πάθωσι τοιοῦτοι κάτοχοι ζημίας. Ἀλλ’ ὁ κλέψας τί ἔδωκεν, ἢ ὁ εὑρὼν τί ἐπλήρωσεν, ἢ ὁ κάτοχος ἐν γνώσει, ὅστις βεβαίως διὰ μικροῦ ἀνταλλάγματος ἐγένετο κάτοχος, πῶς δύναται νὰ ἀξιώσῃ, ὅπως τύχῃ ἐκ τοῦ νόμου προστασίαν; Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι παράδοξον, ὡς ἀντικείμενον εἰς τὰς στοιχειώδεις ἀρχὰς τῆς ἠθικῆς. Ὁ ἔντιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἐζήτησε τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὸ 3 ἄρθρον, ὅτι ἄνευ πράξεως τοῦ Προέδρου πρέπει νὰ δικάζεται ὡς προτετιμημένη ἡ ἀγωγή, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἔκδοσιν ἑτέρου πρωτοτύπου ἀνωνύμου χρεωγράφου ἕνεκα ὑλικῆς ἀλλοιώσεως τοῦ ὑπάρχοντος ἢ ἐν περιπτώσει καταστροφῆς, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησίς του εἶναι πρακτικὴ καὶ ἐκ τῶν πρακτικωτάτων μάλιστα, ἐγὼ δὲ προσθέτω, ὅτι ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀγωγὴν πρέπει νὰ χορηγηθῇ τοιοῦτον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἔφεσιν καὶ διὰ τὴν αἴτησιν ἀναιρέσεως, καὶ πρέπει εἰς τὸ τέλος τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ τρίτου ἄρθρου νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἡ δὲ ἔφεσις καὶ ἡ περὶ ἀναιρέσεως αἴτησις δικάζεται αὐτοδικαίως ὡς προτετιμημένη τὴν πρώτην δικάσιμον μετὰ ὀκτὼ ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὸ πινάκιον ἄνευ πράξεως τοῦ Προέδρου», διότι αἱ ὑποθέσεις αὗται ἀπαιτοῦσι τὴν ταχίστην ἐκδίκασιν. Ἑτέραν παρατήρησιν, κύριοι, θὰ ὑποβάλω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 4, ἐδάφιον βʹ. Νομίζω, ὅτι ἡ διάρκεια τῆς ἐγγυήσεως ἐπὶ δεκαετίαν εἶναι λίαν μακρά, ὅτι δὲ περιοριζομένη εἰς τὸ ἥμισυ, ἤθελεν εἶσθαι ἀρκοῦσα. Ἀκριβῶς ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ ἄρθρου τούτου; ἡ ἐξασφάλισις τοῦ κατόχου τοῦ πρωτοτύπου τίτλου, ἐν ᾗ περιπτώσει καταχρηστικῶς ζητεῖται ἡ ἔκδοσις ἑτέρου· ἀλλ’ ἐὰν τεθῇ ἓν πενταετὲς διάστημα καὶ ἔχομεν τὴν ἐγγύησιν, τὴν χορηγηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ λαβόντος δεύτερον τίτλον, ἀρκούντως τὸ δίκαιον προστατεύεται. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκετὸν τὸ χρονικὸν διάστημα πέντε ἐτῶν, ὅπως πᾶς δικαιούμενος ἔλθῃ καὶ προβάλῃ ἐγκαίρως τὰ δικαιώματά του ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν καταχρηστικῶς ἤθελεν ἐπιτευχθῆ ἡ ἔκδοσις δευτέρου πρωτοτύπου τίτλου. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τόκους καὶ τὰ μερίσματα τῶν χρεωγράφων, ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ὅλως ἄσκοπος· ἡ ἀναγραφομένη ἐν τῷ ἄρθρῳ 6 παράγραφος εἶναι καθιέρωσις κοινοῦ δικαίου, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἐκ τοῦ καταστατικοῦ ἑταιρίας τινὸς ἤθελεν ἀποδεικνύεσθαι, ὅτι ὑπάρχει ἐναντία συμφωνία συντομωτέρας παραγραφῆς, ἡ συμφωνία αὐτὴ θὰ ἀποτελῇ τὸν νόμον τῶν συμβαλλομένων, καὶ θὰ ἰσχύῃ πληρέστατα.

§155ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ.

§156ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί· ἀλλὰ περιττὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐναντία μνεία ἐν τοῖς καταστατικοῖς, θὰ ἰσχύῃ τὸ κοινὸν δίκαιον, τὸ ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρῳ ἀναγραφόμενον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τελευταῖον ἄρθρον, καὶ ἐγὼ εὑρίσκω ἀληθῶς, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ν’ ἀνακοινώσῃ τὴν ἀκριβῆ ἔννοιαν αὐτοῦ πρὸς τὴν Βουλήν. Τί ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον λέγον: «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου δὲν ἰσχύουσιν ἐπὶ τῶν Τραπεζικῶν γραμματίων, ἐπὶ δὲ τῶν χρεωγράφων τῶν ἐθνικῶν δανείων ἐφαρμόζονται, καθ’ ὅσον δὲν ἀντίκεινται εἰς τοὺς περὶ δανείων τούτων εἰδικοὺς νόμους». Ποία εἶναι ἡ ἀκριβὴς τοῦ ἄρθρου τούτου ἔννοια; Καὶ ἐγὼ εὑρίσκω σκοτεινὸν τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ νομοσχεδίου, καὶ πρὸς ἀποφυγὴν ἑρμηνειῶν, δυναμένων νὰ ἐπηρεάσωσι τὴν ἀπρόσκοπτον κυκλοφορίαν τῶν Τραπεζικῶν γραμματίων καὶ τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἐθνικῶν δανείων, εὔλογον κρίνω οὐ μόνον ἐπισήμως νὰ δοθῇ ἐνταῦθα ἡ ἔννοια τοῦ προκειμένου ἄρθρου, ἀλλὰ καὶ ἡ σύνταξις αὐτοῦ νὰ διασκευασθῇ καταλλήλως πρὸς εὐχερεστέραν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, ὃν λίαν εὐλόγως ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἱκανοποιοῦσα μίαν ἀναντίῤῥητον κοινωνικὴν ἀπαίτησιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀνωνύμων χρεωγράφων, τῶν πληρωτῶν τῷ κομιστῇ ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς βʹ. συζήτησιν).

