1885.01.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48

Τῆς 31 Ἰανουαρίου 1885.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 4½ Μ. Μ. (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ διαφόρων πολιτῶν ἐξ Ἄρτης, παραπονουμένων περὶ τῶν ἐκεῖ ὁδῶν, ὅτι δὲν κατασκευάζονται. Ὁ Βουλευτὴς Τροιζηνίας κ. Δουζίνας ὑποβάλλει Νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν ναυτιλιακῶν τελῶν. (Ὅρα Παράρτημα).

§2ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον εἶναι σύμφωνος καὶ ὁ κ. Κριεζῆς καὶ ὁ κ. Καρυστινάκης. Πρόκειται, κύριοι, περὶ καταργήσεως τῶν ναυτιλιακῶν τελῶν διὰ τὴν ἱστιοφόρον ναυτιλίαν, διότι αὐτὰ τὰ τέλη δὲν εἶναι μὲν ἴσως αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ μεγάλα, ἀλλὰ διότι εἰς τὴν διεξαγωγὴν αὐτῶν καταντῶσιν ἐπαχθῆ, καὶ δεύτερον δὲν χρησιμεύουν εἰς τίποτε· αὐτὰ προωρίσθησαν κατὰ μίαν διάταξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ νὰ χρησιμεύωσι διὰ τὰ Νοσοκομεῖα, διὰ τὰς Ἐκκλησίας καὶ τὰ λοιπά.

§3ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Αὐτὸ γίνεται.

§4ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Μὴ λέγετε, ὅτι αὐτὸ γίνεται, διότι θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἀνέκδοτον τοῦ Βοκακίου, τὸ ὑπὸ τὴν τράπεζαν καὶ ὑπὲρ τὴν τράπεζαν. Ἐὰν ζητήσητε πληροφορίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν χρησιμεύουν παντάπασιν δι’ ὅ,τι προωρίσθησαν. Ἀπὸ δεκαετηρίδων πολλῶν καὶ ὁ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν μακαρίτης Δραγούμης εἶχεν ἀλληλογραφίαν καὶ λέγει ὅτι τὰ τέλη ταῦτα ἐδαπανῶντο ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ καὶ ἐπιέζετο ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καμμία ὠφέλεια, καὶ σήμερον νὰ ζητήσητε πληροφορίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, θὰ σᾶς εἰποῦν τὸ αὐτό. Ἕνεκα τῶν τελῶν αὐτῶν ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία χάνει πολλὰς ὑπὲρ τοῦ συμφέροντός της εὐκαιρίας· διότι πηγαίνουν εἰς τὸν Πρόξενον διὰ νὰ πληρώσουν τὰ τέλη, ὁ δὲ Πρόξενος τοὺς λέγει, διὰ νὰ μεγεθύνῃ τὸ ποσόν: Δὲν ἔχω σήμερον καιρόν, ἐλᾶτε αὔριον. Καὶ συμβαίνει πολλάκις ἀντὶ νὰ πληρώσουν 10 μετζίτια, νὰ πληρώσουν 20. Αὐτὰ τὰ πράγματα, κύριοι, εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλους· πολλάκις πλοῖα ἀπώλεσαν τὴν ἀρίστην εὐκαιρίαν τῆς ἀναχωρήσεως διὰ καλοῦ καιροῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν ἡ πρότασίς μου νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§5Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Συμμορφούμενος μὲ τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἐκφρασθεῖσαν γνώμην περὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ Συντάγματος, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω Νομοσχέδιον ὑπογεγραμμένον παρὰ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου κ. Χοϊδᾶ καὶ τοῦ ἐξ Οἰτύλου κ. Λ. Καπετανάκη περὶ αὐξήσεως τῶν Δικαστικῶν μισθῶν. Καὶ δικαιοῦμαι μὲν νὰ κάμω εἰσήγησίν τινα τῶν λόγων, δι’ οὓς τὸ ὑποβάλω, ἀλλ’ ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου, ὅτι ἤρξατο ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν κρίνω καλὸν ν’ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν, περιοριζόμενος μόνον εἰς ἐλάχιστα. Προσεπάθησα νὰ μὴ ἀπομακρυνθῶ κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Νομοσχεδίου ἀπὸ τὸ συνταχθὲν ἄλλοτε ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐγκριθὲν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν, διότι μάτην τὸ ἐζήτησα ἐπανειλημμένως παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, ἐνεθυμούμην ὅμως τινὰ ἐκ μνήμης. Διὰ νὰ εὐκολύνω δὲ τὴν ψήφισιν τοῦ Νομοσχεδίου, περιέλαβον ἐν αὐτῷ διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἄρχεται ἡ ἰσχὺς ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1886· τὸ μὲν, διότι καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἀρκεῖ μόνη ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν, ἵνα ἐπέλθῃ ἡ ἐν τῇ δικαιοσύνη ζητουμένη βελτίωσις, ἀλλ’ ὅτι ἀπαιτοῦνται καὶ ἕτερά τινα μέτρα, ὡς τὸ περὶ λειτουργίας τῶν πειθαρχικῶν Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα τίς οἶδεν, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσι κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην· τὸ δὲ, ἵνα μὴ ταράξω τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ἔτος 1885. Ὑπενθυμίζω προσέτι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς ἐκείνους, οἵτινες προβάλλουσι τὰς δυσκολίας τῆς ψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου, ὅτι, ὑποβαλὼν πρότασιν περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν, ἐμερίμνησα ταὐτοχρόνως καὶ περὶ ἑτέρας διατάξεως, διευκολυνούσης τὴν ψήφισιν. Προέτεινα νὰ περιορισθῶσι τὰ μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀπὸ 7 εἰς 5· τὰ μέλη τῶν Ἐφετῶν ἀπὸ 5 εἰς 3· τὰ μέλη τῶν Πλημμελειοδικῶν ἀπὸ 5 εἰς 3, τηρουμένων τῶν ἐκ τῆς ἰσοβιότητος πηγαζόντων δικαιωμάτων· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ ληφθῶσι καὶ ἕτερα μέτρα, π. χ. ἡ κατάργησις περιττῶν τινων Εἰρηνοδικείων, ὥστε ἡ αὔξησις νὰ μὴ ἦναι ἐπαισθητὴ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἴσως σήμερον ἐξεταζόμενον τὸ Νομοσχέδιον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σημερινοῦ Προϋπολογισμοῦ, παρουσιάζει αὔξησιν ἐπαισθητὴν, ἀλλ’ αὐτὴ δύναται νὰ μειωθῇ σπουδαίως καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν, ἐὰν πρόκηται νὰ ψηφισθῇ ὁ Νόμος τοῦ χαρτοσήμου, τὸ Κράτος θὰ εἰσπράξῃ σπουδαίας ὠφελείας, ὡς δὲ προϋπολογίζει ἡ Κυβέρνησις, δύω ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καὶ δύναται καὶ ὀφείλει ἐκ τούτων νὰ διαθέσῃ ποσόν τι εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς δικαιοσύνης. Ἀρκοῦμαι ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς ταῦτα· ἔθιξα δὲ τινὰ μόνον σημεῖα τοῦ ζητήματος, σκοπῶν, ὅταν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τούτου, ν’ ἀναπτύξω ἐν πλάτει τὴν γνώμην μου. Παρακαλῶ δὲ νὰ τυπωθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιον τὸ Νομοσχέδιον, ἵνα λάβῃ γνῶσιν τοῦ περιεχομένου αὐτοῦ ἡ Βουλή. (Ὅρα Παράρτημα).

§6ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§7ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄς προβῶμεν κατὰ χρονολογικὴν τάξιν. Καταθέτω πρῶτον τὴν συγγραφὴν τῶν ὑποχρεώσεων τῆς ἐργολάβου Ἑταιρίας τῆς ἐπιχώσεως τοῦ λιμένος Κατακώλου. Ὁμοῦ μὲ αὐτὴν ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Ἑταιρίαν νὰ μοὶ σημειώσῃ ποῦ εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις της ὡς καὶ ἡ ὑπόθεσις ἐν γένει αὕτη μὲ τὴν Λιμενικὴν Ἐπιτροπήν. Αὐτὴ μοὶ ἀπέστειλεν ἐκτεταμένην πληροφορίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τεμάχιόν τι, ὅπερ ἀναφέρει τι νέον δι’ ἐμὲ καὶ δύναται καὶ ὑμᾶς νὰ φωτίσῃ (ἀναγινώσκει) «Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἑταιρίας, λαβὸν γνῶσιν τῆς διαβιβασθείσης αὐτῷ διὰ τοῦ πληρεξουσίου του κ. Ἀλ. Γιαννοπούλου ἀποφάσεως τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνακοινωθείσης αὐτῇ διὰ τοῦ μέλους της κ. Λεονάρδου, περὶ λύσεως τῆς διαφορᾶς διὰ τριῶν διαιτητῶν ἐκλεγομένων μεταξὺ τῶν ἀνωτέρω Δικαστῶν τῆς πρωτευούσης, καὶ ἔχον ὑπ’ ὄψει τὰς μεταξὺ τοῦ Δημάρχου Λετρίνων κ. Κρεστενίτου, διαμένοντος τότε ἐνταῦθα, καὶ ἡμῶν ἀνταλλαγείσας ἰδέας περὶ λύσεως τῆς διαφορᾶς διὰ νέας διαιτησίας ὑπὸ τριῶν Μηχανικῶν, ἀπεφάσισε νὰ παραιτηθῇ τῆς ἐκδοθείσης διαιτητικῆς ἀποφάσεως καὶ τῶν ἐκ ταύτης δικαιωμάτων, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀνασυστάσεως τοῦ διαιτητικοῦ Δικαστηρίου τοῦ ὑπὸ τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς 11 Σεπτεμβρίου 1850 προβλεπομένου, ὡς ταῦτα ἀποδεικνύονται ἐκ τοῦ συνημμένου ἐν ἀντιγράφῳ πρακτικοῦ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑταιρίας». Τὸ πρακτικὸν τῆς Ἑταιρίας, τὸ ὁποῖον μοὶ διαβιβάζει εἶναι τόδε «Ἀπόσπασμα κτλ. τῇ 12 Δεκεμβρίου. Ὁ Διευθυντὴς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸ Συμβούλιον ὅτι ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ Κατακώλου προτείνει πρὸς λύσιν τῆς μεταξὺ αὐτῆς καὶ ἡμῶν διαφορᾶς διαιτησίαν ἐκ τριῶν ἀνωτέρων Δικαστῶν τῆς πρωτευούσης. Ὁ Διευθυντὴς ἐπρότεινε τὸ διαιτητικὸν Δικαστήριον ν’ ἀποτελεσθῇ ἐκ δύω Μηχανικῶν καὶ ἑνὸς Νομικοῦ, καὶ ὡς τοιοῦτον προτείνει τὸν κύριον Οἰκονομίδην ἢ Ἀθανασιάδην. Εἷς Σύμβουλος παρετήρησεν ὅτι ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ Κατακώλου εἶναι Νομικὸν πρόσωπον, καὶ ὡς τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ ποιῇ συμβιβασμοὺς, συνεπῶς ἐπρότεινε νὰ παραιτηθῶμεν τῆς προσβαλλομένης ἀποφάσεως τοῦ διαιτητικοῦ Δικαστηρίου τοῦ συστάντος δυνάμει τοῦ Διατάγματος τῆς 11 Σεπτεμβρίου 1850, καὶ συνεπῶς νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀνασύστασιν τοῦ διαιτητικοῦ Δικαστηρίου τοῦ προβλεπομένου ὑπὸ τοῦ Διατάγματος τῆς 11 Σεπτεμβρίου 1850, εἰς ὃ νὰ λάβῃ μέρος καὶ ὁ κ. Σπηλιάδης, ὅστις κατὰ τὴν δημοπρασίαν εἶχεν ὁρισθῆ ὡς διαιτητὴς, ἐν περιπτώσει διαφωνίας. Τὸ Συμβούλιον ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Συμβούλου». Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τῆς 12 Δεκεμβρίου ἤρθη πᾶσα ὕπαρξις τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως, περὶ ἧς ἐγένετο τοσοῦτος θόρυβος. Καταθέτω ἅπαντα τὰ ἔγγραφα. Ὑποβάλλω ἐκ νέου εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἡμαρτημένως τυπωθὲν Νομοσχέδιον περὶ καλωδίων, συνάπτων αὐτὸ μὲ τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποβεβλημένον πρὸς ἔγκρισιν τοῦ Πρωτοκόλλου τοῦ ὑπογραφέντος παρ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑταιρίας τῶν καλωδίων. Ὑποβάλλω ἐπίσης σύμβασιν μεταξὺ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων καὶ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἑδρευούσης Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας τοῦ «Αἰγαίου». (Ὅρα Παράρτημα).

§8ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ καταθέσητε κατὰ προσεχῆ Συνεδρίασιν καὶ τὰς περὶ τῆς συμβάσεως ταύτης τῆς Ταχυδρομικῆς ἀναφορὰς τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον.

§9ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θὰ τὰς καταθέσω, δὲν ἔχω οὐδεμίαν δυσκολίαν. Μόνον μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὰ λεχθέντα περὶ τῆς νέας ἐκρήξεως, ὄχι μόνον πρὸς τὸν κ. Χοϊδᾶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πάντας, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται συχνάκις καὶ λέγουσιν ἀπὸ τοῦ Βήματος, ὅτι ἦλθεν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, μοὶ ἀνέφερεν, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος, καὶ μοὶ ἔκαμε διαμαρτυρήσεις, ἀλλ’ ἐγὼ ἐκώφευσα. Διατί δὲν σκέπτονται, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, προκειμένου περὶ εὐφλέκτων ὑλῶν, δύναται ἀνεξαρτήτως νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τοὺς περὶ τούτου Νόμους καὶ Διατάγματα, καὶ δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὸν ἐμποδίσῃ καὶ νὰ τῷ εἴπῃ: Μὴ προβαίνῃς νὰ ἐνεργήσῃς τι, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ καταστρέψωμεν τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, διότι παρετηρήσαμεν, ὅτι ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ἐναντίον ἡμῶν! Αὐτοὶ δύνανται νὰ εἴπουν αὐτὰ καὶ ἄλλα. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐξ ἐναντίας ἔχομεν ὅλως τὴν ἐναντίαν πεποίθησιν. Ἡ μεγάλη πλειονοψηφία τοῦ Δήμου τῶν Ἀθηναίων εἶναι ὑπὲρ ἡμῶν. Εἶχε βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς καθῆκον νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τὸν Ἀστυνόμον εἰς τὴν ἐνέργειάν του, καὶ διὰ τοῦτο πρό τινων ἡμερῶν ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Ἀστυνόμον τὸ ἑξῆς ἔγγραφον.

Ἀριθ. Πρωτ. 2061

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Πρὸς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν κλπ. Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸν κίνδυνον, ὃν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν διέτρεξεν ἡ πόλις συνεπείᾳ τοῦ ἐν τῷ πυριτιδοποιείῳ Στρέφη ἀναφλεχθέντος νίτρου, πληροφορηθέντες δὲ, ὅτι πολλαχοῦ τῆς πόλεως ὑπάρχουσιν ἀποτεταμιευμέναι ἐμπρηστικαὶ ὗλαι, παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ τῆς Ἀστυνομίας Βασιλικοῦ Διατάγματος τοῦ 1836 καὶ τὰ σχετικὰ ἄρθρα τοῦ ποινικοῦ Νόμου, σᾶς προσκαλοῦμεν, κύριε Διευθυντὰ, νὰ λάβητε αὐθωρεὶ πάντα τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τῆς πόλεως πασῶν τῶν ἐπικινδύνων ἐμπρηστικῶν ὑλῶν καὶ διατάξητε νὰ τοποθετηθῶσιν ἐν ἀσφαλεῖ τόπῳ, ἀναφέρητε δὲ ἡμῖν περὶ τούτου ἐν τάχει. Ἀθήνησι, τῇ 28 Ἰανουαρίου 1885.

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ

Καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐγγράφου τούτου, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ὡς ἐκ περισσοῦ, ὁ Ἀστυνόμος ἤθελε πράξει ὅ,τι ἔπραξεν. Ἀμέσως ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐξῆλθε καὶ ἐπεσκέφθη τὰ διάφορα ἐμπορικὰ καταστήματα, ὑελοπωλεῖα καὶ ἄλλα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέθετεν, ὅτι ὑπῆρχον ἐκρηκτικαὶ ὗλαι, τὰς ὁποίας καὶ κατέσχεν. Ἐπεσκέφθη καὶ αὐτὸ τὸ ἐμπρησθὲν πυριτιδοποιεῖον ζητῶν τὸν Βερεζόπουλον, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστὸς ὑπὸ τὸ ὄνομα Βαρουξῆς, διότι καὶ αὐτὸς καὶ ὁ πατήρ του καὶ ὁ πάππος του ἔχουσι πρὸ 40 ἐτῶν τὸ πυριτιδοποιεῖον εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν. Σημειώσατε δὲ ὅτι αὐτὸ τὸ πυριτιδοποιεῖον, τὸ ὁποῖον κεῖται εἰς τὸ ἄκρον τῶν ἐλαιοτριβείων, ἔχει πολὺ μακρότερον ἐντὸς τοῦ ἐλαιῶνος τὴν ἀποθήκην αὐτοῦ. Χθὲς ὁ ἐπισκεφθεὶς τὸ πυριτιδοποιεῖον ἀγροτικὸς Ἀστυνόμος εὗρε δύω μεγάλα βυτία ζακχάρεως πλήρη πυρίτιδος μέχρι 500 ὀκάδων· εἶπεν ἀμέσως πρὸς τὸν ἰδιοκτήτην, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν ποσότητα ἐκεῖ, καὶ τὸν διέταξε νὰ τὴν μεταφέρῃ, ὁ δὲ ἰδιοκτήτης ὑπεσχέθη πρὸς αὐτὸν ὅτι χθὲς τὸ ἀπόγευμα ἢ σήμερον πρωῒ ἤθελε μεταφέρει τὴν πυρίτιδα εἰς Λαύριον. Τοῦτο ὑπεσχέθη καὶ πρὸς τὸν κύριον Διευθυντὴν ἐν τῇ Διευθύνσει τῆς Ἀστυνομίας, ὅπου ὡδηγήθη ὑπὸ τοῦ ἀγροτικοῦ Ἀστυνόμου· ὁ δὲ Διευθυντὴς τῷ εἶπεν ὅτι σήμερον τὸ πρωῒ θὰ ἐπορεύετο ὁ ἴδιος εἰς τὸ πυριτιδοποιεῖον διὰ νὰ βεβαιωθῇ ὅτι ταῦτα ἐξετελέσθησαν. Οἱ ἐργάται τοῦ πυριτιδοποιείου, ἀντὶ ν’ ἀρχίσωσιν ἀπὸ τῆς 7 ὥρας, ἡ ὁποία εἶναι διατεταγμένη διὰ τὴν ἐργασίαν των, ἤρχισαν, ὅπως γείτονες μὲ διεβεβαίωσαν, ἀπὸ τῆς 4ης, θέλοντες ἴσως νὰ ἀφαιρέσωσι τὴν πυρίτιδα, τὴν ὁποίαν ἀνέφλεξαν ἐργαζόμενοι μετὰ λύχνων. Κατόπιν διετάχθη ὁ Ἀστυνόμος ὄχι μόνον ν’ ἀφαιρέσῃ ὅσην εὕρῃ πανταχόθεν πυρίτιδα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐμποδίσῃ καὶ πάντας τοὺς ἔχοντας ἄδειαν νὰ ἐργάζωνται μέχρι νεωτέρας διαταγῆς. Δὲν ἐπαύσαμεν μεριμνῶντες περὶ τούτου ἀπὸ τῆς πρώτης συμβάσης ἐκρήξεως ἐν τῇ ἀποθήκῃ τοῦ Πικρέν. Συνεστήσαμεν καὶ Ἐπιτροπὴν περὶ τούτου. Ἐσχεδιάσθη καὶ Νομοσχέδιον, διότι μὲ τὰς ὑπαρχούσας διατάξεις δὲν δύνανται νὰ προληφθῶσιν ἀληθῶς τὰ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα καὶ τώρα καὶ ἄλλοτε εἴδομεν. Καὶ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλων τῶν πόλεων τῶν ἄλλων Ἐπαρχιῶν εἰς τὰς ὁποίας ἁπάσας γνωρίζομεν, ὅτι ὑπάρχει ἐναποταμιευμένη πυρῖτις καὶ ἄλλαι ἐμπρηστικαὶ ὕλαι. Ἀλλὰ συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἐτόλμων πρὸ τοῦ συμβάντος τούτου νὰ σᾶς ὑποβάλω τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ, διότι θὰ ἤρχεσθε νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι διὰ τοιούτου Νομοσχεδίου ἠρχόμην νὰ παρεμποδίσω τὰς ἐπερωτήσεις, αἵτινες μόναι πρέπει ν’ ἀποτελῶσι τὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς. Μὴ ἔρχεσθε λοιπὸν νὰ ἐπιῤῥίπτητε εὐθύνην διὰ τὰ τοιαῦτα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μὴ ἔρχεσθε νὰ παραμορφώνητε τὰ πράγματα. Ὁ κόσμος δὲν θὰ σᾶς πιστεύσῃ, ὅτι ἀφήσαμεν τὸν Στρέφην καὶ τὸν Βαρουξῆν νὰ ἔχωσι πυριτιδοποιεῖα διὰ νὰ καταστρέψωμεν τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν.

