1885.06.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

Τῆς 19 Ἰουνίου 1885.

(Τετάρτη)

Ὥρᾳ 9 Π. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ προβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν τὴν ἐκλογὴν Οἰτύλου.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ διατακτικὸν τῆς ἐκθέσεως τοῦ Τμήματος).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Οἰτύλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου καὶ νομίμους βουλευτὰς αὐτῆς τοὺς κκ. Α. Μαυρομιχάλην, Λ. Καπετανάκον Μαυρομιχάλην, Κυριακούλην Μαυρομιχάλην καὶ Ἠλ. Μαυρομιχάλην, ὡς ἔχοντας καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Ἐκλογὴ Ὀλυμπίας.

§6ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ διατακτικὸν τῆς ἐκθέσεως τοῦ Τμήματος).

§7Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὁ Εἰσηγητής, νομίζω, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ μὴ ἐγκαταλείψῃ ἔκθετον τὴν γνώμην τοῦ Τμήματος, καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὸν λόγον, ὅπως ὑποστηρίξω τὴν ἔκθεσιν. Κύριοι, εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της, διότι ὄντως ἔλαβον χώραν γεγονότα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐφελκύσωσι τὴν προσοχὴν αὐτῆς· διότι εἶναι ἀνάγκη ἐν τῷ μέλλοντι ὁ Τόπος νὰ ἀποφεύγῃ ὅσα ἐγένοντο, καθόσον καὶ τὸν Τόπον ἐκθέτουσι καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸν λαὸν δίδουσι κακὴν διδασκαλίαν (θόρυβος). Ἐννοῶ, κύριοι, τὴν θέσιν μου, ὅτι εὑρίσκομαι ἐν μέσῳ καταιγίδος, διότι καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐντεῦθεν ἐπιδιώκεται ἡ ἐπικύρωσις· ἀλλὰ θὰ προσπαθήσω διὰ παντὸς τρόπου νὰ διέλθω τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην τελεσθέντα (θόρυβος). Κύριοι, κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην οἱ ἀποτυχόντες προέβαλον ἐνστάσεις, διὰ τῶν ὁποίων γενικῶς παραπονοῦνται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπ’ εὐθείας καὶ ἀμέσως ἐπενέβη εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην καὶ ἐμμέσως διὰ τῶν ὀργάνων αὐτῆς. Τὸ Τμῆμα οὐδεμίαν θὰ ἔδιδε προσοχὴν εἰς τὰ παράπονα αὐτὰ καὶ τὰς ἐνστάσεις, ἐὰν τὰ παράπονά των δὲν ἐστηρίζοντο ἐπὶ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουσιν αὐτά. Διὰ τοῦτο ἐν συντόμῳ θὰ σᾶς ὑποβάλω πάντα τὰ γεγονότα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύονται αἱ ἐνστάσεις, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐκτιμήσῃ ταῦτα καὶ ἐκφέρῃ ἀπόφασιν δικαίαν. Πρῶτον, κύριοι, ὡς πρὸς τὴν γενικὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως οἱ ἐνιστάμενοι λέγουσιν, ὅτι ἐπὶ τριετίαν ὁλόκληρον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξετίθεντο παράπονα κατὰ τῶν Ἀρχῶν τῆς Ὀλυμπίας, αἱ ὁποῖαι οὐδὲν ἄλλο μετήρχοντο ἢ πάντα τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ καταθλίψωσι καὶ καταπιέσωσι τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὅστις ἀνῆκεν εἰς τὸν Χαρ. Κανελλόπουλον, ὅστις ἀνῆκεν εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην (δεικνύει τὴν δεξιὰν), κατὰ τὸ διάστημα τῆς τριετίας. Ἰσχυρίζονται δὲ οἱ ἐνιστάμενοι ὅτι ἰδιαιτέρως ἀποδεικνύουσι τὴν ἄμεσον ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἑξῆς δύω γεγονότα· πρῶτον, ὅτι ἀμέσως μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις ἀπέστειλε σμῆνος μηχανικῶν Γάλλων, οἵτινες μετέβησαν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην, διῃρέθησαν εἰς τρία τμήματα καὶ ἐνήργουν πράξεις, αἵτινες νὰ πείσουν τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὅτι μέλλει νὰ συνδεθῇ δι’ ὁδῶν, νὰ γεφυρωθῶσιν οἱ ποταμοί του, καὶ τέλος νὰ πιστεύσῃ ὁ λαὸς, ὅτι τὸ μέλλον αὐτοῦ ἐξαρτᾶται μόνον ἐκ τῆς ἐπιτυχίας τῶν ὑποψηφίων τῆς τότε Κυβερνήσεως· ἀλλὰ εἰδικῶς λέγουσι πρὸς τοῦτο, ὅτι διὰ νὰ κατορθώσῃ ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἐκλογεῖς χωρίου ὡρισμένου, τοῦ Λάβδα, νὰ τοὺς στρατολογήσῃ ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων αὐτῆς, ἀμέσως μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ἐνῷ ὑπῆρχεν ὁδὸς κεχαραγμένη πρὸ δύω ἐτῶν, δεδομένη εἰς ἐργολάβον καὶ σχεδὸν ἐν τῷ περαιοῦσθαι, ἡ ἀπὸ Ἀνδριτσαίνης εἰς Τρίπολιν, διὰ νὰ εὐχαριστήσωσι τοὺς χωρικούς, τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου τούτου, καὶ τοὺς στρατολογήσωσιν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, παρέκαμψαν τὴν ὁδὸν πρὸς τὸ χωρίον Λάβδα. Ἰσχυρίζονται πρὸς δὲ οἱ ἐνιστάμενοι, ὅτι ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου, ἐκ τῆς παρακαμπῆς τῆς ὁδοῦ ἐξωδεύθησαν πλέον τῶν 100,000 δραχμῶν. Ἰσχυρίζονται πρὸς τούτοις, ὅτι οἱ ἐπιτυχόντες φίλοι τῆς τότε Κυβερνήσεως, γινώσκοντες, ὅτι εἰς τὸν Δῆμον Σκιλλοῦντος εἶχε μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ὁ ἀποτυχὼν Παπαλέξης, διότι ἔχει ὡς ἰδιοκτησίαν τὸ πλεῖστον τῶν κτημάτων τῶν χωρίων τοῦ Δήμου τούτου, καὶ ἕνεκα τῆς σχέσεως ταύτης οἱ ἐκλογεῖς τοῦ Δήμου κατὰ τὸ πλεῖστον εἰσὶν ἀφωσιωμένοι εἰς αὐτὸν, ἐσκέφθησαν πῶς νὰ μεταβάλωσι τὰς συμπαθείας τῶν κατοίκων, πῶς τοὺς ἀνθρώπους τούτους διὰ τοῦ συμφέροντος νὰ καταστήσωσιν ἐχθροὺς ἀδιαλλάκτους τοῦ Παπαλέξη. Ὁ Νικόλαος Παπαλέξης τυγχάνει ἰδιοκτήτης τῶν κτημάτων αὐτῶν· ἠδυνήθησαν ὅμως οἱ ἐπιτυχόντες, ὡς ἐκ τῶν σχέσεων αὐτῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τῆς ἐπιῤῥοῆς, ἧς ἀπήλαυον παρ’ αὐτῇ, νὰ κάμωσιν, ὥστε οἱ χωρικοὶ νὰ ἐλπίσωσιν, ὅτι ἠδύναντο νὰ γίνωσιν ἰδιοκτῆται τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, καὶ ἐπίστευσαν, ὅτι ἠδύναντο ν’ ἀφαιρεθῶσι τὰ κτήματα ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην καὶ νὰ γίνωσιν ἰδιοκτῆται αὐτοί. Ἅμα λοιπὸν τῇ διαλύσει τῆς Βουλῆς ἔστειλαν τὰς Ἀρχὰς, τὸν Ἔφορον, τὸν Ἔπαρχον, τὸν Ταμίαν, τὸν ὑπομοίραρχον, τὸν γεωμέτρην, οἵτινες μετέβησαν ἐπὶ τόπου, ἤρχισαν δὲ νὰ ἐνεργῶσιν ἀνακρίσεις περὶ τοῦ ἂν αἱ φυτεῖαι αὐταὶ ἀνήκουσιν εἰς τὸν Νικόλαον Παπαλέξην, ἢ εἰς τὸ Δημόσιον συνέταξαν πρωτόκολλα καὶ καταλόγους τῶν καλλιεργητῶν, οἵτινες καλλιεργοῦν τὰς γαίας ταύτας. Ἐνῷ δ’ ἔπραττον ταῦτα, συγχρόνως ἔλεγον, ὅτι σκοπὸς τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν εἶναι νὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ κτήματα ταῦτα, νὰ κηρυχθῶσιν ἰδιοκτησίαι τοῦ Δημοσίου καὶ κατόπιν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, δυνάμει δὲ αὐτοῦ νὰ παραχωρηθῶσι τοῖς κατόχοις αὐτῶν. Ἐντεῦθεν ἰσχυρίζονται οἱ ἐνιστάμενοι, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν ἠδύνατο νὰ μὴ ἐπηρεάσῃ. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν ἄμεσον ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἄπειρα δὲ μέσα μετῆλθον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπέμβασιν, τὰ ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἴδομεν εἰς τὸ διάστημα τῆς τριετίας, ὅσοι εἴμεθα καὶ πρὶν Βουλευταὶ, ὅτι αἱ Ἀρχαί, τὰς ὁποίας εἶχον ἐγκαταστήσει εἰς τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην, οὐδὲν ἄλλο ἔπραττον, εἰμὴ ν’ ἀσχολῶνται πῶς ν’ ἀποκόψωσιν ὅλα τὰ νεῦρα τῶν ἀντιπολιτευομένων καὶ νὰ τοὺς ἀφήσωσι σώματα νεκρά. Ἀμέσως μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς βλέπομεν, ὅτι ὁ ταμίας Ὀλυμπίας ἐξέδωκεν ἑκατοντάδας ἐνταλμάτων πρὸς ἐκφόβισιν τῶν ἐκλογέων, παρέδωκε τὰ ἐντάλματα εἰς εἰσπράκτορας, τυφλὰ ὄργανα τῶν ἐπιτυχόντων, καὶ διὰ τῆς ἐργασίας ταύτης κατώρθωσαν οἱ εἰσπράκτορες νὰ ἐμποιήσωσι τοιοῦτον τρόμον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐλευθέραν θέλησιν, καὶ τυφλῶς ἐσύροντο εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, ὡς ἀγέλη προβάτων ὑπὸ τοῦ ποιμένος· ὅτι μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς εἰς διαφόρους Δήμους ἡ Κυβέρνησις ἄνευ ἀνάγκης ἐσύστησε σταθμοὺς στρατιωτικούς, καὶ ἐξ αὐτοῦ ἀποδεικνύεται, ὅτι τῳόντι ἡ Κυβέρνησις ἐκ παντὸς τρόπου σκοπὸν εἶχε νὰ βοηθήσῃ τοὺς φίλους αὐτῆς καὶ διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἀποκλείσῃ τοὺς ἀντιθέτους αὐτῶν (θόρυβος). Καὶ τέλος πάντων, κύριοι, οἱ ἐνιστάμενοι ὑποβάλλουσι παράπονα πλεῖστα ὅσα, τὰ ὁποῖα κατόπιν ἓν πρὸς ἓν θὰ εἴπω κατὰ, πόσον ἀποδεικνύονται. Πρῶτον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενικὴν καὶ ἄμεσον ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως, ἤτοι τὸ πρῶτον παράπονον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τριετίαν ὁλόκληρον ἐκράτει εἰς τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἐκ παντὸς τρόπου τοὺς μὲν φίλους τῶν ὑπουργικῶν βουλευτῶν ὑπεστήριζον, τοὺς δὲ ἀντιθέτους κατέθλιβον, δὲν ἔχω ἀνάγκην ἐπὶ πολὺ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω τὸ τοιοῦτον, διότι τὸ ἥμισυ τοῦ Κοινοβουλίου ἦσαν βουλευταὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν καὶ οὗτοι ἐπὶ τριετίαν ἤκουον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν ἐνιστάμενον Χαράλαμπον Κανελλόπουλον, καταφερόμενον σκληρῶς κατὰ τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως (διάλογοι). Δὲν λέγω δὲ, κύριε Ζαρειφόπουλε, ὅτι ἦσαν ἀληθῆ τὰ παράπονα, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς τις δύναται νὰ ἐρωτήσῃ, ὅταν ἐπὶ τριετίαν ὁ κ. Χ. Κανελλόπουλος κατηγόρει τὰ ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ὁπόταν ἦτο τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἐνήργησε τὴν ἐκλογήν; ἀμέσως, ὡς διελύθη ἡ Βουλή, νομίζω, ὅτι εἶχε καθῆκον τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους νὰ τοὺς ἐκτοπίσῃ, διότι ὁ κοινότερος τῶν ἀνθρώπων ἤθελεν ἐννοήσει, ὅτι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἠδύναντο νὰ ἦναι ἀπαθεῖς, καὶ ὅτι αὐτοὶ ἤθελον πράξει πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατόν, διὰ νὰ πολεμήσωσι τὸν ἐχθρόν των, ὅστις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τίποτε ἄλλο δὲν ἔπραττε, παρὰ νὰ τοὺς κατακρίνῃ διὰ πράξεις ὡρισμένας, ἀποτελούσας ἐγκλήματα. Πῶς δύναταί τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἠδύνατο ὁ ταμίας νὰ ἦναι ἀπαθὴς, τὸν ὁποῖον δι’ ὡρισμένας πράξεις κατηγόρησεν ὁ κ. Κανελλόπουλος ἐντεῦθεν; Ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἤθελε τῳόντι ν’ ἀποδείξῃ εἰς τὸν κόσμον, ὅτι ἐννοεῖ νὰ ἐνεργήσῃ ἐκλογὰς ἐλευθέρας, ὅλα τὰ ὄργανα ἔπρεπε νὰ τὰ μεταθέσῃ καὶ νὰ τὰ στείλῃ ἀλλοῦ, καὶ τότε ἤθελε πείσει τὸν κόσμον, ὅτι ὁ σκοπός της ἦτον εἰλικρινής. Δὲν τὸ ἔπραξε τοῦτο ἡ Κυβέρνησις· ἀλλ’ ὄχι μόνον δὲν ἔπραξε τοῦτο, ἀλλὰ προέβη εἰς πράξεις, διὰ τῶν ὁποίων ὅλον τὸν κόσμον ἠθέλησε νὰ πείσῃ, ὅτι ἐπεθύμει νὰ ἐπιτύχουν οἱ φίλοι της· καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὅτι ἐκ παντὸς τρόπου ἤθελεν ἐργασθῆ διὰ νὰ ἐπιτύχωσι.

§8ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ δὲν ἤξευραν τὴν γλῶσσάν μας, διότι ἦσαν Γάλλοι.

§9ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τὸ Τμῆμα, κύριοι, ἅμα ὡς ὑπεβλήθησαν αἱ ἐνστάσεις αὐταί, ἀνεγνώρισεν, ὅτι τὸ παράπονον ἦτο σπουδαῖον καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ ἐξετάσῃ· ὡς ἦτο ἑπόμενον, κατέφυγεν εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον καὶ ἐζήτησε πληροφορίας ἐὰν ταῦτα εἴχοντο ἀληθείας· τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως διὰ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων ἀπήντησεν, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μηχανικοὺς Γάλλους, οἵτινες μετέβησαν εἰς τὴν Πελοπόννησον, δὲν εἶνε εἰς θέσιν νὰ δώσῃ οὐδεμίαν πληροφορίαν, διότι τὸ ἐκεῖ Σῶμα τῶν μηχανικῶν ὑπόκειται εἰς ἄλλην δικαιοδοσίαν, καὶ ἑπομένως τὸ Ὑπουργεῖον δὲν γνωρίζει (ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον). Βεβαίως τὸ Τμῆμα μετὰ τὴν πληροφορίαν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα, δὲν ἦτον εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ ἂν ἔπρεπε νὰ δώσῃ σημασίαν εἰς τὴν ἔνστασιν, ἥτις ἐγένετο, διότι δὲν εἶχε τὴν ἀπόδειξιν. Ἀλλ’ αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἐπιτυχόντες διὰ τῶν ἀντικρούσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον εἰς τὸ Τμῆμα κατὰ τῆς ἐνστάσεως, ὡμολόγησαν, ὅτι τῳόντι ἐστάλησαν μηχανικοί· ἀλλὰ πρὸς ποῖον σκοπόν; πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ γίνωσιν ἔργα καὶ ὄχι νὰ ἐπηρεάσωσι, διότι αὐτοὶ ἦσαν Γάλλοι, καὶ ἀφοῦ δὲν ἐγνώριζον τὴν γλῶσσαν, πῶς ἠδύναντο νὰ συνεννοηθῶσιν; Ἀλλ’ οἱ ἐνιστάμενοι ἰσχυρίσθησαν, ὅτι οἱ Γάλλοι μετέβησαν οὐχὶ ὡς ὄργανα τῶν ἐπιτυχόντων, ἀλλὰ διὰ τῶν ἔργων των νὰ πείσωσι τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι οἱ ἐπιτυχόντες ἐργάζονται δραστηρίως ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας τοῦ τόπου, καὶ ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ ἦσαν τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἔπεισαν τοὺς ἐκλογεῖς τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης, ὅτι ἐπρόκειτο πράγματι νὰ κατασκευασθῶσιν ὁδοὶ καὶ ὁ Ἀλφειὸς νὰ γεφυρωθῇ· τὰ ἔργα τῶν Γάλλων τούτων ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε νὰ ὑποθέτῃ ὁ λαὸς, ὅτι μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη ἡ Ἐπαρχία των θὰ ἦνε ἡ εὐδαιμονεστέρα Ἐπαρχία ἔκαμαν νὰ πιστεύσῃ ὁ κόσμος τοῦτο. Τώρα σᾶς ἐρωτῶ, ἦτο δυνατὸν ἢ δὲν ἦτο δυνατὸν, κατὰ τὸν ἰσχυρισμὸν τῶν ἀποτυχόντων, νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων τοῦτο; ἀπόκειται εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν ἐπέδρασε (διάλογοι). Ἀληθῶς, κύριοι, ἀπὸ τοῦ 1882, ἡ ὁδὸς ἀπὸ Ἀνδριτσαίνης εἰς Τρίπολιν ἦτο κεχαραγμένη καὶ διήρχετο πολὺ μακρὰν ἀπὸ τὸ χωρίον Λάβδα. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου τούτου ἤγειραν τότε τὴν ἀξίωσιν, ὅπως ἡ ὁδὸς διέλθῃ ἐκ τοῦ χωρίου αὐτῶν, ἀλλ’ ὁ νομομηχανικός, μελετήσας τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐπέμενεν εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, καὶ εἶπεν, ὅτι καθίσταται ἄχρηστος ἡ ὁδός, ἐὰν τραπῇ τὴν πρὸς τὸ χωρίον Λάβδα διεύθυνσιν, καὶ διὰ τοῦτο παρηγκωνίσθη ἡ αἴτησις τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Λάβδα. Κατὰ τὸν Νοέμβριον ὅμως, νομίζω, καὶ πάλιν οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου αὐτοῦ, καθοδηγούμενοι ἐντεῦθεν ἀπὸ τὸν ἔχοντα τὸ συμφέρον, τὸν κ. Χριστόπουλον, ὑπέβαλον τὴν 25 Νοεμβρίου 1884 νέαν ἀναφοράν, ζητοῦντες καὶ πάλιν ὅπως ἡ ὁδὸς διέλθῃ διὰ τοῦ χωρίου των. Καὶ ἰδοὺ οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου αὐτοῦ τί λέγουσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ἀναφορᾶς των: «Ἐὰν ἡ ὑπὸ τῶν πολιτικῶν παθῶν καὶ τοῦ φθόνου συγκροτουμένη μικροσκοπικὴ μειοψηφία τῆς χώρας, δὲν ἀνομολογῇ τὰ ἐκ τῆς σημερινῆς διοικήσεως προκύψαντα εὐεργετήματα, ἡ λαϊκὴ ὅμως πλειονοψηφία, ἡ ἀπολαμβάνουσα τῶν πλεονεκτημάτων τῆς καταργήσεως τῆς δεκάτης, τῆς ἐλαττώσεως τῆς θητείας διὰ πλήρους στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ, τῆς καταργήσεως τοῦ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων φόρου καὶ πάντων τῶν ἀγαθῶν φιλοστόργου καὶ πατρικῆς διοικήσεως συναισθάνεται καὶ εὐγνωμονεῖ τῷ προϊσταμένῳ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως μεγατίμῳ Πρωθυπουργῷ δι’ ὅλα ταῦτα καὶ διὰ τὴν πρωτοβουλίαν, ἣν ἔσχε πρὸς τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους». Παύω, κύριοι, τὴν περαιτέρω ἀνάγνωσιν τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Λάβδα διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω περαιτέρω ἀκούοντας ταπεινὰς καὶ εὐτελεῖς κολακείας πρὸς τὸν τότε Πρωθυπουργόν. Τὸ θυμίαμα ὅμως, τὸ ἄφθονον τὸ περιεχόμενον εἰς τὴν ἀναφορὰν ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ πολιτικὸν συμφέρον τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ ἐπραγμάτωσαν τοὺς σκοποὺς τοῦ διενεργήσαντος πρὸς τὸ ἴδιον ἑαυτοῦ συμφέρον τὴν ἀναφορὰν ταύτην· διότι τὸν Ἰανουάριον ἐκδίδεται διαταγὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διατάσσει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα. Ἀλλά, μολονότι ἐκδίδεται ἡ διαταγή, ἐνέργεια δὲν γίνεται· ἐξεδόθη, φαίνεται, ἡ διαταγὴ διὰ νὰ ὑπάρχῃ καὶ χρησιμεύσῃ ἐν τῷ δέοντι χρόνῳ. Διελύθη ἡ Βουλή· μετὰ τὴν διάλυσιν οἱ ἔχοντες τὸ συμφέρον νὰ γίνῃ ἡ παρακκαμπὴ αὐτὴ ἤρχισαν τὰς ἐνεργείας, ἀλλά, φαίνεται, ὅτι αἱ ἐνέργειαί των δὲν καθίσταντο τελεσφόροι, διὰ τοῦτο τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, τὴν 13|25 Μαρτίου, ὁ κ. Χριστόπουλος τηλεγραφεῖ ἐξ Ἀνδριτσαίνης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Λομβάρδον: «Τμῆμα Δημοσίων Ἔργων παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς ἔργα Ὀλυμπίας. Καλέσατε, παρακαλῶ, παραχρῆμα Βλαχόπουλον καὶ διατάξατε, ὅπως γένηται ἔναρξις γραμμῆς χωρίου Λάβδα, ζητοῦντες πληροφορίας παρὰ Βλαχοπούλου, καὶ καταστήσατε προσεκτικὸν ἐργοδηγόν, οὐδόλως κατανοήσαντα ἀποστολήν του». Ἀλλὰ φόβῳ, ὅτι δὲν ἠδύνατο τὸ τηλεγράφημα τοῦτο νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπεδίωκεν, ἐτηλεγράφησε καὶ πρὸς τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν δημοσίων ἔργων αὐθημερὸν οὕτως· « Ἀνδρίτσαινα, τὴν 13|25 Μαρτίου 1885, ὥρᾳ 7. Ξενοφῶντα Βλαχόπουλον, Ἀθήνας. Εἶσαι παραίτιος ἀναβολῆς ἐργασίας γραμμῆς Λάβδα καὶ διαγωγῆς ἐργοδηγοῦ, οὐδόλως ἐννοήσαντος ἀποστολήν του. Διάταξον παραχρῆμα ἔναρξιν ἐργασίας ἄνευ ἐκπληρώσεως ἀξιουμένων ὅρων, διότι καιρὸς ἐπείγει. Ἀσημάκης Χριστόπουλος». Ὁ δὲ Βλαχόπουλος τὴν 15, δύο ἡμέρας μετὰ τὰ τηλεγραφήματα, διατάσσει τὸν Ἐπαρχιακὸν μηχανικὸν τηλεγραφικῶς, ὅπως ἀρχίσῃ ἡ ἐργασία κατεπειγόντως ἄνευ τῆς τηρήσεως τῶν ὅρων, οὓς ὁ Νόμος ἐπιβάλλει διὰ τὴν ἔναρξιν παντὸς δημοσίου ἔργου, ἄνευ τουτέστι σχεδίου, ἄνευ προϋπολογισμοῦ καὶ ἄνευ ἐν γένει εὐθύνης τῶν ὑπὸ τοῦ Νόμου ὁριζομένων. Μετὰ τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα ἀμέσως ἀρχίζει ἡ ἐργασία, ἀμέσως οἱ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι εἰργάζοντο ἐπὶ ἄλλης γραμμῆς, ἐγκατέλιπον αὐτὴν καὶ ἤρχισαν νὰ ἐργάζωνται ἐπὶ τῆς παρακαμπῆς. Πότε δὲ δίδεται ἡ ἔγκρισις; ἀφοῦ ἐγένοντο μεγάλαι ἐργασίαι μετὰ τὰς ἐκλογάς. Βλέπετε πρωθυστέρως γίνονται τὰ πράγματα, δὲν ἦτο καιρὸς νὰ γείνῃ προϋπολογισμὸς καὶ τὸ σχεδιογράφημα. Ταῦτα, κύριοι, ἀδιστάκτως ἀποτέλεσμα εἶχον, ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου αὐτοῦ ἐψήφισαν ὁμοθυμαδὸν ὑπὲρ τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, κατὰ τοὺς ἐνισταμένους, δὲν ἤρκει μόνον τοῦτο, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἐπιτυχόντων, ἔπρεπε καὶ ἄλλα μέτρα νὰ ληφθῶσιν ἀμέσως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Τί ἐσκέφθησαν; ἐγίνωσκον ἐκ προγενεστέρων ἐκλογῶν, ὅτι ὁ Δῆμος Σκιλλοῦντος ἀνῆκεν ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν Νικόλαον Παπαλέξην, διότι κατὰ τὸ πλεῖστον ἡ οἰκογένεια Παπαλέξη εἶνε ἰδιοκτήτις τῶν γαιῶν δύω ἐκ τῶν χωρίων αὐτοῦ. Πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι οἱ ἐπιτυχόντες, ἔχοντες ἴσως συνεπίκουρον κατὰ τὸ 1882 καὶ τὸν Χαράλαμπον Κανελλόπουλον, διενοήθησαν κατὰ τὸ 1882, ἅμα ὡς ὁ ἀείμνηστος Κουμουνδοῦρος ἀπεσύρθη τῶν πραγμάτων τῆς Πατρίδος, διενοήθησαν, λέγω, πῶς ἠδύναντο τῷ ὄντι τὰς ἐκτάσεις ταύτας νὰ τὰς ἀφαιρέσωσιν ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν Παπαλέξη καὶ νὰ τὰς καταστήσωσι κτήσεις ἐθνικάς. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης λοιπὸν ὑπέβαλον ἀναφορὰς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῶν ὁποίων παρίστανον, ὅτι αἱ ἐκτάσεις αὗται, αἵτινες ἔχουν μεταβληθῆ εἰς σταφιδῶνας καὶ ἀμπελῶνας, καὶ αἵτινες ἀναβαίνουν εἰς 4,000 στρέμματα, ἦσαν γαῖαι δασικαὶ, αἱ ὁποῖαι ἀνῆκον εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ 1862 καὶ ἐντεῦθεν διενοήθη ἡ οἰκογένεια Παπαλέξη νὰ νοσφισθῇ, καὶ ὅτι ἔκτοτε δι’ ἐμπρησμῶν καὶ ἄλλων ἐκχερσώσεων κατέλαβε τὰς γαίας καὶ τὰς ἔδωκεν εἰς καλλιέργειαν ἐπὶ μισθώματι εἰς τοὺς κατοίκους. Ὡς εἰκός, τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐξήγειρε τῆς Κυβερνήσεως τὴν προσοχὴν, καὶ ἔσπευσε τότε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Καλλιγᾶς, ὁ ὁποῖος, ὡς γινώσκετε, ἦτο Κέρβερος ὅσον ἀφορᾷ τὰς κτήσεις τοῦ Δημοσίου, ἔστειλε τὸν ἐπιθεωρητὴν Βουδούρην, ὁ ὁποῖος ἐνεργήσας αὐστηρὰς ἀνακρίσεις ἐπανῆλθε καὶ ὑπέβαλε τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας ταύτης· εἶπεν ὅτι ἡ οἰκογένεια Παπαλέξη εἶνε ἰδιοκτήτις τῶν γαιῶν τούτων, διότι ὁ πάππος αὐτῶν ἀπὸ τοῦ 1808 ἠγόρασε τὰς γαίας ταύτας ἀπὸ Σουλτάναν τινὰ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἥτις εἷλκε τὴν καταγωγὴν ἀπὸ τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης. Ὁ κύριος Καλλιγᾶς ἔστειλε τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ Ἀρχεῖον, ὡς ἦν ἑπόμενον.

