1885.07.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43

Τῆς 5 Ἰουλίου 1885.

(Παρασκευὴ)

Ὥρᾳ 8 Π. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τα πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἡ Μεγάλη Πρέσβευσις ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ κομίσῃ χθὲς τὴν ἀπάντησιν τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν Λόγον τῆς Α. Μεγαλειότητος. Ὁ δὲ Βασιλεὺς ἀνταπήντησεν ὡς ἑξῆς: «Κύριε Πρόεδρε. Μετ’ εὐχαριστήσεως ἐπληροφορήθην ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τῆς Βουλῆς περὶ τῆς προθυμίας αὐτῆς, ἵνα συμπράξῃ πρὸς διαῤῥύθμισιν τῶν κοινῶν, οὐδ’ εἶχον ἀμφιβολίαν περὶ τῶν τοιούτων διαθέσεων αὐτῆς, ἀφορῶν εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐκφράσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐμὰς εὐχαριστίας διὰ τὰς ὑπὲρ Ἐμοῦ εὐχάς της. Εὐχαριστῶ δὲ καὶ Ὑμᾶς καὶ τὰ Μέλη τῆς μεγάλης Πρεσβεύσεως διὰ τὴν διακοίνωσιν ταύτην».

§2ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Λεβίδη αἰτηθέντα ἔγγραφα, ἀφορῶντα τὴν διαχείρισιν τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου. Σήμερον εἶναι ἡ 5 Ἰουλίου, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ γνωρίζωμεν πόσας ἡμέρας εἰσέτι ἡ Βουλὴ θέλει εἶσθαι εἰς κατάστασιν νὰ ἐργασθῇ, καθόσον ἐπέρχεται ἡ συγκομιδὴ τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων καὶ οἱ κύριοι βουλευταὶ θέλουν ἀναγκασθῆ νὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς Ἐπαρχίας των. Ἐν τούτοις τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, εἰσὶν ἐπείγοντα, ἰδίως δὲ ὁ Προϋπολογισμὸς ὁ εἰσαχθεὶς τοῦ ἔτους 1885, τοῦ ὁποίου δὲν ὑπολείπονται ἢ ὀλίγοι μῆνες, καὶ ὅστις εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν· εἶναι ὅμως ἐπίσης ἀνάγκη νὰ ἐπιψηφισθῶσι καὶ πάντα τὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἔσοδα, ὡς καὶ πάντα τὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ· καὶ τῶν Νομοσχεδίων τούτων ἡ συζήτησις κρίνεται παρ’ ἡμῶν ἀπολύτως ἀναγκαία, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτῶν πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν Νομοσχεδίων τούτων καὶ τὴν ἐπιψήφισιν. Ἐπειδὴ δὲ αἱ ὧραι, τὰς ὁποίας ἐργαζόμεθα, συνεδριάζοντες ἀπὸ τῆς 8 ἢ μᾶλλον τῆς 9 μέχρι τῆς 12, δὲν εἶναι ἢ μόνον τρεῖς, διότι τὴν δωδεκάτην ἀπερχόμεθα, παρακαλῶ νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ συνεδριάζωμεν καὶ μετὰ μεσημβρίαν ἀπὸ τῆς 5 ὥρας. Ἐὰν οὕτως ἀποφασίσωμεν, τότε θέλομεν ἔχει τρεῖς ὥρας ἐργασίμους π. μ. καὶ τρεῖς ἑτέρας ὥρας τοὐλάχιστον μ. μ.

§3Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπορῶ, κύριε Πρόεδρε, διατί νὰ μὴ συνέρχωνται οἱ κ. βουλευταὶ τὴν 7 ὥραν, καὶ διατὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι νὰ μὴ σεβώμεθα τὰς ἰδίας ἡμῶν ἀποφάσεις. Δὲν θέλω νὰ παρεμβάλω ἐγὼ κανὲν πρόσκομμα εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεναντίας μάλιστα θέλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ θὰ τὴν ὑποστηρίξω, ὄχι ὅμως τυφλοῖς ὄμμασιν, ὡς καὶ πλεῖστα τῶν Νομοσχεδίων τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ἐὰν θέλωμεν καὶ ἐπιθυμῶμεν νὰ ἐργασθῶμεν πρὸς τοῦτο ἀληθῶς καὶ εἰλικρινῶς, ὀφείλομεν νὰ ἐρχώμεθα ἀπὸ τὴν 7· ἤδη λέγομεν, ὅτι θὰ ἐρχώμεθα τὴν 5 ὥραν, ἀλλὰ αἱ συνεδριάσεις θὰ ἀρχίζωσιν ἀπὸ τὰς 6½ καὶ 7. Πρέπει νὰ σεβώμεθα τὰς ἀποφάσεις μας καὶ νὰ ἐρχώμεθα τὴν 7 ὥραν, διότι οἱ πλεῖστοι τῶν κυρίων βουλευτῶν δὲν ἔρχονται εἰμὴ τὴν 9, διότι θέλουν νὰ λάβουν τὸ πρωῒ τὴν λεμονάδα των καὶ τὴν σοκολάταν των, τοῦτο δὲ πράττουσι πρὸ πάντων οἱ Ὑπουργικοὶ βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσι τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ οἱ ὁποῖοι ὤφειλον πρῶτοι νὰ δίδουν τὸ παράδειγμα καὶ νὰ ἔρχωνται τὴν 7 ὥραν. Ἐγὼ ἔρχομαι κατὰ τὴν 7 καὶ δὲν βλέπω εἰμὴ ὀλίγους, διότι οἱ λοιποὶ ἔρχονται κατὰ τὰς 9. Πρέπει νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, καὶ μάλιστα τώρα, ὅτε ὀλίγαι ἡμέραι εἶναι ἀκόμη, καὶ ὀφείλουν νὰ ἔρχωνται τακτικῶς νὰ ἐργαζώμεθα.

§4Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν αἱ συνεδριάσεις γίνωνται καὶ Μ. Μ. κατὰ τὴν 5 ὥραν, ἡ ἀπαρτία, ὅπως συνήθως συμβαίνει, δὲν θέλει καταρτίζεσθαι εἰμὴ τὴν 6 ὥραν, κατὰ δὲ τὴν 9 θέλει διαλύεσθαι ἡ συνεδρίασις. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν τρεῖς ὥρας ἐργασίας Π. Μ. καὶ τρεῖς ὥρας ἐργασίας Μ. Μ. διότι ἀπὸ τῆς 9 μέχρι τῆς 12 εἶναι τρεῖς ὧραι, καὶ ἀπὸ τῆς 6 μέχρι τῆς 9 ἄλλαι τρεῖς. Ἐὰν ἡ Βουλὴ συνέρχεται ἀκριβῶς τὴν 7 ὥραν καὶ διαρκοῦσιν αἱ συνεδριάσεις μέχρι τῆς 1 ὥρας Μ. Μ. θέλομεν ἔχει τὸ αὐτὸ χρονικὸν ποσόν· μὲ μίαν μόνην διαφορὰν, ὅτι τοῦτο θέλει γίνει ἐπ’ ὠφελείᾳ ἡμῶν αὐτῶν καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, διότι θέλομεν ἔχει ὁλόκληρον τὸν μετὰ μεσημβρίαν χρόνον ἐν τῇ διαθέσει ἡμῶν ὡς καὶ τὰς ὥρας τῆς νυκτὸς πρὸς μελέτην τῶν τόσων ἀργὰ ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίων· ἐνῶ, ἐὰν δαπανῶμεν καὶ τὸν Π. Μ. χρόνον καὶ τὸν Μ. Μ. θέλει εἶσθαι ἀδύνατον νὰ ἐργασθῶμεν καὶ μελετήσωμεν ἐμβριθῶς καὶ σπουδαίως τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Ἐὰν βεβαίως πρόκειται νὰ ἐρχώμεθα ἐνταῦθα, καὶ νὰ χρησιμεύωμεν ὡς ἁπλοῖ διεκπεραιωταὶ τῶν νομοσχεδίων καὶ τῶν προτάσεων τῶν Ὑπουργῶν, βεβαίως τὸ ζήτημα μεταβάλλει φάσιν, ἀλλὰ τότε εὐκολώτερον εἶναι νὰ ψηφίσωμεν εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις ὁλόκληρον τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Εἶναι δύσκολον, κύριοι, νὰ ἐγκύψῃ τις εἰς τὴν μελέτην νομοσχεδίων ὑποβληθέντων πρὸ 4 ἡμερῶν — διότι οὐδ’ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθῶσι πρότερον — ἐὰν δὲν ἔχῃ τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ μελετήσῃ αὐτὰ ἐμβριθῶς καὶ ἐπισταμένως. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι εἶναι καὶ ἀδύνατον νὰ μελετήσωμεν αὐτὰ, ὅταν εἰργαζώμεθα καὶ πρὸ μεσημβρίας καὶ μετὰ μεσημβρίαν μέχρι τῆς 9 ὥρας, διότι ἀπὸ τῆς 9 ὥρας δὲν θὰ ἔχωμεν τὰς φυσικὰς ἡμῶν δυνάμεις ἀκμαίας, ὅπως ἐγκύψωμεν εἰς ἐμβριθῆ καὶ σοβαρὰν μελέτην. Διὰ τοῦτο ἐγὼ τολμῶ νὰ ἀντιταχθῶ κατὰ τῆς γνώμης τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ φρονῶ, ὅτι συμφερώτερον ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν ἡ Βουλὴ συνεδρίαζεν ἀκριβῶς ἀπὸ τῆς 7 Π. Μ. μέχρι τῆς 1 Μ. Μ. ὥρας.

§5ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ προτιμότερον καὶ τὸ καλίτερον θὰ ἦτον οἱ ἀγορεύοντες νὰ περιορίζωνται εἰς τὴν οὐσίαν, καὶ τότε θὰ ἤρκει καὶ μόνη ἡ πρωϊνὴ συνεδρίασις.

§6ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἐὰν παραδέχεται νὰ συνερχώμεθα τὸ πρωΐ εἰς τὰς 8 ὁριστικῶς καὶ Μ. Μ. εἰς τὰς 5.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οὕτως ἀποφασίσης τῆς Βουλῆς, ἀναβάλω τὴν ὁμιλίαν μου διὰ νὰ μὴ φέρω προσκόμματα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ἐπειγόντων νομοσχεδίων, καὶ εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῆς.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέλθῃ ὁ ἄρτι ἀφιχθεὶς καὶ μὴ ὁρκισθεὶς βουλευτὴς κ. Καζαμπάκας νὰ ὁρκισθῇ. (Προσέρχεται καὶ δίδει τὸν νενομισμένον ὅρκον).

§12Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Χθὲς ἤμην ἀπών, κύριοι, ἐπληροφορήθην δὲ, ὅτι ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὅτι ἐπίσης ἐπανῆλθε τὸ ζήτημα περὶ τοῦ Στρατηγοῦ Βοσσέρ. Δυστυχῶς τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς δὲν τυποῦνται αὐθημερὸν διὰ νὰ ἦμαι ἐν γνώσει τῶν ὅσων ἐλέχθησαν· ἀλλ’ ἐὰν τὰ ἀναγραφέντα ἐν τῇ Νέα Ἐφημερίδι περιλαμβάνωσι τὰ λεχθέντα ἐν τῇ χθεσινῇ συνεδριάσει, σπεύδω νὰ συγχαρῶ τὸν κύριον Βουλευτὴν Μεσσήνης, ὅτι ἐντὸς 48 ὡρῶν μετέβαλε γνώμην. Τὸ τοιοῦτον μοὶ εἶναι κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον εὐχάριστον, καθ’ ὅσον, ἐὰν τὰ ἐν τῇ Ἐφημερίδι ἀναγραφέντα, ὡς λεχθέντα ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Μεσσήνης, εἶναι ἀκριβῆ, δὲν δύναμαι ἢ νὰ τὸν συγχαρῶ ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ τῆς γνώμης του μεταβολῇ, ἥτις συμπίπτει πρὸς τὰς ἰδέας, ἃς ἐξέφρασα κατὰ παρελθοῦσαν συνεδρίασιν. Λυποῦμαι δὲ ὡς μὴ δυνάμενος νὰ τὸν πληροφορήσω περὶ τοῦ πρώην ἀνθυπομοιράρχου Μπούτου, διότι ἡ ἐπερώτησις αὐτοῦ δὲν περιῆλθεν εἰς γνῶσίν μου, ἅμα δὲ λάβω ταύτην Θέλω δώσει τὰς δεούσας πληροφορίας.

§13ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χάριν τῆς προτάσεως τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε πρὸς τὴν Βουλήν, τὴν ὁποίαν εὑρίσκω λίαν ὀρθὴν ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, καὶ τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ Βουλή, ἐζήτησα νὰ ἀναβάλω τὴν ὁμιλίαν μου, διὰ νὰ μὴ χάνῃ ἡ Βουλὴ τὸν καιρόν· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνελθὼν τὸ βῆμα ἠθέλησε νὰ μὲ εἰρωνευθῇ, καὶ ὡς ἐκ τούτου εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως τοῦτον. Δὲν εἶμαι ἐγώ, ὅστις γίνομαι ἀφορμὴ, κ. Πρωθυπουργέ, νὰ καταναλίσκεται ὁ χρόνος τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ εἶνε οἱ συνάδελφοι ἡμῶν· διότι ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἀναβάλλω τὴν ὁμιλίαν μου, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προκαλεῖ τὴν συζήτησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν οὐδέποτε ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην, δὲν ἐσυζήτησε δὲ ἐπὶ τῆς γνώμης τῆς ἐμῆς καὶ τὸ ἀπέδειξα πασιφανέστατα χθές. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχει δύναμιν μνήμης νὰ συγκρατήσῃ πιστῶς ἰδέας, ἃς ἄλλοτε εἰς τὸ παρελθὸν ἐξέφρασεν· ἀπόδειξις δὲ τούτου, ὅτι ἐκεῖνα, ἃ ἀπήγγειλεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, παντελῶς δὲν ἐτήρησεν, οὔτε κατὰ τὸ 1881, οὔτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον· καὶ λυποῦμαι διότι δὲν ἦτο χθὲς παρών, καὶ νομίζω, ὅτι ἐπίτηδες ἀπουσίασεν, ἵνα μὴ προκαλέσῃ συζήτησιν, διότι δὲν ἤθελε δυνηθῆ νὰ ἀναιρέσῃ τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα ὅσην δήποτε σοφιστείαν καὶ ἂν μετεχειρίζετο.

§14ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν συζητοῦμεν ἐπερώτησιν, διότι ὁ Ὑπουργὸς ἔδωκεν ἀπάντησιν.

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ εἰρωνεύθη, καὶ ἑπομένως ὑπάρχει προσωπικὸν ζήτημα.

§16ΤΡΑΚΑΣ. Δὲν εἰρωνεύθη, καθ’ ὅσον ἀντελήφθημεν.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅπως σεῖς ἐμάθατε τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, τὴν γνωρίζω καὶ ἐγὼ, καὶ τὸν τρόπον τοῦ κ. Μαυρομιχάλη· τολμῶ νὰ εἴπω, ὅτι τὸν γνωρίζω καλλίτερον ἀπὸ σᾶς. Τὸ λεπτὸν τῆς ἐκφράσεως τοῦ κ. Μαυρομιχάλη ἴσως δὲν τὸ ἐνόησεν ὁ κ. Τράκας, διότι δὲν συνειθίζει νὰ συχνάζῃ εἰς τὰς αἰθούσας ὅπου συνήθως λαμβάνουσι χώραν τοιαῦται εὐφυολογίαι. Διὰ τοῦ τρόπου του τούτου προκαλεῖ συζήτησιν. Θὰ ἔλθω ὅμως μὲ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι αἱ κατὰ τὸ παρελθὸν γνῶμαί του, δὲν εἶναι γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἤδη ἔχει, καὶ ὅτι τὰς μεταβάλλει κατὰ τὰς περιστάσεις τῶν συμφερόντων. Θὰ ἔλθω λοιπὸν εἰς ἄλλην συζήτησιν, ἐπειδὴ βλέπω τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς εἶνε ὅπως φεισθῶμεν τοῦ χρόνου χάριν τῶν ἀναγκῶν τῆς πατρίδος, πρὸς ἀπάντησιν τῆς ὕβρεως ταύτης.

§18Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἦτο ὕβρις.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Μαυρομιχάλην καὶ πάντα βουλευτὴν νὰ κήδεται τῆς τιμῆς καὶ τῆς ὑπολήψεως τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅτι πρέπει νὰ εἶνε φειδωλὸς εἰς τὰς ἐκφράσεις του, διότι ὅ,τι εἶπον καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι πολὺ τάχιον ἡ Ἀνατολὴ θὰ ἔχῃ σάλον, ἡ Ἑλλὰς θὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸν ἐπικείμενον τοῦτον σάλον. Ὅθεν ὁμιλοῦντες οὕτω κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν, ἀφαιρεῖτε τὸ κῦρος καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν ὁπλιτῶν· ἀφαιρουμένων δὲ τούτων, ἀλλοίμονον εἰς τὸν στρατὸν αὐτὸν καὶ εἰς τὴν πατρίδα.

§20ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ ὑπέβαλε τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς.

§21Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπειδὴ, κύριε Πρόεδρε, ἐπληροφορήθην, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν συνῆλθεν, ὅπως ἐπεξεργασθῇ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶνε σύμφωνα πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν, παρακαλῶ νὰ συνέλθῃ σήμερον· καθ’ ἣν δὲ περίπτωσιν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τὸ πολὺ δὲν ὑποβάλῃ τὰς ἐκθέσεις της, νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἐγγραφῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§22ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ χθὲς ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ γίνῃ ζήτημα, διατὶ δὲν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπέρχονται ζημίαι, παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δεύτερον, κύριε Πρόεδρε, πρό τινων ἡμερῶν ὑπέβαλον πρότασιν περὶ συστάσεως Γεωργικῆς Τραπέζης· παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ καὶ ἡ πρότασις αὕτη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτον, κύριοι, εἷς ἱερεὺς ἐκ τῆς Ἐπαρχίας μου μοὶ γράφει ὅτι ἡ ζωοκλοπὴ ἀνεφάνη εἰς τὴν Ἐπαρχίαν μου καὶ ἐγένοντο ἀρκεταὶ τοιαῦται. Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ φροντίσῃ νὰ καταπαύσῃ ἡ ζωοκλοπὴ διὰ τῆς μεταβάσεως ἀποσπάσματος αὐτόσε.

