1885.06.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23

Τῆς 10 Ἰουνίου 1885.

(Δευτέρα)

Ὥρᾳ 8½ Π. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν).

§1ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον· ἐὰν μέχρι τῆς ὀγδόης ὥρας δὲν γίνεται ἀπαρτία, νὰ κηρύττετε λελυμένην τὴν Βουλὴν διὰ νὰ μὴ περιμένωμεν πότε θὰ ἔλθωσιν οἱ ἄλλοι ἵνα γείνῃ ἀπαρτία.

§2ΧΟΪΔΑΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἕν τέρμα ἐπὶ τέλους. Θὰ συνεδριάζωμεν τὴν 7 ἢ τὴν 9; Ἐὰν θὰ συνεδριάζωμεν τὴν 7, νὰ ἐρχώμεθα τὴν 7, ἐὰν δὲ τὴν 9, νὰ ἐρχώμεθα τὴν 9. Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἐκτὸς τοῦ ὅτι αὐτὸ ἀπάδει εἰς τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἀπάδει πρὸ πάντων καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς καλῶς ἐννοουμένης ἀνατροφῆς. Ὅπως εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, οὕτω καὶ ἐνταῦθα συμβαίνει. Ἐγὼ δὲν ἀπαιτῶ παρ’ ἐμοῦ καὶ τῶν συναδέλφων μου νὰ μεριμνῶσι περισσότερον περὶ τῶν κοινῶν, διότι πρέπει νὰ μεριμνῶσι περὶ τῶν ἰδίων. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ψωνίσῃς σὺ εἰς τὰς 7 καὶ δὲν ψωνίσῃς, δὲν θὰ ἀφήσῃς τὸν οἶκόν σου ἄνευ ψώνιου; Ἐγὼ θὰ προσέρχωμαι εἰς τὰς 7, καὶ ἐὰν μέχρι τῆς 7¼ δὲν ὑπάρχῃ ἀπαρτία, ἐγὼ θὰ ἀναχωρῶ. (Προσέρχεται καὶ δίδει τὸν νενομισμένον ὅρκον ὁ βουλευτὴς κύριος Ρεμπάκης).

§3Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ πληροφορίας τινὰς σχετιζομένας μὲ τὴν ἐκλογὴν Καρυστίας. Νὰ ὑποβάλῃ πάντα τὰ ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς πρὸς τοὺς ἐργολάβους τῶν ὁδῶν Καρυστίας. Ἐπίσης νὰ ὑποβάλῃ τὰς διαταγὰς, δυνάμει τῶν ὁποίων διετάχθησαν μηχανικοὶ νὰ σχεδιάσωσι γέφυρας· πρὸ πάντων δὲ νὰ ὑποβάλῃ τὸ σχέδιον τῆς γεφυρώσεως ἑνὸς ποταμοῦ παρὰ τὸ χωρίον «Μανίκι», διότι πρόκειται νὰ γνωσθῇ, ὅτι δι’ αὐτῶν ἐπηρεάσθη τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς.

§4Δ. ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἠρξάμεθα τῶν συνεδριάσεων, παρεκάλεσα τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ καταθέσωσι πληροφορίας τινὰς, τὰς ὁποίας καὶ ἐγγράφως διετύπωσα καὶ τὰς ὁποίας θεωρῶ ἀναποφεύκτους καὶ δι’ ἐμὲ πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ἀφορώντων τὴν ἐκλογὴν Εὐρυτανίας· ἔκτοτε παρῆλθεν ἀρκετὸς χρόνος καὶ ἐν τούτοις δὲν ὑπεβλήθησαν αἱ πληροφορίαι. Παρακαλῶ νὰ προκληθῶσι καὶ πάλιν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ νὰ ὑποβάλωσιν ὅσον τάχιστα τὰς πληροφορίας, διότι ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς ἐπίκειται. Ἐπληροφορήθην ὅτι συνελέγησαν αἱ πληροφορίαι αὗται καὶ εἰσὶν ἅπασαι, ἀπορῶ δὲ διατὶ δὲν ὑποβάλλονται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐκλογὴ Βάλτου.

§6ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Διὰ ταῦτα τὸ Τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Βάλτου καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῶν κυρίων Βλάση Βαλτινοῦ καὶ Ἀθαν. Ἴσκου, ἐχόντων τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.»

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Βάλτου καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. Βλάσην Βαλτινὸν καὶ Ἀθ. Ἴσκον, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ Νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Ἐκλογὴ Βόλου. Ὑπάρχει καὶ πλειοψηφία καὶ μειονοψηφία.

§10Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς Εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἐν τῷ Τμήματι λαμβάνω τὸν λόγον. Τὰ μέλη τοῦ Τμήματος διηρέθησαν τὰς γνώμας, καὶ ἄλλοι μὲν ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως ἀπεφάνθησαν, ἄλλοι ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως, καὶ ἄλλοι ἐπεφυλάχθησαν ν’ ἀποφανθῶσι κατὰ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν. Ἡ σπουδαιοτέρα ἐκ τῶν κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ὑποβληθεισῶν ἐνστάσεων εἶνε ἡ περὶ τοῦ παρανόμου καταρτισμοῦ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως ταύτης ἐγένετο μακρὰ συζήτησις κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Ἁγυιᾶς. Ἐθεωρήθη ἡ ἔνστασις αὕτη τοσοῦτον σπουδαία, ὥστε πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων ὑπεστήριξαν, ὅτι αὐτὴ μόνη ἡ παράβασις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, χωρὶς νὰ ἐξετασθῇ ἂν ἐκ ταύτης ἐγένετο ἐπίδρασις, πρέπει νὰ φέρῃ τὴν ἀκύρωσιν· ἀλλ’ οἱ πλεῖστοι παρεδέχθησαν, ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρωθῶσιν ἐκεῖναι μόναι αἱ ἐκλογαί, εἰς τὰς ὁποίας ὁ παράνομος καταρτισμὸς τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν ἐπέδρασεν ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα. Μία ἐκ τῶν ἐκλογῶν, εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ὁποίων ἐπέδρασεν ὁ παράνομος καταρτισμὸς τῶν Ἐπιτροπῶν, εἶναι, φρονῶ, καὶ ἡ ἐκλογὴ Βόλου. Ὡς καὶ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Ἁγυιᾶς εἶπον, φρονῶ ὅτι ὁ παράνομος καταρτισμὸς τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν ἐγένετο ἐκ προθέσεως καὶ σκοπίμως, ἵνα ἐπιδράσῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, διότι ἠδύναντο νὰ καταρτισθῶσιν αἱ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαί, ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει, καθόσον οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις ἐκείναις ἐγένοντο πρὸ τοῦ 1884, ἐθεωρήθησαν δὲ καὶ κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1884, καὶ κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1885, ἑπομένως καὶ κατὰ τὸ 1884 καὶ κατὰ τὸ 1885 ἠδύναντο νὰ καταρτισθῶσιν οἱ κατάλογοι τῶν ἐχόντων προσόντα διὰ μέλη Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ νὰ γείνωσιν αἱ κληρώσεις· ἀλλ’ αἱ ἁρμόδιαι Ἀρχαὶ δὲν ἔπραξαν τοῦτο· μάλιστα δὲ ὁ Νομάρχης δι’ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν του παρέστησε τὴν ἀνάγκην αὐτὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐζήτησε νὰ διαταχθῶσι πρὸς τοῦτο τὰ δέοντα, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον ἠδιαφόρησε. Τούτου δὲ μὴ γενομένου, ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει ὁ νόμος ἐν τῇ περιπτώσει τῆς ἀπουσίας ἢ τῆς ἀπειθείας τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των, ἤτοι διὰ τῶν Δικαστικῶν Ἀντιπροσώπων διευθυνόντων. Ἀλλὰ δὲν ἐγένετο οὕτω· παρεβιάσθη δὲ καὶ κατὰ τοῦτο ὁ νόμος. Τούτου δὲ μὴ γενομένου, ὤφειλον αἱ ἁρμόδιαι Ἀρχαὶ νὰ διατάξωσιν ὅπως αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργηθῶσι διὰ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἐνήργησαν τὰς Δημοτικὰς ἐκλογὰς ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις ἐκείναις· διότι ὁ νόμος περὶ ἀφομοιώσεως ἐν ἄρθρῳ 6 λέγει, ὅτι ἀπὸ τῶν δημαιρεσιῶν μέχρι τῆς συντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἐὰν συμπέσῃ βουλευτικὴ ἐκλογή, ἐνεργεῖται αὕτη διὰ τῶν αὐτῶν Ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἤθελον τότε ἐνεργήσει τὰς Δημοτικὰς ἐκλογάς, οὐχὶ δὲ δι’ Ἐπιτροπῶν καταρτιζομένων καθ’ ὃν τρόπον κατηρτίσθησαν ἐκεῖναι. Δὲν ἐγένετο ὅμως τοῦτο, ἀλλ’ ἐπετράπη εἰς τὸν Νομάρχην, τὸν Πρόεδρον τοῦ Πρωτοδικείου καὶ εἰς τὸν ἀρχαιότερον Πρωτοδίκην νὰ προβῶσιν εἰς τὸν καταρτισμὸν Ἐπιτροπῶν, δυνάμει Διατάγματος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ἰσχύν, διότι ἐξεδόθη μόνον διὰ τὰς Δημοτικὰς ἐκλογάς· ἑπομένως ἡ δυνάμει τοῦ Διατάγματος ἐκείνου διορισθεῖσα τότε Ἐπιτροπὴ πρὸς καταρτισμὸν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν δὲν ὑφίστατο ἤδη. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἀπεφάσισαν νὰ καταρτίσωσιν αὐτὰς οὕτως, δὲν ἐφρόντισαν τοὐλάχιστον νὰ καταρτίσωσιν αὐτὰς ἐκ προσώπων ἐχόντων τὰ ἀπαιτούμενα ὑπὸ τοῦ νόμου προσόντα, ἐνῷ ὑπῆρχον ἀρκετὰ τοιαῦτα εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Βόλου, ἤτοι κατὰ τὸν μὴ ἀντικρουσθέντα ἰσχυρισμὸν τῶν ἐνισταμένων διακόσιοι περίπου Δημοτικοὶ Σύμβουλοι καὶ ἄλλοι τόσοι Δικηγόροι, Ἰατροί, Φαρμακοποιοί, πρώην ὑπάλληλοι κλπ. ἔχοντες τὰ νόμιμα προσόντα. Δὲν ἐφρόντισαν λοιπὸν νὰ τὰς καταρτίσωσιν ἐκ προσώπων ἐχόντων τὰ προσόντα, ἀλλὰ τὰς κατήρτισαν ἐκ προσώπων, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ Νόμος ῥητῶς ἀπαγορεύει ἐπὶ ποινῇ χρηματικῇ καὶ φυλακίσει νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς αὐτὰς, καὶ νὰ παρίστανται ἁπλῶς εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, ἤτοι ἐκ δημοσίων ὑπαλλήλων τῆς ἐκλογῆς μάλιστα τοῦ Νομάρχου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ὁ παράνομος καταρτισμὸς τῶν Ἐπιτροπῶν ἐγένετο σκοπίμως, διὰ σειρᾶς παραβιάσεων τοῦ Νόμου, ἵνα ἐπιδράσῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, ἡ δὲ ἐκλογὴ Βόλου εἶνε μία ἐξ ἐκείνων εἰς τὰς ὁποίας ἐπέδρασε· καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐπιδράσωσιν Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ συγκείμεναι ἀπὸ ὑπαλλήλους, Γυμνασιάρχας, Οἰκονομικοὺς Ἐφόρους, Σχολάρχας, καὶ Ἑλληνοδιδασκάλους. Δὲν ἠδύνατο νὰ μὴ ἐπιδράσῃ τοῦτο, καὶ ἔχω μίαν σημείωσιν τῶν προσώπων αὐτῶν, ἐξ ἧς προκύπτει ὅτι εἰς ὅλα τὰ ἐκλογικὰ τῆς ἐπαρχίας Τμήματα ἔλαβον μέρος ὡς Πρόεδροι, ἰδίως τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ὡς μέλη αὐτῶν, τοιοῦτοι ὑπάλληλοι (ἀναγινώσκει αὐτήν). Νομίζω, ὅτι Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἐκ τοιούτων προσώπων συγκείμεναι, ἐκ προσώπων, οἷς ὁ νόμος ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἠδύναντο νὰ ἐπιδράσωσιν, ἀπηγόρευσε καὶ τὴν ἁπλῆν ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς παράστασιν, δὲν ἠδύναντο νὰ μὴ ἐπηρεάσωσιν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Ἐκτὸς τῆς ἐνστάσεως αὐτῆς, ὑπεβλήθη καὶ ἄλλη ἔνστασις, ὅτι ἐγένοντο δωροδοκίαι παρὰ τῶν ἐπιτυχόντων. Τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν τοῦ τμήματος ἐνόμισαν, ὅτι εἶνε σπουδαία ἡ ἔνστασις αὕτη καὶ ὅτι καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ ἐκλογὴ πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ· διότι ἡ δωροδοκία ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν εἶνε ἀναπόδεικτος ὅπως εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, ἀλλ’ ὡμολογημένη ὑπὸ τῶν ἰδίων ἐπιτυχόντων, οἵτινες ῥητῶς ἐν τῷ τμήματι εἶπον ὅτι ἀληθῶς ἔδωκαν χρήματα, ἀλλὰ τὰ ἔδωκαν δι’ εὐεργετικοὺς καὶ φιλανθρωπικοὺς σκοπούς. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δίδονται κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ὑπὸ τῶν ὑποψηφίων εἰς Κοινότητας δι’ ἔργα κοινῆς χρήσεως, ἤτοι διὰ ναούς, διὰ πλατείας, δι’ ὁδοὺς καὶ ὑδραγωγεῖα, εἶνε καθαρὰ καὶ ἀναμφισβήτητος δωροδοκία, καὶ ἐνομίσαμεν ὅτι καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔπρεπε νὰ προτείνωμεν τὴν ἀκύρωσιν. Οἱ ἐνιστάμενοι καὶ πολῖται ἄλλοι ἐκ τε τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης καὶ ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν διαμένοντες ἐν Βόλῳ, μοὶ ἔδωκαν πληροφορίας καὶ σημειώσεις περὶ ἐπεμβάσεων τῶν διαφόρων ὀργάνων τῆς Ἐξουσίας ἐν τῇ ἐκλογῇ ταύτῃ καὶ περὶ ἀσκηθείσης ὑπὸ τούτων πιέσεως βιαίας τε καὶ ἠθικῆς, ἤτοι ψυχολογικῆς, ἐπιδρασάσης σπουδαίως εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔνστασις περὶ τούτου οὔτε ἐγγράφως ὑπεβλήθη, οὔτε ὑπεστηρίχθη ἐν τῷ τμήματι, δὲν φρονῶ ὅτι δύναμαι νὰ κάμω λόγον περὶ τούτων· ἀναφέρω μόνον ὅτι ὁ Δικαστικὸς Ἀντιπρόσωπος εἰς ἓν τμῆμα ἀναφέρει ὅτι πλεῖστοι εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ δὲν ἐψηφοφόρησαν ἕνεκα φόβου, τὸν ὁποῖον ἐνέβαλον εἰς αὐτοὺς τὰ ὄργανα τῆς Ἐξουσίας. Περιορίζομαι εἰς αὐτὰ, ἐπιφυλασσόμενος νὰ λάβω πάλιν τὸν λόγον, ἐὰν νομίσω τοῦτο δέον, μετὰ τὴν γενησομένην ἀντίκρουσιν τῶν λόγων μου.