§10ΑΣ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί διαστρέφετε τὰ πράγματα; Εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Βουδούρη θὰ ἰδῆτε, ὅτι συνεπείᾳ τῶν διοικητικῶν ἐξετάσεων ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ οἰκογένεια Παπαλέξη κατέλαβεν 600 στρέμματα. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω ἂν ἐπυρπόλησε τὰ δάση καὶ κατέλαβε τὰς γαίας, ἀλλὰ διαστρέφεται τὰ γεγονότα.

§11ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν εἶδον τὴν ἔκθεσιν τοῦ Βουδούρη, διότι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν μᾶς τὴν ἔδωκεν· ἐν ὅσῳ ἐργαζόμεθα ἡμεῖς ἐν τῷ Τμήματι, δὲν μᾶς τὴν ἔστειλεν· ἂν κατόπιν τὴν ὑπέβαλε, μοὶ εἶναι ἄγνωστον.

§12ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε τί ὑποστηρίζετε χωρὶς νὰ γνωρίζετε τὴν ἔκθεσιν;

§13ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι ν’ ἀνακινηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐκ νέου, διότι προσήγγιζον αἱ ἐκλογαὶ καὶ ἔπρεπε τὸ ὅπλον αὐτὸ νὰ τὸ ἔχουν καθαρισμένον, ὥστε νὰ ἦναι ἕτοιμον, ἐφρόντισαν καὶ ὑπέβαλον ἀναφορὰν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τῶν κατοίκων, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον, νομίζω, κατὰ τὴν 24 Ἰανουαρίου ἐξέδοτο διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας διέταξε τὰς Ἀρχὰς Ὀλυμπίας, ὅπως ἐπὶ τόπου μεταβῶσι καὶ ἐξετάσωσι τὰ πράγματα. Ὅ,τι ἀντελήφθην ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εἶχε τότε ὑπ’ ὄψει του τὸ Τμῆμα, εἶναι τὸ ἑξῆς· Κατὰ τὸν Μάρτιον, τοὐτέστιν ἀμέσως μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, αἱ Ἀρχαὶ μετέβησαν ἐπὶ τόπου, ἐνήργησαν ἀνακρίσεις καὶ μεταξὺ τῶν ἀνακριθέντων εἶναι καὶ ὁ Πανταζόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐξητάσθη ὡς μάρτυς καὶ ἐβεβαίωσεν ὅσα οἱ κάτοικοι ἔχουν περιλάβει ἐν τῇ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἀναφορᾷ των, ὅτι τουτέστιν ἡ οἰκογένεια Παπαλέξη κατεπάτησε γαίας τοῦ Δημοσίου, καὶ ἐβεβαίωσε τοῦτο ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, διότι διετέλεσεν, ὡς εἶπεν ὑπάλληλος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιτετραμμένος τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν, αἱ δὲ Ἀρχαὶ συνέταξαν πρωτόκολλον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐβεβαίουν, ὅτι οἱ χωρικοὶ ἐξετασθέντες ἐβεβαίωσαν τὸ γεγονὸς τῆς καταπατήσεως, ὁ δὲ γεωμέτρης συνέταξε καὶ κατάλογον, ἐν τῷ ὁποίῳ φαίνεται ὅτι 79 χωρικοὶ κατέχουσι τὰς γαίας ταύτας ὡς καλλιεργηταὶ καὶ μισθωταὶ τῆς οἰκογενείας Παπαλέξη, καὶ ἄλλος ἐξ αὐτῶν κατέχει 40, ἄλλος 50, καὶ μέχρι 80 στρεμμάτων. Τίποτε ἄλλο ἐκ τῶν ἐγγράφων δὲν ἀποδεικνύεται. Ἀφίνω ὑμᾶς νὰ κρίνητε, κύριοι, ἐὰν ἡ μετάβασις τῶν Ἀρχῶν καὶ ἡ ἐνέργεια αὐτῶν ἐπέδρασεν ἢ οὔ ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων ἐκείνων. Ἀλλὰ, κύριοι, θὰ ἰδῆτε κατόπιν ὅτι μᾶς βεβαιοῦσι τοῦτο οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, καὶ καθῆκον εἶχεν ἡ πλειονοψηφία τοῦ Τμήματος νὰ λάβῃ τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων τὰς βεβαιώσεις, καὶ νὰ κρίνῃ ὅτι ἐπέδρασαν αἱ ἐνέργειαι αὗται τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ προτείνῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ἀμέσως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ληφθὲν, καὶ τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν πεποίθησιν τῆς πλειονοψηφίας, σκοπὸν δὲν εἶχε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ νὰ δώσῃ εἰς τοὺς χωρικοὺς τὴν ἐλπίδα ὅτι ἠδύναντο νὰ γίνουν ἰδιοκτῆται τῆς περιουσίας Παπαλέξη, σκοπὸν εἶχε νὰ τοὺς ἐξεγείρῃ κατὰ τοῦ Παπαλέξη καὶ τῶν φίλων του, καὶ ὄντως τοὺς ἐξήγειρεν. Ἂν τῷ ὄντι ἡ Κυβέρνησις ἐσκόπει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ὅσον ἀφορᾷ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ ἐπὶ τῶν γαιῶν τούτων, ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ 1882 μετ’ ἐπιμελείας νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐὰν ἐκινδύνευον, καὶ τότε οὐδεὶς ἤθελε ψέξει τὰς ἐνεργείας αὐτῆς. Ὅταν ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἐξήτασε κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν τὸ ζήτημα καὶ τὸ ἔῤῥιψεν εἰς τὰ ἀρχεῖα, κατόπιν δὲ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν στέλλει τὰ ὄργανά της καὶ συντάσσουν πρωτόκολλα καὶ ἐνεργοῦν ὡς ἐνήργησαν, δὲν μένει ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς ἀνθρώπους ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτῆς. Ἀλλὰ, κύριοι, εἶναι γεγονότα ἔτι σημαντικώτερα τούτων, τὰ ὁποῖα ἔπεισαν τὸ Τμῆμα νὰ προτείνῃ ὅ,τι ἐπρότεινε· καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ληξάσης Περιόδου τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν τοῦ Τμήματος ἦσαν Βουλευταὶ καὶ καθ’ ἑκάστην ἤκουον τὸν κ. Κανελλόπουλον νὰ παραπονῆται ἰδίως κατὰ τοῦ Ταμίου ὡς μεροληπτικῶς ἐφαρμόζοντος τὸν τελευταῖον δρακόντειον νόμον περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων. Ἀλλὰ, κύριοι, ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐγγράφων, ὅτι μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς τὸ ὄργανον ἐκεῖνο τῆς Κυβερνήσεως ὑπερηκόντισε πᾶσαν ἐνέργειαν, διότι ἀπέστειλεν εἰς τὴν Μοιραρχίαν ἑκατοντάδα καὶ πλέον ἐνταλμάτων πρὸς ἐκτέλεσιν, καὶ τὰ ἐντάλματα ταῦτα βεβαιοῖ ὁ ὑπομοίραρχος, ὅτι ἔλαβεν, ἀλλ’ ὡς γινώσκετε, ἕκαστον ἔνταλμα δὲν φέρει ἕνα μόνον ὀφειλέτην, περιλαμβάνει πολλάκις ἑκατοντάδας ὀφειλετῶν καὶ τοιουτοτρόπως ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ἐγγράφου τούτου, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἐπαρχία Ὀλυμπίας ἦτο ἀνάστατος κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ὅλοι οἱ φίλοι τῶν ἀποτυχόντων, εἴτε συνελαμβάνοντο καὶ συλλαμβανόμενοι ἀπελύοντο, ἐὰν ἔδιδον ὁμολογίαν πίστεως, εἴτε ἔφευγον διὰ ν’ ἀποφύγουν τὴν καταδίωξιν τῶν εἰσπρακτόρων. Περὶ τούτου, κύριοι, τὸ Τμῆμα ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ζητήσῃ ἁρμοδίως καὶ ὑποβάλῃ κατάλογον πόσα ἐντάλματα ἀπεστάλησαν πρὸς ἐκτέλεσιν ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔστειλεν εἰς τὸ Τμῆμα ἓν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον, μὰ τὴν ἀλήθειαν, δυσκολεύεταί τις νὰ τὸ εὕρῃ ἐδῶ καὶ διὰ τοῦ ὁποίου βεβαιοῖ, ὅτι 145 ἐντάλματα ἐστάλησαν. Ὅτι δὲ, κύριοι, ἡ καταδίωξις ἐγένετο εἰς τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἀφήσῃ οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὅτι σκοπὸν εἶχε νὰ καταθλίψῃ τοὺς ἐχθροὺς τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως, οὐδεμία ἀμφιβολία δύναται νὰ ὑπάρξῃ, διότι ἐκτὸς τῶν ἄλλων ὑπάρχει ἡ ἔκθεσις δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ἡ ὁποία εἶναι χαρακτηριστικωτάτη τοῦ φόβου, ὑπὸ τὸν ὁποῖον κατείχετο ὁ λαὸς τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης, καὶ εἶναι ἀνάγκη ἡ Βουλὴ ν’ ἀκούσῃ μέρος αὐτῆς.

§14ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν συνέταξεν ὁ Σπανίδης, συγγενὴς τῶν ἀποτυχόντων.