§157ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ περὶ χορηγήσεως προνομίου εἰς τοὺς ἐφευρέτας νέων μεθόδων πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν σταφίδων.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ χορηγήσεως προνομίου εἰς τοὺς ἐφευρέτας νέων μεθόδων πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν σταφίδων. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§159ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§160ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§162ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἶμαι, κύριοι, σταφιδοκτήμων, οὐδ’ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω Ἐπαρχίαν σταφιδοφόρον· περὶ σταφίδος ὅμως ἐνδιαφέρομαι οὐχ ἧττον ἢ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ συντάξαντες καὶ ὑποβαλόντες εἰς τὴν Βουλὴν τὰ προκείμενα τρία νομοσχέδια. Νομίζω δὲ ὅτι οὐ μόνον ἐγώ, ἀλλὰ καὶ πᾶς Ἕλλην ὀφείλει νὰ ἐνδιαφέρηται περὶ τοῦ προϊόντος ἐκείνου, ὅπερ, ὂν ἡ σπουδαιοτάτη πηγὴ πλούτου διὰ τὴν ἡμετέραν χώραν, πρέπει νὰ ἐφέλκηται τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἔθνους ἡμῶν ὁλοκλήρου. Ἡ σταφὶς ἀποφέρει πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἰς τὴν χώραν, εἰσπράττει δὲ ἐξ αὐτῆς καὶ τὸ Δημόσιον οὐκ εὐκαταφρόνητα ποσά. Καὶ δὲν ἀσπάζομαι μὲν τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες δοξάζουσιν, ὅτι ἡ ἐν μέρει φθορὰ τῆς σταφίδος ἐκ τῆς βροχῆς καὶ ἡ ἐπελθοῦσα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔκπτωσις τῶν τιμῶν αὐτῆς εἶναι μία τῶν πρώτων αἰτιῶν, ἐξ ὧν προέκυψεν ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, ἡ τανῦν κατατρύχουσα ἡμᾶς· ἀποδέχομαι ὅμως, ὅτι αὕτη εἶναι μία τῶν κυρίων ἀφορμῶν, τῶν συμβαλλομένων εἰς τὴν ἔκρηξιν τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν κρίσεως. Οὐδόλως δ’ ἀμφιβάλλω, ὅτι καλή τις ἐσοδεία τῆς σταφίδος τὸ ἐνεστὼς ἔτος θὰ ἐβελτίου πως τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι δὲ θὰ συνετέλει οὐκ ὀλίγον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν ἐπίδοσιν καὶ εὐεξίαν, ἐὰν ἐφευρίσκετο τρόπος τις, ἐξασφαλίζων τὴν τοιαύτην ἐσοδείαν. Ἡ φθορὰ τῆς σταφίδος προέρχεται κατ’ ἐξοχὴν ἐκ τῆς μακρᾶς αὐτῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τῆς ἅλωνος πρὸς ἀπεξήρανσιν καὶ ἐκ τοῦ βροχεροῦ καιροῦ, ὅστις συμπίπτει ἐνίοτε πρὸς ταύτην. Ὁ τρόπος ἄρα, ὁ δυνάμενος νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐσοδείαν τῆς σταφίδος, εἶναι ἐκεῖνος, καθ’ ὃν αὕτη, ὅσον οἷόν τε τάχιον ἀποξηραινομένη, θὰ προεφυλάττετο ἐν ταὐτῷ καὶ ἐκ τῆς ἐπηρείας τῆς βροχῆς. Περὶ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ τοιούτου τρόπου ἠσχολήθησάν τινες ἤδη, ἀνακαλύψαντες δ’ αὐτὸν, καθ’ ἅπερ διαβεβαιοῦνται, ἠξίωσαν νὰ τύχωσι προνομίου ἀποκλειστικῆς χρήσεως τῆς ὑπ’ αὐτῶν γενομένης ἐφευρέσεως. Τὰς διαβεβαιώσεις δ’ αὐτῶν ταύτας πιστεύσαντες πολλοὶ καὶ δικαίας ὑπολαμβάνοντες τὰς περὶ προνομίου ἀξιώσεις αὐτῶν, ἐξεδήλωσαν τὴν εὐχὴν, ἵνα ψηφισθῇ ἰδιαίτερος περὶ τούτου νόμος. Τὴν εὐχὴν δὲ ταύτην διερμηνεύοντες ἔνιοι τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν σταφιδοκτημόνων, ἢ ἐκ σταφιδοφόρων Ἐπαρχιῶν ὁρμωμένων, ἔσπευσαν νὰ συντάξωσι καὶ ὑποβάλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ οἰκεῖον νομοσχέδιον, ὅπερ εἶχεν ἤδη ψηφισθῆ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ὅτε αἴφνης ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μαντινείας κ. Κωνσταντόπουλος ὑπέβαλε τροπολογίαν αὐτοῦ, ἕτερος δὲ συνάδελφος εἰσήγαγεν ἰδίαν πρότασιν νόμου. Ἄξιον, κύριοι, παντὸς ἐπαίνου ὑπολαμβάνω τὸν ζῆλον, μεθ’ οὗ ἐπροθυμοποιήθησαν πάντες οἱ μνημονευθέντες συνάδελφοι, ἵνα πληρώσωσιν ἓν κενὸν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ, φροντίζοντες τοιούτῳ τῷ τρόπῳ νὰ διευκολύνωσι τὸ ἐφ’ ἑαυτοῖς καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἐπ’ ἐσχάτων διαθρυληθεισῶν ἐφευρέσεων, δι’ ὧν μέλλει ν’ ἀποξηραίνεται ὡς τάχιστα ἡ σταφὶς, προφυλαττομένη ἐν ταὐτῷ καὶ ἐκ τῆς ἐπηρείας τῆς βροχῆς. Ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι ἀκριβῶς τὸ ὑπερβάλλον πως τοῦ ζήλου αὐτῶν ἤγειρεν ἐν ἐμοὶ ἐνδοιασμούς τινας, ἐξ ὧν ὁρμώμενος ἔγνων νὰ μελετήσω κἀγὼ ἐπισταμένως τὸ πρᾶγμα, τὸ πόρισμα δὲ τῆς μελέτης μου ταύτης ν’ ἀνακοινώσω σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν (Θόρυβος). Μὴ νομίσητε, ὅτι ἔρχομαι οὕτω νὰ ὑποβάλω εἰς αὐτὴν νέον νομοσχέδιον· ἄπαγε! Θέλω μόνον νά καταδείξω ὁπόσον ἄστοχα εἶναι τὰ εἰς αὐτὴν ἤδη ὑποβληθέντα νομοσχέδια, ὁποῖον δὲ κίνδυνον διατρέχομεν, ἐπιψηφίζοντες οἷον δήποτε ἐξ αὐτῶν, οὐ μόνον εἰς ἀληθεῖς ἐφευρέσεις νὰ μὴ ἐξομαλίνωμεν τὴν ὁδὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας καὶ εἰς τὸ πολύτιμον τούτων προϊόν, οὗ τὴν ἐσοδείαν ζητοῦμεν οὕτω νὰ ἐξασφαλίσωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν, νὰ γενώμεθα ἀντὶ ὠφελείας ζημίας μᾶλλον πρόξενοι. Δὲν θὰ μακρηγορήσω ὡς πρὸς τὴν πρότασιν νόμου περὶ ἀπονομῆς ἀμοιβῆς εἰς τοὺς ἐφευρέτας νέας μεθόδου πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς σταφίδος. Ὁ συντάκτης ταύτης γινώσκων, ὡς φαίνεται, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις προεκήρυξε πρὸ τινων ἐτῶν διαγώνισμα τὸ κατ’ ἀρχὰς ἐξ ἑκατὸν καὶ ὕστερον ἐκ τριακοσίων χιλιάδων φράγκων εἰς ἐφεύρεσιν ἀντιφαρμάκου τῆς φυλλοξήρας, ἐνόμισεν, ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον θὰ ἠδύνατο νὰ ἐφευρεθῇ καὶ τὸ ἀντιφάρμακον τῆς φθορᾶς τῆς σταφίδος ἐκ τῆς βροχῆς. Τὰ ζητήματα ὅμως, καθ’ ἣν ἐγὼ ἔχω γνώμην, εἶναι ὅλως διάφορα. Ἐπὶ τῆς φυλλοξήρας θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποκαλυφθῇ ἓν μόνον ἀντιφάρμακον, ν’ ἀρκεσθῶσι δὲ εἰς τοῦτο οἱ θέλοντες νὰ καταπολεμήσωσι τὴν ἐπάρατον τῆς ἀμπέλου νόσον, ἐὰν διὰ πειραμάτων ἀπεδεικνύετο αὐτὸ τελεσφόρον, καὶ νὰ μὴ ἔχωσιν ἀνάγκην ἄλλου τινὸς ἀντιφαρμάκου. Ἐπὶ τῆς προφυλάξεως ὅμως τῆς σταφίδος ἐκ τῆς ἐπηρείας τῆς βροχῆς ἔχει ἄλλως τὸ πρᾶγμα. Ἐπ’ αὐτῆς δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι διάφορα μηχανήματα, διάφοροι μέθοδοι καὶ τρόποι, οἵτινες θὰ ἦγον εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν, θὰ ἠδύναντο δὲ σὺν τῷ χρόνῳ μεταῤῥυθμιζόμενοι, νὰ ἀποβαίνωσι τελειότεροι. Τοῦτο ὅμως δὲν κατορθοῦται ποτὲ διὰ διαγωνισμάτων, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἐλευθέρου ἀνταγωνισμοῦ, ὅστις μόνον ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς ὀρθῆς χρήσεως προνομίων ἢ διπλωμάτων ἐφευρέσεως θὰ ηὐδοκίμει καὶ θὰ ἐπέδιδε. Γνωστὸν δ’ ἄλλως πῶς συνιστῶνται παρ’ ἡμῖν αἱ ἐπιτροπεῖαι τῶν διαγωνισμάτων, πῶς δ’ αὗται ἐκφέρουσι τὰς κρίσεις αὐτῶν. Ἐὰν δὲ αἱ τοιαῦται ἐπιτροπεῖαι καθίστανται ἐπιεικεῖς καὶ τὰ μάλιστα ἐνδοτικαὶ εἰς διαφόρους μεσιτείας καὶ ἐπηρείας, προκειμένου περὶ διαγωνισμάτων ἀσημάντων καὶ ἀναξίων λόγου, πόσῳ μᾶλλον θὰ ὦσιν αὐταὶ ἐπιεικεῖς καὶ ἐνδοτικαί, προκειμένου περὶ διαγωνισμάτων, ὧν τὸ γέρας θὰ ἀνέρχηται εἰς ἑκατοντακισχιλίας δραχμάς; Οὐδόλως ἄρα παράδοξον, ἐὰν ὑπὸ τὸ σύστημα τῶν διαγωνισμάτων ἴδωμεν βραβευομένους τοὺς τὰ πλεῖστα καὶ κράτιστα τῶν μέσων διατιθεμένους, οὕτω δὲ ἀπονεκρούμενον τὸν ζῆλον τῶν ἄλλων ἐφευρετῶν, καὶ ἐφαρμοζομένας ἀποκλειστικῶς ἐφευρέσεις ἀνεπιτηδείας παντάπασιν εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Διὰ ταῦτα ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν νόμου περὶ ἀπονομῆς ἀμοιβῆς εἰς τοὺς ἐφευρέτας νέας μεθόδου πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς σταφίδος, οὐδεμιᾶς προσοχῆς θὰ κρίνῃ ἀξίαν.