§11Κ. ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης μου ἐλάχιστα θὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι βουλευταὶ, ὡς μέλος τοῦ Τμήματος, τοῦ προεξελέγξαντος τὴν ἐκλογὴν ταύτην, καὶ ὡς Εἰσηγητὴς τῆς μιᾶς ἐκθέσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἐπροτάθη εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς. Τὰ προτείναντα τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Βόλου τέσσαρα μέλη τοῦ Τμήματος στηρίζονται ἀποκλειστικῶς σχεδὸν εἰς τὴν ἔνστασιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸν παρὰ τὸν νόμον καταρτισμὸν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ὡς βλέπετε ἐν τῇ σχετικῇ ἐκθέσει των, καὶ ὡς ἠκούσατε ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ προλαλήσαντος. Τελευταῖον ἐν συντόμῳ ἐγένετο λόγος τις καὶ περὶ δωροδοκίας· ἀλλὰ καὶ ταύτης ἀναποδείκτου. Μετὰ τὴν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἁγυιᾶς ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἥτις ἀπόφασις προδικάζει τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ καθαρῶς τυπικὸν, νομίζω ὅτι περιττὸν πλέον εἶνε νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς τοῦτο, καὶ θεωρῶ περιττὴν τὴν ὁμιλίαν, τὴν ὁποίαν σχετικῶς πρὸς αὐτὸ ἔκαμεν ὁ προλαλήσας, διότι αὐτὸ εἶνε ἀποφασισμένον, καθόσον ἡ Βουλὴ ἔλυσε τὸ ζήτημα ὁριστικῶς. Ἠμπορεῖ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ πραγματικὸν νὰ γίνῃ λόγος τις, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν τυπικὴν τὸ ζήτημα ἐλύθη. Κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην μένει νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον αἱ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ αὗται ἢ ἄλλαι Ἀρχαὶ, σχετιζόμεναι μὲ τὴν ἐκλογικὴν ἐνέργειαν, ἐπενέβησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ ἐπέδρασαν ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ κατὰ τῶν ἐνισταμένων. Ὅταν τις, κύριοι Βουλευταί, λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰ πρακτικὰ Βόλου τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων τῶν δέκα καὶ ὀκτὼ, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τῆς Ἐπαρχίας Βόλου, θὰ πεισθῇ ἀδιστάκτως, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἐνηργήθη ἐν πλήρει νομιμότητι καὶ τάξει· οὐδὲν παράπονον φέρεται κατ’ αὐτῆς, οὐδεμία ἔνστασις, πλὴν τῆς ἐνστάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Βόλου κ. Φιλάρετος ἐξ ἀρχῆς διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτοῦ διετύπωσεν ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ὅλα τὰ πρακτικὰ, κύριοι, τῆς ἐκλογῆς εἶνε καθαρώτατα καὶ τακτικά· οὐδὲν παράπονον ἤγειρον κατά τινος Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἢ κατά τινος τῶν μελῶν τῶν ἀποτελούντων αὐτάς· οὐδὲν παράπονον κατ’ ἄλλου προσώπου, εἴτε Δημοσίας Ἀρχῆς, εἴτε Δημοτικῆς Ἀρχῆς, εἴτε κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, εἴτε μετ’ αὐτὴν, εἴτε καὶ πρὸ αὐτῆς. Μήπως, κύριοι, παρέλειψαν μόνον νὰ καταθέσωσι τοιαῦτα παράπονα καὶ νὰ διατυπώσωσιν αὐτὰ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἢ διὰ τακτικῆς ἐνστάσεως ἐπιδιδομένης, εἴτε εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς, εἴτε εἰς τὴν Διοικητικὴν Ἀρχὴν, ὅπως προβλέπει τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου; Μήπως τουλάχιστον ἔγραψαν εἰς μίαν ἐφημερίδα, ὅτι παραπονοῦνται διὰ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ πρόσωπον, κατὰ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ Δημοσίου ὀργάνου; Σήμερον, ὡς ἠξεύρετε, ἐκ τῆς ἐκτάσεως καὶ εὐρύτητος, τὴν ὁποίαν ὁ τύπος καὶ ἡ δημοσιογραφία ἔλαβε παρ’ ἡμῖν, ὡς ἐκ τῆς ἐπιτάσεως τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν ἐκλογικῶν μερίδων, ὁ ὁποῖος ἐσχάτως μάλιστα, κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν, εἶχε τοσαύτην ἐπίτασιν, τίποτε δὲν γίνεται τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἀκουσθῇ διὰ πολλῶν στομάτων καὶ πολλῶν δημοσιευμάτων, οὔτε ἠκούσαμεν παράπονον. Καὶ ποῖος ἠδικήθη εἴτε ὑπὸ ἐκλογικῆς μερίδος ἐπιτοπίως, εἴτε ἄλλως πως, καὶ νὰ μὴ ἐφώναξε δι’ ὅλων τῶν μέσων τῆς δημοσιότητος; Ὅπου, κύριοι, καὶ ἂν στραφῇ τις περὶ τὴν ἐκλογὴν ταύτην, τὸ αὐτὸ φαινόμενον τῆς νομιμότητος ἀπαντᾷ. Δέκα καὶ ὀκτὼ ἐκθέσεις τῶν Δικαστικῶν Ἀντιπροσώπων καὶ τοῦ προϊσταμένου αὐτῶν καὶ Ἐφόρου, τοῦ Ἐφέτου κυρίου Πετρουτσοπούλου, ἐκθέσεις συνταχθεῖσαι ἐπὶ τόπου τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐκλογῆς, καὶ οὐχὶ ἐκθέσεις φιλοπονηθεῖσαι μακρὰν καὶ κατόπιν, σᾶς βεβαιοῦσιν ὁμοφώνως, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν τάξει καὶ νομιμότητι. Πῶς θέλετε πλέον νὰ σᾶς παραστήσῃ τις, ὅτι οὐδὲν παράπονον ἐλέχθη, ἀφοῦ οὐδεμία ἔνστασις ἐδόθη, οὔτε ὑπάρχει; Μόνον ἐν τῷ Τμήματι, ἀνοιχθεισῶν τῶν θυρῶν, εἰσήλασαν καὶ εἶπον ὅσα ἠθέλησαν. Ἀλλὰ, κύριοι βουλευταὶ, θεωρῶ περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολῶ ὁμιλῶν περὶ πραγμάτων τοσούτῳ πασιφανῶν. Ἀναγκάζομαι μόνον νὰ κάμω περιπλέον παρατήρησίν τινα, ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην παρουσιάζεται τὸ περιεργότατον φαινόμενον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ἄλλοτε παρουσιάσθη, ὅτι κατὰ τῆς ἐκλογῆς δὲν ἐνίστανται ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀνταγωνισθέντες, ἠμφισβήτησαν τὴν νίκην ὑστερήσαντες κατὰ ἑκατοστύας τινὰς ψήφων, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑστέρησαν κατὰ χιλιάδας τρεῖς ἢ τέσσαρας. Νομίζετε δὲ ὅτι τοῦτο ἔχει καμμίαν ἄλλην ἔννοιαν ἢ σημασίαν, παρὰ τὴν συναίσθησιν, τὴν ὁποίαν οἱ ἀποτυχόντες ἐσχημάτισαν, ὅτι ἡττήθησαν καὶ ὅτι δὲν μένει εἰς αὐτοὺς τὸ ἐλάχιστον παράπονον; Ἢ νομίζετε ὅτι ὁ ἀποτυχὼν Γεωργιάδης, ὁ τότε ὑπουργικὸς καὶ ὁ συνδυασμὸς αὐτοῦ ἐχαρίσθησαν εἰς τὸν ἐπίσης ὑπουργικὸν Καρτάλην καὶ τὸν συνδυασμὸν αὐτοῦ; ἢ νομίζετε ὅτι ὁ Γεωργιάδης καὶ ὁ συνδυασμὸς αὐτοῦ ἐχαρίσθη εἰς τὸν δημοκρατικὸν κύριον Φιλάρετον; Ἔρχονται λοιπὸν καὶ ἐνίστανται κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ Τμήματι οἱ ἀποτυχόντες κατὰ χιλιάδας τρεῖς καὶ τέσσαρας.

§12ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κύριος Μπασδέκης κατὰ χιλίας διακοσίας.

§13ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὁ κύριος Ἀξελὸς ἔλαβεν 7154, ὁ Καρτάλης 6974 καὶ ὄχι 6674, ὅπερ εἶναι ἐσφαλμένον καὶ καθεξῆς· ὁ τελευταῖος δὲ ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ ἔλαβεν 6661, ὅστις εἶνε ὁ κύριος Ἰωαννίδης. Ἐνίσταται ὁ κ. Σχινᾶς, ὁ ὁποῖος ἔλαβε 4389, ὁ Βαρλαμίδης, ὅστις ἔλαβε 3139.

§14Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Νομίζετε ὅτι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐποιήσαντο τὰς ἐνστάσεις, δὲν εἶνε ἐκλογεῖς τῆς ἐπαρχίας ταύτης, καὶ δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα, ἐὰν ἔβλεπον ὅτι ὑπῆρχον λόγοι ἀκυρότητος, νὰ κάμωσι τὰς ἐνστάσεις των, βλέποντες ὅτι ἄλλοι ἀδικοῦνται, ἐνεργοῦντες ὡς ἀντιπρόσωποι ἄλλων; Δὲν εἶχον συμφέρον οἱ γνήσιοι ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας των νὰ μὴ λείψωσι ἀπὸ τὸ βουλευτήριον; Νομίζω ὅτι εἶνε ἀδιάφορον τίς θὰ ἔκαμε τὴν ἔνστασιν.

§15ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Περὶ τούτου ἀσχολούμεθα. Δικαίωμα εἶχον νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐνστάσεις των, ἀλλὰ τὸ δικαίωμά των δὲν εἶνε σπουδαῖον, δὲν εἶνε παντάπασι σοβαρόν διότι, ἀφοῦ οὔτε πρὸ τῆς ἐκλογῆς, οὔτε κατ’ αὐτήν, οὔτε μετ’ αὐτὴν ἐγείρουσι τὸ ἐλάχιστον παράπονον, ἀφοῦ παρέρχονται αἱ δέκα ἡμέραι, τὰς ὁποίας ὁ νόμος ἔθηκεν ἐνδεικτικῶς πρὸς ὑποβολὴν τῶν ἐνστάσεων, καὶ αὐτοὶ σιωπῶσι καὶ ἀπρακτοῦσιν, ἀφοῦ παρέρχονται τριακόσιαι καὶ ἐπέκεινα ἡμέραι, καὶ οὐδὲν παράπονον ἐγείρουσι, δὲν ἔχει σημασίαν οὐδεμίαν τὸ σημερινὸν παράπονόν των. Οὔτε ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, οὔτε αὐτοὶ, ὅτι ὑποβάλλουσι τὰ παράπονα ταῦτα σπουδαίως ἵν’ ἀκουσθοῦν εἰς τὴν Βουλήν, διότι οὐδεμίαν ἐλπίδα ἔχουν ὅτι δύνανται νὰ ἐπιτύχουν. Ἔρχονται λοιπὸν ἐδῶ νὰ κατηγορήσουν τὴν ἐκλογὴν αὐτήν, τὴν κατὰ χιλιάδας ὑπερτεροῦσαν ὡς πρὸς τὰ ἐπιτυχόντα πρόσωπα, διὰ νὰ παίξωσι, διὰ νὰ κακολογήσωσι καὶ οὐδὲν πλέον. Παύω, κύριοι βουλευταί, πεποιθὼς ὅτι ἡ γνώμη ὅλων ὑμῶν εἶνε σύμφωνος μὲ τὴν ἰδικήν μου, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶνε νομιμωτάτη.