§15ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ (ἀναγινώσκει). «Ὁ Ἔπαρχος Ὀλυμπίας Ἰωάννης Κολώκας, καθ’ ἃ διετείνοντο πρὸ πολλοῦ, ἐγκατεστημένος ἐν Ἀνδριτσαίνῃ καὶ προστατευόμενος ὑπὸ τοῦ ὑποψηφίου Ἀσημάκη Χριστοπούλου, δὲν ἀπέστερξε νὰ παράσχῃ πᾶσαν ἐκ τῆς ἐξουσίας του συνδρομὴν ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου τούτου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. Δὲν εἶχον τὸν χρόνον, τὴν ἐξουσίαν, οὐδὲ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσω καὶ βεβαιώσω τὰς πρὸ τῆς ἐκλογῆς πράξεις αὐτοῦ· ἔμαθον ὅμως, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας μετὰ τῶν συγγενῶν τοῦ ὑποψηφίου τούτου περιεφέρετο ἐντὸς τῶν ἐν τῇ πόλει οἰκιῶν καὶ ἐργαστηρίων καὶ ἄλλους μὲν τῶν ἐκλογέων ἠπείλει, ἄλλους δὲ ὥρκιζε (διότι τοιαύτη τις πρᾶξις κατ’ ἔθιμον χωρεῖ ἐκεῖ κατὰ τὰς ἐκλογὰς), ἵνα ψηφίσωσιν ὑπὲρ τοῦ προστάτου του. Ἰδίοις ὄμμασιν ἀντελήφθην, ὅτι πολλάκις τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας καὶ πρὸ τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος, ἔνθα διετέλουν Δικαστικὸς Ἀντιπρόσωπος, διῆλθε μετά τινων πολιτῶν φίλων ἀναμφισβητήτως τῶν Ζαρειφοπούλου καὶ Χριστοπούλου, ἐπιδεικνύμενος τὴν ἣν εἶχεν ἐξουσίαν. Ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὰς Δημοσίας Ἀρχὰς καὶ τοὺς ὑπαλλήλους παραλείπω ν’ ἀναφέρω γεγονότα, μαρτυροῦντα τὸ ποιὸν τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὴν ἐν γένει κατ’ ἄνθρωπον συμπεριφοράν του. Ὁ Ἠλ. Γεωργίου, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ βεβαιώσεως τοῦ Ταμίου Ὀλυμπίας κατακεχωρισμένης ἐν τοῖς πρακτικοῖς, διετέλει πρὸ τῆς ἐκλογῆς δημόσιος εἰσπράκτωρ ἐν Ἀνδριτσαίνῃ, ὅτι δὲ θέλων νὰ ὑπηρετήσῃ τοὺς ὑποψηφίους, οἷς ἀνήκει, ἐδέχθη νὰ γείνῃ σφαιριδιοδότης, ἐπὶ τῇ ἐνστάσει δὲ ὅτι εἶναι ὑπάλληλος, κατακεχωρισμένῃ καὶ ταύτῃ ὡσαύτως, οὗτος προσήγαγε τὴν βεβαίωσιν τοῦ Ταμίου, ὅτι δῆθεν παρῃτήθη καὶ ὅτι ἡ παραίτησις αὐτοῦ ὑπεβλήθη τῷ Ὑπουργείῳ. Μετὰ πολλὰ δὲ ἄλλα λεχθέντα ὑπέμνησα τῷ ὑπαλλήλῳ τούτῳ, ὅτι πρὸ τῆς ἀποδοχῆς τῆς παραιτήσεώς του ἐξακολουθεῖ καὶ κατ’ ἐμὴν γνώμην νὰ ἦναι δημόσιος εἰσπράκτωρ, καὶ ὅτι ὡς τοιοῦτος ἀπαγορεύεται νὰ παρίσταται εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, διότι ὑπόκειται εἰς ποινικὰς συνεπείας. Οὗτος ὅμως ἐπροτίμησε, καθ’ ἃ ἀπεκρίθη μοι, πάντα ταῦτα νὰ ὑποστῇ, ἀλλὰ καὶ ὡς σφαιριοδότης νὰ παραστῇ. Ἐκ τῆς ἀνατεθειμένης μοι ἐξουσίας ἐνόμισα, ὅτι δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἀποβάλω τοῦτον τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, ἀφοῦ μάλιστα ἠρνεῖτο, ὅτι διετέλει ὑπάλληλος. Ἐκ τῶν ἀριθμῶν τῆς τε βεβαιώσεως καὶ τῆς ἀναφορᾶς, δι’ ἧς ὑπεβλήθη δῆθεν ἡ παραίτησίς του τῷ Ὑπουργείῳ, ἀμφοτέρων ἐγγράφων τοῦ Ταμίου Ὀλυμπίας, ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω τὴν συμπαιγνίαν, ἥτις συνήθως κατὰ τὰς ἐκλογὰς γίνεται πρὸς καταστρατήγησιν τῶν ἐκλογικῶν νόμων καὶ ἀναιδῆ ἐπέμβασιν ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν τοῦ λαοῦ ἐλευθεριῶν. Πόσον δὲ ἠδύνατο νὰ ἐπιδράσῃ ἢ ἐπέδρασεν ἤδη ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος τῶν ψηφοφόρων ὁ ἄνθρωπος οὗτος παρατίθημι τὰ ἑξῆς: Οἱ ψηφοφόροι, ἔξω καὶ 30 μέτρα μακρὰν τῶν θυρῶν τοῦ Καταστήματος, διῃρέθησαν εἰς δύο στρατιὰς, ἀνηκούσας εἰς ἑκάτερον τῶν ἀνταγωνιζομένων συνδυασμῶν. Ἀφοῦ δὲ οὗτος ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του καὶ πολλάκις ἐξήρχετο τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, διὰ μόνου τοῦ βλέμματός του, ῥιπτομένου ἐπὶ τῆς ἀντιθέτου μερίδος, ἤτοι τοῦ συνδυασμοῦ Κανελλοπούλου, Παπαλέξη κλπ. ἤρκει τοῦτο, ἵνα ἀμέσως ἀπὸ τῆς μερίδος ταύτης μεθίστανται ἐκλογεῖς καὶ ἑνῶνται μὲ τὴν ἑτέραν μερίδα, ἤτοι τὴν τοῦ Χριστοπούλου καὶ λοιπῶν. Τοιαῦται μεταστάσεις ἐκλογέων κατ’ ἐπανάληψιν καὶ οὕτω πως γενόμεναι, ἐγέννησάν μοι τὴν περιέργειαν, ἵνα μάθω τὸ αἴτιον αὐτῶν· ἀφοῦ δὲ ἐκ τῶν μεθισταμένων ἐκλογέων ἠρώτησά τινας, διατὶ μεθίστανται, ἔντρομοι μοὶ ἀπήντησαν τὰ ἑξῆς ἀξιομνημόνευτα: «Κύριε Ἀνακριτὴ, φοβούμεθα τὸν εἰσπράκτορα, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς κάψῃ τὴ γοῦνα, ἂν δὲν πᾶμε ’κεῖ (ἤτοι εἰς τὴν μερίδα Ζαρειφοπούλου κλπ.)· δὲν ξέρεις του λόγου σου τὶ ὑποφέρομεν καὶ τὶ θὰ πάθωμεν, ἂν δὲ ψηφίσωμεν τοὺς δικούς του, γιατὶ πρέπει νὰ ξέρεις, κ. Ἀνακριτὴ, μοὶ προσέθηκεν ἕτερος γέρων σεβαστὸς, ὅτι μεῖς δωπέρα δὲν εἴμαστε ἄνθρωποι, φαίνεται νὰ μὴ ξέρῃ ὁ Βασιλεὺς τὴν Ἐπαρχίαν τούτην, ὅτι εἶναι δική του.» Πολλάκις δὲ τῆς ἡμέρας ἤκουσα διαφόρους κατ’ ἰδίαν λέγοντας «δυστυχία, ὁ εἰσπράκτορας εἶναι μέσα, ὁρίστε τόρα, τὶ νὰ κάμουμε τὸν κ. Χαραλάμπην καὶ τὸν κ. Νικολάκη, ἂς ἰδοῦν μονάχοι τους, ὅτι δὲν κοτάμε νὰ τοὺς ψηφίσωμεν». Τώρα μεθ’ ὅσα τὸ ἔγγραφον τοῦτο βεβαιοῖ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸν ἐλάχιστον δισταγμὸν, ὅτι ὁ Νόμος περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων ἦτο τὸ ἰσχυρότερον ὅπλον, τὸ ὁποῖον εἶχον εἰς χεῖρας οἱ ἐπιτυχόντες, καὶ ἠδύναντο οὐ μόνον τὸ φρόνημα νὰ ἀλλοιώσωσιν, ἀλλὰ καὶ τὸν πανικὸν νὰ ἐνσπείρωσιν εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον· καὶ εἶναι ἄπορον πῶς οἱ ἀποτυχόντες συνεκέντρωσαν καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν ψήφων, τὸ ὁποῖον ἔλαβον. Ἄλλος Δικαστικὸς Ἀντιπρόσωπος τοῦ δευτέρου τμήματος τοῦ Δήμου Ἀνδριτσαίνης βεβαιοῖ τὰ γεγονότα εἰς τρόπον μὴ πείθοντα ἢ τοὺς μὴ θέλοντας νὰ πεισθῶσι, διότι ἰδοὺ τὶ γράφει οὗτος: «Ἅμα ὡς ἔφθασα εἰς τὸ ἐκλογικὸν τοῦτο τμῆμα τὴν πρωΐαν τῆς 5 Ἀπριλίου ε. ε. καὶ μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς ἐπληροφορήθην καὶ ἐβεβαιώθην ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι αἱ ἐπιτόπιοι Ἀρχαὶ, ἐκτὸς τῆς Στρατιωτικῆς, ἥτις ἐπέδειξεν ἀρίστην συμπεριφορὰν καὶ ἐξεπλήρωσε καὶ πρὸ καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας τὸ ἑαυτῆς καθῆκον, ἐδείκνυον μέγιστον ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, τὸ δὲ ἐνδιαφέρον των αὐτὸ ἐτέλουν ἀπροκαλύπτως, διὰ δὲ τοῦ λόγου καὶ τῶν πραγμάτων, χορηγοῦντες πᾶσαν συνδρομὴν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, τοῖς ἀντιθέτοις δὲ δὲν ἐπετρέπετο καὶ ἡ προσέλευσις εἰς τὰ Δημόσια Γραφεῖα, οὐδὲν δὲ παράπονον αὐτῶν εὕρισκεν ἠχὼ παρὰ τοῖς ὑπαλλήλοις τούτοις, οὐδὲ ἠδύνατο νὰ μεταβιβασθῇ τοιοῦτόν τι παρὰ τῶν ἐντεταλμένων τὴν μεταβίβασιν εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον· οὕτω δ’ εὗρον τὸν λαὸν κατεπτοημένον ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς ταύτης τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἰδίᾳ τοῦ Ἐπάρχου, τοῦ ἐν ἀμέσῳ καὶ ἀδιαλείπτῳ κοινωνίᾳ μετὰ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων εὑρισκομένου ἐν ὄψει πρὸς τὸν λαόν, τὸν οὕτω πως ψυχολογικῶς πειθαναγκασμένον νὰ προσέλθῃ εἰς τὰς κάλπας νὰ ψηφοφορήσῃ ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀπειλουμένων μελλουσῶν καταδιώξεων. Ἐντεῦθεν πείθομαι ἀδιστάκτως, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα ἐπηρεάσθη οὐσιωδῶς ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, λαμβανομένης προσέτι ὑπ’ ὄψιν καὶ τῆς ἁπλότητος τῶν ἐκλογέων τοῦ ἐκλογικοῦ τούτου τμήματος, παρ’ οἷς ἐπικρατεῖ πλήρης ἀμάθεια, ἐξ ἧς δὲν ἠδύνατο νὰ κατανοηθῇ ἐπαρκῶς ἡ συναίσθησις τοῦ ἀνεπηρεάστου κατὰ τὴν ἐνάσκησην τοῦ πολυτιμοτέρου τῶν δικαιωμάτων του». Καὶ τοῦτο, διότι πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι εἰς τὸ δεύτερον τοῦτο τμῆμα οἱ Ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπιτυχόντων ἠξίωσαν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἀνοίξῃ δύω θύρας, διὰ τῶν ὁποίων νὰ εἰσέρχωνται οἱ ψηφοφόροι καὶ ἐζήτησαν ἐκ τῆς μιᾶς νὰ εἰσέρχωνται οἱ ψηφοφόροι τῆς μιᾶς μερίδος, ἐκ τῆς ἑτέρας δὲ οἱ ἀντίθετοι. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀδιστάκτως ἀποδεικνύει παραβίασιν τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος περὶ μυστικῆς ψηφοφορίας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ καὶ διὰ τοῦτο· ἀλλὰ τὸ Τμῆμα ἐξετίμησε καὶ ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν τὸ γεγονός. Τίς ὁ σκοπὸς τῶν δύω θυρῶν; Ἡ εὐκολία τῆς ψηφοφορίας ἢ ἕτερος πλάγιος, μὴ ἀποδεικνυόμενος; Ἡ πλειοψηφία τοῦ Τμήματος ἀνεὗρεν, ὅτι ὁ σκοπὸς ἦτο, ὅπως χωρισθῶσιν οἱ ἀντίθετοι καὶ διατελῶσιν ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῶν εἰσπρακτόρων καὶ τοῦ ταμία, οἱ ὁποῖοι παρίσταντο εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς. Ὁ Δικαστικὸς Ἀντιπρόσωπος βεβαιοῖ τοῦτο, διότι λέγει, «καθ’ ὅσον τὸ θάῤῥος τῶν ἁπλουστέρων οὕτω ἀντιμετωπιζομένων πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων ἕνεκα τῶν ἀνωτέρω ἀναφερομένων λόγων ἐξέλιπεν, ὥστε ἄλλοι μὲν δὲν προσήρχοντο εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τινὲς δὲ καὶ μετέστησαν πρὸς τὰς τάξεις τῆς Συμπολιτεύσεως. Ἐν γένει δ’ ἐξ ὅσων ἔμαθον καὶ εἶδον πείθομαι, ὅτι ἠλλοιώθη οὐσιωδῶς τὸ γνήσιον ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς». Ἄλλη ἔκθεσις τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ πρώτου τμήματος τοῦ Δήμου Σκιλλοῦντος διαλαμβάνει: «Ἐπληροφορήθην, ὅτι ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, τῇ ἐνεργείᾳ τῶν ἀντιθέτων τοῦ ὑποψηφίου Ν. Παπαλέξη, ὁ Ἔπαρχος, ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος Ὀλυμπίας, ὁ Ὑπομοίραρχος καὶ ὁ Γεωμέτρης μετέβησαν εἰς τὸν Δῆμον Σκιλλοῦντος καὶ κατεμέτρουν τὴν ἰδιόκτητον περιουσίαν, ἤτοι τὰ ὑπάρχοντα ἐν τῷ Δήμῳ τούτῳ Τσιφλίκια, τοῦ ὑποψηφίου βουλευτοῦ Ν. Παπαλέξη καὶ διέδιδον, ὅτι ἡ περιουσία αὕτη θέλει καταστῆ ἐθνικὴ καὶ ὅτι θέλει διανεμηθῆ αὕτη πρὸς τοὺς κατοίκους, ἐὰν ὁ Παπαλέξης δὲν γείνῃ Βουλευτής. Ἐὰν ταῦτα εἶνε ἀληθῆ καὶ ἐὰν δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου ἀπεπλάνησαν τοὺς κατοίκους τοῦ Δήμου Σκιλλοῦντος, ὅπως οὗτοι λόγῳ τοῦ ἐλπιζομένου συμφέροντός των καταψηφίσωσι αὐτὸν, τοῦτο ἀφίεται εἰς τὴν ὀρθὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἀποφανθῇ.» Οἱ λοιποὶ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι βεβαιοῦσιν, ὅτι πανταχοῦ ἡ ψηφοφορία ἐγένετο ἐν ἡσυχίᾳ καὶ τάξει. Λοιπὸν, κύριοι, εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι ὁ Ταμίας Ὀλυμπίας, ἐφαρμόζων τὸν τελευταῖον αὐστηρὸν νόμον περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων ἰδίως μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ἐπίεζε τοὺς φίλους τῶν ἀποτυχόντων οὕτω σκληρῶς, ὥστε οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἄφινεν, ὅτι ὁ ἀντιτασσόμενος κατὰ τῆς θελήσεως τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπεν ἐκ παντὸς τρόπου νὰ εὕρῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὤφειλε πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ νὰ πληρώσῃ ἢ νὰ ζητήσῃ τὴν εὔνοιαν τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν προστασίαν αὐτῶν, ὅπως σωθῇ. Τούτου δοθέντος, ἐρωτῶ: εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις, ὅτι ὁ λαὸς ἐκεῖνος ἦτον ἐλεύθερος κατὰ τὰς ἐκλογάς; Ἦτο ἐλεύθερος νὰ ἐκφράσῃ τὸ φρόνημα αὐτοῦ; Κύριοι, οἱ ἐνιστάμενοι παραπονοῦνται καὶ διὰ τὰς ἐπεμβάσεις τῶν Δημάρχων· ὑπεβλήθη δὲ διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἐν τῷ Τμήματι καὶ βούλευμα τοῦ Πλημμελειοδικείου, δι’ οὗ παραπέμπεται ὁ Δήμαρχος τοῦ Δήμου Ἀρνήνης μετὰ τοῦ εἰσπράκτορος εἰς δίκην, διότι πρὸ τῶν ἐκλογῶν μετέβη εἰς τὰ χωρία καὶ ἠπείλει τοὺς κατοίκους τοῦ Δήμου του ὅτι, ἂν δὲν ψηφίσωσι τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, θὰ τοὺς καταδιώξῃ ἀπηνῶς. Ἀλλὰ, κύριοι, προκειμένου περὶ τῆς καταδιώξεως, τὴν ὁποίαν ὁ ταμίας ἐνήργει, ἐλησμόνησα νὰ σᾶς ἀναφέρω γεγονὸς, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει πόσον ἀγρία ἦτο ἡ καταδίωξις. Τὴν μεγάλην ἑβδομάδα, ἥτις συνέπιπτε νὰ ἦνε τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς, οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως εἶχον ἰδιαιτέραν εὔνοιαν πρὸς ἕνα Ἀντωνόπουλον ἐνωμοτάρχην, κατὰ τοῦ ὁποίου εἰς τὸ διάστημα τῆς τριετίας πολλάκις ἠκούσθη ἡ φωνὴ τοῦ κ. Χαραλάμπους Κανελλοπούλου ἐπὶ διαφόροις πράξεσιν· ἐν τούτοις, ὁ ἐνωμοτάρχης αὐτὸς, ἀκολουθούμενος ἀπὸ τοῦ εἰσπράκτορος τὴν Μεγάλην Πέμπτην τὸ ἑσπέρας, καθ’ ἣν ὥραν ἀναγινώσκονται τὰ 12 Εὐαγγέλια, κατέλαβε τὴν ὁδόν, τὴν ἄγουσαν ἀπὸ τὸ χωρίον εἰς τὴν Ἐκκλησίαν καὶ συνέλαβεν ὅλους τοὺς φίλους τῶν ἀποτυχόντων. Οὗτοι δὲ δὲν εἶχον ἄλλο μέσον παρὰ νὰ τηλεγραφήσωσιν εἰς τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα καὶ εἰς τὰς Ἐφημερίδας, καὶ ἰδοὺ τί τηλεγραφοῦσιν «ἐξ Ἀγουλινίτσης, 22 Μαρτίου; «Αὐτοῦ Μεγαλειότητα Βασιλέα, Σύνταξιν Πρωΐας». «Καλούσης τῆς Ἐκκλησίας χριστιανοὺς εἰς ἀκρόασιν δώδεκα Εὐαγγελίων, ἐνωμοτάρχης Ἀντωνόπουλος, καταλαβὼν ὁδὸν Ἐκκλησίας διὰ μεγάλης στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἐπελήφθη συλλήψεως διὰ φόρους Δημοσίου συμπολιτῶν μου καὶ καταλύματα εἰς ἄλλους κάμνει ἐναντίον Νόμου κατὰ τὴν ἑβδομάδα παθῶν. Ταῦτα πράττει πρὸς ἐκφόβισιν ἐκλογέων, ἵνα ψηφίσωσι βουλευτὰς συμπολιτευομένους. Πολῖται ἐξηρεθίσθησαν ἐπὶ τοσοῦτον καὶ ὁ Θεὸς νὰ φυλάξῃ, διότι οὔτε ἐπὶ Τουρκοκρατίας παρεκωλύθη τις ἀπὸ ἐκπλήρωσιν θρησκευτικῶν καθηκόντων του.» Καὶ ἐν γένει καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, τὸ μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς, οὐδὲν ἕτερον βλέπομεν παρὰ τηλεγραφήματα ἀπευθυνόμενα πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν, πρὸς τὸν Βασιλέα, πρὸς τοὺς ἄλλους Ὑπουργοὺς, καὶ πρὸς διαφόρους ἐφημερίδας, διὰ τῶν ὁποίων καταγγέλλονται πράξεις ὡρισμέναι τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πληροφορίας ἐπὶ τοῦ παραπόνου, ὅτι συνεστήθησαν στρατιωτικοὶ σταθμοὶ εἰς διάφορα μέρη τῆς Ἐπαρχίας, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἐβεβαίωσεν, ὅτι καὶ εἰς τὸν Δῆμον Σκιλλοῦντος, ὅπου φαίνεται ἡ δύναμις τοῦ Παπαλέξη, ἐσυστήθη στρατιωτικὸς σταθμὸς, καὶ εἰς τὸν Δῆμον Ἀρήνης, καὶ εἰς ἄλλο χωρίον Ζαχάρω.

§16Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζαχάρω εἶναι ἡ πρωτεύουσα τοῦ Δήμου Ἀρήνης, καὶ ὁ σταθμὸς ἐκεῖ ἔχει συστηθῆ πρὸ δύο ἐτῶν· δὲν πρόκειται λοιπὸν παρὰ περὶ ἑνὸς σταθμοῦ.

§17ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐγὼ ἐσυνείθησα νὰ θεωρῶ σοβαρωτέρας τὰς πληροφορίας τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν καὶ ὄχι τὰς ἰδικάς σας, κύριε Χριστόπουλε.

§18Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν λέγουν ὅλως διόλου τὸ ἐναντίον.

§19ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὅταν, κύριοι, ὁ Δήμαρχος μετὰ τοῦ δημοσίου Εἰσπράκτορος κατηγγέλθη ἐπὶ ὡρισμέναις πράξεσι, σκοπὸν ἐχούσαις τὸν ἐπηρεασμὸν τῶν ἐκλογέων, καὶ παρεπέμφθη, ὅταν λαμβάνωσι μέρος ὡς ἀντιπρόσωποι καὶ σφαιριδιοδόται τοῦ ἐπιτυχόντος τρεῖς Εἰσπράκτορες καὶ εἷς Γραφεὺς τοῦ Ταμείου, τί ἀποδεικνύεται; ὅτι ἐστήριξεν ἐλπίδας εἰς τὴν συνδρομὴν αὐτῶν, καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ μόνον ἤρκει νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ δὲν εἶνε ἄλλο παρὰ προϊόν τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ἀρχῶν τῆς Ἐπαρχίας Ὀλυμπίας (θόρυβος). Ἐὰν ἤμην εἰς τὴν θέσιν σας, κ. Χριστόπουλε, πρῶτος ἤθελον ἀναβῆ εἰς τὸ βῆμα καὶ ζητήσει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς μου ὡς προϊόντος ψυχολογικῆς βίας καὶ ἐπηρεασμοῦ τῆς φοβερωτέρας Κυβερνητικῆς ἐπεμβάσεως. Εἶναι τόσον πολλά, κύριοι, τὰ γεγονότα, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ πεισθῇ ἡ πλειονοψηφία, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶνε ἄκυρος, ὥστε μήτε νὰ τὰ ἐνθυμηθῶ δύναμαι εἰς τὴν σειράν των, πάντα δὲ πείθουσιν, ὅτι οἱ σήμερον παριστάμενοι ὡς συνάδελφοι δὲν εἶνε οἱ γνήσιοι ἐντολοδόχοι τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης, οὐδὲ δισταγμὸς δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Ὀλυμπίας εἶνε ἄκυρος. Καθῆκον ἔχει ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ἀποφάσεώς της νὰ δώσῃ ἓν δίδαγμα εἰς τὰς Κυβερνήσεις τῆς χώρας, ὅτι ἐν ταῖς ἐκλογαῖς πρέπει νὰ περιορίζωνται εἰς τὸ ἴδιον αὑτῶν καθῆκον, τοῦ τηρῆσαι τὴν τάξιν, νὰ διδάξῃ δὲ καὶ τοὺς πολιτευομένους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τυχὸν διανοοῦνται Κυβερνητικῇ ἐπεμβάσει νὰ κατέρχωνται εἰς τὸν ἀγῶνα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ στηρίζωνται ἐπὶ τοιούτων τίλτων, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἀγάπης τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ μόνος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέγῃ τοὺς Ἀντιπροσώπους αὑτοῦ καὶ ὄχι ἡ θέλησις τῶν Κυβερνήσεων, αἵτινες, ἀσεβοῦσαι πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ καταπατοῦσαι τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἐπεμβαίνουσιν εἰς τὰς ἐκλογὰς, ὅπως φέρωσι πλειονοψηφίας, δι’ ὧν νὰ κυβερνῶσιν αὐθαιρέτως καὶ αὐταρχικῶς τὸν ἀτυχῆ τοῦτον τόπον.

§20Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Πάντες σχεδὸν, κύριοι βουλευταὶ, οἱ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἀγορεύσαντες κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, εἴτε πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ κύρους ἐκλογῆς τινος, εἴτε πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἐναντίου, παρεδέχθησαν καὶ ἀπεφάνθησαν, ὅτι ἡ Βουλή, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, δικάζουσα ὡς δικαστήριον, ἀποφασίζει κατὰ συνείδησιν. Ἀποφασίζει μὲν κατὰ συνείδησιν ἀληθῶς, ἀλλὰ χωρὶς ν’ ἀπομακρύνηται τοῦ δικαίου καὶ τῶν νόμων, καὶ χωρὶς ν’ ἀποβλέπῃ εἰς πολιτικοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ κομματικὰ συμφέροντα, οὕτω δὲ ὡμολόγησαν ὁμοφώνως πάντες ὅτι δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ γνησιότης τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Κατὰ πόσον ὁ κανὼν οὗτος ἐτηρήθη κατὰ τὰς μέχρι τοῦδε ἐκδικασθείσας ἐκλογὰς, κρίνω περιττὸν νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, οὔτε θέλω θίξει τὸ δεδικασμένον, διότι τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, ἥτις μετ’ οὐ πολὺ θέλει λαλήσει εὐγλωττότερον ἐμοῦ κατὰ πόσον ἡ Βουλὴ ἐδίκασεν ἐν πνεύματι ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τούτου· ἠναγκάσθην νὰ ἀναμνησθῶ τῶν μέχρι τοῦδε συντελεσθέντων, διὰ νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ὀλυμπίας.

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι αὐταὶ αἱ ἐπιτιμήσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ κόρον ἐπαναλαμβάνονται, πρέπει νὰ ἐκλείψωσι καὶ ὁ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρέπει νὰ ἔχῃ πλειότερον σεβασμὸν πρὸς τὴν Βουλήν.