§10ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν λαμβάνω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν διὰ νὰ ἀλλοιώσω τὸν χαρακτῆρα τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· ἠναγκάσθην μόνον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διὰ νὰ βοηθήσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος συγχύζει δύω διακεκριμένα πράγματα. Συγχύζει τὴν Ἀστυνομικὴν ἀπαγόρευσιν νὰ ὑπάρχωσιν ἐν ταῖς ἀποθήκαις καὶ τοῖς ἐργαστηρίοις εὔφλεκτοι ὗλαι, μὲ διατάξεις κειμένας Νομοθετικῶς, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐπιτρέπεται ἐντὸς τῆς πόλεως νὰ ὑπάρχωσι πυριτουργεῖα. Κατὰ τὰς διατάξεις τὰς Ἀστυνομικὰς πρόκειται περὶ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐναποθηκεύσεως εὐφλέκτων ὑλῶν ἐν τῇ πόλει καὶ τῆς τιμωρίας τῶν παραβατῶν· ἀλλ’ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ πυριτουργείων ἐργαζομένων ἐν τῇ πόλει, τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύεται ἀπὸ τὸ Διάταγμα τοῦ 1835, τὸ ἔχον ἰσχὺν Νόμου, ἑπομένως δὲν ἔχομεν ἀνάγκην Νομοσχεδίου περὶ τούτου. Ἐὰν ἤδη τὸ πυριτουργεῖον τοῦτο ἦτο πρὸ 30 ἢ 40 ἐτῶν ἱδρυμένον ἐν τῇ θέσει ἐκείνῃ, ἦτο ἱδρυμένον ἐκτὸς τῆς πόλεως, ἀλλ’ ἤδη ὅτε ἡ πόλις ἐξετάθη μέχρις ἐκεῖ, ἔπρεπε τὸ πυριτουργεῖον τοῦτο νὰ μετενεχθῇ ἐκεῖθεν, διότι εἶναι πλέον ἐντὸς τῆς πόλεως, ὅπως δὲν θὰ δύναται καὶ τὸ ἔξω τῆς πόλεως ἤδη ὑπάρχον πυριτιδοποιεῖον τοῦ κ. Μωραϊτίνη νὰ μείνῃ ἐκεῖ, ὅπου σήμερον ἵδρυται, ἐὰν ἡ πόλις ἐκταθῇ μετὰ τινα καιρὸν μέχρις ἐκεῖ. Ἔχετε λοιπὸν δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ ἀπομακρύνητε τὸ πυριτουργεῖον ἐκ τοῦ μέρους ἐκείνου, οὐδ’ ἔχετε ἀνάγκην Νόμου, διότι ἔχετε τὸ Διάταγμα τοῦ 1835.

§11ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς θὰ ἐπείσθη ἤδη ἐκ τῶν σαφῶς ῥηθέντων παρὰ τοῦ κ. Δηλιγιάννη λόγων, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν, οὔτε ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσιν ἐντὸς τῆς πόλεως Πυριτουργεῖα.

§12ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Πρὸ τεσσαράκοντα ἐτῶν ὑπάρχουσι (θόρυβος).

§13ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, πρὸ δύω ἡμερῶν εἶπον, ὅτι ἐκτὸς τοῦ Πυριτουργείου τοῦ Καρὲρ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα παρὰ τὸν Νόμον, καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργῶν, ὅπως φροντίσῃ ν’ ἀναγνώσῃ τὸν Νόμον καὶ συμμορφούμενος αὐτῷ, νὰ διατάξῃ, ὅπως ἀπομακρυνθῶσι τὰ Πυριτουργεῖα καὶ αἱ ἀποθῆκαι πυρίτιδος ἐκ τῆς πόλεως, διότι διατρέχουσι κίνδυνον οἱ κάτοικοι ν’ ἀνατιναχθῶσιν εἰς τὸν ἀέρα, τὸ δὲ χθὲς γενόμενον ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδεμίαν ἔλαβε πρόνοιαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι εἶχε διατάξει καὶ ὅτι οὔτε μία ὀκὰ πυρίτιδος ὑπῆρχεν ἀποταμιευμένη· καὶ ὅμως χθὲς ἡ ἀνάφλεξις 1500 ὀκάδων πυρίτιδος ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ἦσαν ἀκριβῆ τὰ ῥηθέντα. Πρὸς τούτοις δὲν ἦσαν ἀκριβῆ οὔτε τὰ σήμερον ῥηθέντα· διότι καὶ ἐγὼ μετέβην ἐπιτοπίως καὶ εἶδον τὴν καταστροφὴν, ἥτις ἐγένετο εἰς τὸ Πυριτουργεῖον τοῦ Μπαρουξῆ. Τὸ Πυριτουργεῖον κεῖται ἐντὸς τῆς πόλεως καὶ τοῦ σχεδίου τῶν Ἀθηνῶν· ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἐκπλήξῃ, εἶναι ὅτι νέον Πυριτουργεῖον μὲ ἀτμὸν συνεστήθη τῇ ἀδείᾳ τῆς Κυβερνήσεως.

§14ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές· τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν ἔδωκα τοιαύτην ἄδειαν.

§15ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ Διάταγμα λέγει ἀδείᾳ τῆς Ἀστυνομίας συνίσταται Πυριτουργεῖον· τώρα ἐὰν ὑπάρχῃ ἄδεια, δὲν γνωρίζω, ἀλλ’ ὁ Νόμος ῥητῶς τὸ ὁρίζει «τῇ ἀδείᾳ τῆς Ἀστυνομίας». Τὸ Πυριτουργεῖον εἶναι ἱδρυμένον, λειτουργεῖ πρὸ μηνῶν. Ἠδύνατο νὰ ἱδρυθῇ ἄνευ ἀδείας τῆς Ἀστυνομίας; Ἐὰν ἱδρύθη ἄνευ ἀδείας τῆς Ἀστυνομίας, τότε ὑπάρχει παρανομία ἐπὶ παρανομίας. Αὐτὸ δὲν δύναται νὰ σᾶς δικαιολογήσῃ. Χθὲς εὐτυχῶς διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν μετηνέχθη τυχαίως καὶ οὐχὶ διαταγῇ τῆς Ἀστυνομίας ποσὸν 4 χιλιάδων ὀκάδων πυρίτιδος ἐκ τοῦ Πυριτουργείου αὐτοῦ, διότι 4 ἢ 5 ἅμαξαι εἶχον λάβει πυρίτιδα 4 χιλιάδων ὀκάδων καὶ τὴν μετέφερον, δὲν ἠξεύρω ποῦ, εἰς Λαύριον ἢ ἀλλαχοῦ. Καὶ οὕτω χθὲς τὸ ἑσπέρας ἐκ τῶν ἓξ χιλιάδων ὀκάδων ἔμενον 1500 ὀκάδες πυρίτιδος, αὐτὴ δὲ καὶ ἀνεφλέχθη. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ ὑπαινιχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ ἀνάφλεξις προῆλθεν ἐκ τῆς προνοίας τῆς Ἀστυνομίας καὶ τοῦ Ὑπουργείου, λόγῳ ὅτι διέταξε ν’ ἀπομακρυνθῇ ἡ πυρῖτις, καὶ ἤρχισαν οἱ ἐργάται ἀπὸ τῆς 4 πρωϊνῆς ὥρας νὰ μεριμνήσωσι περὶ τούτου, διὰ νὰ συμμορφωθῶσι μὲ τὴν διαταγὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Εἶναι ἀνακριβέστατον τοῦτο. Οἱ ἐργάται μετέβησαν εἰς τὸ ἔργον των τὴν πρωΐαν κατὰ τὴν συνήθη ὥραν διὰ νὰ ἐργασθῶσι τὴν τακτικὴν αὑτῶν ἐργασίαν, καὶ ἀνεφλέχθη ἡ πυρῖτις καὶ διέτρεξαν κίνδυνον οἱ κάτοικοι τῆς συνοικίας, ὧν τὰ Ἐλαιοτριβεῖα ἐκρημνίσθησαν καὶ πολλαὶ οἰκίαι ἔπαθον· μέχρι τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Χασιᾶς ἔφθασεν ὁ κρότος. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἦλθον πρός με οἱ περίοικοι τοῦ Πυριτοποιείου, οἵτινες μοὶ ἐξέθηκαν τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διέτρεξαν, καὶ μοὶ ἔλεγον: «Δὲν ὑπάρχει Νόμος; Ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν ἂν ἔχωμεν ζωὴν ἢ περιουσίαν». Τοῖς εἶπον, ὅτι δὲν ἐπερίμενα ποτὲ, ὅτι δὲν θὰ προνοήσῃ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὰ ῥηθέντα πρὸ δύω ἡμερῶν παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὰς ὑποσχέσεις, αἵτινες ἐδόθησαν. Βεβαίως Νόμος ὑπάρχει ἀπαγορεύων τὴν ἵδρυσιν Πυριτουργείων καὶ ὕπαρξιν Πυριταποθήκης ἐντὸς τῆς πόλεως, ἀλλ’ ἡ Ἀστυνομία καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀργοῦσι. Ἀτυχῶς, κύριοι, τρεῖς ἄνθρωποι ἐγένοντο θῦμα τῆς ἐκκρήξεως αὐτῆς. Εἷς οἰκογενειάρχης γέρων 70 ἐτῶν ἔχων ἓξ τέκνα, ἐκ τῶν ὁποίων ἓν δωδεκαετὲς προσελθὸν καὶ ζητοῦν τὸν πατέρα του, ἐπληροφορήθη παρ’ ἀστυνομικοῦ κλητῆρος, ὅστις τὸ εἶπε καὶ εἰς ἐμὲ, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάγῃ, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ πατήρ του. Εἷς εἰς τὸ ἄνθος τῆς ἡλικίας του 25 ἐτῶν ἐφονεύθη. Δύω δεινῶς ἐτραυματίσθησαν, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς πνέει τὰ λοίσθια, ὁ ἕτερος εἶναι εὐτυχῶς ἐκτὸς κινδύνου.

§16ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰσὶν ὅλοι ἐργάται;

§17ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ὁμιλῆτε περὶ τοιούτων θεμάτων μὲ ἱλαρότητα· διότι εἶναι θλιβερὸν ἓν μέσαις Ἀθήναις, ὑπαρχούσης Κυβερνήσεως καὶ Ἀστυνομίας, καὶ μετὰ τόσα χρήματα, τὰ ὁποῖα δαπανῶνται πρὸς ἀσφάλειαν τῆς πόλεως, νὰ γίνωνται ἐκρήξεις καὶ νὰ καταστρέφωνται οἰκοδομήματα, νὰ φονεύωνται ἄνθρωποι καὶ νὰ κινδυνεύῃ ὁλόκληρον τμῆμα τῆς πόλεως, ἐνῷ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔλεγεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν: «Μείνατε ἥσυχοι· ἔχω θέσει κλητῆρας αὐστηρῶς ἐπιτηροῦντας· διέταξα ῥητῶς τῇ Ἀστυνομίᾳ νὰ ἀπομακρύνῃ πᾶν ποσὸν πυρίτιδος, ἔστω καὶ τὸ ἐλάχιστον ποσόν».

§18ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§19ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά· διότι οἱ στενογράφοι γράφουν ὅ,τι λέγεται ἐντεῦθεν. Σᾶς εἶπον ἐγώ, ὅτι ὄχι μόνον ὑπάρχει ἐκεῖ Πυριτουργεῖον, ἀλλὰ καὶ ἄλλα Πυριτουργεῖα. Σεῖς εἴπατε: «Μὴ ἀνησυχῆτε, διότι οὐδεμία ὀκὰ πυρίτιδος ὑπάρχει». Ἐὰν ἡ εὐθύνη πίπτῃ ἐπὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πλέον ἢ ἐπὶ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, τὸ ἀγνοῶ. Εἶχε δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγων, ὅτι ἐπὶ τῶν τοιούτων ζητημάτων Δημοσίου ἀσφαλείας δύναται νὰ ἐνεργήσῃ αὐτοβούλως ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας καὶ αὐτὸς εἶναι ὑπεύθυνος. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἀπαλλάσσεται τῆς εὐθύνης, ἐὰν τὰ ὑποδεέστερα ὄργανα δὲν ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των. Ἐὰν μάλιστα ἀποδεικνύεται ὅ,τι μοὶ εἶπον ταύτην τὴν στιγμήν, ὅτι ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐπανειλημμένως διέταξε, καὶ ὅτι ὁ κ. Καρὲρ καὶ παρὰ τὰς διαταγὰς τοῦ Διευθυντοῦ ἠδυνήθη νὰ ἔχῃ τὸ Πυριτουργεῖόν του ἐπὶ τρεῖς μῆνας καὶ νὰ μένῃ ἐκεῖ.

§20ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὰ διαψεύδω.

§21ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τριῶν μηνῶν μοὶ εἶπεν, ὅτι κατεδιώκετο ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν καὶ ὅτι ἐπήγαινεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ μὴ καταδιωχθῇ.

§22ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀφοῦ ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἐξηκολούθει νὰ κατασκευάζῃ πυρίτιδα, θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις τοῦ κ. Κοσσονάκου δὲν ἴσχυσε. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, ἀπὸ κοινοῦ πάντας νὰ ἐπιβάλητε τῇ Κυβερνήσει νὰ αἰσθανθῇ, ὅτι ἔχει καθήκοντα καὶ ὅτι δὲν ἔχει μόνον δικαιώματα. Ἀγνοῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, ὅτι εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν ἡ Κυβέρνησις· ἐγὼ τὸν βεβαιῶ τὸ ἐναντίον, ὅτι ὁλόκληρος ἡ πρωτεύουσα, ὅπως καὶ ἡ Ἑλλὰς ὁλόκληρος, εἶναι ἐναντία τῆς Κυβερνήσεως ἕνεκα πολλῶν λόγων.

§23ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς θὰ φανῇ.

§24ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μάλιστα. — Ἀλλ’ ἐὰν ἀποδεχθῶμεν, ὅτι εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς πρωτευούσης εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ, διατί δὲν φροντίζει ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν τῶν Ἀθηνῶν; Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐφ’ ὅσον κακῇ μοίρᾳ εἶναι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἰς τὰ πράγματα, νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι φέρει μεγίστην εὐθύνην καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ ἀπέναντι τῆς κοινωνίας διὰ τὰ δυστυχήματα, ἅτινα συνέβησαν καὶ δύνανται ἔτι νὰ συμβῶσιν εἰς το μέλλον, ἐὰν δὲν ἐφαρμοσθῇ αὐστηρῶς ὁ Νόμος καὶ ἀπομακρυνθῶσι τὰ Πυριτουργεῖα καὶ πᾶσα εὔφλεκτος ὕλη ἐκ τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν λοιπῶν πόλεων τῆς Ἑλλάδος.

§25ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§26Γ. ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένης τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐθεώρησα καθῆκον νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Βουλὴν παρατηρήσεις τινὰς, ἐξ ὧν δύναται νὰ ὁδηγηθῇ ἡ Κυβέρνησις πρὸς λῆψιν μέτρου, ἀφορῶντος εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν στρατοῦ. Πράττω δὲ τοῦτο ἀπὸ τοῦδε, διότι φρονῶ ὅτι πρὸς διαῤῥύθμισιν καὶ ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου ἀπαιτεῖται καιρός τις, καὶ ἐπιθυμῶ, πρὶν ἢ ἔλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν τὴν ἰδέαν ταύτην ἀποδεχθῇ, ὡς ἐλπίζω, νὰ ἦναι ἑτοίμη νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μέτρον τῆς θεραπείας. Εἶπον περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ὤφειλον νὰ εἴπω περὶ τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῶν, ὤφειλον πλειότερον νὰ εἴπω περὶ τῶν πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς ὑποχρεώσεων ἡμῶν, τῶν ὑποχρεώσεων τουτέστι τῆς Πολιτείας, τὴν ὁποίαν οὗτοι ἐξυπηρετοῦσιν. Ὡς ἔχουσι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν πράγματα, οὔτε ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ προτείνω, οὔτε ἡ Βουλὴ ἠδύνατο βεβαίως νὰ συζητήσῃ σήμερον πρότασιν αὐξήσεως τῶν μισθῶν, ἂν καὶ ἐκ παραβολῆς πρὸς τὰς ἀποδοχὰς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἄλλων Ἐθνῶν, ἀπὸ στρατηγοῦ μέχρις ἀνθυπολοχαγοῦ, ἐξάγεται ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ μισθοδοτοῦνται πολὺ ὀλιγώτερον.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι ὀλιγώτερον.

