1885.06.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19

Τῆς 6 Ἰουνίου 1885.

(Πέμπτη)

Ὥρα 7 Π. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνω καὶ πάλιν, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν παρατήρησιν, ὅτι, ἀντὶ τῆς 7 ὥρας, καθ’ ἣν εἴπομεν νὰ συνερχώμεθα, εἶναι ἤδη 8½. Πρέπει τοὐλάχιστον εἰς τὰς 8 νὰ γίνεται πλήρης ἡ Βουλή. Ἐὰν μέχρι τῶν 8 δὲν γίνῃ ἀπαρτία, τότε θὰ λύεται ἡ συνεδρίασις καὶ θὰ δημοσιεύωνται τὰ ὀνόματα τῶν ἀπόντων. Θέλετε νὰ γίνῃ τοῦτο;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης, ἡ ὁποία διεκόπη χθές. Ὁ κύριος Τριγώνης ἔχει τὸν λόγον.

§4Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Μετὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Τρίτης, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ὅτι τὰ 2 καὶ 2 κάμνουσιν οὐχὶ 4 ἀλλὰ 5, ἔρχονται σήμερον θέλοντες νὰ καταῤῥίψωσιν εἰς τὸν βόρβορον τὸ ἀξίωμα τῆς Βουλῆς, καὶ ἀπαιτοῦσιν ὅπως μετὰ ὀρμαθὸν ἐὰν καὶ ἐὰν ἀφαρπάσωσι τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς πρὸς ἀκύρωσιν ἐκλογῆς νομίμου καὶ δικαίας, τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης. Τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι ἡ Βουλὴ δικάζει ὡς Πολιτικὸν Σῶμα τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν ἐγένετο κατάχρησις, ἥτις ὑπερέβη τὰ θεμιτὰ ὅρια, καὶ ἥτις ἑπομένως πρέπει νὰ παύσῃ. Ἡ Βουλὴ τῷ ὄντι δικάζει ὡς Πολιτικὸν Σῶμα, διότι δὲν ὀφείλει δικανικῶς καὶ κατὰ τύπους νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ἀποφάσεις της· προκειμένου ὅμως νὰ ἐκφέρῃ ἀπόφασιν, πρέπει νὰ ἔχῃ πεποίθησιν, ἥτις εἶναι ἡ ἀσφαλεστέρα ἐγγύησις τῆς δικαιοσύνης. Ὁ δικαστὴς βουλευτὴς πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς φῶς τὸν ἠθικὸν νόμον καὶ ὡς ὁδηγόν του τὴν ἰδίαν του συνείδησιν· εὑρίσκει δὲ στήριγμα ἀσφαλὲς τῆς πεποιθήσεώς του τὸ καθῆκον, ὅπερ τῷ ἐπιβάλλει ἡ θέσις του. Εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ δικαστοῦ ἑπομένως ἐνεργοῦσι δύο δυνάμεις, ὁ ἔρως τῆς ἀληθείας, ἔμφυτος παρὰ παντὶ ἀνθρώπῳ, καὶ τὸ καθῆκον τῆς βεβαιώσεως τῆς ἀληθείας, ὅπερ τῷ ἐπιτάσσει τὸ ἀξίωμά του. Πολὺ ὀρθῶς ἐλέχθη, ὅτι ἡ Βουλὴ δικάζει ὡς ὁρκωτικὸν δικαστήριον, ἀλλὰ μὴ νομίσητε, ὅτι τὸ ὁρκωτικὸν δικαστήριον ἔχει τὴν παντοδυναμίαν νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων· τὴν παντοδυναμίαν του φράττουσιν οἱ νόμοι καὶ αἱ ἀρχαὶ τοῦ αἰωνίου δικαίου. Καὶ λαμβάνω τὸν λόγον, κύριοι, ὑπὲρ πολιτικῶν ἀντιθέτων, μὲ θυσίαν κομματικοῦ συμφέροντος, διὰ νὰ καταδείξω ὁποίαν ὁδὸν πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν, ὡς Σῶμα Πολιτικὸν μὲν, ἀλλ’ ἐνεργοῦν καθαρῶς δικαστικὰ καθήκοντα, εἰς τὸ ἔργον τὸ ἐξελεγκτικόν· διότι καὶ ἐγὼ αὐτὸς, κύριοι, ἐν τῷ προσώπῳ μου ᾐσθάνθην τὴν κατάχρησιν τῶν αὐθαιρέτων ἀποφάσεων κατὰ τὰς παρελθούσας ἐξελέγξεις, προερχομένων ἐκ πνεύματος οὐχὶ καθαρῶς δικαστικοῦ, οὐδ’ ἐκ πνεύματος κἂν καλῶς ἐννοουμένου πολιτικοῦ, ἀλλ’ ἐξ ἐπιθυμίας αὐθαιρέτου πρὸς κορεσμὸν φατριαστικοῦ συμφέροντος. Ἔπαθον δὲ, διότι, ὡς πολλοὶ ἐνθυμοῦνται ἴσως, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Περίοδον, καὶ διὰ νὰ ἀποκλεισθῶ τοῦ Βουλευτηρίου ἀνετράπησαν ἄρδην δυνάμει τοῦ δόγματος τούτου τῆς αὐθαιρισίας δύο ἄρθρα τοῦ Συντάγματος, τὸ 71 καὶ 72. Ἐθεωρήθη ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ Διαλέτη, βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Τριχωνίας ἐν ἐνεργείᾳ ὄντος ἀξιωματικοῦ, ἂν καὶ οὐδ’ ἐζήτησεν, οὐδ’ ἔλαβε συνταγματικὴν ἄδειαν. Καὶ ὅταν κατόπιν προεβιβάσθη οὗτος κατ’ ἐκλογὴν, καὶ πάλιν τότε ἡ Βουλὴ παρεδέχθη διὰ σοφιστικῶν ἐπιχειρημάτων, ὅτι δὲν ἦτο ἀποβλητέος τοῦ Βουλευτηρίου ὁ κ. Διαλέτης, διότι δῆθεν εἰς ἀνώτερον ἀξιωματικὸν ὁ προβιβασμὸς γίνεται πάντοτε κατ’ ἐκλογὴν, καὶ οὐχὶ κατ’ ἀρχαιότητα, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν εἰς αὐτὸν τὸ 72 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Καὶ τίς δὲν ἐνθυμεῖται τὴν ἐκλογὴν Βάλτου κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Περίοδον ἀκυρωθεῖσαν πρὸς ἁπλῆν ἐπίδειξιν τῶν κομματικῶν δυνάμεων, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ αὐτοῦ πολιτικοῦ δόγματος, ἀφοῦ δύο ἐπιτροπεῖαι σχηματισθεῖσαι ἐκ τῶν ἐκλεκτοτέρων πολιτικῶν φίλων τῆς μερίδος τοῦ κ. Τρικούπη ἀπέτυχον, μὴ δυνηθεῖσαι νὰ καταπείσουν τὸν ἀληθῆ ἱππότην Γρίβαν νὰ συναινέσῃ ὅπως ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου χρησιμεύσῃ ὡς βάσις ἀνταγωνισμοῦ τῶν κομμάτων, ἐστράφησαν εἰς τὴν γειτονικὴν ἐκλογὴν Βάλτου, καὶ εὑρόντες τὸ πεδίον πρόσφορον ὡς ἐκ τῆς ἐν αὐτῇ μετοχῆς ἑνὸς τῶν τότε Ὑπουργῶν, τοῦ φίλου μου κ. Βαλτινοῦ, προέβησαν εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς διὰ τὸν μόνον λόγον, ὅτι δυνατὸν ἦτο νὰ ἐπιδράσωσι τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων οἱ συγκεντρωθέντες ἐκεῖ στρατιωτικοὶ ἐκλογεῖς τῆς Ἐπαρχίας. Εἰς δύω, κύριοι, κατηγορίας διαιροῦνται ἅπαντα τὰ παράπονα τῶν κατὰ τῆς νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης ἐνστάσεων. Πρῶτον εἰς Κυβερνητικὰς ἐπεμβάσεις, καὶ δεύτερον εἰς δωροδοκίας, γενομένας πρὸς διαφθορὰν τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων. Καὶ ποῖαι, κύριοι, ἦσαν αἱ ἐπεμβάσεις, ἢ μᾶλλον ποῖα τὰ γεγονότα, ἐκ τῶν ὁποίων συνάγεται ἡ ἐπέμβασις; διότι ἄλλος ἄλλην δύναται νὰ δίδῃ ἔννοιαν εἰς τὰ αὐτὰ γεγονότα καὶ νὰ ἀνευρίσκῃ ἐπέμβασιν κυβερνητικὴν ἐκεῖ, ὅπου μόνον φιλοφροσύνη ἢ κοινωνική τις σχέσις μαρτυρεῖται, τῆς ὁποίας ἡ ἐξέλεγξις διαφεύγει τὸ σοβαρὸν ἔργον τῆς Βουλῆς. Ἀναφέρουσιν, ὅτι εἷς δημόσιος εἰσπράκτωρ καὶ ὁ Τοῦρκος πρόξενος ἐθεάθησαν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας· ὅτι ὁ Νομάρχης, ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Φρούραρχος συνανεστρέφοντο μόνον τὸν κ. Καραπάνον, συμπεριεπάτουν μετ’ αὐτοῦ, ἐξετέλουν ὁμοῦ κοινωνικὰ καθήκοντα, παρευρεθέντες μετ’ αὐτοῦ εἰς γάμον κόρης Ἰσραηλίτιδος, ἐν ἑνὶ λόγῳ ἐπεδείκνυον καταδήλως τὴν πρὸς τὸν κ. Καραπάνον φιλίαν καὶ συμπάθειάν των· ὅτι ὁ Νομάρχης ἐπετίμησε τὸν Δήμαρχον, ἀνήκοντα εἰς τοὺς ἀντιθέτους, διὰ τὰς ὑπὲρ τῶν ἀποτυχόντων ἐνεργείας του. Ταῦτα, κύριοι, εἶναι τὰ γεγονότα, ἐφ’ ὧν ἐστήριξαν Κυβερνητικὰς ἐπεμβάσεις. Ἀλλὰ τοιαῦτα γεγονότα ἐπ’ ἄπειρον ἠδύναντο νὰ αὐξήσωσι, καὶ τοιαῦτα γεγονότα εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς τοῦ Κράτους ὑπῆρξαν, καὶ ὅμως εἰς τὰς λοιπὰς ἐκλογὰς δὲν ἀναφέρονται ὡς αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ ἐπιδράσαντα τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων, ἀλλὰ καθ’ ὅσον προσετίθετο καὶ θετικὴ ἐνέργεια ἔχουσα τὴν δύναμιν νὰ ἐπιδράσῃ τοῦ φρονήματος αὐτῶν. Καὶ ἐννοῶ, κύριοι, τοὺς γνωμοδοτοῦντας τὴν ἀκύρωσιν ὅλων τῶν ἐκλογῶν, καθ’ ἃς ἀνεδείχθησαν βουλευταὶ φίλοι τῆς πεσούσης Κυβερνήσεως, διότι οὗτοι εἶναι συνεπεῖς τοὐλάχιστον οἱ ἐπιδιώκοντες τὴν ἀκύρωσιν καὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης. Ἀλλ’ ὁ μὴ ἀποδεχόμενος τὴν γνώμην αὐτῶν ἄλλως πρέπει νὰ μορφώσῃ τὴν πεποίθησίν του. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω γεγονότων, κύριοι, ἓν ἀληθὲς συμπέρασμα συνάγεται. Συνάγεται ὅτι ὁ κ. Καραπάνος μετὰ τῶν συνυποψηφίων του ἦσαν Ὑπουργικοὶ ὑποψήφιοι. Ἀλλὰ καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ παρ’ ἅπασι τοῖς Κράτεσι δὲν ἐθεωρήθη ἐλάττωμα τῆς ἐκλογῆς ἡ ἐκ τῶν προτέρων γνῶσις τῆς Κυβερνητικῆς ὑποψηφιότητος καθ’ ἑαυτήν. Μάλιστα παρ’ ἡμῖν, καὶ ἰδίως κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς, ὑπῆρχε καὶ πολιτικὸν συμφέρον τοῦ διαχωρισμοῦ τῶν ὑπουργικῶν ἀπὸ τῶν ἀντιπολιτευομένων ὑποψηφίων. Καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον πάντες εἰργαζόμεθα καὶ ἡ ἐπίσημος τότε Ἀντιπολίτευσις. Δὲν ἔχομεν λόγους νὰ εἴμεθα δυσηρεστημένοι ἐκ τῆς τοιαύτης καταφανοῦς διαιρέσεως κατὰ τὰς ἐκλογάς: διότι εἰς τὸν καταδήλως ἐπελθόντα χωρισμὸν τῶν ὑποψηφίων εἰς κυβερνητικοὺς καὶ ἀντιπολιτευομένους ὀφείλεται ἡ νίκη ἡμῶν κατὰ μέγα μέρος. Καὶ θὰ εἴμεθα σήμερον ἀντιφατικοὶ νὰ δυσανασχετῶμεν κατὰ γεγονότων, τὰ ὁποῖα ὑπεβοήθησαν τὸν σκοπόν μας· διότι τοιαῦτα εἶναι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρουσιν, ὅπως ἀποδείξωσι Κυβερνητικὰς ἐπεμβάσεις κατὰ τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης. Καὶ ἂν θελήσωμεν, κύριοι, νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς σχετικῆς ἀξίας τῶν μέσων, ἅπερ ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν ἐπιῤῥοὴν ἐπ’ αὐτῆς τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων, θέλομεν εὕρει ὅτι ἡ τέως Ἀντιπολίτευσις, παλαίουσα κατ’ ἐπιληψίμου πολιτικοῦ συστήματος, ὅπερ ἐξεπροσώπει ἡ πεσοῦσα Κυβέρνησις, κατὰ τῆς σπατάλης, κατὰ τῶν καταθλιπτικῶν καὶ ἀδίκων φόρων, δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ προσέξῃ εἰς τὰς σχέσεις καὶ τὴν ἐξωτερικὴν ἐπίδειξιν ὑπαλλήλων τινῶν ἀποζώντων ἐκ τοῦ ἱδρῶτος καὶ ἐκ τοῦ ὑστερήματος τοῦ λαοῦ. Καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, κύριοι, ὅτι καὶ ἐν Ἄρτῃ ὁ κυβερνητικὸς Καραπάνος θ’ ἀπετύγχανεν ὡς καὶ ἀλλαχόθι ἄλλοι ὁμοφρονοῦντες ἀπέτυχον, ἂν ὑπῆρχεν ἀπέναντί του καθαρὸς ἀντιπολιτευόμενος συνδυασμὸς καὶ ἀνεγνωρισμένος ὡς τοιοῦτος. Ὁ κ. Παχύς, ὁ ἐμφανισθεὶς ὡς ἀντιπολιτευόμενος κατὰ τὰς τελευταίας στιγμὰς τῶν ἐκλογῶν, εἶχεν ἐν