§22ΚΟΡΠΑΣ. Ἐγὼ ἔχω πλειότερον σεβασμὸν ὑμῶν πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ δεδικασμένου. Δὲν πρόκειται, λέγω, περὶ τούτου σήμερον, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω ἐντονώτερον διὰ νὰ ἀκούσῃ καὶ ὁ πρὸ μικροῦ διακόψας με, ἀλλ’ ἀνεμνήσθην τούτου διὰ νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη καὶ ὁ πρὸ μικροῦ κατελθὼν τοῦ βήματος εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ὀλυμπίας, πρὸς ἣν μοιραίως συντρέχουσι καὶ συγκρούονται πολλὰ καὶ ποικίλα κομματικὰ συμφέροντα, καὶ πολλαὶ ἀτομικαὶ συμπάθειαι. Ὁμολογῶ δὲ ὅτι καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι ἀμέτοχος τοιούτων συμπαθειῶν, διότι συμπαθῶ μὲν πρός τινας τῶν ἐπιτυχόντων, ἀλλὰ συμπαθῶ πολὺ πλειότερον, καὶ συνδέομαι διὰ μακρᾶς φιλίας πρὸς ἕνα τῶν ἀποτυχόντων, ἀλλ’ ὑπεράνω τῶν συμπαθειῶν τούτων τίθεται τὸ καθῆκον καὶ τὸ δίκαιον, καὶ εἰμὶ ἠναγκασμένος νὰ τραπῶ τὴν πρὸς ταῦτα ἄγουσαν. Ἵνα μὴ δὲ ἐρεθίσω τὰ νεῦρα τοῦ πρὸ μικροῦ διακόψαντός με, δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν πεπραγμένων, ἀλλὰ δὲν δύναμαι καὶ νὰ μὴ ἀναμνησθῶ, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν προαγορευσάντων μέχρι τοῦδε κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν πολυπραγμόνων εἰσηγητῶν ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐγένετο χρῆσις βίας τινὸς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, καὶ δυνάμεθα οὕτω πάντες νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι διὰ τῆς προόδου καὶ τῆς πλήρους ἀναγνωρίσεως τῶν Συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν ἐξησφαλίσθησαν αἱ ἐκλογαὶ ὑπὸ τοῦ φοβεροῦ τούτου κακοῦ. Ἠδυνάμην νὰ εἴπω τὸ αὐτὸ καὶ περὶ τῆς χρήσεως τῶν θεμιτῶν λεγομένων μέσων, ἤτοι περὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς τέως Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὀργάνων αὐτῆς ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ἀλλὰ δὲν τὸ λέγω, ἵνα μὴ ἀναγκάσω ἄλλον τινὰ νὰ μὲ διακόψῃ ἢ ἐγείρω ψιθυρισμὸν ἐν τῇ πτέρυγι ταύτῃ. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς ἐκλογῆς Ὀλυμπίας, θέλω ἐξετάσει, περιοριζόμενος ἐντὸς τοῦ ἐλέγχου αὐτῆς, πάσας τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως καὶ πάσας τὰς κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἐνστάσεις· ἵνα μὴ δὲ ἀπασχολήσω πολὺ τὴν Βουλὴν, θὰ ἀκολουθήσω τὴν σειράν, ἣν ἠκολούθησε πρὸ μικροῦ ὁ εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης κ. Παπαγεωργίου. Μᾶς εἶπον ὅτι ἀπὸ 3 ἐτῶν ἀντήχει ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ ἡ φωνὴ τοῦ ἑνὸς τῶν ἀποτυχόντων καὶ τὸν ὁποῖον ἠθέλησαν νὰ ἐκβάλωσι ἐντεῦθεν. Καὶ ποσάκις δὲν ἠκούσθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον ἡ φωνὴ πολλῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι παρακάθηνται, καὶ ὄχι μόνον οὗτοι, ἀλλὰ μετὰ πολλῶν συντρόφων; Μᾶς εἶπεν ὁ κύριος Εἰσηγητής, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ἀνῆκον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ οἱ σήμερον διοριζόμενοι ὑπάλληλοι εἰς Καρυστίαν ἀνήκουσιν εἰς τὸν κ. Παπαγεωργίου ἢ εἰς τὸν ἀντίθετον αὐτοῦ κ. Κοντόσταυλον; Ἂς μὴ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου ἡμῶν. Μᾶς εἶπον προσέτι, ὅτι σμῆνος Γάλλων μηχανικῶν μετὰ πολυαρίθμου κατωτέρου προσωπικοῦ κατέκλυσαν τὴν Ἐπαρχίαν Ὀλυμπίας, καὶ χθὲς ἠκούσαμεν ἄλλου λέγοντος, ὅτι ἡ σκαπάνη τοῦ μηχανικοῦ ἠκούσθη ἀπὸ ἄκρου ἕως ἄκρον τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐχρήσατο τῷ μέσῳ τούτῳ τῷ ἀνηθίκῳ, ὡς ἀπεκάλεσαν αὐτὸ, διὰ νὰ ἐπηῤῥεάσῃ τὰς ἐκλογάς. Μᾶς εἶπον, ὅτι δὲν ἔπρεπε τὰ χρήματα τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας νὰ δαπανηθῶσιν οὕτως, ὡσανεὶ προώριστο ταῦτα νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ συμφέροντα τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας καὶ οὐχὶ τῆς Χώρας ἡμῶν καὶ ὡσανεὶ ἔδει οἱ Ἀντιπρόσωποι τῶν Ἐπαρχιῶν νὰ μεριμνῶσι μόνον ὑπὲρ τῶν ἰδίων συμφερόντων ἢ τοῦ διορισμοῦ τῶν συγγενῶν καὶ φίλων αὐτῶν καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ ἐθνικῶν συμφερόντων. Κατασκευάζονται, λέγει, ὁδοί, μηχανικοὶ περιτρέχουσι τὴν Ἐπαρχίαν, ἵνα γεφυρώσωσι τὸν Ἀλφειὸν καὶ ἄλλους ποταμούς, ἵνα κατασκευάσωσι βραχίονας ὁδῶν κτλ. Ἐγένοντο ἀληθῶς ταῦτα, κύριε Εἰσηγητά, παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἥτις ἕνεκα τούτου εἶναι ἀξία ἐπαίνων καὶ οὐχὶ ψόγου.

§23ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δὲν σοῦ ἔκαμε καὶ εἰς τὴν Κύθνον δρόμον;

§24ΚΟΡΠΑΣ. Εἶναι ὁδὸς ἐπαρχιακὴ αὕτη· ἀλλὰ τώρα θὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ αὐτῆς. Κατασκευάζεται ὁδὸς ἄγουσα ἀπὸ Ἀνδριτσαίνης εἰς Καρύταιναν· εὐτυχῶς περὶ ταύτης οὐδένα προβάλλουσι λόγον οἱ ἐνιστάμενοι, δέχονται τὸ ἔργον καὶ ἐπικροτοῦσιν. Ἀλλὰ διατί, λέγουσιν, ἡ ὁδὸς αὕτη νὰ παρακάμψῃ καὶ νὰ διέλθῃ δι’ ἑνὸς χωρίου Λάβδα, ἀπέχοντος τρεῖς χιλιάδας μέτρα τῆς γραμμῆς τῆς ὁδοῦ; Τοῦτο ἐγένετο, λέγουσι, διὰ νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου τούτου καὶ ἐξασφαλίσῃ τὰς ψήφους αὐτῶν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Τυγχάνει γνωστὸν εἰς πάντας, τοὺς γνωρίζοντας ὀλίγα τινὰ περὶ ὁδοποιίας, ὅτι πᾶσα ὁδὸς δέον νὰ διέλθῃ διὰ μερῶν κατωκημένων καὶ ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατάξῃ ὅπως ἡ ὁδὸς διέλθῃ διὰ τοῦ μέρους τούτου καὶ ἐπεβάλετο καὶ εἰς τοὺς μηχανικοὺς νὰ παρακάμψωσι, διότι ἡ ὁδὸς, ἡ πρὸς τὴν Καρύταιναν ἄγουσα, διήρχετο δι’ ἐδάφους βραχώδους καὶ ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς τοῦ βραχίονος τούτου ἦτο κατὰ πολὺ μικροτέρα τοῦ ἐκβραχισμοῦ τῆς ἑτέρας γραμμῆς. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐὰν δὲν συνέβαινεν, ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ διατάξῃ νὰ διέλθῃ ἡ ὁδὸς ἐκ τοῦ χωρίου Λάβδα, διότι τοῦτο κατοικεῖται ἀπὸ 150 οἰκογενείας. Ἀλλὰ καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἡ κατασκευὴ τοῦ βραχίονος ὠφέλησε τοὺς ἐπιτυχόντας; Καὶ περὶ τούτου θὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Διετάχθη ἡ χάραξις ὁδοῦ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μου ἀπὸ Λιμένος εἰς τὴν πόλιν Κέας· ἐτίθεντο οἱ πάσσαλοι τὸ ἑσπέρας, ἐξηφανίζοντο τὸ πρωΐ, ἐτίθεντο τὰ σήματα καὶ ἀφῃροῦντο τὴν νύκτα καὶ ἄλλα προσκόμματα παρεμβάλλοντο ὑπὸ τῶν χωρικῶν, ἵνα μὴ χαραχθῇ ἡ ὁδὸς αὕτη. Ἐπῆλθον μετ’ ὀλίγον αἱ ἐκλογαὶ καὶ εἶχον τὴν προσδοκίαν, ὅτι εἰς Κέαν ἤθελον λάβει πλείονας ψήφους τῶν ὅσων ἔλαβον, καὶ ἐπικαλοῦμαι πρὸς τοῦτο καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου, κ. Ἱερομνήμονος· καὶ ὅμως κατεψηφίσθην ὑπὸ πολλῶν χωρικῶν, ἀναφερόντων φανερὰ ὡς λόγον τῆς καταψηφίσεως τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης, διὰ τῆς ὁποίας τοῖς ἀφῃροῦντο οἱ ἀγροί των.

§25Κ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ἐξηγεῖτε τὴν ἀναφοράν:

§26ΚΟΡΠΑΣ. Ἐὰν ἡ ἀναφορὰ συνετάχθη μεθ’ ὕφους ταπεινωτικοῦ, ὅπως τὴν ἀπεκαλέσατε, οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ διατάξῃ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, διότι ὑπὲρ τούτου ἐγνωμοδότησε μηχανικὸς καὶ διότι ὀλιγωτέρα δαπάνη ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ βραχίονος ἢ διὰ τὴν διατήρησιν τῆς πρώτης γραμμῆς. Ὅτι δὲν ὠφελήθη ἐκ τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ ὁ ὑπουργικὸς συνδυασμὸς, σᾶς τὸ ἀποδεικνύω ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐκλογῶν· διότι, ἐνῷ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1879 ἐν τῷ δήμῳ Ἀνδριτσαίνης ἐπλειονοψήφησαν ἐν αὐτῷ οἱ κ. κ. Χριστόπουλος καὶ Ζαρειφόπουλος, νῦν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἐπλειονοψήφησεν ὁ ἀντιπολιτευόμενος συνδυασμὸς, καί τοι τοῦ Πανταζοπούλου ἀποτελοῦντος μέρος τοῦ Ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ, ἐνῷ κατὰ τὸ 1879 ὁ κύριος Πανταζόπουλος ὑπεστήριζε τὸν ἀντίθετον συνδυασμόν. Ἀλλ’ ἡ ὁδὸς, κύριοι, δὲν κατεσκευάσθη ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν. Ὑπέβαλον ἀληθῶς οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Λάβδα καὶ ἄλλας ἀναφοράς, ἀλλ’ ὁ μηχανικὸς δὲν ἐφρόντισεν ἐγκαίρως νὰ ἐνεργήσῃ τὴν χωροστάθμισιν. Ἡ Κυβέρνησις διέταξε πολὺ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἀπὸ τῆς ἑνδεκάτης Αὐγούστου 1884, ὅτε οὔτε κἂν ἰδέα ὑπῆρχε περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἢ περὶ ἐπηρεασμοῦ τῶν χωρικῶν τοῦ χωρίου Λάβδα. Μᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος κύριος Εἰσηγητής, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Σκιλλοῦντος ὁ ἀποτυχὼν ὑποψήφιος κύριος Παπαλέξης ἔχει δύο χωρία, ἀνήκοντα εἰς τὴν κατοχὴν καὶ κυριότητά του, τὰ χωρία Κρέσταινα καὶ Γκρέκα, τὰς γαίας τῶν ὁποίων καλλιεργοῦν οἱ χωρικοὶ ἐπὶ μισθώματι καὶ πληρόνουσι τὸ τρίτον τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου εἰς τὸν ἰδιοκτήτην καὶ δικαίως εἰσὶν ἀποκλειστικῶς ἀφωσιωμένοι εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Διὰ τοῦτο, λέγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι, ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τοῦ κ. Παπαλέξη τὰς γαίας ταύτας καὶ τὰς δώσῃ εἰς τοὺς χωρικούς, ἵνα ἀποσπάσῃ τούτους ἀπὸ τοῦ κυρίου Παπαλέξη καὶ καταστήσῃ φίλους τοῦ κυρίου Χριστοπούλου, καὶ πρὸς τοῦτο ἀπέστειλεν εἰς τὰ χωρία ταῦτα τὸν Ἔπαρχον, τὸν Ἔφορον, τὸν Ταμίαν, τὸν Δήμαρχον, καὶ τὸν Γεωμέτρην, ἵνα ἐνεργήσωσι τοιαύτας πράξεις, ὥστε νὰ πεισθῶσιν οἱ χωρικοί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ ἀφαιρέσῃ τὰς γαίας ταύτας ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην, νὰ τὰς κηρύξῃ ἐθνικὰς καὶ κατόπιν νὰ τὰς παραχωρήσῃ εἰς τοὺς κατόχους. Ἀληθῶς, κύριοι, οἱ κάτοικοι τοῦ ἑνὸς τῶν χωρίων τούτων, τῶν Κρεσταίνων, ὑπέβαλον ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἀναφορὰν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τοῦ κυρίου Παπαλέξη, ἀναφερόμενοι, ὅτι ὁ κύριος Παπαλέξης κατάστρεψεν ἓν δάσος καὶ κατέλαβε τὰς γαίας, ὤφειλεν ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον ἦσαν βάσιμα τὰ καταγγελλόμενα, τοῦθ’ ὅπερ πᾶσα Κυβέρνησις ἦτον ὑποχρεωμένη νὰ πράξῃ· ἡ δὲ ἐξέτασις αὕτη εἰς τί ἠδύνατο νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ἐκλογὴν γενομένην πολὺ κατόπιν αὐτῶν; Οὐδέποτε δὲ δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ ἔντιμος κύριος Παπαλέξης διέπραξε τοιαύτην πρᾶξιν, οὔτε οἱ χωρικοὶ μετέβαλον ποσῶς φρόνημα, διότι πάντοτε τρέφουσι καὶ θὰ τρέφωσι τὸ αὐτὸ αἴσθημα, τὸ αἴσθημα τῆς εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν κύριον Παπαλέξην, τοῦτο δὲ ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1879 πρὸς τὰς τοῦ 1885. Κατὰ τὰ 1879 ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἐπλειονοψήφησεν ὁ κ. Χριστόπουλος, κατὰ δὲ τὰς τελευταίας ἐπλειονοψήφησεν ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Παπαλέξη, καί τοι τοῦ κ. Πανταζοπούλου συνεργαζομένου νῦν μετὰ τοῦ κ. Χριστοπούλου, ἐν ᾧ εἰς τὰς προλαβούσας ὑπεστήριζε τοὺς ἀντιθέτους.

§27ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Παραλείπετε ὅμως ὅτι εἰς ἄλλας ἐκλογὰς ὁ κύριος Πανταζόπουλος ἦτο ἐναντίον τοῦ Παπαλέξη.

§28ΚΟΡΠΑΣ. Ἐξ ἐναντίας, ὁ κύριος Πανταζόπουλος ὑπεστήριξε τὸν ἀντίθετον συνδυασμόν. Ἀλλά, κύριοι, ἐὰν θελήσω νὰ διυλίσω τὸν κώνωπα, δηλαδὴ νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, φοβοῦμαι ὅτι θὰ κουράσω τὴν Βουλήν, δι’ αὐτὸ θέλω νὰ περιορισθῶ εἰς μόνην τὴν ἀντίκρουσιν τῶν ἐνστάσεων ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας καὶ ὁ ἔντιμος Εἰσηγητὴς καὶ οἱ ἐνιστάμενοι ἔδωσαν μείζονα βαρύτητα. Εἰσῆλθον, λέγει ὁ Δικαστικὸς Ἀντιπρόσωπος, ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ Δήμου Ἀνδριτσαίνης οἱ ἐκλογεῖς διὰ δύο θυρῶν, τοῦτο δὲ παραβιάζει τὴν μυστικότητα τῆς ψηφοφορίας, τὴν καθιερουμένην ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ εἶνε τοῦτο πρωτοφανές; Καὶ μὴ δὲν συμβαίνει τοῦτο εἰς πολλὰς Ἐπαρχίας τοῦ Κράτους; Δὲν θὰ συμβῇ τὸ αὐτὸ μεθαύριον καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου μας, ὅτε θὰ εἰσέλθωμεν διὰ δύο θυρῶν καὶ ἡμεῖς;

§29ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς τὰς πλείστας Ἐπαρχίας εἰσέρχονται διὰ δύο θυρῶν.

§30ΚΟΡΠΑΣ. Βεβαίως, καὶ τοῦτο εἶνε γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς. Τί δὲ συνέβη; ἦτο ἀνοικτὴ ἡ μία θύρα, ἤρχισαν νὰ εἰσέρχωνται οἱ ψηφοφόροι, ἐγένετο πολὺς θόρυβος, ὑπῆρχε μέγας συνωστισμὸς καὶ ἠναγκάσθη ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ διατάξῃ ν’ ἀνοιχθῇ καὶ ἑτέρα θύρα. Εὑρέθησαν τότε οἱ ἐκλογεῖς ἀπέναντι δύο θυρῶν· φυσικώτατον ἑπομένως ἦτο οἱ ὁμοφρονοῦντες νὰ εἰσέρχωνται διὰ τῆς αὐτῆς θύρας. Ὅτι ἐγένετο ἐν τῷ Τμήματι τούτῳ ἡ ἐκλογὴ ἐν τάξει καὶ νομιμότητι, βεβαιοῖ καὶ ὁ Δικαστικὸς Ἀντιπρόσωπος καὶ ὁ ἴδιος ἐνιστάμενος κ. Κανελλόπουλος, οἵτινες καὶ ὑπέγραψαν μετὰ τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας. Μᾶς εἶπεν ὁ κύριος Εἰσηγητής, ὅτι ὁ Ἔπαρχος ἔθηκε κάλπας, αἵτινες ἦσαν παρεσκευασμέναι ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν καὶ κατὰ τῶν ἐναντίων, ἀλλὰ πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἠλλάχθησαν· ἀφοῦ δὲ ἠλλάχθησαν, εἰς τί ἐπηρέασαν;

§31ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Αὐτὸ τὸ ἀνέφερα, διὰ νὰ ἀποδείξω τὴν τάσιν τοῦ Ἐπάρχου, ὅπως ἐπέμβῃ ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν.

§32ΚΟΡΠΑΣ. Κύριοι, ὁ κύριος Σπανίδης, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω προσωπικῶς, ἀλλὰ τὸν γνωρίζω ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, συνέταξε καὶ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν πολὺ μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς, ἐνῷ ἀμέσως μετὰ τὸ κλείσιμον τῶν καλπῶν βεβαιοῖ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ ἐνηργήθη ἐν πάσῃ τάξει καὶ νομιμότητι, βεβαιοῖ δὲ ἐν τῇ ἐκθέσει του γεγονότα λαβόντα χώραν 40 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ἐρωτῶ ἦτο καθῆκόν του νὰ βεβαιώσῃ τοιαῦτα γεγονότα; Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς ἀτομικότητας, ἀλλὰ σᾶς λέγω μόνον, ὅτι ὁ δικαστικὸς οὗτος ἀντιπρόσωπος κατὰ τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς ἐτηλεγράφει εἰς Καλάμας πρὸς συγγενῆ τοῦ κ. Παπαλέξη «ἐχάσαμεν.»

§33ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Τί νὰ ἐτηλεγράφει «ἐκερδήσαμεν»;

§34ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς ὁ ἀμερόληπτος δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἔπρεπε νὰ τηλεγραφήσῃ ὅτι «ἐχάσαμεν»;

§35ΚΟΡΠΑΣ. Μᾶς εἶπεν, ὅτι συνεστήθησαν στρατιωτικοὶ σταθμοὶ ἐν διαφόροις δήμοις. Ἀλλὰ μὴ τοῦτο δὲν γίνεται πάντοτε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν πρὸς τήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως; Ἀλλὰ τί καὶ ἀπέναντι τούτου ἀντεῖπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐξ Ὀλυμπίας κύριος Χριστόπουλος; Ὅτι εἷς καὶ μόνος σταθμὸς συνεστήθη, καὶ οὗτος γνωμοδοτήσει τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου, τοῦ μὴ φίλα φρονοῦντος πρὸς τοὺς ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους. Ἐξεδόθησαν, μᾶς εἶπεν, ἐντάλματα ἀπὸ τοῦ 1850, 1860 καὶ ἐντεῦθεν, καὶ κατεπιέσθησαν οἱ φίλοι τῶν ἀποτυχόντων καὶ ἐφυλακίσθησαν. Ἐξεδόθησαν ἐντάλματα ἀπὸ τῆς 13 Φεβρουαρίου μέχρι τῆς 13 Μαρτίου καὶ ἐξετελέσθησαν 31, ὡς βεβαιοῦται ἐκ πιστοποιητικοῦ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπομοιράρχου καὶ τοῦ Ταμίου.

§36ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἀναφέρονται εἰς τὰς πληροφορίας σας πόσα πρόσωπα περιεῖχεν ἕκαστον ἔνταλμα;

§37ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν μόνον.

§38ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ Ταμίας ἦτο ὑποχρεωμένος μετὰ μεγίστης εὐθύνης νὰ ἐκδώσῃ τὰ ἐντάλματα κατὰ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, κατόπιν μάλιστα τοῦ νόμου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον σεῖς ἀπεκαλέσατε δρακόνειον. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἤθελον πεισθῆ εἰς τὰ λεγόμενά σας, ἐὰν μοὶ προὐβάλετε τὴν ἔνστασιν, ὅτι τὰ ἐντάλματα ταῦτα ἐξετελέσθησαν μόνον κατὰ τῶν ὀφειλετῶν, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ κόμμα τοῦ κυρίου Κανελλοπούλου καὶ λοιπῶν, ἀλλὰ δὲν ἀπεδείξατε τοῦτο. Μᾶς εἶπον, ὅτι διετέλουν ἐν φυλακῇ πολλοὶ κρατούμενοι διὰ χρέη, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ψηφοφορήσωσιν· ἀλλὰ πιστοποιητικὰ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν μᾶς βεβαιοῦσιν, ὅτι οὐδεὶς ἐκρατεῖτο κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ἐν τῇ φυλακῇ καὶ πάντες ἐλευθέρως προσῆλθον εἰς τὰς κάλπας καὶ ἐψηφοφόρησαν ὑπὲρ ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἤθελον. Κατ’ ἐμὴν πεποίθησιν, κύριοι, ἐξ ὅσων μέχρι τοῦδε εἶπον πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἐξ ὅσων ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἐκλογὴ Ὀλυμπίας εἶναι νομιμωτάτη, ὅτι διεξήχθη ἐν πάσῃ τάξει καὶ νομιμότητι· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλή, ὅπως καὶ χθὲς κατὰ τὴν ἐκλογὴν Ξηροχωρίου ἀπέῤῥιψε τὰς ἐνστάσεις, αἵτινες δὲν ἐστηρίζοντο εἰς τὸ δίκαιον, θέλει ἀποῤῥίψει καὶ ταύτας, αἵτινες εὑρέθησαν, ὡς φαίνεται, ἐν ταῖς ἀνασκαφαῖς ταῖς γιγνομέναις ἐν Ὀλυμπίᾳ.

§39ΤΡΙΓΩΝΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§40ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύω λέξεις ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, κύριε Πρόεδρε. Προνομιακοὶ καθίστανται οἱ συνδυασμοὶ, ὅταν γίνωνται μικτοὶ, διότι κατέρχονται εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ἀποκομίζοντες τὰ κεφάλαια τῆς τε Ἐξουσίας, καὶ τὰ τῆς δημοτικότητος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, ἔχουσι καὶ ἄλλο προσὸν καὶ ἄλλο πλεονέκτημα οἱ μικτοὶ συνδυασμοὶ, τοῦ νὰ ἐξετάζωνται αἱ ἐκλογαὶ αὐτῶν ἐντὸς τοῦ περιβόλου αὐτοῦ ἐπιεικέστατα. Τίς ὅμως διδασκαλία δίδεται εἰς τὸν λαὸν, καὶ ἐν γένει εἰς τὸν πολιτευόμενον; τοῦτο τὸ ἀφίνω νὰ τὸ ἐκτιμήσῃ ἡ συνείδησις πάντων ὑμῶν. Εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν ἀνεπτύχθησαν γεγονότα καὶ περιστατικὰ ἀνώτερα πάσης ἀμφισβητήσεως. Εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Κεντρικὴ Διοίκησις ἦτο εἰς πλήρη συνεννόησιν μὲ τὴν Διοίκησιν τῶν Ἐπαρχιῶν, τὴν ὁποίαν εἶχε θέσει ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν ὑποψηφίων καὶ τῶν φίλων αὐτῶν. Καὶ ὡμίλησε τῳόντι μετὰ στρατιωτικοῦ θάῤῥους ὁ ἐκ Κέας Βουλευτὴς κ. Κόρπας, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀνασκευάσῃ τὴν δύναμιν αὐτὴν τῶν πραγμάτων· ἀπέφυγε δὲ ν’ ἀναφέρῃ ἐντελῶς τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἀπηύθυνεν ὁ κ. Χριστόπουλος πρὸς τὸν κ. Λομβάρδον καὶ πρὸς τὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων Ἔργων. Τί προκύπτει καὶ τί ἐξάγεται ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων ἐκείνων; Ὑποδεικνύεται ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη, ἥτις τὸν στενοχωρεῖ, καὶ κατὰ τίνα τρόπον ὀφείλει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὑπηρετήσῃ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην τῶν ὑποψηφίων. Τοῦ λέγει ὅτι ὁ ἐργοδηγὸς δὲν ἐνόησε τὴν ἀποστολήν του, ὅτι ἀποστολὴν δὲν εἶχε νὰ κάμῃ δρόμους, ἀλλὰ νὰ ὑπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων· αὐτὰ ἀποδεικνύουν τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσθησαν. Καὶ ὢ τοῦ παραδόξου θαύματος ἐναντίον τοῦ νόμου περὶ ὁδοποιΐας, ἐναντίον τοῦ λογιστικοῦ νόμου, χωρὶς νὰ χαραχθῇ δρόμος, χωρὶς νὰ ὑποβληθῇ σχεδιογράφημα, χωρὶς νὰ ἐκτιμηθῇ ἡ ἀξία, ἥτις θὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ δρόμου, διέταξεν ὁ κ. Λομβάρδος νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐργασία καὶ κατόπιν γίνονται ὅλα. Ἀλλὰ τότε τί χρειάζονται οἱ νόμοι; εἶναι περιττοί. Ἔρχεται ἕτερον περιστατικὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτησαν νὰ ἐμπνεύσωσιν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη ἔχει τὴν δύναμιν νὰ δημεύῃ, ὡς ὁ Κούζας τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, τὰς κτήσεις οἰκογενειῶν, ἐχουσῶν παλαιὰν ἱστορίαν. Ὁ οἶκος τοῦ Παπαλέξη εἶναι γνωστὸν, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν περιφανεστέρων οἴκων τῆς Πελοποννήσου, καὶ ὅτι ἔπραξε πολλὰ ἐν ἐποχαῖς σκοτειναῖς ὡς οὐδεὶς ἄλλος ἐν Πελοποννήσῳ, καὶ τὰ κτήματα αὐτὰ τοῦ Παπαλέξη, τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν του δυνάμει τίτλων νομίμων ἀπὸ τοῦ 1808, διημφισβητήθησαν, οὐχὶ ὅτι ἠδύναντο νὰ τὰ λάβωσι, διότι ἔχομεν καὶ νόμους καὶ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἐγγυῶνται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, ἀλλ’ ἐξεμεταλλεύθησαν τὴν περίστασιν, ὅπως ἀποπλανήσωσι τὸν λαὸν καὶ ψηφοφορήσῃ ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Ἔρχεται κατόπιν ὅλη ἡ σειρὰ, καὶ ἡ ἀλληλουχία ὅλης τῆς ἐνεργείας τῆς συμμορίας, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, τόσον τῆς διοικήσεως, ὅσον τῆς στρατιωτικῆς καὶ οἰκονομικῆς, ἡ ὁποία σᾶς δεικνύει, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οὐδένα ἄλλον σκοπὸν εἶχον ἐν Ὀλυμπίᾳ ἢ μόνον τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Καὶ πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ διστάζῃ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ Ἐπάρχου Κολώκα, ἀφοῦ πρὸ δύο ἤδη χρόνων ἐκτραγῳδεῖται ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἡ διαγωγή του; Ἀφοῦ ἄλλοτε ἀνεγνώσθη ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἐπιστολὴ αὐτοῦ πρὸς τὸν κ. Χριστόπουλον λέγουσα: «ἠθωώθην διὰ βουλεύματος, στεῖλέ με εἰς τὴν Ὀλυμπίαν, καὶ εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς προσφέρω πᾶσαν ὑπηρεσίαν;»

§41Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπηυθύνετο εἰς ἐμέ.

§42Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔστω εἰς ἄλλον, τὸ λέγω ὡς παράδειγμα. Καὶ ὁ Κολώκας, κατὰ σύμπτωσιν παράδοξον, διωρίσθη Ἔπαρχος εἰς τὴν Ὀλυμπίαν· μεταφέρεται εἰς Τριφυλίαν νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐκλογὴν, καὶ ἐπανέρχεται εἰς Ὀλυμπίαν. Λέγουσιν ὅτι οἱ Δήμαρχοι ἐπενέβησαν. Οἱ Δήμαρχοι δὲν εἶνε δυνατὸν παρὰ νὰ παρεμβῶσιν εἰς τὰ ἐκλογικὰ, ἡ δὲ διάταξις, ἡ ἐν τῷ νόμῳ ἡμῶν, πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ, διότι ζητοῦμεν πράγματα ἀδύνατα. Ἀλλ’ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ οἱ δημόσιοι ὑπηρέται, οἱ ὁποῖοι εἶνε ἐπιτετραμμένοι κυρίως τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων χρημάτων, μεγάλην ἐξασκοῦσιν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ πάσης ἐκλογῆς. Ἐντάλματα ἐκδίδονται διὰ χρέη τοῦ 1850. Τί ἄλλο ἀποδεικνύει τοῦτο παρὰ ὅτι ὁ Ταμίας ἐνήργησε φατριαστικῶς; Οὐδὲν δικαίωμα εἶχε νὰ ἐκδώσῃ ἐντάλματα διὰ χρέη τοῦ 1850, διότι ταῦτα διεγράφησαν ὡς διεγράφησαν καὶ τὰ χρέη τοῦ 1851· ὁ δὲ νόμος διέταξε τὴν ἀναγνώρισιν τῶν χρεῶν ἀπὸ τοῦ 1852 καὶ ἐντεῦθεν.

§43Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξεδόθησαν τοιαῦτα ἐντάλματα.

§44ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὰ ἐλέχθησαν. Ἔρχονται αἱ ἐκθέσεις τῶν Δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, καὶ δὲν λέγω ἐγὼ ὅτι οὗτοι εἶναι ἀναμάρτητοι· γνωρίζω μάλιστα ὅτι καὶ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν μου εἶχεν ἀποσταλῆ εἷς ἀντεισαγγελεὺς ἐκ Μεσολογγίου εἰς τὸν Δῆμον Λαπαθῶν καὶ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἔκαμε τὸν ἔρωτα πρὸς τὴν κάλπην τὴν ἐδικήν μου· ἠπείλησε τὸν ἀντιπρόσωπόν μου, τὸν συνέλαβε καὶ τὸν ἐφυλάκισε. Τότε ἐδέησε νὰ κλείσουν ἀμέσως αἱ κάλπαι καὶ νὰ ζητηθῇ λόγος, καὶ ἀμέσως τὸν ἀπέλυσε καὶ ἤρχισεν ἡ ἐκλογὴ ἐλευθέρως· ἀπηγόρευεν εἰς τὸν ἀντιπρόσωπόν μου νὰ εἴπῃ ποία εἶνε ἡ κάλπη μου· τῷ ἔλεγε, δὲν θέλω νὰ ὁμιλῇς. Ἀλλ’ εἰς τὰ Καλάβρυτα εἶνε δύσκολον νὰ συμβοῦν αὐτὰ τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς τὰς ἄλλας Ἐπαρχίας, καὶ μάλιστα εἰς τὰς νέας, διότι οἱ Καλαβρυτινοὶ τῷ εἶπον νὰ ἡσυχάσῃ, διότι θὰ τὸν κάμουν κομμάτια. Ἀλλ’ ἔχετε ὅλας τὰς ἐκθέσεις τῶν Δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, οἵτινες εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως σᾶς ἀπέδειξαν ποία εἶνε ἡ ἐνέργεια ὅλης τῆς Διοικήσεως εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Καὶ τί ζητεῖτε ἀπόδειξιν ἄλλην; Ὅλα ἀποδεικνύουν, ὅτι πρέπει νὰ λείψουν πλέον αἱ μικραὶ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι, διότι ἐνόσῳ ὑπάρχουσι τοιαῦται, θὰ ἔχωμεν αὐτὰς τὰς ἀσχημίας, τὰς ὁποίας καθ’ ἑκάστην βλέπομεν· ἐκλογαὶ τοιαῦται δὲν πρέπει νὰ ἐπικυρώνωνται ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Δὲν ἐνδιαφέρομαι, κύριοι, οὔτε διὰ τοὺς μὲν, οὔτε διὰ τοὺς δέ· δύναταί τις νὰ εἴπῃ σήμερον, ὅτι καὶ οἱ φίλοι εἶναι σπάνιοι, ἡ φιλία σήμερον εἶναι ἂν τὸ φέρον σὲ φέρει, φέρου καὶ φέρε· ἔχω ἀρκετὴν πεῖραν διὰ νὰ γνωρίζω τὰ πράγματα τοῦ τόπου τούτου, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχω καθῆκον νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου εὐσυνειδήτως, καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ὡμίλησα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ Τμήματος· (ἀναγινώσκεται).

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 163· 103 εἶπον Ὄχι, 57 Ναὶ καὶ 3 ἠρνήθησαν· συνεπῶς ἀπεῤῥίφθη ἡ περὶ τοῦ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς πρότασις. Τώρα οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν δήμων νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Εἶτα γίνεται δεκτὸν τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Ὀλυμπίας δι’ ἀναστάσεως καὶ ἀνακηρύσσονται νόμιμοι Βουλευταὶ οἱ κ.κ. Ζ. Ζαρειφόπουλος, Ἀσημ. Χριστόπουλος καὶ Ἀθ. Πανταζόπουλος. Ὁμοίως κυροῦται ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Ὄρους καὶ ἀνακηρύσσονται νόμιμοι Βουλευταὶ οἱ κ.κ. Π. Κωσταντᾶς, Ἀγάθος καὶ Λάσκαρης. Ὁμοίως ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Πάλης καὶ ἀνακηρύσσονται ὡς νόμιμοι Βουλευταὶ οἱ κ.κ. Σκαλτσούνης, Φορέστης καὶ Ῥουχωτᾶς. Ὁμοίως ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Παξῶν καὶ ἀνακηρύσσεται νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Κάγκας. Ὁμοίως ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Παρνασσίδος καὶ ἀνακηρύσσονται νόμιμοι Βουλευταὶ οἱ κ. κ. Καραλίβανος, Σιμόπουλος, Μαρλᾶς καὶ Παπανικολάου. Ὁμοίως ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Πατρῶν καὶ ἀνακηρύσσονται νόμιμοι Βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ῥικάκης, Γεροκωστόπουλος, Κουμανιώτης, Κοντογούρης, Ῥηγόπουλος καὶ Τσερτίδης).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις· (ὥρᾳ 12ῃ). Ὥρᾳ 5½ Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἐξακολουθεῖ ἡ συνεδρίασις).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Πυλίας. Ὁ κ. Τράκας ἔχει τὸν λόγον.

§51Κ. ΤΡΑΚΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Πυλίας, κύριοι, ἐξάγεται ἐξ ὅλων τῶν πρακτικῶν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν νομίμως. Καλπονόθευσις δὲ σπουδαία παρουσιάζεται εἰς τὸ Βʹ. Τμῆμα τοῦ Δήμου Βουφράδος, ἔχουσα οὕτως· Ὅταν ἠνοίχθη ἡ κάλπη τοῦ ὑποψηφίου κυρίου Καραπαύλου, εὑρέθησαν ὑπεράνω τῆς ὀπῆς τοῦ Ὄχι αὐτὸ τὸ τεμάχιον χάρτου καὶ αὐτὸ τὸ μανδήλιον (τὰ ἐπιδεικνύει), ὑπεράνω δὲ αὐτῶν ἀρκετὰ σφαιρίδια. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν δὲ ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῶν πρακτικῶν εὑρίσκονται ὅλοι σύμφωνοι, ὅτι πράγματι εὑρέθησαν αὐτά, καὶ ὅτι τὰ σφαιρίδια δὲν κατήρχοντο εἰς τὸ Ὄχι, διότι ἦτο φραγμένη ἡ ὀπή. Τὸ βεβαιοῖ δὲ καὶ ὁ Δικαστικὸς Ἀντιπρόσωπος καὶ προσθέτει ὅτι τῷ ἐγένετο παράπονον κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, ὅτι ὁ σφαιριδιοδότης τοῦ Καραπαύλου Κυριακόπουλος εἰσήγαγε τὴν χεῖρά του δὶς καὶ τρὶς ἐπὶ ἀρκετὴν ὥραν εἰς τὴν κάλπην καὶ μετέφερε, φαίνεται, τὰ μέλανα σφαιρίδια εἰς τὸ Ναί. Οὐδεὶς δὲ ἀρνεῖται τοῦτο, καὶ εἶνε καὶ κατακεχωρισμένον εἰς τὰ πρακτικά.

§52ΤΙΝΕΣ. Ἀναγνώσατέ τα.

§53ΤΡΑΚΑΣ. (ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν μέρος).

§54ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ Δικαστικὸς Ἀντιπρόσωπος τί λέγει, κύριε Τράκα;

§55ΤΡΑΚΑΣ. Τὰ αὐτὰ λέγει.

§56ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀναγνώσατε, παρακαλῶ, τὴν ἔκθεσιν τοῦ Δικαστικοῦ Ἀντιπροσώπου. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν).

§57ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Τράκα, συνετάχθη πρακτικόν, ὅτι εὑρέθη τὸ μανδῆλι;

§58ΤΡΑΚΑΣ. Μάλιστα, τὸ ἀνέγνωσα. Καὶ ἐν τῷ πρακτικῷ ὅλα αὐτὰ ἐβεβαιώθησαν, ὅτι εὑρέθη ὁ χάρτης καὶ τὸ μανδήλιον, καὶ ὅτι τρὶς εἰσήγαγε τὴν χεῖρα ὁ σφαιριδιοδότης. Ὅτε εἰς τὸ Τμῆμα ἐξηλέγχομεν τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν, μᾶς ἔφερον μίαν κάλπην, ἐντὸς τῆς ὁποίας εἰσήξαμεν τὸν χάρτην αὐτὸν καὶ τὸ μανδῆλι, κατόπιν ἐῤῥίψαμεν ἓν σφαιρίδιον μόνον, καὶ τὸ σφαιρίδιον αὐτὸ εἷς τῶν συναδέλφων τὸ ἔλαβεν ἀπὸ τῆς ὀπῆς τοῦ Ὄχι καὶ τὸ μετέφερεν εἰς τὸ Ναί. Συλλογισθῆτε, κύριοι, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἦσαν πολλὰ σφαιρίδια, ἐξ αὐτῶν βεβαίως ὁ σφαιριδιοδότης ἠδυνήθη νὰ μετακινήσῃ διάφορα. Ἀλλ’ ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἦσαν συνεννοημένοι καὶ διάφοροι ψηφοφόροι φίλοι τοῦ κυρίου Καραπαύλου, οἱ ὁποῖοι ψηφοφοροῦντες μετέφερον σφαιρίδια ἐκ τοῦ Ὄχι εἰς τὸ Ναί.

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶνε δύσκολον αὐτό.

§60ΤΡΑΚΑΣ. Εἶναι εὐκολώτατον, διότι εἰς ἐμὲ συνέβη τὸ ἴδιον εἰς μίαν ἐκλογήν. Ἔβλεπον ὡς ἀντιπρόσωπος, ὅτι ψηφοφόροι ἐκράτουν πολλὴν ὥραν ἐντὸς τῆς κάλπης τὴν χεῖρα ὑπὸ διαφόρους προφάσεις, καὶ ὑπώπτευσα δόλον· ὅταν δὲ ἠνεῴχθη ἡ κάλπη, εὑρέθη ἀποτσίγαρον ἐπὶ τῆς ὀπῆς, καὶ βεβαίως ψηφοφοροῦντες μετεκίνουν τὰ σφαιρίδια. Λοιπὸν εἶναι ὀρθὸς ὁ συλλογισμὸς, ὅτι εἶναι ἀδύνατον αὐτὸς νὰ μὴ μετέφερεν ἓν καὶ μόνον σφαιρίδιον, καὶ τότε βεβαίως μειοψηφεῖ ὁ κύριος Καράπαυλος κατὰ δύω ψήφους. Οὐδεμίαν δὲ ἔχομεν ἔνστασιν, ὅτι τοῦ κυρίου Δ. Τριγγέτα αἱ ψῆφοι δὲν εἶναι γνήσιοι. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ πολλῶν ψήφων. Ἐγείρεται ὁ συλλογισμὸς ὅτι οἱ ἐχθροὶ τοῦ κυρίου Καραπαύλου εἰσήγαγον καὶ τὸν χάρτην καὶ τὸ μανδήλιον εἰς τὸ Ὄχι, διὰ νὰ ζημιώσουν τὸν ἄνθρωπον. Ἠδυνάμην νὰ παραδεχθῶ καὶ ἐγὼ τὸν συλλογισμὸν αὐτὸν, ἐὰν αὐτὰ εὑρίσκοντο εἰς τὸ ναί. Θεωρῶ λοιπὸν ἄκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ κυρίου Καραπαύλου καὶ δίκαιον νὰ θεωρηθῇ νόμιμος βουλευτὴς ὁ κύριος Δ. Τριγγέτας, ὡς ἔχων τὴν ἀπαιτουμένην πλειονοψηφίαν. Θὰ παρακαλέσω δὲ πολὺ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν καλπονόθευσιν ταύτην καὶ πολὺ ἐσκεμμένως νὰ ἀποφανθῇ, διότι εἰς ἐμὲ ἴσως δὲν θὰ συμβῇ, διότι καὶ 50 καὶ 100 ψήφους ἐὰν χάσω, δὲν μὲ πειράζει· διότι εἰς δύω ἐκλογὰς ὅπου ἐξετέθην, ὑπερέβην 1000 καὶ 2000 ψήφους τοὺς ἀντιθέτους, ἀλλ’ εἰς ἄλλας Ἐπαρχίας, ὅπου αἱ ψῆφοι εἶναι ὀλίγοι, δύνανται νὰ μεταβληθῶσι τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τοιούτου τολμήματος, τὸ ὁποῖον δεόντως τιμωρεῖται διὰ τοῦ ὑποδειχθέντος τρόπου. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ λόγος ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Ν. Α. Μισυρλῆ. Κατ’ αὐτῆς ἐγένετο ἔνστασις ὅτι εἶνε ἀνήλικος. Ὁ κ. Μισυρλῆς πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἡλικίας του προσήγαγεν ἓν ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου βεβαιοῦται ὅτι κατὰ τὸ 1879 φαίνεται εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων ἐγγεγραμμένος μὲ ἡλικίαν ἐτῶν 25· προσέτι πιστοποιητικὸν τοῦ δημάρχου Πύλου, διὰ τοῦ ὁποίου βεβαιοῦται τὸ αὐτό· ὁ δὲ ἐνιστάμενος προσάγει ἔκθεσιν, συνταχθεῖσαν ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδίκου Πύλου διὰ τῆς ὁποίας φαίνεται ὅτι ὁ κ. Α. Μισυρλῆς, πατὴρ τοῦ ὑποψηφίου, κατὰ τὸ 1880 ἐζήτησε τὴν ἐγγραφὴν τοῦ υἱοῦ του εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, βεβαιώσας ἐνόρκως ὅτι ὁ υἱός του οὗτος συνεπλήρωσε τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὅρκου αὐτοῦ διετάχθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου ἡ ἐγγραφὴ τοῦ κ. Ν. Λ. Μισυρλῆ εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον μὲ ἡλικίαν ἐτῶν 22 ὑπὸ τὸν αὔξοντα ἀριθμὸν τοῦ μητρῴου τῶν ἀῤῥένων 628. Τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ Δημάρχου καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν βεβαιοῦν ὅτι ὑπὸ τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν 628 φαίνεται ἐγγεγραμμένος μὲ ἡλικίαν 25 ἐτῶν· ἡ δὲ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου διατάττει τὴν ἐγγραφὴν μὲ ἡλικίαν 22 ἐτῶν, ὡς προεξέθεσα.

§61ΚΟΡΙΖΗΣ. Ἡ ἀπόφασις βασίζεται ἐπὶ τοῦ ὅρκου, τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ὁ πατήρ του;

§62ΤΡΑΚΑΣ. Βεβαίως. Ἐξητήσαμεν πληροφορίας μήπως ἔγεινε μεταβολὴ εἰς τὸ μητρῷον, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἐναντίαν διαβεβαίωσιν. Ἔχομεν καὶ ἄλλα ἔγγραφα, ἀποδεικνύοντα τὴν ἀνηλικιότητα τοῦ κ. Μισυρλῆ. Ἔχομεν ἀντίγραφον ἐκ τοῦ μητρῴου τοῦ ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ἐν ᾧ φαίνεται ὅτι ὁ Νικόλαος Μισυρλῆς ἐνεγράφη μὲ ἡλικίαν 16 ἐτῶν κατὰ τὸ ἔτος 1873 πρὸς τὸ 1874· ὥστε σήμερον ἄγει τὴν ἡλικίαν τῶν 27 πρὸς τὰ 28. Ἐκτὸς αὐτῶν ἐκλήθη ἐν τῇ συνεδριάσει τοῦ Τμήματος ὁ κ. Σωτηρόπουλος καὶ ἐβεβαίωσεν ἐνώπιον αὐτοῦ, ὅτι ὁ γάμος τοῦ κ. Ἀθανασ. Μισυρλῆ μετὰ τῆς θυγατρὸς τοῦ Πεῤῥωτοῦ ἐγένετο ἐν Καλάμαις τὸ 1856, ὅτε ἔμενεν ἐκεῖ ὡς ὑπάλληλος δημόσιος. Ἕνεκα τῆς ὁμολογίας αὐτῆς ἐζήτησε τὸ Τμῆμα πληροφορίας παρὰ τοῦ Ἀρχιερέως Καλαμῶν περὶ τοῦ πότε ἐδόθη ἄδεια γάμου εἰς τὸν Ἀθανάσιον Μισυρλῆν καὶ πότε ἐτελέσθη οὗτος· ὁ δὲ Ἀρχιεπίσκοπος Μεσσηνίας ἀπήντησεν ὅτι οἱ γάμοι τοῦ 1856 ἐλλείπουσιν ὁλοσχερῶς ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἰσχυρίζοντο ὅτι ἐγένετο ὁ γάμος κατὰ τὸ 1853–1854. Ἐζητήσαμεν λοιπὸν πάλιν ἀπὸ τὸν Ἀρχιεπίσκοπον πληροφορίας, ὁ δὲ Ἀρχιεπίσκοπος μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι κατὰ τὰ ἔτη 1853, 1854, 1855 καὶ 1857 δὲν φαίνεται σημειωμένος γάμος τοῦ Μισυρλῆ καὶ ὅτι τὸ ἐν τῷ βιβλίῳ μέρος τὸ ἔχον τοὺς γάμους τοῦ 1856 ἀφῃρέθη ἢ ἀπωλέσθη. Περίεργος σύμπτωσις καὶ αὐτή· ὅλα τὰ ἄλλα φύλλα νὰ ὑπάρχουν, νὰ λείπῃ δὲ τὸ φύλλον τοῦ 1856. Κύριοι, συνεπείᾳ ἐγκυκλίου διαταγῆς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ τοῦ 1860, οἱ δήμαρχοι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν τὰς γεννήσεις ἑκάστου ἔτους νὰ τὰς ἐγγράφουν εἰς τὸ τέλος τοῦ δημοτολογίου. Εἰς τὸν δῆμον Πύλου βλέπομεν λοιπὸν εἰς τὸν ἀριθ. σημειούμενον τὸν Ἀθανάσιον Μισυρλῆν, ὅτι ἀπέκτησεν ἄῤῥεν τέκνον καὶ κατόπιν ὅτι τοῦτο ὠνομάσθη Νικόλαος. Τώρα λοιπὸν καθ’ ὑπολογισμὸν ὁ Νικόλαος Μισυρλῆς ἐγεννήθη κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1857 ἢ κατὰ τὰ μέσα, ἀλλὰ καθὼς φαίνεται ἐκ τῆς ἐγγραφῆς ἐγεννήθη τὸν Ὀκτώβριον ἢ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1857.