§28ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ἀντιτάσσεσθε καὶ εἰς τοῦτο, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἀλλὰ ῥίψατε βλέμμα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς Γαλλίας καὶ ἴδετε ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ, ἀφοῦ ὁ ἀνθυπολοχαγὸς ἐκεῖ ἔχει καθαρὸν μισθὸν Φράγκα 210, ἐδῶ δὲ 110 μόνον, ὡς ἀκούετε βεβαιοῦντας τοῦτο ἀξιοτίμους συναδέλφους ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Ὀφείλομεν ἄρα νὰ λάβωμεν μέτρον τι πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς ὑποχρεώσεων ἡμῶν. Οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι τὸ διαρκὲς, τὸ μόνιμον στοιχεῖον τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν στρατοῦ, εἶναι οἱ διδάσκαλοι αὐτοῦ, ὁ νοῦς τοῦ στρατοῦ, καὶ μέχρις ἐσχάτων τοῦ βίου αὐτῶν ἀνήκουσιν εἰς ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος. Δὲν ἔχομεν εὐτυχῶς ἐν τῷ Τόπῳ ἡμῶν διακρίσεις γεννήσεως ἢ ἄλλας ἄνωθεν ἐπιδαψιλευομένας αὐθαιρέτως ἀνισότητας, ἀλλ’ ἐν τῇ ἰσότητι μάλιστα καὶ τῇ ἐλευθερίᾳ, ἐφ’ αἷς σεμνύνεται ἡ Ἑλλὰς, αἱ διακρίσεις γεννῶνται ἐξ ὑποκειμένου. Διακρίνεται ὁ σοφὸς τοῦ μὴ τοιούτου, ὁ ἐγγράμματος τοῦ ἀγραμμάτου, ὁ χρηστὸς τοῦ μὴ χρηστοῦ. Διακρίνεται δ’ ἔτι μᾶλλον ἐκεῖνος, ὅστις ἀναλαμβάνει τὴν εὐγενῆ ὑποχρέωσιν τῆς θυσίας καὶ αὐτῆς τῆς ζωῆς του ὑπὲρ τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Πατρίδος. Τοιοῦτοι δὲ εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ εἶναι συγχρόνως, ὡς ἐκ τῶν μυρίων ἄλλων ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας τὸ ἀξίωμα αὐτῶν τοῖς ἐπιβάλλει, καὶ κόσμημα τῆς κοινωνίας. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἦναι ὄντως τοιοῦτοι ὀφείλει ἡ Πολιτεία, ἣν ὑπηρετοῦσι, νὰ μὴ ἐγκαταλείπῃ αὐτοὺς εἰς τὰς ἀσθενεῖς αὐτῶν οἰκονομικὰς δυνάμεις. Πρέπει νὰ λαμβάνῃ ὑπὲρ αὐτῶν πᾶσαν πρόνοιαν συντελοῦσαν εἰς τὴν οἰκονομικὴν αὐτῶν εὐεξίαν, καὶ πατριωτικὴ Κυβέρνησις, μεριμνῶσα ὄντως ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, ὀφείλει νὰ λάβῃ τοὐλάχιστον τὰ μέτρα, ἅπερ πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις τῶν πεπολιτισμένων Χωρῶν ἔλαβον ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν στρατῶν αὐτῶν. Δὲν πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας, πρόκειται ἁπλῶς περὶ μετριάσεως τῶν δαπανῶν, εἰς ἃς οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι ὑποβεβλημένοι ἕνεκα τῆς στολῆς αὐτῶν καὶ τοῦ ὁπλισμοῦ των. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς πλέον μετρίους ὁ ἀξιωματικὸς τῶν ἐφίππων Σωμάτων ἔχει ἀνάγκην διὰ τὰς στολὰς αὐτοῦ τὰς δύω, διὰ τὸν ἵππον αὐτοῦ καὶ τὴν ἱπποσκευὴν καὶ διὰ τὴν ἀποσκευήν του, τοὐλάχιστον 2,800 δραχμῶν δαπάνης, ὁ δὲ πεζὸς ἀξιωματικὸς ἔχει τοὐλάχιστον ἀνάγκην 1200 δραχμῶν· διὰ τὴν εὐπρεπῆ δὲ συντήρησιν αὐτῶν καὶ ἀντικατάστασιν, ὅπως ἐμφανίζηται ἔν τε τῇ ἐκπληρώσει τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ πρὸς τὴν κοινωνίαν ἀναστροφῇ ἀξιοπρεπῶς, ὀφείλει τοὐλάχιστον ὁ μὲν ἔφιππος ἀξιωματικὸς νὰ δαπανᾷ 600 δραχμὰς κατ’ ἔτος, ὁ δὲ πεζὸς οὐχὶ ὀλιγωτέρας τῶν 500. Εἰς ἄλλα Κράτη ἔλαβον τὸ μέτρον νὰ παραχωρῶσιν αἱ Κυβερνήσεις ἐκ τῶν Δημοσίων ἀποθηκῶν, ἐπὶ ὡρισμένῳ τιμήματι, τὰ εἴδη τοῦ ἱματισμοῦ, τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ τῆς ἀποσκευῆς. Ἐκ τούτου ἐπέρχεται μεγάλη οἰκονομία, διότι δὲν μεσολαβεῖ ὁ ἔμπορος, ὅστις βεβαίως ἐπιθυμεῖ καὶ δικαιοῦται νὰ κερδίσῃ· ἐπέρχεται καὶ ἑτέρα οἰκονομία, διότι ἡ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως λαμβανομένη πρόνοια νὰ ἀγοράζῃ ἐν τῷ Τόπῳ τῆς παραγωγῆς μεγάλα ποσὰ, καταλήγει καὶ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος τῶν ἀγοραζομένων εἰδῶν, γνωστὸν δὲ πόσον τὸ ζήτημα τῆς διαρκείας εἶναι σπουδαῖον διὰ τὸν ἱματισμὸν πρὸ πάντων, ὅστις ἀποτελεῖ τῆς δαπάνης τὸ πλεῖστον· ἐν Γαλλίᾳ μάλιστα εἰς τοὺς προβιβαζομένους ἀξιωματικοὺς δίδεται ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου καὶ χρηματική τις ὑποστήριξις οὐχὶ ἀναξία λόγου. Καὶ ἄλλα δὲ ἀλλαχοῦ ἔχουσιν εἰλημμένα ἀνακουφιστικὰ τῶν ἀξιωματικῶν μέτρα· ἐν Ἱσπανίᾳ π. χ. ἔλαβον, πρὸς τοῖς ἄλλοις, καὶ τὸ μέτρον νὰ ἔχωσι καταστήματα εἰδικὰ, ἐξ ὧν νὰ προμηθεύωνται οἱ ἀξιωματικοὶ πάντα σχεδὸν τὰ εἰς τὸν βίον χρήσιμα εὐθηνότερα καὶ καλλιτέρας ποιότητος. Ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ δὲν προτείνω σήμερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἰμὴ μόνον ὅ,τι ἐπιφανέστατος τοῦ στρατοῦ ἀξιωματικὸς, ὁ ἀείμνηστος Βότσαρης, εἶχεν ἄλλοτε μελετήσει καὶ ἐφαρμόσει. Ὁ ἀείμνηστος Βότσαρης κατὰ τὸ 1861 προὐκάλεσε Βασιλικὸν Διάταγμα, τοῦ ὁποίου μάλιστα ἡ δικαιολογία εἶναι ἀξία μνήμης, καθ’ ὃ τὰ τοιαῦτα εἴδη ἐχορηγοῦντο εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐπὶ κρατήσει ἀναλόγῳ ἐκ τοῦ μισθοῦ αὐτῶν. Τὸ μέτρον ἐκεῖνο ἐφηρμόσθη ἐπ’ ὀλίγον χρόνον, ἀλλὰ δὲν ηὐδοκίμησε, διότι δὲν ἐφηρμόσθη καθ’ ὅλην αὐτοῦ τὴν ἐντέλειαν. Ἐμεσολάβει καὶ τότε τὸ ἐμπόριον, καὶ διὰ τοῦτο πιθανώτατα ἀπέτυχε. Τὰ σήμερον δὲ κρατοῦντα εἶναι τοιαῦτα, ὥστε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οἰκονομικὴν οὐδαμῶς ἐξυπηρετοῦσι τοὺς ἀξιωματικούς, ὑπὸ δὲ τὴν ἔποψιν τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῶν, δὲν εἶναι βεβαίως συντελεστικά. Ἐπιθυμῶ, καὶ πρέπει πάντες νὰ τὸ ἐπιθυμῶμεν, ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ στρατοῦ νὰ μὴ καθίσταται κατ’ ἀνάγκην ὀφειλέτης πρὸς ἄτομα. Ἄν πρόκειται νὰ καθίσταται ὀφειλέτης, προτιμότερον νὰ ἦναι ὀφειλέτης εἰς τὴν Πολιτείαν, τὴν ὁποίαν ὑπηρετεῖ. Τὸ μέτρον, ὅπερ ὁ μακαρίτης Βότσαρης εἶχε πραγματοποιήσει, οὔτε ζημίαν τινὰ ἐπάγεται εἰς τὸ Δημόσιον, οὔτε δυσχέρειάν τινα δύναται νὰ παρουσιάσῃ. Πρέπει ὅμως νὰ ἐκτελεσθῇ ἐντελῶς, τουτέστι νὰ μὴ μεσολαβήσῃ τὸ ἐμπόριον, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, συνεννοουμένη μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, νὰ λαμβάνῃ τὰ εἴδη ταῦτα ἐκ τῶν ἀποθηκῶν, ἐξ ὧν καὶ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις προμηθεύεται αὐτά. Ἐὰν μάλιστα προστεθῇ καὶ τὸ δικαιότατον μέτρον, ὅπερ ὑπάρχει ἐν Γερμανίᾳ, τοῦ ν’ ἀπαλλαγῶσι τῶν τελωνιακῶν τελῶν τὰ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς μεταφερόμενα ἐνταῦθα εἴδη, ἡ οἰκονομία τῶν ἀξιωματικῶν θὰ ἦναι μεγαλειτέρα. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἐπιτυγχάνομεν τὴν εὐπρέπειαν τοῦ Σώματος τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἀτόμων, ἅπερ συγκροτοῦσι τὸ Σῶμα τοῦτο, ἐκτελοῦμεν δὲ σπουδαῖον πρὸς αὐτὸ καθῆκον, διότι θέλομεν συντελέσει εἰς τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ ἄνεσιν. Ὅταν ἡ οἰκονομικὴ ἄνεσις δὲν ὑπάρχῃ, τὸ ἄτομον δὲν δύναται νὰ ἦναι διαρκῶς προσηλωμένον εἰς τοιαῦτα μάλιστα καθήκοντα. Εἶπον ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο δὲν θέλει συνεπιφέρει δαπάνας τοῦ Δημοσίου, οὔτε δυσχερείας θέλει παρουσιάσει ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, διότι φρονῶ, ὅτι ἐὰν προσδιορισθῇ ποσὸν 200 χιλιάδων τὸ πολὺ δραχμῶν ὡς προκαταβολὴ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ, τὸ ποσὸν τοῦτο ἀρκεῖ.

§29ΚΡΙΕΖΗΣ. Τί λέγετε περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ;

§30ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Κριεζῆς μὲ διακόπτει, καὶ μὲ ἐρωτᾷ τί λέγω περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἀπαντῶν λέγω πρὸς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Κριεζῆν, ὅτι εἰς ὅσα εἶπον περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἐθνικοῦ ἡμῶν στρατοῦ περιλαμβάνω βεβαίως καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ. Ὀφείλω δὲ νὰ περιλάβω αὐτοὺς πλειότερον, διότι τινὰ μάλιστα τῶν εἰδῶν τῆς στολῆς αὐτῶν εἶναι ἴσως ἀκριβώτερα καὶ μᾶλλον δυσεύρετα ἐνταῦθα. Ἀλλὰ πρὶν ἢ ληφθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ὀφείλουσι νὰ λάβωσι πρόνοιαν περὶ τῶν αὐτῶν μέχρι τοῦδε κρατούντων παραχθεισῶν ὑποχρεώσεων. Γνωστὸν, ὅτι ἤδη ἐφαρμόζεται τὸ μέτρον τοῦ νὰ λαμβάνωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τὰ εἴδη ταῦτα ἐκ τοῦ ἐμπορίου καὶ νὰ χρεώνωνται πρὸς αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς Κυβερνήσεως. Καθ’ ἃς δὲ ἔχω πληροφορίας, αἵτινες δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἦναι καθ’ ὅλα ἀκριβεῖς, ἀλλὰ βεβαίως πλησιάζουσιν εἰς τὴν ἀλήθειαν, τὰ ὀφειλόμενα πρὸς πάντας τοὺς χορηγητὰς ποσὰ ἀνέρχονται ἴσως εἰς 500,000 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο ὀφείλει ν’ ἀποτίσῃ τὸ Δημόσιον, νὰ κρατήσῃ δὲ αὐτὸ ἐκ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἀξιωματικῶν. Θέλει κρατήσει αὐτὸ ἀναλόγως τοῦ μισθοῦ, ὃν λαμβάνουσιν, ἵνα τοῖς ἀπομένῃ μετὰ τοῦτο ἐπαρκὲς ποσὸν πρὸς συντήρησιν αὐτῶν. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ ἐνδοιάσῃ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναλάβῃ τὸ προσωρινὸν βάρος τῆς προκαταβολῆς ταύτης, διότι ὁ σκοπὸς εἶναι σπουδαιότατος, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐννοεῖ κάλλιστα τὴν ἐπὶ τούτῳ ἠθικὴν πρὸ πάντων ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς πρὸς δὲ τὰ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου παραχωρητέα ἐν τῷ μέλλοντι εἴδη νομίζω, ὅτι ἡ ἀπότισις αὐτῶν δέον νὰ γίνεται ἐπὶ ὡρισμένῃ κρατήσει, ἥτις δὲν πρέπει νὰ ἦναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἐλαττώνῃ ἐπὶ πολὺ τὰ μέσα τοῦ ἀξιωματικοῦ. Φρονῶ, ὅτι 15 δραχμαὶ διὰ τὸν ἀνθυπολοχαγὸν καὶ τὸν ὑπολοχαγόν, 20 διὰ τὸν λοχαγὸν καὶ 25 διὰ τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, μετ’ ἀναλόγου μικρᾶς προσθήκης διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν ἐφίππων Σωμάτων, εἶναι ἀρκοῦσαι ὅπως ἱκανοποιῆται τὸ Δημόσιον, χωρὶς νὰ περιστέλλωνται τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Τὸ μέτρον, ὅπερ προτείνω, δὲν εἶναι, ὡς εἶπον, καινοφανές. Εἶναι παραδεδεγμένον παρ’ ὅλων τῶν ἐξηυγενισμένων Ἐθνῶν, εἰσήχθη δὲ καὶ παρ’ ἡμῖν. Ἐπειδὴ δὲ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀνακούφισιν Σώματος, ὅπερ καὶ τιμὴν περιποιεῖ εἰς τὴν πατρίδα καὶ μεγάλας ὑπόσχεται πρὸς αὐτὴν ὑπηρεσίας, φρονῶ, ὅτι ἡ μὲν Κυβέρνησις ἔχει σπουδαῖον καθῆκον, ἡ δὲ Βουλὴ προθυμίαν, καὶ ὅτι θὰ σπεύσωσι νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν, ἐκπληροῦσαι οὕτως ἓν καθῆκον ἐκ τῶν πολλῶν ὀφειλομένων εἰς τὸν στρατὸν ἡμῶν. Ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, τὴν παρατήρησιν ταύτην ἐθεώρησα καλὸν νὰ ὑποβάλω ἀπὸ τοῦδε, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ὅπως προπαρασκευάσῃ τὰς λεπτομερείας τῆς ἐφαρμογῆς. Ἓν μόνον νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ προσθέσω, εἶναι δὲ τοῦτο: ἐπειδὴ αἱ κρατήσεις δέον νὰ ὦσιν ὡρισμέναι, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα ὁρισθῇ καὶ ὁ ἀνώτατος ὅρος τῶν ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου λαμβανομένων τοιούτων εἰδῶν ὑπὸ τῶν κυρίων ἀξιωματικῶν. Τοῦτο δὲ εἶναι εὐκολώτατον, διότι εἶναι γνωστὴ ἡ ἀξία τῆς στολῆς τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἡ διάρκεια αὐτῆς ὡς καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν, καὶ ἑπομένως εὐπροσδιόριστοι οἱ οἰκονομικοὶ ὅροι τῆς σκευωρήσεως ἢ ἀντικαταστάσεως αὐτῶν. Θεωρῶ τοῦτο ἀναγκαῖον καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπέρχηται ἀνισότης. Ἂν θέλῃ τις νὰ δαπανᾷ διὰ τὴν περιβολὴν πλειότερον τοῦ ὁρισθέντος ἀνωτάτου ὅρου, δύναται νὰ τὸ πράττῃ, λαμβάνων τὰ περιπλέον εἴδη τοῖς μετρητοῖς. Ἀλλὰ τὸ ἀπολύτως ἀναγκαῖον, τὸ ἀπολύτως ἀπαιτούμενον, αὐτὸ πρέπει νὰ προσδιορισθῇ.

§31ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Καὶ τὸ ὁμοιόμορφον.

§32ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ ὁμοιομόρφου, διότι τοῦτο εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τοῖς κανονιστικοῖς Διατάγμασι, καὶ ἀρκεῖ ἡ ἀκριβὴς ἐφαρμογὴ αὐτῶν, ὅπως τὸ ὁμοιόμορφον μὴ παραβιάζηται, τοῦτο δὲ εἶναι στοιχειῶδες καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§33ΚΟΡΠΑΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ ἱματισμοῦ καὶ τῆς ἀποσκευῆς τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ζήτημα δυνάμενον νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ ἀληθῶς δὲν δύνανται εὐχερῶς νὰ προμηθεύωνται ὅλα τὰ εἴδη τῆς στολῆς αὐτῶν καὶ τῆς ἀποσκευῆς πληρόνοντες αὐτὰ εἰς τὸ ἐμπόριον λίαν ἀκριβά. Ἐγὼ ηὐχόμην, ὡς καὶ ὁ ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτὴς προέτεινεν, νὰ συνιστᾶτο εἰδική τις ἀποθήκη, ὡς ὑπάρχει λ. χ. ἐν Ἰταλίᾳ, ἐξ ἧς οἱ ἀξιωματικοὶ προμηθεύονται πάντα τὰ εἴδη τῆς στολῆς αὐτῶν καὶ τῆς ἀποσκευῆς ἐκ τῶν ἀποθηκῶν καὶ τὰ πληρόνουσι κατὰ τὸ ⅒ ὀλιγώτερον ἀφ’ ὅσον ἡμεῖς ἐν Ἑλλάδι. Παρ’ ἡμῖν μάλιστα ἴσως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῇ εἰδικὴ ἀποθήκη, διότι ὑπάρχει τοιαύτη ἐν Πειραιεῖ λειτουργοῦσα λίαν καλῶς καὶ προμηθεύουσα τὰ εἴδη τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ· αὐτὴ αὕτη ἡ ἀποθήκη δύναται νὰ προμηθεύῃ τὰ τῆς στολῆς καὶ τῆς ἀποσκευῆς εἰς τοὺς κυρίους ἀξιωματικούς, οἱ δὲ ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις διαμένοντες ἀξιωματικοὶ δύνανται ἱεραρχικῶς ν’ ἀποστέλλωσι τὰς αἰτήσεις των διὰ νὰ λαμβάνωσι τὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα τοῖς χρησιμεύουσι. Σήμερον, ὅτε τὸ Ὑπουργεῖον ἔθεσεν εἰς πλήρη ἐνέργειαν τὰ τῶν ὁδοιποριῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀρωγὸς εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, οἵτινες δὲν δύνανται ὡς ἐκ τοῦ γλίσχρου μισθοῦ των νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς βιωτικὰς αὐτῶν ἀνάγκας.

§34Ι. ΖΑΛΛΩΝΗΣ. Καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, κύριοι, πρότασιν περὶ κατασκευῆς λιμένος ἐν Τήνῳ. (Ὅρα Παράρτημα).

§35ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὅτε κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον ἤμην ἔτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, ἔμαθον ὅτι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος τῆς Ἐπαρχίας μας συνέταξε φορολογικὸν κατάλογον ἐπιτηδευματιῶν, ἐν ᾧ ἀνέγραψεν ὅλους τοὺς παντοπώλας τῶν χωρίων τῆς Ἐπαρχίας μου, θεωρήσας αὐτοὺς καὶ ὡς καπνοπώλας συνάμα, καὶ ὑπέβαλεν αὐτοὺς εἰς ἰδιαιτέραν φορολογίαν· τοῦτο, ὡς εἰκός, μὲ ἐξέπληξε, καὶ ἐρωτήσας, ἔμαθον τὸ ἑξῆς, καὶ περὶ τούτου ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· ἔμαθον, ὅτι δι’ ἐγκυκλίου του πρὸς τοὺς Οἰκονομικοὺς Ἐφόρους τοῦ Κράτους εἶπεν, ὅτι κατὰ τὸν Νόμον περὶ φόρου καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ὑπόκεινται εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος καὶ οἱ παντοπῶλαι ἐκεῖνοι, οἵτινες, σὺν τοῖς ἄλλοις πωλοῦσι λιανικῶς καπνόν, καὶ ὅτι τοῦτο στηρίζει εἰς τὴν γνώμην τοῦ παρ’ αὐτῷ δικαστικοῦ συμβούλου. Ἐγνωρίζομεν, κύριοι, ὅτι κατὰ τὸν Νόμον περὶ ἐπιτηδευμάτων τοῦ 1867, ἐν ἄρθρῳ 11ῳ εἶναι ῥητῶς ἀπηγορευμένον τὸ νὰ πληρόνῃ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον δύω ἐπιτηδεύματα, ἀλλ’ ὑποβάλλεται εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐπικρατεστέρου ἐπιτηδεύματος κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Ἐρωτῶ λοιπὸν ἂν ὑπῆρξε τοιαύτη ἐγκύκλιος καὶ ἂν ἐξετελέσθη.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§37Α. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν πληροφοροῦμαι ὅτι εἴς τινα τῶν ἐφημερίδων ἐνταῦθα ἐγράφη, ὅτι κατὰ τὴν εἰς Πόρον ἐπάνοδόν μου ὑπέστην δῆθεν ὀνειδισμούς τινας ἀπὸ τοὺς συνταξειδιώτας μου. Ἐγὼ δὲν εἶδον τὴν ἐφημερίδα ταύτην, οἰκτείρω ὅμως τοὺς γράψαντας καὶ ὑποστηρίξαντας ταῦτα, διότι δὲν εἶναι παρὰ τερατώδη μυθολογήματα. Ἀληθὲς εἶναι μόνον τοῦτο, ὅτι ὁ κ. Βουδούρης, πρώην Ἔφορος Ἑρμιόνης, ἀπολυθεὶς τελευταῖον ἐξέφρασε παράπονά τινα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ τοῦτο κατόπιν ἔλαβε γελοῖον χαρακτῆρα ὡς ἐκ τοῦ ὕφους τοῦ παραπονουμένου· ἄλλως τε ἐγὼ δὲν εἶμαι ὁ ἄνθρωπος τῶν ὑποχωρήσεων, οὔτε ὁ δυνάμενος νὰ ἀνεχθῶ ὀνειδισμοὺς παρ’ οἱουδήποτε. Παρεκτὸς τούτου κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, ὅτε ἀπήντησα εἰς τὸν συνάδελφόν μου κ. Δουζίναν περὶ τοῦ Εἰρηνοδίκου Τσιγκουράκου, καταβαίνων τοῦ Βήματος, δὲν ἤκουσα τί ἐῤῥέθη παρ’ αὐτοῦ. Εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅμως εἶδον ὅτι, ἐκτὸς μιᾶς ὕβρεως, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε δυστυχῶς κατ’ ἐμοῦ διὰ τρόπου χαρακτηρίζοντος τὴν ἀνατροφὴν αὐτοῦ καὶ διὰ λέξεων, τὰς ὁποίας ἀηδιάζω μὲν νὰ ἐπαναλάβω, ἀλλὰ καὶ φιλοδωρῶ ταύτας εἰς τὸν ἴδιον ὡς καταλλήλους δι’ αὐτόν, προσέθηκεν, ὅτι δῆθεν ἐπλήρωσε τὰ ἔξοδα τῆς ἐκλογῆς μου. Ἐγώ, κύριοι, δὲν δύναμαι παρὰ ν’ ἀναφερθῶ εἰς τὴν τιμὴν τοῦ κ. Δουζίνα καὶ τὸν προκαλῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ν’ ἀπαντήσῃ ἂν πράγματι κατέβαλε διὰ λογαριασμόν μου ὀβολὸν καὶ ἂν ὀφείλεταί τι εἰς αὐτόν.

§38ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὰ ἐπλήρωσες, μάλιστα.

§39ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ νομίζω δὲν συνιστᾷ τὸν κύριον Δουζίναν, ὑποθέτω δὲ καθ’ ἣν ὥραν εἶπε ταῦτα πάντα ἦτο στενοχωρημένος ἐκ τῆς ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν τῷ ἔκαμα, ἐκτὸς ἂν συνέβαινεν ἄλλο τι εἰς αὐτόν.

§40ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν πειράζει· πάλι θὰ τὰ φτιάσωμεν.