§23Α. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπαντῶν εἰς ἐπερώτησίν μου περὶ τῶν ἐπενεχθεισῶν μεταῤῥυθμίσεων ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Βώλου, εἶπεν, ὅτι ἐγένετο ἡ μεταῤῥύθμισις αὕτη τῇ εἰσηγήσει τῆς ὑπηρεσίας, συνηγορούντων ὑπὲρ αὐτῆς καὶ δύο ἐκ τῶν βουλευτῶν τῆς Ἐπαρχίας Βώλου, τῶν κυρίων Ἀξελοῦ καὶ Φιλαρέτου. Δυστυχῶς ἔχω λόγους νὰ δυσπιστῶ ὀλίγον πρὸς τὰς ἐξηγήσεις ταύτας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Αἱ γενόμεναι μεταῤῥυθμίσεις ἠδύναντο βεβαίως νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐπενεχθεῖσαι τῇ εἰσηγήσει τῆς ὑπηρεσίας, ἐὰν ὑπεβάλοντο διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, ἐὰν προηγεῖτο ἐπ’ αὐτῶν ἡ γνώμη τοῦ ἁρμοδίου μηχανικοῦ καὶ ἐὰν προηγεῖτο ἡ γνώμη τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὅτε βεβαίως δὲν θὰ ἐπετρέπετο νὰ οἰκοδομήσωσιν ἐπὶ ὑπονόμου· ἀλλ’ αἱ μεταῤῥυθμίσεις αὗται, κύριοι, ἐγένοντο δι’ ἐνεργείας σκανδαλώδους. Πολλάκις εἶδον εἰσερχόμενον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν συμπολίτην μου Ὀθωμανόν, πρώην μὲν Θεμιστοκλῆν Καρακασόπουλον ἐκ Τριπόλεως, πτωχόν, καὶ νῦν Μεχμὲτ Ἀλῆν Ἐφέντην, πλούσιον. Ἐπειδὴ ἐγίνωσκον ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὁ ἀξιότιμος οὗτος συμπολίτης μου, ὑποστηριζόμενος καὶ ὑπὸ πολλῶν βουλευτῶν, κατέβαλε πολλὰς προσπαθείας πρὸς μεταῤῥύθμισιν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Βώλου πρὸς τὸ συμφέρον του, καὶ ὅτι ὅλαι αὐτοῦ αἱ προσπάθειαι ἀπέβησαν αὐτῷ ἄγονοι, διότι αἱ ἀπαιτήσεις του πάντοτε καὶ αἱ προσπάθειαι ἀπετύγχανον, ἠρώτησα τὸν Διευθυντὴν τῶν Δημοσίων Ἔργων κ. Σούλην, τί ζητεῖ ὁ ἄνθρωπος οὗτος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, καὶ μοὶ ἐδόθη ἡ καθησυχαστικὴ ἀπάντησις, ὅτι οὐδὲν ἐζήτει. Μετά τινας ἡμέρας ἀνέγνων ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως Διάταγμα τροποποιοῦν τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Βώλου. Ἔσπευσα νὰ παραστήσω ἀμέσως εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ σκανδαλῶδες τῆς πράξεώς του καὶ νὰ ζητήσω τὴν ἀνάκλησιν τοῦ Διατάγματος. Κατὰ πόσον συνιστᾷ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἡ ὁμολογία του, ὅτι τῶν Διαταγμάτων ἡ ἐκτέλεσις διετάχθη ἐν ἀγνοίᾳ του, ἂς κρίνῃ ἡ Βουλή. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν συμμετοχὴν τῶν ἀξιοτίμων δύο συναδέλφων μου εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν τοιαύτην ἔχει περὶ ἁρμοδιότητος τῶν βουλευτῶν γνώμην, ἀναγνωρίζων εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ μεταῤῥυθμίζωσι τὸ σχέδιον τῆς πόλεως κατὰ τὰ ἴδια αὐτῶν κομματικὰ συμφέροντα. Καὶ ἐὰν οἱ ἕξ ἐκ Βώλου βουλευταὶ ἠθέλομεν νὰ μεταῤῥυθμίσωσι τὸ σχέδιον τῆς πόλεως κατὰ τὰ ἴδια αὐτῶν συμφέροντα, τί θὰ ἐπάθαινε ἡ ἀτυχὴς αὐτὴ πόλις; Λυποῦμαι, διότι ὁ συνάδελφός μου κύριος Φιλάρετος δὲν εἶνε παρὼν νὰ εἴπῃ ποίαν γνώμην ἔχει ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ ἐὰν, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνεμίχθη εἰς τὴν ῥυπαρὰν ταύτην ὑπόθεσιν· ἐλπίζω ὅτι, ἐπανερχόμενος ὁ κύριος Φιλάρετος, θὰ ἀπαντήσῃ. Ἐν τούτοις ἐπιμένω παρακαλῶν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀνακαλέσῃ τὰ Διατάγματα ταῦτα, νὰ εἴπῃ δὲ πρὸς τοὺς αἰτοῦντας τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ σχεδίου νὰ ὑποβάλωσι τὰς αἰτήσεις διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, καὶ ἀφοῦ λάβῃ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ μηχανικοῦ, καὶ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του· διότι ἄλλως, κύριοι, οἱ ἀδικηθέντες ἐκ τῶν γενομένων μεταῤῥυθμίσεων δικαιοῦνται νὰ ἐγείρωσιν ἀγωγὰς περὶ ἀποζημιώσεων.

§24ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ χθὲς εἶπον καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει, ὅπως ἐπιμείνῃ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀδικηθῇ ὁ τόπος, ἐὰν τῳόντι ἀδικῆται ἀπὸ ἄτομα ἕνεκα τῆς μεταβολῆς τοῦ διαγράμματος τῆς πόλεως Βώλου. Μετὰ τὰς παραστάσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κύριος βουλευτὴς Βώλου, θὰ λάβω τὴν πρόνοιαν νὰ ἐξετάσω ἐὰν τῳόντι τὰ πράγματα ἔχωσιν ὅπως τὰ ἐξέθεσεν ὁ κ. Ἀγγελίδης. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ πληροφορήσω αὐτὸν, ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ μου διετάχθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Διατάγματος καὶ δὲν πιστεύει ὁ κ. βουλευτὴς, ὅτι ἐνηργήθη, ὅ,τι ἐνεργήθη, ἐν ἀγνοίᾳ μου, διότι ἴσως ἀγνοεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς, ὅτι τὸ πλεῖστον μέρος τῆς ὑπηρεσίας διεξάγεται ἀπὸ τοὺς Τμηματάρχας ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὑπεγράφησαν τὰ περὶ τῶν ἐνεργηθεισῶν μεταβολῶν Διατάγματα τῇ προτάσει μου, ἀλλ’ ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν ἀπέκειτο εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὅταν μοὶ ἔκαμεν ἰδιαιτέρως λόγον ὁ κ. βουλευτὴς, ἐγὼ παρήγγειλα εἰς τὸν διευθύνοντα τὰ Δημόσια ἔργα νὰ μὴν ἐκτελεσθῶσι τὰ Διατάγματα, διὰ νὰ ἐξετάσωμεν καλλίτερα τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀλλ’ ὅτε ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Ἀγγελίδου ἔμαθον, ὅτι ἐξετελέσθησαν ταῦτα, ἐζήτησα τὸν λόγον, διατὶ ἐξετελέσθησαν παρὰ τὴν διαταγήν μου, ἀλλ’ ὁ διευθύνων τὰ Δημόσια ἔργα μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι ἐλησμόνησε τὴν παραγγελίαν μου. Ἐπανέλαβον δὲ εἰς αὐτὸν τὴν παραγγελίαν νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι ἀνεστάλη ἤδη. Ὡς πρὸς δὲ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωσαν οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ Βώλου, κ. Φιλάρετος καὶ Ἀξελὸς, λέγω, ὅτι ὁ μὲν κ. Φιλάρετος δι’ ἐπιστολῆς του μοὶ παρέστησε τὴν ἀνάγκην τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ σχεδίου, ὡς πρὸς ἓν μέρος αὐτοῦ, ὁ δὲ κ. Ἀξελὸς προφορικῶς, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ προσελθὼν, μοὶ παρεπονέθη, ὅτι ὁ μηχανικὸς φέρει προσκόμματα εἰς διαφόρους κατοίκους, παρεμποδίζων αὐτοὺς, ὅπως ἀνεγείρωσιν οἰκίας ἐντὸς τοῦ σχεδίου, καὶ μοὶ παρέστησε συγχρόνως τὴν ἀνάγκην τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ σχεδίου ὡς πρὸς ἕτερον μέρος αὐτοῦ. Τοιαῦται εἶνε περίπου αἱ πληροφορίαι, αἵτινες μοὶ ἐχορηγήθησαν ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς Βώλου, αἵτινες ὑπεβοήθησαν καὶ τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας καὶ τὴν ἐμὴν γνώμην ἐνίσχυσαν περὶ τῆς ἀνάγκης τῶν ἐπενεχθεισῶν μεταῤῥυθμίσεων. Τώρα ὅμως λαμβάνων ἀφορμὴν ἀπὸ τὰς παραστάσεις τοῦ κ. Ἀγγελίδου, ὑποστηρίζοντος τὸ ἐναντίον, θὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν μετὰ προσοχῆς καὶ θὰ ἐνεργήσω ὅ,τι κριθῇ δίκαιον, ὀρθὸν καὶ πρέπον· δὲν ἐννοῶ δὲ τὸν λόγον, δι’ ὃν ἐπανέφερε καὶ σήμερον τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. βουλευτὴς Βώλου.

§25ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§26ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα προηγοῦνται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, εἶνε καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως εἰδικῶν Πταισματοδικείων. Ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ἀπαιτῶ νὰ μελετηθῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο σπουδαιότερον. Πρὸς τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν διαφόρους πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐγγράφως ὑποβάλλω περὶ τῶν ἐκκρεμῶν ἐργασιῶν παρ’ ἑκάστῳ τῶν καταργουμένων Πταισματοδικείων, καὶ περὶ τῶν ἐκκρεμῶν ἐργασιῶν τῶν παρ’ ἑκάστῳ Εἰρηνοδικείων, εἰς ἃ ἀνατεθήσεται ἡ ἐργασία τῶν Πταισματοδικείων.

§27ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Πρὸς συμπλήρωσιν παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ τά τε ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀπηύθυνε πρὸς τὰ διάφορα Συμβούλια τῶν Πλημμελειοδικῶν, καὶ τὰς ἀπαντήσεις τῶν Δικαστηρίων.

§28Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐν Ἄργει ὑπάρχουσι 14 περίπου ἐργοστάσια ὑφαντήρια Αʹ, Βʹ καὶ Γʹ τάξεως, ἐν οἷς ἐργάζονται πλέον τῶν χιλίων ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν· πλὴν τούτων, ὑπάρχουσι καὶ ἕτερα σμικρότατα ὑφαντήρια, δι’ ὧν ὑφαίνονται διαφόρων εἰδῶν ὑφάσματα λευκὰ καὶ χρωματιστά. Ἡ χρῆσις τῶν ὑφασμάτων τούτων εἶναι διαδεδομένη καθ’ ὅλην τὴν Πελοπόννησον, ἔνθα δὲν ὑπάρχει οἰκία μὴ οὖσα ἐφωδιασμένη διὰ τοιούτων ὑφασμάτων. Ἐκ τῶν ὑφασμάτων τούτων τὸ μᾶλλον ἐξοδευόμενον εἶδος εἶναι τὸ τῶν λεγομένων ἀλατζάδων, χρησίμων διὰ φορέματα γυναικεῖα πρὸ πάντων. Τὰ ἐν λόγῳ ὑφάσματα πόσον εἶναι στερεὰ καὶ διαρκείας μακρᾶς οἱ πάντες γνωρίζετε, καθὼς δὲν ἀγνοεῖτε ὁποίας καὶ πόσας ὑπηρεσίας παρέχουσιν εἰς τὴν καθ’ ἡμᾶς οἰκιακὴν οἰκονομίαν. Ὁ βιομηχανικὸς οὗτος κλάδος ἀποτελεῖ μίαν ἐκ τῶν κυριωτέρων προσόδων τῆς Ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ, ὡς εἶπον, ὑπηρετεῖ θαυμασίως καὶ τὸ συμφέρον τῆς μεγαλειτέρας ἐργατικῆς τάξεως καὶ ἰδίᾳ τῶν χωρικῶν τῆς Ἑλλάδος, οἵτινες ἀντὶ ἐλαχίστης δαπάνης ἀποκτῶσιν ἐνδύματα καὶ ἄλλα οἰκιακὰ χρήσιμα μεγίστης διαρκείας. Ἡ λίαν χρήσιμος καὶ ὠφέλιμος αὕτη βιομηχανία μας κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ, διότι τὸ ἐμπόριον, θέλον νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς προτιμήσεως, ἥτις δίδεται εἰς τὰ ἐγχώρια ὑφάσματα ἕνεκα τῆς μεγάλης αὐτῶν στερεότητος, ἤρχισε νὰ φέρῃ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τοιαῦτα κατ’ ἀπομίμησιν καὶ κατὰ τὰ σχέδια τῶν ἡμετέρων τοῦ τόπου, κατωτέρας μὲν ποιότητος, ἀλλὰ καὶ σχετικῶς εὐθηνότερα, διὰ νὰ σαγηνεύσωσι τοὺς ἀγοραστὰς, ἀγνοοῦντες τὴν νόθευσιν καὶ ἐκλαμβάνοντες αὐτὰ ὡς ἐγχώρια. Οἱ ἔμποροι τοῦ Ἄργους, ἄνθρωποι εὐσυνείδητοι καὶ καλοὶ πολῖται, πονοῦντες καὶ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, δὲν ἔκαμον τὴν κατάχρησιν ταύτην, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας ἑνωθέντες μετὰ τῶν ὑφαντουργῶν, ἀπηύθυνάν μοι ἀναφορὰς πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἃς λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σήμερον, δι’ ὧν καταγγέλλουσι τὴν κατάργησιν καὶ ζητοῦσι νὰ ὑψωθῇ ὁ ἐπὶ τῶν τοιούτων ὑφασμάτων δασμὸς, ὅπως μὴ ἦναι δυνατὸν εἰς τὸ ἐμπόριον, καταχρώμενον τῆς καλῆς φήμης καὶ τῶν ἐξαιρέτων συστατικῶν τῶν ἐγχωρίων ὑφασμάτων, νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν τοιαῦτα ψευδῆ καὶ ἐπίπλαστα εἴδη ὑφασμάτων. Ἑνόνω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου καὶ τὴν παράκλησίν μου μετ’ ἐκείνης τῶν συμπατριωτῶν μου καὶ παρακαλῶ τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ Νομοσχέδιον, ὅσῳ τὸ δυνατὸν τάχιον, θεραπεῦον τὴν ἀνάγκην περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, διότι μεγάλα τοῦ τόπου συμφέροντα ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης καταστρέφονται. Ἐκτενέστερον θέλω ὁμιλήσει κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὑποβληθησομένου Νομοσχεδίου.

§29ΧΟΪΔΑΣ. Προχθὲς προέβαλον πρότασιν Νόμου περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως· ἡ πρότασις αὕτη ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη πρὸ μικροῦ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν ὡς κατεπείγουσαν καὶ νὰ τεθῇ αὕτη μεταξὺ τῶν πρώτων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§30ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§31ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν προβάλλει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, σκοπεῖ νὰ μεταβάλῃ διάταξιν καθεστηκυῖαν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν πρὸ δεκάδων ἐνιαυτῶν. Ἡ γνώμη, περὶ ἧς ὁ λόγος, ἔχει ὑπὲρ αὐτῆς λόγους πολλοὺς, ἀξίους μελέτης, ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἀντιφρονοῦντες, οἱ ὁποῖοι καὶ οὗτοι προβάλλουσι λόγους ἐπίσης ἀξίους μελέτης· ἐναπόκειται ἑπομένως εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ κατὰ πόσον οἱ τοιοῦτοι ἢ τοιοῦτοι λόγοι εἶνε ἰσχυρότεροι, φρονῶ ὅμως, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ πρότερον καὶ νὰ προταχθῇ μάλιστα τῶν ἄλλων οἰκονομικῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα εἰσὶν ἀναπόφευκτα διὰ τὴν ὁμαλὴν διοίκησιν τοῦ Τόπου, καθόσον μάλιστα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου θέλει ἐγερθῆ συζήτησις, καὶ θέλουσιν ἀναπτύξει τὰς ἰδέας των καὶ τοὺς λόγους των καὶ οἱ ὑπὲρ τῆς τῆς προτάσεως καὶ οἱ κατ’ αὐτῆς. Ἐὰν προτάξωμεν τὴν πρότασιν ταύτην, τότε δὲν θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων, τῶν ἀναποσπάστων καὶ συναφῶν μὲ τὸν Προϋπολογισμόν. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς νὰ μὴ ἐπιμένῃ νὰ ἐγγραφῇ μεταξὺ τῶν πρώτων νομοθετημάτων ἡ πρότασις αὕτη, τὸν διαβεβαιῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τὰ συναφῆ μὲ αὐτὸν νομοθετήματα, ὅτι προθύμως θέλομεν συντελέσει νὰ ἐγγραφῇ ἡ πρότασις αὕτη καὶ νὰ συζητηθῇ κατόπιν τούτων. Ἐὰν ὅμως ἀπέλθωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῶν Ἀθηνῶν, τότε κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον ἡ Βουλὴ θέλει εἶσθαι πιθανῶς ἐνταῦθα καὶ θέλει ἐπιληφθῆ πάντων τῶν ζητημάτων, καὶ πρὸ πάντων προτάσεως τοσοῦτον σπουδαίας καὶ σοβαρᾶς, ἥτις εἶνε τῳόντι ἀξία νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ Κοινοβουλίου.