§63ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε ὁ κ. Μισυρλῆς ὡμολόγησεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι δὲν ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν. Ὁ κ. Μισυρλῆς εἶναι βεβαίως ἐν Ἀθήναις καὶ ἀνακεκηρυγμένος βουλευτής. Ὑπαρχουσῶν αὐτῶν τῶν ἀμφισβητήσεων, σπουδαίως ἠδύνατο νὰ ἐπιδράσῃ μία δήλωσις αὐτοῦ τοῦ ἰδίου πρὸς τὴν Βουλήν, ἂν τοὐλάχιστον φρονῇ αὐτός, ὅτι ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν.

§64ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμολογήσῃ τοιοῦτό τι, διότι θὰ διαψεύσῃ τὸν κ. Σωτηρόπουλον.

§65ΤΡΑΚΑΣ. Λοιπὸν θέλω νὰ πείσω τοὺς ἐνδιαφερομένους, ὅτι δὲν ἔχουσι δίκαιον νὰ ἀπαιτῶσι τὴν ψῆφόν μας, ὅπως εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν θέλετε, κύριοι βουλευταί, ὅσα ἐλέχθησαν, δὲν μὲ ἔπεισαν· διότι ἐκτὸς τῆς ἀποδείξεως ἐκείνης, τὴν ὁποίαν προεῖπον, ἐκτὸς τῆς ἐνόρκου καταθέσεως τοῦ πατρός του, ὅστις βεβαιοῖ διὰ τοῦ ὅρκου τὴν πραγματικὴν ἡλικίαν, ἔχομεν καὶ τὸ δημοτολόγιον. Διατί νὰ τὸν ἐγγράψῃ ὡς γεννηθέντα τὸ 1857; Διὰ νὰ τὸν ἀδικήσῃ (θόρυβος): Οὐδεὶς τότε ἠδύνατο νὰ προμαντεύσῃ, ὅτι ἤδη ἤθελε παρουσιασθῆ ἡ ἀνάγκη αὕτη. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ πεποίθησίς μου εἶναι, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Νικολάου Α. Μισυρλῆ εἶναι ἄκυρος λόγῳ ἀνηλικιότητος

§66ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ Νικόλαος Μισυρλῆς νὰ ἔλθῃ καὶ αὖθις, ὅπως καὶ ἄλλοτε, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον αὐτῆς νὰ ὁμολογήσῃ τὴν ἀνηλικιότητά του. Ὁ Νικόλαος Μισυρλῆς ἀφίνει εἰς ἡμᾶς μετὰ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐξέδοτο περὶ τοῦ ἐκ Μεγαλοπόλεως βουλευτοῦ κυρίου Βούτουνα, ἀφίνει εἰς ἡμᾶς, χωρὶς νὰ θελήσῃ νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ, νὰ εἴπωμεν ἂν πρέπει νὰ παρακαθίσῃ μεθ’ ἡμῶν ἢ ὄχι.

§67Α. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι συνεπλήρωσε τὴν ἡλικίαν του ἐν τῷ μεταξύ.

§68ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ Νικόλαος Μισυρλῆς νὰ ἔλθῃ νὰ κάμῃ τοιαύτην δήλωσιν, διότι πᾶσαι αἱ φερόμεναι ἀποδείξεις δῆθεν κατ’ αὐτοῦ, ἂν ὄχι ἄλλο, ἀποτελοῦσι κόσμον ἀμφιβολιῶν, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ὀφείλει κατὰ τὰς γενικωτέρας ἀρχὰς τοῦ δικαίου νὰ τὰς κηρύξῃ ὑπὲρ αὐτοῦ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἔλθῃ ἐνώπιόν σας, διότι ἔχει τὴν σοβαρωτάτην, τὴν αὐθεντικωτάτην ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι συνεπλήρωσε τὸ τριακοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ τοῦ Μητρῴου τῶν ἀῤῥένων. Ἀλλὰ, διότι, κύριοι βουλευταί, ὁ Νικόλαος Μισυρλῆς ἀπεβλήθη τὸ πρῶτον ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου, θὰ ἀποβληθῇ καὶ τὸ δεύτερον; Σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν στείλωμεν ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων του τὸν Νικόλαον Μισυρλῆν, ἔχοντα ὑπὲρ ἑαυτοῦ πλέον τῶν 1000 ψήφων ἀπὸ τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος, καὶ οἱ ἐκλογεῖς τὸν ἀποστείλωσι καὶ ἐκ τρίτου, τί θὰ εἴπῃ ἡ Βουλή; Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ εἴπωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ἄλλοτε ὁ ἀείμνηστος Κουμουνδοῦρος, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἐκ Κερκύρας Παλατιανοῦ: «ἂς κοιμηθοῦν οἱ νόμοι», διότι οἱ νόμοι ἔχουν σκοπὸν, τὴν ὑποστήριξιν τῶν κοινῶν. Ὅταν οἱ ἐκλογεῖς τῆς Πυλίας ἔρχωνται δευτέραν φορὰν καὶ σᾶς λέγουν: ἡμεῖς θέλομεν νὰ μᾶς ἀντιπροσωπεύσῃ ὁ Νικόλαος Μισυρλῆς, διότι εἶναι ὁ προσφιλὴς εἰς τὴν Ἐπαρχίαν, διότι εἶναι νέος νοημονέστατος, αὐτὸν θέλομεν, ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν ὄχι, διότι ἐξηγοῦμεν Ἰουδαϊκῶς, ἔστω, τὸν τύπον, ὅτι δὲν εἶναι ἐνήλικος, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τὸν ἀποβάλωμεν;

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Τζάνε, ἀφοῦ ὁ Ζαΐμης ἐξῆλθε δὶς, διατί νὰ μὴ ἐξέλθῃ καὶ αὐτός;

§70ΤΖΑΝΕΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ σκέψις σας. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ποῦ στηριζόμενος θὰ δώσω λευκὴν ψῆφον; εἰς τὸ ὅτι ἐπανειλημμένως ἡ Ἐπαρχία του τὸν ἀπέστειλε μὲ χιλιάδας ψήφους πλέον. Τώρα γνωρίζω ἐὰν ὁ κύριος Ζαΐμης ἀποβληθεὶς εἶχε περισσότερα προσόντα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα φέρει ὁ Μισυρλῆς (διάλογοι). Λέγω, ὅτι θὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου λευκὴν, διότι ὁ Μισυρλῆς φέρει τοιαῦτα προσόντα, ὁποῖα ἐν τῇ συνειδήσει μου βλέπω, ὅτι εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ διότι φρονῶ, ὅτι ἡ Ἐπαρχία του θέλει τὸν ἀποστείλει καὶ πάλιν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἦλθον νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου ὑπὲρ τοῦ Μισυρλῆ, κατέχοντος πρὸ ἓξ ἐτῶν πτυχίον τῶν πολιτικῶν καὶ νομικῶν ἐπιστημῶν, καὶ ἔχοντος κατὰ τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων συμπεπληρωμένην τὴν νόμιμον ἡλικίαν· ὡς πρὸς δὲ τὴν καλπονόθευσιν ἐν τῇ ἐκλογῇ ταύτῃ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀποδεδειγμένη, καὶ ἐπειδὴ κατ’ ἐμὲ εὑρέθησαν σφαιρίδια πλέον τῶν 50 εἰς τὸ Ὄχι τοῦ κ. Καραπαύλου, εἶναι δίκαιον νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ δι’ αὐτὸν, νὰ ἀναγνωρισθῇ δὲ ὡς νόμιμος Βουλευτὴς ὁ κύριος Δημ. Τριγγέτας ἀντ’ αὐτοῦ.

§71Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν προλαλήσαντα ὡς πρὸς ἀμφοτέρας τὰς βάσεις, ἃς ἔθετο κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του. Φρονῶ, ὅτι ὑπὲρ οὐδενὸς καὶ δι’ οὐδένα δὲν πρέπει νὰ κοιμῶνται οἱ νόμοι. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ Νικόλαος Μισυρλῆς τούτου προπάντων ἔχει ἀνάγκην νὰ μὴ κοιμῶνται οἱ νόμοι· τοὐναντίον μάλιστα, ἐπιζητεῖ νὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ νόμοι ἐν ὅλῃ αὐτῶν τῇ αὐστηρότητι, διότι διὰ τῆς αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων θέλει τύχει τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ὅπως ἡ ἐκλογὴ αὐτοῦ ἀναγνωρισθῇ νόμιμος καὶ οὕτω, ὡς ἔχων τὰ προσόντα τοῦ βουλευτοῦ, παρακαθήσῃ μεταξὺ ἡμῶν. Προκειμένου, κύριοι, περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἡλικίας, πρέπει οἱ ἐπιζητοῦντες νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν ἀνηλικιότητα τινὸς τῶν ἐπιτυχόντων, νὰ προσαγάγωσι τοιαύτας ἀποδείξεις, αἱ ὁποῖαι στηριζόμεναι ἐπὶ τῶν νόμων τοῦ Κράτους, νὰ μὴ ἀφίνωσιν οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, ὥστε νὰ δύνανται νὰ φέρωσι τὴν Βουλὴν εἰς θέσιν νὰ ἀποφανθῇ ἐν συνειδήσει περὶ τοῦ ψευδοῦς ἢ ἀληθοῦς τῆς ἐνστάσεως. Ἀλλὰ τίνας ὁρίζει ὁ νόμος ἀποδείξεις, προκειμένου περὶ ἡλικίας; ὑπάρχει ὁ νόμος περὶ ληξιαρχικῶν βιβλίων, ὅστις κανονίζει τὴν ἀποδεικτικὴν ἰσχὺν τῶν περὶ γεννήσεων πράξεων, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐλειτούργησε. Μὴ ἔχοντες τοιαύτην ἀπόδειξιν, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔχομεν ἀπόδειξιν περὶ ἡλικίας. Καλούμενοι δὲ νὰ ἀποφασίσητε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων περὶ ἡλικίας, πρέπει νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι νόμιμον ἀπόδειξιν, ἄνευ ληξιαρχικῆς πράξεως, δὲν ἔχετε. Δὲν δύνασθε δὲ ν’ ἀναπληρώσητε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων τὴν ἔλλειψιν τῶν ἀποδείξεων διὰ τεκμηρίων, τὰ ὁποῖα, ὅσον καὶ ἂν εἶνε ἰσχυρὰ, δὲν δύνανται νὰ ὑποστηρίξωσι βασίμως ἐνστάσεις, τὰς ὁποίας ὁ νόμος ἀπαιτεῖ νὰ ἀποδεικνύωσιν οἱ ἐνιστάμενοι κατὰ τὰς ἀξιώσεις τῶν νόμων. Προσάγονται ἐνώπιον ἡμῶν, τίνες ἀποδείξεις; ἐνδεικτικὰ τῶν σχολείων καὶ τὸ δημοτολόγιον.......

§72ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς τὰ 1874 δὲν εἴχατε τὴν αὐτὴν γνώμην.

§73ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς τὰ 1874 εἶχον τὴν αὐτὴν γνώμην, καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ ἔχω ἀλλοίαν, ἀφοῦ ἐγὼ αὐτὸς εἰσῆλθον τότε εἰς τὴν Βουλὴν ἀνήλικος· δὲν ἐφρόνουν δὲ ὅτι ἡ ἔλλειψις ἑνὸς ἔτους ἢ ὀλίγων μηνῶν ἤθελε μειώσει τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἠδυνάμην νὰ ἔχω. Ἀνήλικος εἰσῆλθεν ὁ κ. συνάδελφός μου Παπασταθόπουλος κατὰ τὸ 1881 καὶ δὲν διενοήθημεν κἂν νὰ ὑποβάλωμεν τοιαύτην ἔνστασιν, διότι ἐθεώρησα πάντοτε ἀναξιοπρεπὲς δι’ ἐμὲ καὶ διὰ πάντα ἀποτυγχάνοντα νὰ ζητῇ διὰ τυπικῶν ἐνστάσεων νὰ ματαιώσῃ τὴν οὐσιαστικὴν ἀλήθειαν τῆς ὑπεροχῆς τῶν ψήφων τοῦ ἀντιπάλου του, ἥτις εἶναι δι’ ἐμὲ τὸ ὕψιστον τῶν προσόντων. Προσάγεται τὸ δημοτολόγιον τοῦ δήμου Πύλου, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν κύριον Εἰσηγητὴν παρέχει ἀπόδειξιν περὶ τοῦ χρόνου τῆς γεννήσεως. Δὲν παρέχει, κύριοι, οὐδεμίαν ἀπόδειξιν, καὶ ὅτι δὲν παρέχει οὐδεμίαν ἀπόδειξιν, ἐξ αὐτοῦ τοῦ δημοτολογίου ἐξάγεται· διότι παρέλειψε νὰ σᾶς ἀναγνώσῃ ὁ κ. Εἰσηγητὴς μίαν πιστοποίησιν τοῦ Δημάρχου, ἐν αὐτῷ τῷ δημοτολογίῳ ὑπάρχουσαν, ἐξ ἧς ἀποδεικνύεται ὅτι αὐτὰ εἶνε ἔγγραφα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένοντο πλαστογραφίαι, καὶ ἑπομένως ἔγγραφα, ἄκυρα. Ἀκούσατε τὴν βεβαίωσιν τοῦ δημάρχου διὰ νὰ κρίνετε, ποίαν ἀποδεικτικὴν ἰσχὺν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ δημοτολόγιον τοῦτο (ἀναγινώσκει τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ Δημάρχου). Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἀπέναντι τοῦ νόμου, ζητοῦντος πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἡλικίας ληξιαρχικὰς πράξεις, σᾶς προσάγουν αὐτὸ τὸ βιβλίον, τὸ ὁποῖον ἀποκηρύσσεται ἀπὸ τὸν ἴδιον πατέρα του, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγει ὁ δήμαρχος δὲν δύναμαι νὰ τὸ θεωρήσω ἔγκυρον, διότι περιέχει πλαστογεγραμμένα ὀνόματα, καὶ δὲν δύναμαι νὰ στηριχθῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀπέναντι δὲ τοῦ πλαστογεγραμμένου τούτου βιβλίου, τοῦ μηδεμίαν παρέχοντος ἀπόδειξιν, ὁ κ. Μισυρλῆς σᾶς προσάγει ἀπόδειξιν, ἥτις ἐν ἐλλείψει ληξιαρχικῶν βιβλίων, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἡ μᾶλλον ἐπικρατεστέρα πάσης ἄλλης ἀποδείξεως, τὴν ἀπόδειξιν ἐκ τοῦ μητρῴου τῶν ἀῤῥένων, ἥτις στηρίζεται ἐπὶ δύο βάσεων, ἐπὶ τῆς δηλώσεως τοῦ πατρὸς καὶ ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου, ὃν ἐπὶ τῆς δηλώσεως ταύτης ἐνεργεῖ ἡ ὑπὸ τοῦ Νόμου ὁριζομένη Ἐπιτροπή· προκειμένου δὲ περὶ ἡλικίας τοῦ υἱοῦ τοῦ Μισυρλῆ, ἡ Ἐπιτροπή δὲν ἠδύνατο νὰ παραδεχθῇ τὴν δήλωσιν εἰκῇ καὶ ἀνεξετάστως. Τώρα ἐρωτῶ, πῶς δύνασθε νὰ ἔχετε πεποίθησιν ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως; Ἀλλὰ σᾶς λέγουσιν οἱ ὑποστηρίξαντες τὴν ἔνστασιν, ὅτι ἔχουσι τὴν δήλωσιν, τὴν ἐσχάτως γενομένην, διὰ τῆς ὁποίας βεβαιοῖ ὁ πατὴρ, ὅτι συνεπλήρωσε τὸ εἰκοστὸν πρῶτον ἔτος τῆς ἡλικίας του ὁ υἱός του, ὡσανεὶ δηλοῦται ἐξ αὐτῆς, ὅτι τότε συνεπλήρωσε τὸ εἰκοστὸν πρῶτον ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ὁ συμπληρώσας τὸ εἰκοστὸν πρῶτον ἔτος, δὲν ἕπεται ἀναγκαίως, ὅτι διατρέχει τὸ 22 ἔτος, διότι δύναται νὰ ἦνε καὶ πεντήκοντα ἐτῶν, καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν καὶ εἰκοσιπέντε ἐτῶν. Ἑπομένως ἡ δήλωσις αὕτη, καὶ ἂν θεωρηθῇ ὡς ἔχουσα ἀποδεικτικὴν ἰσχὺν, δὲν δύναται νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἔνστασιν. Ὅταν δὲν ἔχωμεν ἐκ τοῦ νόμου τὴν ἀπόδειξιν περὶ ἡλικίας, δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν, ἵνα οἱ ἐκλογεῖς ἐπαρχίας τινὸς θεωρηθῶσιν ὡς παρὰ τὸν νόμον προβάντες εἰς ἐκλογὴν προσώπου, ἐστερημένου τῶν προσόντων. Ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐκ τοῦ νόμου ἀπόδειξιν, βασιζομένην εἰς ληξιαρχικὰ βιβλία ἀπρόσβλητα, τότε θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐπειδὴ, καίτοι λαβόντες γνῶσιν τῶν ἐπισήμων βιβλίων, δι’ ὧν πιστοποιεῖται ἡ ἡλικία τῶν ἐκλεξίμων, οἱ ἐκλογεῖς τῆς Ἐπαρχίας μόλον τοῦτο ἐξέλεξαν πρόσωπον μὴ ἔχον τὰ προσόντα, ἀποφαίνομαι, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι ἄκυρος. Ἤδη ὅμως δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι σεῖς εἰξεύρατε, ὅτι δὲν εἶχε τὰ προσόντα, καὶ μόλα ταῦτα ἐν γνώσει τούτου προέβητε εἰς ἐκλογὴν προσώπου, μὴ ἔχοντος προσόντα. Νομίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι μεθ’ ὅλα ταῦτα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ σπουδαία συζήτησις περὶ ἐλλείψεως προσόντος τῆς ἡλικίας, διότι, ἐπαναλαμβάνω, οἱ ἐνιστάμενοι δὲν ἔχουσι νόμιμον περὶ τούτου ἀπόδειξιν, τοὐναντίον δὲ ἔχουσι τὴν οὐσίαν κατ’ αὐτῶν. Ὅταν δὲ ζητῶσι νὰ ὠχυρωθῶσιν ὄπισθεν τῶν τύπων, ὀφείλουσι νὰ παρουσιάσωσιν ἀποδείξεις τοιαύτας, ἀπέναντι τῶν ὁποίων νὰ μὴ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι διστάζει ν’ ἀποφανθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔνστασιν, τὴν φερομένην κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Καραπαύλου, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις μεταξὺ ἡμῶν, ὅτι τοιαύτη ἐκλογὴ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἐπικυρωθῇ. Δὲν εἶνε δὲ ὀρθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ κύριος Εἰσηγητὴς, ὅτι, θεωρουμένων τῶν ψήφων ὑπὲρ τοῦ κ. Τριγγέτα, πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Τριγγέτας ἀντὶ τοῦ κ. Καραπαύλου, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἐκλήθη νὰ ἐκλέγῃ τοὺς Βουλευτάς. Εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι τοῦτο ὑπεστηρίχθη ἐν ἄλλαις περιστάσεσι, καὶ εἰσῆλθεν τότε ὁ κ. Ζαΐμης, ἀλλ’ ἄλλως εἶχον τὰ πράγματα τότε. Τότε εἴχομεν τετελεσμένην τὴν καλπονόθευσιν, μολονότι ἐγὼ καὶ τότε ἤμην κατὰ τῆς τοιαύτης ἑρμηνείας· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ὑπάρχουσιν αἱ περιστάσεις ἐκεῖναι· σήμερον δὲν ἔχομεν ἀπόδειξιν, ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις, ἀλλ’ ὅτι ἦτο δυνατὴ ἡ καλπονόθευσις, τὸ δὲ δυνατὸν ὑποστηρίζει τὴν πιθανότητα, ὅτι τοιαύτη ἐγένετο, ἡ πιθανότης δ’ αὕτη μᾶς ἀρκεῖ νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογήν. Νομίζω ὅτι, ἂν ὁ κ. Καράπαυλος ἦτο ἐνταῦθα, ἤθελε ζητήσει ὁ ἴδιος τὴν ἀκύρωσιν.

§74Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, ἄρχομαι ἀπὸ τῆς πρώτης ἐνστάσεως τοῦ περιφήμου μανδηλίου, μολονότι οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ ὑπερασπισθῇ τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, διότι ἡ καλπονόθευσις βεβαιοῦται.