§41ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Οὐδεμίαν ἀνάγκην ἔχω τῆς ἰδικῆς σου φιλίας, ἀλλ’ οὔτε πτοοῦμαι παρ’ οἱουδήποτε, ὡς δὲν ἀγνοεῖς. Μετὰ τὴν ἀνάκλησιν τῶν παρὰ τοῦ κ. Δουζίνα λεχθέντων περὶ ἐμοῦ, μοὶ ὑπολείπεται νὰ τῷ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἐπλήρωσα ἔξοδα πολὺ πρὶν τοῦ συνδυασμοῦ μας διὰ τοὺς σωματοφύλακας τοῦ κ. Δουζίνα καὶ ὅτι, ἂν τὰ ἔξοδα ταῦτα δὲν προκατεβάλοντο ἀμέσως παρ’ ἐμοῦ καὶ μόνου, οἱ σωματοφύλακες τοῦ κ. Δουζίνα ἤθελον ἐγκαταλείψει αὐτὸν καὶ ἡ ἐκλογὴ ἤθελε διακινδυνεύσει διὰ τῆς μεταστάσεως 40 περίπου ψηφοφόρων εἰς τὴν ἀντίθετον μερίδα. Παρεκτὸς ὅμως τούτου ὁ κ. Δουζίνας ὀφείλει εἰσέτι τὴν ἀναλογίαν του τῶν ἐν Μεθάνοις γενομένων ἐξόδων, ἐνῷ ἐκ Μεθάνων ἔλαβεν 180 περίπου ψήφους, χωρὶς νὰ ἔχῃ οὐδένα κομματάρχην ἢ φίλον, καὶ ἑπομένως ἐγὼ ἐδικαιούμην νὰ παραπονεθῶ κατ’ αὐτοῦ· μὲ ὑπεχρέωσε δὲ νὰ καταβάλω καὶ ἔξοδα εἰς καταστηματάρχας ἐν Πόρῳ, οἵτινες ἐνήργουν ὑπὲρ τοῦ κ. Δουζίνα καὶ τοῦ Β. Δροσινοῦ. Ἀπέναντι λοιπὸν τοιαύτης ἀνοχῆς μου ὤφειλε νὰ σιγήσῃ, καὶ βεβαίως δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ μεταμεληθῇ ἤδη, ἂν καὶ ἀργά.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἐζήτησε τὴν ὑποβολὴν εἰς τὴν Βουλὴν καταστάσεως τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν κατάστασιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον, δυνάμεθα νὰ δώσωμεν κατάστασιν κατὰ τὴν πρώτην Ἰανουαρίου· κατὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον θὰ δυνηθῶμεν νὰ δώσωμεν, ἀφοῦ προχωρήσῃ ὀλίγον ὁ Φεβρουάριος. Ἑπομένως ὑποβάλλω κατάστασιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1885. Κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὑπέβαλον κατάστασιν τῶν εἰσπραχθέντων καὶ καθυστερούντων τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου τῆς χρήσεως τοῦ 1884, καὶ εἶπον ὅτι τὴν ἐπαύριον ἤθελον ὑποβάλει καὶ τὰ τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου. Ἐπειδὴ δὲν ἐγένετο συνεδρίασις, ἀπέστειλα εἰς τὸ γραφεῖον, ἵνα διανεμηθῇ παρ’ αὐτοῦ, τὴν κατάστασιν, καὶ πιστεύω ὅτι ἐλήφθη αὕτη παρὰ τῶν κ. Βουλευτῶν. Θέλει δὲ προσεχῶς ὑποβληθῆ καὶ ἡ συγκριτικὴ κατάστασις τῶν κατὰ τοὺς μῆνας τούτους εἰσπραχθέντων πρὸς τὰ εἰσπραχθέντα κατὰ τοὺς αὐτοὺς μῆνας τοῦ προηγουμένου ἔτους, ἐφεξῆς δὲ ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα θὰ καταστρώνωνται τοιαῦται καταστάσεις, αἵτινες δὲν θὰ κατατίθενται εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἀλλὰ θὰ δημοσιεύωνται διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως».

§43ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιλαμβάνωνται καὶ καταστάσεις τῶν εἰδικῶν Ταμείων;

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκεῖναι δημοσιεύονται ἐπίσης ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», ἰδίᾳ δὲ δημοσιεύεται μηνιαίως ἡ κατάστασις τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων.

§45ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τῶν ἁλάτων.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐκεῖναι θὰ δημοσιεύωνται ἐπίσης μηνιαίως, θὰ ἠδυνάμεθα δὲ τὰς τρεῖς ταύτας καταστάσεις νὰ περιλαμβάνωμεν καὶ ἐν κοινῷ πίνακι, ἄν θεωρῆτε αὐτάς εὐχρηστοτέρας οὕτω δημοσιευομένας· ἀλλ’ ὅστις ἔχει τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», δύναται νὰ τὰς εὕρῃ ἐκεῖ.

§47ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἰς αὐτὸ τὸ τελευταῖον, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύσατε, ἔχετε καὶ ἅλατα καὶ Τελωνεῖα καὶ ὅλα τὰ παρ’ εἰδικῶν Τελωνείων εἰσπραττόμενα, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ τὰ περιλάβητε.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις τότε λαμβάνει ἄλλον χαρακτῆρα. Αὕτη εἶναι κατάστασις τῶν εἰσπραχθέντων ὑπὸ τῶν ἐπαρχιακῶν Ταμιῶν. Δυνάμεθα μετὰ τῆς καταστάσεως ταύτης νὰ δημοσιεύσωμεν καὶ τὰς καταστάσεις τῶν εἰσπραχθέντων ὑπὸ τῶν Τελωνῶν καὶ τὰς καταστάσεις τῶν εἰσπραχθέντων ὑπὸ τῶν ἁλαταποθηκαρίων· ἀλλ’ αἱ εἰσπράξεις αὗται ἀνάγονται εἰς κατηγορίας διακεκριμένας. Σήμερον ἡ Βουλὴ ἔχει προχείρους πάσας τὰς πληροφορίας περὶ τῶν εἰσπραχθέντων ἐν ταῖς δημοσιευομέναις κατὰ μέρος καταστάσεσι παρ’ ἑκάστης τῶν Ἀρχῶν τούτων. Ὅτε ὑπέβαλον κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν ἔκθεσιν περὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν Νομικῶν Συμβούλων μετὰ πίνακος, μοὶ ἐζητήθη πληροφορία περὶ τῶν δαπανῶν, αἵτινες, ὑφισταμένου ἤδη τοῦ θεσμοῦ τῶν Νομικῶν Συμβούλων, ἐγένοντο κατὰ τὸν περὶ αὐτῶν Νόμον εἰς Δικηγόρους ἐπιτετραμμένους τὰ τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας ὡς πρὸς τὰ ἐν Ἀθήναις κτήματα, διότι αὐταὶ εἶναι αἱ μόναι ἐπιτρεπόμεναι πρόσθετοι δαπάναι κατὰ τὸν Νόμον περὶ Νομικῶν Συμβούλων. Ὑποβάλλω τὰς περὶ τούτου πληροφορίας. Κατὰ τὸν ὑποβληθέντα πίνακα, ἐν ἔτει 1884 ἐδαπανήθησαν εἰς Δικηγόρους 8,200 δραχμαί. Ἐκ τούτων αἱ 5,600 ἀφεώρων εἰς ἐργασίας, ἃς παρέσχον οἱ Δικηγόροι πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ περὶ Νομικῶν Συμβούλων θεσμοῦ, 841 δραχμαὶ ἐδαπανήθησαν πρὸ τοῦ 1884, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Νόμου περὶ Νομικῶν Συμβούλων δι’ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις, διεξαχθείσας ὑπὸ Δικηγόρων· 1759 δὲ δραχμαὶ κατεβλήθησαν διὰ Δικηγορικὰς ἐργασίας πρὸς διεξαγωγὴν ἀποδείξεων, προκειμένου περὶ οἰκοπέδων ἐν Ἀθήναις· ὥστε τὸ ποσὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέρχονται αἱ πρόσθετοι δαπάναι διὰ Δικηγορικὰς ἐργασίας ἐν Ἀθήναις κατ’ ἔτος, τουλάχιστον κατὰ τὸ ἔτος 1884, ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 1759 δραχμῶν.

§49ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας διελθὼν αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Δικαστικοῦ Συμβούλου παρετήρησα ὅτι ἔγειναν καὶ συμβιβασμοὶ περίπου τριακόσιοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ὑποβληθῇ κατάστασις ἐμφαίνουσα τὰ πρόσωπα καὶ τὰς αἰτίας τῶν διαφορῶν, αἵτινες συνεβιβάσθησαν;

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως.

§51Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου εἶχε καὶ δύω ἄλλας παρατηρήσεις· περιεῖχε καὶ κατάστασιν τῶν ὑγειονομικῶν ἐξόδων.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἀνακοινωθεῖσα πρός με ἐπερώτησις ἔχει οὕτω: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου».

§53Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἐπερώτησίς μου.

§54Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 28ης ἐζήτησα, ὅπως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καταθέσῃ τοὺς φακέλλους τοὺς σχετικοὺς μὲ τὴν ἀγορὰν τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα τελευταῖον ἤχθησαν ἐνταῦθα, καθὼς καὶ τὸν φάκελλον τὸν ἀφορῶντα τὴν ἐπιτροπὴν ἐν Ἀγγλίᾳ· συμπληρωτικῶς ζητῶ νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος, ἐκ τοῦ ὁποίου καταφαίνεται ἡ ἀποστολὴ ἐξ Ἰταλίας ἀρχιναυπηγοῦ, καθὼς καὶ ἡ δαπάνη ἡ ἀφορῶσα αὐτόν. Περιττὸν νὰ διατυπώσω ἐγγράφως πρότασιν περὶ πράγματος τοσοῦτον καθαροῦ.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, χωρὶς νὰ διατυπῶνται ἐγγράφως αἱ ἐπερωτήσεις, νὰ ἀπαντῶμεν ἐπ’ αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ πράττωσι τοῦτο.

§56ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διατυπώσω ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησίν μου· τὴν ἐπερώτησίν μου τὴν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν, αὐτὴ διατυποῦται ἐν τοῖς πρακτικοῖς τοῖς ἐπισήμοις ὡς καὶ ἐν τοῖς στενογραφημένοις, ἑπομένως ἐκ τῶν πρακτικῶν δύναται ἐν ἀποσπάσματι ν’ ἀποσταλῇ πρὸς τὸν Ὑπουργόν.

§57ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἅπαξ διὰ παντός. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει νὰ μᾶς ἐπιβάλῃ τὴν ἀπαίτησίν του νὰ ὑποβάλλωμεν ἐγγράφως τὰς ἐπερωτήσεις ἡμῶν, ἀλλ’ ἡμεῖς θέλομεν νὰ συμμορφωθῶμεν πρὸς τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἐπερωτήσεις γίνονται καὶ οὐχὶ ἐγγράφως. Δὲν ἐννοοῦμεν ἡμεῖς νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τὴν αὐθαίρετον θέλησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ἡμεῖς ἀπαγγέλλομεν τὴν ἐπερώτησίν μας, ὁ στενογράφος γράφει, καὶ τὸ γραφεῖον ὑποχρεοῦται νὰ μεταβιβάσῃ τὰ γραφέντα εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ἀλλ’ ἡ ἔγγραφος ἐπερώτησις ζητεῖται, ἵνα δικαιολογῶνται αἱ καθυστερούμεναι ἀπαντήσεις εἰς τὰς γενομένας ἐπερωτήσεις, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ πρό τινων ἡμερῶν γενομένη ὑπ’ ἐμοῦ.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν αἱ ἐπερωτήσεις δὲν ὑποβάλλωνται ἐγγράφως, πρέπει οἱ ἐπερωτῶντες νὰ ἔχωσι τὴν ὑπομονὴν νὰ περιμένωσιν, ὅπως αἱ ἐπερωτήσεις αὐτῶν διατυπωθῶσιν ἐγγράφως ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς καὶ ἀνακοινωθῶσι τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ὅτε μόνον ὁ Ὑπουργὸς θὰ γνωρίζῃ περὶ τίνος ὀφείλει ἀπάντησιν· ὅταν ὅμως οἱ ἐπερωτῶντες θέλωσι νὰ λαμβάνωσιν ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν, δέον νὰ ὑποβάλλωσιν ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησιν αὐτῶν, δίδοντες μάλιστα ἀμέσως καὶ ἀντίγραφον πρὸς τὸν εἰς ὃν ἀποτείνεται ἡ ἐπερώτησις Ὑπουργόν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπήντησα εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτοῦ, παρατηρῶ, ὅτι δὲν ἀπήντησα, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπέβαλε τὴν ἐπερώτησιν τῷ ἐνεχείρισα τὸ ζητούμενον. Ἡ ἐπερώτησίς του ἀφώρα εἰς τὴν ἐγκύκλιον, τὴν ὁποίαν κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν συνέβη νὰ ἔχω ἔντυπον ἀνὰ χεῖρας καὶ τῷ παρέδωκα.

§59ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔχετε γνωμοδότησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ γνωμοδότησις τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου ἦτο προφορική, ὥστε οὐδὲν εἶχον ἕτερον νὰ ὑποβάλω ἢ αὐτὴν τὴν ἐγκύκλιον, τὴν περιλαμβάνουσαν τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου.

§61ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καθυστερεῖτε καὶ ἄλλας ἀπαντήσεις εἰς ἐπερωτήσεις μου, γενομένας περὶ τῶν ὁπλιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπολύονται ἢ ὤφειλον ν’ ἀπολυθῶσι κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου καὶ 31 Ἰανουαρίου.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπήντησα εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἀνεκοινώθησαν ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ κ. Βουλευτὴς ἐζήτησε νὰ λαμβάνωμεν γνῶσιν αὐτῶν. Τοιαύτης ἐπερωτήσεως δὲν ἔλαβον γνῶσιν ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν.

§63ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου αὕτη εἶναι πολὺ ἀρχαιοτέρα τῆς ἑτέρας.

§64ΡΟΥΦΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον θέλει ν’ ἀποφύγῃ, φαίνεται, τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, διότι γνωρίζω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὅτι κατέγεινε καὶ εἶναι ἕτοιμος ὁ φάκελλος, ὅπως ἀποσταλῇ· ἑπομένως οὐδὲν ἄλλο ὑπολείπεται ἢ νὰ ἑτοιμασθῇ καὶ ὁ σήμερον ζητηθεὶς φάκελλος περὶ τοῦ ναυπηγοῦ.

§65Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀσχέτως πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν νομίζω, ὅτι ἡ ἀπαίτησις, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπαντᾷ εἰς μὴ ἐγγράφους ἐπερωτήσεις, δὲν εἶναι καὶ δικαία· διότι, ὡς ἐκ τοῦ θορύβου, δυνατὸν νὰ γίνῃ λάθος εἰς τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ, ἐπίσης δὲ καὶ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ δυνατὸν νὰ μὴ τηρηθῶσιν ἀκριβῶς. Θεωρῶ ἑπομένως, ὅτι ἐπὶ τούτου δὲν πρέπει νὰ μεμφώμεθα τὴν Κυβέρνησιν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ ἀπαίτησις αὕτη τῆς Κυβερνήσεως γίνεται πρὸς τὸ συμφέρον ἡμῶν τῶν ἐπερωτώντων.

§66Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Λεβίδης κατέκρινε τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἐκδικάζουσαν τὰ παράπονα κατὰ τοῦ καταλόγου τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, διότι αὕτη δὲν προέβη εἰς τὴν ἐκδίκασιν κατὰ τὸν Νόμον, ἀφοῦ προηγουμένως δὲν ἐγένετο προεξέλεγξις τοῦ καταλόγου ἀπὸ τὸν Ταμίαν, τὸν Ἔφορον καὶ τὸν Τελώνην, καὶ οὐδεμία ἔνστασις ἐγένετο κατὰ τῆς παρανόμου ταύτης ἐνεργείας τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀποτελῶν μέρος τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, ὡς πλειονοψηφῶν ἐκ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων, καὶ παρευρισκόμενος τακτικῶς εἰς τὰς συνεδριάσεις αὐτῆς ἄνευ ψήφου, ὀφείλω νὰ διαβεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπρότεινα τοῦτο, ὅπερ ἐζήτησε, καὶ μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν ἠθελήσαμεν νὰ πληροφορηθῶμεν ἐὰν προεξηλέγχθη ὁ κατάλογος, καὶ ἐτηρήθησαν ἅπασαι αἱ νόμιμοι διατυπώσεις, ἐπὶ τῇ διαβεβαιώσει δὲ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων τῆς Ἐφορίας, ὅτι ἐγένετο ἡ τοιαύτη προεξέλεγξις, προέβη ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῆς. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι δὲν ἐζήτησα νὰ προσαχθῇ καὶ τὸ πρωτόκολλον τῆς προεξελέγξεως, τὸ ὁποῖον ὅμως προσήχθη χθὲς ζητηθὲν παρ’ ἐμοῦ, ἀφοῦ ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Λεβίδου· παρὰ τῶν λοιπῶν ὅμως μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπληροφορήθην, ὅτι τοῦτο προσήχθη καὶ κατὰ τὴν δευτέραν αὐτῆς συνεδρίασιν. Τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ἐθεώρησα καθῆκον νὰ ὑποβάλω ὑμῖν πρὸς ἀπόκρουσιν πάσης μομφῆς περὶ παρανόμου συνεδριάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς.

§67Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρὶν ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις μου κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, μετέβην μετὰ τοῦ γραμματέως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηναίων πρὸς τὸν κεντρικὸν ὑποταμίαν κ. Γρηγοράκην, ὃν ἠρώτησα ἐὰν εἰργάσθη μετὰ τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Ἐφόρου πρὸς καταρτισμὸν προκαταρκτικὸν τοῦ καταλόγου, ὁ δὲ Ταμίας ἐνώπιον καὶ τοῦ Γραμματέως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου μὲ διεβεβαίωσεν, ὅτι τοιαύτη ἐργασία δὲν ἐγένετο, οὐδὲ τοιοῦτόν ποτε πρωτόκολλον ὑπέγραψε· χθὲς δὲ εἶδον παραδόξως πρωτόκολλον τοιοῦτον ὑπογεγραμμένον πρὸ μηνῶν. Ὥστε ἓν ἐκ τῶν δύω συνέβη, ἢ ὁ Ταμίας δὲν μοὶ εἶπε πράγματα ἀκριβῆ καὶ τότε ἐγὼ δὲν εὐθύνομαι, ἢ τὸ πρωτόκολλον δὲν ὑπεγράφη κατὰ τὴν ἡμερομηνίαν, ἣν φέρει, ἀλλὰ κατὰ τὸν Νοέμβριον ἢ τὸν Ἰανουάριον.

§68ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τοῦτο ἀφορᾷ τὴν Ἐφορίαν, καὶ οὐχὶ πλέον τὴν Ἐπιτροπήν.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ἐπὶ τῇ προφάσει ἐπερωτήσεως, ἐμέμφθη τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διεξάγονται τὰ τῆς ἐξελέγξεως τοῦ καταλόγου τῶν ἐπιτηδευμάτων.

§70ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὄχι τὴν Κυβέρνησιν, τὴν Ἐπιτροπήν.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐμέμφθη τὴν Κυβέρνησιν, διότι πᾶσα παρατήρησις περὶ σφάλματος τῆς ὑπηρεσίας ἀφορᾷ εἰς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν αἱ ἐπερωτήσεις περιωρίζοντο εἰς τὸ θέμα τὸ προκαλοῦν αὐτάς, ἐὰν οἱ ἐπερωτῶντες ἔθετον ἁπλῶς τὰ ζητήματα καὶ μὴ λαμβάνοντες ὡς δεδομένην τὴν ἀπάντησιν, περιέμενον νὰ δοθῇ αὕτη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως κατὰ τὰς περιστάσεις ἐπιτεθῶσιν ἢ μὴ κατ’ αὐτῆς ἢ κατὰ τῆς ὑπηρεσίας, δὲν θὰ συνέβαινεν ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ἀναγκαζόμενον νὰ δικαιολογῆται, ὅτι κακῶς τὸν ἐπληροφόρησεν ὁ δεῖνα ἢ ὁ δεῖνα ὑπάλληλος. Ἐν τῇ Βουλῇ δὲν συζητοῦμεν πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλὰ πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς ὡς ὑπευθύνους ἐπὶ ταῖς παρ’ αὐτῶν διδομέναις πληροφορίαις. Ὁ κ. Βουλευτὴς προέβη εἰς ὅλην ἐκείνην τὴν ἀνάπτυξιν, πρὶν ἢ ἀκούσῃ τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ἐλπίζω, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς ὁ ἐπερωτῶν θ’ ἀναμένῃ τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀνακοίνωσιν τῶν ζητουμένων διασαφήσεων καὶ εἶτα θὰ προβαίνῃ εἰς ἀπόφασιν περὶ διατυπώσεως ἢ μὴ μομφῶν, ἵνα μὴ ἐκτίθηται εἰς διαψεύσεις καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν συναδέλφων του, ὡς διεψεύσθη σήμερον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς.