§32ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§33ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι πολλάκις ἡ ἀθλιότης τῶν δικαστῶν ἐγένετο αἰτία, ἵνα ἐπέλθωσι δυστυχήματα εἰς οἰκογενείας καὶ εἰς ἄτομα. Δὲν ἀποκρούω τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἀττικῆς τοῦ νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ ζητῶ νὰ μὴ ἐγγραφῇ ἐκ τῶν πρώτων, ἵνα προηγηθῶσιν αὐτῆς αἱ προτάσεις τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα συνδέονται μετὰ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. 14 ἢ 15 ἡμέραι μένουν ἵνα ἐργασθῶμεν. Ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ τελειώσωσι τὰ νομοσχέδια, τὰ συνδεόμενα μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν, καὶ ὑπολειφθῇ χρόνος, προθύμως προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως ταύτης· ἐὰν δὲ δὲν κατορθωθῇ τοῦτο, προβαίνομεν κατὰ τὸν Σεπτέμβριον, ὅτε θέλομεν ἐπανέλθει, καὶ οὕτω δυνατὸν νὰ προληφθῶσιν ἐπὶ τὸ μέλλον τὰ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ἐνδέχεται νὰ συμβαίνωσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου, μήπως ἐπέλθῃ ἡ ἀνάγκη προσωπικῆς κρατήσεως κατὰ τοῦ δημοσίου Ταμείου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ συναινέσῃ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§34ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες νὰ προταχθῇ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§36ΧΟΪΔΑΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§38ΕΤΕΡΟΙ. Χάνομεν τὸν καιρόν μας.

§39ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή· δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπεφασίσθη.

§41ΧΟΪΔΑΣ. Ὄχι (θόρυβος).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐγερθοῦν 15 Βουλευταὶ (φωναὶ ἀποδοκιμασίας ἐκ τῆς ἀριστερᾶς)· (ἐγείρονται τινές).

§43Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Οἱ 15 θὰ εἴμεθα διαμαρτύρησις ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χοϊδᾶ.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, προτείνω νὰ διαλύσητε τὴν Βουλήν, νὰ πᾶμε νὰ ἰδοῦμε τά κτήματά μας, διότι εἶναι περιττὸν νὰ μένωμεν ἐδῶ, ὅταν τοιουτοτρόπως καταναλίσκεται ἡ ὥρα. Νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἴμεθα ἀνίκανοι νά ἀντιπροσωπεύωμεν τὴν Ἑλλάδα.

§45ΤΡΑΚΑΣ. Κύριε Χοϊδᾶ, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐννοεῖτε νὰ ἐργάζησθε ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος;

§46ΧΟΪΔΑΣ. Τράκα μου, τί λές; (λογομαχίαι παρατεταμέναι).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νά προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει λέγουσι Ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἠγέρθησαν 15 (θόρυβος).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐγείρονται 15; (ἐγείρονται 15 Βουλευταί). (Ἐνταῦθα ἐνεργεῖται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κατὰ τὸ ἑπόμενον Πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 157, ἐξ ὧν 127 εἶπον Ὄχι, 29 εἶπον Ναὶ καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον· ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη.

§51Π. ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἔχω ἀφορμὴν, κύριοι, νὰ ἀπασχολήσω πρὸς στιγμὴν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ θέματος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄργους συνάδελφος ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου, εἰσαγαγὼν εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν κατοίκων τῆς πόλεως Ἄργους, μετερχομένων τὴν ὑφαντικήν. Ἔχω δὲ ἀφορμὴν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, διότι καὶ οἱ ἐμοὶ συμπολῖται μοὶ ἔστειλαν ἀναφορὰν περὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, διότι καὶ ἐν τῇ πατρίδι ἐμοῦ πολλοὶ μετέρχονται τὴν ὑφαντικὴν, ἐκ τῆς ὁποίας κυρίως ἢ κατὰ τὸ πλεῖστον ἀποζῶσι. Θεωρῶ δὲ ἀναγκαῖον καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν καὶ νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν, διότι τὸ ἀντικείμενον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, εἶναι λίαν σπουδαῖον. Ὄχι μόνον, κύριοι, καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα πλεῖσται ὅσαι οἰκογένειαι ἐκ τῆς βιομηχανίας ταύτης πορίζονται τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀξία τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἐκτελοῦσιν, εἶναι ἀρκετὰ σημαντικὴ, ἵνα ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ μετερχόμενοι, κύριοι, τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο κατεργάζονται περὶ τὰς 500 χιλιάδας δέματα νημάτων, ἐξ ὧν τὰ πλεῖστα παράγονται ἐν τῇ χώρᾳ, ὀλίγιστα δὲ εἰσάγονται καὶ ἔξωθεν· ἡ ἀξία δὲ τῶν κατεργαζομένων τούτων νημάτων πλησιάζει ἴσως τὰ 15 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ ὑφισταμένη κατάστασις, θέλουσιν ἐξέρχεσθαι ἐκ τοῦ Τόπου πρὸς ἀγορὰν ὁμοειδῶν ὑφασμάτων, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅπερ θέλει αὐξήσει τὸ παθητικὸν τοῦ ἐμπορικοῦ ἡμῶν ἰσοζυγίου, περὶ οὗ τόσος γίνεται λόγος, καὶ οὗ τὰ πορίσματα δὲν εἶναι ποσῶς εὐάρεστα διὰ τὴν οἰκονομικὴν εὐεξίαν τοῦ Τόπου. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τὰ συμφέροντα τῶν μετερχομένων τὴν βιομηχανίαν ταύτην, τὰ ὁποῖα καθιστῶσιν ἀναγκαίαν τὴν προστασίαν, ἣν αἰτοῦσιν οἱ ἀναφερόμενοι, ἀλλὰ πρὸς ταῦτα συνδέονται στενῶς καὶ τὰ συμφέροντα σπουδαιοτάτων ἄλλων καὶ συναφῶν πρὸς τὴν ὑφαντικὴν βιομηχανιῶν. Οἱ μετερχόμενοι τὴν ὑφαντικὴν καταναλίσκουσι ὅλον τὸ νῆμα, τὸ παραγόμενον ἀπὸ τὰ ἐγχώρια κλωστήρια, τὸ ὁποῖον, μετὰ τὴν κατάπαυσιν τῆς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἐξασκουμένης ὑφαντικῆς, θέλει εἶσθαι ἄχρηστον, τὰ δὲ κλωστήρια, τὰ ἐργαζόμενα ἐν τῷ Τόπῳ, θέλουσιν εὑρεθῆ εἰς πολλὴν δύσκολον θέσιν. Κατὰ συνέπειαν ἡ προστασία, ἡ δοθησομένη εἰς τὴν ἐγχώριον ὑφαντικὴν, θέλει προστατεύσει καὶ τὰ κλωστήρια, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ Τόπῳ ἐργάζονται καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον χρήσιμα, διότι χιλιάδες ψυχῶν εὑρίσκουσιν ἐν αὐτοῖς ἐργασίαν. Περιπλέον θέλει βοηθήσει καὶ τοὺς ἐργαζομένους πρὸς καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος· διότι, ὡς γνωστὸν, ὁ βάμβαξ ὁ Ἑλληνικὸς δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὸν ἐξωτερικὸν, καὶ ἂν τὰ ἐγχώρια κλωστήρια δὲν ἐξοδεύσωσιν αὐτὸν, ὁ βάμβαξ, ὁ ἐν τῷ Τόπῳ παραγόμενος, δὲν θέλει εὑρίσκει καὶ αὐτὸς ἐπικερδῆ ἐξόδευσιν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ ἐνεργήσῃ τάχιστα τὰ δέοντα.

§52ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Παρήλθον δύο μῆνες ἀπὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐξελέγη μετὰ τόσου ἐνθουσιασμοῦ. Εἴκοσιν ἡμέραι ἐδαπανήθησαν διὰ τὰς ἐξελέγξεις, καὶ ἰδοὺ παριστάμεθα μάρτυρες ἀλλοκότου φαινομένου, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας αὑτῆς. Διατρέχομεν τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ ἔτους, καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς, τὸ πρῶτον ἔργον τῆς Βουλῆς, κεῖται ἐκεῖ ὡς τι ἀπόβληπτον καὶ ἀπεῤῥιμμένον. Ἀντὶ νὰ μένωμεν ἐνταῦθα, κύριοι, παρεμβάλλοντες προσκόμματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προτείνω νὰ ἀπέλθωμεν εἰς τὰς Ἐπαρχίας μας καὶ νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαχειρίζηται τὰς κοινὰς ὑποθέσεις, καὶ νὰ διακηρύξωμεν, ὅτι, ὅπως κατηντήσαμεν, εἰς οὐδὲν πλέον χρησιμεύομεν.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα· ἐκεῖ ἐφθάσαμεν. (Ἐνταῦθα ἐνεργηθείσης κληρώσεως τοῦ Τμήματος, εἰς ὃ θέλει σταλῆ ἡ ἐπαναληφθεῖσα βουλευτικὴ ἐκλογὴ ἐν τῷ Δήμῳ Ἀχαρνῶν πρὸς προεξέλεγξιν, ἔλαχε τὸ βʹ Τμῆμα τῆς Βουλῆς).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε, κύριοι, νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ χθὲς διακοπεῖσα ψηφοφορία;

§55ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθ. 7 ὡς ἔχει). Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθ. 8.

§57Α. ΒΛΑΧΟΣ. Διὰ τοῦ ὀγδόου ἄρθρου, κύριοι, καταργεῖται τὸ ἄρθρον 58 τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τὸ Διάταγμα τῆς παύσεως πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ εἰδικὴν καὶ ἠτιολογημένην, μνημονεύουσαν τῆς ἀπολογίας, τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἢ τῆς ἰατρικῆς γνωμοδοτήσεως. Ἡ ὑπουργικὴ ἀπόφασις μετὰ τοῦ Διατάγματος κοινοποιοῦνται εἰς τὸν ἀπολυθέντα». Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, συμφώνως πρὸς ὅσα ἐν τῇ χθεσινῇ ὁμιλίᾳ μου εἶπον, ἐθέσπισεν ὁ Νομοθέτης μίαν ἔτι περισσοτέραν ἐγγύησιν, ἐξασφαλίζουσαν τὸν Προξενικὸν ὑπάλληλον κατὰ τῆς αὐθαιρέτου παύσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐμπνέεται καὶ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐκ τοῦ αὐτοῦ πνεύματος, ἐξ οὗ καὶ πᾶσαι αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ Νόμου περὶ παύσεως τῶν Προξενικῶν ὑπαλλήλων. Εἶπον χθὲς ὅτι, κατὰ τὸ ἐμὸν φρόνημα, ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ Νομοσχεδίου, τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ σκοποῦντος τὴν τροποποίησιν τοῦ Προξενικοῦ Νόμου, οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἢ νὰ εὐρυνθῇ ὁ κύκλος τῆς διακριτικῆς τοῦ Ὑπουργοῦ ἐξουσίας περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν. Ἡ γνώμη μου αὐτὴ ἠρέθισε τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὅστις παρελθὼν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ἀνασκευάζων τὸν λόγον μου, καλὸν ἔκρινε νὰ μεταβάλῃ τὸν λόγον ἀπὸ λόγου περὶ πραγμάτων εἰς λόγον περὶ προσώπων. Μὲ ἤλεγξεν, ὅτι ὢν χθεσινὸς ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ὡς ἐγὼ αὐτὸς, εἶπον μόνος μου, ἀπετόλμησα νὰ λαλήσω ἀνευλαβῶς περὶ τοῦ προσώπου του. Ἀνευλάβειαν δὲ ἀπεκάλεσε τὴν γνώμην μου, ὅτι σκοπὸς τοῦ Νομοσχεδίου δὲν ἦτο ἄλλος, ἢ νὰ εὐρύνῃ τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡσανεὶ αὕτη δὲν ἦτο πλῆρες αὐτοῦ δικαίωμα, ἢ ἔπρεπε νὰ ὑποληφθῇ ὡς παράπτωμα ἢ πρᾶξις ἀξιόμεμπτος, καὶ ἑπομένως πᾶς ὅστις ὑπελάμβανεν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπεζήτει νὰ αὐξήσῃ τὸν κύκλον τῆς διακριτικῆς του ἐξουσίας, ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ὡς προσβάλλων αὐτόν. Νομίζω, ὅτι οὐδεμίαν προσβολὴν ἐνέχει, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνέχῃ ὁ τοιοῦτος ἰσχυρισμός. Ὅτι δὲ εἶχον δίκαιον ἰσχυριζόμενος τοῦτο, χωρὶς νὰ διανοοῦμαι νὰ μεμφθῶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι νομίζω φυσικώτατον πᾶς Ὑπουργὸς νὰ ἐπιθυμῇ νὰ ἔχῃ ἐλευθερίαν ἐνεργείας περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν, δικαίωμα χορηγούμενον ὑπὸ τῶν νόμων, ὅτι, λέγω, εἶχον δίκαιον ἰσχυριζόμενος τοῦτο, ἀπόδειξις πρόσθετος εἶναι τὸ ἄρθρον 58, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα, καὶ ἡ προτεινομένη κατάργησις αὐτοῦ. Τὸν κ. Πρωθυπουργὸν στενοχωροῦσι μεγάλως αἱ περὶ παύσεως διατάξεις τῶν κειμένων νόμων, ἐπιθυμεῖ νὰ τὰς εὐρύνῃ, ἐπιθυμεῖ νὰ εὐκολύνῃ τὴν παῦσιν τῶν Προξενικῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἀφαιρεῖ ἀπὸ τῶν Νόμων τὰς μικρὰς αὐτὰς καὶ τυπικὰς, διότι ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν τὸν στενοχωρεῖ. Τὸ νὰ στηρίζηται τὸ Διάταγμα τῆς παύσεως εἰς ἀπόφασιν εἰδικὴν καὶ ἠτιολογημένην, δὲν εἶναι ἐλάττωμα τοῦ Νόμου· τοὐναντίον, ὑποθέτω, ὅτι πᾶς Ὑπουργὸς, διὰ νὰ προβῇ εἰς παῦσιν ὑπαλλήλου, θὰ ἔχῃ ἕνα λόγον οἱονδήποτε· οὐδεὶς δὲ Ὑπουργὸς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι παύει τοὺς ὑπαλλήλους του ἄνευ λόγου. Τὸν λόγον τοῦτον διατί νὰ μὴ μνημονεύῃ ἡ ἀπόφασίς του, ὡς καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ γίνῃ παῦσις παρὰ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Διὰ τοῦτο εἶμαι ἐναντίος τῆς καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 58. Ἀλλ’ ἐκ τούτου λαμβάνων ἀφορμὴν, καθῆκον ἔχω πρὸς ἐμαυτὸν νὰ ἐπανορθώσω ἐλαφράς τινας ἀνακριβείας, λεχθείσας χθὲς περὶ ἐμοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὸ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀνακριβείας, τὰς ὁποίας οὔτε καθ’ ὑπόνοιαν ἀποδίδω εἰς πρόθεσιν κακὴν, ἀλλ’ εἰς ἁπλοῦν μνήμης ὀλίσθημα. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι διετέλεσα ὑπ’ αὐτὸν ἐπὶ δύο ἔτη Γενικὸς Γραμματεύς. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀκριβές· διωρίσθην Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1880· ἔκτοτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν διετέλεσεν Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μέχρι σήμερον.

§58Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἴχετε βαθμὸν Τμηματάρχου.

