1885.06.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33

Τῆς 24 Ἰουνίου 1885.

(Δευτέρα)

Ὥρα 9 Π. Μ. (Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ φυλλοξήρα, κύριοι, ἀπειλεῖ ἡμᾶς πανταχόθεν· ἐὰν εἰσβάλῃ, ἀπολλύμεθα. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μετέλθῃ ἓν μέσον δυνάμενον νὰ ἀποσοβήσῃ τὸ μέγα αὐτὸ κακὸν, τὸ ἀπειλοῦν τὸν Τόπον, νὰ μετέλθῃ μέσα δρακόντεια, ἐὰν ἦναι δυνατόν. Πᾶν μέτρον, δυνάμενον νὰ προφυλάξῃ τὸν Τόπον ἀπὸ τὸ κακὸν αὐτὸ, βεβαίως ἡ Βουλὴ τὸ ἐγκρίνει. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἂν ἐλήφθησαν τὰ δυνατὰ μέσα καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη, ἐκτὸς τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα κανονίζονται ἀπὸ τὸν νόμον, ὅστις ἐπεψηφίσθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ νέος νόμος, ὅπως διὰ μέτρων δραστηριωτέρων φυλάξωμεν τὸν Τόπον ἀπὸ τὴν καταστροφήν.

§3ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀντιπροέδρων καὶ Γραμματέων.

§5ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἄλλοτε, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Ἀντιπροέδρων καὶ Γραμματέων ἐψηφοφορούσαμεν καὶ τὸν Ἔφορον τῆς Βιβλιοθήκης. Πρὸς τί λοιπὸν καὶ σήμερον νὰ κάμωμεν νέαν ἐκλογὴν διὰ τὸν Ἔφορον; Εἰς τὸ ἴδιον ψηφοδέλτιον τῶν Ἀντιπροέδρων καὶ τῶν Γραμματέων νὰ γράψωμεν καὶ τὸν Ἔφορον. Μὲ συγχωρεῖτε δὲ νὰ κάμω καὶ μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς τὸν Κανονισμόν· διατί νὰ ἐπαναλαμβάνηται εἰς ἑκάστην Σύνοδον ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ἐφόρου; Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ γίνεται ἅπαξ εἰς τὴν ἀρχὴν πάσης Περιόδου;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὕτως ὁρίζει ὁ Κανονισμός. Παρακαλῶ νὰ προσέλθωσι δύο ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ὡς ψηφολέκται.

§7ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἴσως καὶ κατ’ ἄλλην τινὰ διάταξιν ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ ὁ Κανονισμός. Ὁ Κανονισμὸς ἀπεδέχθη νὰ μὴ ἀντιπροσωπεύηται ἡ μειοψηφία ἐν τῷ Προεδρείῳ· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι εὔλογον νὰ μεταβληθῶσιν αἱ περὶ τούτου διατάξεις αὐτοῦ, καὶ νὰ διατυπωθῶσιν οὕτω τὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου, τῶν Ἀντιπροέδρων καὶ τῶν Γραμματέων, ὥστε εἷς τῶν Γραμματέων νὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν μειονοψηφίαν, διὰ νὰ ἔχῃ μέρος καὶ ἡ μειοψηφία εἰς τὰς γραφικὰς ἐργασίας τοῦ Προεδρείου.