§163ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ ὁμιλήσητε μὲ τὸν κ. Σπινέλλην, τὸν εἰσηγητὴν τῆς τοιαύτης προτάσεως.

§164ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ προτιμῶ νῦν νὰ ὁμιλήσω πρὸς ὑμᾶς, κ. Σωτηρόπουλε, ἐλέγχων τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑμεῖς μετ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων ὑπεβάλετε εἰς τὴν Βουλήν. Τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι, τούτου τροπολογίαν, ὡς προεῖπον, ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μαντινείας. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ τροπολογία αὕτη κατ’ οὐσίαν οὐδόλως διαφέρει τοῦ νομοσχεδίου, παρέχει δὲ μόνον εἰς αὐτὸ τύπον ἀκριβέστερόν πως καὶ νομικώτερον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ ποιήσωμαι ἰδιαίτερον περὶ ἑνὸς ἑκάστου λόγον, ἀλλ’ ἀπὸ κοινοῦ νὰ ἐξετάσω αὐτὰ, ὡσεὶ προέκειτο περὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τῇ σπουδῇ, μεθ’ ἧς οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι προέβησαν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχεδίου, στερούμενοι, ὡς φαίνεται, τοῦ προσήκοντος χρόνου εἰς ἐνδελεχεστέραν τοῦ πράγματος μελέτην, ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ἕνα καὶ μόνον ἀνάλογον νόμον ξένης χώρας τὸν περὶ διπλωμάτων ἐφευρέσεως Γαλλικὸν νόμον τοῦ 1844.

§165ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Εὐταξία, εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς νόμους τῶν ἄλλων Ἐπικρατειῶν.

§166ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ὅμως θὰ ἀποδείξω, ὅτι εἴχετε πρὸ ὀφθαλμῶν μόνον τὸν Γαλλικὸν νόμον, ἐξ οὗ ἀρυσάμενοι ἐνίας διατάξεις καὶ προστιθέμενοι εἰς ταύτας καί τινας ἰδίας τοιαύτας....

§167ΧΟΪΔΑΣ. Πολὺ ἀγαπᾶτε, βλέπω, τοὺς μέσους ἀορίστους.

§168ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀπηρτήσατε οὕτω τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἄστοχον παντάπασι, καθ’ ἣν ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω γνώμην, ἔν τε τοῖς καθόλου καὶ ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα αὐτοῦ, μάλιστα δὲ ὡς πρὸς ὅ,τι ἔχει ἰδιάζον. Καὶ τὸ πρῶτον αὐτοῦ ἰδιάζον εἶναι, ὅτι ἀφορᾷ εἰς ἐφευρέσεις χρησίμους, εἰς ἓν ὡρισμένον εἶδος βιομηχανίας. Οἱ περὶ προνομίων ἢ διπλωμάτων ἐφευρέσεως κανόνες δὲν δύνανται νὰ ὦσι διάφοροι κατὰ τὰ διάφορα τῆς βιομηχανίας εἴδη. Οὐδαμοῦ τοὐλάχιστον ἐπεχειρήθη τοιαύτη διάκρισις, ἀλλὰ πανταχοῦ, ὅπου ἔχουσι ψηφισθῆ νόμοι περὶ χορηγήσεως προνομίων, ἢ διπλωμάτων ἐφευρέσεως, οἱ αὐτοὶ κανόνες καὶ τὸ αὐτὸ σύστημα διέπουσι καὶ προστατεύουσι τὰς ἐφευρέσεις ἐπὶ παντὸς εἴδους βιομηχανίας. Πρὸς τί λοιπὸν παρ’ ἡμῖν ὁ εἰδικὸς οὗτος νόμος, οὗ ἐπιζητεῖται νῦν ἡ ἐπιψήφισις; Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τριφυλίας, εἰσηγούμενος τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ αὐτὸ λέγων ὅτι ἐδέησε νὰ συνταχθῇ οὕτως εἰδικῶς διὰ τὸ κατεπεῖγον τοῦ χρόνου, ὅπως ἀποβῇ δηλονότι ὅσον οἷόν τε συντομωτέρα καὶ εὐχερεστέρα ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ· διότι ἄλλως, ἐὰν συνετάττετο, κατ’ αὐτὸν, καθολικώτερον καὶ ἀπέβλεπεν εἰς ἐφευρέσεις παντὸς εἴδους βιομηχανίας, δὲν θὰ περιελάμβανεν ἕνδεκα μόνον, ὥσπερ νῦν, ἀλλὰ πεντήκοντα καὶ πλέον ἄρθρα, ὧν ἡ ἐπιψήφισις θὰ ἦτο πολλῷ δυσχερεστέρα. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ κ. Σωτηρόπουλος νὰ μὴ συμφωνήσω πρὸς αὐτὸν κατὰ τοῦτο. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι προκειμένου περὶ ἐπιψηφίσεως νόμων, δὲν ὀφείλομεν νὰ ἐξετάζωμεν τὸ συντομώτερον ἢ εὐχερέστερον τῆς ἐπιψηφίσεως, ἀλλὰ πρὸ πάντων τὸ ὀρθότερον καὶ λυσιτελέστερον αὐτῶν. Εὐκταῖον τῷ ὄντι οἱ νόμοι νὰ ὦσιν ὅσον οἷόν τε συντομώτεροι, ὅσον οἷόν τε δὲ εὐχερεστέρα ν’ ἀποβαίνῃ καὶ ἡ ἐπιψήφισις αὐτῶν· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι αὐτόχρημα ἀπευκταῖον, ὅταν μὴ συμβιβάζηται πρὸς τὴν ἀκρίβειαν καὶ ὀρθότητα τῶν νόμων, ὅταν καθιστᾷ τούτους οὐ μόνον ἀχρήστους, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβεῖς, ὡς συμβαίνει ἐπὶ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§169ΤΙΝΕΣ. Θὰ διαρκέσῃ πολὺ ὁ λόγος σας; Ἡ ὥρα ἔχει παρέλθει (θόρυβος).

§170ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τοῦτο ἔπρεπε, κύριοι, νὰ συλλογισθῆτε ἐν ἀρχῇ, ὅτε ἐγὼ δηλώσας, ὅτι ἡ ἀγόρευσίς μου θὰ διήρκει ὡς ἔγγιστα μίαν ὥραν, ἠρώτησα, ἐὰν ἐπεθυμεῖτε νὰ μὲ ἀκούσητε ταύτην τὴν ἑσπέραν, ἢ ἐν τῇ προσεχεῖ συνεδρίᾳ, ὑμεῖς δ’ ἐπεμείνατε νὰ μὴ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Νῦν μή με διακόπτετε μάτην, παρακαλῶ.

§171ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Εὐταξία, ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ κάμωμεν ἕνα εἰδικὸν νόμον διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς σταφίδος διὰ τὸ σύντομον.

§172ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὑμῶν, κύριε Σωτηρόπουλε, ἀπέβη οὕτω σύντομον, οὐχὶ διότι ἀναφέρεται εἰς ἐφεύρεσις ἑνὸς ὡρισμένου εἴδους βιομηχανίας, ἀλλὰ διότι ἐλλείπουσιν ἐξ αὐτοῦ μόνον οὐχὶ πᾶσαι αἱ διατάξεις ἐκεῖναι, αἵτινες, ἀπολύτως ἀναγκαῖαι οὖσαι, ἐπίσης καὶ ἐφ’ ἑνὸς καὶ ἐφ’ ἑκάστου εἴδους βιομηχανίας κανονίζουσιν, ὅσον ἔνεστιν ἀκριβῶς, πάσας τὰς δυνατὰς σχέσεις τῶν διαφόρων ἐφευρετῶν καὶ πρὸς ἀλλήλους καὶ πρὸς τὰς Ἀρχὰς καὶ πρὸς τοὺς ποιουμένους χρῆσιν τῶν ἐφευρέσεων αὐτῶν, προλαμβάνουσι δὲ κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς συγκρούσεις καὶ περιπλοκάς.