§59ΒΛΑΧΟΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ὄχι Γενικοῦ Γραμματέως, ὡς εἴπετε. Δὲν κάμνω λόγον περὶ τούτου ὡς σπουδαίου πράγματος, ἀλλ’ ἁπλῶς τὸ ἀναφέρω εἰς συμπλήρωμα τῶν λοιπῶν ἀνακριβειῶν, τὰς ὁποίας θέλω μνημονεύσει κατόπιν. Ἄρχομαι ἀπὸ τῶν μικροτέρων, ἵνα προβῶ εἰς τὰ σπουδαιότερα. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς μὲ παρέστησεν ὡς πανηγυρίσαντα τὸν Νόμον τὸν Προξενικὸν, ὡς εἰπόντα δῆθεν, ὅτι εἶναι τὸ τελειότατον νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Κράτος, νομοθέτημα, οὐδὲν ἔχον ἐλάττωμα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔλειψεν οὐδὲ στιγμὴν ἀπὸ τῆς Αἰθούσης ταύτης, καθ’ ἣν ὥραν ἠγόρευον, καὶ ἤκουσε βεβαίως, ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν εἶπον, ὅτι ὁ Νόμος ὁ Προξενικὸς ἔχει βεβαίως πολλὰς ἀτελείας περὶ τὰς λεπτομερίας, καὶ ὅτι ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς ὑπηρεσίας ἦτο ν’ ἀνεύρῃ αὐτὰς καὶ νὰ προτείνῃ τὴν διόρθωσίν των, ἀντὶ νὰ ζητῇ τὴν κατάργησιν τῶν οὐσιωδῶν αὐτοῦ διατάξεων, διὰ τῆς ὁποίας ἀνατρέπεται πρόῤῥιζα τὸ νομοθετικὸν ἐκεῖνο οἰκοδόμημα. Δὲν ἰσχυρίσθην ἑπομένως, ὅτι οὐδὲν λάθος ἔχει ὁ Νόμος, καὶ ἀπορῶ πῶς ἐλησμόνησε τοῦτο ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς μὲ παρέστησεν ἐπίσης ὡς ζητήσαντα νὰ προσωποποιήσω τὸν Νόμον, διότι παρέστησα αὐτὸν ὡς ἔργον διακεκριμένων νομομαθῶν, καὶ ἠθέλησα δῆθεν διὰ τοῦ κύρους τῶν ὀνομάτων αὐτῶν νὰ στηρίξω τὸν Νόμον. Ἀπορῶ πῶς καὶ πάλιν ἐλησμόνησεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅ,τι εἶπον. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ Νόμος ὁ Προξενικὸς εἶναι ἔργον Ἐπιτροπῆς, ἀποτελεσθείσης ἐκ διακεκριμένων νομομαθῶν καὶ ἄλλων ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, οὐδενὸς δὲ τὸ ὄνομα ἐμνημόνευσα, οὔτε θὰ ἐμνημόνευον, ἂν δὲν προεκαλούμην ὑπὸ τοῦ κ. Εὐταξία. Δὲν ἐσκόπουν ἑπομένως νὰ προσωποποιήσω τὸν Νόμον· ἤθελον ἁπλῶς νὰ παραστήσω, ὅτι τὸ ἔργον ἦτο ἐσκεμμένον, ὥριμον, ἐπὶ μακρὸν μελετηθὲν, καὶ μὴ ὁμοιάζον τοὺς Νόμους, τοὺς συνήθως ὑποβαλλομένους εἰς τὴν Βουλήν. Ἀντικρούων κατόπιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν ἰδέαν, ἣν ἐξέφρασα χθὲς καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι σκοπεῖ διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ τύχῃ πλείονος ἐλευθερίας περὶ τὴν ἄσκησιν τῆς διακριτικῆς αὐτοῦ ἐξουσίας, σᾶς εἶπεν ὅτι, ἐὰν ἤθελε νὰ ἐνασκήσῃ πλείονα ἐλευθερίαν καὶ νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἄσκησιν ταύτην, ἦτο κύριος ἐπὶ διετίαν, καθ’ ἣν σχεδὸν διετέλεσεν Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Νόμον, καὶ νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ μεθ’ ὅλης τῆς ἐλευθερίας, ἣν παρεῖχεν εἰς αὐτὸν ἡ προσωρινὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 74, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔπραξεν, εἶπεν. Εἰς τοῦτο δὲν ἔχω τι νὰ ἀντείπω. Ποῖοι λόγοι ὑπηγόρευσαν τότε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὸν Νόμον, ἀγνοῶ· ὑποθέτω ὅτι εἶναι αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπηγόρευσαν καὶ εἰς τοὺς κατόπιν ὑπουργεύσαντας, ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Νόμου μέχρι τοῦ 1882, νὰ μὴ ἐφαρμόσωσιν αὐτὸν, τουτέστιν ἡ δυσκολία, ἣν ἐπανειλημμένως ἀντέταξε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν οἰκονομικῶν διατάξεων τοῦ Νόμου, ἤτοι τὸν κανονισμὸν τῆς εἰσπράξεως τῶν Προξενικῶν τελῶν, τὴν παρασκευὴν τοῦ ἀναγκαίου ἐνσήμου, τὴν σύνταξιν τῶν ὀργανικῶν Διαταγμάτων καὶ τῶν ἀναγκαίων πρὸς τοὺς Προξένους ὁδηγιῶν περὶ διαχειρίσεως αὐτοῦ, καὶ ἄλλας διατυπώσεις, τὰς ὁποίας δυστυχῶς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἐπανειλημμένως ἠρνήθη νὰ ἐκτελέσῃ, καὶ μόλις μετὰ μακρὰν πίεσιν κατωρθώθη νὰ φέρῃ εἰς πέρας. Ἀλλὰ τοῦτο ὀλίγον μὲ ἐνδιαφέρει, τίνες δηλαδὴ ἦσαν οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἐφηρμόσθη ἐνωρίτερον ὁ Νόμος. Ὅ,τι κυρίως μὲ ἐνδιαφέρει, εἶνε ἡ φράσις τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, τὴν ὁποίαν εἶπεν ἀποτεινόμενος πρὸς ἐμὲ, ὅτι δηλαδὴ, ἂν οὗτος, διατελῶν Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὸ 1879, διεφλέγετο ἀληθῶς ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ εὐρύνῃ τὸν κύκλον τῆς διακριτικῆς αὐτοῦ ἐξουσίας καὶ ἐφήρμοζε τὸν Προξενικὸν Νόμον, πολλοὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Προξενικοῦ κλάδου, ἀπολαύοντες τῶν συμπαθειῶν μου, δὲν ἤθελον διατηρηθῆ ἐν ὑπηρεσίᾳ. Ἐν πρώτοις τολμῶ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐγὼ οὔτε Γενικὸς Γραμματεὺς διετέλουν τότε, ὡς προεῖπον, οὔτε ὡς Τμηματάρχης διηύθυνον τὸ Προξενικὸν Τμῆμα. Ἑπομένως δὲν βλέπω τίνας Προξενικοὺς ὑπαλλήλους, ἀπολαύοντας τῶν συμπαθειῶν μου—καὶ δὲν ἔχω λόγους νὰ σᾶς ἀποκρύψω, ὅτι πολλοὶ ἀληθῶς τῶν Προξενικῶν ὑπαλλήλων ἀπήλαυον τῶν συμπαθειῶν μου ἕνεκα τῆς ἱκανότητος αὐτῶν καὶ τῆς χρηστότητος—δὲν βλέπω, λέγω, τίνας ὑπαλλήλους ἐξ αὐτῶν ἠδυνάμην νὰ συστήσω ἰδιαιτέρως εἰς τὴν εὔνοιαν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, μὴ ὢν Γενικὸς Γραμματεύς, καὶ μὴ διευθύνων τὸ Προξενικὸν Τμῆμα. Ἄλλως δὲ καὶ ἂν πρὸς στιγμὴν παραδεχθῶ ὡς ἀληθές, ὅτι ἐγὼ ὡς Τμηματάρχης ἐπροστάτευον ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἂν δὲν ἤθελε νὰ χαρισθῇ πρὸς ἐμέ, θ’ ἀπέλυε τῆς ὑπηρεσίας, νομίζει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ ὁμολογία αὕτη περιποιεῖ αὐτῷ τιμὴν καὶ δόξαν; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, βλέπων Τμηματάρχην προστατεύοντα Προξενικοὺς ὑπαλλήλους ἀναξίους τῆς προστασίας τῶν νόμων, ὤφειλε τοὐναντίον, ἔργον ἀγαθὸν πράττων καὶ σωτήριον τῆς ὑπηρεσίας, οὐ μόνον ἐκείνους ν’ ἀπολύσῃ, ἀλλὰ καὶ τὸν ἄπιστον Τμηματάρχην, ὅστις τοὺς ἐπροστάτευε. Τοῦτο μὴ πράξας, δὲν δικαιοῦται, νομίζω, νὰ καυχᾶται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι δὲν τὸ ἔπραξε. Παρακαλῶ δ’ αὐτὸν συγχρόνως νὰ μνημονεύσῃ τίνες ἦσαν οἱ ἀνάξιοι ἐκεῖνοι ὑπάλληλοι, οὓς ἐγὼ ἐπροστάτευον διὰ τῶν συμπαθειῶν μου.

§60ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου ὀγδόου (θόρυβος).

§61ΒΛΑΧΟΣ. Δὲν ἔχει κανεὶς δικαίωμα νὰ μὲ διακόπτῃ (θόρυβος). Θὰ μείνω ἐπὶ τοῦ βήματος ὅσον ἐγὼ θέλω. Πρόκειται περὶ ζητήματος προσωπικοῦ.

§62ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Θὰ μείνετε ὅσον πρέπει.

§63ΒΛΑΧΟΣ. Περὶ τοῦ τί πρέπει δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε σεῖς, οὔτε ἐκ τοῦ παρελθόντος σας, οὔτε ἐκ τοῦ παρόντος (θόρυβος).

§64ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὑπάρχει καὶ ἀποδοκιμασία.

§65ΒΛΑΧΟΣ. Ἡ ἀποδοκιμασία σας θὰ ἦναι τίτλος δι’ ἐμέ. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, στρέφων τὸν λόγον κατὰ τὸ συμπέρασμα τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ, μὲ ἤλεγξε προσέτι ὡς ἰσχυρισθέντα πράγματα τοιαῦτα, ὁποῖα μόνον ἄνθρωποι, ἔχοντες ποιητικὰ χαρίσματα καὶ γράφοντες δράματα καὶ κωμῳδίας, ἠδύναντο νὰ ἰσχυρισθῶσιν, οὐχὶ δὲ ἄνθρωποι πρακτικοί. Εἶχον ἀληθῶς τὸ μέγα εὐτύχημα, ὅτε ἤμην νέος, νὰ νομίσω, ὅτι εἶχον ποιητικὸν τάλαντον, καὶ ἔγραψα καὶ στίχους. Ἐξομολογοῦμαι ταπεινῶς τὴν νόσον καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν, ὅστις δὲν ἐνόσησεν αὐτήν, νὰ μοῦ τὴν συγχωρήσῃ. Ἂς ἀναλογισθῇ ὅμως τὸν παρακαλῶ, ὅτι ἂν οἱ γράψαντες στίχους διέπραξαν ἔγκλημα, ἄξιον ἀπαγχονισμοῦ, πολὺ περισσότεροι ἀπαγχονιστέοι ἀριθμοῦνται μεταξὺ ἐκείνων, οἵτινες δὲν εἶχον τὸ ἀτύχημα οὔτε στίχους νὰ γράψωσιν, οὔτε δράματα, οὔτε κωμῳδίας. Πρὸς τὸν ἔλεγχον τοῦτον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνέδεσε καὶ τὴν φοβερὰν ἀποστροφήν, ὅτι ἐγὼ ἐν τῇ φαντασίᾳ μου καὶ τῷ ποιητικῷ μου ταλάντῳ ἐπεκαλέσθην τὴν μέριμναν τῆς Βουλῆς ὑπὲρ τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ καὶ συνέστησα εἰς αὐτὴν νὰ μὴ ψηφίσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὡς μέλλον νὰ ζημιώσῃ μεγάλως τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν συμφέροντα. Ἂς ἀφήσωμεν, εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, κοιμώμενον τὸν Ἑλληνισμόν· τοσάκις τὸν ἐξηγείραμεν τοῦ ὕπνου, ὥστε καιρὸς εἶναι νὰ τὸν ἀφήσωμεν νὰ κοιμηθῇ· τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ δὲν εἴμεθα πλέον εἰς τὰς παραμονὰς τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, καὶ μάλιστα τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς, οὔτε ἀνάγκην ἔχομεν νὰ προσελκύσωμεν τὰς συμπαθείας τῶν παρεπιδημούντων ἐν Ἀθήναις Μακεδόνων. Περὶ τῆς ἀκαιρότητος τῆς ἐπικλήσεως τῶν συμπαθειῶν τῆς Βουλῆς ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ διαφωνῶ πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ ἐποχῇ πρέπει ν’ ἀφεθῇ κοιμώμενον καὶ ἀτάραχον τὸ ὑπὲρ τοῦ δούλου Ἑλληνισμοῦ αἴσθημα τοῦ Ἔθνους. Ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φρονῇ ἄλλως, εἶναι κύριος νὰ φρονῇ ὡς θέλει. Πρὶν ὅμως κατέλθω τοῦ βήματος, δύο ἔτι λέξεις ὡς πρὸς τὸ προσωπικὸν δι’ ἐμὲ μέρος τοῦ ζητήματος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς προσῆλθον καὶ εἰς τὸν ἐμὸν οἶκον πολλοὶ τῶν ἐν Ἀθήναις Μακεδόνων, Ἠπειρωτῶν καὶ Θρᾳκῶν, ἵνα μὲ διαβεβαιώσωσιν, ὅτι ἀπήλαυον τῶν συμπαθειῶν αὐτῶν. Ἀγνοῶ διὰ τίνος τρόπου ἐγώ, ὁ ἐπὶ δεκαπενταετίαν μὴ πολιτευθείς, εἶχον ἀποκτήσει τὰς συμπαθείας των. Ἴσως ἦτο πεῖσμά των κατὰ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ἐφημερίς τις, εἰς αὐτὴν ἀνήκουσα, εἶχε τολμήσει τότε ν’ ἀποτείνῃ εἰς τὰ ταλαίπωρα τέκνα τῆς δούλης Ἑλλάδος ἐπίθετον δυσώνυμον, ὅπερ δικαίως προσέβαλε τὴν ἐθνικὴν αὐτῶν φιλοτιμίαν. Ἴσως ἦσαν καὶ ἄλλοι οἱ λόγοι. Ὅπως δήποτε προσῆλθον καὶ μὲ διεβεβαίωσαν περὶ τῶν συμπαθειῶν αὐτῶν. Ἀπαντῶν εἰς αὐτοὺς, εἶπον ὀλίγας λέξεις, προερχομένας ἀπὸ ἀγαθῆς γνώμης καὶ θερμῆς καρδίας, περὶ τῶν ἐνεργειῶν, τὰς ὁποίας πρέπει πάντοτε νὰ καταβάλλῃ τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον εἰς προστασίαν τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ. Ἐὰν ἡ ἰδέα αὕτη ὑπῆρξεν ἔγκλημα πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἂν ὁ Πρωθυπουργὸς φρονῇ, ὅτι καὶ σήμερον εἶναι πταῖσμα, ἐγώ, ὡς προεῖπον, ἔχω ἀλλοίαν τὴν γνώμην. Ἄλλως δέ, κύριοι, τί ἄλλο ἐδυνάμεθα τότε νὰ λαλήσωμεν πρὸς τὰ τέκνα τῆς δούλης Ἑλλάδος ἡμεῖς οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως ὑποψήφιοι, τοὺς ὁποίους κατέκλυζεν ἀδιαλείπτως τὸ καθ’ ἡμέραν ὀγκούμενον ῥεῦμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Μήπως εἴχομεν νὰ ὑποσχεθῶμεν εἰς αὐτοὺς, ὅτι ἤγγιζεν ἡ εὐδαίμων ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ ἐπανήρχετο τὸ περιλάλητον 8 καὶ 2; Μήπως ἠδυνάμεθα νὰ ὑποσχεθῶμεν, ὅτι ἐπέκειτο προσεχὴς ὁ χρυσοῦς αἰών, καθ’ ὃν ἀντὶ δέκα λεπτῶν θὰ ἠγόραζον οὐχὶ ἑκατὸν δέκα, ἀλλ’ ἑκατὸν τριάκοντα χημικὰ πυρεῖα; Οὐδὲν τούτων, οὐδὲ ἠδυνάμεθα κἄν νὰ ἀπειλήσωμεν αὐτοὺς, ὅτι, ἂν ἀπετυγχάνομεν, θὰ ἐφορολογοῦντο αἱ αὐλαί των, αἱ βαπτίσεις τῶν τέκνων των καὶ οἱ γάμοι τῶν θυγατέρων των. Ἠρκέσθημεν νὰ εἴπωμεν τρεῖς θερμὰς λέξεις ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἂν ἡμάρτομεν, ἂς τὸ κρίνῃ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων.

§66ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ προαγορεύσας, νομίζω, ὅτι δὲν ἀντελήφθη καλῶς ὅσα περὶ αὐτοῦ εἶπον χθές. Εἶπον χθὲς περὶ αὐτοῦ ὅτι, ἂν ἐξετέλουν τὸν νόμον περὶ Προξενείων καθ’ ὃν χρόνον ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν — καὶ ἠδυνάμην νὰ τὸν ἐκτελέσω, διότι τὰ μνημονευθέντα παρὰ τοῦ προαγορεύσαντος ὡς προσκόμματα δὲν εἶναι βάσιμα — ἐάν, λέγω, ἐξετέλουν τὸν Νόμον, ἤθελον σχηματίσει τὸ Προξενικὸν Σῶμα ἐκ προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελον εἶσθαι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. προαγορεύσας ἐνόμισεν ἴσως τὰ προτιμότερα. Νομίζω δέ, ὅτι δὲν καθηψάμην τῆς ὑπολήψεως αὐτοῦ, ἐκδηλώσας, ὅτι δὲν ἔχω περὶ τῶν προσώπων τὴν αὐτὴν μετ’ αὐτοῦ γνώμην, ἐκτὸς ἐὰν νομίζῃ κάθαψιν, ὅτι δὲν ἐπιδοκιμάζω τὰς περὶ προσώπων γνώμας του. Τὰ περὶ Ἑλληνισμοῦ ζητήματα ἂς ἀφήσωμεν νὰ ἐξετάσῃ ἡ κοινωνία, ἡ ὁποία γνωρίζει πάντας ἡμᾶς. Ὁ κ. Βλάχος ἔδωκε πολλάκις ἀπόδειξιν τῆς θερμότητος τῆς καρδίας του, ἡ ὁποία καταφλέγει τὰ στέρνα αὐτοῦ, καὶ δὲν ἀφίνει αὐτὸν νὰ ἡσυχάζῃ, ἀλλὰ ἐπιβάλλει αὐτῷ τὴν περὶ ἐλευθερώσεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ μέριμναν. Δὲν ἀμφισβητοῦμεν ταῦτα. Ἀλλ’ εἶναι προτιμότερον ν’ ἀφήσωμεν τὴν κοινωνίαν νὰ ἐρευνήσῃ τὰ φρονήματα καὶ τὴν πολιτείαν ἑκάστου, ὁδηγουμένη ἀπὸ τὰς μέχρι τοῦδε πράξεις του.