τούτοις καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον προηγήθη αὐτῶν, ἀκολουθήσει τὰς πολιτικὰς ἀτασθαλίας τῆς Κυβερνήσεως Τρικούπη. Μόνον εἰς μίαν ψηφοφορίαν εἶχε καταψηφίσει τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦτο ἐγένετο, διότι ὁ κ. Παχὺς εἶχε πεισθῆ τότε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἡττηθῆ. Ἀλλὰ τὴν ἐπαύριον ἀκόμη τῆς ἥττης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μὴ ἐπελθόντος τοῦ ἀναμενομένου ἀποτελέσματος, ἔφυγεν εἰς Ἰταλίαν, ἐπανελθὼν μόνον κατὰ τὰς ἐκλογάς. Δὲν ἦτο λοιπὸν πράγματι ἀντιπολιτευόμενος ὁ κ. Παχύς, ἀλλ’ ἦτο κατ’ ἀνάγκην τοιοῦτος. Καὶ ὁ λαὸς δὲν ἀδιαφορεῖ εἰς τὰ πράγματα, ἀλλ’ ἀνερευνᾷ τὴν καθαρῶς οὐσίαν τοῦ ἀντιπροσώπου του. Καὶ πῶς ἠθέλατε νὰ δώσωσι πίστιν οἱ τῆς Ἄρτης ἐκλογεῖς εἰς τὴν ὑποψηφιότητα τοῦ κ. Παχὺ ὡς ἀντιπολιτευομένου κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ὅτι θὰ ἦτο πράγματι τοιοῦτος, ὅτι θὰ ἔμενε κατόπιν τοιοῦτος, ἀφοῦ ἐγίνωσκον ὅτι καὶ μετὰ τὴν καταδίωξιν τὴν ἀπηνῆ, τὴν ὁποίαν ὑπέστη οὗτος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη, φυλακισθεὶς ἀκόμη, συνετάχθη ἅμα ἀπαλλαχθεὶς καὶ ἐλθὼν εἰς Ἀθήνας πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ διώκτου του, εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Τρικούπη; Ἐδῶ λοιπὸν ἔγκειται ἡ ἀποτυχία τοῦ κ. Παχὺ καὶ οὐχὶ εἰς τὰς ἰδανικὰς ἐπεμβάσεις, αἵτινες ἐπλάσθησαν ἐξ ἀναξιολόγων γεγονότων μετὰ τὴν γνωσθεῖσαν ἀποτυχίαν τοῦ κ. Παχὺ ὡς βουλευτοῦ. Ἀλλ’ οὐδὲ αἱ περὶ δωροδοκίας ἐνστάσεις ἔχουσι πλειοτέραν βασιμότητα τῶν ὡς ἀνυποστάτων ἐξελεγχθεισῶν Κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων. Λέγουσιν ὅτι ἐγένετο δωροδοκία κατὰ τὴν διανομὴν τῶν ἐλεῶν τοῦ ἐν Ἄρτῃ φιλανθρωπικοῦ καταστήματος καὶ δωροδοκία τῆς κοινότητος τῆς Σκουληκαριᾶς. Περὶ τῆς δωροδοκίας τῆς ἀποδιδομένης εἰς τὰ ἐλέη τοῦ Φιλανθρωπικοῦ Σωματείου δὲν ποιῶ λόγον, διότι ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἀρκούντως ἀνέπτυξε ταύτην, ἀποδείξας δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων ὅτι διενεμήθη καὶ ἐφέτος τὸ αὐτὸ ποσὸν ἐλεῶν οἷον καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη, ἤτοι διενεμήθη εἰς τοὺς αὐτοὺς πτωχοὺς διὰ καταλόγου ἐπικυρωμένου παρὰ τοῦ Ἀδελφάτου καὶ τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς τοῦ Σωματείου. Ὡς πρὸς τὴν δωροδοκίαν τῶν Σκουληκαριωτῶν ἃς μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ ἐνιστάμενοι νὰ ἔχω διάφορον ἐκείνων γνώμην. Δωροδοκία εἶναι ὅταν ἄνευ δικαιώματος λαμβάνῃ τις δῶρον πρὸς ὡρισμένον σκοπόν, καὶ εἰδικώτερον δωροδοκία εἰς τοὺς ἐκλογεῖς εἶναι, ὅταν δίδῃ τὴν ψῆφόν σου ἀντὶ ὡρισμένου δώρου. Οὐδεὶς ἀρνεῖται ὅτι ἡ δωροδοκία εἶναι τὸ αἶσχος τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, ἀλλὰ πολὺ ἐξώγκωσαν τὰ ἀποτελέσματα οἱ ὁμιλήσαντες χθὲς κατ’ αὐτῆς συνάδελφοι, λησμονήσαντες ὅτι ὑπάρχουσι κατ’ αὐτῆς δύο ἰσχυρὰ προπύργια, ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας καὶ ἡ καθολικὴ ψηφοφορία. Λόγῳ τῆς μυστικότητος καὶ μετὰ τὴν δωροδοκίαν ὁ ἐκλογεὺς μένει ἐλεύθερος νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του, ἡ δὲ καθολικὴ ψηφοφορία εἶναι ὠκεανός, εἰς ὃν πᾶσαι αἱ ῥιπτόμεναι ἀκαθαρσίαι διαλύονται ἀμέσως, μηδὲν ἴχνος ἀφίνουσαι κατὰ τὴν εὐφυᾶ ἔκφρασιν τοῦ πολυκλαύστου καθηγητοῦ μου, τοῦ μεγάλου πατριώτου καὶ εὐεργέτου τῶν χωρικῶν Περικλέους Ἀργυροπούλου. Ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἀέναος ὑπηρεσία καὶ εὐποιία πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς ἐκ μέρους τῶν πολιτευομένων πρὸς προσέλκυσιν τῆς εὐγνωμοσύνης καὶ ἀγάπης αὐτῶν. Τί ἄλλο πράττομεν ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι δικηγόροι ὑποστηρίζοντες ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας δωρεὰν τὰς ποινικὰς ὑποθέσεις τῶν ἐκλογέων μας, καταβάλλοντες δὲ συνήθως ἐξ ἰδίων καὶ εἰς τὰς πολιτικάς των διαφορὰς τὰ ἀναγκαιοῦντα ἔξοδα; Τί πράττουσιν οἱ ἰατροὶ πολιτευόμενοι παρέχοντες δωρεὰν τὴν ἐπιστήμην των εἰς τοὺς πάσχοντας ἐκλογεῖς των; Ἢ οἱ κτηματίαι πολιτευόμενοι διευκολύνοντες εἰς τὰς ἐργασίας των τοὺς ἐκλογεῖς των καλλιεργητάς; Ποῖος δὲ διενοήθη ποτὲ νὰ χαρακτηρίσῃ τὰς πράξεις ταύτας ὡς δωροδοκίαν; ἢ μήπως μεταβάλλεται ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς δωροδοκίας, διότι αὗται γίνονται οὐχὶ κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην καὶ διηνεκῶς; Λέγουσιν ὅτι οἱ Σκουληκαριῶται θὰ κατεψήφιζον πάντες τὸν Καραπάνον, ἂν δὲν ἐπήρχετο ὁ γνωστὸς συμβιβασμός. Ἀλλὰ δύνασθε νὰ μὲ διαβεβαιώσητε περὶ τούτου; Καὶ ποίαν τούτου ἔχετε ἀπόδειξιν; Ποία ἡ βεβαιότης ὅτι ἐκ τῶν κατοίκων ἤθελον καταψηφίσει τόσοι, ὥστε ν’ ἀλλοιωθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς; καὶ ποία ἡ βεβαιότης ὅτι καὶ μετὰ τὰ συμβόλαια ταῦτα ἐψήφισαν ὅλοι οἱ ἐκλογεῖς οὗτοι καὶ πόσοι ἢ μέρος τῶν κατοίκων ὑπὲρ τοῦ Καραπάνου; Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας εἶναι τὸ ἰσχυρὸν προπύργιον κατὰ τῆς δωροδοκίας, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀνωτέρω λόγων, μήπως ἔχομεν κἂν ἴχνος δωροδοκίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Δωροδοκία ὑπάρχει, ὅταν πλάττωνται διάφορα πρὸς κάλυψιν ἀθεμίτου πράξεως· ἀλλ’ ὅταν ἔχετε βεβαιωμένον ὅτι ἐπὶ εἰκοσαετίαν ὅλην ὑφίστατο ἡ διαφορά, ἡ καταργουμένη διὰ τῶν συμβολαίων μεταξὺ τῶν κατοίκων Σκουληκαριᾶς καὶ Καραπάνου, δύνασθε νὰ εἴπητε εὐσυνειδήτως ὅτι διαφορὰ δὲν ὑπῆρχεν, ὅτι τὰ συμβόλαια καλύπτουσιν εἰκονικῶς ἀθέμιτον πρᾶξιν, ἢ μήπως νομίζετε ὅτι μεταβάλλεται ὁ χαρακτὴρ τῆς πράξεως, διότι συνέπεσε νὰ γίνῃ αὕτη ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν; Ἐὰν διὰ τῆς πράξεως ταύτης ὠφελήθη τυχὸν ὁ Καραπάνος, δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι ἡ πρᾶξις δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν λόγον φέρει τὰ στοιχεῖα τῆς δωροδοκίας; Ἀλλὰ καὶ δὲν πρόκειται περὶ καθαρᾶς ὠφελείας τοῦ Καραπάνου, πρόκειται περὶ ἀποφυγῆς μόνον βλάβης πολιτικῆς παρ’ ἐκείνων εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἀνεγνωρίζοντο τὰ ἐκ τῆς ὑποθέσεως ταύτης δίκαιά των. Ταῦτα τὰ δίκαια ἀνεγνώρισεν ὁ κ. Βαρζέλης διὰ τοῦ γενομένου συμβιβασμοῦ ἔστω καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀπειλουμένην βλάβην. Ἀλλ’ ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δικαίου ὁπωσδήποτε καὶ ἂν γίνηται, ἐξ οἱουδήποτε λόγου καὶ ἂν προέρχεται, οὐδέποτε δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ δωροδοκία. Καὶ ἐνθυμήθητε, κύριοι, ποίας ἐλπίδας ἐστήριξεν ἐφ’ ἡμῶν ὁ λαός, ἐλπίδας ἀνορθώσεως ὄχι μόνον τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐσωτερικῆς ἐν γένει διοικήσεως τοῦ τόπου, πρὸ παντὸς δὲ ἐπὶ τοῦ στοιχείου ἐκείνου, ἐφ’ οὗ στηρίζονται αἱ ἰδέαι τῆς δικαιοσύνης. Νῦν πρέπει νὰ φανῶμεν ὅτι σεβόμεθα ταύτην καὶ ὅτι αὕτη ἔσται ὁ πρῶτος ἡμῶν ὁδηγὸς εἰς τὰς ἀποφάσεις μας. Ἐπειδὴ τὸ πρῶτον ἔργον τῆς Βουλῆς εἶνε καθαρῶς δικαστικόν, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ δείξωμεν ὅτι τὸ πρῶτον βῆμα ἡμῶν εἶνε ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Εὐτυχῶς ἔχομεν εὐρὺ στάδιον πρὸ ἡμῶν, ὅπως καταδείξωμεν τὰ ἐλαττώματα τοῦ πεσόντος συστήματος. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ὑποκλέψωμεν ἐκ τοῦ καθαρῶς δικαστικοῦ ἡμῶν ἔργου στοιχεῖα πρὸς καταπολέμησιν τοῦ συστήματος ἐκείνου· δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀκυρώσωμεν ἐκλογὰς καὶ νὰ ἀποκόψωμεν ἐκ τοῦ ἀντιπάλου κόμματος ἕνα ἢ δύο φίλους. Αἱ τάξεις τῆς Συμπολιτεύσεως εἶναι πυκναὶ καὶ πυκνοτέρας θὰ καταστήσῃ ταύτας ἡ πεποίθησις, ἣν θὰ ἐμπνεύσωμεν διὰ τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ δικαίου, ἐξ οὗ θέλει πηγάσει τὸ δίκαιον τῶν ἀγώνων ἡμῶν, τῶν τε γενομένων καὶ γενησομένων. Ἂν δὲ πρόκειται ἀκριβῶς νὰ ἐνεργήσωμεν τὰ ἀντίθετα ἐκείνων, ἅτινα ἔπραξεν ἡ πεσοῦσα Κυβέρνησις, πρέπει ἐν τῷ σταδίῳ, ὅπερ νῦν ἐγκαινίζεται, νὰ πράξωμεν τ’ ἀντίθετα ὧν αὕτη ἐνήργησε κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῆς παρελθούσης Περιόδου. Αἱ ἐξελέγξεις ἐκεῖναι κατέδειξαν ὅ,τι ἐκ τῶν πραγμάτων σήμερον ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐνεπνέετο ὑπὸ ἀρχῶν ἀδίκων καὶ ὅτι ἕνεκα τούτου ὑπέστη τὴν πτῶσιν, ἣν ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ ζηλώσωμεν. Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, ἀποκρούω δὲ διαῤῥήδην τὴν πρότασιν τῆς μειοψηφίας τοῦ τμήματος περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς, διότι προσβάλλει δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως. Πρὶν ἢ προτείνητε τοῦτο, πρέπει νὰ ὁρίσητε τοὐλάχιστον ἐκ τῶν προτέρων τὸν χρόνον, τὸν τόπον καὶ τὰς πράξεις, ἐφ’ ὧν θὰ περιορισθῇ ἡ ἐξέτασις τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα καὶ ὁ καθ’ οὗ ἐφαρμόζεται τὸ μέτρον τοῦτο φέρῃ τὰς δεούσας ἀποδείξεις πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς ἐκλογῆς του. Ἀλλὰ τὰ στοιχεῖα ταῦτα δὲν ἔχομεν ὡρισμένα. Ὦμεν λοιπόν, κύριοι, δίκαιοι πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἡμῶν ἀντιπάλους ἡττηθέντας κατὰ κράτος ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ἵν’ ἀποδείξωμεν ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο εἴμεθα ὑπέρτεροι αὐτῶν.