§8Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ προτεινόμενον δὲν δύναται νὰ γείνῃ πρὸ τῆς μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ· ὁ Κανονισμὸς ὅμως δύναται νὰ μεταβληθῇ εὐθὺς, διότι δὲν εἶναι νόμος ὑποχρεωτικὸς διὰ τὴν Βουλήν· οὗτος ἐγένετο διὰ τὴν πρώτην Βουλήν, ἥτις συνέταξεν αὐτὸν, ἔκτοτε δὲ σιωπηρῶς ἰσχύει καὶ διὰ τὰς ἑπομένας Βουλάς. Ἑκάστη Βουλὴ, κατὰ τὸ Σύνταγμα, δικαιοῦται νὰ κανονίζῃ πῶς θὰ ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντά της· ἂν δὲ Βουλή τις συνέταξε δι’ ἑαυτὴν Κανονισμὸν, ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ παύει, ἅμα παύσῃ καὶ ἡ ζωὴ τῆς Βουλῆς. Παρ’ ἡμῖν ἤδη σιωπηρῶς ἰσχύει ὁ Κανονισμὸς τοῦ 1865. Δὲν ἀπαιτεῖται ἑπομένως οὔτε τριπλῆ ἀνάγνωσις, οὔτε τριπλῆ συζήτησις, οὔτε τριπλῆ ψηφοφορία διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ Κανονισμοῦ αὐτοῦ. Δυνάμεθα τὸ ἄρθρον, τὸ ἀφορῶν τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προεδρείου καὶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἐφόρου, αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τὸ μεταβάλωμεν. Δὲν ἀπαιτεῖται δὲ καὶ νὰ τηρηθῇ ὁ Κανονισμὸς αὐτὸς ὡς πρὸς τὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ, διότι δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις ῥητὴ καὶ ἐπίσημος τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ Κανονισμὸς, ὁ συνταχθεὶς κατὰ τὸ 1865, θὰ ἰσχύῃ καὶ θὰ ἐφαρμόζηται κατὰ τὰς ἐργασίας τῆς παρούσης Βουλῆς. Ἡ σιωπηρὰ, ἡ κατ’ ἀνοχὴν ἰσχὺς τοῦ Κανονισμοῦ, ἐπιτρέπει εἰς πᾶν μέλος νὰ προτείνῃ τὴν τροποποίησίν του. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἀμέσως ἤδη δύναται, ἐρωτωμένη ἡ Βουλὴ, ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι τὸ ἄρθρον, τὸ ἀφορῶν τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προεδρείου καὶ τοῦ Ἐφόρου, τροποποιεῖται οὕτως ἢ ἄλλως.

§9ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ γείνῃ σήμερον μεταβολὴ τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν εἶναι ἀνάγκη. Ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη νὰ τὸ κάμωμεν σήμερον;

§10ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ ὅσα περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ ἐξέθηκεν ὁ προαγορεύσας. Ὁ Κανονισμὸς εἶναι ὁ νόμος τῆς Βουλῆς. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἡ Βουλὴ ψηφίζει αὐτὸν, ἀλλὰ δὲν δύναται, ἐφαρμόζουσα καὶ ἀθετοῦσα τὰς διατάξεις αὐτοῦ, νὰ παραβαίνῃ αὐτάς. Ὑπάρχουσι διατάξεις ἐν τῷ Κανονισμῷ, αἵτινες δὲν ὑπῆρχον ἄλλοτε. Ἄλλοτε κατ’ ἄλλον τρόπον αἱ Ἐπιτροπαὶ ἐσχηματίζοντο. Ἀλλ’ ἄλλοτε αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ δὲν μετεβάλλοντο εὐκόλως· ὑπῆρχε μάλιστα ἐν τῷ Κανονισμῷ τῶν πρὸ τοῦ 1862 Βουλῶν διάταξις, καθ’ ἣν αἱ προτεινόμεναι μεταβολαὶ τοῦ Κανονισμοῦ παρεπέμποντο εἰς τὰ Τμήματα πρὶν ἢ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπ’ αὐτῶν ταῦτα ἐγνωμοδότουν. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ μεταβολὴ τοῦ Κανονισμοῦ εἰς τὰ πολυμελῆ πολιτικὰ Σώματα δὲν πρέπει νὰ γίνηται διὰ μιᾶς ψηφοφορίας, ἄνευ προεξελέγξεώς τινος, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι αἱ προτάσεις περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ πρέπει νὰ ἀναβληθῶσι, ἵνα γένωνται μετὰ μελέτης. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰ περὶ τῆς μεταβολῆς τῶν διατάξεων, τῶν κανονιζουσῶν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν συγκροτεῖται τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσι ταῦτα σήμερον, οὐδ’ ὑπηνιξάμην τὰ περὶ τοῦτο πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν, ἀλλ’ διὰ νὰ γένωνται ἀντικείμενον μελέτης ἄλλοτε.