§16Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Λαμβάνω, κύριοι, τὸν λόγον, πρῶτον διότι εἶμαι ὁ πρῶτος ὅστις κατήγγειλα τὰς ἐκλογικὰς παρανομίας, τὰς τελεσθείσας κατὰ τὸν Νομὸν Λαρίσης, δεύτερον δὲ διότι ὡς βουλευτὴς τῆς Ἐπαρχίας Βόλου, εὑρεθεὶς κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ἐκεῖ, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω πληροφορίας τινὰς πρὸς ἐκτίμησιν τῶν προτεινομένων ἐνστάσεων. Ἀρχικῶς ἐπεθύμουν νὰ ἐκθέσω ἁπλῶς τὰ συμβάντα, χωρὶς νὰ ἐξενέγκω γνώμην καὶ ὡς πρὸς τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον· διὰ τοῦτο συντόμως θέλω ἐκθέσει τὰ τελεσθέντα, καὶ θέλω καταλήξει εἰς συμπέρασμα. Ἐπροτάθη δεδικασμένον, τουτέστιν, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ πλέον συζήτησις περὶ τῶν ἀκυροτήτων, αἵτινες ἐδικάσθησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἁγυιᾶς. Καλὸν εἶναι νὰ γινώσκωμεν ἐὰν ὑπάρχῃ τῷ ὄντι δεδικασμένον, διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι δεδικασμένον δὲν ὑπάρχει. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἁγυιᾶς, δὲν ἐτέθη ὅμως εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπέβαλον, ὅπως ἐκλείψῃ πᾶσα ἀμφισβήτησις. Καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀκόμη ἀποδεικνύεται, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐγένετο δεκτὴ τότε ἡ πρότασίς μου. Κατὰ συνέπειαν εἰς πᾶσαν ἐκλογὴν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ ἡ τοιαύτη συζήτησις, πολλῷ δὲ μᾶλλον, διότι καὶ ἂν ὑπεβάλετο τοιαύτη πρότασις, ἠθικὴν μόνον ἠδύνατο νὰ ἔχῃ οὐχὶ δὲ καὶ νομικὴν ἀξίαν, διότι ὡς εἶναι γνωστόν, τὸ Δικαστήριον, ὡς εἶναι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Βουλή, δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τὰς ἀποφάσεις του. Κύριοι, δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπαναλάβω εἰς τὴν Βουλὴν ὅσα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω κατὰ τὴν ἐκλογὴν Ἁγυιᾶς, ἀλλὰ μόνον τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξα, καὶ ὅπερ εἶναι τοῦτο. Ἢ ἡ Βουλὴ θέλει παραδεχθῆ ἀπόλυτον ἀκυρότητα, ὡς ἐκ τοῦ μὴ νομίμου καταρτισμοῦ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλει ἐπέλθει ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς ὅλα τὰ πρόσωπα ἄνευ περαιτέρω ἐξετάσεως, ἢ ἐν ᾗ περιπτώσει δεχθῆ, ὅτι ὑπάρχει σχετικὴ ἀκυρότης, θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐπιδράσεως. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον δὲν ἐπαναλαμβάνω τίποτε ἐξ ὅσων εἶπον, εἶναι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑποστηρίζω. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ ἐκτιμήσῃ οὕτως ἢ ἄλλως, βασιζομένη ὅμως ἐπὶ γεγονότων. Πρὸς ἐκτίμησιν δὲ τούτων ἐν τῇ ἐκλογῇ, τὴν ὁποίαν δικάζομεν, ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τὰ ἑξῆς· ὅτι ὑπῆρχον δύο Ὑπουργικοὶ συνδυασμοὶ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Βόλου· ὁ μὲν συνιστάμενος ὑπὸ τῶν πέντε ἐπιτυχόντων καὶ τοῦ κ. Εὐαγγέλου Σταμούλη, ὁ δὲ ὑπὸ τοῦ κ. Γεωργιάδου καὶ λοιπῶν ἀναφερομένων ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς μειοψηφίας. Ἐκτὸς τούτου ἠγωνίζετο καὶ συνδυασμὸς ἀντιπολιτευομένων ἐκ τεσσάρων κυρίως, εἰς ὃν ἐφαίνετο ὅμως συμπεριλαμβανόμενος καὶ ὁ κ. Σχινᾶς ὡς πέμπτος. Ἐκτὸς τούτου ἠγωνίζοντο καὶ ἄλλοι ἄνευ συνδυασμοῦ, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἐγώ. Τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐφαίνετο ὁμολογουμένως μᾶλλον ἰσχυρὸν, ἦτο τὸ τοῦ κ. Καρτάλη, κατὰ δεύτερον λόγον τὸ τοῦ κ. Γεωργιάδου. Κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ὑπῆρχεν ἰδέα, ὅτι ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ἐπιτύχωσι καὶ εἷς ἢ δύο ἐκ τοῦ ἀντιπολιτευομένου συνδυασμοῦ· τοῦτο ἐλέγετο, ἀλλ’ οὐχὶ μετὰ πολλῆς ἐπιτάσεως. Οἱ ὑπολογισμοί, οἵτινες ἐγένοντο παρὰ τῶν εἰδότων τὰ πράγματα, ἦσαν, ὅτι ἤθελον ἐπιτύχει δύο ἢ τρεῖς ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Καρτάλη, καὶ δύο ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Γεωργιάδου· ὡς πρὸς τὸν ἕκτον ἐλέγοντο πολλοὶ ἐκ τῶν λοιπῶν, ἀνέφερον δὲ καὶ ἐμέ. Ὡς πρὸς τὰ Τμήματα καὶ τοὺς τόπους τῶν ψηφοφοριῶν νομίζω, ὅτι δὲν ἐπέδρασαν παντελῶς, διότι Τμήματα ὑπῆρχον εἰς ἕκαστον Δῆμον. Ὡς πρὸς τοὺς τόπους τῶν ψηφοφοριῶν ἔμειναν οἱ αὐτοὶ, ἤτοι οἱ Ναοὶ καὶ τὰ Σχολεῖα. Ὥστε νομίζω, δὲν πρέπει νὰ γίνηται λόγος περὶ τούτων. Αἱ ἀκυρότητες ὅμως, διὰ τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν τὴν αὐτὴν λύσιν, εἶναι ὁ καταρτισμὸς τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, διότι αὗται κατηρτίσθησαν ἀπὸ ὑπαλλήλους ἐν ἐνεργείᾳ. Ἡ λογικὴ ἀληθῶς ὑπαγορεύει νὰ ζητήσῃ τις τὰς ἀποδείξεις τῆς ἐπιδράσεως παραπόνων, γενομένων κατὰ τὴν ἐκλογὴν ὑπὸ ἐκλογέων. Ἐγένοντο τοιαῦται καταγγελίαι; ὄχι. Ἀλλ’ ἂν προσέξωμεν εἰς τὰς ἐγγυήσεις, δι’ ὧν ὁ Νομοθέτης περιέβαλε τὰ μέλη τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, πρὸ πάντων δὲ εἰς τὴν ῥητὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, δι’ οὗ ἠθέλησε ν’ ἀπομακρύνῃ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκ τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς, καὶ δὴ τῆς διευθύνσεως αὐτῆς, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ζητήσωμεν καὶ ἀποδείξεις τῆς ἐπιδράσεως διὰ καταγγελιῶν· ἁπλῶς ἡ παράστασις ἑνὸς Ἐφόρου ἢ ἑνὸς Ἑλληνοδιδασκάλου ἢ Εἰσπράκτορος εἶνε γεγονὸς τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐπιδράσῃ οὐχὶ βεβαίως ἐφ’ ὅλων, ἀλλ’ ἐπὶ μικροῦ ἀριθμοῦ ἐκλογέων, διότι οἱ πλεῖστοι εἶναι σφόδρα ἀνεξάρτητοι καὶ ἀνεπίδεκτοι τοιούτου ἐπηρεασμοῦ. Ταῦτα δὲ δύνανται νὰ συμβῶσι, χωρὶς ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς νὰ προβῇ εἰς παρανομίαν τινὰ ἢ νὰ εἴπῃ λέξιν τινὰ, ἀλλ’ ἁπλῶς παριστάμενον τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκφράσει τὴν ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν γνώμην του ἐκ τῶν προτέρων. Δὲν πρέπει δὲ νὰ σᾶς ἐπηρεάσῃ, ὅτι δὲν ἐγένοντο ἐνστάσεις, διότι ὁ λαὸς ἐκεῖ, πρὸ μικροῦ ἐλευθερωθεὶς, δὲν εἶχε ἐνήμερος εὐτυχῶς τῆς ἐνστασολογίας, ἥτις ἐπικρατεῖ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα. Τώρα, κύριοι, μετὰ τὰ σύντομα ταῦτα ὀφείλω νὰ κάμω ἐν πάσῃ εὐσυνειδησίᾳ τὸ καθῆκόν μου, προσθέτων, ὅτι τόσον ἡ ἔνστασις αὕτη, καθὼς καὶ δύο ἄλλαι ἐνστάσεις, περὶ τῶν ὁποίων συντόμως θέλω εἴπει ὀλίγα, δὲν νομίζω ὅτι ἠδύναντο νὰ ἐπιδράσωσιν ὡς πρὸς τὸν πρῶτον ἐπιτυχόντα κ. Ἀξελὸν καὶ τὸν δεύτερον κ. Καρτάλην, περὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρχε βεβαιότης ὅτι ἤθελον ἐπιτύχει. Ὁ κ. Ἀγγελίδης, ὅστις εἶχεν ἐκτεθῆ μὲ πρόγραμμα Τρικουπικὸν, ἀλλ’ ἅμα ἐκλεχθεὶς, μεταβαλὼν τὰς πεποιθήσεις του ἐγένετο ὑπουργικὸς—ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τούτου—ἔχει διαφορὰν ψήφων 435, ὥστε εἶναι ὁ μᾶλλον ἀπέχων ἐκ τῶν λοιπῶν τεσσάρων, καὶ περὶ τούτου ἔχων τινὰς ἀμφιβολίας, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐπέδρασεν· ἀλλ’ ὡς πρὸς ἡμᾶς τοὺς τρεῖς τελευταίους ἐπέδρασεν ὁ καταρτισμὸς τῶν Ἐπιτροπῶν, διότι μεταξὺ τῶν διορισθέντων ἦσαν τυχαίως καὶ πολλοὶ φίλοι μου. Ἐγὼ ἀπέχω 280 ψήφους ἀπὸ τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα, ὁ κ. Κοτυλῆς 45 καὶ ὁ κ. Ἰωαννίδης 40, ἀπὸ τὸν κ. Σταμούλην ἀνήκοντα εἰς τὸ κόμμα τοῦ Καρτάλη. Τώρα ἐρωτᾶται, ἡ διαφορὰ, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐνισταμένων καὶ μὴ ἐπιτυχόντων καὶ τοῦ τελευταίου ἐπιτυχόντος, εἶναι τοιαύτη, ὥστε δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ μίαν ἀκύρωσιν; καὶ ἂν ἀκόμη ὑποτεθῇ, ὅτι ἐπέδρασαν αἱ ἀκυρότητες αὗται, θὰ ἐπέδρασαν ὡς πρὸς τοὺς πλησίον, οὐχὶ δὲ ὡς πρὸς τοὺς ἀπώτερον εὑρισκομένους; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς τοιαύτην περίστασιν ἐξετάζεται ἡ ἀλλοίωσις τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, καὶ δι’ αὐτὸ συμπεριλαμβάνω καὶ ἐμαυτὸν εἰς τὴν ἀκύρωσιν. Ἂν ἠλλοιώθη τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα, εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογή. Ἐὰν πεισθῆτε ὅτι ἠλλοιώθη τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα, δὲν ἔχετε νὰ ἐξετάσητε διατὶ ἀπέχουσιν οἱ ἐνιστάμενοι πολύ, διότι αὐτοῦ καὶ ὡς ἐκλογεῖς δύνανται νὰ παραπονεθῶσι. Νομίζω ὅτι μετὰ τὸ χθεσινὸν ἀποτέλεσμα τοῦ Δήμου Ἀχαρνῶν, τὸ ὁποῖον εἰς ἐμὲ τουλάχιστον ἔκαμεν αἴσθησιν, μετὰ τὸ χθεσινὸν ἀποτέλεσμα, δι’ οὗ ἠκυρώσατε μίαν ἐκλογήν, διατί; διότι δὲν ἐφηρμόσθη ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 65 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τουτέστι δὲν ἐσφραγίσθησαν τὰ πρακτικά, διότι τοῦτο τὸ συμπέρασμα ἐξήγαγον, καθόσον δὲν πιστεύω ὅτι τίς ἐξ ὑμῶν ἔδωκε σημασίαν τινὰ εἰς τὰς μαρτυρικὰς καταθέσεις, μετὰ τὰ ἀναπτυχθέντα καὶ ἀπέναντι τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῶν μὴ προσβληθέντων ὡς πλαστῶν, δέχομαι ὅτι ἡ αἰτία τῆς ἀκυρώσεως εἶναι, διότι δὲν ἐτηρήθη ἡ διατύπωσις αὐτή. Λοιπὸν πολλῷ μᾶλλον ἐπιβάλλεται σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ περισσότερον μὴ ἔλθῃ εἰς ἀσυνέπειαν. Τώρα, κύριοι,—διὰ νὰ τελειώσω—ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω καὶ ὡς πρὸς τὰς δύο ἄλλας ἐνστάσεις, τὴν μίαν ἐξ αὐτῶν ἀναπτυχθεῖσαν ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, τὴν δὲ ἄλλην μὴ ἀναπτυχθεῖσαν. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ περὶ δωροδοκιῶν ἢ μᾶλλον περὶ ἀγαθοεργιῶν εἰς Κοινότητας. Εἶναι, νομίζω, ἄξιον λόγου τοῦτο, διότι ἡ δωροδοκία δύναται νὰ γίνῃ διαφοροτρόπως· δωροδοκία δύναται νὰ γείνῃ εἰς πρόσωπα, ἢ εἰς Κοινότητας, ὅταν δὲ ἐξετάζεται ἡ ἀλλοίωσις τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, νομίζω ὅτι καὶ τοῦτο εἶναι σπουδαία ἔνστασις καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ. Εἶναι γνωστὴ ἡ οἰκογένεια τοῦ κ. Καρτάλη, ὅτι καὶ εἰς ἄλλας ἐποχὰς προέβη εἰς τοιαύτας δωρεὰς εἰς Κοινότητας, ἀλλ’ ἀτυχῶς εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν δὲν ἔπρεπε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν νὰ προβῇ εἰς τοιαύτας ἀγαθοεργίας συνδεομένας ἀῤῥήκτως μετὰ τῶν ἐκλογῶν, διότι αἱ ἀγαθοεργίαι αὗται ἐγένοντο ἀποκλειστικῶς διὰ τὰς ἐκλογὰς, αἱ δὲ Κοινότητες ἐκεῖναι βεβαίως ἐξ εὐγνωμοσύνης ἐπηρεάσθησαν ὁπωσδήποτε. Συλλογίσθητε Κοινότητα μὴ ἔχουσαν Ναὸν καὶ ἀποκτῶσαν Ναὸν διὰ τῶν χρημάτων τοῦ ὑποψηφίου, ἢ μὴ ἔχουσαν σχολεῖον καὶ ἀποκτῶσαν τοιοῦτον. Πρέπει λοιπὸν νὰ δοθῇ ἓν μάθημα ἐφ’ ἅπαξ ὅτι τοιαῦται ἀγαθοεργίαι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν· ὅτι δὲ αἱ ἀγαθοεργίαι αὐταὶ ἐγένοντο, τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον κατ’ ἀρχήν, διότι καὶ ὁ κ. Καρτάλης ἐνώπιον τοῦ Τμήματος τὸ εἶπεν, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἀρνηθῇ.

§17ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Μόνον 460 δραχμαὶ ἐδόθησαν.

§18ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλὰ ἄλλα λέγει ἡ «Θεσσαλία», ἡ ὁποία γράφεται ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις σας.

§19ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἡ «Θεσσαλία» εἶναι ἐφημερίς· δὲν εἶναι Καρτάλης.

§20ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἄν καὶ σεῖς ἀπαρνῆσθε τὴν «Θεσσαλίαν» ὡς ὁ κ. Τρικούπης τὴν «Ὥραν», διαφέρει· ἐδόθησαν ὅμως πολὺ περισσότερα.

§21ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Οὐδόλως ἐδόθησαν εἰμὴ μόνον 460 δραχμαί.

§22ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Οἱ ἐνιστάμενοι λέγουν ὅτι ἐδόθησαν 2000 εἰς Πρόπαν, περὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. Καρτάλης ἐνώπιον τοῦ Τμήματος εἶπεν, ὅτι ἐδόθησαν παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ του.

§23ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ὄχι ὅμως πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς οἱ κάτοικοι ἑνὸς χωρίου, τὸ ὁποῖον παράκειται εἰς τὸν δῆμόν μας, ὑπῆγαν καὶ τὸν παρεκάλεσαν ὅπως τοὺς δώσῃ χρήματα πρὸς ἀνέγερσιν σχολείου, ὁ δὲ ἀδελφός μου εὐχαρίστως προσήνεγκε τὸ ποσὸν αὐτό. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς μόνον ἐγὼ διερχόμενος ἀπὸ τὸν δῆμον Σπαλάθρων, ὅπου κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν ἔλαβον ψήφους 969 καὶ ὅπου, ἠξεύρετε, ἡμεῖς ἔχομεν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν καὶ ὅπου τὸ σχολεῖον δὲν εἶναι ᾠκοδομημένον, οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου ἐζήτησαν νὰ τοὺς συνδράμω μὲ 10 λίρας, καὶ τὰς ἔδωκα. Τὰς ὑπεσχέθην 18 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, ἀλλὰ κρίνατε σεῖς ἐὰν μὲ 250 δραχμὰς δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ εἷς δῆμος, εἰς τὸν ὁποῖον ἄλλως ἔχω ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, εἰς τὸν ὁποῖον τώρα πρόκειται νὰ γείνῃ Δημοτικὴ ἐκλογὴ καὶ δὲν ἐτόλμησεν ἀντίθετος νὰ ἐκθέσῃ κάλπην.