§5Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πάντες εἴμεθα σύμφωνοι περὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν, τὴν ὁποίαν ἄλλοι μὲν ὁρίζουσι ὡς τὸν ὑπέρτατον ὅρον τῆς αὐτονομίας τῆς Βουλῆς, ἄλλοι δὲ ὡς τὴν ζωογόνον αὔραν τοῦ Συνταγματικοῦ Πολιτεύματος, καὶ ἄλλοι ὡς τὴν ὑπερτάτην καὶ τὴν ὑψίστην Θεάν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν ἀδιαλείπτως νὰ φρουρῶμεν καὶ νὰ λατρεύωμεν. Ἀλλά, κύριοι, ὀλίγοι ὑπῆρξαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπεδίωξαν καὶ τὴν κύρωσιν τῆς ἐλευθερίας ταύτης τῶν ἐκλογῶν. Ἀπὸ τοῦ 1865 ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν δὲν ἔλαβε τὴν κύρωσιν, τὴν ὁποίαν τὸ Σύνταγμα διὰ τοῦ ἄρθρου 73 ἐπιτάσσει. Ἡ κύρωσις, τὴν ὁποίαν τὸ Σύνταγμα ἐπιτάσσει, ἔγκειται εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν μετὰ πλήρους δικαιοσύνης καὶ εὐθύτητος, ἤτοι εἰς τὴν ἀσφαλῆ ἐξέλεγξιν τῶν πληρεξουσίων, τῶν βουλευτῶν, τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Βουλὴν ἀνατίθησι σὺν τῇ λύσει καὶ τῶν ἀναφυομένων ἐκλογικῶν ἀμφισβητήσεων. Ἀπὸ τοῦ 1865 ἡ κύρωσις αὕτη ἢ δὲν ἐδόθη διόλου, ἢ ἐδόθη ἀτελέστατα. Κατὰ τὸ 1868 ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν περιυβρίσθη ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου· τινὲς τῶν βουλευτῶν, νομίμως ἐκλεχθέντες, ἀπεπέμφθησαν, τῶν δὲ ἀποκλεισθέντων αἱ ἐνστάσεις ἐτάφησαν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, δὲν ἐξετάζομεν τώρα τί ἔγεινε τότε.