§72ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν κέκτημαι τὴν κοινοβουλευτικὴν πεῖραν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παρατηρῶ ὅμως τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐγὼ δὲν ὑπέβαλον ὑπὸ τὸν τύπον ἐπερωτήσεως μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὑπέβαλον μόνον τὰς πληροφορίας ἐκείνας καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ νὰ ἐξακριβώσῃ ἐὰν εἴχοντο ἀληθείας, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν ἐπρόκειτο περὶ πράγματος ἁπλοῦ. Ὅταν δὲ μετέβην παρὰ τῷ Ταμίᾳ καὶ ἠρώτησα αὐτὸν ἐὰν ἐτηρήθησαν αἱ διατάξεις τοῦ Νόμου, δὲν μετέβην ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου, ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ φορολογουμένου, ὁ δὲ Ταμίας μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι δὲν ὑπέγραψε τοιοῦτόν τι πρωτόκολλον. Ἐν πεποιθήσει δὲ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὸ πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον εἶδον χθὲς ἔν τινι ἐφημερίδι, ἐγένετο καὶ ὑπεγράφη ἐκ τῶν ὑστέρων.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§74Α. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Σᾶς ἔλεγον, κύριοι, προχθές, ὅτι ἡ διάκρισις τῶν Ἐξουσιῶν, ἥτις μόνη σώζει τὰ ὑπὸ Σύνταγμα κυβερνώμενα Κράτη, δὲν ὑφίσταται πλέον παρ’ ἡμῖν, διότι κύριον καὶ μοναδικὸν μέλημα τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ἀπό τινος χρόνου ἡ ἀντιποίησις τῶν δικαιωμάτων ἡμῶν, τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ σᾶς ἀνέφερα σειρὰν ὅλην πράξεων, αἵτινες κατὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων ἐξετελέσθησαν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου ἐν προφανεῖ παραβιάσει τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν Νόμων. Ἀλλὰ χάριν τίνος ἐγένοντο ἅπασαι αἱ θυσίαι αὗται; χάριν τοῦ λεγομένου οἰκονομικοῦ ζητήματος, χάριν τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, χάριν τοῦ ἰσοζυγίου. Καὶ ἡ μὲν ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐγένετο, ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὰ ἐκ τῆς ἄρσεως ἀγαθὰ εἶναι μεγάλα. Ἀλλ’ ἡ ἄρσις, ὡς ἐγένετο, δὲν εἶναι σπουδαία, εἶναι βεβιασμένη· διότι ἄρσις ἄνευ ἰσοζυγίου, ἄνευ ὁμαλῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, εἶναι φάρμακον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ κατασταθῇ πρόξενον καὶ κακοῦ τινος. Τὴν γνώμην ταύτην ἔχει καὶ ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρωθυπουργός. Ἐνεφανίσθη πρό τινος καιροῦ ἐνώπιον τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἐντίμου Δικηγορικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν, ὅπως ποιήσηται αὐτῷ παραστάσεις περὶ τοῦ φόρου τοῦ χαρτοσήμου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀπαντῶν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν, εἶπε σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ ταῦτα, ἅπερ εὑρίσκω ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς τοῦ Συλλόγου: «Παρετηρήθη, ὅτι αἱ ἰδέαι τῆς Κυβερνήσεως περὶ εἰσπράξεων ἠλαττώθησαν, τὴν δὲ κατάστασιν ταύτην δὲν δύναταί τις ποῦ νὰ τὴν ἀποδώσῃ ὡρισμένως, εἰς τὴν κακὴν ἐσοδείαν, εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας (sic) ἢ καὶ ἄλλα περιστατικά, καὶ ἂν θὰ ἦναι παροδικὴ ἢ καὶ ἐπὶ πόσον δυνατὸν νὰ παραταθῇ, ἀλλὰ τὸ μέλλον θὰ μᾶς βεβαιώσῃ περὶ τούτου». Κατὰ τοὺς λόγους τούτους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰμπορεῖ τις ν’ ἀποδώσῃ τὴν κακὴν κατάστασιν τοῦ Τόπου καὶ εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Τὸ δὲ ἰσοζύγιον; Κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐνάρξεως τῆς παρούσης Συνόδου, ἀνέγνωμεν ἐν τῷ ἡμιεπισήμῳ φύλλῳ τοῦ Ὑπουργείου, ἐν εἴδει προγράμματος καὶ τοῦτο: «Ἰδιαζόντως ὅμως εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα ἀπέδωκεν ἐξ ὑπαρχῆς καὶ ἀποδίδει τὴν προσήκουσαν σπουδαιότητα ἡ Κυβέρνησις, ἀφορῶσα εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους ἰσοζυγίου, ὅπερ, ὡς τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσι, δύναται νὰ θεωρηθῇ γεγονὸς, μεθ’ ὅλον τὸν θόρυβον τῶν ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ τῆς ἀνατροπῆς τῆς Κυβερνήσεως διαστρεφόντων τὰ πράγματα καὶ συκοφαντούντων τὴν Δημοσίαν τῆς Ἑλλάδος πίστιν». Ὅτι τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα εἶναι τὸ σπουδαιότερον πάντων, δὲν εἴχομεν ἀνάγκην νὰ τὸ μάθωμεν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, διότι ὁ τριετὴς ἀγὼν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ τοῦτο κυρίως περιεστράφη. Ἀλλὰ τ’ ἀνωτέρω, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα, εἶναι πάντα ἀκριβῆ; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι τὸ ἰσοζύγιον δύναται νὰ θεωρηθῇ γεγονός; ἀφίνω αὐτὸν τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ ἀντ’ ἐμοῦ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, εἰσηγούμενος ἐντεῦθεν τὸν Προϋπολογισμὸν, μᾶς εἶπεν «ὅ,τι δύνασθε νὰ θεωρῆτε βέβαιον, καὶ δὲν εἶναι ματαία εὐχὴ, εἶναι, ὅτι, ἐὰν ψηφίσετε τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ 1, 2, 3 ἔτη θὰ ἰδῆτε τὸ ἰσοζύγιον, παρασκευάζον τὴν ὁδὸν εἰς περισσεύματα». Καὶ τῳόντι, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ βεβαιώσῃ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς τὸ ἰσοζύγιον, ἀπέναντι ἐλλειμμάτων, ὑπερβαινόντων τὰ 30 ἑκατομμύρια κατὰ τὰ 3 τελευταῖα ἔτη; Πῶς ἐδύνατο νὰ βεβαιώσῃ τὸ ἰσοζύγιον, μετὰ τὴν πανηγυρικὴν ἀποτυχίαν πάντων τῶν οἰκονομικῶν αὑτοῦ μέτρων; Καὶ δὲν ἐπείσθητε λοιπὸν, κύριοι Βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας, ἐξ ὅσων ἀκούετε, βλέπετε, καὶ αἰσθάνεσθε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν συγκρατεῖτε, διέψευσεν ἀπροκαλύπτως τὰς ἐπ’ αὐτῆς στηριχθείσας προσδοκίας, μεθ’ ὅλας τὰς εὐνοϊκὰς δι’ αὐτὴν περιστάσεις, καὶ θέλετε νέας ἀποδείξεις; Δὲν αἰσθάνεσθε, ὅτι τὸ ἔδαφος κλονίζεται ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτῆς, ὅτι ἀγωνιᾷ πρὸς ἐξοικονόμησιν τοῦ οἰκονομικοῦ χάους, ὅπερ ἐδημιούργησε; Δὲν αἰσθάνεσθε, ὅτι δὲν ὑφίσταται πλέον ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1882, διότι ἐκ τῆς ὑπερηφάνου ἐκείνης σημαίας, ὑπὸ τὴν σκιὰν τῆς ὁποίας ἠγωνίζετο ὁ κύριος Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὡς παλαίμαχος ἀγωνιστὴς, δὲν ἀπέμεινεν εἰμὴ ἓν ῥάκος, ῥάκος πανηγυρικωτάτης ἀποτυχίας, ἀπαίσιον σύμβολον οἰκονομικῆς καταπτώσεως; (Εὖγε, εὖγε). Ἐπιθυμεῖτε λοιπὸν νέας ἀποδείξεις; Ἰδοὺ αὗται. Ἀκούσατέ τας. Δὲν θὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1882. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, ὡς ἠκούσατε πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶναι μὲν ἀναγεγραμμένον ἐπισήμως, ἀνερχόμενον εἰς 5,244,000, ἀλλὰ τὸ πραγματικὸν ἔλλειμμα ἀνέρχεται εἰς 14½ ἑκατομμύρια· τοῦτο ἀπέδειξεν ἐπανειλημμένως διὰ τοῦ σαφοῦς ἐκείνου τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου μόνος αὐτὸς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ χειρίζηται τὸν λόγον, ὁ ἔγκριτος ἐκ Τριφυλίας Βουλευτὴς, καὶ τοὺς λόγους τοῦ ὁποίου δὲν ἠδυνήθη, καίτοι προσεπάθησε πολλάκις, ν’ ἀνασκευάσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Τὸ 1883, κατὰ τὸν ὑποβληθέντα ἡμῖν πίνακα, ἡ διαφορὰ τῶν βεβαιωθέντων ἐσόδων πρὸς τὰ προϋπολογισθέντα εἶναι 7,407,403, ἤτοι ἐβεβαιώθησαν 64½ ἑκατομμύρια, ἐνῷ προϋπελογίσθησαν 72,133,000. Ἀλλ’ ἡ βεβαίωσις διαφέρει τῆς εἰσπράξεως. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τὸ σύνολον τῶν εἰσπραχθέντων, διότι ἔχομεν βεβαίως καθυστερήσεις καὶ ἐκ τῶν βεβαιωθέντων. Κατὰ τὸν ἐπίσημον πίνακα μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1884, ἤτοι καὶ διὰ τοὺς 22 μῆνας τῆς χρήσεως τοῦ 1883, ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1883 μέχρι 31 Ὀκτωβρίου 1884, εἰσεπράχθησαν 58,537,235 δραχμαί· ὥστε ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν εἰσπραχθέντων καὶ τῶν προϋπολογισθέντων εἶναι 13,596,375. Πόσα δὲ ἐδαπανήθησαν; προϋπελογίσθησαν 72,011,000, καὶ ἐξ ἐκτάκτων πιστώσεων καὶ δυνάμει εἰδικῶν Νόμων 6,752,002, τὸ ὅλον 78,763,002· ἐδαπανήθησαν πραγματικὰ 65,948,134, ἔμειναν δὲ περὶ τὰ 12 ἑκατομμύρια ἀδιάθετοι πιστώσεις. Ἐὰν ἐδαπανῶντο ἅπασαι αἱ ζητηθεῖσαι πιστώσεις, τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1883 θὰ ἀνήρχετο εἰς 20,225,767, ἀλλ’ ἐδαπανήθησαν, ὡς εἶπον, μόνον 65,948,134· ὥστε, κατὰ τὸν ὑποβληθέντα πίνακα, τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1883 εἶναι 8,000,000. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλος ἐπίσημος πίναξ, ὅστις διενεμήθη πρότερον εἰς ἡμᾶς, καὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο χρῆσις ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ὅστις διαφέρει κατὰ πολὺ τοῦ τελευταῖον δημοσιευθέντος. Τίς τῶν δύω εἶναι ὁ ἀληθής; Καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἕτερος προέρχεται ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς. Ὅταν γίνῃ ἡ ἐξέλεγξις ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, μετὰ καιρὸν, θὰ φανῇ ἡ ἀλήθεια, μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Κατὰ τὸν δεύτερον λοιπὸν πίνακα εἰσεπράχθησαν ἐκ τῶν ἄλλων φόρων 29,729,323, ἐκ τελωνιακῶν 23,041,831, ἀπὸ δικαιώματα καταναλώσεως 2,064,245· τὸ ὅλον 54,835,399· ἤτοι, διὰ νὰ εἴπωμεν ἀριθμὸν στρογγυλὸν, 55 ἑκατομμύρια. Ὅταν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἀπέναντι τῶν δαπανηθέντων 65,948,134, εἰσεπράχθησαν 55 ἑκατομμύρια, βλέπετε τὸ πραγματικὸν ἔλλειμμα τοῦ 1883 ἀνερχόμενον εἰς 10,948,134, ἢ, ἐν στρογγυλῷ ἀριθμῷ, εἰς 11 ἑκατομμύρια. Καὶ δὲν ἀπέχει τοῦτο μακρὰν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπε κατὰ τὴν εἰσήγησίν του, ὅτι δηλαδὴ τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1883 ἀνέρχεται εἰς 9,925,000. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἀφῆκεν ἀδιαθέτους πιστώσεις περὶ τὰ 12 ἑκατομμύρια περίπου. Τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων δύναται νὰ καταδείξῃ πῶς λειτουργεῖ παρ’ ἡμῖν τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα. Ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων εἶναι ἀνώτερος τῶν πραγματικῶν δαπανῶν κατὰ τὸ ⅙. Ζητοῦσι τὴν ἄδειαν νὰ δαπανήσουν 78½ ἑκατομμύρια, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀντιτείνει, προβάλλει οἰκονομίας, ἀλλ’ ἀποκρούουσι ταύτας, προφασιζόμενοι, ὅτι εἶναι ἰδανικαὶ, εἰκονικαὶ, πείθουσι τὴν Βουλὴν, λαμβάνουσιν ὅλας τὰς πιστώσεις, καὶ κατόπιν, μὴ ἔχοντες νὰ δαπανήσωσι πλέον, παραλείπουσι πολλὰς πιστώσεις, καὶ καυχῶνται, ὅτι λόγῳ οἰκονομιῶν τὰς παρέλειψαν. Τοῦτο εἶναι πλάνη. Τὰς παρέλειψαν, διότι δὲν εἶχον χρήματα, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι καὶ οἱ Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους τὸ δικαίωμα νὰ γνωρίζωσιν ἀκριβῶς πόσα θὰ δαπανηθῶσιν, ὅταν ψηφίσωσι τὸν Προϋπολογισμὸν, διὰ νὰ κανονίζωσιν ἀναλόγως καὶ τὰ βάρη τοῦ λαοῦ; Τότε λοιπὸν πρὸς τί ὁ Προϋπολογισμός; Σεῖς διοικεῖτε κατὰ τὸ δοκοῦν, ζητεῖτε δὲ κατὰ τύπους μόνον τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι καὶ τοῦτο τρανωτάτη ἀπόδειξις τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας εἰς τὰ ἔργα τῆς Νομοθετικῆς; Πρό τινος, κύριοι, ἀνέγνωσα ἔν τινι φύλλῳ τῶν Ἀθηνῶν νὰ παραβάλληται ἡ διαγωγὴ αὕτη τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν διαγωγὴν τοῦ ἀσώτου. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ἔχετε ἐλλείμματα φοβερὰ, σεῖς ἀπαντᾶτε, ὅτι δὲν ἐδαπανήσατε ὅλας τὰς πιστώσεις. Καὶ ὁ ἄσωτος προφασίζεται, ὅτι δὲν ἐξώδευσε πλείονα, διότι δὲν εἶχεν ἄλλα. Ἀλλὰ διότι δὲν ἐδαπάνησεν ὅ,τι δὲν εἶχε, δὲν δικαιολογεῖται ποσῶς κατασωτεύσας πᾶν ὅ,τι ἠδυνήθη νὰ δανεισθῇ. Διὰ τὸ 1884 τὰ ἔξοδα προσδιωρίσθησαν εἰς 85,814,598 δραχμάς. Δι’ ἐκτάκτων πιστώσεων καὶ εἰδικῶν Νόμων προσετέθησαν ἀκόμη 14,756,892. Τὸ ὅλον 100,571,490 δραχμαί!! Ἐνθυμήθην τί ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ 1882· ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς κατὰ Μάρτιον τοῦ 1882 ἐβεβαίου «ὅτι κατὰ τὸ παρελ«θὸν οἱ Προϋπολογισμοὶ δὲν ἐστηρίζοντο ἐπὶ θετικῶν «βάσεων, ἦσαν Προϋπολογισμοὶ πιθανότητος· ὅ,τι δὲ δι’ «κὐτῶν προϋπελογίζετο, ἦτον εὐστοχία τοῦ προϋπολογί«ζοντος, καὶ σχεδὸν μαντεία· τότε ἐπλημμύρουν τὴν «Βουλὴν καὶ παρεμπόδιζον τὸν Προϋπολογισμὸν αἱ πι«στώσεις». Καὶ ὅμως καὶ κατὰ τὸ 1883 καὶ τὸ 1884 πιστώσεις ἐζητήθησαν κατὰ ἑκατομμύρια. Πόσα ἐκ τῶν 100 ἑκατομμυρίων ἐδαπανήθησαν, δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη. Γνωρίζομεν μόνον, ὅτι ἐκ τῶν προϋπολογισθέντων ἐσόδων μέχρι τέλους Ἰουλίου εἰσεπράχθησαν 50 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἓν ἔσοδον σημειούμενον ὡς τακτικὸν, ὅπερ ὅμως κακῶς ἐσημειώθη, τὸ ἐκ τοῦ δανείου, καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 25 ἑκατομμύρια. Ὥστε ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ 1884 μέχρι τέλους Ἰουλίου εἶχον εἰσπραχθῆ μόνον 24,885,361. Ἀλλὰ γνωρίζομεν καί τι πλειότερον, ὅτι μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου παρελθόντος ἔτους εἶχον εἰσπραχθῆ ἀπέναντι τῶν προϋπολογισθέντων τῷ 1884, ἐν ὅλῳ 42,395,735 ἀπέναντι 86 ἑκατομμυρίων. Τοὐτέστι καθ’ ὅλον τὸ δεκάμηνον διάστημα τοῦ 1884 εἰσεπράχθησαν 42 ἑκατομμύρια μόλις. Ἀλλὰ κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν θὰ ἔχωμεν καθυστερήσεις κατὰ τὸ 1884, τὰς ἑξῆς:

ἤτοι τὸ ὅλον θὰ ἔχωμεν καθυστερήσεις, ὡς ἐβεβαίωσε, περὶ τὰ 15 ἑκατομμύρια. Ἐπ’ αὐτῶν δὲ στηριζόμενος, καὶ τὴν ἰδίαν μέθοδον τοῦ ἀφίνειν περὶ τὰ 10 ἑκατομμύριο πιστώσεις ἀδιαθέτους μετερχόμενος, ἔφθασεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1884 δὲν θὰ φθάσῃ τὰ 2 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ μόνον τὰ 15 ἑκατομμύρια θὰ καθυστερήσωσι κατὰ τὸ 1884, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν καὶ ἄλλας καθυστερήσεις; 1) Δὲν θὰ ὑπάρξῃ καθυστέρησις ἐκ τῶν ἐγγείων φόρων; Ἐκ τούτων τὸ 1883 προϋπελογίσθησαν 3,150,000, καὶ εἰσεπράχθησαν 2,909,874. Ἀλλὰ τὸ 1884 προϋπελογίσθησαν 4,700,000, μέχρι δὲ τέλους Ὀκτωβρίου ε. ε. εἰσεπράχθησαν μόλις 2,035,928. 2 Ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων τὸ 1883

3) Φόρος ἐπιτηδευμάτων

Τὴν αὐτὴν καθυστέρησιν καὶ ἐφέτος 7) Χρεωλυτικῶν δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν τὸ 1883

Ἄν παραδεχθῶμεν, ὅτι μέχρι τέλους τῆς χρήσεως τοῦ 1884 εἰσπραχθῶσι 2,000,000, ὅπερ ἀδύνατον, θὰ ἔχωμεν ἔλλειμμα βέβαιον τοὐλάχιστον 1½ ἑκατομμυρίου.

Ἄν ἀφαιρέσωμεν καὶ τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις, ἃς ἀναγγέλλει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀνερχομένας εἰς 10,000,000, πάλιν τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1884 ἔσται 8,278,000. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι σταθερῶς κατὰ τὰ δύω προηγηθέντα ἔτη ἔχομεν καθυστερήσεις, καὶ καθυστερήσεις σπουδαίας. Ποῦ εἶναι λοιπὸν τὰ περισσεύματα καὶ τὰ ἰσοζύγια; Ἡ καθυστέρησις ἐνδεικνύει κακὴν διοίκησιν, ἔλλειψιν προνοίας, κακοὺς ὑπολογισμοὺς, κακὴν ἐκτίμησιν τῶν δυνάμεων τοῦ Τόπου, καὶ ἐπὶ πᾶσι νοσηρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ἐφόσον αἱ βαθμῖδες τῆς καθυστερήσεως αὐξάνουσιν, ἀπὸ 4%, 6%, 8%, καὶ φθάνουσιν εἰς τὸ 10 καὶ 12%, καταδεικνύουσι τὰ ἐλαττώματα τοῦ ὅλου συστήματος, ὅπερ κυβερνᾷ τὸν Τόπον. Τί χρησιμεύουσιν εἰς τὸν Τόπον αἱ ἀναδιοργανώσεις ὅλων τῶν κλάδων τῆς ὑπηρεσίας, αἱ μεγάλαι ἐπιχειρήσεις Δημοσίων ἔργων, αἱ ναυτικαὶ καὶ στρατιωτικαὶ παρασκευαὶ, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ τὸ χρῆμα; Ὅταν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν ἔχωσι καλῶς, ὅταν ὁ Τόπος εὐημερῇ καὶ πλουτίζῃ, ὅλα διορθώνονται καὶ ταχέως. Τοῦτο ὅμως τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν, πῶς θὰ διορθωθῇ; Ὅταν τοῦτο δὲν διορθώνηται, εἶσθε ὑπόχρεοι νὰ ἐγκαταλείψητε πάντα τὰ ἄλλα μεγαλεπήβολα σχέδιά σας. Εἶπαν, καὶ δικαίως, ὅτι τὰ καλὰ οἰκονομικὰ κάμνουν τὴν καλὴν πολιτικήν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι καλὴ ἡ πολιτική σας, ὅταν παριστάνετε τοιαύτην οἰκτρὰν εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως; Ποία εἶναι ἡ πολιτική σας; Αὔξησις προϊοῦσα τῶν ἐξόδων διὰ τῆς δημιουργίας νέων ἀναγκῶν μὴ ἀπαραιτήτων, μὴ χρησίμων, μὴ ἐπωφελῶν, καθυστέρησις τῶν εἰσπράξεων κατὰ 10 καὶ 12%, ἐπαύξησις τοῦ Δημοσίου χρέους διὰ δανείων ὑπὸ ὅρους, στιγματίζοντας τὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος, δημιουργία νέων φόρων κατ’ ἔτος ψηφιζομένων, καὶ πλήρης ἀναστάτωσις, ἄνευ πρακτικοῦ ἀποτελέσματος, ὅλων τῶν κλάδων τῆς Δημοσίας ὑπηρεσίας. Εἰς τί ὠφέλησε τὴν κτηνοτροφίαν, τὴν γεωργίαν, τὸ ἐμπόριον, τὴν βιομηχανίαν, τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ Λαοῦ ἡ κατὰ 50 ἑκατομμύρια αὔξησις τῶν ἐξόδων; Καὶ ἂν ἀφαιρέσωμεν ἐκ τούτων τὰ δαπανώμενα εἰς τὴν ἐπὶ πλέον ὑπηρεσίαν τῶν δανείων, εἰς τὴν συντήρησιν τοῦ αὐξηθέντος στρατοῦ, εἰς τὴν διοίκησιν τῶν νέων Ἐπαρχιῶν καὶ τὴν μετατροπὴν τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων, 23 περίπου ἑκατομμύρια ἐκ τῶν 50 ἑκατομμυρίων, ὡς δυνάμενα νὰ δικαιολογηθῶσι, ποῦ δαπανῶνται τὰ λοιπὰ 27 ἑκατομμύρια κατὰ προσθήκην εἰς τὰ ἔξοδα; Καὶ ταῦτα νὰ πληρώνωμεν οὐχὶ ἐξ ἐσόδων τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐκ δανείων! Καὶ ἐνῷ οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, τὸ Ὑπουργεῖον ὑποβάλλει τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1885 ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων, κατὰ τὸ πλεῖστον εἰκονικόν, καὶ ὅλως ἐξωγκωμένον. Ποῖα εἶναι τὰ δι’ αὐτοῦ προϋπολογιζόμενα;