§24ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριοι, βεβαιωθῆτε, ὅτι δὲν ἐπιδιώκω συμφέρον, λέγων ταῦτα εἰς ὑμᾶς, παρὰ μόνον τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος· οὐδὲν μὲ χωρίζει ἀπὸ τὸν κ. Καρτάλην ἢ ἄλλον τινά. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἔχω καθῆκον, ὅταν ἡ πεποίθησίς μου ἦναι ὅτι διὰ τοιούτων ἀγαθοεργιῶν, πράγματι δὲ δωροδοκιῶν ἀλλοιοῦται τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ τὰς ἀναφέρω ὡς λόγους πρὸς ἀκύρωσιν. Ἐκτὸς δὲ τούτων ἐγένοντο καὶ Δημοτικαὶ ἐπεμβάσεις ἰδίᾳ εἰς τὸν Δῆμον Μυρεσίου, ὅπου Δήμαρχος τυγχάνει ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. Καρτάλη, τοῦτο δὲ βεβαιοῦται καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς (ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν). Δι’ ὅλους λοιπὸν τοὺς λόγους τούτους, τοὺς ὁποίους ἐν συντόμῳ ἀνέπτυξα, νομίζω ὅτι, ἂν ἐξετασθῇ ἡ ἔποψις τῆς ἐπιδράσεως, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ δεχθῇ, ὅτι δὲν ἐπέδρασεν ὡς πρὸς τοὺς δύο πρώτους, ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς λοιποὺς ἢ τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τοὺς δύο τελευταίους, ὡς πρὸς ἐμὲ δὲ μόνον διὰ τὰς Ἐφορευτικὰς Ἐπιτροπὰς. Λοιπὸν ἓν ἐκ τῶν δύο· ἢ θὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἀπόλυτον ἀκυρότητα καὶ θ’ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν ὡς πρὸς ὅλους, ἢ ἂν παραδεχθῇ τὴν σχετικὴν ἀκυρότητα, καὶ τότε πρέπει νὰ περιορισθῆτε εἰς ἡμᾶς τοὺς τρεῖς τελευταίους. Νομίζω δὲ, ὅτι τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ λυθῇ δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας.

§25Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας ἀπηύθυνε παράπονον, ὅτι δὲν ὑπεβλήθησαν ἐγκαίρως αἱ σημειώσεις, τὰς ὁποίας ἐζήτει. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὴν Βουλὴν, ἀπὸ τῆς 7 τρέχοντος, ἔδωκεν ὅλας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ ἀρυσθῇ ἐκ τοῦ Γραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Εἰς δὲ τὸ ἔγγραφον πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς γνωρίζω ἀκόμη, ὅτι τινὲς τῶν πληροφοριῶν, μὴ ὑπάρχουσαι εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου, ἐζητήθησαν ὅπου ἔδει. Ἅμα ληφθῶσι καὶ αὗται θέλουσιν ἀποσταλῆ εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς ὅπως ἀπεστάλησαν αἱ μέχρι τοῦδε.

§26Ν. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶχον ζητήσει καὶ ἐγὼ ἔγγραφά τινα καὶ δὲν εἰξεύρω ἂν ἐλάβατε σημείωσιν.

§27Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω αὐτὴν στιγμὴν, ἀλλὰ τὸ Γραφεῖον διετάχθη ὅπως ὅλαι αἱ αἰτήσεις τοῦ Προεδρείου ἐνεργῶνται αὐθωρεί.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ἐγκύρου, θὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία τοῦ ἀκύρου.

§29ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι τοῦ ἐγκύρου.

§30ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐγένετο πρότασις περὶ τοῦ ἀκύρου, καὶ τοῦτο θὰ ψηφοφορηθῇ πρότερον.

§31Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ψηφίζεται συνήθως πρότερον ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας τοῦ Τμήματος. Τὸ ἄκυρον εἶναι ἄλλη πρότασις ἀντίθετος.

§32ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Εἶναι δύο προτάσεις, περὶ τοῦ ἐγκύρου καὶ τοῦ ἀκύρου.

§33Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πλανᾶται ὁ κ. Παπαγεωργίου· φρονῶν, ὅτι ἔχετε δύο προτάσεις· δὲν ἔχετε παρὰ μίαν καὶ μόνην, τὴν πρότασιν περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς. Ἂν αὕτη δὲν γίνῃ δεκτὴ, τότε ἐπέρχεται ἀκύρωσις· ἑπομένως μόνον μία πρότασις ὑπάρχει.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Βόλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Βόλου καὶ νομίμους Βουλευτὰς τῆς Ἐπαρχίας ταύτης τοὺς κυρίους Ν. Ἀξελὸν, Ι. Καρτάλην, Ἄγγελον Ἀγγελίδην, Γ. Φιλάρετον, Ζήσην Χ. Κυτιλῆν καὶ Εὐστάθιον Ἰωαννίδην. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἔγκυρον τῶν ἐκλογῶν Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου καὶ νομίμους Βουλευτὰς τῆς Ἐπαρχίας ταύτης τοὺς κυρίους Δ. Γρίβαν, Γ. Τσέλιον καὶ Τατσέλον Μαυρομμάτην. Ὡσαύτως παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Γόρτυνος καὶ νομίμους Βουλευτὰς αὐτῆς τοὺς κυρίους Θεόδωρον Δηλιγιάννην, Β. Νικολόπουλον, Α. Ἀθανασιάδην, Ἰωάννην Ἀντωνόπουλον, Κ. Μαντζουράνην καὶ Ἠλίαν Παλαμήδην. Ὡσαύτως παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Γυθείου καὶ νομίμους Βουλευτὰς αὐτῆς τοὺς κυρίους Κωνστ. Κοσσονάκον καὶ Χ. Τζανετάκην).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἐκλογὴν Δομοκοῦ καὶ Φαρσάλων. Τὸ Τμῆμα προτείνει νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τοὺς Δήμους Ξυνιάδος, Θαυμακῶν καὶ Μελιταίας, ν’ ἀναβληθῇ δὲ ἡ ἐπικύρωσις ὡς πρὸς τοὺς Δήμους Εὐυδρίου, Σκοτούσσης καὶ Φαρσάλων, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἀποσταλῇ ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή.

§36Α. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Κύριοι, ἡ Ἐπαρχία Δομοκοῦ καὶ Φαρσάλων σύγκειται ἀπὸ ἕξ Δήμους. Ἡ ἐκλογὴ τῶν τριῶν ἐγένετο νομίμως, τοὐλάχιστον οὐδὲν παράπονον ὑπεβλήθη εἰς τὸ Τμῆμα, καὶ διὰ τοῦτο προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῆς. Ἀλλὰ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἄλλων Δήμων ὑπεβλήθησαν ἐνστάσεις, δι’ ὧν προσβάλλεται τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς καὶ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς ὡς προϊόν διοικητικῶν καὶ στρατιωτικῶν ἐπεμβάσεων, ὡς προϊόν ἀποκλεισμοῦ, στρατιωτικῆς βίας, καὶ νοθείας τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων. Κατὰ τοὺς ἐνισταμένους, ὁ Νομάρχης Λαρίσσης ἀφ’ ἑνὸς, ὅστις κατελθὼν δὶς πρὸ τῆς ἐκλογῆς εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῶν Φαρσάλων, καὶ ἐφ’ ἱκανὸν παραμείνας ἐκεῖ ἐποιήσατο διαβούλια μετὰ τῶν ἐπιτυχόντων, καὶ ἐκανόνισε μετ’ αὐτῶν τὰ τῆς ἐκλογῆς, καὶ ὁ Ἀνθυπομοίραρχος Λαπαθιώτης καὶ τὸ ξίφος αὐτοῦ ἀφ’ ἑτέρου ὑπῆρξαν τὰ κύρια ὄργανα, ἐφ’ ὧν ἐστήριξαν τὰς ἐλπίδας των οἱ ἐπιτυχόντες, διότι δι’ αὐτῶν κατώρθωσαν νὰ μεταβάλωσι τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων. Τὸ Τμῆμα πείθεται μὲν, ὅτι συνέβησαν τὰ πλεῖστα τῶν καταγγελλομένων, ἀλλὰ μὴ ἔχον πρόχειρα τὰ μέσα ὅπως ἐκτιμήσῃ τὴν ἔκτασιν καὶ τὴν ἐπίδρασιν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ὅλου ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, δὲν δύναται νὰ ἀποφανθῇ ἀπὸ τοῦδε περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν Δήμων καὶ συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποστείλῃ ἐξεταστικὴν ἐκ βουλευτῶν Ἐπιτροπὴν, ὅπως βεβαιωθῇ δι’ εἰδικῆς καὶ δεδικαιολογημένης ἐκθέσεως ἐὰν πράγματι συνέβησαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ὁ ἐνιστάμενος. Ἡ πρότασις αὕτη τοῦ Τμήματος δὲν εἶναι ἀόριστος, διότι ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Τμήματος λεπτομερῶς ἀναγράφονται τὰ θέματα, περὶ τὰ ὁποῖα θέλει ἀσχοληθῆ ἡ ἀποσταλησομένη Ἐπιτροπή. Ἤκουσα πρὸ ἡμερῶν ἐντεῦθεν νὰ διαμφισβητῆται τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς τοῦ συνιστᾶν ἐξεταστικὰς Ἐπιτροπὰς τῶν ἐκλογῶν, ἐμυκτηρίσθη μάλιστα παρά τινων τὸ μέτρον τοῦτο. Πλανῶνται. Ἐκ τοῦ κυριαρχικοῦ δικαιώματος τῆς Βουλῆς τοῦ νομιμοποιεῖν τὰς ἐκλογὰς ἀποῤῥέουσι τρία δικαιώματα, τὸ τοῦ ἐπικυρώνειν, τὸ τοῦ ἀκυρώνειν αὐτὰς καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ συνιστᾶν ἐξεταστικὰς Ἐπιτροπὰς. Εἰς πάντα τὰ Κράτη τὰ κυβερνώμενα ὑπὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα, ἐκτὸς τῆς Ἀγγλίας ἔνθα ἡ Βουλὴ δὲν ἐξελέγχει τὰς ἰδίας ἐκλογὰς, εἰς πάντα, λέγω, τὰ Κράτη, ἐξ ὧν ἡμεῖς ἐδανείσθημεν τὸν τύπον τοῦ ἡμετέρου Πολιτεύματος, τὸ δικαίωμα τοῦτο εἶναι ἀνεγνωρισμένον. Καὶ διὰ νὰ μὴν ὁμιλῶ ἀορίστως, ἀναφέρω τὴν Γαλλίαν, Ἐκεῖ ὁ εἰδικῶς συγγράψας περὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος τῆς πατρίδος αὐτοῦ ὁ Poudra καθιέρωσε τέσσαρα κεφάλαια, ἐν οἷς ἐξετάζονται τὰ περὶ τούτου. Ἐν ᾧ 747 ἀναφέρει, ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν βουλευτῶν τοῦ συνιστᾶν ἐξεταστικὰς Ἐπιτροπὰς περὶ τῆς γνησιότητος καὶ νομιμότητος τῶν ἐκλογῶν, ἐφ’ ὧν ἐγείρονται ὑπόνοιαι καὶ ἀμφιβολίαι, οὐδέποτε ἠμφισβητήθη, διότι πηγάζει ἐκ τοῦ κυριαρχικοῦ δικαιώματος τῆς Βουλῆς τοῦ ἐξελέγχειν τὰς ἐκλογάς. Φέρει δὲ καὶ παραδείγματα συστάσεως τοιούτων Ἐπιτροπῶν ἀπὸ τοῦ 1842 μέχρι τοῦ 1878. Κατὰ τὰς τελευταίας μάλιστα ἐκλογὰς ἐν Γαλλίᾳ πέντε τοιαῦται Ἐπιτροπαὶ συνεστήθησαν, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ τρεῖς ἔφερον ἐκθέσεις ἐπικυρωτικὰς, αἱ δύο δὲ ἀκυρωτικάς. Ἂς μὴ λέγωσι λοιπὸν, καὶ ἂς μὴ γράφωσιν, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ συνιστᾶν Ἐπιτροπὰς κατέστη τοῦ συρμοῦ. Βεβαίως ἄνευ βασίμου λόγου δὲν εἶναι οὔτε δίκαιον, οὔτε πολιτικὸν ν’ ἀναβάλλεται ἡ ἐπικύρωσις νομίμου ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ὅταν ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, προϊὸν ἀμερολήπτου καὶ εὐσυνειδήτου μελέτης, θέλετε πεισθῆ ὅτι βάσιμοι ὑπόνοιαι γεννῶνται περὶ τοῦ κύρους τῆς ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογῆς. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερῆ ἀνάπτυξιν τῶν ἐνστάσεων. Ἀναφέρομαι εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Τμήματος, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ αὐτὴν, ἐπιφυλασσόμενος νὰ λάβω τὸν λόγον, ἂν θελήσῃ τις νὰ ἀνασκευάσῃ τὰ συμπεράσματα τοῦ Τμήματος. Δὲν εἰσέρχομαι δὲ εἰς τὰς λεπτομερείας, τὸ μὲν, διότι δὲν θὰ κάμω ἢ νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει ἐκτεθειμένα, τὸ δὲ φειδόμενος τοῦ χρόνου τῆς Βουλῆς καὶ μὴ ἐπιθυμῶν νὰ συντελέσω ἄνευ ἀνάγκης εἰς τὴν παράτασιν τῶν συζητήσεων. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ τούτου, κρίνω καθῆκόν μου, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τὰς περιστάσεις, ἐν αἷς διατελοῦμεν. Πρὸ δύο μηνῶν ἐπῆλθε μεταβολὴ οὐ μόνον Κυβερνητικὴ, ἀλλὰ καὶ μεταβολὴ ἰδεῶν καὶ συστήματος. Πρέπει λοιπὸν νὰ καταρτισθῇ ὅσον εἶναι δυνατὸν τὸ ταχύτερον ἡ Βουλὴ, ἵνα δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐργασθῇ μετ’ αὐτῆς ἐπὶ τῶν ζωτικῶν τοῦ Τόπου ζητημάτων. Ἤδη κυβερνώμεθα ἀκόμη ἄνευ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἄνευ φορολογικῶν νόμων· ἐκτὸς τούτων, εἶνε ἀνάγκη νὰ νομοθετηθῶσι καὶ ἄλλα μέτρα νομοθετικὰ σχέσιν ἔχοντα μὲ τὴν παροῦσαν κατάστασιν, ἥτις παρατεινομένη θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Δὲν πρέπει ἐπίσης νὰ λησμονῶμεν ὅτι μετὰ ἕνα ἴσως μῆνα δὲν θὰ δυνηθῇ πλέον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της. Ἀλλ’ ἐὰν ὡς μέχρι τοῦδε ἐπράξαμεν παραταθῶσιν ἐπὶ πολὺ αἱ συζητήσεις τῶν ἐξελέγξεων, βεβαιωθῆτε ὅτι μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου θὰ ὑφίσταται ἡ αὐτὴ ἀνώμαλος κατάστασις. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἐν ὀνόματι ὑψίστων συμφερόντων τοῦ Τόπου, ὅπως δοθῇ ἓν τέλος, εἰ δυνατὸν, ἐντὸς δέκα ἡμερῶν τὸ πολὺ εἰς τὸ ἔργον τοῦτο τῆς ἐξελέξεως, ὅπως εἰσέλθωμεν εἰς τὰς τακτικὰς ἡμῶν νομοθετικὰς ἐργασίας.