§11ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Κανονισμὸς διαιρεῖται εἰς δύω μέρη· τὸ ἓν ἀφορᾷ εἰς τὰς προκαταρκτικὰς ἢ τὰς δικαστικὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον. Αὐτὸ ἐψηφίσθη, νομίζω, κατὰ τὸ 1865 ἀπὸ τὴν Βουλὴν μόλις συνελθοῦσαν, διότι εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἔχῃ ἕνα Κανονισμὸν, ὅστις νὰ διαγράφῃ τὰς ἐργασίας της κατὰ τὰς προεξελέγξεις. Ὁ δὲ Κανονισμὸς αὐτὸς, ὁ εἰς τὸ πρῶτον τοῦτο ἀφορῶν, μετεβλήθη πάλιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν, πρὶν ἢ αὕτη καταρτισθῇ νομίμως, κατὰ τὸ 1868· ὥστε ἡ νομολογία αὐτὴ ὑπάρχει, ἀλλ’ ὑπάρχει μόνον διὰ τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς ἐξελέγξεις. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ μέρος τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον διαγράφει τὰ λοιπὰ μέρη τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, αὐτὸ εἶναι Νόμος, ὅστις δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ· καὶ ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῇ, διότι αἱ πλειονοψηφίαι ἑκάστοτε δὲν πρέπει νὰ μεταβάλλουν, κατὰ τὸ δοκοῦν, διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ Κανονισμῷ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος.

§12Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῶσι τὰ ἄρθρα τοῦ Κανονισμοῦ, τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προεδρείου καὶ τοῦ Ἐφόρου, καὶ πῶς πρέπει νὰ τροποποιηθῶσι, δὲν συζητῶ· κατ’ ἀρχὴν ὅμως ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἰς τὸ στάδιον, εἰς ὃ εὑρίσκεται σήμερον, δύναται νὰ μεταβάλῃ οἱαδήποτε ἄρθρα τοῦ Κανονισμοῦ τούτου εὐθὺς ἀμέσως ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Εἶπον οἱ προαγορεύσαντες, ὅτι δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν εἶπον καὶ τὸν λόγον. Ὁ Κανονισμὸς, ὃν ἐπικαλοῦνται, συνταχθεὶς παρ’ ἄλλης Βουλῆς πρὸ πολλῶν χρόνων, δὲν προσέλαβε τὸν τύπον καὶ τὴν ἰσχὺν Νόμου, καὶ σήμερον δυνάμεθα ἀπεριορίστως νὰ μεταβάλωμεν αὐτόν. Δὲν ἀπαιτεῖται νέος Νόμος, ὅπως τροποποιηθῇ. Ὁ Κανονισμὸς αὐτὸς ἐγένετο, ὅπως ῥυθμίσῃ τὸν τρόπον τῶν ἐσωτερικῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς τοῦ 1865. Ἔκτοτε σιωπηρῶς ἐξακολουθεῖ νὰ ἐφαρμόζηται μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ τὸ σιωπηρῶς αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν ῥητῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ὥστε οἱαδήποτε μεταβολή, ἣν ἤθελε προτείνει τις σήμερον, νὰ θεωρῆται ἀπαράδεκτος. Ἂν θέλωμεν νὰ ἐφαρμόζηται ὁ Κανονισμὸς ὑποχρεωτικῶς καὶ οὐχὶ κατ’ ἀνοχήν, ἔπρεπεν ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς Συνόδου νὰ προκληθῇ ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ῥητὴν καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι θέλει αὐτὸς ὁ Κανονισμὸς νὰ διέπῃ τὰς ἐργασίας αὑτῆς· τότε οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ τροποποίησιν αὐτοῦ κατ’ ἄλλον τρόπον παρὰ τὸν διαγεγραμμένον ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἀλλὰ τοιαύτη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς σήμερον δὲν ὑπάρχει, καὶ ὁ Κανονισμὸς ἰσχύει καὶ ἐφαρμόζεται σιωπηρῶς· ἀλλ’ ὅταν σιωπηρῶς ἰσχύῃ, πᾶν μέλος δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ, ἕως οὗ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπίσημος καὶ ὑποχρεωτικὴ περὶ τῆς ἰσχύος αὐτοῦ· πάντες τότε θὰ ὑποκύψουν. Διὰ τοῦτο κατ’ ἀρχὴν ὑποστηρίζω, ὅτι δύναται εὐθὺς ἀμέσως νὰ τροποποιηθῇ.

§13Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφίνω κατὰ μέρος, κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὴν μεταβολὴν τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε τὴν περὶ τούτου συζήτησιν. Τὸ ἀντικείμενον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἡ συζήτησις αὐτή, εἶναι, ὅτι ἐθεωρήθη πρέπον νὰ ἀντιπροσωπεύηται εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ μειονοψηφία.