§173ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν βλέπητε εἰς τὸν νόμον αὑτόν τι πλημμελὲς καὶ ἐπιζήμιον, εἴπετέ το νὰ τὸ μάθωμεν κατὰ τί θὰ βλάψῃ ὁ νόμος αὐτός.

§174ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τοῦτο θέλω νὰ καταδείξω· ἀλλὰ δὲν θὰ κατώρθουν ποτὲ νὰ φθάσω εἰς τὸ συμπέρασμά μου, ἐὰν ἐξηκολουθεῖτε νὰ μὲ διακόπτητε ἀνὰ πᾶν βῆμα, ὥσπερ μέχρι τοῦδε.

§175ΠΟΛΛΟΙ. Ἐξακολουθήσατε, κύριε Εὐταξία.

§176ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πάντα νόμον, κύριοι, περὶ χορηγήσεως προνομίων, ἢ, κατὰ τὴν γλῶσσαν τῶν ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ, διπλωμάτων ἐφευρέσεως, δυνατὸν νὰ διαιρέσωμεν εἰς τέσσαρα κεφαλαιώδη μέρη· εἰς τὸ ὁρίζον δηλονότι τὰ διάφορα εἴδη τῶν προνομιούχων ἐφευρέσεων· εἰς τὸ κανονίζον τὸν τρόπον, καθ’ ὃν πρέπει νὰ χορηγῶνται τὰ προνόμια ἢ διπλώματα ἐφευρέσεως· εἰς τὸ καθορίζον τὰ διάφορα δικαιώματα τῶν προνομιούχων ἐφευρετῶν, καὶ τέλος εἰς τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν χρόνον τῆς διαρκείας τῶν προνομίων. Τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, ἐξαιρέσει μόνον τοῦ πρώτου μέρους, ἐνῷ δὲν εἶχε νὰ ὁρίσῃ πλείονα, ἀφοῦ ὁ λόγος ἐν αὐτῷ περὶ ἑνὸς μόνον εἴδους ἐφευρέσεων, καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα μέρη εἶναι ἐλλιπέστατον, περὶ αὐτὰ τὰ καίρια καὶ οὐσιώδη. Πρῶτον ὡς πρὸς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν πρέπει νὰ χορηγῶνται τὰ προνόμια καὶ διπλώματα ἐφευρέσεως. Ὡς πρὸς τοῦτον ἰσχύουσι τὰ νῦν ἀλλαχοῦ τρία συστήματα.

§177Α. ΖΕΡΒΟΣ. Ἀφήσατε τὰς θεωρίας· δὲν πρέπει νὰ κάμνωμεν ἐπίδειξιν γνώσεων ἐδῶ (θόρυβος).

§178ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Γινώσκω κάλλιον τοῦ διακόπτοντός με, τὶ πρέπει νὰ λέγηται καὶ τὶ νὰ μὴ λέγηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὶ τὸ θεωρητικὸν καὶ τὶ τὸ πρακτικόν.

§179ΧΟΪΔΑΣ. Κύριοι, τίς πρέπει νὰ κανονίζῃ τὴν διάνοιαν τοῦ ἀγορεύοντος, οἱ ἀκούοντες ἢ ὁ ἀγορεύων αὐτός;

§180ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑμεῖς, κύριε Χοϊδᾶ, τίνα γνώμην ἔχετε περὶ τούτου;

§181ΧΟΪΔΑΣ. Ὅτι μόνος ὁ ἀγορεύων δύναται νὰ κανονίζῃ καὶ τὴν διάνοιαν καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ.

§182ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ὑπάρχει τι, ἐνῷ συμφωνοῦμεν πληρέστατα πρὸς ἀλλήλους.

§183ΤΙΝΕΣ. Ἀλλὰ, κύριε Εὐταξία, ἡ Βουλὴ εἶναι κουρασμένη.

§184ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τότε ἂς ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν (θόρυβος).

§185ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Εὐταξία, μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις;

§186ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ πλείονας, ἂν ἀγαπᾶτε.

§187ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσωμεν πολὺ ἐν συντόμῳ νὰ μᾶς δηλώσητε τὰς πλημμελείας τοῦ νόμου. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν ἐπιστήμην, ὑποσχόμεθα νὰ σᾶς ἀκούσωμεν τὸν Σεπτέμβριον εἰς μίαν μακρὰν συνεδρίασιν.

§188ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κορινθίας δύναται αὐτὸς, ὁσάκις πρόκειται νὰ ἐπιψηφισθῇ νομοσχέδιόν τι, νὰ ἐκδηλοῖ συντόμως τὴν γνώμην αὑτοῦ, νὰ ἐπιφυλάττηται δὲ εἶτα, ὅπως μῆνας πολλοὺς μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν προβαίνῃ εἰς ἐπιστημονικὰς περὶ αὐτοῦ παρατηρήσεις. Ἐγὼ ὅμως ἔχω τὴν ἀρχὴν νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίου τινὸς, μετὰ δὲ τοῦτο ἀφίνω ν’ ἀποδείξωσιν αὐτὰ τὰ πράγματα, κατὰ πόσον ἦτο ὀρθὴ ἡ γνώμη μου ἢ ὄχι. Μετὰ τὰς παρεμπιπτούσας ταύτας παρατηρήσεις, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε βεβαίως νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα τοῦ λόγου. Εἶπον, κύριοι, ὅτι ὡς πρὸς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν πρέπει νὰ χορηγῶνται τὰ προνόμια, ἢ διπλώματα ἐφευρέσεως, κρατοῦσι νῦν τρία συστήματα· τὸ Γαλλικὸν δηλονότι, καθ’ ὃ χορηγεῖται τὸ δίπλωμα τῆς ἐφευρέσεως μεθ’ ἁπλῆν ἀνακοίνωσιν, ἢ ἀναγγελίαν ταύτης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, συνοδευομένην ὑπὸ τῆς οἰκείας αἰτήσεως· τὸ ἐν ταῖς Ἡνωμέναις Πολιτείαις τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἐν Ρωσσίᾳ ἀπαντῶν, καθ’ ὃ πρὸ τῆς χορηγήσεως τοῦ διπλώματος ἐφευρέσεως ἐξετάζεται ἡ προτεραιότης καὶ τὸ καινοφανὲς αὐτῆς ὑπὸ τῆς ἐπὶ τούτῳ τεταγμένης Ἀρχῆς· τέλος τὸ ἐν τῇ Μεγάλη Βρεττανίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ ἰσχῦον, καθ’ ὃ πρὸς τῇ μνημονευθείσῃ ἐξετάσει ὑπὸ τῆς οἰκείας Ἀρχῆς καὶ προκηρύττεται ἡ νέα ἐφεύρεσις διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», ὅπως, λαμβάνοντες γνῶσιν αὐτῆς πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἐγείρωσιν ἐνστάσεις ἐν καιρῷ, ἐὰν ἡ τοιαύτη ἐφεύρεσις μὴ τυγχάνῃ νέα, ἀλλ’ ἁπλῆ ἀντιγραφὴ ἢ τροποποίησις προγενεστέρας προνομιούχου ἐφευρέσεως.

§189ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ μᾶς διδάξητε, κύριε Εὐταξία.

§190ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ὅμως ὀφείλετε νὰ γινώσκητε, κύριε Σωτηρόπουλε, τὰ διάφορα συστήματα, ὅπως μεταξὺ τούτων ἐκλέξητε τὸ ἀναλόγως τελειότατον, οὐχὶ δὲ τὸ ἀτελέστατον ἐξ ἀγνοίας τῶν ἄλλων, κατὰ τὸ πάθημα τῶν συντακτῶν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§191ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἔχετε σεῖς σταφίδες εἰς τὸν τόπον σας;

§192ΕΤΕΡΟΣ. Ἔχουν καλαμπόκι μόνον (θόρυβος).