§67Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἔδωκεν ἀληθῶς ἀποχρῶσαν ἀπάντησιν διατὶ ἐγένετο ἡ ἐπίκλησις τῶν πόθων αὐτοῦ κατὰ τὰς ἐκλογάς. Οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, εἶπε, ἐπεκαλοῦντο τὴν εὐθηνίαν τῶν πυρείων· ἀντετάξαμεν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς τὴν ἐπίκλησιν τῶν πόθων τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὡς ἐπίσης εὐθηνοῦ καὶ προχείρου πράγματος! Πρόκειται, εἶπον περὶ τοῦ ἄρθρου 8 καὶ ἐν τούτῳ ἀναφέρεται, ὅτι τὸ ἄρθρον 58 τοῦ σχετικοῦ νόμου καταργεῖται. Ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ ὅτι, ὅταν ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος χθὲς, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς οἰκοδομήματος, τὸ ὁποῖον μακρὰ μελέτη Ἐπιτροπῆς εἶχε κατασκευάσει, ὁμολογῶ, ὅτι συνεταράχθην, διότι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι καὶ ὑπὲρ τῶν περιορισμῶν ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἐξουσίας περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν. Ἀλλ’ ὅταν ἐμελέτησα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν κατώρθωσα νὰ ἴδω τὴν ἐλάττωσιν τῶν περιορισμῶν, δὲν κατώρθωσα νὰ πιστεύσω, ὅτι τὸ τεκμήριον ὑπὲρ τοῦ σοφοῦ ἐκείνου οἰκοδομήματος τῆς μακρᾶς μελέτης καὶ κατὰ ἐσπευσμένου, ὡς λέγουσι, σημερινοῦ νομοσχεδίου συμφωνεῖ καὶ πρὸς τὰ πράγματα. Παρετήρησα, κύριοι, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ περιορισμοῦ εἶνε φανταστική, μάλιστα πολλαχοῦ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ηὐξήθησαν οἱ περιορισμοὶ, καὶ εἴδατε διὰ τοῦ ἄρθρου 6 ἐτέθη περιορισμὸς τοῦ διορισμοῦ Προξένων ὡς πρὸς τοὺς δικηγόρους τοὺς ἐπὶ δεκαετίαν διατελέσαντας, καὶ οἱ τοιοῦτοι περιορισμοὶ ἐπεξετάθησαν καὶ εἰς ἄλλα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου καταργεῖ ἄρα ὁ προκείμενος νόμος ἐγγυήσεις σπουδαίας; Αἱ ἐγγυήσεις ὡς πρὸς τὴν ἀπόλυσιν ποῖαι εἶναι; ὅτι τὸ Διάταγμα τῆς παύσεως πρέπει νὰ στηρίζεται εἰς ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, μνημονεύουσαν τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ· ἄλλη ἐγγύησις ἡ τῆς ἀσθενείας καὶ τῆς ἰατρικῆς γνωμοδοτήσεως καὶ ἄλλη ἡ τῶν πειθαρχικῶν ποινῶν. Κύριοι, ὅταν ἀποβλέψῃ τις εἰς τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπετράπη ἡ ἀπόλυσις κατόπιν μάλιστα τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν, βλέπει ὅτι δὲν εἶναι σπουδαῖον νὰ μνημονεύωνται εἰς τὸ Διάταγμα οἱ λόγοι οὗτοι· ἀναγκαίως θὰ ὑπάρξῃ εἷς λόγος, στηριζόμενος εἰς ἀπόδειξιν ἐπίσημον, θὰ ὑπάρχῃ ἰατρικὴ γνωμοδότησις, θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐπιβολὴ τῆς πειθαρχικῆς ποινῆς, καὶ ἐντεῦθεν ἀληθῶς περιορίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὰς πειθαρχικὰς ποινάς· διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀπαιτεῖται διετία καὶ οὐχὶ πενταετία. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, ὅτι θὰ παραβλέψῃ τὰς τοιαύτας διατάξεις Ὑπουργὸς; Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἀπόλυσις δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὁ λόγος ὁ ὑπολανθάνων ἐνταῦθα, δὲν εἶναι λόγος βεβαιούμενος δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων· αὐτὴ ἡ φύσις τοῦ λόγου τούτου τῆς ἀπολύσεως ὄχι μόνον δὲν ἐπιβάλλει, ἀλλ’ ἴσως καὶ δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἐκτίθεται εἰς τὸ Διάταγμα τῆς παύσεως ἡ αἰτιολογία. Ἡ ἐγγύησις αὕτη, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, ἔγκειται οὐχὶ εἰς τὴν ἐν τῷ Διατάγματι τῆς παύσεως σημείωσιν τῶν λόγων, ἀλλὰ εἰς αὐτὸ καὶ μόνον, ὅτι ἡ παῦσις ἐπέρχεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, προκαλουμένης ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, οὐδὲν δὲ γεγονὸς ἀπαιτεῖται ὡρισμένον πρὸς δικαιολόγησιν τῆς παύσεως, διότι τότε τὸ γεγονὸς τοῦτο ἔπρεπε νὰ μνημονεύηται ὡς λόγος παύσεως. Ἀλλ’ εἶναι νομίζω νομοθετικὸς σολοικισμὸς τῷ νὰ ἀπαιτεῖται ὡς προσθήκη ἐγγυήσεως, τὸ νὰ μνημονεύηται αἰτιολογία εἰς τὸ Διάταγμα τῆς παύσεως ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, καθ’ ἣν ἡ ἀπόλυσις ἐξαιρετικῶς ἀποφασίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ πρόκειται, κύριοι, περὶ ἀπολύσεως ὑπαλλήλου ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Καὶ τὶς δύναται νὰ ἀγνοῇ, ὅτι συνηθέστατα ὑπάρχουσι περιστάσεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ ἀπόλυσις πρέπει νὰ γίνεται διὰ λόγους, τῶν ὁποίων δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐν τῷ Διατάγματι τῆς παύσεως μνεία; Καὶ ἂν πρόκειται νὰ ἀποσιωπῶμεν κατ’ ἀνάγκην τοὺς λόγους τούτους, τῶν ὁποίων θεωρῶ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐν τῷ Διατάγματι τῆς παύσεως μνεία, θὰ ἔχωμεν ἄλλους λόγους μνημονευομένους κατὰ προσποίησιν, οἱ ὁποῖοι δύνανται καὶ νὰ ἐκτίθενται εἰς τὸ Διάταγμα τῆς ἀπολύσεως· ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ὑπάρχει ἐγγύησις μεγαλειτέρα, ἐὰν λέγῃ τὸ Διάταγμα, ὅτι ἀπελύθη ὁ ὑπάλληλος, διότι ἐφέρθη ἀτόπως, ὀλιγωρεῖ τοῦ καθήκοντος ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον; Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ προτεινομένη ἤδη ἐγγύησις εἶναι οὐ μόνον περιττή, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβής.

§68Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ὀλίγας λέξεις, ἀποτεινόμενος ὄχι μόνον εἰς τὸν προλαλήσαντα κύριον βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἐλάλησαν ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν τοῦ κ. Τρικούπη), διότι ἠθέλησαν νὰ μυκτηρίσωσι τὰ προγράμματα τῶν ἐκτεθέντων ἐν ταῖς ἐκλογαῖς ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§69ΧΟΪΔΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§70ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς οὐδενὸς ἀντιπολιτευομένου ὑποψηφίου βουλευτοῦ τὸ πρόγραμμα κατὰ τὰς ἐκλογὰς ὑπῆρχεν ἐγγεγραμμένη ἡ ἀσυδοσία, τὴν ὁποίαν λέγουν, ὅτι ἡμεῖς ἐπηγγέλθημεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μας· εἰς οὐδενὸς πρόγραμμα ὑπῆρχε σημειωμένον, ὅτι παρὰ τῆς τότε Κυβερνήσεως προπαρεσκευάσθη φόρος ἐπὶ τῶν γάμων, τῶν βαπτίσεων καὶ ἄλλων τοιούτων. Ὅλα ταῦτα ἐλέγοντο ἐν τοῖς καφενείοις χάριν ἀστεϊσμοῦ· ἀλλ’ ὁ λαὸς ἦτον ἐπτοημένος ἀπὸ τὴν φορομανίαν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἥτις ἐπὶ τρία ἔτη ἐν καιρῷ νυκτὸς, ἐν ὕπνῳ καὶ οἰνοβαρίᾳ τῶν ὀπαδῶν τῆς βουλευτῶν ἐπέβαλε βάρη ἐπὶ βαρῶν ἐπὶ τοῦ λαοῦ, ὥστε οἱ ἁπλούστεροι ἐπίστευον καὶ ὅσα χάριν παιδιᾶς ἐλέγοντο, χωρὶς ὅμως νὰ τὰ ἐγγράψῃ τις τῶν ἀντιπολιτευομένων ἐν τῷ προγράμματί του, ὅπως ὁ κ. Βλάχος καὶ ἄλλοι ὁμοφρονοῦντες αὐτῷ βουλευταὶ εἶπον πολλάκις ἐνταῦθα, ἀναμασσῶσι δὲ ὁλονὲν αἱ ἐφημερίδες ἐκεῖναι, αἵτινες ἐπληρώθησαν διὰ μυριάδων δραχμῶν ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη, ὥστε ἔχουν ὑποχρεώσεις νὰ τοξεύωσι κατὰ τῆς ἐν ταῖς ἐκλογαῖς Ἀντιπολιτεύσεως τὰ βέλη των ἐπὶ ἥμισυ τοὐλάχιστον αἰῶνα. Ἐγένετο καὶ λόγος παρὰ τῶν κυρίων Βλάχου, Τρικούπη καὶ ἄλλων περὶ Ἑλληνισμοῦ καὶ ἄλλων δημαγωγικῶν ἐπιδείξεων· τοῖς παρατηρῶ νὰ ἀπόσχωσι τοῦ τοιούτου θέματος, διότι ἂν ἀνοίξω τὰς βίβλους, θὰ μετανοήσωσι πολὺ οἱ κινοῦντες τοιαύτην χορδήν.

§71ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 καὶ τὸ σύνολον τοῦ Νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§73ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμήθητε παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς περὶ τοῦ ὕδατος τῆς κωμοπόλεως τῶν Γαργαλιάνων.

§74ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀνωνύμων χρεωγράφων, τῶν πληρωτέων τῷ κομιστῇ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ 1ʹ ἄρθρον).

§76ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ 1ʹ ἄρθρου ἔχω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Καὶ ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἀπὸ τὴν συνοπτικὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ Βουλὴ ἔμαθεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπαγορεύεται κυρίως ἀπὸ τὸν λόγον τοῦ νὰ ληφθῶσι νομοθετικὰ μέτρα περὶ τῆς εὐκόλου καὶ ἀσφαλοῦς κυκλοφορίας τῶν χρεωγράφων καὶ δικαιογράφων, τὰ ὁποῖα ἀπό τινος καιροῦ κυκλοφοροῦσιν ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ὄχι μόνον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ἡ προκάτοχος εἶχεν ἀναγνωρίσει τὴν ἀνάγκην ταύτην καὶ εἶχε προβῆ εἰς μελέτας, καὶ εἶχε μάλιστα ἑτοιμάσει τὸ οἰκεῖον νομοσχέδιον· ἑπομένως ὁ κύριος λόγος, ὁ ὁποῖος ὑπαγορεύει τὸ μέτρον τοῦτο, πρέπει ἰδίως νὰ ὑπηρετηθῇ ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸ δὲ ἄρθρον 6 ἔρχεται νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν, ἀνταποκρινόμενον πληρέστατα εἰς τὸν προτιθέμενον σκοπόν. Ἀλλ’ ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι κατὰ λάθος παρεισέφρησεν, ἀνατρέπει ὁλόκληρον τὸ οἰκοδόμημα τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἀναγνωρίζει τὸν καλῆς πίστεως κάτοχον ὡς κύριον, οὕτω δὲ ἀνοίγετε τὴν θύραν τῆς ἀποδείξεως τῆς καλῆς ἢ κακῆς πίστεως, ἡ ὁποία καταστρέφει ὅλην τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησιν ταύτην καὶ νὰ διαῤῥυθμίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀπαλείφων τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 1, καὶ οὕτω τὸ νομοσχέδιον μένει ὁλόκληρον, σαφὲς καὶ σύμφωνον μὲ τὸ πνεῦμα καὶ μὲ τὰς διατάξεις τῶν νόμων ἐκείνων, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐλήφθη· διότι σήμερον περιέχει δύο συστήματα, τό τε Ἰταλικὸν καὶ τὸ Γερμανικὸν, ἐνῷ ἡ ἔκθεσις λέγει, ὅτι προετίμησε τὸν Ἰταλικὸν κώδικα, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως εἶναι καὶ ὁ νεώτερος καὶ ὁ τελειότερος.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Εἶτα ψηφίζονται τὰ ὑπόλοιπα ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς κατὰ θάλασσαν δυνάμεως. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρ. καὶ σύνολον εἰς ά. συζήτησιν).

§79Π. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐπειδὴ σήμερον ἐγένετο λόγος περὶ συνεδριάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Στρατιωτικῶν, δηλῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἠρξάμεθα τῶν ἐργασιῶν σήμερον. Ἀνήκοντες εἰς τὴν Βουλὴν, βεβαίως γνωρίζομεν τὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦσιν εἰς τὴν Βουλὴν, διὸ ἠθέλομεν νὰ κάμωμεν ἓν ἔργον τέλειον, ὅσον ἦτο δυνατόν. Εὑρέθημεν ὅμως εἰς δύω δυσκολίας· πρῶτον ὅτι, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα· ἀλλὰ διὰ νὰ τὸ ἐξετάσωμεν αὐτὸ, ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν πρῶτον τὴν ἐργασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχομεν· δεύτερον ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν καιρὸν περισσότερον διὰ νὰ ἐργασθῶμεν. Μόλα ταῦτα, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἐνομίσαμεν, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν μίαν ἐργασίαν, καὶ αὐτῆς ἠρξάμεθα σήμερον, καὶ θέλομεν φέρει τὴν περὶ τούτου ἔκθεσιν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως Εἰδικῶν Πταισματοδικείων.

§81ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρῶτον εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς καταργήσεως τοῦ Πταισματοδικείου Πατρῶν................... τόσον μάλιστα, καθ’ ὅσον πρόκειται νὰ καταργηθῇ Εἰρηνοδικεῖον σπουδαιότατα χρησιμεῦον εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, ἡ ὁποία ἔχει μόνον 5 Εἰρηνοδικεῖα, ἐνῷ ἀποτελεῖται ἀπὸ 13 Δήμους καὶ ἔχει πολὺν πληθυσμόν. Ἐκτὸς δὲ τῆς καταργήσεως αὐτῆς σκέπτεται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὑπαγάγῃ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Εἰρηνοδικείου τῆς Φελόης εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Εἰρηνοδικείου ἄλλης δικαιοδοσίας.— Εἶναι δὲ χρησιμώτατον τὸ Εἰρηνοδικεῖον τῆς Φελόης, καὶ τὸ ἐσύστησεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὅταν ἦτο Ὑπουργός. Σκέπτεται νὰ διατηρήσῃ τὸ Εἰρηνοδικεῖον τῆς Νωνάκριδος, ὅπου ὁ πληθυσμὸς ἐντελῶς ἠραιώθη. Λοιπὸν πρῶτον ἡ κατάργησις τοῦ Εἰρηνοδικείου Φελόης εἶναι ἐντελῶς ἄδικος καὶ ἄσκοπος, διατηρουμένου τοῦ Εἰρηνοδικείου Νωνάκριδος. Ἄν δὲ πρόκηται νὰ καταργηθῇ, οὐδέποτε δύναται νὰ ὑπαγάγῃ τὸ Εἰρηνοδικεῖον τῆς Φελόης εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον ἑνὸς Δήμου, τῆς Αἰγείρας.

§82ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρέπει δὲ νὰ ὁρισθῶσιν ἐντὸς τοῦ Νόμου τὰ πρὸς κατάργησιν Εἰρηνοδικεῖα.

§83ΦΩΤΗΛΑΣ. Βέβαια, δὲν θὰ ἀφήσωμεν τὴν κατάργησιν εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς πρώτην συζήτησιν).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τῆς Διπλωματικῆς καὶ Διερμηνευτικῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, καὶ περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπεβλήθη, ἀλλὰ δὲν διενεμήθη.

§86ΒΛΑΧΟΣ. Εἶναι πρὸ τριῶν ἡμερῶν κατατεθειμένη εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρώτη ἀνάγνωσις.

§88Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναγνωσθῇ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὄχι μόνον αἱ Ἐπιτροπαὶ δὲν ἐπιμελοῦνται διὰ τὴν πλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των, ἀλλὰ καθιστῶμεν καὶ διὰ τῆς ἀποφάσεώς μας ἡμεῖς τὰς Ἐπιτροπὰς περιττὰς ἐντελῶς. Ὅταν σᾶς ὑπεβλήθη πρὸ τριῶν ἡμερῶν, ὤφειλε τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐπιμεληθῇ νὰ τὴν τυπώσῃ καὶ τὴν διανείμῃ, διὰ νὰ συζητηθῇ. Τὸ Νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ, διότι παραβιάζεται ῥητὴ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ διὰ τὰς παραβάσεις ταύτας πρὸ πάντων τὸ Προεδρεῖον σήμερον πταίει. Μὴ θέλετε νὰ καθιερώσωμεν προηγούμενα, διὰ τὰ ὁποῖα μίαν ἡμέραν ἡμεῖς αὐτοὶ θὰ μεταμεληθῶμεν. Διὰ τοῦτο ἀπὸ τοῦδε διαμαρτύρομαι, ὥστε καὶ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἔχω ἐλευθέραν τὴν γνώμην μου ὅπως καὶ σήμερον.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ χαρτοσήμου.

§90ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης· ὁμοίως ἔκθεσιν περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Νόμου ᾼΚΓʹ τῆς 22 Ἰουνίου 1882 περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας· ὁμοίως ἡ αὐτὴ Ἐπιτροπὴ ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΡΠΘʹ περὶ Διοικητικῆς Ἀστυνομίας. (Ὅρα Παράρτημα).

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ τυπωθοῦν καὶ διανεμηθοῦν. Ἡ ἔκθεσις περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ χαρτοσήμου διενεμήθη;

§92ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διενεμήθη.

§93ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ προβῶμεν.