§37ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§38Α. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ ἐνόμιζον, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τόσον οἱ ἐπιτυχόντες καθὼς καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἤθελον μείνει εὐχαριστημένοι μὲ τὸ συμπέρασμα, εἰς ὃ καταλήγει τὸ Τμῆμα· καὶ τοῦτο, διότι ἀμέσως μετὰ τὴν ληφθεῖσαν παρὰ τοῦ Τμήματος ἀπόφασιν, αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἐπιτυχόντες μοὶ ἐξεδήλωσαν τὰς εὐχαριστίας των διὰ τὸ ἐπιεικὲς τῆς ἀποφάσεως ἡμῶν, ὁμολογήσαντες ὅτι εἶχον πεποίθησιν ἐκ τῶν προτέρων εἰς ἐμὲ καὶ τὰ αἰσθήματά μου. Ὁ κ. Λομβάρδος εἶνε ἀληθὲς ἐζήτησε νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐγγράφων τούτων λαβὼν γνῶσιν σᾶς ἀνέπτυξε σήμερον οὕτω πως τὸ ζήτημα, ὡσεὶ δὲν ἐμελέτησεν αὐτὰ μετὰ προσοχῆς καὶ ἀκριβείας, διότι ἄλλως ὁ κ. Λομβάρδος, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἠγωνίσθη ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν, βεβαίως ἤθελε καταλήξει εἰς τὸ αὐτὸ μετ’ ἐμοῦ συμπέρασμα. Ἐὰν θελήσετε νὰ ἐκτιμήσητε τὴν παροῦσαν ἐκλογὴν μὲ ὅλην τὴν αὐστηρότητα καὶ μὲ τὸν Νόμον, βεβαίως δὲν δύνασθε παρὰ νὰ εἴπητε ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ. Οἱ ἐνιστάμενοι ἐκτὸς τῆς ῥιζικῆς ἐνστάσεως, περὶ τῆς ὁποίας ἤδη ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, τουτέστι περὶ τοῦ μὴ νομίμου καταρτισμοῦ τῶν Ἐπιτροπῶν, ὑπέβαλον κατ’ οὐσίαν παράπονα σπουδαῖα περὶ Διοικητικῶν καὶ Στρατιωτικῶν ἐπεμβάσεων, περὶ πιέσεων, περὶ ἀποκλεισμοῦ, περὶ βιαιοπραγιῶν, περὶ παρανόμου καὶ ἄνευ αἰτίας συλλήψεως ἐντίμων πολιτῶν καὶ ἀποστολῆς αὐτῶν δεσμίων εἰς τὴν Λάρισσαν, ὅπου παρὰ τῆς Εἰσαγγελίας ἀπελύοντο. Τὰ παράπονα αὐτὰ δὲν ἐδημιουργήθησαν κατόπιν, ἀλλ’ ὑπεβάλλοντο καταγγελίαι ἅμα τῇ διαπράξει ἑκάστης παρανόμου πράξεως· πικρότατα παρεπονέθησαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ Ἕλληνες ἐκλογεῖς καὶ Ὀθωμανοί, Ἕλληνες ὑπήκοοι καὶ οὗτοι, αἰτησάμενοι ἐξ ἀρχῆς τὴν ἀνάκλησιν τοῦ ὑπομοιράρχου Λαπαθιώτου. Καὶ δὲν εἰσηκούσθησαν· τοὐναντίον μάλιστα ἠπειλήθησαν οἱ Ὀθωμανοὶ ἐκλογεῖς, διότι ἐτόλμησαν ν’ ἀπευθύνωσι τοιαῦτα παράπονα τηλεγραφικῶς. Ὁ κύριος Νομάρχης Λαρίσσης ἀφίχθη εἰς Φάρσαλα μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Κατέλυσεν εἰς τὴν οἰκίαν φίλου τῶν ἀντιπάλων τῶν ἐνισταμένων. Ὀνομαστὶ ἀναφέρει ὁ ἐνιστάμενος καὶ τὰ ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα συνελθόντα ἐκεῖ διεσκέφθησαν ποῦ θὰ ἐνεργήσωσι τὰ τῆς ἐκλογῆς. Τότε ἔκαμον τὴν εἰσήγησιν πρὸς τὸν Νομάρχην οἱ φίλοι τῶν ἐπιτυχόντων, ὅτι τὸ μόνον ὄργανον, εἰς τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ καταφύγωσιν ἐπιτυχῶς, εἶνε ὁ Λαπαθιώτης, ὅστις πρὸ μηνὸς εἶχε μετατεθῆ ἐκ Δομοκοῦ τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ Στεριάδου, καὶ διὰ τοῦτο εἶχε μῖσος κατ’ αὐτοῦ. Καὶ ἰδοὺ ἀμέσως ὁ Λαπαθιώτης ἀφικνεῖται εἰς τὰ Φάρσαλα. Ἐπανέρχεται ἐκεῖ καὶ εἷς Εἰρηνοδίκης Ἀλεξανδρίδης, ὄργανον τυφλὸν καὶ τοῦτο τοῦ Λαπαθιώτου.

§39ΑΘ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸν διώρισεν ὁ κ. Στεριάδης.

§40ΑΡ. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Εἶχον ἀπομακρυνθῆ ἀμφότεροι καὶ συναμφότεροι ἐπανῆλθον. Ἀφοῦ τοῦτο ἐγένετο, ὁ κ. Νομάρχης ἤρχισε νὰ προσκαλῇ τοὺς Δημάρχους, καὶ ν’ ἀπειλῇ αὐτοὺς μυριοτρόπως, ὅπως μεταβάλωσι φρόνημα καὶ ὑποστηρίξωσι τοὺς Ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους. Ἀλλ’ ὁ Δήμαρχος ἑνὸς τῶν τριῶν Δήμων, ὁ τῆς Σκοτούσσης, ἐδίσταζε νὰ ἐνδώσῃ. Ἀλλ’ ὁ Νομάρχης, ἐπανελθὼν εἰς Λάρισσαν, μετεκαλέσατο αὐτὸν ἐκεῖσε καὶ προσεπάθησε νὰ τὸν πείσῃ, ὑποσχεθεὶς διαφόρους παροχὰς καὶ ἀμοιβὰς Κυβερνητικάς. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων π. χ. ὁ ἐνιστάμενος λέγει, καὶ τὸ ὑποστηρίζει διὰ τῆς καταγγελίας του, ὅτι τοῦ ὑπεσχέθη νὰ μὴ καταλογίσῃ εἰς βάρος τὸ ἓν ποσὸν 150 λιρῶν, τὰς ὁποίας τὸ Δημοτικὸν Ταμεῖον ὤφειλεν εἰς τὸ Δημόσιον ἕνεκα τῶν δοσοληψιῶν τῶν μισθῶν γραμματοδιδασκάλων. Ἠνάγκασε τὸν Δήμαρχον τοῦτον, συνεννοηθεὶς μετὰ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, νὰ ἐκδιώξῃ ἐκεῖθεν ἕνα γραμματοδιδάσκαλον Ζαχαρόπουλον. Κατ’ ἀρχὰς ὁ Δήμαρχος ἐδίστασεν. Ἐπανέρχεται ὅμως εἰς τὴν θέσιν του ὁ κ. Νομάρχης, καὶ ἐξακολουθεῖ δι’ ἡμιεπισήμου ἀλληλογραφίας πιέζων τὸν Δήμαρχον. Ὁ Δήμαρχος ἀκόμη ἐδίσταζε καὶ ἔγραψεν εἰς τὸν κ. Στεριάδην ἐν ἐπιστολῇ τῆς 25 Μαρτίου, εὑρισκομένῃ ἔν τινι ποινικῇ δικογραφίᾳ ἐν Λαρίσῃ, ὅτι καίτοι πιέζομαι ἄνωθεν νὰ συλλάβω ὡς φαυλόβιον τὸν γραμματοδιδάσκαλον Ζαχαρόπουλον, ὅμως δὲν θὰ τὸ πράξω. Ἀλλὰ τοσαύτας πιέσεις ἐξήσκει ἐπ’ αὐτοῦ ὁ Νομάρχης, χρώμενος τῇ ἐξουσίᾳ του, ὥστε πράγματι συνελήφθη ὁ Ζαχαρόπουλος καὶ δέσμιος ἤχθη εἰς Λάρισαν, ὅπου ὁ Εἰσαγγελεὺς τὸν ἀπέλυσεν. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς κατωρθώθη, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπανέλθῃ εἰμὴ μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς.

§41Ν. ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων ἀποδεικνύονται αὐτά;

§42ΑΡ. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Βεβαίως, ὁ δὲ Ζαχαρόπουλος παρουσιάσθη ἐνώπιον τοῦ τμήματος καὶ ἐξέθεσε τὰ συμβάντα αὐτῷ. Αὐτὰ εἶναι παράπονα οὐσιώδη, τὰ ὁποῖα μεγάλην ἐπίδρασιν ἐξήσκησαν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Ὁ κ. Νομάρχης ἐπανῆλθε καὶ δευτέραν φορὰν εἰς Φάρσαλα ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς κληρώσεως τῶν στρατευσίμων. Καὶ τότε, κατὰ τοὺς ἐνισταμένους, δὲν ὑπῆρξε κατάστημα, δὲν ὑπῆρξεν οἰκία, οὐδὲ καλύβη, τὴν ὁποίαν αὐτοπροσώπως νὰ μὴ ἐπεσκεφθῇ ὁ Νομάρχης· προσεκάλεσεν ἅπαντας τοὺς φίλους τῶν ἐνισταμένων καὶ τοὺς ὑπεσχέθη διάφορα δῶρα, θέσεις, βοσκὰς, δικαίωμα πρὸς ὑλοτομίαν δωρεὰν κτλ.

§43ΑΘ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὡς αὐτοὶ λέγουν.

§44ΑΡ. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Καὶ ὡς ἀναφέρουσιν αἱ καταγγελίαι, ὧν δὲν ἔχομεν δυστυχῶς ἀκόμη τὰ ἐξαγόμενα· διότι, ἐὰν εἴχομεν ταῦτα, βεβαίως ἐν πλήρει πλέον πεποιθήσει ἠθέλομεν ψηφίσει πάντες ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, καὶ δὲν ἠθέλομεν προτείνει τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Νομάρχης ἠπείλησε τὸν Ἀστυνόμον Φαρσάλων, ἀλλ’ οὗτος δὲν ἐνέδωκε, διὸ ἀπελύθη ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἡ δὲ θέσις του ἔμεινε κενή, οὐδενὸς ἑτέρου διορισθέντος. Καὶ ἐπειδὴ ὁ Δήμαρχος, Ὀθωμανὸς ὤν, ἐδίσταζε ν’ ἀναλάβῃ ἀναφανδὸν τὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν ἐνισταμένων, ἀνετέθη καὶ ἡ ἀστυνομικὴ ἐξουσία εἰς τὸν κ. Λαπαθιώτην.

§45ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀνετέθη εἰς τὸν Δήμαρχον.

§46ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Τὴν εἶχεν, ἀλλὰ δὲν τὴν ἐξετέλει· διότι τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα ἠθέλετε νὰ διεξαγάγῃ ἕτερος προθυμότερος, καὶ μάλιστα ὁ Δήμαρχος διετάχθη νὰ ἀπολύσῃ καὶ ἀπέλυσεν ὅλους τοὺς κλητῆρας, οὓς εἶχε. Παντοκράτωρ τότε ἀπέμεινεν ὁ κ. Λαπαθιώτης. Καὶ αὐτοὺς τοὺς Ὀθωμανοὺς ψηφοφόρους καὶ Ἀθιγγάνους, τῶν ὁποίων γνωρίζετε τὸ ἀσθενὲς τοῦ χαρακτῆρος, ἠπείλησεν ὁ κ. Νομάρχης, μεταχειριζόμενος μάλιστα καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως, ὅτι δῆθεν ἡ θέλησις τοῦ Βασιλέως ἦτο νὰ ἐπιτύχουν οἱ Ὑπουργικοί. Αἱ πιέσεις αὗται ἐκ μέρους τῶν Νομαρχῶν πρὸς τοὺς Δημάρχους ἐπὶ τῆς πρώην Κυβερνήσεως δὲν μοὶ φαίνονται ὑπερβολικαὶ, διότι ἐγὼ αὐτὸς ἔλαβον πεῖραν τοῦ πράγματος ἐν τῇ ἐμῇ Ἐπαρχίᾳ, ὅπου Δήμαρχοι ἐπιέσθησαν νὰ τηλεγραφήσωσι, συγχαιρόμενοι ἐπὶ τῇ αἰσίᾳ λύσει τῆς πολιτικῆς κρίσεως, διδαχθέντες οὕτως ὑπὸ τῶν ἀνωτέρων των τὴν παραβίασιν τῶν νόμων. Ἀφοῦ λοιπὸν τὰ πράγματα διετέθησαν τοιουτοτρόπως, ἀπῆλθεν ὁ Νομάρχης εὐχαριστημένος εἰς Λάρισαν, ἔμεινε δὲ τὸ Τμῆμα αὐτὸ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κ. Λαπαθιώτου. Τί ἔπραξεν οὗτος; Πρῶτον αὐτοῦ τόλμημα, κατὰ τοὺς ἐνισταμένους, ἦτο νὰ διαλύσῃ εἰρηνικῶς διαδήλωσιν τοῦ λαοῦ, ὑποδεχομένου τοὺς ὑποψηφίους του. Ἐγένοντο περὶ τούτου τηλεγραφήματα, καὶ σημειώσατε, ὅτι περὶ ὅσων εἶπον καὶ μέλλω εἰπεῖν ἐγένοντο ἀμέσως καταγγελίαι, καὶ ἐνηργήθησαν ἐπί τινων καὶ ἀνακρίσεις, ὄχι ὅμως οἵας ἐζήτει ὁ ἐνιστάμενος, διότι ἐξ ἀρχῆς ἐζήτει τὴν συνδρομὴν τῆς δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν, ὡς μὴ ὤφειλον, καὶ ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ αἱ ἀνώτεραι Ἀρχαὶ Λαρίσσης ἠρνήθησαν αὐτῷ, ἔγειναν μόνον διοικητικαὶ ἀνακρίσεις ἀπὸ δύο ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς. Τὸ ἀνωτέρω γεγονὸς τῆς διαλύσεως τῆς διαδηλώσεως προκύπτει ἐξ αὐτῶν τῶν ἀνακρίσεων καὶ ἐκ τῆς δικογραφίας, ἣν ἔχω ἐνώπιόν μου.