§14ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ὅταν ἐπρότεινεν ὁ κύριος Πετιμεζᾶς νὰ μεταβληθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἐφόρου, ἵνα ἐκλέγηται κατὰ τετραετίαν, τότε παρετήρησα, ὅτι ἡ μεταβολὴ αὕτη τοῦ Κανονισμοῦ δύναται νὰ γείνῃ διὰ προτάσεως κατόπιν.

§15ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι πρέπον εἶναι νὰ ἀντιπροσωπεύηται εἰς τὸ Προεδρεῖον ἡ μειοψηφία. Χωρὶς δὲ νὰ λύσωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ ζήτημα τῆς μεταβολῆς, δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν καὶ ἄνευ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ· δυνάμεθα νὰ κατορθώσωμεν καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον νὰ ἀντιπροσωπεύηται ἡ μειονοψηφία εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἐὰν τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας δὲν ἐγγράψωσιν εἰς τὸ ψηφοδέλτιον παρὰ μόνον δύο Ἀντιπροέδρους καὶ τρεῖς Γραμματεῖς· τότε κατ’ ἀνάγκην θέλει ἐκλεχθῇ εἷς Ἀντιπρόεδρος καὶ εἷς Γραμματεὺς ἀπὸ τὴν μειονοψηφίαν. Ἐὰν μείνωμεν σύμφωνοι νὰ τὸ κάμωμεν, τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον.