§94ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἐλάβομεν τοιαύτην ἔκθεσιν.

§95Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τῷ ὄντι ἀπὸ χθὲς ἑσπέρας διενεμήθησαν πολλαὶ ἐκθέσεις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν, μεταξὺ αὐτῶν δὲ εἶναι καὶ ἡ περὶ τοῦ χαρτοσήμου. Ἐπὶ 4 ἢ 5 σπουδαίων Οἰκονομικῶν Νομοσχεδίων ὑπάρχουν ἐκθέσεις ἐν πέντε μόνον λέξεσι, καὶ πολὺ φυσικὸν ἦτο νὰ μὴ προσέξουν οἱ κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἐκθέσεις περὶ τοσοῦτον σπουδαίων νομοθετημάτων. Ἀλλ’ ἐντεῦθεν ὁρμώμενος ἀπευθύνω παράπονον κατὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν συναδέλφων τῆς πλειονοψηφίας αὐτῆς. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν εἰργάσθη ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι ἁπλοῦς καὶ εὔκολος, ἔχει ὅμως ἓν μειονέκτημα, νὰ ἀποκλείῃ τὴν μειοψηφίαν ἀπὸ πᾶσαν συνεργασίαν. Συνήλθομεν τρίς· τὸ πρῶτον ὅπως προβῶμεν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας, τὸ δεύτερον διὰ τὴν μελέτην τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ τὸ τρίτον διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν ἄλλων Νομοσχεδίων. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν προήλθομεν καὶ εἰς ἀποφάσεις· ἐγένετο ἔνστασις ὑπό τινος τῶν παρόντων συναδέλφων, ὅτι ἐπειδὴ ἀπουσίαζον τινὲς τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν μειοψηφίαν, ἔπρεπε τὴν ἑπομένην νὰ συνέλθωμεν καὶ προβῶμεν εἰς ὁριστικὰ συμπεράσματα. Τὴν ἑπομένην ἤμην ἐνταῦθα καὶ δὲν ἔβλεπον τῷ ὄντι τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς καί τινας συναδέλφους, ὑπέλαβον δὲ ὅτι, ἐξ ἄλλων λόγων ἀπουσιάζουν. Μετ’ ὀλίγον εἶδον τὸν Πρόεδρον καταθέτοντα εἰς τὸ Προεδρεῖον μερικὰ ἔγγραφα. Ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει μου ἀπαντᾷ, ὅτι εἰσὶν ἐκθέσεις τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ πότε καὶ πῶς ἔγιναν; Μοὶ λέγει «δὲν πειράζει, καλλίτερα νὰ ἐκπληρωθῇ καὶ αὐτὸς ὁ τύπος». Ὄντως τὸ ἑσπέρας τῆς χθὲς ἀνέγνων τὰς ἐκθέσεις αὐτὰς καὶ τὴν περὶ χαρτοσήμου, ἡ ὁποία συνίσταται ἐκ πέντε λέξεων. Ἐντὸς ἑνὸς τετάρτου τῆς ὥρας συνετάχθη ἡ ἔκθεσις καὶ ὑπεβλήθη. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, εἶναι καλλίτερον νὰ καταργηθῶσιν αἱ Ἐπιτροπαί· διότι, ἂν πρόκηται νὰ ἐργάζωνται, ὡς εἰργάσθη ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπή, δὲν δύνανται νὰ ἔχουν οὐδὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, δὲν ἐξυπηρετοῦσιν οὐδένα σκοπόν. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτου Νομοσχεδίου, ἔπρεπε ν’ ἀφεθῇ εἰς ἡμᾶς ὁ καιρὸς νὰ μελετήσωμεν αὐτὸ, διότι εἶναι σπουδαιότατον· διότι πρέπει νὰ μελετηθῇ ἐν συγκρίσει καὶ πρὸς προηγούμενον Νομοσχέδιον, ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ καθιεροῦται νέα ἐντελῶς κλῖμαξ φορολογική, ἡ δὲ Κυβέρνησις προσδοκᾷ ἐξ αὐτοῦ μεγίστην αὔξησιν τῆς ἐκ τοῦ χαρτοσήμου προσόδου. Εἶναι ἄλλως τε γνωστὸν ὅτι, ὅτε ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως Νομοσχέδιον περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου, εἶχε συγκινηθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία καὶ ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος καὶ πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Νομίζετε, ὅτι τοιοῦτον Νομοσχέδιον ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ψηφίσετε ἄνευ προμελέτης;

§96Ι. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Σιμόπουλος ἠθέλησε ν’ ἀπευθύνῃ κατηγορητήριον κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρὸ πάντων ἐμοῦ, διότι δῆθεν ἠθελήσαμεν νὰ ὑποκλέψωμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐν ἀπουσίᾳ τῆς μειοψηφίας. Τοῦτο δὲν ἔχεται ἀληθείας. Ἐξ ἐναντίας μάλιστα ἐγὼ, κύριοι, μετῆλθον καὶ τὸν κλητῆρα τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι κατὰ τὴν δευτέραν συνεδρίασιν οὐδεὶς προσήρχετο· ἤρχετο ὁ εἷς καὶ ἔφευγεν ὁ ἄλλος. Δύω κλητῆρας εἶχον εἰς ἐνέργειαν καὶ τὸν κ. Σιμόπουλον ἰδίᾳ παρεκάλεσα νὰ ἔλθῃ. Προχθὲς εἰς τὴν προτελευταίαν συνεδρίασιν εἴδομεν ἀλλήλους εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ συνενοήθημεν, ὅτι τὴν ὀγδόην τῆς ἐπιούσης θέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν συνεδρίασιν, ἵνα σκεφθῶμεν περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ καπνοῦ, δὲν ἦλθεν· ἔστειλα μάλιστα τὸν κλητῆρα νὰ εὕρῃ ὅλα τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ συνέλθωσι νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον πολλὰ ἐξ αὐτῶν εἶχον τεθῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἄλλα τινὰ εἶχον ἀναγνωσθῆ εἰς ά. ἀνάγνωσιν. Τί ἐχρειάζετο λοιπὸν ἡ σκέψις τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅταν ἕνεκα τοῦ κατεπείγοντος τοῦ χρόνου ἡ Βουλὴ ἐπέτρεψε νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶχε κανονίσει τοιουτοτρόπως; Καὶ ὅμως διὰ νὰ ἐκτελέσωμεν τὸν τύπον τοῦ Κανονισμοῦ, συνετάξαμεν τὰς ἐκθέσεις τυπικῶς, διότι ἦτο ἀδύνατον εἰς ὀλίγας ὥρας ἢ μίαν ἡμέραν νὰ συζητήσωμεν ἓν κἂν νομοσχέδιον τοιοῦτον. Εἴχομεν συζητήσει τὸ περὶ καπνοῦ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐξήντλησε δύω συνεδριάσεις, καὶ μολαταῦτα δὲν ἤλθομεν εἰς ἀποτέλεσμα· καὶ ὁ κ. Τριγώνης, ὁ ἐκ Τριχωνίας Βουλευτὴς, ὑπέβαλεν ἴδιον νομοσχέδιον περὶ καπνοῦ, ἄλλος Βουλευτὴς περιέλαβεν ἐν τῇ ἐκθέσει τροπολογίαν, καὶ ὁ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς προέτεινε τρίτην τροπολογίαν, ἐὰν δὲν ἐγίγνετο δεκτὴ ἡ ῥιζικὴ κατὰ τοῦ φόρου, διότι ὑπεστήριζε τὸ μονοπώλιον. Ἴσως οὔτε σήμερον οὔτε αὔριον ἠθέλομεν φέρει ἔκθεσιν ἠτιολογημένην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ χαρτοσήμου. Τὸ νομοσχέδιον τῷ ὄντι αὐξάνει τὰς κλίμακας τῆς φορολογίας, ἑπομένως καὶ θὰ αὐξήσῃ ἡ φορολογία τοῦ χαρτοσήμου, ἀλλ’ ἡ ἐξέτασις ἀπαιτεῖ σπουδαίαν καὶ ἐκτενῆ μελέτην ὅλων τῶν προηγουμένων περὶ χαρτοσήμου νόμων, δι’ ἣν δὲν εἴχομεν τὸν καιρόν. Ποῖος δὲ κατέτριψε τὸν καιρὸν ἐπὶ ματαίῳ; ἡ Ἀντιπολίτευσις διὰ τῶν μακρῶν λόγων καὶ τῶν ἐν οὐ δέοντι· τώρα δὲν μένουν παρὰ ὀλίγαι ἡμέραι. Ἂν θελήσωμεν αὐτὰς τὰς ἡμέρας νὰ ἐξαντλήσωμεν εἰς τὰς σκέψεις τῶν Ἐπιτροπῶν, τίποτε δὲν θὰ κατορθώσωμεν. Ἂς ἔλθωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ νομοσχέδια, ἕκαστος δὲ Βουλευτὴς δύναται νὰ ἐκφέρῃ τὰς ἐπ’ αὐτῶν σκέψεις του. Καλὴ εἶναι καὶ ἀναγκαία ἡ προεξέλεγξις τῶν νομοσχεδίων, ἀλλ’ ὡς γίγνεται, οὐδὲν ὠφελεῖ. Τί σημαίνει τάχα ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς; Τί εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον εὔχεται νὰ περικοπῇ αὐτὴ ἡ δαπάνη, ἢ νὰ προστεθῇ ἑτέρα, τίποτε ἄλλο· οὐδεμίαν ἔχει ψῆφον ὁριστικόν· δὲν ἐπιτρέπεται αὐτῇ νὰ τροπολογήσῃ σπουδαίως τὸν Προϋπολογισμόν. Συντάσσομεν εὐχὰς καὶ τίποτε ἄλλο· ὁ τύπος τῆς προεξελέγξεως εἶναι σπουδαῖος, ὅταν ὑπάρχῃ ὁ ἁρμόδιος νὰ ἐκπληρωθῇ καιρός· τό γε νῦν ἔχον, ἄν τις ἐκ τῆς μειοψηφίας θέλῃ νὰ συντάξῃ ἐκτεταμένην καὶ ἠτιολογημένην ἔκθεσιν, οὔτε τὸ ἀπηγορεύσαμεν, οὔτε τὸ ἀπεκλείσαμεν, καὶ δύναται κάλλιστα νὰ συντάξῃ τὴν ἔκθεσίν του καὶ νὰ τὴν ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ὥστε παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ κατηγορητήριόν του ὁ κ. Σιμόπουλος.

§97ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔκαμα μίαν ἐξήγησιν. Ἐπειδή τινες τῶν Βουλευτῶν ἠγνόουν ὅτι ὑπάρχει ἔκθεσις, ἐξήγησα διὰ τίνα λόγον δὲν ἀντελήφθησαν τῆς γενομένης ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας ἐκθέσεως.

§98ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω εἰς τὸν κ. Σιμόπουλον, ὅτι ὁ ὑπαινιγμὸς, τὸν ὁποῖον ἀφῆκεν, ὅτι ἡμεῖς λαθραίως ἠθελήσαμεν νὰ εἰσαγάγωμεν τὰς ἐκθέσεις, εἶνε ἀνακριβής. Τῷ ὑπενθυμίζω, ὅτι συνενοήθημεν κατ’ ἐπανάληψιν νὰ διέλθωμεν συντόμως τὰ νομοσχέδια, καὶ διότι ἀμφότεραι αἱ πτέρυγες ἐδήλωσαν, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν... Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ τὰ εἰσαγάγῃ ἄνευ ἐκθέσεως, πρόκειται περὶ σπουδῆς, περὶ ταχύτητος, ἡ ὁποία δὲν δίδει καιρὸν νὰ μελετήσωμεν ἄρθρον πρὸς ἄρθρον καὶ νὰ ὑποβάλωμεν ἀναλόγους ἐκθέσεις.

§99Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀφοῦ ἔχομεν τὸ σύστημα τῆς μονοβουλίας, νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν τήρησιν τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ τῶν ὁποίων παρέχεται ὁ χρόνος εἰς τὸ Σῶμα, ὅπως σκέπτεται περὶ τίνος πρόκειται νὰ νομοθετήσῃ. Αἱ διατάξεις αὗται εἶναι οὐσιωδέσταται. Ἐὰν εἴχομεν καὶ δεύτερον νομοθετικὸν Σῶμα, ἠδυνάμεθα βεβιασμένως, οὕτω πως νὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν νομοσχεδίων σπουδαίων· ἀλλὰ μὴ ὑπάρχοντος δευτέρου Σώματος, ὀφείλει ὁ Πρόεδρος νὰ τηρῇ αὐστηρῶς τὸν Κανονισμὸν καὶ νὰ μὴ ἀφίνῃ εἰς οὐδεμίαν περίστασιν νὰ κατατάσσωνται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν νομοσχέδια χωρὶς προηγουμένως νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπὴν, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην της. Ἂν δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐκθέτῃ τὴν γνώμην της μετά τινα ὡρισμένον χρόνον, τότε νὰ προβαίνῃ τὸ Σῶμα ἄνευ ἐκθέσεως· ἐννοῶ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἓν νομοσχέδιον θεωρεῖται κατεπεῖγον. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι τὸ κατεπεῖγον νὰ τὸ καταστήσω γενικὸν κανόνα, διότι τότε ἀπομακρυνόμεθα ἀπὸ τὰς διατάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν πρὸς τὴν ὀρθὴν διεύθυνσιν τῶν νομοθετικῶν ἐργασιῶν μας. Ἂν δὲν εἴχομεν, κύριοι, οὐδένα λόγον διὰ νὰ ἀμφιβάλωμεν περὶ τῶν ἔργων τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο περιττὸν νὰ γίνωνται αἱ συζητήσεις. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑποτίθεται, ὅτι ὡς ἄνθρωποι ὑποπίπτουν εἰς λάθη καὶ οἱ Ὑπουργοὶ, διὰ τοῦτο ἐκάμομεν Κανονισμὸν καὶ ἐτέθησαν διατυπώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας εἰσάγονται καὶ ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια. Ὅλαι αὐταὶ αἱ διατυπώσεις, ὑπαρχούσης μονοβολίας, πρέπει νὰ τηρῶνται αὐστηρότατα.