§193ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ πατρίς μου παράγει σὺν ἄλλοις καὶ ἀραβόσιτον, δι’ οὗ δύναται νὰ διαθρέψῃ καὶ τὸν διακόπτοντά με καὶ πολλοὺς ἄλλους ὁμοίους αὐτῷ (θόρυβος). Τὸ γεγονὸς ὅμως, καθ’ ὃ ἡ πατρίς μου δὲν εἶναι σταφιδοφόρος, οὐδ’ ἐγὼ τυγχάνω σταφιδοκτήμων, δὲν εἶναι βεβαίως λόγος ἀποχρῶν, ὅπως μὴ ἔχω ἐγὼ γνώμην περὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐὰν ἐκαλούμεθα νῦν νὰ γνωματεύσωμεν περὶ τῶν διαφόρων εἰδῶν τῆς σταφίδος, ἢ περὶ τοῦ προσφορωτάτου τρόπου τῆς καλλιεργείας αὐτῆς, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἐπιτηδειότερος εἰς τοῦτο θὰ ἦτο ὁ κ. Πετραλιᾶς, καὶ εἴ τις ἄλλος σταφιδοκτήμων. Ἀλλὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἐμμέσως πως μόνον ἀφορᾷ εἰς τὴν σταφίδα, κυρίως δὲ κανονίζει νομικὰς σχέσεις, περὶ ὧν ὅπως ἐξενέγκῃ τις γνώμην, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἦναι σταφιδοκτήμων ἢ ἀντιπρόσωπος σταφιδοφόρου Ἐπαρχίας. Ἐπανέρχομαι ἐπὶ τὸ προκείμενον. Πάντες, κύριοι, οἱ εἰδικώτερόν πως περὶ τὰ τοιαῦτα ἀσχολούμενοι ἀνομολογοῦσι τανῦν, ὅτι τὸ ἀναλόγως τελειότατον σύστημα ὡς πρὸς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν πρέπει νὰ χορηγῶνται τὰ προνόμια, ἢ διπλώματα ἐφευρέσεως, εἶναι τὸ ἐν τῇ Μεγάλῃ Βρεττανίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ ἀπαντῶν, ἰδίᾳ καθ’ ἃ διετυπώθη αὐτὸ ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ χώρᾳ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1877. Καὶ τῇ ἀληθείᾳ κατ’ αὐτὸ λαμβάνονται πᾶσαι αἱ ἐγγυήσεις, αἱ δυνάμεναι νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰ δικαιώματα τῶν προνομιούχων ἐφευρετῶν ἐναντίον παντὸς σφετερισμοῦ τοῦ προνομίου αὐτῶν, νὰ προφυλάξωσι δὲ καὶ αὐτοὺς καὶ τοὺς ποιουμένους χρῆσιν τῶν ἐφευρέσεων αὐτῶν ἀπὸ διαφόρων συγκρούσεων καὶ περιπλοκῶν. Ἀτελέστατον δὲ τοὐναντίον θεωρεῖται τὸ Γαλλικὸν σύστημα καὶ δὴ οὐ μόνον ὑπὸ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ καὶ ὑπ’ αὐτῶν τῶν Γάλλων νομομαθῶν, ἐν οἷς ἄξιον ἰδιαιτέρας μνείας ὑπολαμβάνω τὸν γνωστὸν συγγραφέα τοῦ δημοσίου καὶ διοικητικοῦ δικαίου Batthie.

§194ΤΙΝΕΣ. Μαθήματα δὲν θέλομεν.

§195ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ὅμως ὑμεῖς, οἱ οὕτως ἀκαίρως διακόπτοντές με, ἔχετε ἀνάγκην οὐ μόνον μαθημάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπιτιμήσεως (θόρυβος).

§196ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔχεις σταφίδα καὶ δὲν σὲ μέλει.

§197ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε, καθίστασθε λίαν ἐπιζήμιος, ἀντιταττόμενος κατὰ νομοσχεδίου, ἐκ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ προέλθῃ καλόν τι.

§198ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ πράγματα θὰ ἀποδείξωσιν, ὅτι τῆς σταφίδος μέλει μοι κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην πολλῷ μᾶλλον ἢ τοῖς κυρίοις, οἵτινες, σταφιδοκτήμονες ὄντες, δὲν δύνανται νὰ σκεφθῶσιν ἀπαθῶς, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ συμφέροντος παραφερόμενοι νομίζουσιν, ὅτι μόνον τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δύναται νὰ σώσῃ αὐτοὺς, ἐν τῇ παραφορᾷ δὲ αὐτῶν ταύτῃ οὐδεμίαν προσοχὴν παρέχουσι πρὸς τοὺς λόγους, οὓς ἄλλοι, οὐδὲν συμφέρον ἔχοντες καὶ ἀπαθέστερον κρίνοντες τὰ πράγματα, προβάλλονται, ὅπως ἀποδείξωσιν οὐ μόνον τὸ ἀνωφελὲς, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐπιζήμιον τοῦ νομοσχεδίου.

§199ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ διατί δὲν λέγετε τὴν γνώμην σας ἐπὶ τέλους; τί ἔχει τὸ πλημμελές;

§200ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι διὰ τῶν ἀδιαλείπτων διακοπῶν ὑμῶν δὲν μὲ ἀφίνετε νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου, ὡς ἐγὼ θέλω. Νομίζετε ἴσως ὅτι οὕτω πως θὰ μὲ θορυβήσητε καὶ θὰ μὲ ἐμβάλητε εἰς σύγχυσιν· ἀλλὰ πλανᾶσθε πλάνην μεγάλην (θόρυβος).

§201ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ὁ ἀγορεύων ἔχει δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ ὅπως αὐτὸς εἰξεύρει· οἱ ἀκούοντες δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ ῥυθμίζωσι τὴν ἀγόρευσιν οὐδενός. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ διακόπτετε, ἂν θέλετε νὰ τελειώσωμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§202ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἴδομεν, κύριοι, ὅτι τὸ ἀναλόγως ἐλλιπέστατον σύστημα ὡς πρὸς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν πρέπει νὰ χορηγῶνται τὰ προνόμια, ἢ διπλώματα ἐφευρέσεως, εἶναι τὸ Γαλλικόν· καὶ ὅμως ἀκριβῶς τὸ σύστημα τοῦτο ἠθέλησαν νὰ εἰσαγάγωσι καὶ παρ’ ἡμῖν οἱ συντάκται τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Πλὴν ἀφοῦ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος σύστημα κατακρίνεται καὶ θεωρεῖται ἀπόβλητον ἀλλαχοῦ, ἔνθα καὶ τὰ ἤθη εἶναι μᾶλλον προηγμένα καὶ ἡ εἰς τοὺς νόμους ὑποταγὴ μείζων καὶ αὐστηροτέρα ἢ παρ’ ἡμῖν, πόσῳ μᾶλλον πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν ἡμεῖς τὴν ἐφαρμογὴν τοιούτου συστήματος ἐν Ἑλλάδι, ἔνθα ὁμολογητέον, ὅτι ὡς πρὸς τὰ ἤθη καὶ ὡς πρὸς τὸ φιλόνομον πολὺ ὑπολειπόμεθα τῶν λαῶν τῆς Ἑσπερίας; Εἶναι γνωστὴ ἡ τάσις, ἣν πολλοὶ τῶν ἡμετέρων ἔχουσι πρὸς ἐφευρέσεις καὶ ἀνακαλύψεις, ὅταν μάλιστα αὗται συνδέωνται πρὸς τηλικαῦτα κέρδη, οἷα τὰ προσδοκώμενα ἐκ προνομίου ἐφευρέσεως ὡς πρὸς τὴν σταφίδα, καθ’ ἃ ἤδη καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τριφυλίας ὑπεδήλωσε. Δυνάμεθα ἄρα ν’ ἀναμένωμεν μετὰ βεβαιότητος πληθὺν ἄπειρον αἰτήσεων καὶ χορηγήσεων τοιούτων προνομίων, νὰ ἔχωμεν δὲ ἀπὸ τοῦδε ἀμυδρὰν ἔννοιαν τῆς ἀπειρίας τόσον τῶν ἐνδεχομένων παραποιήσεων προνομιούχων ἐφευρέσεων, ὅσον καὶ τῶν δικῶν, αἵτινες ἐντεῦθεν θὰ ἀνεφύοντο οὐ μόνον μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐφευρετῶν, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τούτων καὶ τῶν ποιουμένων χρῆσιν τῶν προνομιούχων ἐφευρέσεων. Ποιεῖται ἐπὶ παραδείγματι σταφιδοκτήμων τις χρῆσιν προνομιούχου ἐφευρέσεως, δι’ ἣν ἔλαβε τὴν ἄδειαν παρὰ τοῦ διπλωματούχου Α. Διὰ τὴν αὐτὴν ὅμως ἢ καὶ παραπλησίαν ἐφεύρεσιν ἔχουσι λάβει προνόμια ἢ διπλώματα καὶ οἱ Β. Γ. Δ. καὶ Ε. ὁ σταφιδοκτήμων ἄρα θὰ διατρέχῃ τὸν κίνδυνον νὰ καταδιωχθῇ δικαστικῶς παρὰ πάντων τούτων, ἀξιούντων, ἵνα πληρώσῃ κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νομοσχεδίου ἀνὰ 100–500 δραχμῶν πρόστιμον πρὸς ἕκαστον αὐτῶν καὶ ἀποζημίωσιν ἴσην μὲ τὸ τριπλάσιον τῶν ἀμοιβῶν, τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ πληρώσῃ. Ἀφοῦ δὲ κατὰ τὸ νομοσχέδιον οὐδεὶς ἔλεγχος προηγεῖται τῆς χορηγήσεως τοῦ προνομίου, ἢ διπλώματος ἐφευρέσεως, ὅπως ἔχωσι τοὐλάχιστον ἐν τούτῳ τεκμήριόν τι τοῦ δοκίμου ἢ ἀδοκίμου ἐφευρέσεώς τινος· ἀφοῦ τὸ Δημόσιον οὐδεμίαν εὐθύνην ἀναλαμβάνει περὶ τῆς προνομιούχου ἐφευρέσεως, ἐὰν αὕτη δηλονότι ἦναι τῳόντι ἐφεύρεσίς τις ἢ ἀπάτη πρὸς χρηματισμόν· ἐντεῦθεν θὰ προκύψῃ ἀφεύκτως καὶ τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Πολλοὶ σταφιδοκτήμονες, ἐξαπατώμενοι ὑπὸ τῶν προνομίων ἢ διπλωμάτων, θὰ ποιῶνται χρῆσιν ἐφευρέσεων ἀδοκίμων, τούτων δὲ ἀποτυγχανουσῶν, θὰ ἀπογοητεύωνται καὶ θὰ ἀπέχωσιν εἶτα τῆς ἐφαρμογῆς καὶ πάσης ἄλλης ἐφευρέσεως ἐκ φόβου, μήτοι ὑποβληθῶσιν αὖθις εἰς ματαίας δαπάνας. Θὰ συνέβαινε δηλαδὴ ὅ,τι ποτὲ ἐπὶ τῶν μεταλλευτικῶν ἐπιχειρήσεων, καθ’ ἃς παραχθέντες πολλοὶ εἰς τὴν μετοχὴν τοιούτων ἀτυχῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ζημιωθέντες ἐξ αὐτῶν, ἀπεγοητεύθησαν εἶτα τέλεον καὶ ἀπεῖχον πάσης μεταλλευτικῆς ἐπιχειρήσεως, ὅσον δήποτε ἂν παρίστατο αὕτη ἐπιτυχὴς καὶ προσοδοφόρος. Κατὰ ταῦτα, κύριοι, καὶ μόνος ὁ τρόπος, καθ’ ὃν μέλλουσι νὰ χορηγῶνται τὰ προνόμια ἢ διπλώματα ἐφευρέσεως, κατὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἀρκεῖ ν’ ἀποδείξῃ ὁπόσον ἀλυσιτελὲς ναὶ μὴν καὶ ἐπιβλαβὲς δύναται ν’ ἀποβῇ τοῦτο. Δεύτερον ὡς πρὸς τὰ δικαιώματα τῶν προνομιούχων ἐφευρετῶν. Ἐν ᾧ καὶ ὡς πρὸς ταῦτα ἐλλείπουσι πολλαὶ οὐσιώδεις διατάξεις, ἀπαντᾷ ὅμως ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ ἡ ὄντως πρωτοφανὴς διάταξις, καθ’ ἣν ὁρίζεται ἡ ἀμοιβή, ἣν ἔχει νὰ λαμβάνῃ ὁ προνομιοῦχος ἐφευρετὴς παρὰ τῶν ποιουμένων χρῆσιν τῆς ἐφευρέσεως αὐτοῦ. Τὸ ἄρθρον 5 διακελεύει, ὅτι ἡ ἀμοιβὴ αὕτη δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀνωτέρα τῶν 50 λεπτῶν διὰ πᾶσαν χιλιάδα ἐνετικῶν λιτρῶν ἀποξηραινομένης σταφίδος. Ἀξίαν παρατηρήσεως θεωρῶ τὴν ἀντίφασιν, ἐν ᾗ τὸ ἀμέσως ἐπιὸν ἄρθρον 6 εὕρηται πρὸς τὴν τοιαύτην διάταξιν τοῦ ἄρθρου 5, θεσπίζον αὐτὸ, ὅτι διὰ πᾶν συμπληρωτικὸν προνόμιον δικαιοῦται ὁ ἐφευρετὴς νὰ λαμβάνῃ πρὸς τῇ ἀρχικῇ καὶ πρόσθετον ἀμοιβὴν ἐκ 10 λεπτῶν κατὰ πᾶσαν χιλιάδα ἐνετικῶν λιτρῶν. Δυνατὸν ὅμως νὰ ληφθῶσι σὺν τῷ χρόνῳ πλείονα συμπληρωτικὰ προνόμια, οὕτω δὲ οἱ ποιούμενοι χρῆσιν συμπεπληρωμένης ἐφευρέσεως νὰ τελῶσι πρὸς τὸν ἐφευρετὴν ἀμοιβὴν ἀνωτέραν οὐ μόνον τῶν 50 λεπτῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς μιᾶς δραχμῆς. Ἀξίαν παρατηρήσεως ὡσαύτως θεωρῶ καὶ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 8, καθ’ ἣν δύναταί τις, ἐν περιπτώσει ἀρνήσεως τοῦ ἐφευρετοῦ, νὰ ποιήσηται χρῆσιν τῆς ἐφευρέσεως αὐτοῦ καὶ ἄνευ ἀδείας, ἀφοῦ προηγουμένως καταθέσῃ εἰς τὸ συμβολαιογραφεῖον τὴν κεκανονισμένην ἀμοιβήν. Πῶς ὅμως δύναται νὰ γινώσκῃ καὶ νὰ καταθέσῃ προηγουμένως τὴν κεκανονισμένην ἀμοιβήν, πρὶν ἢ δηλονότι ἀποξηρανθῇ ἡ σταφὶς καὶ ὑπολογισθῇ τὸ ποσὸν αὐτῆς, ἀφοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 5 ἡ κεκανονισμένη ἀμοιβὴ τελεῖται κατὰ χιλιάδα ἐνετικῶν λιτρῶν ἀποξηραινομένης σταφίδος; Πλὴν τὸ σπουδαιότατον πάντων, ὡς πρὸς τὰ δικαιώματα τοῦ προνομιούχου ἐφευρετοῦ, εἶναι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν μέλλει νὰ τελῆται πρὸς αὐτὸν ἡ κεκανονισμένη αὕτη ἀμοιβή. Πολλάκις, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐξετραγῳδήθησαν τὰ δεινὰ, ἅτινα ὑφίσταντο πρότερον οἱ καλλιεργηταὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ὑπὸ τὸ τότε κρατοῦν σύστημα εἰσπράξεως τῆς δεκάτης. Καὶ ὅμως τὰ δεινὰ ἐκεῖνα θὰ ὑπελείποντο πολὺ τῶν δεινῶν, εἰς ἃ θὰ ὑπεβάλλοντο οἱ σταφιδοκτήμονες ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως τῆς ἀμοιβῆς τῶν προνομιούχων ἐφευρετῶν, ὅπερ ζητεῖ νὰ καθιερώσῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Πῶς θὰ βεβαιοῦται νῦν τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος, τῆς ἀποξηραινομένης κατά τινα προνομιοῦχον ἐφεύρεσιν; Πρέπει νὰ καταμετρῇ αὐτὴν ὁ προνομιοῦχος ἐφευρέτης; Ἀλλὰ πῶς γενήσεται τοῦτο; Ἐπὶ τῆς δεκάτης τοὐλάχιστον τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐνήργει ὁ ἐνοικιαστὴς ἐξ ὀνόματος τῆς Ἀρχῆς καὶ ἦτο περιβεβλημένος ἐξουσίαν τινά. Ὁ ἐφευρέτης ὅμως στερεῖται τοιαύτης ἐξουσίας, οὐδὲν δ’ ἄλλο ὑπολείπεται αὐτῷ ἢ νὰ προσφεύγῃ ἑκάστοτε εἰς τὰ δικαστήρια, ὥσπερ πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς χρήσεως τῆς ἐφευρέσεως αὐτοῦ, οὕτω καὶ πρὸς ὁρισμὸν τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος, τοῦ ἀποξηρανθησομένου κατὰ τὴν ἐφεύρεσιν αὐτοῦ.

§203ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχῃ γνῶσιν ὁ ἐφευρέτης, δὲν θὰ δίδῃ εἰς οὐδένα τὴν ἄδειαν νὰ μεταχειρίζηται τὴν ἐφεύρεσίν του χωρὶς νὰ πληρώνηται.