ἤτοι παρουσιάζει καὶ πλεόνασμα 400 περίπου χιλιάδων! Διὰ τίνας μᾶς ἐκλαμβάνει ὁ κ. Πρωθυπουργός; Διατί δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν; Διατί δὲν συγκινεῖται ἀπὸ τὴν δεινὴν θέσιν, εἰς ἣν περιήγαγε τὰ οἰκονομικὰ πράγματα τοῦ Τόπου, καὶ δὲν θέλει νὰ ὁμολογήσῃ μετὰ θάῤῥους τὴν πραγματικὴν κατάστασιν αὐτοῦ; Διατί ἀποκρύπτει τὴν ἀλήθειαν; Δὲν συλλογίζεται ποῦ θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ, ἐπιμένων εἰς τὸ ἐλεεινὸν σύστημα τοῦ κυβερνᾷν τὴν Χώραν διὰ πειραμάτων; Πόσα ζητεῖτε δι’ ἔξοδα; 85 καὶ πλέον ἑκατομμύρια! Θὰ τὰ δαπανήσητε ὅλα; Ὀφείλετε κατὰ προσέγγισιν νὰ ὁρίσητε τὸν ἀνώτατον ὅρον, καὶ ἐν τούτῳ κεῖται ἡ προορατικότης τοῦ Κυβερνήτου, ἡ ἱκανότης αὐτοῦ· ἄλλως, εἶναι ἀνεπαρκής. Ἐὰν τῳόντι θὰ δαπανήσητε 85 ἑκατομμύρια, νὰ σᾶς δώσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἄδειαν νὰ εἰσπράξητε ἀπὸ τὸν λαὸν φόρους 85 ἑκατομμύρια. Ἐὰν ὅμως δὲν θὰ δαπανήσητε 85 ἑκατομμύρια, διατί νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαὸν μὲ βάρη πρόσθετα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ χρησιμεύσουν; Δὲν εἶναι ἀρετὴ ἡ τέχνη τοῦ ἀφίνειν ἀδιαθέτους πιστώσεις· τοὐναντίον, εἶναι κακία. Καὶ ἐπειδὴ συνεχῶς ἀναφέρουσι τὴν Γαλλίαν, παρετήρησα ὅτι σχεδὸν οὐδέποτε ἐκεῖ μένουν ἀδιάθετοι πιστώσεις. Ἆρά γε δὲν ἔχουν οἱ Γάλλοι Ὑπουργοὶ τὴν διάθεσιν νὰ οἰκονομήσουν τὰς δαπάνας; Ζητεῖ ἀφ’ ἑτέρου ἡ Κυβέρνησις ἔσοδα 85,641,547. Ἀλλὰ θὰ τὰ εἰσπράξῃ; Ὑπελογίσθησαν μετὰ πάσης τῆς δυνατῆς ἀκριβείας; Ναί, λέγει ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἡ μειονοψηφία φρονεῖ, ὅτι κακῶς ὑπελογίσθησαν. Ἡ μειονοψηφία φρονεῖ, ὅτι ἀπὸ τὰ 85,641,547 πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσιν ὡς κακῶς ὑπολογισθέντα 8,195,000 Ὅθεν τὰ προϋπολογισθέντα ἀναβαίνουσιν εἰς 77,446,000 Ἰδοὺ δὲ διατί· 1) Ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅστις προϋπολογίζεται εἰς 2,650,000, πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσι, α) αἱ 50 χιλιάδες διαγραφεῖσαι ἐκ τοῦ φόρου τῶν γρασιδίων. Ἄν τὰ γρασίδια ἐθεωρήθη καλὸν νὰ μὴ φορολογηθῶσι, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προστεθῇ ὁ φόρος οὗτος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Μένει λοιπὸν ὁ φόρος οὗτος 2,600,000. Νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ βʹ) κατὰ 100 χιλιάδας. Τὸ 1884 εἶχε σημειωθῆ ποσὸν 2,550,000. Εἶχε τότε γείνει αὔξησις 50 χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλ’ ἡ πραγματικὴ αὔξησις ἦτο μεγαλειτέρα, διότι αἱ σημειωθεῖσαι 2,500,000, ἐφ’ ὧν ἐγένετο ἡ αὔξησις πέρυσιν, ἦσαν παλαιαὶ δραχμαὶ

Εἰς τὰς 318 χιλιάδας, τὰς πέρυσι, προσθέτομεν καὶ 100 ἐφέτος ἢ μᾶλλον 150 μετὰ τοῦ καταργουμένου φόρου τῶν γρασιδίων, ὥστε ἐντὸς δύω ἐτῶν ἐπιβαρύνομεν τὸν φόρον τοῦτον διὰ 318

···················· 150

···················· 468 χιλιάδων, ἤτοι διὰ τοῦ ⅕,

ὅ ἐστὶν αὐξάνομεν τὸν φόρον κατὰ 20%. Κατανοεῖτε, κύριοι, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ζητοῦμεν διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς ν’ ἀφαιρέσωμεν κεκαλυμμένως τὸ καλὸν, τὸ ὁποῖον ἐκάμαμεν πρὸς τὴν γεωργίαν διὰ τῆς καταργήσεως τῆς δεκάτης; Ἐξητάσατε νὰ μάθητε πῶς λειτουργεῖ ἤδη ὁ Νόμος οὗτος περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν; Καὶ ἔφθασαν εἰς τὰς ἀκοάς σας τὰ μεγάλα παράπονα τῶν χωρικῶν, αἱ πιέσεις, ἃς ὑφίστανται, ἡ ἀνισότης τοῦ φόρου, ἥτις παραλλάσσει ἐν πολλοῖς ἀπὸ Χωρίου εἰς Χωρίον γειτονικὸν, καὶ ἐνῷ τὸ ἓν ζεῦγος τοῦ ἑνὸς Χωρίου πληρώνει 50 δραχμὰς, τὸ ζεῦγος τοῦ γείτονος πληρώνει 95; Γνωρίζετε ὅτι ἐγγὺς εἶναι οἱ Χωρικοὶ νὰ καταρασθῶσι τὴν ὥραν ὅπου ἐγένετο αὐτὴ ἡ μεταβολή; Καὶ ὁμιλεῖτε γενικῶς καὶ ἀορίστως ὅτι εὐτυχοῦσι δῆθεν οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Ἑλλάδος. Ἐπεθύμουν νὰ ἐταξειδεύατε, κύριε Πρωθυπουργὲ, εἰς τὴν Πελοπόννησον. Διατί δὲν τὸ ἐπράξατε; 2) Ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀφαιροῦμεν δρ. 300 χιλ.

Ποῦ στηρίζεται ἡ αὔξησις κατὰ 300 χιλιάδας; εἰς τοὺς καταρτισθέντας νέους πίνακας. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ὅτι οἱ πίνακες εἰσὶν ἐξωγκωμένοι, δὲν εἶναι καὶ τελεσίδικοι ἀκόμη. Ἐκτὸς τούτου ποῖα εἶναι τὰ δεδομένα τοῦ παρελθόντος;

Τίποτε λοιπὸν δὲν δικαιολογεῖ τὴν αὔξησιν· τοὐναντίον, οἱ ἐπιτηδευματίαι πικρὰ ἔχουσι ν’ ἀπευθύνωσι παράπονα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις δὲν ἐφρόντισε μὲ ὅλας τὰς ἐπανειλημμένας ἐπὶ τριετίαν συστάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ εἰσαγάγῃ Νομοσχέδιον κανονίζον δικαιότερον τὴν ἀνισότητα τοῦ φόρου τούτου. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο δὲν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ κατ’ ἔτος αὐξάνει τὸν φόρον, διότι πρῶτον τὸν ηὔξησε διὰ τοῦ 12%, καὶ ἀκολούθως διὰ τῶν εἰκονικῶν πινάκων τῶν κυρίων Ἐφόρων. Ἐκτὸς τούτου, ἀφοῦ κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τοῦ 1884 (σελ. 3) ηὐξήθησαν τότε ἀπὸ 1,600,000, εἰς 1,800,000, διότι ἐπέκειτο ἡ ἀναθεώρησις τῶν φορολογικῶν καταλόγων, καὶ εἰς τόσον ποσὸν ἀσφαλῶς, κατ’ αὐτὸν, ἠδύνατο νὰ ὑπολογισθῇ ὁ φόρος, πῶς καὶ πάλιν προστίθενται 300 χιλιάδες, ἤτοι ἐν ὅλῳ 500 χιλιάδας, ὅ ἐστὶν αὔξησις τοῦ ἐσόδου τούτου κατὰ τὸ ⅓; 3) Ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν ἀφαιροῦμεν μόνον 200 χιλιάδας. Τὸ 1882 εἰσεπράχθησαν 679,435 Τὸ 1883 προϋπελογ. 1,400,000, ἐβεβαιώθ. 1,352,757 καὶ εἰσεπράχθησαν 936,563 Τὸ 1884 προϋπελογίσθησαν 2,000,000· δὲν γνωρίζομεν ὅμως ἀκόμη πόσα εἰσεπράχθησαν, οὔτε πόσα ἐβεβαιώθησαν. Ἀλλὰ βεβαίως ἡ αὔξησις τοῦ 1884 ἀπὸ 1,400,000 εἰς 2,000,000 ἦτον ἀδικαιολόγητος. Ἂν οἱ κύριοι Ἔφοροι ἐξ ὑπερμέτρου ζήλου παριστῶσιν ὡς εἰσπρακτέα μεγάλα ποσὰ, τὰ εἰσπραττόμενα εἰσὶν ὀλίγα. Ἐξεύρετε τί κάμνουν οἱ κύριοι Ἔφοροι; δὲν ἀρκοῦνται εἰς τὴν βάσιν τοῦ ἐνοικίου, ἀλλ’ ἐκτιμῶσι κατὰ τὴν κρίσιν των τὴν ἀξίαν τῶν οἰκιῶν, καὶ τί ἔπρεπε ν’ ἀπολαμβάνωσιν οἱ ἰδιοκτῆται. Τουτέστιν ἀναστρέφουσι τοὺς ὅρους τοῦ Νόμου. 4) Ἐκ τῶν τελωνιακῶν ἀφαιροῦμεν 1,500,000, διότι κατὰ τὸ 1883, εἰσεπράχθησαν μόλις 23,000,000. Κατὰ τὸ ἐνεστὼς ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἐκ τῶν προϋπολογισθέντων 23,500,000 θὰ εἰσπραχθῶσι μόλις 22,500,000. Ἂς παραδεχθῶμεν καὶ τοῦτο, ἂν καὶ νομίζωμεν ὅτι πλέον τῶν 22,000,000 δὲν θὰ εἰσπραχθῶσι. Ποῦ στηρίζεται ἡ προσθήκη 2,500,000, ὥστε νὰ νομίζῃ, ὅτι θὰ εἰσπράξῃ ἐφέτος 24,500,000; Στηρίζεται εἰς τὸ Δασμολόγιον, καὶ εἰς τὴν κατ’ ἔτος βεβαιουμένην κανονικὴν ἐπαύξησιν· φοβούμενος ὅμως, λέγει τ’ ἀποτελέσματα τῆς ὑφισταμένης ἐμπορικῆς ἀδρανείας, δὲν σημειοῖ αὐτὴν ἀκεραίαν. Προσέτι στηρίζεται εἰς τὴν ἐσοδείαν τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου, ὅπερ ἐξαχθήσεται τὸ ἐπιόν. Ἡ ὑφισταμένη ἐμπορικὴ ἀδράνεια, ἣν φοβεῖται, καὶ ἣν δὲν θέλει ν’ ἀνομολογήσῃ, ἐπιδρᾷ καὶ ἐπὶ τοῦ Δασμολογίου, ἡ δὲ κονονικὴ ἐπαύξησις ἀνεκόπη ἀπὸ πέρυσι.

Ὅτι δὲ σπουδαίως δὲν σκέπτεται περὶ προσαυξήσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς ἐκ τῆς ἐμπορικῆς ἀδρανείας, εἶναι ὅτι πέρυσι τὴν ἐσημείου εἰς τὸ ποσὸν 700 χιλιάδας, ἐφέτος δὲ 300. Ἀλλὰ δέον νὰ διαγραφῇ ἐντελῶς. Ἂν εἰς τὰ 22,500,000, τὰ καὶ ἐφέτος εἰσπραχθέντα, προσθέσωμεν 500 χιλιάδας διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου, φθάνομεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι πλέον τῶν 23,000,000 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῶσιν. 6) Ἐκ τοῦ χαρτοσήμου ἀφαιροῦμεν 2,000,000, δι’ οὓς λόγους ἀνεπτύξαμεν κατὰ τὴν συζήτησιν· εἶναι δὲ καὶ ἀντισυνταγματικὸν νὰ ψηφίζωμεν ἔσοδον μὴ στηριζόμενον εἰς Νόμον ψηφισθέντα.