§100ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι πάλιν λαμβάνει χώραν παρεννόησις. Δὲν πρόκειται περὶ παραβιάσεως διτάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν ἄνευ τῆς τηρήσεως τῶν διατάξεων αὐτῶν τὴν συζήτησιν τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ περὶ ἄλλου τινὸς λόγου. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παρνασσίδος βουλευτὴς, ὅτι πᾶσαι αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ ἐτηρήθησαν, ὅτι ὑπεβλήθη ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦτο γεγραμμένη κατὰ τύπον ὅλως ἴδιον, διέφυγε τὴν προσοχὴν τῶν λαβόντων τὰ ἀντίτυπα τῆς ἐκθέσεως, ὑπολαβόντων, ὅτι τὸ ἔντυπον, ὅπερ διενεμήθη αὐτοῖς, δὲν ἦτον ἡ ἔκθεσις, καὶ ἑπομένως μὴ ἀναγνωσάντων αὐτήν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παρνασσίδος βουλευτὴς σκοπὸν εἶχε διὰ τούτων νὰ ἐλέγξῃ τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπῆς, ὡς μὴ ἐκπληρώσασαν τὸ καθῆκον αὑτῆς, νὰ παραστήσῃ τὴν ἀτέλειαν, ἡ ὁποία κρατεῖ κατὰ τὴν προεξέλεγξιν τῶν νόμων ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς. Οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, οὐδεὶς ἰσχυρίζεται, ὅτι ἡ προεξέλεγξις τῶν νόμων ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς δὲν διεξάγεται ἀτελῶς. Δυστυχῶς καὶ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθη ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν νέαν τάξιν τῶν πραγμάτων ἀπὸ τοῦ 1862, καὶ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει πρότερον, ἀπέτυχον. Πρὸ τοῦ 1862 ἡ Βουλὴ διῃρεῖτο εἰς Τμήματα, τὰ Νομοσχέδια ἐπέμποντο εἰς αὐτὰ, ἕκαστον Τμῆμα συνήρχετο ἐν συνεδριάσει, συνεζήτει ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου, καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν ἐξέλεγεν ἕκαστον ἕνα Εἰσηγητὴν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνετίθετο νὰ διερμηνεύσῃ τὴν γνώμην τοῦ Τμήματος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀπετελεῖτο ἐξ ἑνὸς Εἰσηγητοῦ ἑκάστου Τμήματος. Ἡ Ἐπιτροπὴ, ἡ οὕτως καταρτιζομένη, ἐμελέτα αὖθις τὸ Νομοσχέδιον ἐν τῷ ἰδίῳ κύκλῳ, εἰς τὸν ὁποῖον μετεβιβάζοντο αἱ γνῶμαι αἱ προταθεῖσαι ἐν ἑκάστῳ Τμήματι, καὶ δι’ ἑνὸς Εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας ἐγίνετο ἔκθεσις πρὸς τὴν Βουλὴν. Ἀλλ’ οὐδὲν τοιοῦτον ἐγίνετο καὶ τότε, διότι μόλις κατωρθοῦτο τὰ συνέλθῃ τὸ Τμῆμα καὶ διορίσῃ Εἰσηγητὴν, πολλάκις δὲ δὲν ἐγίνετο καὶ ἔκθεσις, οὐδ’ ἐξετίθεντο, εἰμὴ μόνον αἱ γνῶμαι τοῦ Εἰσηγητοῦ. Τὸ ἀποτυχὸν τοῦτο σύστημα ἐζήτησεν ἡ Βουλὴ ν’ ἀντικαταστήσῃ δι’ ἑτέρου, ὅτε τὸ πρῶτον συνῆλθε μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως, καὶ παρεδέχθη τὸ σύστημα τῶν Εἰδικῶν Ἐπιτροπῶν ἐπὶ ἑκάστου κλάδου τῆς Δημοσίας Διοικήσεως. Ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ τὸ σύστημα τοῦτο ἀπέτυχεν, ἀμφιβάλλω δὲ ἂν συνέβη μέχρι τοῦδε—ἂν δὲ συνέβη ἦτο ἐξαίρεσις—νὰ μελετηθῶσιν εὐρέως τὰ Νομοσχέδια ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς, εἰς τὰς ὁποίας εἶχον ταῦτα σταλῆ. Ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν μαρτυρίαν πάντων, ὅσοι εἰργάσθησαν κατὰ τὴν διαλυθεῖσαν Βουλήν, ἂν τὰ πλεῖστα τῶν Νομοσχεδίων δὲν εἰσήγοντο εἰς τὴν συζήτησιν ἄνευ ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Οὐδεμία ὑπάρχει, κύριοι, πρόθεσις νὰ ὑποκλαπῇ ἡ γνώμη ἢ ἡ ψῆφός τινος, εἴτε βουλευτοῦ, εἴτε μέλους κόμματος. Μοὶ ἔκαμε μάλιστα ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν δὲν ὀφείλω ν’ ἀποκρύψω, διότι ἀνάγεται εἰς ἄνδρα συνάδελφόν μας, τὸν ὁποῖον ἐγὼ τιμῶ διὰ τὴν νοημοσύνην καὶ διὰ τὴν περὶ τὰ οἰκονομικὰ ἐμπειρίαν του, μοὶ ἐνεποίησε, λέγω, ἐντύπωσιν, ὅτι παρεπονεῖτο ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος, ὅτι ἡ ἐργασία τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἦτο πλήρης καὶ ἀρτία, ὡσὰν αὐτὸς νὰ ἔσχεν ἀνάγκην αὐτῆς, ἵνα σχηματίσῃ ἰδίαν γνώμην. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κατέχει πᾶσαν τὴν νομοθεσίαν περὶ χαρτοσήμου, ὡς οὐδεὶς ἕτερος τῶν κυρίων βουλευτῶν, καὶ εἶναι ἐκ τῶν ὀλίγων, οἵτινες δύνανται νὰ συνεισφέρωσιν ἀληθῶς φῶτα ἐπὶ Νομοσχεδίων παραπλησίων. Πᾶς ἄλλος ἔπρεπε ν’ ἀπευθύνῃ παράπονον πρὸς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ὡς μέλος τῆς μειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ἔχων δικαίωμα νὰ διερμηνεύσῃ τὰς ἰδίας γνώμας καὶ τὰ ἴδια φῶτα ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, δὲν τὸ ἔπραξε. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐξεδηλώσαμεν ἐπιθυμίαν, οὐδὲ ἔχομεν πράγματι ἐπιθυμίαν νὰ περιορίσωμεν τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, οὐδὲ δικαιολογεῖται ὁ προαγορεύσας ἀφίνων ὑπαινιγμοὺς καὶ λέγων ἐντεῦθεν, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν, καὶ ὅτι νὰ δίδωμεν τὰ Νομοσχέδια εἰς τοὺς ζητοῦντας ν’ ἀναγνώσωσιν αὐτά. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι, ὅτι πολλάκις κατὰ τὸ παρελθὸν εἰσήχθησαν Νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν ἄνευ εἰσηγητικῶν ἐκθέσεων, καὶ πολλάκις συνεζητήθησαν τοιαῦτα πρὶν ἢ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς Ἐπιτροπάς. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ σταλῶσιν εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, αἱ Ἐπιτροπαὶ ὅμως δυσκόλως συνέρχονται, εἶναι καὶ ἡ ὥρα τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἥτις δὲν συμβιβάζεται πολὺ μὲ τὴν φιλοπονίαν· παρέρχονται 24 ἕως 40 ὧραι καὶ δὲν κατορθοῦται νὰ συνέλθῃ ἡ Ἐπιτροπή. Τέλος κατωρθώθη νὰ συνέλθῃ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν, ἥτις εἴτε ἐμελέτησε τὸ Νομοσχέδιον εἴτε μὴ, τοῦτο ἀνάγεται εἰς τὴν ἰδίαν αὐτῆς εὐθύνην, ὑπέβαλεν ὅμως ἔκθεσιν, ἥτις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη. Ἂν ἦτο γραμμένη κατὰ τρόπον, ὥστε ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ πλανηθῇ τις, τοῦτο δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς λόγος πρὸς ἀναβολὴν νέαν τῆς συζητήσεως; Ἡμεῖς ἀναβάλλομεν ὅσον θέλετε. Ἀλλὰ 15 ἕως 16 ἡμέραι ὑπολείπονται νὰ ἐργασθῶμεν καὶ κατ’ αὐτὰς πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν δυνατήν, ἄνευ βεβαίως διαταράξεως τῆς ἰσότητος τῆς φορολογίας, ἄνευ καταθλίψεως τοῦ φορολογουμένου λαοῦ, τὴν δυνατὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων, προτείνομεν δὲ τοιαύτην αὔξησιν ἐσόδων ἢ παραπλησίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν εἶχε προτείνει ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις κατὰ τὴν παρελθοῦσα Περίοδον τῆς Βουλῆς. Λέγω παραπλησίαν, διότι δὲν προτείνομεν αὔξησιν τῶν δικαστικῶν τελῶν, καθ’ ὧν εἴμεθα κεκηρυγμένοι πολέμιοι αὐξήσεως τοιαύτης. Νομίζομεν, ὅτι τὰ δικαστικὰ τέλη πρέπει νὰ μειωθῶσιν, ἵνα κατασταθῇ ἡ δικαιοσύνη προσιτή. Ἐπροτείναμεν διὰ τοῦτο μεταβολὴν τῆς κλίμακος, προσεθέσαμεν διατάξεις περὶ ἐπιβολῆς φόρου κατὰ τὴν μεταβίβασιν τῶν κτημάτων. Τίς ἀρνεῖται εἰς πάντας ὑμᾶς νὰ συζητήσητε καὶ ἅπαξ καὶ δὶς καὶ διὰ μακρῶν καὶ διὰ βραχέων; Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι ὑπολείπονται ὀλίγαι ἡμέραι, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἐὰν μείνῃ ἄνευ τῶν Νομοσχεδίων αὐτῶν, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Προϋπολογισμόν, ὁ δὲ Τόπος ἡμῶν θέλει μείνει ἐν πλήρει παραλυσίᾳ. Βεβαιώνω δὲ ὑμᾶς, κύριοι, ὅτι ἂν τοιαῦτά τινα συμβῶσι, δὲν γνωρίζω πόσοι καὶ ποῖοι δύνανται νὰ ἔχωσι τὸ θάῤῥος νὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ κυβερνήσωσι τὸν Τόπον· ἂν δὲ μείνωμεν ἐν τοιαύτῃ παραλυσίᾳ, ἀμφιβάλλω ἂν ἡ Βουλὴ ἢ ἡ κοινωνία εὕρῃ ἐν ἡμῖν μεγάλην πρὸς τοῦτο προθυμίαν.

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (Ἐγειρόμενοι). Εἰς τὰς πέντε, κύριε Πρόεδρε.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 1 Μ. Μ). Ὥρα 6 παρὰ ¼. (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἐξηκολούθησεν ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις).

§103Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον Καλαμῶν ἐξητάσθησαν οἱ κληρωτοὶ ἐπίστρατοι, οὓς μετέφερεν ἐνταῦθα εἷς ἐνωμοτάρχης καὶ ὡδήγησεν εἰς τὴν χωροφυλακήν, ἔνθ’ ἀφοῦ τοὺς ἠρίθμησε τοὺς ἀπέλυσεν, εἰπὼν εἴς τινας, ὅτι εἰς τὸ φύλλον πορείας δὲν εἶναι γεγραμμένοι. Ἐπειδὴ οὗτοι οὔτε τοὺς δρόμους γνωρίζουν, οὔτε εἰς ποῖον στρατῶνα νὰ διευθυνθῶσι, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν, ἐξ ὧν πολλοὺς ἔχω εἰς τὴν οἰκίαν μου.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν Ἐπιτροπῆς περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ. (Ὅρα Παράρτημα). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς Διπλωματικῆς καὶ Διερμηνευτικῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον)

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, περὶ Ἀρχειοφυλάκων ἐν τοῖς πολυμελέσι Δικαστηρίοις. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καπνοῦ. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, καὶ κατ’ ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον....

§110ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15; (ἐγείρονται πλείονες τῶν 15). Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουν Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν Ὄχι. (Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 150, ἐξ ὧν 111 ὑπὲρ τοῦ συνόλου, 29 κατ’ αὐτοῦ, καὶ 20 ἠρνήθησαν ψῆφον· ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς ά. συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἴνου εἰς ά. συζήτησιν).

§113ΤΙΝΕΣ (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τὸ σύνολον.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 147, ἐξ ὧν 111 εἶπον Ναὶ, 28 εἶπον Ὂχι καὶ 8 ἠρνήθησαν ψῆφον ὥστε ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς ά. συζήτησιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν κερδῶν τῶν ἀνωνύμων Ἑταιριῶν.

§116Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε. Φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἰς τὰς ἀνωνύμους Ἑταιρίας ὁ ὑπάρχων νόμος ἐπιβάλλει φόρον 3% ἐπὶ τῶν κερδῶν, καὶ δὲν πρέπει νὰ νομίζητε, ὅτι αἱ ἀνώνυμοι Ἑταιρίαι εἶναι ἀφορολόγητοι ἐν Ἑλλάδι φορολογοῦνται, ἀλλὰ δὲν φορολογοῦνται αὐτῷ μόνον τῷ φόρῳ, ἐπιβάλλεται καὶ φόρος ἐπιτηδεύματος, ἐπιβάλλεται καὶ φόρος ἐπὶ τῶν τοκομεριδίων. Ἂν δὲ ἀθροίσητε τὸ ὅλον αὐτῶν τῶν φόρων, ἀποδεικνύεται, ὅτι οἱ φόροι, τοὺς ὁποίους πληρόνουν αἱ ἀνώνυμοι Ἑταιρίαι, ἀνέρχονται εἰς 9% καὶ πλέον. Ἕνεκα τῆς κρίσεως τῆς οἰκονομικῆς ἢ τῆς χρηματικῆς, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελεῖ ὁ Τόπος, ὁ νέος αὐτὸς φόρος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βλάψῃ τὰς Ἑταιρίας, διότι αἱ Ἑταιρίαι αὗται οὐδὲν παρουσιάζουσι τό γε νῦν κέρδος. Ἡ Πιστωτικὴ δὲν δίδει μέρισμα, ἡ Ἑταιρία τοῦ Λαυρίου δὲν δίδει μέρισμα, οἱ Σιδηρόδρομοι μόλις ἱδρυθέντες δὲν δίδουν κέρδη, δυνάμενα νὰ φορολογηθῶσι. Ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία εἶναι εἰς παθητικὴν κατάστασιν, δὲν παρουσιάζει κέρδη, ἄρα δὲν δύνανται νὰ φορολογηθοῦν. Ἡ Βιομηχανικὴ παρουσιάζει κέρδος, καὶ τὸ κέρδος αὐτὸ ἀνέρχεται εἰς τρεῖς δραχμὰς ἐπὶ ἑκάστης μετοχῆς, τὸ ὅλον κέρδος αὐτῆς εἶναι 335 χιλ. δραχμαί· ἐπὶ αὐτῶν πληρόνει, λόγῳ τοῦ φόρου, 10 χιλ. δραχμῶν πληρόνει ἐπιτήδευμα, πληρόνει καὶ ἐπὶ τῶν τοκομεριδίων, ἐν ἀναλογίᾳ δὲ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πληρόνουν αὐταὶ αἱ Ἑταιρίαι ἐπὶ τῶν τοκομεριδίων, ὅταν ἔχουν τοκομερίδια, φόρον ἀνώτερον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον πληρόνει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Ἄρα ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἐπιψηφισθῇ καὶ ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὰς Τραπέζας αὐτὰς δι’ ἑνὸς φόρου 5%, εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος καθιεροῖ τὴν ἀνισότητα, εἶναι νόμος ἄδικος, εἶναι νόμος παντελῶς ἀνωφελής. Δὲν πρόκειται εἰμὴ μόνον νὰ ῥίψωμεν στάκτην εἰς τὰ ὄμματα τοῦ κόσμου· ἀλλὰ, κύριοι, ῥίπτοντες στάκτην εἰς τὰ ὄμματα τοῦ κόσμου, ἐπιφέρομεν οὐσιώδη βλάβην εἰς τὸν Τόπον, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ὑπὸ φοβερὰν χρηματολογικὴν κρίσιν· διότι ὁ φόρος αὐτὸς θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα, ὄχι νὰ φορολογήσῃ τὰ ὑπάρχοντα κέρδη, ἀλλὰ νὰ ἀποξενώσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ ξένα κεφάλαια, ἀπὸ τὰς Ἀγορὰς τῆς Ἑλλάδος. Αἱ μετοχαὶ τῶν Τραπεζῶν αὐτῶν εὑρίσκονται εἰς χεῖρας Ἑλληνικάς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀνορθώσῃ ὀλίγον τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Τόπου, εἶναι νὰ προσέλθωσι χρήματα ἔξωθεν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, τίς μανθάνων ὅτι, ἐνῷ Ἑταιρίαι εὑρίσκονται ὑπ’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, διατελεῖ δὲ ὁ Τόπος ὑπὸ τρομερὰν οἰκονομικὴν κρίσιν, παρουσιάζεται μία Κυβέρνησις καὶ ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ ἐπὶ τῶν μὴ ὑπαρχόντων κεφαλαίων φόρον 5%, τίς εἶναι δυνατὸν, λέγω, μανθάνων, ὅτι διευθύνομεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, τίς εἶναι δυνατὸν νὰ προσέλθῃ ἐνταῦθα φέρων τὰ κεφάλαιά του, ἀφοῦ δύναται νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ὅταν φορολογοῦνται τὰ κεφάλαια εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ὅτι ἐφυγαδεύθη τὸ κεφάλαιον ἐν Ἑλλάδι, φορολογοῦνται μὲ 5% καὶ καταλαμβάνονται ἀπὸ τὸν φόβον, ὅτι ἂν αὔριον παρουσιασθῇ μία βελτίωσις πραγμάτων, θὰ φορολογοῦνται μὲ 15 καὶ 20; ἕκαστος θὰ εἴπῃ μακρὰν τοῦ τόπου αὐτοῦ, μακρὰν τοῦ τόπου αὐτοῦ, ὅστις δὲν γνωρίζει πῶς διαχειρίζεται τὰ κεφάλαια, ὅστις δὲν γνωρίζει μὲ ποῖον τρόπον πρέπει νὰ προάγῃ καὶ ἀναπτύσσῃ τὰς δυνάμεις αὑτοῦ. Ἐγείρομεν λοιπὸν τεῖχος Κινεζικὸν μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν κεφαλαίων τῶν ἔξω, μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν ὁμογενῶν μας, ἂν ὑπάρχουν ἀκόμη δυνάμενοι νὰ ἔλθουν ἐδῶ. Ἀδύνατον εἶναι, κύριοι, ὅταν ὑπὸ τοιούτους ὅρους διευθύνωμεν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, ἀδύνατον νὰ προσελκύσωμεν κεφάλαια. Ἡ μεγάλη ζημία λοιπὸν, ἣν προβλέπω ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ, εἶναι, ὅτι ἀποξενούμεθα ἐκ τῶν ξένων κεφαλαίων, ἡ δὲ ἀποξένωσις ἀπὸ τὰ ξένα κεφάλαια, μὴ παίζωμεν, εἶναι καταδίκη τῆς Ἑλλάδος εἰς θάνατον ἀπὸ μαρασμόν. Τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, κύριοι, εἶναι λεπτὰ, εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιδέχονται λύσιν ἀπότομον· νομίζει τις, ὅτι δύναται νὰ ἐξεύρῃ πόρους, καὶ αἰφνιδίως ἀντὶ νὰ ἐξεύρῃ πόρους, πλάττει ζημίας, ἐπιφέρει καταστροφάς. Διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ μακρηγορήσω περισσότερον, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω· εἶπον ἀρκετὰ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ θερμῶς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἂς ἐπέλθῃ πρῶτον μία βελτίωσις· ἂς ἴδωμεν, ὅτι ἔφθασαν αἱ Ἑταιρίαι αὐταὶ νὰ ἔχουν κέρδη, καὶ τότε ἂς ἐπιβάλωμεν φόρους. Ἀλλὰ τό γε νῦν ἔχον εἰς αὐτὴν τὴν λυπηρὰν κατάστασιν, δὲν πρέπει νὰ θελήσωμεν νὰ ἐκμυζήσωμεν τὰς ἀνωνύμους Ἑταιρίας καθ’ ὁλοκληρίαν, ὄχι νὰ τὰς ἐκμυζήσωμεν, ἀλλὰ νὰ τὰς ἀπελπίσωμεν, νὰ ἀποξενώσωμεν τοὺς ἄλλους ἀπὸ αὐτὰς, διότι τὸ τοιοῦτον θὰ ἔχῃ ὀλέθρια ἀποτελέσματα εἰς τὸν Τόπον.