§204ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅσην δήποτε γνῶσιν ἂν ἔχῃ ὁ ἐφευρετὴς, κύριε Σωτηρόπουλε, δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, ἀφοῦ κατὰ τὸ ὑμέτερον νομοσχέδιον δὲν θὰ ἀμείβηται ἐκ τοῦ προτέρου καὶ κατ’ ἀποκοπὴν, ἀλλὰ ἐκ τοῦ ὑστέρου καὶ κατὰ ποσὸν, μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν δηλονότι τῆς σταφίδος καὶ τὸν ὑπολογισμὸν αὐτῆς κατὰ χιλιάδας λιτρῶν, καθ’ ἃ διαῤῥήδην ὁρίζει τὸ ἄρθρον 5.

§205ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Πληρώνει δημοτικὸν φόρον ἡ σταφὶς καὶ εἶναι γνωστὸν πόσον κάμνει ἕκαστος. Αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν τὰ ἐξεύρετε.

§206ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τοῦ δημοτικοῦ φόρου βεβαιοῦται ὁπόσην σταφίδα συγκομίζει ἕκαστος· ἀδύνατον ὅμως νὰ βεβαιωθῇ καὶ ὁπόσαι λίτραι θὰ ἀποξηραίνωνται κατὰ ταύτην ἢ κατ’ ἐκείνην τὴν ἐφεύρεσιν. Ὡς παρατηρεῖτε, κύριοι, ἔχομεν καὶ ἐντεῦθεν μυρίας περιπλοκὰς καὶ δίκας καθιστώσας τὸ παρὸν νομοσχέδιον οὐχ ἧττον ἄχρηστον καὶ ἐπιβλαβὲς ἢ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν μέλλουσι νὰ χορηγῶνται τὰ προνόμια, ἢ διπλώματα ἐφευρέσεως. Τρίτον ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς διαρκείας τῶν προνομίων. Ἀγνοῶ τίνος ἕνεκεν οἱ συντάκται τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ἀντὶ τῶν 14 ἐτῶν, τῶν ἐν χρήσει ἐν τῇ Μεγάλῃ Βρεττανίᾳ, ἢ τῶν ἐν Γαλλίᾳ, Γερμανίᾳ, Αὐστρίᾳ, Ἰταλίᾳ καὶ Σουηδίᾳ ἀπαντώντων 15 ἐτῶν, ἢ τῶν ἐν τῇ Βελγικῇ καὶ ἐν Ἱσπανίᾳ 20 ἐτῶν, προὐτίμησαν τὰ 10 ἔτη, ἅπερ ἐν μόνῃ τῇ ἀπολυταρχικῇ Ῥωσσίᾳ ἀπαντῶσι, περιοριζόμενα μάλιστα ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν κατὰ τὸ δοκοῦν μέχρι 3 ἐτῶν μόνον. Ἀγνοῶ τίνος ἕνεκα δὲν προνοοῦσι, κατὰ τὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων νομοθετῶν, περὶ προθεσμίας τινὸς ὡρισμένης, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλει ὁ προνομιοῦχος ἐφευρέτης νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἰδίαν ἐφεύρεσιν ἐπὶ ἀπειλῇ ἐκπτώσεως τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, εἰς ὃ κατ’ ἐξοχὴν ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν ἰδιαιτέραν ὑμῶν προσοχὴν, εἶναι ἡ τελευταία τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου διάταξις, καθ’ ἣν μνημονεύονται ὀνομαστὶ ὁ κύριος Ἀντώνιος Δαμασκηνὸς καὶ οἱ ἀδελφοὶ κ. κ. Ἀνδρέας καὶ Κωνσταντῖνος Β. Γεωργακόπουλοι, ἐπιφυλάττεται δὲ εἰς τούτους τὸ δικαίωμα «νὰ ζητήσωσι καὶ νὰ λάβωσιν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου καὶ κατὰ τοὺς ὅρους αὐτοῦ προνόμιον ἀποκλειστικῆς χρήσεως διὰ τὰς ἐπινοηθείσας παρ’ αὐτῶν καὶ ἤδη ἀνακοινωθείσας πρός τινας μεθόδους πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς κορινθιακῆς σταφίδος». Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀνατρεπτικὴ τῶν ἀρχῶν, ἐφ’ ὧν ἑδράζεται τὸ ὅλον νομοσχέδιον. Πῶς δύναται νὰ γένηται μνεία τῶν εἰρημένων κυρίων ἐν αὐτῷ τῷ νόμῳ, νὰ κυρωθῶσι δὲ διὰ τούτου καὶ αἱ ἐφευρέσεις αὐτῶν, ἀφοῦ κατὰ τὸ σύστημα, ὅπερ ἀκολουθεῖ τὸ νομοσχέδιον, τὸ προνόμιον, ἢ δίπλωμα ἐφευρέσεως, εἶναι ἁπλῆ ἀναγνώρισις μόνον τῆς γενομένης ἀναγγελίας ἢ ἀνακοινώσεως ἐφευρέσεως, χωρὶς νὰ προδικάζηται ἐὰν ὑπάρχῃ τῷ ὄντι ἐφεύρεσις, ἢ ἐὰν ἦνε νέα ἢ μή; Εἶτα ποῖον εἶναι τὸ δικαίωμα, ὅπερ ἐπιφυλάττεται εἰς τοὺς ὀνομαστὶ μνημονευομένους κυρίους, ὅπως λάβωσιν αὐτοὶ προνόμιον ἀποκλειστικῆς χρήσεως διὰ τὰς ὑπ’ αὐτῶν ἐπινοηθείσας μεθόδους; Εἶναι δυνατὸν ὁ νομοθέτης, χωρὶς κἂν νὰ ἔχῃ γνῶσιν τῶν ἐφευρέσεων αὐτῶν, νὰ ἀναγνωρίζῃ ταύτας ὡς ἀληθεῖς καὶ νὰ ἐπιφυλάττῃ εἰς αὐτὰς δικαίωμα ἀποκλειστικῆς χρήσεως; Ποῦ πρὸς Θεοῦ ἠκούσθη ποτὲ τοιοῦτό τι; Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε εἰρημένων ἐγένετο κατάδηλον τὸ ἄστοχον τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἔν τε τοῖς καθόλου καὶ ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα αὐτοῦ, πρὸς δὲ καὶ τὸ ἐπιβλαβὲς καὶ ἐπιζήμιον αὐτοῦ ἀκριβῶς εἰς ἐκείνους, πρὸς οὓς ἐπαγγέλλεται γενναίαν τὴν συνδρομὴν καὶ ἀντίληψιν ἐν τῇ νῦν ἀπορίᾳ αὐτῶν. Οὐχί, δὲν ἐξασφαλίζεται δι’ αὐτοῦ ἡ ἐφεύρεσις τοῦ ἐπιτηδειοτάτου τρόπου εἰς ταχεῖαν τῆς σταφίδος ἀποξήρανσιν καὶ εἰς προφύλαξιν αὐτῆς ἀπὸ τῆς ἐπηρείας τῆς βροχῆς. Τοιαύτη ἐφεύρεσις θὰ καθίστατο δι’ αὐτοῦ μόνον οὐχὶ ἀμήχανος, θὰ ἐξησφαλίζετο δὲ μᾶλλον ἡ ἐφεύρεσις ἐκείνη, ἥτις πολὺ πιθανὸν ν’ ἀποξηράνῃ ἀντὶ τῆς σταφίδος τὰ βαλάντια τῶν ἀτυχῶν αὐτῆς καλλιεργητῶν, ἀντὶ δὲ νὰ προφυλάξῃ τὸ προϊόν αὐτῶν ἀπὸ τῆς βροχῆς, νὰ κατακλύσῃ αὐτοὺς τούτους διὰ μυρίων ὅσων περιπλοκῶν καὶ δικῶν. Δὲν ἀμφιβάλλω, κύριοι, ὅτι κατὰ ταῦτα θὰ συμφωνήσητε πρὸς ἐμὲ πάντες, ὅτι ἀνάγκη ἀπόλυτος ν’ ἀποκρουσθῇ ἐκ παντὸς τρόπου τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, νὰ συνταχθῇ δ’ ἀντ’ αὐτοῦ ἕτερον κρεῖτον καὶ ἐντελέστερον, ἀφορῶν εἰς ἐφευρέσεις οὐχὶ ἑνὸς ὡρισμένου, ἀλλὰ παντὸς εἴδους βιομηχανίας, ὅπερ θᾶττον ἢ βράδιον ὀφείλομεν νὰ ψηφίσωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἐν Ἑλλάδι οὐ μόνον δι’ ἐγχωρίας, ἀλλὰ καὶ διὰ ξένας ἐφευρέσεις. Πρέπει δὲ νὰ καταρτισθῇ τὸ ὑποδεικνυόμενον νομοσχέδιον συνῳδὰ πρὸς τοὺς νεωτάτους καὶ ἀναλόγως τελειοτάτους νόμους περὶ προνομίων, ἢ διπλωμάτων ἐφευρέσεως, τοὺς ἰσχύοντας τανῦν ἀλλαχοῦ. Ἀφοῦ δὲ στερούμεθα ἡμεῖς τῆς ἀποχρώσης πείρας, ἀφοῦ δὲν ἀπαντῶσιν ἐν Ἑλλάδι ἄνδρες εἰδικοὶ περὶ τὰ τοιαῦτα, οὐδ’ ἔχομεν τὸν προσήκοντα χρόνον, ὅπως μελετήσωμεν τὸ πρᾶγμα ἐνδελεχέστερον, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θὰ ὤκνουν νὰ προτείνω ἀντὶ τοιούτου αὐτοσχεδιάσματος, οἷον τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, τὴν ἐξελλήνισιν καὶ προσαρμογὴν εἰς τὰ καθ’ ἡμᾶς ἑνὸς τῶν νεωτάτων καὶ ἀναλόγως τελειοτάτων νόμων τῆς ἀλλοδαπῆς, εἰ δυνατόν, τοῦ Γερμανικοῦ, ὃς τανῦν θεωρεῖται ὁ δοκιμώτατος ἐν τῷ εἴδει αὐτοῦ. Ἔχομεν ἤδη, κύριοι, ἱκανὴν πεῖραν αὐτοσχεδίων νομοθετημάτων, ἅτινα μυρίας μέχρι τοῦδε συμφορὰς ἐπέκλωσαν εἰς τὴν ἡμετέραν χώραν· μὴ θελήσωμεν λοιπὸν νῦν ν’ αὐτοσχεδιάσωμεν καὶ ἐπὶ νομοθετήματος, δυναμένου νὰ ἐπιδράσῃ ὀλεθρίως ἐπὶ τὴν τύχην τοῦ σπουδαιοτάτου τῆς Ἑλλάδος προϊόντος, τοῦ προϊόντος ἐκείνου, ὅπερ ἔχει καταστῆ ἤδη τὸ κυριώτατον ἔρεισμα τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν βίου.