§47ΑΘ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Εἰς τὴν δικογραφίαν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν καταγγελίαν τὴν ἐμὴν καὶ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Εἰρηνοδίκης τῆς κατ’ ἐμοῦ ἐπιθέσεως;

§48ΑΡ. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς διὰ λιθοβολισμοῦ διαλύσεως. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτήν. Ἀπολογούμενος ὁ κ. Λαπαθιώτης κατέθηκεν, ὅτι ἡ διαδήλωσις εἶχε δῆθεν τελειώσει, καὶ ἔμειναν ὀλίγιστοι διαδηλωταί, κάτωθι τῆς οἰκίας τοῦ κυρίου Στεριάδου, ὁ δὲ ἀποσπασματάρχης εἶπεν εἰς αὐτοὺς νὰ διαλυθοῦν, διότι εἶχον κουρασθῆ πλέον οἱ ὑπ’ αὐτὸν ἄνδρες περιπολοῦντες χάριν τῆς τάξεως καὶ ἤθελον νὰ ἡσυχάσουν. Ὥστε βλέπετε, ὅτι εἶναι βεβαιωμένον τὸ γεγονὸς τῆς διαλύσεως. Μετά τινας ἡμέρας ἀφικνεῖται εἰς τὰ Φάρσαλα ὁ ἕτερος συνυποψήφιος τοῦ ἐνισταμένου, ὁ κ. Ζαρίμπας. Ἐξέρχεται ὁ κ. Στεριάδης μετὰ φίλων νὰ τὸν ὑποδεχθῇ· κατὰ δὲ τὴν εἴσοδόν των εἰς τὴν πόλιν λαμβάνει χώραν δευτέρα βιαία διάλυσις. Ἀλλ’ ἐδῶ ἰσχυρίζονται οἱ κύριοι ἐπιτυχόντες, ὅτι δῆθεν οἱ ἐλθόντες ἐπετέθησαν, τοὐναντίον δὲ οἱ ἐνιστάμενοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἐκεῖνοι ἐπετέθησαν διὰ λίθων, καὶ ὡς ἐκ θαύματος ἐσώθησαν τοῦ διὰ λιθοβολισμοῦ θανάτου, τραυματισθέντων ὑπὲρ τοὺς δέκα φίλων τοῦ ἐνισταμένου. Περὶ ὅλων τούτων καὶ τηλεγραφικῶς διεμαρτυρήθη ὁ ἐνιστάμενος, καὶ ἀνάκρισιν ἐπεζήτησε, καὶ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ κ. Λαπαθιώτου. Ἀλλὰ τίς εἶχε διάθεσιν ν’ ἀκούσῃ, ἀφοῦ πάντα ταῦτα εἶχον προσχεδιασθῆ; Ἀναφέρονται τηλεγραφικῶς καὶ οἱ Ὀθωμανοὶ πρὸς τὸν Βασιλέα, τὸν πρωθυπουργὸν κ. Τρικούπην καὶ τὸν Πρέσβυν τῆς Τουρκίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τούτων τὰ παράπονα δὲν ἐδόθη οὐδεμία προσοχή. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ πρὸς πλειότερον ἐμπαιγμὸν καὶ ἠπειλήθησαν, διότι ἐτόλμησαν νὰ κάμουν τηλεγραφήματα, μεθ’ ὃ ἄλλο τηλεγράφημα ἐγένετο ὑπὸ πλείστων Ὀθωμανῶν. Περὶ ὅλων τῶν ἀνωτέρω παραπόνων κατὰ τοῦ Νομάρχου ἐδόθησαν μηνύσεις ἁρμοδίως, καὶ διεβιβάσθησαν διὰ τηλεγραφημάτων πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὰς Ἀρχὰς κατὰ τὴν διάπραξιν ἑκάστης ἐκνόμου ἐνεργείας. Ὁ Λαπαθιώτης, μένεα πνέων κατὰ τοῦ ἐνισταμένου, ἅμ’ ἀφικόμενος ἐφρόντισε νὰ ἐνσπείρῃ τὸν φόβον καὶ τὸν τρόμον. Καὶ ά.) Ἔχων ὑπὸ τὰς διαταγάς του πλέον τῶν 70 ἀνδρῶν ἱππέων, εὐζώνων καὶ στρατιωτῶν, διῆλθε μῆνα πρὸ τῆς ἐκλογῆς πανστρατιᾷ, ἐπὶ προφάσει φημιζομένης λῃστείας, ὅλα τὰ χωρία τῶν τριῶν δήμων, διέπραξεν ὄργια, ἐτραυμάτισε, συνέλαβεν ἄνευ ἐντάλματος καὶ ἄνευ αἰτίας πολίτας, τοὺς ἔπεμπεν εἰς Λάρισσαν ὅπου ἀπελύοντο, καὶ ἀνακηρυχθεὶς ἐν δημοσίᾳ ἀγορεύσει του Ἀλῆ Πασᾶς, νόμον δὲν εἶχε παρὰ μόνην τὴν σπάθην του. Μετὰ λύπης παρατηρεῖ τὸ Τμῆμα ὅτι, ἂν τὰ γεγονότα ταῦτα ἔλαβον χώραν, τὰ πλεῖστα τῶν ὁποίων καὶ προκύπτουσιν ἤδη ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης προχείρου διοικητικῆς ἀνακρίσεως, τὸ ἐξαγόμενον τῆς ὁποίας ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του τὸ Τμῆμα, εἶναι ἀπίστευτον, ὅτι εὑρίσκονται εἰσέτι ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ἐπὶ τοσοῦτον λησμονοῦντες τὸ ἑαυτῶν καθῆκον, ὥστε νὰ νομίζωσιν, ὅτι μόνη αὐτῶν ἀποστολὴ εἶνε νὰ φέρωσι τὸ ξίφος πρὸς ἐπιτυχίαν σκοπῶν μὴ συμβιβαζομένων πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀξιωματικοῦ. βʹ.) Ἔχων καὶ τὴν Ἀστυνομίαν εἰς χεῖράς του δὲν ἐπέτρεπε τοῖς φίλοις τοῦ ἐνισταμένου νὰ φέρωσιν οὔτε ῥάβδον, τοῖς δὲ ὑπουργικοῖς ἀντιθέτοις ἐπέτρεπε καὶ πλήρη ὁπλισμόν. Εἴτε ὑπ’ αὐτοῦ, εἴτε ὑπὸ τῶν περιπόλων οἱ καλλίτεροι τῶν φίλων τοῦ ἐνισταμένου ὑβρίζοντο, ἐῤῥαπίζοντο, ἐπροπηλακίζοντο, ἐφυλακίζοντο. Δὲν ἐτόλμων οὗτοι οὔτε τὸ ὄνομα τοῦ Στεριάδου νὰ προφέρωσιν. Ἐπὶ προφάσει, ὅτι ἐξύβρισέ τις τὴν Κυβέρνησιν, συνελαμβάνετο καὶ ἐστέλλετο δέσμιος εἰς Λάρισσαν· π.χ. ἀπεστάλησαν ἄνευ ἐντάλματος καὶ ἄνευ αἰτίας εἰς Λάρισσαν ὁ Ἰω. Καψίχας, ὁ Γ. Μπασδέκης, ὁ Σ. Θεοδωρόπουλος, ὁ Κ. Θεοδωρόπουλος, ὁ Λ. Κουλακιώτης, ὁ Γ. Ζαχαρόπουλος, τὸν ὁποῖον καὶ ἐλήστευσεν ὁ λοχίας Μοναστηριώτης. Τὸν Κ. Θεοδωρόπουλον συνέλαβε καὶ ἀπέστειλεν εἰς Λάρισσαν, διότι οὗτος, διερχόμενος πρὸ τῆς οἰκίας τοῦ κ. Λαπαθιώτου, εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ φέρῃ ῥάβδον. Φίλους τινὰς τοῦ ἐνισταμένου ἐπὶ τοσοῦτον ἀνηλεῶς ἔδειρε διὰ τῆς σπάθης του αὐτὸς οὗτος, ὥστε αὕτη ἐθραύσθη, καὶ τὸ ὁμολογεῖ ὁ ἴδιος ἀνθυπομοίραρχος, προσπαθῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρᾶξιν. Συνέλαβε καὶ ἀπέστειλεν εἰς Λάρισσαν πολίτην ἐπὶ ἁπλῇ κατηγορίᾳ ἑτέρου, ἀπολέσαντος μίαν προβατίναν. Ἠπείλησε νὰ κλείσῃ ἓν καφενεῖον ἐπὶ τῇ προφάσει διαταράξεως τῆς τάξεως. Περὶ ὅλων τῶν ἀνωτέρω καὶ καταγγελίαι ἐγένοντο, ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ ἐπισήμου πίνακος τῆς Εἰσαγγελίας, καὶ ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων τῶν παθόντων πρὸς τὰς ἀνωτέρας Ἀρχάς. Αἱ ἐνεργηθεῖσαι ἀνακρίσεις ὑπὸ τῶν κκ. ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς ἀφίνουσιν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Τμήματος ὑπονοίας περὶ τῆς κατὰ πάντα ἀκριβείας αὐτῶν, καθὸ στηριζόμενοι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς τὰς ὁμολογίας αὐτοῦ τοῦ ἀνθυπομοιράρχου καὶ εἰς καταθέσεις τινῶν ἐκ τῶν παθόντων διατελούντων ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ψυχολογικῆς βίας. γʹ.) Ἐν γένει παραπονεῖται ὁ ἐνιστάμενος, ὅτι ἡ πόλις τῶν Φαρσάλων καὶ οἱ τρεῖς δῆμοι διετέλουν ὑπὸ στρατοκρατίαν. Ὁ κ. Λαπαθιώτης ἐτόλμησε νὰ διαλύσῃ διαδήλωσιν γενομένην πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ ἐνισταμένου. Ἐπέτρεψε καὶ ἐπετέθησαν διὰ λίθων οἱ τῆς ἀντιθέτου μερίδος κατὰ τῶν φίλων του ἐξελθόντων πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ συναδέλφου του Ζαρίμπα, καὶ μόλις ἐσώθησαν τοῦ διὰ λιθοβολισμοῦ θανάτου. δ) Ὁ ἀποσταλεὶς ταγματάρχης ὡς ἀνώτερος ἐπόπτης δέκα ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, μὴ εὐαρεστήσας, ἀνεκλήθη δύο ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἔμεινε κύριος τοῦ πεδίου καὶ πάλιν ὁ Λαπαθιώτης. ε) Οἱ Οἰκονομίδης, Παλαμιώτης καὶ Καραβαγγέλης, μεταβάντες εἰς χωρίον Μαγοῦλα, ἀπεκλείσθησαν καὶ νύκτωρ ἐσώθησαν. Ἀλλ’ ὁ Καραβαγγέλης συλληφθεὶς ἐληστεύθη καὶ ἐτραυματίσθη ἐπικινδύνως. ϛ) Οἱ ὑπουργικοὶ ἔφερον ὡς σύμβολον ἐπὶ τῆς χειρὸς λευκὴν ταινίαν. Κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς πάντα μὴ φέροντα ταινίαν δὲν ἄφινον νὰ ψηφίσῃ, ἐψήφιζον δὲ ἄλλοι ἀντ’ ἄλλων, οὓς ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχετο. Ἐπίσης 30 ἀγροφύλακες χριστιανοὶ ἐψήφισαν ἀντὶ Δερβίσιδων ἀπελθόντων εἰς ἄλλους Τεκέδες, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχετο τὴν τοιαύτην μεταμφίεσιν! Περὶ τούτων μάλιστα ἐγένοντο ἐνστάσεις εἰς τὰ πρακτικά, ἀποῤῥιφθεῖσαι ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς. Πολλοὶ Ὀθωμανοὶ καὶ Ἀθίγγανοι ἄλλοι μὲν ἀπεκλείσθησαν ἐντὸς οἰκιῶν, ἄλλους ὡδήγει εἰς παληκαρᾶς Δεληχρῆστος, ἀνὰ ὀλίγους, εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς. ζ) Περιπολίαι περιεφέροντο κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἐντὸς τῆς πόλεως καὶ περὶ τὰ τμήματα ὡς καὶ αὐτὸς ὁ κ. Λαπαθιώτης. Τοιουτοτρόπως, ἀφοῦ τὰ πράγματα οὕτω πως ἡτοιμάσθησαν κατὰ τοὺς τρεῖς Δήμους, ἐπῆλθεν ἡ ἐκλογὴ, καθ’ ἣν, κατὰ τὸν ἐνιστάμενον, 1) Δὲν προσῆλθον μὲν νὰ ψηφίσωσιν ἐκ φόβου, ἢ λόγῳ ἀποκλεισμοῦ, καὶ τῆς στρατοκρατίας:

2) Ἐψήφισαν δὲ ἄλλοι ἀντ’ ἄλλων, οὓς ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχετο, ὡς οὖσα τὸ κατασκεύασμα αὐτῆς τῆς Διοικήσεως,

Ὑπὸ τῶν ἐπιτυχόντων ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι 800 Ὀθωμανοί, φίλοι τοῦ ἐνισταμένου, ἀπῆλθον τῶν Φαρσάλων, ἀλλ’ ἄνευ ἀποδείξεων. Καὶ ὁ ἰσχυρισμὸς ὅμως οὗτος δέον νὰ ἐξετασθῇ παρὰ τῆς προτεινομένης Ἐπιτροπῆς. Ὁ ἐπόπτης Ἐφέτης οὐδὲν ἀναφέρει, διότι εὑρίσκετο μακρὰν τῆς δικαιοδοσίας του ἐν Βόλῳ, οἱ δὲ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, ἐπειδὴ οὗτοι ἀφίχθησαν εἰς τὰς θέσεις των σχεδὸν κατὰ τὴν ἐκλογὴν, ἐβεβαίωσαν ξηρῶς καὶ τυπικῶς δι’ ὀλίγων λέξεων, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως. Μόνος ὁ ἀντιπρόσωπος ἑνὸς τμήματος τῶν Φαρσάλων βεβαιοῖ παράπονα πρὸς αὐτὸν γενόμενα καὶ ἰδίως τὸ γεγονὸς τῆς συλλήψεως καὶ ἀποστολῆς εἰς Λάρισσαν τοῦ Ζαχαροπούλου. Τὸ τμῆμα φρονεῖ, ὅτι αἱ ἐκθέσεις αὗται δὲν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ διασκεδάσωσι τὰς βαρείας ὑπονοίας, αἵτινες εὐλόγως ἐγεννήθησαν περὶ τῆς γνησιότητος τῆς ἐκλογῆς, καὶ νὰ καταστήσωσι ματαίαν τὴν περαιτέρω ἔρευναν τῶν ἀναφερομένων, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐγκαίρως καὶ πρὸ τῆς ἐκλογῆς ταῦτα κατηγγέλθησαν καὶ καθ’ ὅσον ἡ ἐλατωματικὴ συγκρότησις τῶν Ἐπιτροπῶν ἐνισχύει τὰς περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ἰσχυρὰς ἀμφιβολίας τοῦ τμήματος. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω συνάγεται, κύριοι, ὅτι δὲν δυνάμεθα ἐν συνειδήσει νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ ἐκ Δομοκοῦ ἔντιμοι συνάδελφοι παρακάθηνται πλησίον ἡμῶν ὡς νόμιμοι καὶ γνήσιοι ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Προὐτάθησαν σπουδαῖα γεγονότα, ἐμβάλλοντα εἰς μεγάλας ἀμφιβολίας περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, διότι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν ὑπεστηρίχθησαν καὶ διὰ τῶν γενομένων καταγγελιῶν, καὶ διὰ τῶν ἐνεργηθεισῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων, καὶ ἐκ τῶν παραπόνων τῶν ἐνισταμένων, τὰ ὁποῖα ἀλλεπαλλήλως οὗτοι ὑπέβαλον πρὸς τὰς ἁρμοδίας Ἀρχάς. Φρονοῦμεν κατ’ ἀκολουθίαν ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει πράξει ἔργον δικαιοσύνης ἀποδεχομένη τὴν πρότασιν τοῦ Τμήματος, καὶ μὴ προσέχουσα εἰς τὰς ἀντιῤῥήσεις τοῦ κ. Λομβάρδου, ὅστις ἄλλοτε ἐκόπτετο ἀγορεύων ἐπὶ ὥρας ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν.