§117Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, κατέστη αἵρεσις εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἂν εἰς τὴν φορολογίαν θὰ ἀκολουθήσῃ τὸ Τουρκικὸν σύστημα, δηλαδὴ νὰ φορολογῇ τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν, τὴν ἐργασίαν τοῦ γεωργοῦ, τὴν ἐργασίαν τοῦ βιομηχάνου καὶ τὴν ἐργασίαν τοῦ ποιμένος, τὰ δὲ κεφάλαια νὰ μένωσιν ἀφορολόγητα. Αὐτὴ ἡ αἵρεσις ὑπεστηρίχθη ἀπό τινων ἐτῶν, καὶ ἰδίως κατὰ τὰ τρία τελευταῖα, ὅτε ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διῴκει τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὴν αἵρεσιν λοιπὸν ταύτην τὰ κεφάλαια πρέπει νὰ ἦναι ἀφορολόγητα· μάλιστα ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ κ. Τρικούπης εἶπεν, ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τῶν κεφαλαίων εἶναι σόλοικος. Βέβαια πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ Τουρκικὸν σύστημα, διότι ἡ Τουρκία ἐφορολόγει τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν, διότι Χριστιανοὶ εἰργάζοντο εἰς τὰ ἀκίνητα κτήματα, ἐφορολόγει τοὺς ποιμένας διότι οἱ ποιμένες ἦσαν Χριστιανοί, ἐφορολόγει τὰς τέχνας, διότι τεχνῖται ἦσαν Χριστιανοί. Λοιπὸν πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸ αὐτὸ σύστημα, νὰ φορολογῶμεν πάντοτε τὴν ἰδιοκτησίαν τὴν ἀκίνητον, ἔχουσαν ἐν αὐτῇ τὴν ἐργασίαν, οὐδέποτε ὅμως τὰ κεφάλαια! Ἀπορῶ δὲ πῶς ἀνήκει εἰς τὴν αἵρεσιν αὐτὴν καὶ ὁ κ. Μεσσηνέζης, ἀνήκων εἰς μίαν Ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία ἔχει ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν πολύτιμον καὶ εἶναι βεβαρημένη μὲ τόσα βάρη, καὶ τὸ χειρότερον βάρος, ὅτι ἐνῷ ὁ ἰδιοκτήτης καταβάλλει ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, ἔρχεται στιγμὴ καὶ δὲν ἀπολαμβάνει τίποτε ἕνεκα καιρικῶν περιστάσεων. Εἰς 9%, λέγει ὁ κ. Μεσσηνέζης, ἀναβαίνει ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καθαροῦ κέρδους τῶν Ἑταιριῶν· πόσα ἀναβαίνει κ. Μεσσηνέζη, ὁ φόρος τῆς σταφίδος ἐπὶ τοῦ καθαροῦ κέρδους;

§118ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. 50%.

§119ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἄλλοτε ὑπελόγισα τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου καὶ τὸν εὗρον ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος 33%. Ποῖον εἰσόδημα δίδει ὁ βοῦς, ὁ ὁποῖος πληρώνει 15 δραχμάς;

§120ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πενῆντα.

§121ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς ὀλιγίστας Ἐπαρχίας ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ 150 δραχμῶν καρποὺς, καὶ ἐκείνους ἀκαθαρίστους· διότι, ἂν ἀφαιρέσω τὸν σπόρον, τὴν ἀξίαν τῶν βοῶν καὶ ἐργαλείων, τὸ σκάλισμα, τὸ βότανον, τὸ θέρος καὶ συλλογὴν, ποῖον εἰσόδημα μένει καθαρὸν εἰς τὸν γεωργόν; Ἂν λογαριάσωμεν καλὰ αὐτὰ, δὲν καθαρίζουν εἰς τὸν γεωργὸν οὔτε 30 ἀπὸ τὰς 150, τὰς ὁποίας θὰ ἀποφέρῃ ὁ βοῦς. Λοιπὸν αὐτὰς τὰς τάξεις πρέπει νὰ φορολογῶμεν αἰωνίως, τὰ κεφάλαια δὲ νὰ τὰ ἀφήσωμεν ἀφορολόγητα; Μᾶς ἔγινε καὶ ἡ ἀπειλὴ, ὅτι θὰ λείψουν τὰ κεφάλαια καὶ θὰ ἀνεγείρωσι μεταξὺ ἡμῶν καὶ αὐτῶν Κινέζικον τοῖχος. Κύριε Μεσσηνέζη, ὅτε δὲν εἴχομεν τὰ τόσον ῥιφθέντα ἐν Ἑλλάδι μεγάλα πλούτη, δὲν εἴχομεν φθάσει εἰς τὴν σημερινὴν στενοχωρίαν, εἰς ἣν μᾶς φέρει ἡ ἀναπτυχθεῖσα μεγάλη πτωχεία. Ὅταν ἦλθον εἰς τὰ 1873 οἱ ὑπὸ τοῦ κ. Μεσσηνέζη ἐγκωμιαζόμενοι πλούσιοι ὁμογενεῖς, ἴσως ἂν μᾶς ἔφερον 100, μᾶς ἐπῆραν ὅμως χίλια· ἦλθον καὶ μὲ τὴν ἐργασίαν ἐπὶ τοῦ Λαυρίου μᾶς ἤνοιξαν ἐνταῦθα τὸ κατάστημα τῆς ἀπογυμνώσεως, καὶ ἐξακολουθοῦν ἀκόμη, ὥστε δὲν ἄφησαν οὔτε τὴν πλύστραν, διότι καὶ αὐτὴν τὴν ἠπάτησαν! Αὐταὶ εἶναι, κ. Μεσσηνέζη, αἱ εὐεργεσίαι τῶν κεφαλαίων τῶν ὁμογενῶν; Καὶ διατί θὰ λείψουν τὰ κεφάλαια; Πόσον τὰ φορολογοῦμεν; 9% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ κέρδους.

§122ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μόνον 5% εἶναι ἐσφαλμένοι οἱ ὑπολογισμοί του.

§123ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ δεχθῶ τὸν ὅρον τοῦ κ. Μεσσηνέζη μὲ 9%. Ὁ κ. Καλλιγᾶς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι ὁ δικαιολογημένος φόρος ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος εἶναι τὸ 20%· καὶ ὁ Καλλιγᾶς εἶναι ἐκ τῶν πρώτων, οἵτινες εἶχον εἰσοδήματα ἀπὸ κεφάλαια· μόνον ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐσοδεύει 120,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος· καὶ κατὰ τὸν κ. Μεσσηνέζην, ὁ κ. Καλλιγᾶς διὰ τὰς 120,000 δραχμὰς δὲν πρέπει νὰ πληρώσῃ ἥμισυ καὶ ἓν τοῖς ἑκατὸν, ὁ δὲ πτωχὸς γεωργὸς, χειρώναξ καὶ ποιμὴν ἂν ἐσοδεύῃ 120 μόνον δραχμὰς καθαρὰς, πρέπει νὰ πληρώσῃ 20 καὶ 30. Καὶ ὁ κ. Καλλιγᾶς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς παρίστα ἐνταῦθα εὐτυχοῦντας τοὺς γεωργοὺς, τοὺς ποιμένας, τοὺς βιομηχάνους, καὶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ, ἥτις παρουσίαζε καὶ τὸ ἰσοζύγιον, ἑπομένως τὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος οἰκονομικῶς ῥόδινα, ἀλλὰ γενόμενος τώρα μέλος τῆς Διοικήσεως τῆς Τραπέζης διὰ τῆς ὑπογραφῆς του κηρύττει αὐτὰ δυστυχῆ καὶ σκοτεινά. Βλέπετε λοιπὸν, κ. Μεσσηνέζη, ὅτι οἱ τῆς Σχολῆς, εἰς ἣν ἀνήκετε, παρουσιάζουν τὰ οἰκονομικὰ πράγματα τῆς Πατρίδος μας ὄχι πάντοτε τὰ αὐτὰ, ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὰς σχετιζομένας μὲ τὰ συμφέροντά των περιστάσεις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, κ. Μεσσηνέζη, καὶ ἂς ἀφήσωμεν τὰς φιλοσοφίας καὶ τὰ ἐξαγόμενα ἐκ τῶν βιβλίων. Εἶναι καιρὸς πλέον νὰ ῥυθμίζωμεν τὰ οἰκονομικά μας μὲ τὰ πράγματα καὶ τὴν πεῖραν τούτων· καθόσον, κυβερνωμένης τῆς Ἑλλάδος μὲ ξένας παραδόσεις καὶ βιβλία, ἐφθάσαμεν ὅπου εὑρισκόμεθα· καὶ ἀφοῦ παρελάβομεν τὴν Πατρίδα ἀπὸ τοὺς πατέρας μας πτωχοτέραν μὲν, ἀλλ’ εὐτυχεστέραν, διότι ἐβάδιζον ἐκεῖνοι καὶ εἰς τὰς δαπάνας καὶ φορολογίας των σύμφωνα μὲ τὰς δυνάμεις τοῦ Τόπου, ἡμεῖς εἰσελθόντες εἰς τὰ σχέδια ξένων ἐθίμων καὶ ἀναγκῶν κατηντήσαμεν εἰς ἀνέχειαν, ὁποίαν δὲν εἶχον ἐκεῖνοι, ὅταν τὴν παρέλαβον κατεστραμμένην ἀπὸ τὸν Ἰμβραίμην καὶ Κιουταχῆ (χειροκροτήματα).

§124Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριοι, δὲν ἐπιτρέπεται πλανώμενοι νὰ πλανῶμεν, καὶ νὰ πλανῶμεν, προκειμένου λόγου περὶ ζωτικωτάτων ζητημάτων. Ἰσχυρίζεται ὁ προλαλήσας, ὅτι τὰ κεφάλαια δὲν φορολογοῦνται ἐν Ἑλλάδι. Δὲν ἠξεύρω ἂν τὰ ἄλλα κεφάλαια φορολογοῦνται ἢ ὄχι, ἀλλὰ τὰ κεφάλαια τῶν Τραπεζῶν αὐτῶν σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι φορολογοῦνται πλέον τῶν 9%. Ἀλλὰ δὲν ἀπολαμβάνει τὸ Κράτος μόνον αὐτῶν τῶν φόρων, κ. Δημητρακάκη, ἀπὸ τὰς Τραπέζας αὐτάς· ἀπολαμβάνει καὶ ἄλλων ἀκόμη, διότι αἱ Τράπεζαι αὐταὶ κυκλοφοροῦσι 10 καὶ 15 ἑκατομμύρια διὰ συναλλαγμάτων, καὶ διὰ τοῦ χαρτοσήμου εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἄλλα 10%.

§125ΤΙΝΕΣ. Ἄ! ἄ! Ποῖος τὰ πληρώνει αὐτά; οἱ ὀφειλέται.

§126ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ διὰ νὰ εἰσπράξητε τὸ φόρον αὐτὸν, πρέπει νὰ ἔχετε κεφάλαια εἰς κυκλοφορίαν.

§127ΤΙΝΕΣ. Ποῖος τὸν πληρόνει τὸν φόρον;

§128ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀδιάφορον ποῖος τὸν πληρόνει. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συζητῶμεν λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὰ πράγματα. Ἄν δὲν ὑπάρχουν χρήματα, δύναται νὰ γίνῃ κατανάλωσις χαρτοσήμου; Ποία πρᾶξις θὰ γείνῃ τότε; Αὐταὶ αἱ Τράπεζαι ἔχουν ἑκατομμύρια δανείσει ἐπὶ ἐνεχύρῳ, ἐπὶ ὑποθήκῃ· ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν πράξεων εἰσπράττεται φόρος. Λέγετε ὅτι εἰσπράττεται ἀπὸ τὸν δανειζόμενον, ἀλλ’ ὁ δανειζόμενος ὠφελεῖται ἐκ τῶν χρημάτων, καὶ διότι ὠφελεῖται εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσῃ. Λοιπὸν ὅταν δὲν ὑπάρχουν κεφάλαια, ὅταν δὲν ἠμπορῇ τις νὰ δανεισθῇ διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας του ἢ διὰ νὰ φέρῃ εἰς πέρας μίαν ἐπιχείρησίν του, τότε βεβαίως δὲν πληρόνει, ἀλλὰ δὲν εἰσπράττει καὶ τὸ Δημόσιον οὐδ’ ὀβολόν. Πολυτρόπως, κύριοι, τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς κυκλοφορίαν, φορολογοῦνται, καὶ μὴ ἔχετε τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν φορολογοῦνται. Τὰ μεγάλα κεφάλαια δὲν φορολογοῦνται· καὶ ποῖα εἶναι αὐτά; σήμερον εἶναι τὸ χρέος τοῦ Δημοσίου 170 ἑκατομμύρια· τὰ κεφάλαια αὐτὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ φορολογήσητε. Δὲν φορολογεῖται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, δὲν φορολογεῖται δυνάμει τῶν συμβάσεων ἡ Ἰωνικὴ, δὲν φορολογεῖται ἡ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, διότι εἶναι ξένη, δὲν ἔχει οὔτε ἰσολογισμὸν οὔτε τίποτε ἐδῶ, δὲν φορολογεῖται ἡ τῆς Ἠπειροθεσσαλίας. Ποῦ λοιπὸν θὰ στραφῆτε; κατὰ τῶν Σιδηροδρομικῶν ἑταιριῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ὕπαρξιν, κατὰ τῶν Ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν ἕνα ἐθνικώτατον σκοπὸν, τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας καὶ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ναυτιλίας. Πρόκειται νὰ φορολογήσητε καὶ δύω Τραπέζας, αἱ ὁποῖαι μειονεκτοῦσι πρὸς τὰς ἄλλας Τραπέζας, διότι δὲν ἔχουν τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα ἔχουν αἱ ἄλλαι. Σήμερον, κύριοι, δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐκδίδετε μίαν ἀπόφασιν προγραφῆς κατὰ καταστημάτων, τὰ ὁποῖα ἱδρύθησαν ἐδῶ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἀμφισβητήσετε, ὅτι συνετέλεσαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Τόπου. Ἄν, κύριοι, διότι ἤμεθα ἄπειροι τῆς χρήσεως τῶν κεφαλαίων, ἐπάθομεν πολλὴν ζημίαν, διότι ἀπεβλέψαμεν εἰς τὰ κέρδη τὰ εὔκολα, ἐννοεῖται ὅτι ἐκ τούτου δὲν εὐθύνονται τὰ καταστήματα αὐτὰ, ἀλλὰ μᾶλλον ἡμεῖς διὰ τὴν ἀπληστίαν μας.

§129ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§130ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἄν σπεύδετε σεῖς διὰ νὰ φθάσητε εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν σας, ἐγὼ ἔχω ἓν καθῆκον νὰ ἐκπληρώσω, καὶ θὰ τὸ ἐκπληρώσω ὅπως ἐννοῶ, καὶ οὐδέποτε μακρηγορῶ, οὔτε πιστεύω νὰ λέγω πράγματα ἀνάξια τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς. Σᾶς βλέπω, ὅτι σεῖς ἔχετε τὴν διάθεσιν νὰ μοὶ εἴπετε «οὐ μὲ πείσῃς κἂν μὲ πείσῃς». Ἀλλὰ μὴ ἀμφιβάλετε ὅτι ταχέως θὰ μεταμεληθῆτε. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μὲ λυπεῖ, εἶναι ὅτι μεθ’ ὑμῶν θὰ μεταμεληθῇ καὶ ὁ Τόπος.

§131ΤΙΝΕΣ. Ἱερεμιάδας ἔχομεν.

§132ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Οὕτω φρονεῖτε σεῖς, διότι, φαίνεται, ὅτι δὲν πονεῖτε τὸν Τόπον (θόρυβος). Ἱερεμιάδες σᾶς φαίνονται, ὅταν τρέχωμεν τὸν ἔσχατον κίνδυνον τῆς χρεωκοπίας!

§133Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἤλθετε σεῖς, ὁ ὁποῖος πονεῖτε τὸν Τόπον, τὴν τελευταίαν στιγμὴν εἰς τὴν Βουλὴν μόνον διὰ νὰ λάβητε τὴν ἀποζημίωσίν σας.

§134ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ τὴν λάβω. Ἐγὼ δὲν εὐθύνομαι ἐπὶ τῇ διαλύσει τῆς Βουλῆς. Δὲν ἦλθον πρότερον, διότι ἔπασχον. Λοιπὸν, κύριοι, ὅλον τὸ βάρος ἐπιπίπτει μόνον κατὰ δύο Τραπεζῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπηρετοῦσι τὸν Τόπον. Καὶ σημειώσατε ὅτι θὰ βλάψετε τὸν Τόπον, ἂν στραφῆτε μόνον κατὰ τῆς Πιστωτικῆς καὶ Βιομηχανικῆς Τραπέζης, τῶν Ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν καὶ τῶν Σιδηροδρομικῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην κεφαλαίων ξένων, τὰ ὁποῖα οὕτω πὼς ἀπομακρύνονται. Ἐὰν ἐπιμένετε εἰς τὴν ἰδέαν σας, θὰ πράξητε πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀντιβαίνει εἰς τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τοῦ Τόπου.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται τὸ σύνολον ἡ Βουλή;

§137ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον λέγουν Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν Ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 156· ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου 126, κατὰ 29 καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν εἰς ά. συζήτησιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν ἢ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων γηπέδων, οἰκοπέδων καὶ κτιρίων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). (Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια εἰς πρώτην συζήτησιν. 1) περὶ τῶν ἐτησίων δόσεων τοῦ τιμήματος τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν. 2) περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 17, 18, 19 τοῦ ΑΝʹ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατιωτικοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων. 3) περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης. 4) περὶ τοῦ ἡμερησίου μισθοῦ τῶν ὁπλιτῶν τοῦ στρατοῦ. 5) περὶ ἐξόδων συντηρήσεως τῶν ἐν τῷ Σχολείῳ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐκπαιδευομένων).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς.

§141Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι δευτέρα συζήτησις, καὶ σκοποῦμεν νὰ κάμωμεν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ, ἡ ὥρα δὲ εἶναι προκεχωρημένη· διὰ τοῦτο παρακαλοῦμεν νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§142Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀναβληθῇ.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς καὶ τῶν συντάξεων τοῦ Κράτους εἰς νέας δραχμάς.

§144Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τοῦτο εἶναι οἰκονομικὸν νομοσχέδιον εἰς δευτέραν συζήτησιν...

§145Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξηγήθητε, παρακαλῶ, τί ζητεῖτε;

§146Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλομεν νὰ συζητήσωμεν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια ἐν δευτέρᾳ συζητήσει. Ἡ συζήτησις θὰ προκαλέσῃ χρόνον τινὰ, εἶναι δὲ 8½ ἡ ὥρα.

§147Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιθυμεῖτε λοιπὸν νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον;

§148Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§149Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1½. Μ.Μ.)