§207ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τοὺς προβαλόντας τὰ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδια νὰ ἐξηγήσωσιν εὐκρινῶς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν εἰς αὐτοὺς νὰ συντάξωσι τὸ ἄρθρ. 11 τοῦ Νομοσχεδίου, τοῦ φέροντος τὰς πολλὰς ὑπογραφὰς τῶν κ. βουλευτῶν, καὶ τὸ ἄρθρ. 12 τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου.

§208Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἔννοια μας. Κατὰ τὸ Γαλλικὸν σύστημα, τὸ ἰσχῦον ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ 90 ἔτη, καὶ ἐφαρμοζόμενον ἀδιακόπως, δὲν ἐθεωρήθη ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν Διοίκησιν ἡ ἐξακρίβωσις καὶ ἀπόφασις τοῦ ζητήματος, ἂν πρόκηται περὶ ἀληθοῦς καὶ νέας ἐφευρέσεως, διότι πολλαὶ καταχρήσεις γενόμεναι εἰς τὸ παρελθὸν ἀπέκρουον τὴν λύσιν ταύτην. Ἐθεωρήθη δὲ προτιμότερον νὰ χορηγῆται τὸ δίπλωμα ἄνευ τοιούτων ἐξετάσεων, νὰ ἀνατίθεται δὲ εἰς τὰ ἀνεξάρτητα καὶ ἰσόβια Δικαστήρια ἡ λύσις τῶν ἀνωτέρω ζητημάτων. Τὸ σύστημα τοῦτο παρεδέχθημεν καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον εἰσηγάγομεν. Ἑπομένως τὰ Δικαστήρια θέλουσιν ἀποφασίζει ἂν ἑκάστη ἐφεύρεσις, δι’ ἣν χορηγεῖται δίπλωμα, εἶναι πράγματι νέα καὶ τίς ὁ ἀληθὴς ἐφευρέτης αὐτῆς. Ἀλλ’ ἂν ὁ Δαμασκηνὸς ἢ οἱ Γεωργακόπουλοι ἤθελον ζητήσει καὶ λάβει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον δίπλωμα ἐφευρέσεων, ἠδύνατο ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων νὰ ἀμφισβητηθῇ τὸ καινοφανὲς τῆς ἐφευρέσεως, διότι αὐτὸς ἀνεκοίνωσεν ἤδη τὴν ἐφεύρεσίν του καὶ πολλοὶ γνωρίζουσιν αὐτήν, οἵτινες δύνανται καὶ νὰ παρασταθῶσι πρὸ τοῦ Δαμασκηνοῦ ἢ τῶν Γεωργακοπούλων καὶ νὰ ζητήσωσι τὸ δίπλωμα τῆς ἐφευρέσεως, ἀξιοῦντες, ὅτι αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀληθεῖς ἐφευρέται. Ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν ἦτο δίκαιον νὰ θεωρηθῇ ὡς γνωστὴ ἡ ἐφεύρεσις, ἁπλῶς μόνον διότι ἐμπιστευτικῶς ἀνεκοίνωσαν αὐτὴν οἱ ἐφευρέται, καὶ θέλοντες νὰ ἀσφαλίσωμεν αὐτοὺς κατὰ τοιούτου κινδύνου, καὶ νὰ ἀποκλείσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν ἔνστασιν, ὅτι δὲν εἶναι καινοφανὲς, ἐπεφυλάξαμεν εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσι δίπλωμα ἐφευρέσεως, χωρὶς νὰ βλάπτωνται ἐκ τῆς παρ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων ἐμπιστευτικῆς ἀνακοινώσεως αὐτῆς. Νομίζω ὅτι λύεται πᾶσα ἀπορία.

§209ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐννοῶ διατί ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία καλεῖται νὰ ἀποφαίνεται γνώμην ἐπὶ συμβεβηκότων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι εἷς ὑπῆρξεν ἐφευρέτης, ὅτι ἡ ἐφεύρεσις εἶναι καινοφανὴς, καὶ ὅτι ὡρισμένα ἄτομα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι δικαιώματα ἐπὶ τῆς ἐφευρέσεως ταύτης. Ταῦτα δὲν εἶναι τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας.

§210ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§211ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀφοῦ φωνάζουν αἱ Ἐπαρχίαι, καλὸν εἶναι νὰ ψηφισθῇ ὁ Νόμος αὐτός· κατόπιν δὲ ἂς ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ γενικὸν Νόμον περὶ προνομίων. Σήμερον ζητοῦμεν μόνον νὰ σωθῶμεν ἐκ τοῦ κινδύνου· ψηφίζοντες τὸν Νόμον αὐτὸν, πράττομεν μίαν ἀγαθοποιὸν πρᾶξιν.

§212ΣΠΙΝΕΛΛΗΣ. Θὰ εἶμαι λίαν σύντομος, διότι ἀρκετὰ ἐκουράσθητε. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον· δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν ἕνα Νόμον ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε, διότι ἂν πρόκειται περὶ τούτου, ἂς τὸν ψηφίσωμεν παραχρῆμα. Πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος, τοῦ ζητήματος τῆς ἀποξηράνσεως τῆς σταφίδος (θόρυβος).

§213ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§214ΣΠΙΝΕΛΛΗΣ. Ὥστε μὴ σπεύδετε (θόρυβος). Δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν νομοθέτημα χάριν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου (θόρυβος). Ἂν ἡ Βουλὴ εἶναι κουρασμένη, ἂς ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον (θόρυβος).

§215ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπόψε, ἀπόψε.

§216ΣΠΙΝΕΛΛΗΣ. Ὥστε προτείνω τὴν ἀναβολὴν διὰ τὴν αὔριον.

§217ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως. Οἱ ἐφευρεταὶ διὰ πρᾶξιν ἀγαθὴν δὲν ἔπρεπε νὰ ζητήσωσιν ἀμοιβὴν ἐκ τῆς ὕλης. Ἀλλ’ ἀφοῦ τὰ πάντα ἀγοράζονται, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ τὸ τοιοῦτον καὶ νὰ προβῇ ὅσον τάχιστα (θόρυβος).

§218ΣΠΙΝΕΛΛΗΣ. Κάμνω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§219ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ. Εἶναι Νομοσχέδιον σπουδαῖον, πρωτοφανὲς, δὲν πρέπει νὰ τὸ πάρωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, πρέπει νὰ τὸ μελετήσωμεν. Ἄλλως, μόλις εἴμεθα παρόντες 60 Βουλευταί.

§220ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐγειρόμενοι). Μεθαύριον, κύριε Πρόεδρε.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 9½. Μ. Μ.