§7Γ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἶνε πολιτικὴ ἱστορία, κ. Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν διηγεῖται.

§8ΧΟΪΔΑΣ. Βέβαια. Καὶ ὅταν διακόπτετε, καταλείπετε τὴν θέσιν σας, κ. Πρόεδρε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν διακόπτω, ἀλλὰ εἶνε πράγματα τῆς ἱστορίας.

§10ΧΟΪΔΑΣ. Εἶνε πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπαναλάβωμεν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμενοι ἐδῶ πρέπει νὰ ἐκτελῶμεν τὸ καθῆκόν μας· ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου βέβαια δὲν ἐμποδίζεται, ἀλλὰ δὲν εἶνε ἡ ἱστορία τοῦ παρελθόντος.

§12ΧΟΪΔΑΣ. Διδάσκετε τὴν ἀπάθειαν, κ. Πρόεδρε;

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θέλω παραγγελίαν· εἶμαι ἁρμοδιώτερος· περιορίσθητε εἰς τὴν θέσιν σας.

§14ΧΟΪΔΑΣ. Πρόσεξε, Πρόεδρε, διότι παραφέρεσαι· ἐγὼ ἀνέρχομαι εἰς τὸ παρελθόν μου καὶ εὑρίσκω, ὅτι δὲν ἔχω κανὲν στίγμα. Μὴ λέγῃς, ὅτι εἶσαι καλλίτερος ἀπὸ ἐμέ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔστω.

§16ΧΟΪΔΑΣ. Οὔτε καλλίτερός μου εἶσαι, οὔτε χειρότερός μου.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θέλω νὰ εἶμαι καλλίτερός σου, ἀλλὰ δὲν δέχομαι παραγγελίας. Λοιπὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§18Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς, ὅστις σήμερον μᾶς διέπει, μᾶς ὑποχρεοῖ νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος, τὴν προκαλέσασαν αὐτὸν, καὶ ὀφείλομεν νὰ μὴ παρίδωμεν αὐτήν. Λοιπὸν, οἱ προκαλέσαντες τὸν νέον τοῦτον ἐκλογικὸν Νόμον λόγοι εἰσὶ τὸ πέλαγος τῶν ἐκλογικῶν ἀσχημιῶν καὶ τῶν διαβοήτων ἐξελέξεων τοῦ 1868 καὶ τοῦ 1872 καὶ τὰ σφάλματα τοῦ 1874, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν στηλίτευσιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης συγκεντροῦνται. Ταῦτα πάντα εἰσὶ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσι μὲν εἰς τὴν ἱστορίαν, ἐχρησίμευσαν ὅμως καὶ ὡς ἀφορμὴ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ὁ νομοθέτης εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀποπομπὴν τῶν βουλευτῶν Ζακύνθου, τὴν ἀποπομπὴν τοῦ Χρηστίδου τῆς Σύρου, τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦ μακαρίτου Κουμουνδούρου εἰς τὴν Καρνάταν, εἶχεν ὅλα τὰ σφάλματα, ὅσα κατεδείχθησαν κατὰ τὸ 1872 καὶ τὸ 1874. Αὐτὰ λοιπὸν ἠθέλησε νὰ προλάβῃ καὶ ἐκριζώσῃ ἐφεξῆς. Ἀλλὰ πόθεν προέκυψαν ταῦτα; προέκυψαν ἐκ τῆς περιφρονηθείσης κυρώσεως τῆς ἀρχῆς περὶ ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν· διότι εἴτε μετετράπη ἡ Βουλὴ εἰς Σῶμα πολιτικὸν, μὲ σημασίαν διάφορον, ἢ μετετράπη εἰς Σῶμα ὁρκωτὸν μὲ σημασίαν διάφορον, ἡ ἐξέλεγξις ὑπῆρξε πάντοτε πλημμελής. Εἶχε δίκαιον ὁ προλαλήσας νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ ἀποκλεισμὸς ἐφηρμόσθη καὶ εἰς τὸν ἑαυτόν του, ἀλλ’ ἔχω περισσότερον δίκαιον ἐγὼ νὰ φωνάζω ὅτι ἐφηρμόσθη ἐπανειλημμένως καὶ σκανδαλωδῶς εἰς ἐμέ. Τίς δὲν ἐνθυμεῖται, κύριοι, ὅτι τὰ ἐρημοκκλήσια, τὰ ὄρη, τὰ σπήλαια καὶ τὰ κατώγεια ὑπῆρξαν τόποι ψηφοφορίας ἀντὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Νόμου ὁριζομένων; Τίς δὲν ἐνθυμεῖται ὅτι ἀντὶ τῶν ἐκλογῶν ἐγίνοντο διαλογαὶ καὶ πίνακες κατατάξεως καὶ ἐκυροῦντο διὰ τῶν παρανόμων ἀποφάσεων; Αἱ παράνομοι ἀποφάσεις τέρπουσι καὶ εὐχαριστοῦσι προσωρινῶς τὴν ἐκδίδουσαν ταύτην πλειονοψηφίαν, ἀλλὰ δὲν παρέρχεται καιρὸς τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς μετανοίας ἐπὶ ματαίῳ. Αἱ πλειονοψηφίαι καὶ αἱ μειονοψηφίαι εἰσὶ νομικὰ πρόσωπα, αἱ πρῶται ἐξελέγχονται ὀλιγώτερον τῶν δευτέρων εἰς τὰς παρανόμους ἀποφάσεις, διότι συγκροτοῦνται ἐκ πλειόνων μελῶν καὶ ἕκαστον παρηγορεῖται ὑπὸ τοῦ ἄλλου, διότι μερίζεται ἡ εὐθύνη μεταξὺ αὐτῶν. Λέγομεν λοιπὸν σήμερον ἐνώπιόν σας, ὅτι διὰ νὰ λάβῃ ἀσφαλῆ κύρωσιν ἡ ἀρχὴ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν, ἀνάγκη νὰ βασανίσωμεν μετ’ ἐπιστασίας καὶ ἀληθοῦς ἀμεροληψίας τὰ τῆς ἐκλογῆς ἀνεξαρτήτως τῶν πολιτικῶν παθῶν καὶ τῶν πολιτικῶν συμφερόντων τοῦ κόμματος, διότι δὲν πρέπει ὡς δικασταὶ νὰ ἔχωμεν οὔτε κόμμα, οὔτε φίλους, οὔτε νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τοιαῦτα αἰσθήματα εἰς τὴν ἐργασίαν μας αὐτήν· φίλος μας πρέπει νὰ εἶνε ἡ βασιλεία τῶν νόμων, καὶ ἀπέναντι τῆς βασιλείας τῶν νόμων ὀφείλομεν ν’ ἀρνηθῶμεν ἑαυτοὺς, διότι ἂν ἥκομεν εἰς τὴν Πολιτείαν καὶ ἡ Πολιτεία μᾶς ἔστειλεν ὄχι διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὸ κόμμα καὶ τοὺς φίλους ἐν τῇ ἐξελέγξει τῶν ἐκλογῶν καὶ ν’ ἀποκλείσωμεν τοὺς πολιτικοὺς ἐχθρούς μας, ἀλλὰ νὰ ὑπηρετήσωμεν τὸν νόμον, διότι ὁ νόμος εἶνε ὁ βασιλεὺς τῶν βασιλέων, εἶνε ὁ βασιλεὺς καὶ τῶν δημοκρατικῶν καὶ τῶν συνταγματικῶν καὶ ὅλων ἐν γένει· ἐκεῖνοι δὲ οἵτινες δὲν σέβονται τὸν νόμον δὲν εἶνε οὔτε δημοκρατικοί, οὔτε συνταγματικοί, ἀλλ’ ἐργάται τῆς δεσποτείας, ἥτις ἄρχεται ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν παύει ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου, καὶ ἥτις ἱδρύει σιδηροῦν θρόνον τῆς ἀποτροπαιοτέρας τυραννίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι ἀπαρτίζομεν Σῶμα δικαστικὸν ἀνώτερον τοῦ πείσματος, ὑπέρτατον Ὁρκωτικὸν Δικαστήριον, παρέχοντες διδακτικὸν παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ τῶν νόμων, τῆς εὐθύτητος καὶ τῆς δικαιοσύνης, διὰ τῆς ἀκυρότητος τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύονται ὅτι ἔχουν τὰ ἐλαττώματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καθιστῶσι νομίμως αὐτὰς ἀκύρους ἢ δι’ ἐπικυρώσεως ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπεδείχθησαν ἔχουσαι τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἀποδίδουσιν οἱ ἐνιστάμενοι ἄνευ ἀποδείξεων. Ἀλλ’ ἡ ἀκύρωσις, κύριοι, δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ διὰ τῶν κραυγῶν καὶ τῶν διαμαρτυρήσεων, ἀλλὰ διὰ τῶν μέσων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέγραψεν ἡ νομοθεσία καὶ παραδέχεται ἡ λογική, ἐκτιμωμένων μετὰ χρηστοῦ συνειδότος· διότι ἀπόφασις, εἴτε ἀκυρωτικὴ, εἴτε ἐπικυρωτικὴ, ἄνευ χρηστοῦ συνειδότος δὲν δύναται νὰ πείσῃ τὴν κοινωνίαν περὶ τῆς εὐθύτητος καὶ τῆς δικαιοσύνης ἡμῶν. Τί εἶναι, κύριοι, ἡ ἐκλογή; εἶναι σύνολον ἐγκύρων πράξεων ἀποδεικνυομένων διὰ σειρᾶς αὐθεντικῶν ἀποδείξεων, τὰς ὁποίας διαγράφει ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Ἐὰν ἡ ἐκλογὴ περιβάλλεται μὲ τὸ κῦρος ὅλων τῶν διατυπώσεων, τὰς ὁποίας ὁ νόμος διέγραψεν, ὑποτίθεται ἔγκυρος ἢ ἄκυρος; Τοῦτο εἶνε τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν. Τὸ κατ’ ἐμὲ ἡ ἐκλογὴ ὁμοιάζει τὸν εἰσαγόμενον εἰς δίκην, ὅστις τεκμαίρεται ἀθῶος μέχρις ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου· διότι εἶνε βέβαιον ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ὡς ὄν λογικὸν, συμμορφοῦται πάντοτε μὲ τὴν ἠθικὴν καὶ τοὺς νόμους, ἐξαίρεσιν δὲ ἀποτελεῖ τὸ ἐναντίον. Πῶς πρέπει νὰ ἐκληφθῇ ἤδη ἡ ἐκλογὴ Ἄρτης; Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰ προγράμματα, τὰ πρακτικὰ τῆς ψηφοφορίας, τὰ πρακτικὰ τῆς διαλογῆς, τὰς ἀνακηρύξεις, τὰς ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, οἵτινες παρευρέθησαν καὶ εἴπατε, ἐὰν προκύπτῃ τεκμήριον, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη δὲν εἶνε ἁγνὴ καὶ ἀθώα. Ἅμα παραδεχθῆτε, κύριοι, αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, ζητήσατε νὰ μάθητε ποῖαι κατηγορίαι ἐπάγονται κατ’ αὐτῆς καὶ τίνες ἀποδείξεις φέρονται πρὸς ἀκύρωσιν αὐτῆς. Ἐμελέτησα, κύριοι, μετ’ ἐπιστασίας ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ δὲν εὗρόν τι νὰ μὲ πείσῃ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη διεξήχθη παρανόμως, ὅτι αἱ προτεινόμεναι ἐπεμβάσεις ἔλαβον χώραν ἢ ὅτι ἐπέδρασαν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς· διότι ποίας ἀποδείξεις ἔχομεν ὅτι ἔλαβον χώραν τοιαῦται ἐπεμβάσεις καὶ ὅτι ἐπέδρασαν; πρὸ τῆς ἐκλογῆς δὲν ἔχομεν βεβαιότητά τινα, ὅτι τοιαῦται πράξεις ἔλαβον χώραν, διότι οὔτε κατηγγέλθησαν πρὸ τῆς διαλογῆς καὶ τῆς γνωστοποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος.