§49ΔΗΜΟΛΙΟΥΛΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§50Δ. ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὡς μέλος τοῦ Τμήματος θέλω εἴπει δύο λέξεις, ὅπως δικαιολογήσω τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ. Διὰ νὰ φθάσῃ τὸ Τμῆμα εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦ νὰ προτείνῃ τὴν σύστασιν Ἐπιτροπῆς, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τοιαῦται Ἐπιτροπαὶ ἀποστέλλονται, καὶ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον προτίθεται, καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐξετάσεως τῆς τοιαύτης Ἐπιτροπῆς· πρέπει δὲ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλή, ὅτι δὲν δύναται νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν ἀκριβῆ, ὁποίαν σχηματίζουσι τὰ Τμήματα, διότι ἐνώπιον τοῦ τμήματος γίνεται ἡ προφορικὴ ἀνάπτυξις τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ ἐξετάζονται ὅλα τὰ ἔγγραφα. Ἀφοῦ τοῦτο ἐγένετο ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, ἀπέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν ὡς δικαστὴς καὶ οὐ μόνον νὰ πείσῃ τὴν ἰδίαν αὑτῆς συνείδησιν, ἀλλὰ καὶ τὸν κόσμον ὅλον ὅτι ἡ ἀπόφασίς της εἶναι δικαία. Ὁσάκις λοιπὸν εὑρίσκεται ἡ Βουλὴ ἀπέναντι γεγονότων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουσι τοιαύτας ἀμφιβολίας, ἔχει καθῆκον νὰ προβῇ εἰς ἀναζήτησιν τῶν ἀναγκαίων ἀποδείξεων, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἐπιφέρῃ εὐσυνείδητον ἀπόφασιν· δὲν εἶναι μάταιον τὸ σύστημα τῶν Ἐπιτροπῶν, ὅταν καλῶς ἐφαρμόζεται. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ προφορικὴ ἀνάπτυξις ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, ἡ ἐξέτασις τῶν ἐγγράφων παρουσίασε τὰ ἑξῆς γεγονότα, ὅτι πραγματικῶς κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς δὲν ὑπῆρχεν ἡ κανονικότης ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρόκειται περὶ νέων Ἐπαρχιῶν, ὅπου οὔτε οἱ ἐπιτυχόντες οὔτε οἱ ἀποτυχόντες δύνανται νὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ κάμωσι χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος τοῖς χορηγεῖ· εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς παράπονα ὑψώθησαν κατὰ τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν στρατιωτικὴν ἀρχήν, τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἀποδειχθῶσι, θὰ φέρωσι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς· δὲν προσήχθησαν ὅμως ἀποδείξεις, δυνάμεναι νὰ πείσωσι τὴν πεποίθησιν ψυχροῦ δικαστοῦ περὶ τῆς ἀκριβείας αὐτῶν. Ἐπειδὴ δὲ εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχωσι πρὸς ἀκύρωσιν πλήρεις ἀποδείξεις, ἐθεωρήσαμεν ἔργον συνειδήσεως ν’ ἀναβάλωμεν, φρονοῦντες ὅτι μόνον μία Ἐπιτροπὴ θέλει συντελέσει εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας καὶ εἰς ἀπόφασιν δικαίαν καὶ ἀμερόληπτον.

§51ΑΘ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Γινώσκω, κύριοι βουλευταί, οἷον ἔσται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συζητήσεως περὶ τῆς ἐκλογῆς ἡμῶν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην ἵνα παρέλθω ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ εἴπω ὀλίγα τινὰ πρὸς ἀναίρεσιν τῶν ψευδολογιῶν τοῦ ἐνισταμένου, αἵτινες σωρηδὸν ὑπεβλήθησαν ἐνταῦθα, ἵνα προσβάλωσι τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς ἡμῶν. Ἄπορον τῇ ἀληθείᾳ φαίνεταί μοι πῶς ἠγέρθησαν ἐνστάσεις κατὰ ἐκλογῆς, κατὰ πάντα νομίμως διεξαχθείσης, ὡς ἀποδεικνύεται ἔκ τε τῶν πρακτικῶν αὐτῆς καὶ τῶν ἐκθέσεων τῶν Δικαστικῶν Ἀντιπροσώπων, ἵνα προσβάλωσι τὸ κῦρος αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐάν τις ψυχολογικῶς ἐξετάσῃ τὸν ἐνιστάμενον, θέλει ἀνεύρει τὰ ἀληθῆ αἴτια, ὧν ἕνεκα ὡρμήθη οὗτος εἰς τὴν ἐπίδοσιν ἐνστάσεων κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἄνθρωπος τῷ ὄντι, οἷος ὁ ἐνιστάμενος κ. Στεριάδης, στερηθεὶς τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, δὲν ἠδύνατο τὸ παράπαν νὰ μὴ ἀσχάλλῃ ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τούτου. Ὁ κ. Στεριάδης καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας διετέλεσεν ὡς Ἀγᾶς καὶ πολλὰ διεπράξατο, ἥκιστα ἁρμόζοντα εἰς Ἕλληνα, καὶ νῦν, ὁπότε ἡ τάλαινα πατρὶς ἡμῶν μετὰ τετρακοσίων ἐτῶν καὶ πλέον στυγερὰν δουλείαν ἠξιώθη τῆς ἐλευθερίας, ἠθέλησε νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον αὐτοῦ πρὸς ὄνειδος τῆς πατρίδος. Ὅτι δὲ ἅπασαι αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐνστάσεις εἰσὶ ψευδεῖς καὶ ἀνυπόστατοι, ἀποδεικνύονται καὶ ἐκ πολλῶν μὲν ἄλλων, ἅτινα ἐν τῇ πορείᾳ τοῦ λόγου μου θὰ ἀναφέρω, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ὅτι δὲν συνετάχθησαν παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἐνισταμένου, ἀλλὰ παρ’ ἄλλου πολὺν χρόνον μετὰ τὴν ἐκλογὴν, ἐντελῶς ἀγνοοῦντος τὰ πράγματα, ἐν Λαρίσσῃ καὶ ἐκεῖθεν ἀπεστάλησαν ἐνταῦθα· διότι ἀναφέρονται ὀνόματα πάντως ἀνύπαρκτα ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ ἡμῶν καὶ πράγματα ὅλως ἠλλοιωμένα καὶ ἐντελῶς ἀνυπόστατα. Ἡ Ἐπαρχία, κύριοι βουλευταὶ, ἡμῶν διαιρεῖται εἰς ἕξ δήμους, τὸν τῶν Φαρσάλων, τὸν τῆς Σκοτούσσης, τὸν τοῦ Εὐυδρίου, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὸ Τμῆμα τῶν Φαρσάλων, τὸ ὁποῖον ἐπὶ Τουρκίας ἀπετέλει ἰδίαν Ἐπαρχίαν, εἰς τὸν τῶν Θαυμακῶν, τὸν τῆς Ξυνιάδος καὶ τὸν τῆς Μηλιταίας, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὸ Τμῆμα Δομοκοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπὶ Τουρκίας ὡσαύτως ἀπετέλει ἰδίαν Ἐπαρχίαν. Οἱ τέσσαρες δὲ τῶν ἕξ Δημάρχων εἰσὶν ἡμέτεροι φίλοι, ἀλλὰ τοῦ τετάρτου, ἤτοι τοῦ Δημάρχου Σκοτούσσης, ἀντεποιεῖτο ὁ ἐνιστάμενος λέγων, ὅτι ἦτο φίλος αὐτοῦ ἀρχῆθεν, ὅπερ εἶναι ψευδέστατον. Ἰδοὺ δὲ πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα. Καθ’ ὃν χρόνον ἐγίνοντο αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, οἱ φίλοι ἡμῶν διῃρέθησαν εἰς δύο, ὧν οἱ μὲν προέτεινον ἕνα τῶν φίλων ἡμῶν, οἱ δὲ τὸν κ. Γεώργιον Κάργαν. Γενομένων λοιπὸν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἐπέτυχεν ὁ κ. Γεώργιος Κάργας, νῦν Δήμαρχος Σκοτούσσης. Ἐπειδὴ δὲ οἱ ἡμέτεροι ἦσαν διῃρημένοι ὡς πρὸς τὰ προτεινόμενα πρόσωπα, ἔσχε τὸ ἐνδόσιμον ὁ ἐνιστάμενος ν’ ἀντιποιηθῇ τοῦ κ. Γεωργίου Κάργα, ὅστις εἶναι ὅλως ἡμέτερος φίλος καὶ οὐχὶ τοῦ Στεριάδου, ἀποσχόντος ἵνα ὑποδείξῃ ὑποψήφιον· διότι δὲν ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ κ. Γ. Κάργα Βλάχοι καὶ Τοῦρκοι, ὡς μὴ ὑπάρχοντες ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ, οἱ ὁποῖοι ἀποκλειστικῶς φίλα φρονοῦσι τῷ κ. Στεριάδῃ, ἀλλὰ γνήσιοι Ἕλληνες ἐπὶ τετρακόσια καὶ πλέον ἔτη ὑπὸ τὴν δουλείαν στενάζοντες, οἱ ὁποῖοι ἀξιωθέντες τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἐξέλεξαν Ἕλληνα φίλον Δήμαρχον.

§52ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Καὶ οἱ Βλάχοι δὲν εἶναι Ἕλληνες;

§53ΑΘΑΝ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐγείρω ἐνταῦθα φυλετικὸν ζήτημα, ἀλλ’ εἶπον τὸ γνήσιοι Ἕλληνες ἐν σχέσει πρὸς τοὺς Τούρκους μόνον, οἱ ὁποῖοι ὄντως δὲν εἶναι Ἕλληνες καὶ οἱ ὁποῖοι φίλα φρονοῦσι τῷ ἐνισταμένῳ κ. Στεριάδῃ. Ἐνίσταται, κύριοι βουλευταὶ, ὁ κ. Στεριάδης λέγων, ὅτι ὁ κ. Νομάρχης Λαρίσσης ἀπέλυσε τὸν Ἀστυνόμον Φαρσάλων, διότι δὲν συνήνει εἰς τὰς θελήσεις αὐτοῦ, ὅπερ εἶναι ψευδέστατον. Ὁ Ἀστυνόμος Φαρσάλων ἐπαύθη λόγῳ ἀνικανότητος καὶ ἐπὶ ὡρισμέναις κατηγορίαις, τὰς ὁποίας πᾶς τις δύναται ἐκ τῶν ἀνακρίσεων νὰ μάθῃ. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς, ὅτι ἀνετέθησαν τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα, ὡς ὁ ἐνιστάμενος λέγει, εἰς τὸν παντοδύναμον Λαπαθιώτην, ἀλλ’ εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν Δήμαρχον, οὐδὲ εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐπαύθησαν ἅπαντες οἱ κλητῆρες, ἀλλὰ τίς ἐπὶ ὡρισμένῃ κατηγορίᾳ καταγγελθεὶς ἐπαύθη.

§54ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ ἀποδεικνύετε αὐτό;

§55ΑΘΑΝ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀφοῦ λέγω τοῦτο, δύναμαι καὶ νὰ τὸ ἀποδείξω, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς δύνασθε νὰ μάθητε τοῦτο ἐκ τῶν ἀνακρίσεων. Ἐνίσταται ὡσαύτως ὁ κ. Στεριάδης λέγων, ὅτι ὁ κ. Νομάρχης Λαρίσσης ἠπείλησε τοὺς Ὀθωμανοὺς καὶ Ἀθιγγάνους ψηφοφόρους ἐκμεταλλευόμενος τὴν ἀδυναμίαν αὐτῶν, ἀλλὰ τοῦτο κεῖται πόῤῥω τῆς ἀληθείας· διότι οἱ Ἀθίγγανοι μάλιστά εἰσιν ὅλως ἡμέτεροι φίλοι, ὡς ἐξ ἡμῶν ἀποζῶντες, μετερχόμενοι διάφορα ἐπαγγέλματα, οἷον τὸ τοῦ σιδηρουργοῦ, τὸ τοῦ μουσικοῦ καὶ ἄλλα. Ὡσαύτως δὲ ἐνίσταται ὁ κ. Στεριάδης λέγων, ὅτι εἰς μόνον τοὺς φίλους αὐτοῦ ἀπηγόρευσεν ἡ Στρατιωτικὴ Ἀρχὴ νὰ μὴ φέρωσι ῥάβδους, καὶ ὅτι εἰς τοὺς ἡμετέρους ἐπέτρεψε τοῦτο. Εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι τοιαύτη τις διαταγὴ ἐξεδόθη, ἀλλ’ αὕτη ἦτο γενικὴ καὶ ἐφηρμόσθη εἰς ἅπαντας· μάλιστα δὲ νύκτα τινὰ συνέλαβον φίλον ἡμῶν, τὸν πρώην Δήμαρχον Τασῆν Ἐφέντην, ἐν συνοδίᾳ βαδίζοντα καὶ μὲ φανὸν μεταβαίνοντα εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, τὰ ὄργανα τῆς Στρατιωτικῆς Ἀρχῆς, παρὰ τοῦ ὁποίου ἀφῄρεσαν βίᾳ ῥάβδον τινὰ μικρὰν, τὴν ὁποίαν ἔφερε, καὶ ἔσπασαν αὐτὴν, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξύβρισαν αὐτὸν, ἕνα δέ τινα μάλιστα τῶν τῆς συνοδίας καὶ ἐξυλοκόπησαν ἀνηλεῶς. Πρὸς τούτοις ἐνίσταται ὁ κ. Στεριάδης λέγων, ὅτι ἡ Στρατιωτικὴ Ἀρχὴ διέλυσε συνοδίαν, ἡ ὁποία συνώδευε τὸν κ. Ζαρίμπαν ἐκ Δομοκοῦ εἰς Φάρσαλα ἐρχόμενον. Ὤ! οἵα διαστροφὴ τῆς ἀληθείας! Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι βουλευταὶ, νὰ διηγηθῶ ὑμῖν σπαραξικάρδιον γεγονὸς, λαβὸν χώραν ἐν Φαρσάλῳ, τὸ ὁποῖον ἀσυστόλως παρεμόρφωσεν ὁ ἐνιστάμενος πρὸς τὸ συμφέρον αὑτοῦ. Τέσσαρας λοιπὸν ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν συνοδία ἐξ ἑτεροδημοτῶν Βλάχων καὶ Σαρακατσαναίων ὀρειβίων ἐμμίσθων, ποιμένων ὄντων, συνώδευε τὸν κ. Ζαρίμπαν ἐρχόμενον ἐκ Δομοκοῦ εἰς Φάρσαλον· τὴν αὐτὴν δὲ ἡμέραν ἐπέστρεφον καὶ ἐγὼ εἰς Φάρσαλον ἐκ τῆς περιοδίας, τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἰς Δομοκὸν, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν πόλιν πρὸ τοῦ κ. Ζαρίμπα. Προτοῦ δὲ νὰ φθάσω εἰς αὐτὴν ἐξαπέστειλα φίλον μου τινὰ ἔφιππον, ἵνα κάμῃ γνωστὸν τοῦτο εἰς τοὺς πολίτας, οἵτινες μαθόντες τὴν ἄφιξίν μου, ἐπειδὴ ἦτο ἡμέρα Τρίτη γενικῆς ἀγορᾶς καὶ ἦσαν πάντες συνηθροισμένοι ἐκ τῶν χωρίων εἰς τὴν πόλιν, ἐξῆλθον ἀθρόοι, ὡς εἶχον, εἰς προϋπάντησίν μου. Ἀφοῦ δ’ ἐγένετό μοι ἡ δεξίωσις μικρόν τι ἔξωθεν τῆς πόλεως, μετὰ ταῦτα συνήλθομεν εἰς τὴν πόλιν ἔνθα προσεφώνησέ μοι τις τῶν φίλων ἰατρὸς, πρὸς ὃν ἀπήντησα εἰπὼν τὰ δέοντα, ὑποσχεθεὶς δὲ συνάμα ὅτι μετὰ ταῦτα θὰ ἐκθέσω διὰ μακρῶν τὸ πρόγραμμά μου. Μετὰ δὲ ταῦτα μετέβην εἰς τὴν οἰκίαν μου, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐπὶ μικρὸν ἀναπαυθεὶς, εἶπον πρός τινα τῶν συγγενῶν μου νὰ κάμῃ γνωστὸν εἰς τοὺς φίλους ἡμῶν νὰ συναθροισθῶσιν ἐν τῇ αὐλῇ τῆς οἰκίας μου πάντες, ἵνα ὁμιλήσω πρὸς αὐτούς. Τούτου δὲ γενομένου καὶ συναθροισθέντων πάντων τῶν παρατυχόντων ἐκεῖ ἡμετέρων φίλων, ἠρξάμην ἐνώπιον αὐτῶν νὰ ἐκθέτω τὸ πρόγραμμά μου, ὅτε αἴφνης ἠκούσθησαν ζητωκραυγαὶ, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἔδραμον οἱ φίλοι ἡμῶν πρὸς τὴν θύραν τῆς αὐλῆς ἐκ περιεργείας, ἵνα ἴδωσι τί ἐγίνετο. Ἕνεκα δὲ τούτου ἐδέησε νὰ διακόψω τὴν ὁμιλίαν μου καὶ εἴπω πρὸς τοὺς φίλους νὰ ἐπιστρέψωσιν, ἀφοῦ κλείσωσι καλῶς τὴν θύραν τῆς αὐλῆς, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἐγένετο. Ἐξηκολούθησα δὲ τὴν ὁμιλίαν μου, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἠναγκάσθην καὶ πάλιν νὰ διακόψω αὐτὴν ἑκὼν ἄκων, διότι ἡ συνοδία τοῦ Ζαρίμπα καὶ Στεριάδου, φθάσασα εἰς τὴν οἰκίαν ἡμῶν, ἀντὶ νὰ διέλθῃ καὶ μεταβῇ εἰς τὴν τοῦ Στεριάδου, γειτονικὴν οὖσαν, ἔστη καὶ ἐν τῷ ἅμα ἤρξατο χειρῶν ἀδίκων βάλλουσα τὴν οἰκίαν μου διὰ λίθων ὀγκωδεστάτων, οἵτινες ἐῤῥίπτοντο ὡσεὶ χάλαζα, ἐξ ὧν ἐθραύσθησαν θύραι, παράθυρα, ὕαλοι καὶ κέραμοι τῆς οἰκίας μου. Ἐπληρώθη δὲ ἡ αἴθουσα λίθων, ὡς καὶ ἅπας ὁ χῶρος τῆς αὐλῆς· διότι εἰσελθόντες οἱ περὶ τὸν Ζαρίμπαν καὶ Στεριάδην εἴς τινα παρακειμένην οἰκίαν, ἐλιθοβόλουν τὴν ἡμετέραν καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ πανταχόθεν, τῶν ἡμετέρων ἀδυνατούντων νὰ ἐξέλθωσιν. Ὁ δὲ ἀδελφὸς τοῦ Στεριάδου ἐκ τῆς ἀπέναντι οἰκίας τοῦ Ὀθωμανοῦ Χατζῆ Ἀλῆ Βέη ἐφώνει στεντορείῳ φωνῇ νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸν λιθοβολισμὸν μέχρις ἐξοντώσεως ἡμῶν. Ἐγὼ δὲ, ἵνα σωθῶ, ἐκλείσθην ἔν τινι δωματίῳ τῆς οἰκίας μου, τὸ ὁποῖον ἐχωρίζετο ἀπὸ τῆς αἰθούσης διὰ χωρίσματος ἁπλοῦ καὶ ἑτοιμοῤῥόπου, καὶ τὸ ὁποῖον παρ’ ὀλίγον νὰ διατρήσωσιν οἱ λίθοι, οἱ ῥιπτόμενοι, καὶ μὲ φονεύσωσι. Τρὶς δὲ ἐπυροβόλησαν κατ’ ἐμοῦ. Κατὰ τὸν λιθοβολισμὸν δὲ ἐπληγώθη κατὰ τὴν κεφαλὴν καὶ ἔμεινεν ἡμιθανὴς εἷς ἀνεψιός μου, τοῦ ὁποίου ὑπάρχει καὶ ἔκθεσις ἰατρικὴ, καὶ πολλοὶ ἄλλοι βαρέως. Τῆς τοιαύτης δὲ ἀγρίας ἐπιθέσεως καὶ καταστροφῆς ὑπάρχει καὶ ἔκθεσις τοῦ Εἰρηνοδίκου Φαρσάλων, τὸν ὁποῖον ἐγὼ δι’ ἐγγράφου αἰτήσεώς μου ἐκάλεσα εἰς τὸν οἶκον, ὅπως ἐξ ἀντικειμένου λάβῃ γνῶσιν τῶν πραγμάτων καὶ κάμῃ τὴν ἔκθεσιν. Τὴν αὐτὴν δὲ τύχην ἔσχε καί τις παρακειμένη φιλικὴ οἰκία. Διατείνεται δὲ πρὸς τούτοις, κύριοι Βουλευταὶ, ὁ ἐνιστάμενος ὅτι οἱ ἡμέτεροι ἔφερον ταινίας λευκὰς, προδίδοντες οὕτω τὸ μυστικὸν τῆς ψήφου· ἀλλὰ μήπως οἱ φίλοι τοῦ ἐνισταμένου δὲν ἔφερον ὁμοίας ἐρυθράς; μήπως δὲν εἶχον ἐρυθρὰν σημαίαν, ὑφ’ ἣν συνήρχοντο εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς; μήπως δὲν εἶχεν ὁ Στεριάδης ὑψωμένην τὴν Ὀθωμανικὴν σημαίαν ἀπέναντι τῆς οἰκίας αὑτοῦ ἐπί τινος φιλικῆς οἰκίας, ὑφ’ ἣν συνεσπειροῦντο καὶ συνευθύμουν ἐπὶ εἴκοσι καὶ πλέον συνεχεῖς ἡμέρας Ὀθωμανοὶ δαπάναις τοῦ Στεριάδου αὑτοῦ; Ἐν δὲ τῷ τμήματι Δομοκοῦ, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησε τὸ προεξελεγκτικὸν Τμῆμα ἐντελῶς ἄμεμπτον καὶ ἐπεκύρωσεν, ἡ ἐπιτευχθεῖσα μικρὰ πλειονοψία ἐκ μέρους τῶν ἀντιθέτων δὲν πρέπει ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸν ἐνθουσιασμὸν καὶ τὴν ἀγάπην τῶν ἐκλογέων πρὸς αὐτοὺς, ἀλλ’ εἰς τὰ παράνομα μέσα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἠλλοιώθη ὁλοσχερῶς ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων· διότι καὶ εἰς ἄλλα χωρία τοῦ Δήμου Μελιταίας καὶ μάλιστα εἰς τὸ χωρίον Χιλιαδοῦ ἔδωκε χρήματα ὁ κ. Στεριάδης φανερὰ, ἵνα ψηφίσωσιν οἱ κάτοικοι ὑπὲρ αὐτῶν. Τὴν δωροδοκίαν δὲ ταύτην κατηγγείλαμεν ἡμεῖς μεμαρτυρημένην καὶ ἀποδεδειγμένην. Αὐτὸς δ’ οὗτος ὁ κ. Στεριάδης ἔπεμψε φίλον τινὰ αὑτοῦ πρὸς τὸν Ἀνθυπομοίραρχον κ. Ξενοφῶντα Λαπαθιώτην, δι’ οὗ ἀπεπειράθη διὰ παντοίων μέσων νὰ δωροδοκήσῃ τοῦτον διὰ τριακοσίων Ὀθωμανικῶν λιρῶν, ἵνα ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸ πεδίον τῶν παρεκτροπῶν εἰς τὸν κ. Στεριάδην. Ἀλλ’ ὁ κ. Λαπαθιώτης ἀπέκρουσε τὴν πρότασιν καὶ ἀπέπεμψε τὸν φίλον τοῦ κ. Στεριάδου. Λοιπὸν ἐξ ἁπάντων, κύριοι βουλευταὶ, τί ἀποδεικνύεται; Ὅτι ἡμεῖς διεθέσαμεν παράνομα μέσα πρὸς ἐπιτυχίαν ἡμῶν ἢ ὁ κ. Στεριάδης, ὁ ὁποῖος, ἂν καὶ, ὡς λέγει, διατελῶν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς στρατοκρατίας διέπραξε τοιαῦτα, περὶ ὧν ἀνωτέρω ἐγένετο λόγος; Τί ἆρά γε θὰ ἔπραττεν, ἐὰν ἀφίετο ἐλεύθερος; Ἐξ ἁπάντων δὲ τούτων, κύριοι βουλευταὶ, ἀποδεικνύεται ὅτι οὐδεμία τῶν ἐνστάσεων τοῦ κυρίου Στεριάδου ἔχεται ἀληθείας, ἀλλὰ πᾶσαι ἐδημιουργήθησαν διὰ νὰ προσβάλωσι τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, ἵνα γείνῃ νέα ψηφοφορία καὶ ἐπιτύχῃ ὁ κ. Στεριάδης μετὰ τοῦ κυρίου Ζαρ’ μπὰ, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε πρέπει νὰ ἐλπίζωσιν οὐδὲ κατ’ ὄναρ νὰ ἴδωσι. Τελευταῖον δὲ διατείνεται ὁ ἐνιστάμενος, ὅτι ἀπεκλείσθησαν τετρακόσιοι πεντήκοντα ψηφοφόροι. Ἀλλ’ ἔκ τε τῶν καταλόγων καὶ τῶν στατιστικῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους προσήγαγεν ὑμῖν ὁ προαγορεύσας πρώην ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς κύριος Λομβάρδος, τί ἀποδεικνύεται; ἀπεκλείσθησαν ἢ ἀνεχώρησαν οὗτοι, ὄντες ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον Τοῦρκοι; Λοιπὸν δὲν εἶνε ψευδέστατα πάντα ταῦτα; Ταῦτα, κύριοι βουλευταί, εἶχον ἐν ὀλίγοις νὰ εἴπω, εἰς τὴν ἐκτίμησιν δὲ ὑμῶν ἐναπόκειται ν’ ἀποφασίσητε νὰ ἐπικυρώσητε ἢ νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν ἡμῶν.

§56ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπῆρξα μέλος τοῦ Τμήματος καὶ πρέπει νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἡμεῖς ἐν τῷ Τμήματι, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, πάντες μίαν ἐξεδηλώσαμεν γνώμην ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐκλογή, περὶ ἧς δύναται νὰ γείνῃ λόγος δι’ ἀκυρότητα, εἶνε ἡ ἐκλογὴ αὕτη. Πάντες μετὰ φρίκης ἠκούσαμεν ὅσα ἐν τῷ Τμήματι ἀνεπτύχθησαν, μηδὲ τοῦ κυρίου Λομβάρδου ἐξαιρουμένου, καὶ ἠπόρησα σήμερον, ὅταν εἶδον αὐτὸν οὐχὶ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον μᾶς ἔλεγε χθὲς ὁ κ. Ρόκος, ἀλλὰ τὸν Λομβάρδον ἐκεῖνον, ὅστις ἐξέσπασε διὰ νὰ μᾶς ὑπενθυμίσῃ ὁποῖος ὑπῆρξε καὶ διὰ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων καὶ ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ γείνῃ κἂν λόγος, δύναται νὰ στήσῃ πύργον Βαβυλῶνος. Μίαν γνώμην ἐξέφερε τὸ Τμῆμα καὶ ταύτην μὲ μεγάλην ἐπιείκειαν. Ἔπρεπε νὰ προτείνωμεν τὴν ἀκυρότητα τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ σεβασθέντες τὴν Βουλήν, τοὺς μὲν γενικοὺς λόγους περὶ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν ἀπεμακρύναμεν, τοὺς δὲ ἰδιαιτέρους λόγους τῆς μὴ ἐγκαταστάσεως τοῦ κ. Δημολιούλια ἐγκαταλείψαμεν ἐξ ἐπιεικείας καὶ μόνον. Μίαν πρότασιν παμψηφεὶ ἐκάμαμεν, ν’ ἀποστείλωμεν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα ἐκ τοῦ πλησίον, ὑπῆρξε δὲ τότε ἄφωνος ὁ κ. Λομβάρδος (θόρυβος).

§57ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐνθυμεῖσθε, κύριε Πετούση.

§58ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ἤμην δὲ ἐγὼ τὸ μέλος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ἐν τῷ Τμήματι, ὅτι ὅπου ἀκούετε, ὅτι τὸ ξίφος τῶν ἀξιωματικῶν θραύεται ἐπὶ τῶν κεφαλῶν τῶν πολιτῶν, μὴ μακρηγορεῖτε, μὴ σκέπτεσθε πολύ, διότι ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι χωρὶς νὰ τσακισθοῦν αἱ κεφαλαὶ τῶν Ζακυνθίων ἄλλοτε, ἠδυνήθη ὁ κ. Λομβάρδος πολλοὺς ἀξιωματικοὺς ἐντίμους τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἴσως διὰ μικρὰ παραπτώματα, νὰ καταστήσῃ δυστυχεῖς καὶ πένητας. Ἓν μόνον λέγω λοιπόν, ὅτι Τμῆμα, τὸ ὁποῖον ὁμοφώνως ἀπεφάσισε περὶ ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι Τμῆμα, τὸ ὁποῖον παρέβλεψε πολλὰς καὶ εἰς αὐτὴν καὶ εἰς ἄλλας ἐκλογὰς ἐνστάσεις ἐπιεικείας χάριν, τὸ Τμῆμα αὐτὸ πρέπει μετ’ εὐμενείας νὰ τὸ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην του.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν παραδέχεται τὴν γνώμην τοῦ Τμήματος δηλαδὴ ἐπικυρωτικὴν διὰ τοὺς τρεῖς Δήμους καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τρεῖς νὰ σταλῇ Ἐπιτροπή. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τοῦ Τμήματος παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12, 40′