§75ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§76ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, δι’ αὐτὸ ἔρχομαι, εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα. Ὑπῆρξα, κύριοι, ἀνώτερος διοικητικὸς ὑπάλληλος καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συντάξεως τῶν δημοτολογίων, τὰ ὁποῖα ὠνομάσαμεν τότε ἡμεῖς βιβλία τῶν ἀγωνιστῶν, καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συντάξεως τῶν μητρώων τῶν ἀῤῥένων, καὶ ἐκ τούτου γνωρίζω τὶ συνέβη κατὰ τὴν σύνταξιν καὶ τῶν πρώτων καὶ τῶν δευτέρων, ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι καὶ τὰ μὲν καὶ τὰ δὲ φέρουν ἀσφαλῆ ἀπόδειξιν· διότι τὰ μὲν δημοτολόγια ἔγιναν τόσον ἐπιπολαίως, ὥστε δὲν ἔχουσιν ἀκριβῆ τὴν σημείωσιν. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχει κἄποια πιθανότης ἀκριβείας διὰ τὰς ἐγγραφὰς, ὅσαι ἐγένοντο μετὰ τὸ 1852, ὅτε τὸ πρῶτον συνετάχθησαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν συνέβαινον ἀνακρίβειαι, διότι δὲν ἐπεμελοῦντο νὰ κάμωσι τὰς ἐγγραφὰς ἀμέσως μετὰ τὰς γεννήσεις ἢ βαπτίσεις, ἀλλ’ ἠμέλουν καὶ μετὰ παρέλευσιν χρόνου ἐνθυμοῦντο νὰ ἐγγράφωσιν, ἀφοῦ οὐδεὶς Νόμος ἐτιμώρει τὴν ἀμέλειαν, καθόσον δὲν συνετάχθησαν τὰ δημοτολόγια συνεπείᾳ διατάξεως Νόμου, ἀλλ’ ἁπλῆς ἐγκυκλίου. Ἀλλὰ μήπως εἶναι ἀκριβεῖς αἱ δηλώσεις διὰ τὴν σύνταξιν τῶν μητρώων τῶν ἀῤῥένων; καὶ αὐταὶ ἐγένοντο μὲ ὀπισθοβουλίαν, διότι τότε ἤρχισεν ἡ γενικὴ στρατολογία, καὶ οἱ γονεῖς ἐδήλουν ὑπὸ τὴν πρόθεσιν τοῦ νὰ ἀποφύγωσι τὰ τέκνα των τὴν στράτευσιν· ἑπομένως τὰ ἐπαρουσίαζον μὲ ἡλικίαν ἀνωτέραν ἐκείνης, ἥν ἔφερον, ἢ μὲ μικροτέραν πολὺ, ἵνα βραδύνῃ ἡ ὑποχρέωσίς των· διὰ τοιαύτην, κύριοι, ὀπισθοβουλίαν ἐδήλωσε βεβαίως ὁ κ. Μισυρλῆς τὸν υἱόν του τὸ 1879 μὲ ἡλικίαν μεγάλην, ἀφοῦ τότε διετάχθη ἡ γενικὴ στρατολογία τῆς Βʹ σειρᾶς τῶν ἐκτάκτων ἐφέδρων τοῦ 1877, ἥτις ἐξετείνετο μέχρι τῆς ἡλικίας τῶν 24 ἐτῶν. Ὁ κ. Μισυρλῆς εἶχε καὶ ἄλλην ἀφορμὴν νὰ δηλώσῃ τὸ 1879 τὸν υἱόν του μὲ ἡλικίαν 25 ἐτῶν, καθόσον ἐπρόκειτο νὰ δώσῃ ἐξετάσεις νὰ διορισθῇ δικηγόρος, καὶ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν ἡλικίαν τῶν 25 ἐτῶν.

§77ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Αὐτὸς δὲν ἐζήτησεν ἀκόμη νὰ διορισθῇ δικηγόρος, οὔτε θὰ μετέλθῃ ποτὲ τὸν δικηγόρον.

§78ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πολὺ καλά. Ἐγὼ οὔτε τὸ Δημοτολόγιον λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν, οὔτε τὸ μητρῷον, ὡς μὴ ἐπίσημα, ἀλλὰ δηλώσεις κατὰ τὴν θέλησιν τοῦ πατρὸς, οὔτε τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀρκετὰ ἐντίμου καὶ σπουδαίου μάρτυρος, τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ὅστις, ὡς ὅλοι πιστεύομεν, δὲν ἔχασε τὴν μνήμην του διὰ νὰ μὴ ἐνθυμῆται ἂν τὸ 1856, διατελῶν ὡς ταμίας ἐν Καλάμαις, παρευρέθη εἰς τοὺς γάμους τοῦ κ. Μισυρλῆ, λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν ἐπίσημον ἔγγραφον τὸ «στεφανοχάρτι». Τοῦτο, ὅπως γνωρίζετε, ἐκδίδεται ὀλίγας ἡμέρας καὶ πολλάκις ὥρας πρὶν τελεσθῇ ὁ γάμος. Λοιπὸν ἐξεδόθη τὸ «στεφανοχάρτι» πρὸ τοῦ 1854. Ποῦ εἶναι ἐγγεγραμμένον; Βλέπετε ὅτι τὰ τηλεγραφήματα τοῦ Δεσπότη λέγουν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1853 μέχρι τοῦ 1855 δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένον τὸ στεφανοχάρτι τοῦ κ. Μισυρλῆ· τὸ βιβλίον τῶν στεφανοχαρτίων Πυλίας τοῦ 1856 ἀπωλέσθη, καὶ πάλιν ἀπὸ τὸ 1857 καὶ ἔπειτα πάλιν δὲν εἶναι σημειωμένον τὸ στεφανοχάρτι τοῦ Μισυρλῆ· ἄρα ἦτον ἐγγεγραμμένον εἰς τὸ ἀπωλεσθὲν τοῦ 1856. Καὶ τὸ βιβλίον τοῦ 1856 δὲν ἀπωλέσθη τώρα ὅτε ὑπάρχει ἀρχιερεὺς, ἀλλὰ τὸ 1881, ὅτε πάλιν ἡ αὐτὴ περίστασις διὰ τὸν κ. Μισυρλῆν ὑπῆρχε καὶ ἦτον ἁπλῆ Ἐπισκοπικὴ Ἐπιτροπή.

§79ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· αὐτὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνωσι.

§80ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς ἐμὲ αὐτὰ ὑπαγορεύει ὁ πειρασμός.

§81ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Πιθανὸν νὰ ἐστεφανώθη τὸ 1852.

§82ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὀλίγον λείπει νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι ὁ κ. Μισυρλῆς ἐστεφανώθη πρὸ τῆς πενθερᾶς του (γέλως). Εὔκολον λοιπὸν νὰ εὕρωμεν ὅτι ὁ κ. Μισυρλῆς ἐστεφανώθη τὸ 1856. Ἑπομένως ἰδοὺ ἀπόδειξις ἐπίσημος, ὅτι ὁ κ. Ν. Μισυρλῆς δὲν ἐγεννήθη πρὸ τοῦ 1856. Σᾶς εἶπεν ὁ προλαλήσας κ. Μπουφίδης, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ καὶ ὡς Βουλευτὴν καὶ ὡς δικηγόρον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φιλονικῶμεν ἐδῶ τὴν ἡλικίαν. Εἶμαι συμφωνότατος, καὶ ὅμως ἐδιώξαμεν ἀπὸ ἐδῶ τὸν Ἀμβράζην, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἔλειπον μόνον 4 μῆνες. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι τὸ περὶ ἡλικίας πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσωμεν μὲ τὸ μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον τὸ ἐξετάζει ἡ πτέρυξ αὕτη (δεικνύει τὴν τῆς μερίδος Τρικούπη), ἡ ὁποία θέλει νὰ φανῇ τώρα ἐπιεικὴς ὅσον διὰ τὸν Ἀμβράζην καὶ Ζαΐμην αὐστηροτάτη.

§83ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Πῶς ἐμετρήσατε σεῖς τοῦ Βούτουνα;

§84ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα τίποτε ὑπὲρ τοῦ Βούτουνα· διατί ζητεῖς ἀπὸ ἐμὲ λόγον;

§85ΧΟΪΔΑΣ. Πειρᾶσθε νὰ ἀποδείξητε τὴν ἀνηλικιότητα τοῦ Μισυρλῆ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ἐρωτήσω πόσων ἐτῶν εἶσθε;

§86ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἑβδομήκοντα τεσσάρων, τί μὲ τοῦτο;—Λοιπὸν ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων ἐξάγεται ὅτι τὸ στεφανοχάρτι ἐξεδόθη τὸ 1856, ἐκτὸς ἂν νομίζετε, ὅτι ἐστεφανώθη ὁ κ. Μισυρλῆς χωρὶς ἄδειαν τοῦ Δεσπότη.

§87ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Καὶ διὰ τὴν ἰδικήν μου ἡλικίαν ἔγινε θόρυβος.

§88ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ εἰς σὲ ἐφάνην ἐπιεικὴς, ἐνῶ σοῦ ἔλιπον ἑπτὰ μῆνες.— Ὁ κ. Μισυρλῆς δὲν ἦλθε σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν, ὄχι διότι εἶναι κακοδιάθετος, ἀλλὰ διότι εἶναι ἀρκετὰ ἱππότης, καὶ ἂν ἠρωτᾶτο θὰ σᾶς ὡμολόγει, ὅτι εἶναι ἀνήλικος, μολονότι σεῖς δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἠθέλατε τὸν προτρέψει νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγεννήθη πρὸ τοῦ γάμου τοῦ πατρός του, ἂν δὲν ἐφοβεῖσθε τοὺς ἐνταῦθα παρόντας συγγενεῖς τῆς μητρός του.

§89ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογὴν εἶχε παρουσιασθῆ καὶ ὡμολόγησεν ἑαυτὸν ὡς ἀνήλικον.

§90ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τότε δὲν εἶχεν ἐλπίδα νὰ σωθῇ, διότι τὴν προηγουμένην ἡμέραν ἀπεβλήθη ὁ Ζαΐμης· ἐγὼ δὲν κάμνω διάκρισιν, οὔτε ὀνομάτων, οὔτε πλειονοψηφίας. Ὁ κ. Ζαΐμης τὸ 1881 ἐπλειονοψήφησε κατὰ 1042 ψήφους· ἀμφότεραι αἱ μερίδες, τοῦ τε Κουμουνδούρου καὶ Τρικούπη, παρενέβαλον μύρια προσκόμματα νὰ μὴ συνέλθῃ τὸ Τμῆμα, τὸ ὁποῖον καὶ δὲν συνῆλθε μέχρις οὗ ἔληξεν ἡ Σύνοδος (Θόρυβος). Λοιπὸν, κύριοι, ἐπιμένω, ὅτι ὁ κ. Μισυρλῆς δὲν ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν, καὶ ἀπόδειξιν φέρω τὸ στεφανοχάρτι· διότι λείπει τὸ βιβλίον τοῦ ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐνυμφεύθη ὁ πατήρ του καὶ ἦτο σημειωμένη καὶ ἡ ἄδεια τοῦ γάμου.

§91ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ τοῦ 1868 καὶ ἐντεῦθεν παρουσιάσθη πολλάκις τὸ ζήτημα τοῦτο· ἔκτοτε μίαν διετήρησα ἀρχὴν, καὶ ἐπὶ ταύτης ἐστήριξα τὰς σκέψεις μου καὶ τὰς πεποιθήσεις μου, καὶ δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ μεταβάλω αὐτάς. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ προσώπων φίλα φρονούντων πρὸς ἐμὲ ἢ πρὸς τὴν μερίδα, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐσυμπάθουν· ἀπεναντίας, ἐπρόκειτο κατὰ τὸ πλεῖστον περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς ἀντίθετον μερίδα καὶ ἀναφέρω ῥητῶς τὰ ὀνόματα διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ καὶ διὰ νὰ ἠξεύρουν καὶ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν παρόντες ἐνταῦθα, ὅτι αὐτὸν τὸν κανόνα ἠκολούθησα ἐξ ἀρχῆς. Εἶναι ὁ κ. Βουδούρης, εἶναι ὁ κ. Κοσσονάκος, εἶναι ὁ κ. Ἰωάννης Μαυρομιχάλης, εἶναι ὁ Ἀμβράζης, καίτοι ἡ μερὶς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκον τότε, ἐψηφοφόρησεν ἐναντίον τοῦ Ἀμβράζη, ἐγὼ ἐψηφοφόρησα ὑπέρ. Δὲν δυνάμεθα ἐν Ἑλλάδι νὰ ἔχωμεν ἀσφαλεῖς ἀποδείξεις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἡλικίαν οἱουδήποτε, διότι λείπουσι τὰ Ληξιαρχικὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα καὶ μόνα δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι πλήρη ἀπόδειξιν καὶ ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων καὶ ἐνώπιον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων περὶ τῆς ἡλικίας. Ὅλα τἄγγραφα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουσι, δὲν παρέχουσι καμμίαν ἀσφάλειαν περὶ τῆς ἡλικίας οὐδενός. Καὶ εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτὸ τὸ Δημοτολόγιον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐνώπιόν σας, εἰς αὐτὸ τὸ ῥυπαρὸν βιβλίον, τὸ ὁποῖον εἶναι καταξεσχισμένον, τὸ ὁποῖον διὰ πράξεως ἐν τέλει ἀναιρεῖ τὰς ἄνω πράξεις, νὰ στηρίζητε ποτὲ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς; Ἀλλ’ οὔτε εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀῤῥένων δύνασθε νὰ στηριχθῆτε διὰ νὰ ἀκυρώσετε ἐκλογὴν, τὴν ἐπίσημον τοὐτέστι πρᾶξιν, ἥτις συγκροτεῖτε μεταξὺ τῶν ἐκλογέων μιᾶς Ἐπαρχίας καὶ τοῦ Ἀντιπροσώπου αὐτῆς. Καὶ θέλετε παρατηρήσει ἐφέτος, ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐπαρχίας Εὐρυτανίας ἔχετε δύο μητρῷα, τὸ στρατιωτικὸν καὶ τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων, καὶ τὰ δύο ἐπίσης λεγόμενα ἐπίσημα ἔγγραφα· ἀλλ’ ἐν τούτοις τὰ δύο ταῦτα εὑρίσκονται εἰς ἀντίφασιν μεταξύ των, διότι τὸ μὲν ἓν παρουσιάζει τὸν κύριον Φαρμάκην ὡς ἔχοντα ἡλικίαν ἐλάσσονα τῶν 30 ἐτῶν, τὸ δὲ ἄλλο παρουσιάζει αὐτὸν ὡς ἔχοντα ἡλικίαν 32 ἐτῶν. Ἀνέφερον καὶ προπέρυσιν, ὅτε ὑπερασπιζόμην τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Ζαΐμη, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδέποτε εἶπον ἐγὼ, ὅτι ἔχει ἡλικίαν 30 χρόνων, ἀλλ’ ἐστήριξα τὰς κρίσεις μου ἐπὶ τῶν ἰδίων σκέψεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζω αὐτὰς καὶ σήμερον. Ἔχομεν μητρῷον τῶν στρατιωτικῶν καὶ ἀνέφερον καὶ τότε τὸ παράδειγμα αὐτὸ, εἰς τὸ ὁποῖον φαίνονται ἐγγεγραμμένοι δύο, ὁ μὲν εἷς Ἀντισυνταγματάρχης τοῦ μηχανικοῦ συγγενής μου, καὶ ὁ ἕτερος Συνταγματάρχης τῆς χωροφυλακῆς, ἀδελφὸς τούτου. Καὶ ὁ μὲν εἷς φαίνεται, ὅτι ἐγεννήθη εἰς τὰ 1812, ὁ δὲ ἕτερος εἰς τὰ 1816, καὶ ἐν τούτοις αὐτοὶ εἶναι ἀδελφοὶ δίδυμοι, γεννηθέντες τὴν αὐτὴν ἑσπέραν, ὁ Θεόδωρος Πετιμεζᾶς καὶ ὁ πρὸ δύο ἐτῶν ἀποβιώσας Γρηγόριος Πετιμεζᾶς. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θέλουν νὰ στηρίξουν ἀπόφασιν, ὅπως ἀκυρώσουν μίαν ἐκλογήν! Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἐνταῦθα ἔχομεν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Πυλίας, κατ’ ἐπανάληψιν ὁ κ. Μισυρλῆς ἐκλέγεται, δὲν ὁμολογεῖ ὅτι εἶναι ἀνήλικος, καὶ ἂν τὸ ὡμολόγει, ὤφειλε νὰ παραιτηθῇ. Δὲν δυνάμεθα δὲ γνωρίζοντες τὰ διαδραματιζόμενα ἐντὸς τῆς Βουλῆς νὰ προσφύγωμεν καὶ εἰς μαρτυρικὰς ἀποδείξεις. Προπέρυσι, κακῶς ποιοῦσα ἡ Βουλὴ, ἀπέβαλε τὸν κ. Ζαΐμην, στηριχθεῖσα ἐπὶ τοῦ μητρῴου τῶν ἀῤῥένων· ἀλλ’ ἂν θέλῃ νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν ὁμολογίαν, ἂν τὸ βιβλίον τῶν ἀῤῥένων ἐπιθυμῆτε νὰ ἀποτελῇ ἀπόδειξιν, αὐτὴ ἡ ἀπόδειξις πρέπει νὰ ἦναι γενικὸς κανών. Δι’ ἐμὲ δὲν ἀποτελεῖ καμμίαν ἀπόδειξιν, διότι ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι αἱ ἐνστάσεις, αἱ ἐρχόμεναι ἐναντίον τῶν προσόντων τῶν βουλευτῶν χάριν ἡλικίας, δὲν δύνανται νὰ ὑποστηριχθῶσι διὰ κανενὸς ἐπισήμου ἐγγράφου ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σήμερον παρὰ μόνον διὰ Ληξιαρχικῆς πράξεως. Θεωρῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τὸ κύριον Μισυρλῆν πρέπει νὰ ἐπικυρωθῇ, καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἄλλην ἐκλογὴν τοῦ κυρίου Καραπαύλου εἶμαι σύμφωνος μὲ ὅσα οἱ προαγορεύσαντες ἐξέθηκαν.

§92Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι καὶ ἐγὼ παντάπασιν εὐνοϊκὸς πρὸς τὴν ἔνστασιν τῆς ἀνηλικιότητος. Εἶμαι δὲ σύμφωνος καὶ πρὸς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας συνάδελφος ἐξέφρασεν, ὅτι τὸ τεκμήριον εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐνηλικιότητος. Καὶ δὲν πρόκειται μὲν περὶ τῶν λεγομένων κυρίως νομίμων τεκμηρίων, ἀλλὰ πάντοτε ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἓν τῶν κοινῶν τεκμηρίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα οἱ νομικοὶ καλοῦμεν praesumptiones hominis. Πόθεν τοῦτο; τοῦτο πηγάζει ἐκ τῆς κοινῆς πείρας, δηλαδὴ εὐλόγως ὑποθέτει πᾶς τις, ὅτι τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναμιγνύεται εἰς τὰ πολιτικὰ, τὸ ὁποῖον ἠγωνίσθη εἰς ἕνα ἀγῶνα, ἔχει ὡριμότητα ἡλικίας. Ὑπάρχει τὸ τεκμήριον τοῦτο, διότι οἱ συμπράττοντες μεθ’ ἑνὸς προσώπου, λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἡλικίαν καὶ διότι οἱ ἐκλογεῖς δὲν ὑποτίθεται, ὅτι ἐματαιοπόνουν καὶ ὅτι ἤθελον ἐκλέξει ἀνήλικον. Ἀλλ’ ἀπέναντι τοῦ τεκμηρίου τούτου, κύριοι, πρέπει νὰ ὦμεν λίαν προσεκτικοὶ μήπως παραβιάζωμεν τοὺς Νόμους οὐχὶ μὲν ἀμέσως, ἀλλὰ παραβιάζοντες τὴν ἀλήθειαν γεγονότων πραγματικῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἔχομεν ἄλλην πεποίθησιν παρ’ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐκφράσωμεν, μήπως ὑποτεθῇ, ὅτι ἐγκαταλίπωμεν πράγματι τὸν Νόμον εἰς ἀχρηστίαν. Παραδέχομαι, κύριοι, τὴν ἰδέαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχομεν ἀσφαλὲς μέσον ἀποδείξεως τῆς ἡλικίας, διότι δὲν ἔχομεν ληξιαρχικὰ βιβλία, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι ὁ Νόμος τίθεται εἰς ἀχρηστίαν, ὅτι τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἀχρησίαν, διότι δὲν ἔχομεν τὸ ἀσφαλέστερον ἀποδεικτικὸν μέσον. Ὅταν εὑρισκώμεθα ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, εἴμεθα ὑπόχρεοι, ἐν ἐλλείψει ληξιαρχικῶν βιβλίων, νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς ἄλλας ἀποδείξεις, ἔχομεν δὲ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐν τῇ σταθμίσει τῶν ἀντιμαχομένων ἄλλων ἐγγράφων τεκμηρίων μίαν βαρεῖαν μαρτυρίαν καὶ ταύτην δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ θέσω εἰς ἀμφιβολίαν, τὴν τοῦ κ. Σωτηροπούλου. Ἀλλ’ οὐδὲ εἰς τοῦτο σταματῶ· δὲν δύνασθε, φρονῶ, νὰ παραβιάσετε ἄλλον τινὰ λογικὸν κανόνα, δὲν δύνασθε πρὸ πάντων νὰ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην βεβαιώσεων, τὰς ὁποίας ἴσως αὐτοὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι περὶ σπουδαίων πολιτικῶν συμφερόντων δὲν ἔχουσι τὸ θάῤῥος νὰ ἀναλάβωσι. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ διὰ τῆς ψήφου μου, ὅτι εἶναί τις ἐνήλικος, ἀλλ’ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσω τοὐλάχιστον νὰ τὸ βεβαιώσῃ ὁ ἴδιος, καὶ τοῦτο ἀπῄτησα καὶ εἰς ἑτέραν περίστασιν, προκειμένου περὶ ἑτέρου ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅστις μὲ παρεκάλει νὰ ἐκφράσω εὐνοϊκὴν γνώμην ἐπὶ τοιούτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἤθελε τεθῆ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸν ἠρώτησα ποίαν γνώμην ἔχει ὁ ἴδιος περὶ τῆς ἡλικίας του. Ἔχω τὴν ἰδέαν, μοὶ εἶπεν, ὅτι εἶμαι ἀνήλικος. Καὶ πῶς θέλετε λοιπὸν ἐγὼ νὰ ἔχω τὴν ἐναντίαν γνώμην; Πῶς θὰ δικαιολογηθῶ, ἂν δώσω ψῆφον ἐναντίαν ἢ νὰ δώσω ψῆφον ὑπέρ τινος, τὴν ὁποίαν αὐτὸς δὲν δίδει ὑπὲρ ἑαυτοῦ ἢ νὰ εἴπω, ὅτι θεωρῶ τὸν Νόμον ἄτοπον, ἀλλὰ τότε παραβιάζονται πλέον ὅλα τὰ καθήκοντα τοῦ βουλευτοῦ, νὰ εἴπω, ὅτι ἐσχημάτισα περὶ τῆς ἡλικίας τοιαύτην πεποίθησιν! Βεβαίως εἶναι καθῆκον τιμῆς νὰ τὸ εἴπω σπουδαίως, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἔχω δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσω τοὐλάχιστον τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἐνδιαφερομένου. Καὶ ἔχω τοιαύτην ἰδέαν περὶ τῶν προσόντων τοῦ κ. Μισυρλῆ, περὶ τῆς ἐν γένει πνευματικῆς καὶ ἠθικῆς αὐτοῦ ἀναπτύξεως, ὥστε ἐὰν ἔλεγε θεωρῶ ἐμαυτὸν ἐνήλικον, ἤθελον πεισθῆ εἰς τοιαύτην βεβαίωσιν.