Καὶ ὅμως διὰ τὸ 1885 ζητεῖτε 9,000,000! 7) Ἐκ τῶν παιγνιοχάρτων ἀπὸ 600 χιλιάδας ἀφαιροῦμεν 100 χιλιάδας. Βεβαίως ἡ ὑπερτίμησις τῶν παιγνιοχάρτων, κατόπιν τοῦ νέου Νόμου, θὰ ἐπηρεάσῃ τὴν κατανάλωσιν, ὡς ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ κ. Ὑπουργός. 8) Ἐκ τῶν ποτῶν ἀφαιροῦμεν 200 χιλιάδας. Τὸ 1884 ἐβεβαιώθησαν 292,650, εἰσεπράχθησαν 174,797 τοὺς δέκα μῆνας Ἀρκετὸν νὰ ἐγγραφῇ τὸ ποσὸν 1,000,000. 9) Ἐκ τοῦ οἴνου ἀφαιροῦμεν 500,000. Τὸ 1883 εἰσεπράχθησαν 1,187,000, ἐνῷ ὁ Νόμος ἐλειτούργησεν. Ἀρκοῦν 1,500,000, ἀφοῦ μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰσήγαγε καὶ Νόμον περὶ ἐξαγορᾶς, ἥτις θὰ ἐλαττώσῃ τὸ ἔσοδον, ἂν γείνῃ δεκτή. 10) Ἐκ τοῦ καπνοῦ βλέπομεν ὅτι μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1884 εἰσεπράχθησαν 3,285,000· ἐφέτος σημειώνεται τὸ ἔσοδον εἰς 4,675,000. Νομίζομεν, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ τὰ 4,000,000, φρονοῦμεν μάλιστα, ὅτι δὲν θὰ εἰσπραχθοῦν καὶ αὐτά. 11) Ἐπίσης ἐκ τοῦ σιγαροχάρτου ἀφαιροῦμεν 200,000 ἀφοῦ μάλιστα κατὰ τοὺς 10 μῆνας τοῦ 1884 εἰσεπράχθησαν μόλις 651,000. 12) Ἐκ τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγραφείων, τὰ ὁποῖα ὑπολογίζονται εἰς 2,200,000, ἀφαιροῦμεν τὰς 220,000, διότι κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν κατὰ τὸ 1883 εἴχομεν ἔλλειμμα ἐκ τῶν δύω τούτων ἄρθρων 500,000 δραχμῶν, τὸ δὲ 1884 εἰσεπράχθησαν κατὰ τοὺς πρώτους 10 μῆνας 753,000 ἐκ τῶν Ταχυδρομείων καὶ 706,000 ἐκ τῶν Τηλεγραφείων. Περίεργος δὲ εἶναι ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν κάμνει ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι λέγει: «Ἡ μειοψηφία παρετήρησεν ὅτι τὰ ἐκ τούτων προϋπολογιζόμενα ἔσοδα εἶναι ὑποθετικὰ, καὶ ὅτι δέον ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἀπ’ αὐτῶν 220,000 δραχμῶν. Ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, στηριζομένη εἰς τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὴν σταθερῶς παρατηρουμένην αὔξησιν τῶν προσόδων τούτων, παραδέχεται ὅτι καλῶς προϋπελογίσθησαν τὰ ἀναγραφόμενα ποσά». Καὶ ἔγραφε ταῦτα, ἐνῷ αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι κατὰ τὸ 1883 εἴχομεν καθυστέρημα 500,000 δραχμῶν! 13) Διαγράφομεν καὶ τὸν φόρον τῶν καυσοξύλων, διότι καὶ τοιαύτη ἦτον ἡ γνώμη ὁμοφώνως σχεδὸν τῆς Ἐπιτροπῆς· ὁ φόρος οὗτος ἀνέρχεται εἰς 450,000. 14) Πάγιαι καὶ προσωριναὶ δόσεις γαιῶν καὶ φυτειῶν· τῷ 1883 ἐβεβαιώθησαν 3,375,000, εἰσεπράχθησαν δὲ 1,480, 000· τῷ 1884 ἐβεβαιώθησαν 1,560,000, εἰσεπράχθησαν δὲ κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας πόσα; 199,292! Καὶ ὅμως σημειοῦσι καὶ ἐφέτος, ὅτε μάλιστα ἡ κατάστασις τῶν κτηματιῶν εἶναι ἐλεεινὴ, εἰκονικῶς 3,500,000. Ἀφαιροῦμεν ἐξ αὐτῶν τὰς 1,500,000 καὶ ἀφίνομεν ὡς ἐγγραπτέον ποσὸν 2,000,000. Ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα εἶναι περίεργος ἡ παρατήρησις τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς. «Μέλη τινὰ τῆς μειοψηφίας παρετήρησαν, ὅτι τὰ ἀναγραφόμενα ποσὰ εἶναι ὅλως ὑπερβολικὰ, καὶ ὅτι δέον νὰ ἐλαττωθῶσι κατὰ 1,500,000. Ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὰς βεβαιώσεις τῶν παρελθόντων ἐτῶν στηριζομένη, δὲν διστάζει νὰ παραδεχθῇ ὡς βεβαιωθησόμενον τὸ ἀναγραφόμενον ποσόν». Ἐνῷ τὰ δεδομένα τοῦ παρελθόντος ἀνασκευάζουν καθολοκληρίαν τὴν σκέψιν ταύτην τῆς πλειοψηφίας, καὶ τὴν ἀποδεικνύουσιν ἐντελῶς μὴ στηριζομένην εἰς τὰ πράγματα. 15) Ἐκ τῆς ἀπολήψεως τῶν ποινικῶν ἐξόδων ἀντὶ 600,000 δραχμῶν, αἵτινες ἀναγράφονται, φρονοῦμεν, ὅτι δὲν θὰ εἰσπραχθῶσι πλέον τῶν 400,000, καὶ ἰδοὺ διατί· τῷ 1883 ἄνευ τοῦ δρακοντείου Νόμου εἰσεπράχθησαν 202,000 ἐκ τῶν ποινικῶν ἐξόδων, τῷ δὲ 1884, καθ’ ὃ ἐλειτούργει ὁ φοβερὸς αὐτὸς Νόμος, εἰσεπράχθησαν μόνον 414,000. Τοιαῦτα εἶναι, κύριοι, τὰ προϋπολογιστέα ἔσοδα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· ἑπομένως, ἐὰν ἐκ τῶν ἀναγραφομένων 85,641,000 ἀφαιρέσωμεν τὰ 8,195,000, μένουσι προϋπολογιστέα, καὶ τῶν ὁποίων ἡ εἴσπραξις εἶναι πιθανὴ, 77,446,000. Αὐτὰ εἶναι τὰ τακτικὰ λεγόμενα προϋπολογιστέα ἔσοδα, ἀλλὰ καὶ ταῦτα ὑφίστανται καθυστερήσεις. Ἀνασκευάζων τὸν κ. Σωτηρόπουλον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλεγεν, ὅτι οὐδέποτε ἡ καλὴ διοίκησις ἀφίνει καθυστερήσεις, ἐφέτος δὲ ἐν αὐτῇ τῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀπαντῶμεν ὡς δόγμα, ὅτι τῶν τακτικῶν ἐσόδων ἡ καθυστέρησις ἀνέρχεται εἰς 10 τοῖς 0,0. Ἔλεγε προπέρυσιν ὁ κ. Πρωθυπουργός: «Κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐν οὐδενὶ Προϋπολογισμῷ παρουσιάζεται ὑπολογισμὸς ἐσόδων, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἦναι κατὰ 10% ἀνώτερος τῶν πράγματι εἰσπραττομένων. Ἤδη ἐφθάσαμεν εἰς τὰ πράγματα. Δὲν πρόκειται πλέον περὶ αὐθεντιῶν, δὲν πρόκειται περὶ εἰκοτολογιῶν, δὲν πρόκειται περὶ δεδομένων, ἐφ’ ὧν θέλομεν στηρίξει τὰς σκέψεις ἡμῶν, γινώσκομεν ὁποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἔσοδα, καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ 1882 ὑπῆρξαν ἀκριβῶς ἐκεῖνα, ἅτινα ὑπελογίσθησαν. Ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς μακρᾶς αὐτοῦ πείρας, εἶπεν «οὐδὲν Ὑπουργεῖον θὰ κατορθώσῃ νὰ φέρῃ ἔσοδα ὅσα ὑπολογίζει· πάντες οἱ προκάτοχοι ἡμῶν Ὑπουργοί, εἶπεν, ἠναγκάσθησαν εἰς τὰ πράγματα νὰ ἀναγνωρίσωσιν, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτῶν εἶναι κατὰ 10% ἀνώτεροι τοῦ πραγματικοῦ· ἠναγκάσθησαν νὰ ἀναγνωρίσωσιν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς προσδοκίας αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο σεῖς πρέπει νὰ ἐξεύρητε, ὅτι δὲν θέλετε δυνηθῆ νὰ εἰσπράξητε, ὅσα ὑπολογίζετε». Ὁ Ὑπουργὸς, εἰς ὃν ἀπετείνετο, δύναται ν’ ἀπαντήσῃ σήμερον εἰς τὸν προκάτοχόν του: ἰδοὺ, ὅτι ἐγὼ κατώρθωσα ἐκεῖνο, ὅπερ ὑμεῖς δὲν κατωρθώσατε, καὶ ὅπερ ὑμεῖς ἐθεωρεῖτε πάντη ἀκατόρθωτον. (Εὖγε, εὖγε)». Ἐφέτος δὲ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ϛʹ θʹ σελ. 5 ἀναγινώσκομεν ὅτι «ἐκ τῶν κατὰ χρῆσιν βεβαιουμένων δημοσίων ἐσόδων ποσὸν ἴσον πρὸς τὸ δέκατον τοῦ ὅλου Προϋπολογισμοῦ καθυστερεῖται τακτικῶς». Πέρυσιν ἐξεθείαζε τὴν ἐφοριακὴν ὑπαλληλίαν, ὅτι, χάρις εἰς αὐτὴν, ἐβεβαιώθησαν καὶ ἀνώτερα ποσὰ τῶν προϋπολογισθέντων, ἐφέτος εἰς τὴν ὑπαλληλίαν ἀποδίδει τὰς καθυστερήσεις. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν τακτικὴν ταύτην καθυστέρησιν, ὑποθέτω, ὅτι θὰ εἰσπραχθῶσι τὰ 77½ ἑκατομμύρια· καὶ στηρίζων τὰς σκέψεις μου ἐπ’ αὐτοῦ, ἐξετάζω πῶς, ἀπέναντι τούτων, τὸ Ὑπουργεῖον ἐκανόνισε τὰ τῶν ἐξόδων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι κατὰ τὰ τρία ἔτη ἀπεμακρύνθη τῶν ποσῶν, ἅτινα πράγματι ἐπάγεται ἡ τῶν Νόμων ἐκτέλεσις. Ἐφέτος ὑπελόγισε τὰ πάντα ἐπακριβῶς. Τί σημαίνει τοῦτο ἢ ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν δὲν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν αἱ πραγματικαὶ ἀνάγκαι, καὶ δὲν ἐσημειοῦντο μόνον τὰ ποσὰ, ἅτινα ἐπήγετο ἡ ἐκτέλεσις τῶν Νόμων; Ὁμολογεῖ λοιπὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι σᾶς ἔκαμνε νὰ ψηφίζετε δαπάνας καθ’ ὑπέρβασιν, τὰς ὁποίας κατόπιν δὲν ἐξετέλει ἢ ἐν μέρει, ἄφινε πιστώσεις κατὰ ἑκατομμύρια ἀδιαθέτους, καὶ τὰς ἀποκαλεῖ σήμερον οἰκονομίας! Ἀλλὰ μήπως καὶ ἐφέτος δὲν ἀκολουθεῖ τὴν αὐτὴν μέθοδον; ἀπέναντι ἐσόδων 77,446,000 ἔχομεν δαπάνας 85,252,000. Δὲν ἔχω σκοπὸν, κύριοι, νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν ἐξόδων, ὡς ἔπραξα ἄλλοτε· τὸ μὲν, διότι θὰ ἀκούσωμεν καὶ πάλιν παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι αἱ προτάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ οἰκονομιῶν εἰσιν ἰδανικαὶ, εἰκονικαὶ, εἰσὶν ἀπραγματοποίητοι, ἑπομένως οὐδὲν προσδοκῶμεν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα· τὸ δὲ, διότι ὁ Προϋπολογισμὸς, ὡς εἰσήχθη, δεῖται ἀναθεωρήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τοῦ Τόπου καὶ τῶν πραγματικῶν αὐτοῦ ἐσόδων. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπὶ σειρὰν ἤδη ἐτῶν δὲν ὤκνησε νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκον αὑτῆς, ὑποδεικνύουσα τὴν διαγραφὴν τῶν δαπανῶν ἐκείνων, αἵτινες, ὡς μὴ ὤφειλε, ἐξακολουθοῦσι νὰ βαρύνωσι τὸν Προϋπολογισμόν. Δὲν ἠκούσθη. Πρὸς τί νὰ ἐπαναλάβῃ καὶ πάλιν τὰ αὐτά; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, πολλαὶ τῶν δαπανῶν ἐνομιμοποιήθησαν διὰ νόμων, τοὺς ὁποίους πέρυσι καὶ προπέρυσιν ἐψηφίσατε, ἑπομένως δεσμεύονται ὡς ἐκ τούτου αἱ προτάσεις ἡμῶν. Ἀρκούμεθα μόνον νὰ παρατηρήσωμεν, ὅτι, ἀσχέτως πρὸς τοὺς Νόμους τούτους, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων πρέπει νὰ καταργηθῶσιν, ὀφείλομεν νὰ περιορίσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν ἡμῶν κατὰ δέκα τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια, διότι, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ πλανώμεθα. Καὶ ἄλλοτε σᾶς τὸ εἶπον, σᾶς τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἀντέχει εἰς Προϋπολογισμὸν 90 καὶ 100 ἑκατομμυρίων, διότι οὔτε εἶναι καὶ εἰς κατάστασιν νὰ καταβάλλῃ εἰς φόρους ἄλλα τόσα. Σεῖς δὲν τὸ πιστεύετε, σεῖς πεποιθότες εἰς τὰς δυνάμεις τοῦ Τόπου καὶ ἐπὶ τῆς πλάνης ταύτης ἐρειδόμενοι ἐξακολουθεῖτε τὸ ἔργον σας. Ἀλλ’ ὅταν φθάσητε εἰς τὸ ἀπροχώρητον, ὅταν ὁ Τόπος ἐξαντληθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, δὲν θὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε, ὅτι οὐδεὶς εὑρέθη νὰ σᾶς ἀναχαιτίσῃ. Προχωρήσατε λοιπὸν, ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι οὕτω πολιτευόμενοι καταστρέφετε καὶ ὑμᾶς αὐτούς, καὶ πρὸ πάντων τὸν Τόπον, τοῦ ὁποίου ἀποστολὴν εἴχατε νὰ ἀνορθώσητε τὰ κακῶς ἔχοντα. Πῶς ἔχουσι λοιπὸν τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ 1885; Εἶπον, ὅτι τὰ ἔξοδα προϋπελογίσθησαν εἰς 85,252,000, τὰ δὲ προϋπολογιστέα ἔσοδα καθ’ ἡμᾶς ἀνέρχονται εἰς 77,446,000, ὥστε ἔχομεν ἀπὸ τοῦδε ἐνδεδειγμένον ἔλλειμμα 7,800,000. Καὶ σημειώσατε, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, καθὰ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐκανόνισε τὰ ἔξοδα ἐπακριβῶς, καὶ ὥρισε τὰς πραγματικὰς δαπάνας πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν Νόμων. Ἑπομένως δὲν θὰ ἔχωμεν ἀδιαθέτους πιστώσεις. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, συγκρίνοντες τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ 1884 πρὸς ἐκεῖνον τοῦ 1885, εὑρίσκουσι διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 5 περίπου ἑκατομμύρια. Εἶναι ἀληθὲς τοῦτο; Προκειμένου περὶ ἀριθμῶν, ἔλεγεν ἐν ἄλλῃ τινι συνεδρίᾳ τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν ἐπιτρέπει εἰς οὐδένα νὰ θέτῃ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τοὺς λόγους του. Ἔστω· τὸ παραδέχομαι. Πόθεν αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις, ἡ οἰκονομία; 1) Διότι τὰ ἔσοδα, ὡς τὰ προϋπελόγισεν, ὑπερβαίνουσι τὰ ἔξοδα κατὰ 546,917. 2) Διότι ἐπιβαρύνεται ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1885 μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 170,000,000, ἀνερχομένην εἰς 4,342,634. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, σᾶς ἀπέδειξα πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προϋπολογιζόμενα ἔσοδα θὰ ὑπολειφθῶσι τῶν πραγματικῶν κατὰ 8,195,000, καὶ κρίνω περιττὸν νὰ ἐπανέλθω. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον, τουτέστιν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1885 ἐπιβαρύνεται μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 170,000,000 διὰ 4,342,634, βεβαιῶ, κύριοι, ὅτι ἔκαμε στάσιν ὁ νοῦς μου. Καὶ πῶς λοιπὸν, κύριε Πρωθυπουργὲ, θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 170,000,000 μὲ 4½ περίπου ἑκατομμύρια, καὶ δὲν μᾶς τὸ ἐλέγετε πέρυσιν, ὅταν ἐψηφίζομεν τὸ δάνειον; Ἡμεῖς ἔχοντες πεποίθησιν, ὅτι, προκειμένου περὶ ἀριθμῶν, δὲν σφάλλετε, παρεδέχθημεν τὰς προτάσεις σας. Καὶ τί μᾶς ἐλέγετε πέρυσι; «Μετὰ τὴν ὑπογραφὴν ὅμως τῆς συμβάσεως θέλουσιν ἐπιβληθῆ εἰς τὸ Δημόσιον ὑποχρεώσεις περὶ δαπανῶν πρὸς ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, καὶ δύναταί τις νὰ ἐρωτήσῃ ποῦ τότε τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου θὰ ὑπολογισθῶσι τινὰ βεβαίως ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους καὶ ἄλλα ἀπὸ τῶν μέσων ἢ πρὸς τὸ τέλος αὐτοῦ; Ὅταν ἐξετάσητε τὰ τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θέλετε ἴδει ὅτι περιλαμβάνουσι δαπάνας, αἵτινες, ὡς ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ δανείου, θέλουσιν ἐκλείψει ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δαπάνας διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ συναλλάγματος πρὸς πληρωμὴν τόκων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ 2,500,000, καὶ ἄλλας, αἱ ὁποῖαι σχεδὸν ἰσοφαρίζουσι πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλει ἀπαιτηθῆ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ λάβωμεν τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου ὑπ’ ὄψιν ἐν τῷ καταρτισμῷ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐν τῇ συζητήσει αὐτοῦ, διότι ψηφίζομεν ἐν αὐτῷ ὑπὸ ἄλλον τύπον τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀπαιτηθῆ ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου, ὅταν τὸ δάνειον τοῦτο ψηφισθῇ». Καθ’ ἣν στιγμὴν εἴχετε ἀνάγκην τοῦ δανείου, ἐσπεύδετε νὰ μᾶς καθησυχάσητε, ὅτι δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς, ἤδη μᾶς λέγετε τὸ ἐναντίον. Πότε ἐλέγετε τ’ ἀληθῆ; Δὲν ἔχομεν λοιπὸν δικαίωμα, ὅπερ σεῖς μᾶς χορηγεῖτε, ν’ ἀμφιβάλλομεν περὶ τῶν ὑπολογισμῶν σας; Ἀλλ’ ὄχι, κύριοι, ἂς μὴ πλανώμεθα. Ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ 1885 εἶναι ἀνώτερος τοῦ 1884 κατά τινα ἑκατομμύρια. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι διαγράφονται δαπάναι τινὲς λόγῳ οἰκονομιῶν; Ἔκαμα, κύριοι, ἀκριβῆ μελέτην ἐπὶ τῶν διαγραφομένων δαπανῶν λόγῳ οἰκονομίας, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰς σπουδαιοτέρας, διὰ νὰ πεισθῆτε, ὅτι τὸ ὅλον τῶν δαπανῶν τούτων, ἀνερχομένων εἰς 3,980,659, εἶναι δαπάναι μὴ ἐπαναλαμβανόμεναι κατὰ τὸ 1885, δαπάναι, αἵτινες δὲν εἶχον χῶρον εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1885, καὶ αἱ ὁποῖαι αὐτοδικαίως εἰσὶ διαγεγραμμέναι ἐξ αὐτοῦ, ὡς περὶ τούτου θὰ βεβαιωθῆτε, ὅταν ἀκούσητε τὰς κυριωτέρας. Ἄρχομαι ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν «ἐν τῷ κεφαλαίῳ 5, ἄρθρῳ 3 σημειοῦνται δραχμαὶ 200,000 ἐπὶ ἔλαττον, διότι ἀπέναντι τῶν προϋπολογισθέντων ἀνδρῶν ὁ ἀριθμὸς τῶν κληθησομένων καὶ προσελευσομένων ἔσται ἐλάσσων, καὶ ἕνεκα τῆς βραδύτητος τῆς κατατάξεως ἁπάντων. Δὲν εἶναι λοιπὸν οἰκονομία, ἤτοι περικοπὴ δαπάνης χρησίμου μὲν, ἀλλὰ μὴ κατεπειγούσης, ἀλλ’ ἐλάττωσις ἐπιβεβλημένη. Ἐν κεφαλαίῳ 7, ἄρθρῳ 1 δραχμαὶ 30,000 ἐπὶ ἔλαττον, ἕνεκα ἀποστρατεύσεως. Ἐν κεφαλαίῳ 7, ἄρθρῳ 2 δραχμαὶ 80,000, ἕνεκα καταργήσεως τοῦ βαθμοῦ δοκίμων κτλ. τῆς οἰκονομίας. Ἐν κεφαλαίῳ 13 δραχμαὶ 423,265, ἐπὶ ἔλαττον, διότι περιωρίσθησαν αἱ ἀπαιτήσεις διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων. Ἐν κεφαλαίῳ 13, ἄρθρῳ 1 δραχμαὶ 500,000 ἐπὶ ἔλαττον, ἕνεκα τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ ἄρτου. Ἐν ἄρθρῳ 2 δραχμαὶ 650,000 ἐπὶ ἔλαττον, ἕνεκα τῆς ὑποτιμήσεως τῆς νομῆς. Δὲν γίνεται οἰκονομία ἐν τῷ ἀριθμῷ τῶν ἀνδρῶν καὶ κτηνῶν· ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς ζητεῖται καὶ ἐφέτος, καὶ τὸ αὐτὸ ποσὸν μερίδων. Ἀλλ’ ὁ ἄρτος ἐτιμᾶτο πέρυσι λεπτὰ 26, ἐφέτος λεπτὰ 22 ἡ μερίς, ἡ νομὴ πέρυσι 1,45 ἡ μερίς, ἐφέτος 1,20. Εἶναι τοῦτο ἐλάττωσις, λόγῳ οἰκονομιῶν; Παραλείπω τὰς λοιπὰς ἐλαττώσεις, τὸν αὐτὸν ἐχούσας λόγον. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν εὑρίσκω ὅθεν, ὅτι ὑπάρχει αὔξησις 142,615 ἐπὶ πλέον, διότι ἐκ τῶν ἐξόδων τοῦ 1884, ἀνερχομένων εἰς 20,216,109, ἀφαιρουμένων τῶν αὐτοδικαίως διαγραφεισῶν ἐκ τοῦ 1885, ἐν ὅλῳ 1,873,000, ἔχομεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1884 ἐκ δραχμῶν 18,343,109 ἀπέναντι τοῦ 1885 ἐκ δραχμῶν 18,485,724. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διαγραφομένων 575,381, αἵτινες δὲν εἶχον χῶρον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1885, εὑρίσκομεν αὔξησιν δραχμῶν 48,063 ἐπὶ πλέον. Ἐπίσης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν παρατηροῦμεν αὔξησιν 1,266 ἐπὶ πλέον. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν κεφαλαίῳ 2, ἄρθρῳ 2 διαγράφονται 1,920 δραχμαὶ, διότι τὰ γραφικὰ ἔξοδα ἀνήχθησαν εἰς νέας δραχμὰς κατὰ τὰ κεκανονισμένα. Ἐν κεφαλαίῳ 2, ἄρθρῳ 3 διαγράφεται ἓν ποσὸν 100,000 ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς διοικήσεως δι’ ἐνδεχομένας κενὰς θέσεις Ἐπαρχείων. Ἀλλ’ ἡ διαγραφὴ αὕτη δὲν εἶναι σπουδαία. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπρότεινε καὶ πέρυσι καὶ προπέρυσιν οἰκονομίας ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, ἀλλ’ αἱ οἰκονομίαι αὐτῆς ἀνήρχοντο εἰς 28,080 μόνον. Διὰ νὰ προκύψῃ ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου οἰκονομία 100,000, σημαίνει, ὅτι διαγράφονται ἐντελῶς τὰ Ἐπαρχεῖα, ὅπερ δὲν βεβαιοῖ ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ τῷ ὄντι ἐκ τῶν Ἐπάρχων, Γραμματέων καὶ κλητήρων οὐδεὶς δύναται νὰ λείψῃ, ὥστε ἐὰν διαγραφῶσι κατ’ ἀνώτατον ὅρον ἐκ τῶν πρωτοκολλητῶν 30 καὶ τῶν γραφέων 30, πάλιν ἡ οἰκονομία αὕτη δὲν δύναται νὰ ἀνέλθῃ ἢ εἰς 46,800. Ἑπομένως πρὸς τὸ θεαθῆναι μόνον ἐτέθη τὸ ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ μείνωσι κεναὶ θέσεις. Εἰς τὸ κεφάλαιον 3, ἄρθρον 3 γίνεται αὔξησις 1,920 δραχμῶν, ἰδοὺ διὰ τί. Τὸ 1884 ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς πίστωσιν 3,000 δραχμὰς διὰ μανδύας κηρωτοὺς τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων. Ἐφέτος δὲν ὑφίστατο ἀνάγκη, διότι οἱ μανδύαι διατηροῦνται εἰσέτι ἐν καλῇ καταστάσει· ἔπρεπε λοιπὸν τὸ ποσὸν τοῦ ἄρθρου τούτου νὰ περιορισθῇ εἰς 5,480, ἀλλ’ ἀντὶ τούτου ἀνέρχεται εἰς 6,560, διότι χορηγεῖ 1,920 δραχμὰς ὡς ἔκτακτα ἔξοδα Ἀστυνόμων. Εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς Ἀστυνομίας γίνεται διαγραφὴ 44,372, ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν εἶναι οἰκονομία, διότι ὡς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς (εἰς σελίδα 21) τὸ ἔλαττον τοῦτο προκύπτει ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου καθ’ ὅλον τὸ ἔτος τοῦ 1885, ἐν ᾧ πέρυσι μόνον κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ἔτους ἐφηρμόσθη. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ 5, ἄρθρῳ 12 διαγράφονται 3,000, διότι δὲν χρειάζεται ἐφέτος δαπάνη διὰ συμμετοχὴν εἰς Συνέδριον. Ἄλλαι 3,000 ἐν κεφαλαίῳ 6, ἄρθρῳ 4, διότι ἐπρομηθεύθη ἤδη τὰ ἀναγκαῖα μηχανήματα καὶ δὲν χρειάζονται ἄλλα. Ἐπίσης διαγράφεται ποσὸν 5,000 δραχμῶν διὰ διεθνεῖς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνηγγέλθη ὅτι θὰ λάβωσι χώραν. Ἐκ κεφαλαίου 6, ἄρθρου 11 διαγράφονται 25,000 τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, διότι αὕτη ἀνέλαβεν ἄνευ ἐπιχορηγήσεως τὴν γραμμὴν τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου. Ἐκ τοῦ κεφαλαίου 8, ἄρθρου 7 διαγράφονται 50,000, διότι, λέγει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, μετὰ τὴν γενομένην δαπάνην καὶ βελτίωσιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, ἀρκοῦσιν 150,000 ἐφέτος πρὸς τὰς 200,000, ἃς ἔλαβε πέρυσιν! Ἐν κεφαλαίῳ 9, ἄρθρῳ 4, δρ. 10,000, διότι ἐγένετο ἡ ἀναγωγὴ εἰς νέας δραχμάς. Ἐν κεφαλαίῳ 9, ἄρθρῳ 5 διαγράφονται 60,000, διότι φρονεῖ, ὅτι 100,000 ἀρκοῦν διὰ τὰς ἐπισκευὰς τῶν Δημοσίων καταστημάτων ἐφέτος πρὸς τὰς 10 χιλιάδας, ἃς ἔλαβε πέρυσιν! Ἐπίσης διαγράφονται 65 χιλιάδες διὰ τὸ Φρενοκομεῖον Κερκύρας, διότι ὁμολογεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐπερατώθη. Ἐπίσης ἐκ τῶν φάρων καὶ φανῶν, διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν αὐτῶν ἀρκοῦσιν αἱ 80,000, καὶ διαγράφει 20 χιλιάδας, ἀφοῦ πέρυσιν ἔλαβεν ἄλλας 100 χιλιάδας! Ἐπίσης 26,000 ἐκ σχεδίων πόλεων, ἅτινα ἐσταμάτησαν πρὸ καιροῦ. Ἐπίσης 10,000 ἐκ τῆς δαπάνης τῶν ὑδραγωγείων τῶν Δήμων, διότι ἡ δαπάνη αὕτη ἐπιβαρύνει τοὺς Δήμους. Καὶ 10,000 ἐπὶ τέλους διαγράφονται ἀπὸ τοῦ κεφαλαίου 9, ἄρθρου 10, διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν Σιδηροδρόμων, διότι ἡ δαπάνη αὕτη, λέγει, μετηνέχθη ἀλλαχόσε. Ἑπομένως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ ἔχομεν ἐπὶ πλέον 46,274. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἔχομεν αὔξησιν ἐπὶ πλέον 31,207. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης κατ’ αὐτὸν τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἔχομεν αὔξησιν ἐπὶ πλέον 118,374. Παραλείπω τὰ καθέκαστα τῶν δύω τούτων Ὑπουργείων, καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ διαγράφονται ἐκ τοῦ κεφαλαίου 1, ἄρθρου 2, δρ. 723,470, διότι ἐκανονίσθη ὁριστικῶς τὸ ἀπαιτούμενον χρεώλυτρον καὶ οἱ τόκοι, παύουσι δὲ καὶ οἱ τόκοι διὰ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἐκ τοῦ κεφαλαίου 3, ἄρθρου 2 διαγράφονται 12,000, διότι οἱ ναυτικοὶ συνταξιοῦχοι περιωρίσθησαν διὰ θανάτου. Ἐπίσης ἄλλοι πολιτικοὶ συνταξιοῦχοι ἀπεβίωσαν, καὶ διαγράφονται ἄλλαι 18,500. Διαγράφεται ἐκ κεφαλαίων 9, ἄρθρ. 1 ἓν μέγα ποσὸν 1,117,194, διότι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν ὑπάρχουσιν ἀπαιτήσεις ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων προερχόμεναι. Περὶ τούτων κατωτέρω θὰ σᾶς κάμω λόγον καὶ θ’ ἀποδείξω τὸ εἰκονικὸν τῆς διαγραφῆς. Ἐκ τοῦ κεφαλαίου 10, ἄρθρου 1 διαγράφονται 21,000, διότι, λέγει ὁ Ὑπουργὸς, περιωρίσθησαν τὰ ἔξοδα τῆς βεβαιώσεως τῶν ἀμέσων φόρων, προοιωνιζομένης ἀφορίας. Ἐκ τοῦ κεφαλαίου 11, ἄρθρου 1 διαγράφονται 3,360, διότι ἀφεθέντων πολλῶν τελωνοφυλάκων, οἱ νέοι δὲν ἔχουν δικαίωμα εἰς αὔξησιν μισθοῦ! Ἀφαιροῦνται ἐπίσης ἐκ τοῦ κεφαλαίου 11, ἄρθρου 3, δρ. 300,000, διότι δὲν ἐδαπανήθη διὰ τελωνιακὰ καταστήματα ἡ πίστωσις τοῦ 1884 ἐκ 350,009 καὶ ἀρκοῦν 50,000 ἀκόμη ἐφέτος! Ἀφαιροῦνται ἐκ τοῦ κεφαλαίου 11, ἄρθρου 4, δραχμαὶ 51,815, διότι τὰ τῶν ἀτμοτελωνίδων θὰ κανονισθῶσιν ἄλλως. Ἐκ τοῦ κεφαλαίου 11, ἄρθρου 10–13 ἐκ τῶν φόρων τῆς καταναλώσεως διαγράφονται 360,000, διότι ὁ ὑπολογισμὸς ἔγεινεν ἐπὶ τῆς ἀναλογίας τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ σιγαροχάρτου. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 14 ἔχομεν περιορισμὸν 1,008,621, διότι ὑπελογίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει 1,250,000 ὀκάδων καπνοῦ τὰ ἔξοδα. Ἐκ τοῦ κεφαλαίου 11 ἄρθρου 18 διαγράφονται 400,000, διότι τὰ τοῦ πετρελαίου μετεφέρθησαν εἰς τὸν ἀριθμὸν 17 ἀνωτέρω! Ἐκ τοῦ κεφαλαίου 14, ἄρθρου 2 διαγράφονται 47,000, διότι τὰ ἔξοδα τοῦ Γεωμετρικοῦ κλάδου μετεφέρθησαν εἰς τὸ ἄρθρον 3. Ἐπίσης ἐκ τοῦ ἄρθρου 3 διαγράφονται 86,000, διότι μετεφέρθησαν εἰς τὸ ἄρθρον 4. Ἐπίσης ἐκ τοῦ κεφαλαίου 17 διαγράφονται 70,000, διότι ἔληξεν ἡ προθεσμία πρὸς ἀνανέωσιν τῶν καθυστερούντων, ἑπομένως δὲν θὰ γείνῃ συμψηφισμὸς Κρητικῶν γραμματίων. Ἐπὶ τέλους διαγράφονται ἐκ τῆς ἀποδόσεως εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας 300,000, διότι μόνον 4 ἑκατομμύρια ὑπολογίζει ὅτι ἔχει ν’ ἀποδώσῃ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἀφοῦ κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ οἱ φόροι καθυστεροῦσιν, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτῶν γίνεται ὁ Ὑπολογισμὸς τοῦ ποσοῦ τῆς ἀποδόσεως εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἔχομεν ἐπὶ πλέον αὐξήσεις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1885.