§19ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀνεγνώσατε τὴν ἔγγραφον κατάθεσιν τοῦ Παπαϊωάννου;

§20Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τοῦ παράφρονος, ὅστις ηὐτοκτόνησε;

§21ΧΟΪΔΑΣ. Οἱ αὐτοκτονοῦντες δὲν εἶνε παράφρονες. Ὁ Κάτων δὲν ἦτο παράφρων.

§22Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἦτο Κάτων ὁ Παπαϊωάννου, ἦτο παράφρων καὶ διὰ τοῦτο ηὐτοκτόνησεν· ἀπόδειξις ὅτι ἐπετράπη ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἡ ταφή του.

§23ΧΟΪΔΑΣ. Οἱ τίμιοι δὲν εἶνε παράφρονες.

§24Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἴσως. — Ὑπάρχει, λέγω, ἀπόδειξις ὅτι ἔλαβον χώραν ἐπεμβάσεις, ἀφοῦ οὔτε οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, οὔτε οἱ ἔφοροι ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν, οὔτε ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀναφέρουν τι; Μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα εἰσάγονται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκφέρονται θρῆνοι καὶ κοπετοὶ ὑπὲρ τῶν ἀποτυχόντων περὶ τῆς ἀποτυχίας των ἕνεκα δῆθεν ἐπεμβάσεων. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν εἶχον καταγγείλει ἐπεμβάσεις πρότερον, δὲν τὰς εἶχον καταγγείλει σπουδαίως, ἀλλὰ διότι ἤθελον νὰ παρασκευάσωσιν αἰτιολογίας τῆς ἀποτυχίας των. Ἀλλὰ δεχόμεθα πρὸς στιγμήν, ὅτι ὅλα αὐτὰ ὅσα λέγονται περὶ ἐπεμβάσεων εἰσὶν ἀληθῆ. Ἔχουν σχέσιν τινὰ κύριοι, τ’ ἀποτελοῦντα αὐτὰ γεγονότα πρὸς τὴν ἐκλογήν; Δύνανται νὰ χρησιμεύσουν ὡς ἐνδείξεις ἢ ὡς τεκμήρια κατ’ αὐτῆς; διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἐνδείξεις, πρέπει νὰ ἔχωσι φυσικὴν συνάφειαν πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα διὰ νὰ ἐξαχθῇ λογικὸν συμπέρασμα ὅτι ἐπέδρασαν. Ἀλλὰ, κύριοι, πρῶτον ἀναφέρω τὸ πρόχωμα, ὅπερ ἐνωμοτάρχης τις Ἀντωνιάδης προὐτίθετο νὰ στήσῃ πρὸς καταπτόησιν τῶν ἐκλογέων· ὁ ἐνωμοτάρχης αὐτὸς δὲν ἔμεινε κατὰ τὰς ἐκλογὰς, διότι μετέβη ἀξιωματικὸς ἐκεῖ καὶ ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἠδύναντο νὰ ἐκφοβηθῶσιν ἔμειναν ἐλεύθεροι νὰ ἐξασκήσωσι τὸ δικαίωμά των· οἱ ἀντίπαλοι αὐτῶν, οἵτινες ἐπρόκειντο νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τοῦ προχώματος, ἡττήθησαν, καὶ τὰ δικαιώματα πάντων τῶν πολιτῶν, τῶν φοβηθέντων, ἔμειναν ἀκέραια καὶ ἐξησκήθησαν ἐλευθέρως. Ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, ὅμοιόν τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καὶ σπουδαιότητα. Εἰς τὰ 1866 ἀστεῖοί τινες εἰς Σπέτσας, θέλοντες νὰ ἐκφοβίσωσι δειλούς τινας ἄρχοντας, ἠνέῳξαν τέσσαρας τάφους παρὰ τὴν παραλίαν· τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐξεφόβισε πολλοὺς καὶ ἐγίνοντο ἐρωτήσεις διατί ἠνέῳξαν τοὺς τάφους αὐτούς· διέδιδον τινὲς θὰ θάψωμεν τοὺς ἄρχοντας. Οἱ ἄρχοντες προσέφυγον εἰς τὸν ἀντίπαλόν των, ὅστις ἦτο ὁ Θεοχάρης, Νομάρχης ἤδη, ζητοῦντες πληροφορίας καὶ ἀσφάλειαν· ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, ἀλλ’ ὅταν παρηγγέλθη ἡ ἐξέτασις πρὸ τῆς ἐκλογῆς, οἱ τάφοι εὑρέθησαν κλεισμένοι ὑπὸ τοῦ ἀνέμου. Ἐπῆλθον αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ οἱ ἀποτυχόντες ἐπεκαλοῦντο τὴν ἐκ τῶν τάφων τούτων ψυχολογικὴν βίαν, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ τοῦτο ὡς ἀπόδειξις τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς, ὅπως καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ πρόχωμα τοῦ ἐνωμοτάρχου Ἀντωνιάδου· ἄλλως, ὁ Νόμος τοῦ 1876 περὶ ἐκλογῶν ἐν ἄρθρῳ 87 ἔχει διάταξιν, ἥτις λέγει: Δημόσιοι, Δημοτικοὶ καὶ Δικαστικοὶ ὑπάλληλοι δύνανται νὰ καταδιωχθῶσιν, ἐὰν ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των ἐπενέβησαν εἴτε πρὸ ἢ καὶ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ὑπέρ τινος τῶν ὑποψηφίων ἢ κατ’ αὐτοῦ καὶ τιμωροῦνται κλπ. Ὁ μακαρίτης Κουμουνδοῦρος, ὅστις εἰσήγαγε νέον Νόμον, παρετήρησε περὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ὅτι κατ’ αὐτὸ δυνατὸν νὰ φέρωμεν ὅλον τὸν κόσμον εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ ἐπεμβάσει εἰς τὰς ἐκλογάς· εἰσήγαγεν ἑπομένως εἰς τὴν Βουλὴν τροποποίησιν, τὸ ἄρθρον 8 τοῦ Νόμου τῆς 27 Δεκεμβρίου 1877, ὅπερ ὥρισεν, ὅτι οἱ Δημόσιοι, οἱ Δημοτικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ Δικαστικοὶ λειτουργοὶ τιμωροῦνται, ἐὰν ἐπέμβωσιν εἰς τὰς ἐκλογὰς, καταχρώμενοι τῆς ἑαυτῶν ἐξουσίας ὑπὲρ τῶν ψηφοφορουμένων. Γίνεται ἐξέτασις ἤδη ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς ἄρθρου καὶ τοῦ ἄλλου, καὶ δίδεται ἡ ἐξήγησις ὅτι διὰ νὰ τιμωρηθῇ ὁ ἐπεμβαίνων, πρέπει νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς ἑαυτοῦ ἐξουσίας πρὸς ὑποστήριξιν ἢ ἀπόκρουσιν ψηφοφορουμένων· ἄλλως, ἡ ἀπὸ μέρους Δημοσίου λειτουργοῦ ἔκφρασις τῆς γνώμης του ἄνευ καταχρήσεως τῆς ἐξουσίας του δὲν εἶναι οὔτε ἐπέμβασις, οὔτε ἔγκλημα. Καὶ ἐγὼ εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι παράνομος ἡ συμπεριφορὰ ἑνὸς Δημάρχου, ὅστις καλεῖ εἰς τὴν οἰκίαν του τοὺς φίλους του καὶ τοὺς λέγει νὰ ψηφοφορήσωσι τὸν δεῖνα καὶ τὸν δεῖνα. Καὶ ὑπῆρξαν διοικητικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέκυψαν εἰς αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς ἐπεμβάσεως καὶ κατηγγέλθησαν, ἀλλ’ ἠθωώθησαν. Διατί; διότι δὲν ἐφαρμόζεται τὸ ἄρθρον 87 τοῦ Ἐκλογικοῦ Νόμου, τὸ ὁποῖον μετεῤῥυθμίσθη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 8, ἀπαιτοῦντος ἀπόδειξιν καταχρήσεως τῆς ἐξουσίας των ὑπὲρ ἢ κατὰ τῶν ψηφοφορουμένων. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν ἀποδεικνύονται ἐπεμβάσεις, διότι δὲν ἀποδεικνύονται πράξεις ἀξιόποινοι κατὰ τὸν Νόμον· ἑπομένως καὶ ἡ ἐκλογὴ δὲν εἶναι παράνομος. Καὶ ὅταν ἡ πρᾶξις δὲν εἶναι παράνομος, πῶς δύναται ἐξ αὐτῆς νὰ προκύψῃ λόγος ἀκυρότητος; Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα περιέχει ἡ ἔκθεσις τῆς μειοψηφίας καὶ τὰ ὁποῖα ἐπανέλαβον οἱ προλαλήσαντες, εἶναι λόγοι ἄνευ ὑποστάσεως· διότι σᾶς λέγουν, ὅτι ἦσαν ὑπουργικοὶ ὑποψήφιοι οἱ ἐπιτυχόντες κλπ. Κατ’ ἐμὲ ἡ ὑπουργικὴ ὑποψηφιότης ἦτο μειονέκτημα καὶ ὄνειδος, καὶ ὅσοι ἀπέτυχον φέρουν τὸ αἶσχος τῆς ἀποτυχίας καὶ τὸ ὄνειδος τῆς ὑπουργικῆς ὑποψηφιότητος. Ἀλλὰ, κύριοι, ὁ Καραπάνος καὶ ὁ Γαρουφαλιᾶς ἦσαν φίλοι τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ἄλλοι ἐχθροί; Ἐγὼ ἤμην, κύριοι, ὑπάλληλος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁσάκις μετέβαινον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἔβλεπον καὶ τὸν κύριον Καραπάνον καὶ τὸν κύριον Παχὺν, οἵτινες ἐκόπτοντο τίς νὰ λάβῃ τὰ περισσότερα ῥουσφέτια. Ὅσον ἐγνώρισα τὸν κύριον Παχὺν, ἄλλο τόσον ἐγνώρισα καὶ τὸν κύριον Καραπάνον.