§16ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀνακοίνωσις γνώμης, τὴν ὁποίαν εἶχον σχηματίσει, ὁδηγούμενος ἐκ δυσαρέστου πείρας τοῦ παρελθόντος, ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς διαφόρους παρατηρήσεις. Δυσάρεστος πεῖρα τοῦ παρελθόντος μὲ ἐδίδαξεν, ὅτι ἐν τῷ Γραφείῳ τοῦ Προεδρείου πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀντιπροσωπεύηται καὶ ἡ μειονοψηφία, διὰ νὰ παρέχωνται ἐγγυήσεις καὶ εἰς αὐτὴν περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῶν ὑπὸ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς διεξαγωμένων καθηκόντων. Τοῦτο ὅμως δὲν ἐνόουν νὰ τὸ ἀναβιβάσω μέχρι τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, οὐδὲ νὰ προτείνω διάταξιν μεταβάλλουσαν τὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐκλέγονται οἱ Ἀντιπρόεδροι τῆς Βουλῆς. Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀναπληροῖ τὸν Πρόεδρον κωλυόμενον ἢ ἀπόντα· εἶναι ἡ ἔκφρασις τῆς πλειονοψηφίας. Μόνον περὶ γραμματέων εἶπον, διότι οὗτοι δύνανται καὶ ἀντιπρόσωποι τῆς μειονοψηφίας ὄντες, νὰ λαμβάνωσι μέρος, ἐπιτηροῦντες τὴν σύνταξιν τῶν πρακτικῶν καὶ τὰς ἄλλας πράξεις τοῦ Προεδρείου. Ἄλλως, ἐνδέχεται νὰ διακυβευθῶσι τὰ ἐπὶ τῆς ἀληθείας καὶ ἀκριβείας στηριζόμενα συμφέροντα τῆς πλειονοψηφίας. Ὥστε δὲν πρόκειται περὶ Ἀντιπροέδρων, παρὰ μόνον περὶ Γραμματέων. Τὸ λεγόμενον δὲ ὅτι τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ καὶ σήμερον, ἐὰν τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας ψηφοφορήσωσι τρεῖς Γραμματεῖς ἀντὶ τεσσάρων, δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθὸν, διότι ἕκαστος ἔχει δικαίωμα ἐκ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς νὰ ψηφίσῃ ὅσους Γραμματεῖς θέλει, ὅσαι εἶναι αἱ θέσεις τῶν Γραμματέων, ἐπίσης καὶ Ἀντιπροέδρους, ὅσαι εἶναι αἱ θέσεις τῶν Ἀντιπροέδρων κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς εἶναι συμπλήρωμα τοῦ Συντάγματος· εἶναι δὲ συμπλήρωμα τοῦ Συντάγματος, διότι ἐν αὐτῷ τῷ Συντάγματι ἐπιβάλλεται ἡ ψήφισις Κανονισμοῦ. Δὲν δυνάμεθα δὲ ἐν ᾗ θέσει διατελοῦμεν νὰ μεταβάλωμεν τὸν Κανονισμόν. Δὲν εἶναι ὅμως ἀληθὲς, ὅτι εἶναι καὶ ἀμετάβλητος ὁ Κανονισμός· δύναται νὰ μεταβληθῇ, ἀλλὰ συμφώνως πρὸς αὐτὰς ταύτας τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Κατὰ τὰς διατάξεις δὲ τοῦ Κανονισμοῦ, σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ Κανονισμοῦ, διότι εὐθὺς μετὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου, τῶν Ἀντιπροέδρων καὶ Γραμματέων· εἰς οὐδεμίαν δὲ πρᾶξιν δύναται νὰ προβῇ πρὶν ἢ ἐκτελέσῃ τοῦτο τὸ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιβαλλόμενον καθῆκον τῆς ἐκλογῆς τῶν Ἀντιπροέδρων καὶ τῶν Γραμματέων, καθ’ ὃν τρόπον ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει. Μετὰ ταῦτα δύναται νὰ προβῇ εἰς πᾶσαν συζήτησιν καὶ τροπολογίαν τοῦ Κανονισμοῦ ἡ Βουλὴ καὶ δύναται νὰ τροπολογήσῃ αὐτὸν, καθ’ ἃ ἐζήτησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, ἢ κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ μεταβολῇ ἐκείνῃ τοῦ Κανονισμοῦ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν τὸ Σύνταγμα ἐπιτρέπῃ πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὴν Βουλήν. Προκειμένου δὲ περὶ ἐκλογῆς Προέδρου, Ἀντιπροέδρων καὶ Γραμματέων, τὸ Σύνταγμα δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐκλογὴν διὰ πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας, διότι τὸ Σύνταγμα ὁρίζει, ὅτι ἐκλέγονται Πρόεδρος καὶ Ἀντιπρόεδροι καὶ Γραμματεῖς· αὐτὸ δὲ τοῦτο κανονίζει ἐν ἄρθρῳ 56 τὸν τρόπον, καθ’ ὃν γίνονται αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, ἐπιτάσσον, ὅτι οὐδεμία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἰσχύει, ἐὰν μὴ δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας γίνῃ. Ὅταν διακεκριμένως κατὰ πλειονοψηφίαν καὶ μειονοψηφίαν ἀποφασίζωμεν, δὲν ἐφαρμόζομεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ Συντάγματος. Ὡς πρὸς τὰς Ἐπιτροπὰς δυνάμεθα νὰ ἐκλέγωμεν τινὰ τῶν μελῶν καὶ διὰ μειοψηφίας, διότι περὶ Ἐπιτροπῶν δὲν προνοεῖ τὸ Σύνταγμα· εἶναι αὗται Σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἐπιβοηθητικῶς ἡ Βουλὴ ἐκλέγει, ἵνα δι’ αὐτῶν προπαρασκευάζωνται αἱ ἐργασίαι ἐπὶ τῶν Νομοσχεδίων, καὶ οὐδεμίαν ἐνασκοῦσιν ἰδίαν ἐξουσίαν· Δύναται ἄρα ὡς πρὸς ταύτας νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ οἱανδήποτε ἀπόφασιν θέλει περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς τῶν μελῶν. Ἡ Βουλὴ διῃρεῖτο καὶ ἄλλοτε εἰς Τμήματα, ἅτινα ἦσαν Ἐπιτροπαὶ προεξελεγκτικαὶ τῶν Νομοσχεδίων, ἡ δὲ διαίρεσις ἐγίνετο διὰ κληρώσεως. Προκειμένου ὅμως περὶ Προέδρου, Ἀντιπροέδρων καὶ Γραμματέων, περὶ ὧν τὸ Σύνταγμα προνοεῖ, δὲν ἐπιτρέπεται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, ὅπως λαμβάνηται ἀπόφασις περὶ αὐτῶν ἄλλως, ἢ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ἤτοι δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἤδη ἀνεφύη, δὲν δυνάμεθα οὐδὲ καὶ κατόπιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου, τῶν Ἀντιπροέδρων καὶ τῶν Γραμματέων νὰ προβῶμεν εἰς τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ κατὰ τὰ προταθέντα περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς αὐτῶν ὑπό τινων τῶν κυρίων βουλευτῶν, οὐδὲ θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσιν Ἀντιπρόεδροι καὶ Γραμματεῖς ἐκ τῆς μειονοψηφίας, ὅπως τὸ Προεδρεῖον ἐμφορῆται τῆς συνειδήσεως τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Ἂν τὰ Προεδρεῖα ἐνεφοροῦντο πάντοτε τῆς συνειδήσεως τῶν καθηκόντων αὐτῶν, τοιαύτη ἰδέα οὐδὲ κἂν θὰ ἐγεννᾶτο, καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Βουλῆς ἐπιβάλλει νὰ μὴ θεωρῶμεν ὡς ἀναγκαῖον τὸ ν’ ἀντιπροσωπεύηται ἐν τῷ Προεδρείῳ ἡ μειοψηφία, διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ Προεδρεῖον, ἐν τῇ συναισθήσει τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, ἠξεύρει νὰ προστατεύῃ καὶ τὰ δικαιώματα τῆς πλειοψηφίας καὶ τὰ δικαιώματα τῆς μειοψηφίας.