§93ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Τὸ εἶπεν ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, καὶ σήμερον θὰ τὸ ἔλεγεν, ἀλλ’ εἶναι κακοδιάθετος.

§94ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἤκουσα καὶ ἐφαρμόζω μίαν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησα, ὡς πρὸς τὸν κ. Φαρμάκην, ὅστις παρέστη εἰς τὸ Τμῆμα καὶ εἶπεν εἶμαι 32 ἐτῶν.

§95ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπεκυρώθησαν δύο ἐκλογαὶ, ἡ τῆς Αἰγίνης, καὶ τῆς Μεγαλοπόλεως· σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε ὁ κ. Βούτουνας, ἢ ὁ κ. Μαρκέλλος ἦλθον νὰ μᾶς εἴπωσιν ὅτι ὑπερέβησαν τὸ τριακοστὸν ἔτος;

§96ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠγέρθη ἀμφιβολία, οὐδὲ κυρίως σπουδαία ἀμφισβήτησις ἐν τῇ Βουλῇ.

§97ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἡ ἐκλογὴ Πυλίας ἠκυρώθη πρὸ 4 ἐτῶν διὰ τὸν αὐτὸν λόγον.

§98ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς· πῶς προλαμβάνετε καὶ διακόπτετε; Ἐγὼ ἀκόμη δὲν κατέληξα εἰς συμπέρασμα. Τὰ πάντα, κύριοι, ἠδύνατο νὰ διαλύσῃ μία δήλωσις τοῦ κ. Μισυρλῆ. Καὶ τῷ ὄντι, ἐὰν ἤθελον θεωρήσει ἐμαυτὸν ἠναγκασμένον νὰ ψηφίσω κατὰ τῆς ἐκλογῆς, ἤθελον τὸ πράξει μετὰ λύπης, διότι ἤθελον στερήσει τὴν Βουλὴν τοῦ ἀξιολόγου νέου τούτου· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς λύπης εἶναι ἀνώτερον τῆς εὐλαβείας, τῆς ὀφειλομένης πρὸς τοὺς νόμους. Καταλήγω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Μισυρλῆ, τὴν ὁποίαν οὗτος παριστάμενος ὀφείλει νὰ ἐκφράσῃ· ἀλλ’ ἐὰν δὲν παραστῇ, θὰ θεωρήσω ἴσως ἐμαυτὸν ὑπόχρεων νὰ ψηφίσω ἰδίως ὑπὲρ τῆς φιλαληθείας αὐτοῦ.

§99ΙΩ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τίποτε δὲν μὲ συνδέει μετὰ τοῦ κ. Μισυρλῆ, οὔτε τὸν γνωρίζω· γνωματεύω μόνον, ὅπως καθιερωθῇ μία σταθερὰ νομολογία ἐν τῇ Βουλῇ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐνηλικιότητος. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἡμεῖς νὰ ἐκλέξωμεν τὸν βουλευτὴν, τότε ἔπρεπεν αὐστηρῶς νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐκλέξωμεν, ἔχῃ τὴν ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν· ἀλλὰ καλούμεθα νὰ κρίνωμεν ἂν ἡ ἐκλογὴ μιᾶς Ἐπαρχίας εἶναι ἢ ὄχι ἔγκυρος· ἀφοῦ παρουσιάζονται ἀποδείξεις, αἱ ὁποῖαι κάμνουσιν ἡμᾶς νὰ ἀμφιβάλλωμεν ἂν ὁ κ. Μισυρλῆς ἔχῃ ἢ ὄχι τὴν νόμιμον ἡλικίαν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι δὲν δικαιούμεθα νὰ φανῶμεν τόσον αὐστηροὶ, ὥστε νὰ ἀναιρέσωμεν πρᾶξιν μιᾶς Ἐπαρχίας ὁλοκλήρου, ἡ ὁποία ἐθεώρησεν ὅτι ὁ κ. Μισυρλῆς ἔχει τὰ προσόντα, ὅπως ἀντιπροσωπεύσῃ αὐτήν. Δὲν λανθάνει δ’ ὑμᾶς, ὅτι ἐν Ἀμερικῇ, ἐν Γαλλίᾳ, οἱ πολῖται εἶναι ἐκλέξιμοι εἰς πολὺ μικροτέραν ἡλικίαν· ἐν Ἀμερικῇ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ εἰς τὸ 21, ἐν Γαλλίᾳ εἰς τὸ 25. Εἰς ἓν μεσημβρινὸν κλίμα, ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς, δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα τοσοῦτον αὐστηροὶ, ὥστε νὰ ἀποκλείσωμεν τῆς Βουλῆς τοὺς νέους, οἵτινες κατὰ τὴν κρίσιν τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν διακρίνονται ἐπὶ ἱκανότητι. Δὲν λανθάνει ἐπίσης ὑμᾶς, ὅτι ἡ αὐστηρότης τῶν νόμων πολλάκις κολάζεται καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων καὶ ἐνώπιον τῶν Βουλευτικῶν Σωμάτων διὰ τῆς σταθερᾶς νομολογίας. Τρία εἶναι τὰ προσόντα διὰ τὸν ἐκλέξιμον ὡς βουλευτήν· 1) νὰ ἦνε πολίτης Ἕλλην, 2) νὰ ἔχῃ τὴν διετῆ ἐγκατάστασιν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐκλέγεται, καὶ 3) νὰ ἔχῃ τὴν ἡλικίαν τῶν τριάκοντα ἐτῶν. Τὸ πρῶτον προσὸν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὡς ἐπιτακτικὸν, καὶ πρέπει ν’ ἀκυροῦται πᾶσα ἐκλογὴ, ἥτις ἤθελε φέρει εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἄνδρα, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε τὸ προσὸν τοῦ πολίτου Ἕλληνος. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγκατάστασιν καὶ τὴν ἡλικίαν δυνάμεθα διὰ μιᾶς σταθερᾶς νομολογίας νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ διάταξις εἶνε ἐνδεικτικὴ καὶ ὅτι εἶνε ἔργον τῶν πολιτῶν νὰ ἐκλέγουν ἢ νὰ μὴ ἐκλέγουν τὸν μὴ ἔχοντα τὴν διετῆ ἐγκατάστασιν, ἢ ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν. Δὲν πρέπει δὲ νὰ μεταβάλλωμεν κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νομολογίαν, ἀλλὰ νὰ παραδεχθῶμεν σταθερῶς καὶ ἀμετατρέπτως, ὅτι ἡ διάταξις εἶνε ἐνδεικτικὴ μόνον ὡς πρὸς τὴν ἐγκατάστασιν καὶ τὴν ἡλικίαν.

§100Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Μεσσηνέζης σήμερον μετέβαλε γνώμην, ἐνῷ κατὰ τὰ 1874 ὡμίλησε διὰ μακρῶν ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ ἀτομικῶς καὶ μὲ κατεψήφισεν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύττεται περατωμένη.— Λοιπὸν, κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀθ. Μισυρλῆ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς τοῦ δευτέρου τμήματος τοῦ δήμου Βουφράδος, καθόσον ἀφορᾷ τὸν κ. Καράπαυλον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄκυρον,

§102ΤΡΑΚΑΣ. Θὰ ἐρωτήσητε τώρα περὶ τοῦ Δ. Τριγγέτα, ἐὰν ἦνε νόμιμος βουλευτής.

§103ΠΑΠΑΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν βουλευτὴν Τριγγέταν ἀνακηρυχθέντα.

§104ΧΟΪΔΑΣ. Μήπως ὁ κ. Τράκας ἐννοεῖ, ὅτι δύναται νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων Πυλίας; Εἶνε πολὺ ἐγωϊστὴς νὰ νομίζῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ κατασκευάσῃ βουλευτὴν τὸν κ. Τριγγέταν.

§105ΤΡΑΚΑΣ. Ὁ κ. Χοϊδᾶς ἔχει ἄδικον. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων. Τὸν κ. Τριγγέταν τὸν ἐξέλεξεν ἡ Ἐπαρχία. Ἐγὼ ἔχω τοιαύτην γνώμην. Ἡ Βουλὴ ἂς ἐκφράσῃ τὴν ἐναντίαν (θόρυβος).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, προσέξατε. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν ἄλλων τμημάτων, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἐκλογὴν κατ’ οὐσίαν τοῦ Νικολ. Μισυρλῆ, καὶ κατόπιν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὰ προσόντα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς κατ’ οὐσίαν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ Νικ. Μισυρλῆς ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί).

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§108ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς δὲν εἴμεθα Δικαστήριον νὰ κρίνωμεν ἐὰν ἔχῃ τὴν νόμιμον ἡλικίαν, ἀλλὰ μόνον δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἐὰν ἔχῃ τὰ προσόντα (θόρυβος).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ὁ Νικ. Μισυρλῆς ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν λέγουν Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν Ὄχι. (Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 175, ἐξ ὧν 101 εἶπον Ναί, 71 Ὄχι καὶ 3 ἠρνήθησαν ψῆφον· ὥστε ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι ὁ Νικ. Μισυρλῆς ἔχει τὰ προσόντα.

§111ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μεταξὺ τίνων θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογή;

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ ποῖοι θὰ συναγωνισθοῦν. (Εἶτα ἐπικυροῦται δι’ ἀναστάσεως ἡ ἐκλογὴ Σάμης, καὶ ἀνακηρύσσονται ὡς νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κκ. Φλωριᾶς, Ζερβὸς καὶ Εὐάγ. Ἀντύπας. Ὁμοίως ἡ ἐκλογὴ Σκοπέλου καὶ ἀνακηρύσσονται ὡς νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κκ. Ρεμπάκης καὶ Γεωργιάδης).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Σπετσῶν.

§114Β. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Κύριοι, κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Σπετσῶν ἀπεκαλύφθη δωροδοκία, λαβοῦσα χώραν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς. Τοῦτο ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις τῶν Ἐποπτῶν.

§115ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατηγγέλθη ἢ ἀνεκαλύφθη;

§116ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Κατηγγέλθη καὶ κατόπιν ἐξεδόθη καὶ βούλευμα τῶν ἐν Ναυπλίῳ Πλημμελειοδικῶν. Κατόπιν τούτου τὸ Τμῆμα ἀπεφάσισε κατὰ πλειοψηφίαν τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἐπιτοπίως οὐχὶ διὰ νὰ ἀνακαλύψῃ τὴν δωροδοκίαν, διότι αὕτη ἀνεκαλύφθη, ἀλλὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰς διαστάσεις καὶ κατὰ πόσον ἐπηρέασε τὴν ἐκλογήν. Ἐπιμένω λοιπὸν προτείνων ὅ,τι καὶ τὸ Τμῆμα, νὰ σταλῇ Ἐπιτροπὴ ἐκ βουλευτῶν νὰ ἐξετάσῃ λεπτομερῶς, ὅπως ἡ Βουλὴ κατόπιν ἐν γνώσει ἀποφανθῇ.

§117ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§118Κ. ΤΡΑΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς γνωρίζετε, τὸ Τμῆμα, τὸ προεξελέγξαν τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐπαρχίας Σπετσῶν, προτείνει νὰ ἀποσταλῇ Ἐπιτροπή, ὅπως ἐξετασθῇ ἐὰν ἔλαβε χώραν δωροδοκία, κατὰ πόσον καὶ ποίας ἔλαβε διαστάσεις, καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔφερε τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, ὥστε νὰ ἐπηρεάζηται τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλεχθέντων. Ἡ Βουλὴ νομίζω, προκειμένου νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, βεβαίως θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν οὐ μόνον τὰ ὑπὸ τοῦ ἐνισταμένου λεγόμενα, ἀλλὰ καὶ τὸ δίκαιον τῶν ἐνδιαφερομένων ὑποψηφίων βουλευτῶν. Ἐὰν οὕτω πως ἐξετάζοντες τὸ πρᾶγμα, παρουσιάζεται ἀμφισβήτησις καὶ μάλιστα περὶ δωροδοκίας, καὶ ἔχομεν ἀποδεδειγμένον ἤδη ἓν ἄτομον ὡς δωροδοκηθὲν, τρεῖς δὲ ὡς δωροδοκήσαντας, τί ἐξάγεται ἐκ τούτου (διάλογοι); Καὶ δυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῆς ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀνεύρωμεν ἐπακριβῶς τὰς διαστάσεις τῆς δωροδοκίας, ἂν τοιαύτη ὑπῆρξε, καὶ νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ ἐὰν δι’ αὐτῶν ἐπηρεάσθη τὸ ἀποτέλεσμα; νομίζω ὄχι. Ἄλλως τε ἡμεῖς βλέπομεν, ὅτι ὑπάρχει πλειοψηφία 300 ψήφων. Λοιπὸν ἡ δωροδοκία τοῦ ἑνός, τῶν εἴκοσι, τῶν πεντήκοντα ἐκλογέων δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ἀποτέλεσμα; ὄχι. Ἡ δωροδοκία δυσκόλως ἀποδεικνύετε, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάγῃ Ἐπιτροπὴ εἰς τὰς Σπέτσας ἐκ τῶν 1300 ψηφοφόρων δὲν θὰ εὕρῃ οὔτε 100, διότι ἀνεχώρησαν εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κράτους· ἐκφράζων λοιπὸν τὴν πεποίθησίν μου, λέγω, ὅτι εἶναι ὅλως διόλου ματαία ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ἑπομένως προτείνω τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς.

§119ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§120Ν. ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀρκετὰ, θὰ ὁμιλήσωμεν.

§121ΤΖΑΝΕΣ. Εἶμαι ὁ προτείνας εἰς τὸ Τμῆμα τὴν ἰδέαν τῆς ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς· βλέπω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσῃ, ἑπομένως καλὸν νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς (θόρυβος).

§122ΚΟΡΥΖΗΣ. Ν’ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§123ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπόψε, ἀπόψε.

§124Ν. ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ὁ προαγορεύσας ἀνέφερε τὴν νεωτέραν τῆς Ἐπαρχίας Σπετσῶν ἱστορίαν, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ δὲν γίνεται πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἄνευ δωροδοκίας. Εὐτυχῶς εἰς τὴν ἐκλογὴν τὴν ἄρτι διεξαχθεῖσαν δὲν ἔχομεν πλέον τὴν δωροδοκίαν διὰ λόγων ἐκφερομένην καὶ μὴ ἀποδεικνυομένην, ἀλλ’ ἔχομεν αὐτὴν ἀποδεδειγμένην δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων· τὴν δωροδοκίαν βεβαιοῦσι τρεῖς ἐκθέσεις τῶν Δικαστικῶν Ἀντιπροσώπων καὶ δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ ἀπαρατηρήτως καὶ ἄνευ ἀκριβοῦς ἐρεύνης νὰ ἐξελέγξῃ τὴν ἐκλογὴν ταύτην. Ἐὰν τῆν δωροδοκίαν δὲν θεωρῇ ἡ Βουλὴ λόγον ἀκυρότητος, τότε ἂς ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογήν. Ἐγώ, κύριοι, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς ἐκθέσεις τῶν Δικαστικῶν Ἀντιπροσώπων, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος προαγορεύσας δὲν σᾶς ἔθεσεν ὑπ’ ὄψιν. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ Ἐπόπτης κύριος Θεμιστοκλῆς Βλάχος διὰ τῆς ἐκθέσεώς του (ἀναγινώσκει τὸ περιεχόμενον αὐτῆς). Τὰ ἐν αὐτῇ μνημονευόμενα χρήματα κατέσχεν αὐθημερὸν καὶ διὰ τοῦ γραμματίου ὑπ’ ἀριθ. 714 παρεκατέθηκεν εἰς τὸ ταμεῖον.

§125ΤΙΝΕΣ. Κατεσχέθησαν εἰς χεῖρας ἑνός.

§126ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι βεβαίως ἀνάγκη Δικαστικοὶ Ἀντιπρόσωποι, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν τὰ καθήκοντά των, τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς νὰ κατάσχουν χρήματα εἰς χεῖρας ὅλων τῶν ἐκλογέων, ἵνα βεβαιωθῇ ἡ δωροδοκία, ἀρκεῖ καὶ εἰς χεῖρας ἑνός.

§127ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν ἀναγινώσκετε καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν Δικαστικῶν Ἀντιπροσώπων, διότι ὅλαι περιστρέφονται περὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον.

§128ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἰδοὺ ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἀντιπροσώπου τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς κ. Πέῤῥου, ἥτις ἀναφέρει ἄλλο γεγονὸς καὶ ἄλλο πρόσωπον δωροδοκηθὲν καὶ παραπονούμενον, ὅτι τοῦ ἀφήρεσαν εἶτα οἱ δωροδοκήσαντες τὰ χρήματα βίᾳ ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι δὲν ἐψήφισε τοὺς κ. κ. Γουδῆν καὶ Λεωνίδαν (ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν). Αὐτὰ λέγει ὁ κ. Πέῤῥος. Ἔρχεται ἤδη ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Λέκα, ὅστις καὶ οὗτος ἄλλο πρόσωπον ἀναφέρει ὡς δωροδοκηθὲν παρὰ τῶν κ. κ. Γουδῆ καὶ Λεωνίδα, ὡς αὐτὸ τοῦτο τὸ πρόσωπον ὁμολογεῖ ἰσχυριζόμενον, ὅτι ἔλαβεν ὀλίγα χρήματα, διότι ἦτο πτωχὸς ἄνθρωπος (ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν).

§129Γ. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Αὐτὰ λέγετε ἐκ πάθους, διότι δὲν σᾶς ἐδώσαμεν ἀτμόπλοιον νὰ μεταφέρετε τοὺς ἀνθρώπους σας εἰς τὴν Ἴον (Θόρυβος).

§130ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Παντάπασι, κ. Λεωνίδα, διότι ἐγὼ μὲ 1000 δραχμὰς ἐνοικίασα ἀτμόπλοιον καὶ μετέφερα τοὺς ἀνθρώπους μου, κερδήσας οὕτω τὸ περιπλέον, ὅπερ μοὶ ἐζήτησας.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Λοιπὸν ἰδοὺ διεπράξατε καὶ σεῖς δωροδοκίαν.

§132ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Πληρώσας τὸν ναῦλον τῶν ἐκλογέων, δὲν ἐννοῶ, ὅτι ἐδωροδόκησα, διότι τότε καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη δαπανήσασα 10 χιλ. δραχμῶν πρὸς ἀποστολὴν ἐκλογέων εἰς Μεσολόγγιον καὶ διαφόρους ἄλλας Ἐπαρχίας, διέπραξε δωροδοκίαν· τὸ τοιοῦτον οὔτε ἰσχυρίσθην ποτέ, οὔτε παραδέχομαι ὡς δωροδοκίαν, οὔτε εἶναι δωροδοκία. Ἐξ ὅλων τούτων ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ δωροδοκία ἐν Σπέτσαις ἐξετελέσθη κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς, καὶ ὅτι ἡ ἐκλογὴ κατ’ ἀκολουθίαν δὲν εἶναι νόμιμος. Ἀπαντῶν δὲ εἰς τὸν κ. Λεωνίδαν, λέγω αὐτῷ, ὅτι οὐδὲν πάθος ἔχω κατ’ αὐτοῦ, ἀπ’ ἐναντίας τὸν ἐκτιμῶ, διότι εἶναι παλαιὸς καὶ καλὸς φίλος μου.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις.

§134ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς εἶναι περατωμένη; Θέλω νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγώ, ἀλλ’ ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη. Συζητοῦμεν ἐπὶ θέματος σπουδαιοτάτου. Τίς ἀγνοεῖ τὸν κατάπτυστον πλειστηριασμὸν τῶν ψήφων, ὁ ὁποῖος γίνεται εἰς τὰς Σπέτσας;

§135ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ ἀναμάρτητος βαλέτω πρῶτος τὸν λίθον.

§136ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι μία θεωρία πολὺ πεπαλαιωμένη· διότι τότε ὅλα τὰ ἐγκλήματα θὰ ἦτον συγχωρητά· ἄλλως τε ἐν Σπέτσαις τὸ ἔγκλημα τοῦτο τελεῖται τόσον ἀπροκαλύπτως, ὥστε ἀνάγκη ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιστήσῃ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν της. Ἐπειδὴ τὸ θέμα, κύριοι, εἶναι σπουδαιότατον, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν, διότι σκοπῶ νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν, ἵνα στιγματισθῇ ἀνεπιεικῶς τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας, ὅπερ τείνει νὰ διαφθείρῃ πανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος τὰς ἐκλογικὰς συνειδήσεις.

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§138ΧΟΪΔΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε· ἔχω νὰ προσθέσω καὶ ἄλλα.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη ἡ ἀναβολή. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη.

§140ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἑτέραν πτέρυγα, δὲν πρέπει νὰ μᾶς πιέζωσι νὰ μείνωμεν εἰσέτι.

§141ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἀναχωροῦμεν· ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκόν μας καὶ περάνωμεν τὰς ἐργασίας μας.

§142ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΡΙΖΗΣ. Τότε φέρομεν ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας.

§143ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρόκειται περὶ δωροδοκίας 15 καὶ 30 δραχμῶν, γενομένης πρὸς δύο ἢ τέσσαρας ψηφοφόρους.

§144ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἐγένετο ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας· δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε (θόρυβος).

§145Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλή....

§146ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγένετο ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας· δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε.

§147ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἀποσύρομεν αὐτήν.

§148ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ μόνη ἀξίωσις, τὴν ὁποίαν δύνασθε νὰ ἔχητε, ἐπειδὴ ἤδη ἐτέθη ἐν ἀμφιβολίᾳ ἡ ἀπαρτία τῆς Βουλῆς, εἶναι νὰ μὴ καταχωρισθῶσιν εἰς τὰ πρακτικὰ ὅσα θὰ εἴπω. Ἡ Βουλὴ μόνη ἀποφασίσει ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐργασίαν της κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην ἢ νὰ ἀναβάλῃ αὐτὴν διὰ τὴν αὔριον. Ἐπροτάθη αἴτησις περὶ ἀναβολῆς, ὁ κύριος Πρόεδρος ἔθηκεν αὐτὴν εἰς ψηφοφορίαν, ἡ Βουλὴ δὲν ἀπεδέχθη ταύτην. Νομίζω, ὅτι ἡ μειονοψηφία πρέπει νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, καὶ ὅτι οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ὀφείλουσι νὰ τὴν ἐγκαταλίπωσι καὶ προσέλθωσι νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐργασίας μας.

§149ΧΟΪΔΑΣ. Υἱοθετῶ ἐγὼ τὴν πρότασιν. Ἐπιμένω νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος· (ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν κυρίων Ῥόκου Χοϊδᾶ καὶ Παπασταθοπούλου).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10 μ. μ.).