§25ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴπατε περὶ τῆς χρηστότητος τῆς συνειδήσεως..........

§26Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πρῶτον εἶπον, ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὰς ἐξελέγξεις δὲν ὑπάρχει οὔτε Συμπολίτευσις, οὔτε Ἀντιπολίτευσις, καὶ τὰς ἀποφάσεις ἡμῶν πρέπει νὰ τὰς διευθύνῃ ἡ χρηστὴ συνείδησις. Ἐπείσθητε, ὅτι εἶναι ἄκυρος ἐκλογή τις; νὰ τὴν ἀκυρώσητε, ἀλλὰ νὰ πείσητε ἑαυτοὺς καὶ νὰ τὸ πράξητε ἐκ χρηστοῦ συνειδότος. Ἐὰν ἐννοῆται ὑπαινιγμόν τινα ἀτοπημάτων νὰ ἀπευθύνηται πρὸς ἐμὲ, μάθετε, ὅτι εἴτε ὑπουργικὸς εἴτε ἀντιπολιτευόμενος κριθῶ, τὸ μέτωπόν μου καθαρὸν καὶ ἀκηλίδωτον ἐτήρησα, καὶ ὅστις θὰ ζητήσῃ τὸν ἔλεγχον τῆς πολιτείας μου θὰ ἡττηθῇ, διότι ἀείποτε ἐξετέλεσα τὸ καθῆκόν μου μετὰ χρηστῆς συνειδήσεως.

§27ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὡς Βουλευτὴς ἢ ὡς Νομάρχης;