§18ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος εἶναι μᾶλλον θεωρητικὴ παρὰ πρακτική· διότι σήμερον δὲν πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ· ἐνεδείχθη μόνον εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἀνάγκη τῆς μεταβολῆς διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ δὲ μεταβολὴ αὕτη ἔμελλε νὰ προταθῇ εἰς αὐτὴν μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς· τότε δ’ ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ἔμελλε νὰ γείνῃ, ἔμελλε νὰ διεξαχθῇ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἑπομένως τὰ λεχθέντα εἶναι πρόωρα, διότι ἔπρεπε νὰ λεχθῶσι καθ’ ὃν χρόνον ἤθελε προταθῆ ἡ πρότασις περὶ μεταβολῆς τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, καὶ περὶ μεταβολῆς διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ ὡς πρὸς τὸν χρόνον καθ’ ὃν πρέπει νὰ γίνηται ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ἐφόρου τοῦ Βουλευτηρίου. Ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ νὰ ἀναιρέσω ὅ,τι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐν τοῖς λεχθεῖσιν ὑπὸ τοῦ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσαντος. Τὸ λεχθὲν, ὅτι τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος παρακωλύει τὴν μεταβολὴν τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐκλέγονται οἱ Γραμματεῖς τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι παντάπασιν ἀκριβές. Τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος κανονίζει πότε ἡ Βουλὴ θεωρεῖται πλήρης καὶ δύναται νὰ προβῇ εἰς ἔργα· κανονίζον δὲ πῶς τὰ ἔργα αὐτῆς γίνονται, διατάττει, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκφέρει τὰς ἀποφάσεις της δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας· τοῦτο δὲ δὲν ἔχει παντάπασι σχέσιν πρὸς τὴν μεταβολὴν τῶν διατάξεων, τῶν κανονιζουσῶν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐκλέγονται οἱ Γραμματεῖς τῆς Βουλῆς· εἶναι ἐντελῶς ἀλλότριον. Δὲν γνωρίζω δὲ πῶς ἐπεξετάθη ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου 56 μέχρι τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐκλέγονται οἱ Γραμματεῖς τῆς Βουλῆς, ἂν ἤθελε γείνῃ τοιαύτη πρότασις. Βεβαίως τὰ μέλη τοῦ Προεδρείου ἔχουσι μεγάλην εὐθύνην, διότι, διαχειριζόμενα ἐξουσίαν ἀνατεθεῖσαν αὐτοῖς ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὀφείλουσι νὰ διαχειρίζωνται αὐτὴν ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ. Ὑπάρχουσιν ὅμως παραδείγματα, τὰ ὁποῖα κατέλιπεν ἡμῖν τὸ παρελθὸν — καὶ δὲν γνωρίζω, ἂν τὸ παρελθὸν τοῦτο εἶναι πρόσφατον ἢ ἀπώτερον — κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ μειοψηφία ἐν τῇ Βουλῇ ᾐσθάνθη ὑπερβαλλόντως τὴν ἀνάγκην ν’ ἀντιπροσωπεύηται ἐν τῷ Προεδρείῳ τῆς Βουλῆς δι’ ἑνὸς Γραμματέως. Ἐπειδὴ δὲ ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ὑπάρχουσι μέλη Βουλῶν παρελθουσῶν Περιόδων, παρακαλῶ τὰ μέλη ταῦτα νὰ ἐνθυμηθῶσι κατὰ τίνα τρόπον πολλάκις διεξήχθησαν ἐργασίαι ἐν τῷ Προεδρείῳ τῆς Βουλῆς, καὶ ποσάκις ἠναγκάσθη ἡ μειοψηφία τοῦ χρόνου ἐκείνου νὰ διαμφισβητήσῃ, ἔστω ἐπὶ μειώσει τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν πρέπει τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου νὰ ἔχωσιν εἰς τὰ ἄτομα τ’ ἀποτελοῦντα τὸ Προεδρεῖον, νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἐκτεθέντων καὶ πιστωθέντων παρὰ τοῦ Προεδρείου. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς σέβονται ἐπαρκῶς ἑαυτὰ, καὶ δὲν θέλει ὑπάρξει κἀνὲν τῶν μελῶν αὐτῆς, διαχειριζόμενον ἐξουσίαν τῆς Βουλῆς, καὶ παρεστὼς ἐν τῷ Προεδρείῳ, τὸ ὁποῖον νὰ λησμονήσῃ τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον ὀφείλει εἰς ἑαυτό. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος, ὅτι καὶ ἂν ἤθελε συμβῆ τοιοῦτόν τι, ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἡ παροῦσα, δὲν θέλει ἐπιτρέψει τοιαύτην πρᾶξιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ πλειοψηφίαι εἶναι μεταβληταὶ, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον οἱ σήμερον ἢ οἱ αὔριον πολλοὶ νὰ γείνωσι μετά τινα χρόνον ὀλίγοι, ἐνόμισα ὅτι τώρα, ὅτε εἶναι πολλοὶ οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πρέπει αὐτοὶ πρῶτοι, δοθησομένης τοιαύτης προτάσεως, ἐὰν ἤθελε προταθῆ, νὰ μειώσωσι τὰ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ κεχορηγημένα αὐτοῖς δικαιώματα, ἵνα παράσχωσιν ἐγγύησιν εἰς τὴν μειοψηφίαν, ἐγγύησιν, τῆς ὁποίας ἡ παρελθοῦσα μειοψηφία πολλάκις ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, δὲν πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ οὐδενὸς τοιούτου σήμερον. Σήμερον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν τοὺς Ἀντιπροέδρους καὶ τοὺς Γραμματεῖς, καθ’ ὃν τρόπον ἀναγράφουσιν αἱ ἰσχύουσι μέχρι τοῦδε διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ προστεθῇ δὲ μόνον εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τὸ ὄνομα τοῦ ὑποψηφίου Ἐφόρου, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν ἐπανάληψιν ψηφοφοριῶν καὶ ἀπώλειαν χρόνου. (Ἐνταῦθα ἐνεργεῖται ἡ διὰ ψηφοδελτίων ἐκλογὴ τῶν Ἀντιπροέδρων, Γραμματέων καὶ τοῦ Ἐφόρου τοῦ Βουλευτηρίου).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 190· ἐξ ὧν ὁ κ. Τράκας ἔλαβε ψήφους 105, ὁ κ. Διαμαντόπουλος 104, καὶ ὁ κ. Σαλταφέρος 102 ὡς Ἀντιπρόεδροι, ἔλαβον δὲ καί τινες ἀνὰ μίαν ἢ δύο ψήφους. Ὡς Γραμματεῖς δὲ ἔλαβον ψήφους ὁ κ. Παπασταθόπουλος 118, ὁ κ. Τζανετάκης 106, ὁ κ. Ἀργυρόπουλος 105 καὶ ὁ κ. Μαρκέλλος 97, ἔλαβε δὲ καὶ ὁ Ἀνεξάρτητος 19· ὥστε οἱ τέσσαρες πρῶτοι ἔχουσι τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Ὡς Ἔφορος δὲ ὁ κ. Τιμ. Φιλήμων ἔλαβε ψήφους 116. Εὑρέθησαν δὲ καὶ ψηφοδέλτια λευκὰ 58. Αὔριον εἰς τὰς 9 π. μ. νὰ συνεδριάσωμεν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Ἐπιτροπῶν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 11½ Π. Μ.)