§28Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πανταχοῦ. — Λέγω λοιπὸν, ὅτι αἱ ἐνστάσεις κατὰ τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἀσθενέσταται, δὲν ἀποτελοῦν ἔνδειξιν, οὔτε στοιχεῖον ἐνδείξεως. Τουναντίον, ἤθελον παρακαλέσει ἐκεῖνον, ὅστις κατεχώρισεν ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ τῶν ἐκθέσεων τὴν ἀρχὴν τῆς ἀρνητικῆς ἀποδείξεως, τὸ ἀποδεικτικὸν κῦρος τῆς μηνύσεως, νὰ τὴν σχίσῃ διὰ νὰ μὴν ὑπάρχῃ εἰς τὸ βιβλίον· διότι, ἐὰν ἀναγραφῇ ἡ ἀρχὴ αὕτη τοῦ νὰ κατισχύωσιν αἱ μηνύσεις τῶν ἐπισήμων δικαστικῶν ἐκθέσεων, τότε δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἀσφαλές. Εἶναι ἀρχὴ τῶν δυστυχῶν χρόνων, εἶναι ἀρχὴ τῶν μυστηρίων τῆς Ἱερᾶς Ἐξετάσεως, καὶ πρέπει νὰ τὴν ἐξωβελίσητε. Τὸ νὰ ὑποστηρίξῃ τις διὰ κραυγῶν ἔνστασίν τινα ἢ τὸ νὰ δώσῃ καταμήνυσίν τινα καὶ ἐπικαλεσθῇ αὐτὴν, καίτοι ἀναπόδεικτον, πρέπει νὰ πεισθῇ τις, ὅτι λέγει τὴν ἀλήθειαν; Ὅλοι, κύριοι, θεωροῦνται ἴσοι ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ ἕκαστος ὀφείλει νὰ ἐπαληθεύῃ τὰς ἀξιώσεις του. Ὅστις δὲν ἀποδεικνύει, δὲν πείθει τὸν δικαστὴν του διὰ λόγων· διότι τὸ νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ Α. τῷ χρεωστεῖ δέκα δραχμὰς, δὲν ἀρκεῖ, πρέπει νὰ τὸ ἀποδείξῃ· ἄλλως, δὲν πιστεύεται. Ἀλλὰ μένει νὰ ἐξετασθῇ ἡ δωροδοκία. Πρῶτος κατήγορος, κύριοι, τῆς δωροδοκίας ὑπῆρξα ἐγὼ ἀπὸ τὸ 1865· κατηγόρησα τὴν ἐκλογὴν τῶν Σπετσῶν, ὑπουργοῦντος τοῦ πρώην Νομάρχου Χατζῆ Ἀναργύρου, ὅστις εἶχεν ἀποτύχει. Ἡ δωροδοκία τῷ ὄντι ἔχει καταγωγὴν τὸ Ναύπλιον, μετὰ ταῦτα μετέβη εἰς Σπέτσας, κατόπιν εἰς τὴν Ὕδραν, εἶτα εἰς τὸν Πόρον, καὶ ἔλαβε διαστάσεις εἰς διάφορα μέρη. Ἡ δωροδοκία, κύριοι, εἶναι φοβερωτέρα τῆς βίας, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κύριος Χοϊδᾶς· διότι ἡ βία εἶναι ὄντως κακόν τι, ἀλλ’ ὁ βιαζόμενος διατηρεῖ τὴν ἀξίαν του, καὶ ἐὰν ἀχθῇ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφορίας, ἢ διωχθῇ τοῦ ἐκλογικοῦ τόπου, θὰ διαμαρτυρηθῇ κατὰ τῆς πράξεως, καὶ ἐὰν ὁδηγηθῇ ὡς τυφλὸν ὄργανον διὰ τῆς λόγχης, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, εἰς τὴν κάλπην, θὰ αἰσθανθῇ φρικίασιν κατὰ τοῦ κακοῦ. Ἀλλ’ ἡ δωροδοκία ἔχει τὸ ἐναντίον, διαφθείρει καὶ ἐξουθενίζει τὸν ἄνθρωπον, εὐχαρίστως μεταβαίνοντα εἰς τὴν κάλπην, καταισχύνει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, καὶ συνειθίζει τὸν ἄνθρωπον νὰ τείνῃ τὴν χεῖρα πρὸς τὸν βουλόμενον νὰ τὸν ἀγοράσῃ· τὸ τίμημα μόνον θὰ διαφέρῃ. Ἀλλὰ πρέπει, κύριοι, νὰ ἀποδεικνύεται ἡ δωροδοκία. Ἐβεβαιώθη ἄλλοτε εἰς τὰς Σπέτσας, ὅτι κατεσχέθησαν χρήματα ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως, ἐβεβαιώθη ἄλλοτε εἰς τὴν Σῦρον, ὅπου τὸ αὐτὸ συνέβη, ὅτι ὑπῆρξε δωροδοκία· ἀλλ’ ἐσκέφθησαν, ὅτι τὸ μέσον τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν, διότι ἡ ἐκλογὴ εἶναι μυστικὴ καὶ τὰ χρήματα εἰσέρχονται εἰς τὴν τσέπην, ἀλλὰ δὲν εἰσέρχονται εἰς τὴν καρδίαν. Τί σημασίαν ἔχει ἓν τάλληρον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ὁ γεωργὸς διὰ τὸ ἡμερομίσθιόν του ἀπέναντι τῶν ἀΰλων δωροδοκιῶν, αἵτινες χορηγοῦσι δικαιώματα, ἤτοι τῶν διορισμῶν, τῶν παύσεων, τῶν συντάξεων, τῶν προβιβασμῶν καὶ λοιπῶν; Ἐγὼ πάντοτε κατεψήφισα κατὰ τῶν βουλευτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον διὰ δωροδοκίας, ἀλλ’ ἐζήτησα τὴν ἀπόδειξιν. Ἔχετε σήμερον ἀποδείξεις, ὅτι ὁ Καραπάνος ἔδωκε χρήματα πρὸς ἐξώνησιν τῶν συνειδήσεων; Δύο προτείνουν ἀποδείξεις· τὴν πρώτην τὰ ἐλέη, τὰ ὁποῖα ἔδωκαν κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ Πάσχα, καὶ δεύτερον τὸ συμβόλαιον περὶ καταργήσεως δίκης. Ἀλλὰ, κύριοι, ἔχουν καμμίαν σχέσιν ταῦτα πρὸς τὴν ἐκλογὴν; Ἡ διανομὴ τῶν ἐλεῶν γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγου· ὁ κατάλογος ἐγένετο πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, ταῦτα διενεμήθησαν μετὰ δικαιοσύνης καὶ οὐδεὶς παρεπονέθη. Τώρα πῶς θὰ προκύψῃ ὅτι ἡ διανομὴ ἐγένετο πρὸς ἐξώνησιν τῶν συνειδήσεων; Παρεπονέθη κανεὶς ὅτι ἐγένετο μεροληπτικῶς ἡ διανομή; μέχρι τοῦδε οὐδεὶς παρεπονέθη, τὸ λέγει ἡ ἔνστασις. Ὅσον μεγαλόψυχος καὶ ἂν εἶνε ὁ ἐνιστάμενος δὲν δύναται νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι ἐπέδρασε τοῦτο εἰς τὴν ἐκλογήν: διότι εἰς τὸν κατάλογον τοῦτον φαίνονται ὅτι εἶνε γυναῖκες καὶ ὀρφανὰ καὶ ἄτομα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ψῆφον. Ἔρχεται, κύριοι, ὁ συμβιβασμὸς Σκουλικαριᾶς. Δύνασθε νὰ πεισθῆτε καὶ νὰ πείσητε καὶ τὴν κοινωνίαν, ὅτι προκύπτει δωροδοκία, καὶ πρόθεσις πρὸς ἐξώνησιν τῶν συνειδήσεων ἐκ τούτου; ἀλλὰ δὲν δύνασθε, νὰ ἀποδείξητε καὶ νὰ πείσητε τοὺς ἔχοντας τὴν ἐναντίαν γνώμην. Ὅταν καταπίπτῃ ἡ ἰσχὺς τῶν δημοσίων ἐγγράφων, δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ οὐδὲν ἀσφαλές. Πρὸς τί νὰ πεισθῶμεν ὅτι αὐτὸ τὸ συμβόλαιον εἶνε δωρεὰ καὶ ἐγένετο πρὸς ἐξώνησιν τῶν συνειδήσεων ὑπὲρ τοῦ Καραπάνου καὶ νὰ μὴ πεισθῶμεν ὅτι ἐγένετο τῇ μεσολαβήσει τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κυρίου Παχύ; Ἀλλὰ, κύριοι, διατί νὰ θεωρῶμεν καὶ νὰ κηρύσσωμεν ὅτι τὸ συμβόλαιον τοῦτο ἐγένετο πρὸς ὄφελος τοῦ Καραπάνου καὶ δὲν ἐγένετο καὶ πρὸς ὄφελος τοῦ Παχύ; Θὰ σᾶς φέρω ἐμὸν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς τὸν Δῆμον Στυμφαλίας. Ὁ κύριος Νοταρᾶς εἶχεν ἓν συμβόλαιον χρεωστικὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ 15,000 δραχμὰς ἀπὸ τὴν κοινότητα Μπάσι. Ὅταν ἐγένετο ἡ δημοτικὴ ἐκλογὴ τοῦ ἔδωσαν τὰς ψήφους ἐπὶ τῇ ὑποσχέσει ὅτι θὰ καταργήσῃ τὸ συμβόλαιον ἐκεῖνο, ἀλλὰ δὲν τὸ κατήργησεν. Ἦλθεν ἡ ἐκλογὴ ἡ βουλευτικὴ ἡ ἐφετινή, τότε μετέβη καὶ διέῤῥηξε τὸ συμβόλαιον ἵνα λάβῃ τὰς ψήφους τῶν ὀφειλετῶν. Ὅταν ἐπλησίαζον εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας οἱ Μπασιῶται τοῖς ἔλεγον: ποῖος σᾶς ἐχάλασε τὸ συμβόλαιον; μοὶ ἀπεκρίνοντο, ὁ Νοταρᾶς. Ὁ Νοταρᾶς ὑπέγραψε, τοῖς ἔλεγον, ἀλλ’ ἐγὼ τὸ ἔσχισα, διότι ἄν ἐγὼ δὲν ἐξετιθέμην πολέμιος αὐτοῦ, δὲν ἤθελεν ὑπογράψει· εἶσθε ἀχάριστοι νὰ μὴ ἀναγνωρίζητε τὴν εὐγνωμοσύνην ἀρνούμενοι νὰ μὲ ψηφοφορήσητε, καὶ ὡς ἐκ τούτου πολλοὶ μὲ ἐψήφισαν. Πῶς ὅ,τι ἐγένετο ἐκεῖ ὑπὲρ ἐμοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ παραδεχθῶμεν ὅτι ἔλαβε χώραν καὶ ὑπὲρ τοῦ Παχὺ ἐν Ἄρτῃ; Πῶς ὁ Παχὺς, ὅστις προέτρεπε τοὺς Ἐπιτρόπους Σκουλικαριᾶς νὰ συμβιβασθῶσι μετὰ τοῦ Καραπάνου, δὲν ἤθελε λάβει τὰς ψήφους των; καὶ πῶς αὐτοὶ εὐεργετηθέντες καὶ παρ’ αὐτοῦ ἠδύναντο νὰ μὴν ἀναγνωρίσωσιν ὅτι ἕνεκα τοῦ Παχὺ ἐγένετο ὁ συμβιβασμός; Εἶνε δωροδοκία τὸ τοιοῦτον; δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπόδειξις. Ἀλλὰ ἐὰν θελήσωμεν νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι τὸ συμβόλαιον ὠφελεῖ τὸν Καραπάνον, ἐνήργησεν οὗτος παράνομον πρᾶξιν; Ἐὰν δὲν εἶνε παράνομος ἡ πρᾶξις, πῶς θὰ πορισθῆτε στοιχεῖα πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν ἔχετε ἀποδείξεις ἀναιρούσας τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, ἀποδείξεις ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων, ἀνεπιδέκτων ἀμφισβητήσεως, προκυπτούσας. Μὴ θέλετε, κύριοι, ἀποδείξεις. Ὅταν ἐψηφίζομεν τὸν ἐκλογικὸν αὐτὸν νόμον, ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα ἐγγύησις τῆς ἐλευθέρας ἐκλογῆς εἶνε ἡ τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων παράστασις εἰς τὴν ψηφοφορίαν καὶ ἡ ἐποπτεία ἀνωτέρου τῶν δικαστῶν, ἥτις εἶχεν εἰσαχθῆ παρὰ τοῦ ἀειμνήστου Ζαΐμη κατὰ τὸ 1869 δι’ ἐγκυκλίου. Ἀλλὰ ὅταν ἐγένετο ὁ Νόμος αὐτὸς, ἀνεγράφη ὡς ὑποχρέωσις. Τίνες οἱ λόγοι οἱ προκαλέσαντες τὸ μέτρον τοῦτο; οἱ λόγοι τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος καὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ἀπὸ τῆς δυσφημίας τῶν ἀποτυχόντων. Θορυβοῦντες ἐπὶ τῇ ἀποτυχίᾳ των καὶ θέλοντες νὰ δικαιολογήσωσιν αὐτὴν, προσφεύγουσιν εἰς δυσφημίας τῆς ἐκλογῆς, ὅταν παύῃ ἡ λειτουργία τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων. Ἀλλὰ, κύριοι, τὸ μέτρον τοῦτο τῆς ἀσφαλείας αὐτῶν τῶν ἐκλογῶν καὶ τοῦ ἀποτελέσματος αὐτῶν τὸ νομίζετε ἁπλοῦν καὶ ἄνευ σημασίας; Ὅταν ἐψηφίζομεν τὸ μέτρον τοῦτο, ἠγόμεθα ἀπὸ τῆς ἰδέας ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, τῆς ἀπαθοῦς, τῆς ἐγγυητρίας ὅλων τῶν ἐλευθεριῶν, τὴν παρουσίαν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ὡς μόνας ἀποδείξεις τοῦ κύρους ἢ τῆς ἀκυρότητος· ὅταν ὅμως μὲ ἁπλᾶς ὑποψίας καὶ ἐπισφαλῆ συμπεράσματα θέλετε νὰ διαψεύσωμεν αὐτὰς τὰς πράξεις τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, δὲν ζητεῖτε νὰ καταλύσωμεν τὸ κῦρος τῆς δικαστικῆς λειτουργίας; Εὑρίσκετο, λέγουσιν, ὁ Δημοτικὸς Εἰσπράκτωρ εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς· εἶνε ψευδεῖς αἱ ἀνακρίσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος· εἶνε ἀμέλεια τοῦ ἀνακριτοῦ, ὅτι δὲν ἐφρόντισε νὰ βεβαιώσῃ ἐπέμβασιν ἀνύπαρκτον! Ἀλλ’ ἔκαμες μήνυσιν· δύνασαι νὰ παρουσιάσῃς ἀντίγραφον αὐτῆς καὶ ἀρκεῖ· ἡ μήνυσις εἶνε γνώμη τοῦ μηνυτοῦ ἰσχυρά. Μᾶς λέγουν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν μεγαλόψυχον εἰλικρίνειαν· ἀλλὰ τότε καὶ ἂν δὲν πρέπει νὰ τεθῶσι κατὰ μέρος πᾶσαι αἱ ἀρεταὶ τοῦ ἱσταμένου περὶ τῆς ἰδίας του ὑποθέσεως, καὶ ἐὰν θελήσωμεν νὰ δώσωμεν πίστιν εἰς ἐνδιαφερόμενα πρόσωπα, δὲν ἐμπνέομεν εἰς τὴν κοινωνίαν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐπιτελοῦμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν καὶ ἀποφασίζομεν κατὰ δικαιοσύνην. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὑπὸ ὅλας τὰς ἐπόψεις ὑπάρχει ἔνδεια ἐνδείξεων. Ἰσχναὶ, ἰσχνόταταί εἰσιν αἱ ἐνδείξεις, τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθησαν· δυνατὸν νὰ περιέχηταί τι ἐν αὐταῖς, ἀλλὰ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἐξασθενίσουν τὸ κῦρος τῶν ἐγγράφων, ἐπισήμων ἐκλογικῶν πράξεων καὶ τῶν ἄλλων, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ μᾶς δικαιολογήσουν ἐνώπιον τοῦ κόσμου, ὅτι ἀκυροῦντες τὴν ἐκλογὴν ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν, ὅτι ἐσεβάσθημεν τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν. Ἑπομένως ἀδιάσειστον ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ εἴπητε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔνδειξις πιθανολογοῦσα τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Γεννᾶται τώρα ἄλλο ζήτημα. Ἐπειδὴ δὲν δύναται ὁ Παχὺς νὰ φέρῃ ἀποδείξεις, πρέπει, λέγουσι, νὰ στείλωμεν μίαν Ἐπιτροπὴν ἐκ βουλευτῶν. Ἀλλὰ τί νὰ πράξῃ αὕτη; νὰ ἐξετάσῃ ἂν ἡ γέφυρα τοῦ Ἀράχθου ἐπέδρασεν, ἢ ἂν ὁ γάμος τῆς Ἰσραηλίτιδος ἐπηρέασε τὴν ἐκλογὴν, νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ἐλέη διενεμήθησαν, καὶ ἂν τὰ προχώματα τοῦ Ἀντωνιάδου ἐγένοντο, ἢ ἂν ὁ Παπαϊωάννου μετὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτοχειριάσθη; Εἰς τί χρησιμεύουν αὐτά; Εἶνε ἄξια σοβαρότητος δικαστῶν κεκλημένων σπουδαίως νὰ σκεφθῶσι καὶ ἀποφασίσωσι περὶ δικαιοσύνης νὰ ἐκδώσωσι τοιαύτην ἀπόφασιν; Εἶνε ἄξιον τῆς σοβαρότητος τῶν βουλευτῶν νὰ τρέχουν ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον καὶ ἀπὸ ἀγροῦ εἰς ἀγρὸν καὶ νὰ ἐρωτῶσιν ἐὰν συνέβησαν αὐτὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν, νὰ ἐρωτᾷ ὁ κόσμος τί κομισάριοι εἶνε αὐτοί; Ἦλθον διὰ νὰ παχύνουν τὰς ἰσχνὰς ἐνδείξεις. Ἐγὼ ἐσχημάτισα ἀκράδαντον πεποίθησιν ὄχι χαριζόμενος εἰς τὸν Καραπάνον ὄχι ἀντιπαθῶν πρὸς τὸν Παχὺν, διότι, ἂν θέλετε δὲν εὑρίσκω ὅρον συγκρίσεως μεταξύ των, καὶ ὁ εἷς ἔχει τὰ δικαιώματά του, καὶ ὁ ἕτερος ἔχει τὰ ἰδικά του· ἀλλὰ σήμερον δὲν ἦλθον νὰ εἴπω οὔτε τὰς ἀρετὰς τοῦ ἑνὸς οὔτε τὰ σφάλματα τοῦ ἄλλου· ἐξετάζω τὰς ἐκλογὰς ὡς μέλος δικαστηρίου. Ἠκούσατε, ἀποφασίσατε ὅ,τι θέλετε.

§29ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§30Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Τριχωνίας καὶ ἰδίως περὶ ἐκείνου, περὶ οὗ κατέληξε τὸν λόγον. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τριχωνίας εἶπεν, ὅτι αἱ προτάσεις περὶ ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς εἰσὶν ἀπαράδεκτοι, ἐνῶ ὄχι μόνον κατὰ τὴν προκειμένην ἐκλογὴν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας ἐκλογὰς ἐπροτάθη τὸ μέτρον τοῦτο, ὅπερ καὶ ἐγὼ ὡς μέλος τοῦ Τμήματος ὑπεστήριξα. Διὰ νὰ σχηματίσωμεν, κύριοι, πεποίθησιν κατὰ πόσον εἶναι ἄξιον προσοχῆς τὸ ζήτημα τοῦτο, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν γενικὴν πολιτικὴν τῆς πρώην Κυβερνήσεως. Ὁλόκληρον τὸ τεῦχος τοῦτο πρέπει νὰ διέλθωμεν καὶ νὰ ἴδωμεν ἐὰν παρουσιάζωνται εἰς ὡρισμένα μέρη Κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις κατὰ τίνων προσώπων καὶ διὰ τίνας λόγους· καὶ ἐὰν εὕρωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐντελῶς ἀδιαφοροῦσαν, τότε ὑπάρχει πρόληψις κατὰ τῶν ἐνστάσεων· ἀλλ’ ἐὰν πειθώμεθα ὅτι αὕτη προέθετο μεροληπτικῶς νὰ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογὰς, τότε πρέπει νὰ σταματήσωμεν καὶ μετὰ ἀκριβείας καὶ αὐστηρότητος νὰ κρίνωμεν πᾶσαν τοιαύτην ἐκλογήν. Δὲν εἶνε τὸ τεῦχος τοῦτο ὡς ἐκεῖνα τοῦ 1875, 1879 καὶ 1881, ὅτε ὁ κ. Λομβάρδος ὑπεστήριζεν ὅτι ὁ βουλευτὴς πρέπει νὰ ἦνε λευκὸς ὡς ἡ περιστερὰ, ὁ δὲ ἔντιμος ἡμῶν συνάδελφος κ. Βαλτινὸς ἀπεβάλλετο ἐκ τοῦ περιβόλου τούτου, διότι ὑπετίθετο, ὅτι 30 στρατιῶται τοῦ ἐν Βάλτῳ σταθμεύοντος τάγματος ἐψηφοφόρησαν ὑπὲρ αὐτοῦ. Πρέπει λοιπὸν νὰ λάβωμεν ὁλόκληρον τὸ σύστημα ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ἴδωμεν ποῦ μὲν ὑπεστηρίχθησαν ἄτομά τινα καὶ πῶς ἕτερα ἀπεκλείσθησαν. Καὶ ποῖα νομίζετε ὅτι εἶναι τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, κατὰ τῶν ὁποίων ἰδίως ἐξηγέρθη ἡ ὀργὴ τῆς Κυβερνήσεως; ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς παρελθούσης Συνόδου μετέστησαν ἀπὸ τῆς μιᾶς πτέρυγος εἰς τὴν ἄλλην. Ὅταν λοιπὸν παραδεχθῆτε προμελετηθὲν τοιοῦτον σύστημα, πρέπει νὰ ἐξετάσητε μήπως ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τῶν τοιούτων ἐκλογῶν ἐφηρμόσθη τοῦτο. Ἰδοὺ, κύριοι, ἡ σκέψις, ἥτις μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐκλογῶν, αἵτινες προεξηλέχθησαν ὑπὸ τοῦ τμήματος, εἰς ὃ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Ἀνεγνωρίσαμεν ὅτι εἶχε μελετηθῆ πόλεμος κατὰ παντὸς συντελέσαντος εἰς τὴν διατάραξιν τῆς τότε πλειονοψηφίας. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τί λέγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι; ὅτι ἡ χωροφυλακὴ ἐπεμβῆκεν, ἐκβιάζουσα τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ φατριαστικῶς ἐνήργησεν, ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης Ἀντωνιάδης ἔστησε πρόχωμα πρὸς ἐκφόβισιν, ὅτι ἀποθνήσκων ὁ ἐνωμοτάρχης Παπαϊωάννου ἐβεβαίωσεν ὅτι εἶχε παραγγελθῆ νὰ προβῇ εἰς ἐκβιάσεις, καὶ ὅταν ὅλα ταῦτα συνδυάσητε μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι διωρίσθη Νομάρχης πρόσωπον ἀνῆκον εἰς τὴν Κυβερνητικὴν μερίδα τῆς διαλυθείσης Βουλῆς, δύνασθε νὰ τὰ ἀποῤῥίψητε ἀνεξετάστως; Οὕτω δυνάμεθα, κύριοι, νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα ἀμερόληπτον· διότι φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ἀμεροληψίας καὶ δικαιοσύνης πρέπει νὰ δικάσῃ. Εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ πρότασις τῆς ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς εἰς Δομοκὸν, ὅπου ὁ Λαπαθιώτης μὲ τὸ βούρδουλα ἐξεδίωκε τοὺς ψηφοφόρους, ὅπου ὁ Νομάρχης δὶς μεταβὰς συνεδρίαζε μετὰ τῶν Δημάρχων, ὅπου ὁ Λαπαθιώτης συνέλαβε πέντε κομματάρχας καὶ τοὺς ἀπέστειλεν πεζοὺς εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ ὅπου ἀπελύθησαν! καὶ ὅμως ἐγὼ φαίνομαι μετριώτερος τοῦ κ. Λομβάρδου καὶ σᾶς λέγω, σταματήσατε, δὲν θέλω νὰ πράξητε ὅ,τι ἤθελεν ὁ κ. Λομβάρδος, διότι δὲν προσάγονται πλήρεις αἱ ἀποδείξεις· πρέπει νὰ ἐξακριβώσωμεν κατὰ πόσον τὰ παράπονα ἔχονται ἀληθείας· δὲν μὲ ἀρκοῦν αἱ καταγγελίαι καὶ τὰ τηλεγραφήματα, ἀλλὰ ζητῶ ἀποδείξεις ἐπαρκεῖς ὅπως βεβαιωθῶ κατὰ πόσον μετεβλήθη τὸ ἀποτέλεσμα. Εἶμαι δικαιότερος ἐγὼ, κύριοι, ἀπὸ ὅ,τι ἦτο ὁ κ. Λομβάρδος κατὰ τὰ 1882. Αἱ τοιαῦται ἐκλογαὶ σχετίζονται τὸ ἴδιον σύστημα ὑπῆρξε παντοῦ, ὅπου ἠθελήσατε νὰ ἐπεμβῆτε, ἑπομένως τὸν αὐτὸν κανόνα θὰ ἀκολουθήσω εἰς τὴν ἐξέλεγξίν των. Μᾶς λέγει ὁ κ. Τρυγώνης, ὁρίσατε τὰ θέματα. Ποῖα θέματα; ἐνόμισεν ὅτι πρόκειται περὶ προδικαστικῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως. Θέλομεν νὰ πληροφορηθῶμεν ἐὰν ἡ ἐκλογὴ ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας ἐπηρεάσθη, καὶ οἱ ἐκλογεῖς δὲν ἐξέφρασαν ἐλευθέρως τὴν θέλησίν των. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας θὰ λάβῃ ἡ Ἐπιτροπὴ, καὶ θὰ τὰς ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ συνέπεια καὶ τὸ παρελθόν. Ἑπομένως νομίζω ὅτι ἡμεῖς, θεωρήσαντες ἀναγκαίαν τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὁπόθεν ἔρχονται παράπονα κατὰ Κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων, εἴμεθα ἐντὸς τοῦ δικαίου καὶ τοῦ πνεύματος τοῦ νόμου, καὶ ἀπεβλέψαμεν εἰς μόνην τὴν καθαρὰν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Κηρύττεται ἡ συζήτησις περατωμένη.

§32ΧΟΪΔΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τρεῖς προτάσεις· ἔχομεν τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς, τὸ ἔγκυρον αὐτῆς, καὶ τὴν ἀποστολὴν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς.

§34ΧΟΪΔΑΣ. Ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς κατὰ τὴν κρίσιν μου· διότι, ὅταν πεισθῇ καὶ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἄκυρος, παράνομος ἡ παράνομος, ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ ἄδικος ἐκλογὴ τοῦ Καραπάνου, τότε πρὸς τί μεριμνᾶτε καὶ σκέπτεσθε περὶ ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς, προκειμένου περὶ ἀκύρου ἐκλογῆς;

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γνώμη τῆς μειοψηφίας εἶναι ἡ ἀποστολὴ Ἐπιτροπῆς πρὸς βεβαίωσιν· ἐπροτάθη καὶ ἡ περὶ ἀκυρότητος, καὶ ἡ περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς. Λοιπὸν ἐρωτῶ οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας περὶ ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἀπωτέρα;

§36ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀποστολὴν ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον).

§38ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (ἐγείρονται πλείονες τῶν 15). (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν περὶ ἀποστολῆς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ ψήφων 106 κατὰ 73. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 12.)