Διὰ νὰ συγκρίνωμεν λοιπὸν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 84 πρὸς τὸν τοῦ 85, πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τοῦ πρώτου τὰς ἐλαττώσεις ταύτας, αἵτινες κατ’ ἀνάγκην ἐγένοντο. Ἑπομένως αἱ πιστώσεις τοῦ 84 ἦσαν 81,272,275, ἀλλ’ εἰς ταύτας πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ τὰς πιστώσεις ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων 1,117,000, διότι κακῶς διαγράφονται ἐφέτος αὗται, καὶ ἀκούσατε διατί. Ἔχω ἀκριβεστάτας πληροφορίας, καὶ διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, δηλαδὴ ὑπάρχουσιν ἀπαιτήσεις ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων ἀνεγνωρισμέναι, ἀναμφισβήτητοι, ἀνερχόμεναι εἰς 356,000. Εἰς ταύτας πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ τὴν ἀπαίτησιν τῶν 800,000 τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας· ὑπῆρχε δοσοληψία μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, ἥτις ἐξεκαθαρίσθη πέρυσιν, ἀνεγνωρίσθη ἡ ὀφειλὴ τοῦ Δημοσίου, ἐγένετο συμβιβασμὸς, συνετάχθη συμβόλαιον, ἐξεδόθη μάλιστα καὶ γραμμάτιον εἰς διαταγὴν τῆς Ἑταιρίας, τὸ δὲ Δημόσιον ὡς τίμιος ὀφειλέτης δὲν δύναται νὰ μὴ ἐξοφλήσῃ τὴν ὀφειλήν του ταύτην. Πρέπει λοιπὸν νὰ προσθέσωμεν αὐτὸ τὸ διαγραφόμενον ποσὸν τοῦ 1,117,000 προερχόμενον ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων. Ἑπομένως τὸ ὅλον τῶν ἐξόδων τοῦ 1884 ἀνήρχετο εἰς 82,392,274. Αἱ δὲ δαπάναι τοῦ 1885 ἀνέρχονται εἰς 86,352,933. Ἐὰν ἐκ τούτων ἀφαιρέσωμεν τὰ 82,392,274, ἔχομεν πλεόνασμα 3,950,659. Ὁ Προϋπολογισμὸς λοιπὸν τοῦ 1885 παρουσιάζει τὰ ἑξῆς φαινόμενα: 1) Ἐκ τῶν προτέρων εἶναι ἐνδεδειγμένον ὅτι, ἀπέναντι δαπανῶν 86,352,933,

2) Αἱ δαπάναι τοῦ 1885 ὑπερβαίνουσι τὰς δαπάνας τοῦ 1884, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου τῶν 170,000,000, κατὰ 3,960,659.

Τουτέστι φθάνομεν ἀκριβῶς εἰς τὸ ποσὸν, ὅπερ ζητεῖτε καὶ ἐφέτος, μεῖον τῆς διαφορᾶς τῶν 5 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα δῆθεν ᾠκονομήσατε. 3) Ἀλλ’ εἰς τὰς δαπάνας πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ ἄλλα ποσά· 1) Ζητεῖτε νὰ διαθέσητε τὰς ἡμίσεις ὁμολογίας ἐκ τῶν 120,000 τοῦ δανείου. Διὰ τὰς 120,000 κατὰ τὸν λογαριασμὸν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀπαιτοῦνται ἔξοδα 3,557,380. Διὰ τὰς 60 χιλιάδας θὰ χρειασθοῦν τὰ ἥμισυ, ἤτοι 1,778,690, ποσὸν τὸ ὁποῖον δὲν σημειώνετε εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. 2) Ἐλάβατε δάνειον 9 ἑκατομμύρια παρὰ τῆς Τραπέζης, καὶ δὲν σημειώνετε διὰ τόκους ποσὸν 630,000. 3) Ζητεῖτε τὴν ἄδειαν νὰ διαθέσητε ἔντοκα γραμμάτια 8½ περίπου ἑκατομμύρια καὶ δὲν σημειώνετε διὰ τόκους ποσὸν 595,000. Ἐν ὅλῳ δέον νὰ προσθέσητε εἰς τὰς δαπάνας ποσὸν 3,003,690. Ἑπομένως τὸ ὅλον τῶν ἐξόδων τοῦ 1885 θ’ ἀνέλθῃ

Κατὰ ταῦτα ἡ μὲν διαφορὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ 1885 πρὸς τὸ 1884 ἀναβιβάζεται εἰς 6,964,349. Τὸ δ’ ἔλλειμμα ἀπὸ 8,906,933 εἰς 11,910,623·

Ἐπειδὴ δὲ ἀνέφερα τὰ ἔντοκα γραμμάτια, χρεωστῶ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἐνθυμοῦμαι μετὰ πόσης δριμύτητος κατεκρίναμεν κατὰ τὸ 1880 τὴν χρῆσιν τῶν ἐντόκων γραμματίων. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1878 ἐζήτησε τὴν ψήφισιν τοῦ Νόμου περὶ ἐντόκων γραμματίων, ὑπῆρχεν ἔλλειμμα ἐκ τῶν ἐκτάκτων τότε περιστάσεων περὶ τὰ 15 ἑκατομμύρια· Διότι τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους τοῦ 1879

Ἐδόθη διὰ τοῦ Νόμου ΨΛΑʹ τῆς 7 Δεκεμβρίου 1878 τὸ δικαίωμα ν’ αὐξήσῃ τὰ ἔντοκα γραμμάτια κατὰ 5 ἑκατομμύρια, ἤτοι ἀπὸ 9,000,000, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐπιτραπῆ διὰ τῶν Νόμων τοῦ 1864, 1865 καὶ τῆς 5 Μαρτίου 1877, εἰς 14 ἑκατομμύρια. Διὰ τῆς συμβάσεως δὲ μετὰ τῆς Τραπέζης τοῦ Σεπτεμβρίου 1878, κυρωθείσης διὰ Νόμου, ὑπεχρεώθη ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ δανείσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ 5 ἑκατομμύρια εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, καὶ οὕτως ἐκαλύπτετο τὸ ἔλλειμμα. Ἀλλὰ σήμερον τί χρειάζονται τὰ ἔντοκα γραμμάτια; Θὰ εἴπητε ἴσως πρὸς εὐκολίαν τῆς ὑπηρεσίας διὰ τοὺς ἀγόνους μῆνας. Τοῦτο εἶναι πρόφασις. Σεῖς λέγετε, ὅτι τὰ ἐλλείμματα τῶν τριῶν ἐτῶν ἐκαλύφθησαν διὰ τῶν χρημάτων τοῦ δανείου τῶν 170,000,000, σεῖς λέγετε, ὅτι θὰ ἔχετε ἰσοζύγιον, σεῖς αἴρετε τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, σεῖς δανείζεσθε ἁπλῶς πρὸς τακτοποίησιν τῶν οἰκονομικῶν σας 9 ἑκατομμύρια ἐκ τῆς Τραπέζης, καὶ ἔχετε διαθεσίμους 60 χιλιάδας ὁμολογίας, ἤτοι ἐπὶ τῇ τιμῇ τῆς ἐκδόσεώς των πρὸς 346–50 ἀξίας δραχμῶν 20 ἑκατομμυρίων. Καὶ δὲν σᾶς ἀρκοῦν πάντα ταῦτα, ἀλλὰ ζητεῖτε καὶ ἔντοκα γραμμάτια, ἅτινα ἄλλοτε ἐξεδίδοντο διὰ τοὺς ἀγόνους μῆνας, ἐπὶ τῇ βάσει ὅμως ἰσοσκελοῦς Προϋπολογισμοῦ, νῦν δ’ ἐπενοήθησαν ὡς νέα πηγὴ πορισμοῦ χρημάτων πρὸς κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων! Δὲν ἀναλογίζεσθε ποίαν συντάραξιν θέλει φέρει εἰς τὴν κοινωνίαν μόνη ἡ ἰδέα τῆς ἐκδόσεως ἐντόκων γραμματίων; διότι τὰ ἔντοκα γραμμάτια ἔχουσιν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Ἰδίως μάλιστα ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων θὰ ἐπιδράσῃ τὸ μέτρον τοῦτο, οἵτινες θὰ λαμβάνωσι τοὺς μισθούς των εἰς ἔντοκα γραμμάτια, καὶ θὰ ὦσιν ὑπόχρεοι νὰ προεξοφλῶσιν αὐτὰ εἰς τοὺς τοκογλύφους. Τοιοῦτον Προϋπολογισμὸν, ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ κυρώσητε διὰ τῆς ψήφου σας Προϋπολογισμὸν, δι’ οὗ ἐξογκοῦνται τὰ ἔσοδα ἵνα δικαιολογηθῶσι τὰ ἔξοδα, καὶ ὅστις θέλει ἔχει ὡς φυσικὴν συνέπειαν τὰ ἐλλείμματα, τοὺς φόρους, τὰ δάνεια, δὲν δύνασθε νὰ ψηφίσητε, διότι καὶ πολιτικὴν οὐδεμίαν παριστᾷ. Εἶναι καιρὸς νὰ παύσωσιν αἱ καυχήσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τὸ πολιτικὸν οἰκοδόμημα, πλῆρες τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, σταθεροὶ Προϋπολογισμοὶ, ἰσοζύγια, ναυτικαὶ καὶ στρατιωτικαὶ παρασκευαὶ, ἀνόρθωσις τῆς πίστεως τῆς Ἑλλάδος ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ καὶ τόσοι ἄλλοι τελικοὶ καὶ ἱεροὶ σκοποὶ, ὑπῆρξαν ἔννοιαι, αἵτινες κατεγοήτευσαν τὰς ψυχὰς πάντων ἡμῶν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ φοβερὰ καὶ ἀμείλικτος δύναμις τῶν ἀποτελεσμάτων διέψευσε μίαν πρὸς μίαν τὰς γλυκείας ἐκείνας ἐλπίδας, καὶ ἤδη ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σκληρὸν ἐκεῖνο σημεῖον, καθ’ ὃ ἐπιβάλλεται ἡμῖν ἓν καὶ μόνον καθῆκον νὰ σκεφθῶμεν ἐπειγόντως πῶς θὰ προλάβωμεν τὸν στιγματισμὸν τῆς οἰκονομικῆς πίστεως τῆς Χώρας. Πρέπει, ἔλεγε πέρυσιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ ἂν τὸ Ὑπουργεῖον ὑπελόγισε τὸ σθένος τοῦ Τόπου ὡς ἀνώτερον ἢ ὅ,τι πράγματι εἶναι, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν ἔχει γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Καὶ ἔψεγε τὸν ἔγκριτον κ. Βουλευτὴν ἐκ Τριφυλίας εἰπόντα, ὅτι ἀπέρχεται τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς, διότι δὲν ἐπεθύμει νὰ ἐνέχηται εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῶσι. «Δὲν πρέπει νὰ φύγῃς, τῷ ἔλεγεν, ἀλλὰ νὰ καθήσῃς νὰ μᾶς ὑποδείξῃς τὰ μέτρα τὰ ἰδικά σου». Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τὸ μάθῃ παρὰ τῆς Βουλῆς, διότι αὐτὰ τὰ ἐλλείμματα, αὐτὰ τ’ ἀποτελέσματα τῶν νέων φόρων, αὐτὰ τὰ δάνειά του, διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι κακῶς ὑπελόγισε τὸ σθένος τοῦ Τόπου, ὅστις δυσφορεῖ καὶ ἀγανακτεῖ, διότι πρὸ πάντων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν γνωρίζει τὸν Τόπον, ὃν ἐκλήθη νὰ κυβερνήσῃ. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον προσεποιήθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λίαν ἐπιτηδείως, διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπὶ δύω ἤδη ἔτη, προεξάρχοντος ἐν τοῖς οἰκονομικοῖς τοῦ κ. Σωτηροπούλου, δὲν κάμνει παρὰ νὰ ὑποδεικνύῃ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν πῶς πρέπει νὰ κυβερνηθῇ ἡ σύγχρονος Ἑλλάς. Ὁ Τόπος πρέπει νὰ κυβερνηθῇ διὰ τοῦ Τόπου, ἔλεγεν ἄλλοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀρχὴ φιλελεύθερος, ἀρχὴ σωστικὴ ἐν ταῖς καθ’ ἡμᾶς κοινωνίαις, ἀρχὴ καθιερωθεῖσα καὶ παρ’ ἡμῖν μετὰ τόσους ἀγῶνας καὶ θυσίας. Ἀλλὰ σήμερον δὲν κυβερνᾷ οὐδ’ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐδ’ αὐτὸς ὁ Βασιλεύς. Σήμερον κυβερνᾷ μόνος ὁ κ. Πρωθοπουργός. Τοῦτο εἶναι ὁ ἐλεεινότερος τύπος Πολιτεύματος φιλελευθέρου. Εἶναι τυραννία, δι’ ἧς τυραννεῖται καὶ Βασιλεία καὶ Ἀντιπροσωπεία καὶ Λαός. Τοῦτο μᾶς ἐνθυμίζει τὴν ἐποχὴν τοῦ Walpole καὶ τὸ Κοινοβούλιον τῶν συντάξεων, ὡς ἐλέγετο. Τότε οἱ ὀπαδοί του, προκειμένης συζητήσεως ἑνὸς bill d excise, εἶπαν τοὺς βαρυσημάντους τούτους λόγους, κατὰ τὸν Ers Kine May, «ὅτι ἕως τότε τοὺς ἀντήμειβεν ἀναλόγως τῶν κοινῶν ἀνοησιῶν του, ἀλλ’ ἐκείνη ἦτο τόσον μεγάλη, ὥστε ἀπῃτοῦντο μεγαλείτεραι θυσίαι». Τοῦτο μᾶς ἐνθυμίζει τὸν Πὶτ, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου καὶ Βασιλεία καὶ Ἀντιπροσωπεία, καὶ φόβοι καὶ συμφέροντα ἐσχημάτισαν ἓν κόμμα, ὅπερ οὐδέποτε εἶχον ἰδεῖ, καὶ τὸ ὁποῖον ἐλπίσωμεν, λέγει ὁ συγγραφεὺς, χάριν τῶν δημοσίων ἐλευθεριῶν, ὅτι οὐδέποτε θέλει πλέον ἀναφανῆ. Ναὶ, κύριοι, χάριν τῶν δημοσίων ἐλευθεριῶν τῆς πατρίδος ἡμῶν, ἥτις τόσας καὶ τόσας διῆλθε περιπετείας, καὶ οὐδέποτε ἐγκατελείφθη ὑπὸ τῶν ἀγαπώντων αὐτὴν, ἂς εὐχηθῶμεν καὶ ἡμεῖς, ἵνα ἡ Βουλὴ αὕτη τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ὡριμώτερον σκεπτομένη, συναισθανθῇ τοὺς κινδύνους, οὓς διατρέχει ἡ Χώρα, ὅταν ἅπασαι αἱ Ἐξουσίαι μένωσι συγκεντρωμέναι εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν χεῖρα. Πρὸς τὰ μεγάλα ὅμως κακὰ τῆς Κυβερνητικῆς ἀπρονοησίας, ἐπῆλθον καὶ τὰ πρόσθετα δεινὰ, ὑφ’ ὧν κατατρύχονται αἱ σταφιδοφόροι Ἐπαρχίαι ἀμέσως, ἐμμέσως δὲ σύμπασα ἡ Χώρα. Ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐθεώρησε καλὸν νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της, διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δὲν ἀπήντησε μέτρον τι προτεινόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ κακοῦ. Τινὲς, ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, ἐκάκισαν τὴν μικρὰν ταύτην συνδρομὴν, ἣν ἐνόμισεν ἡ μειονοψηφία νὰ χορηγήσῃ πρὸς τοὺς πάσχοντας. Ἀλλὰ τί ἠθέλατε νὰ πράξῃ ἡ μειονοψηφία; Τὴν πρωτοβουλίαν τῶν μέτρων τούτων ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Ὁ προϊστάμενος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς Συνόδου ὑπέβαλεν ἐπερώτησιν, τὴν ἑξῆς: «Παρακαλοῦνται οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ κοινοποιήσουν εἰς τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα ἔλαβον μέχρι τοῦδε ἢ σκοποῦσι νὰ λάβωσι προσεχῶς, ὅπως ἐν ταῖς σταφιδοφόροις Ἐπαρχίαις παρασχεθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ δυνατὴ ἐπικουρία πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἐν χρηματικῇ ἀμηχανίᾳ περιελθόντων παραγωγῶν τῆς σταφίδος». Καὶ ὅμως δύω μῆνες παρῆλθον, καὶ ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν εὐηρεστήθη νὰ ἐπιδαψιλεύσῃ παρήγορον ἐλπίδα πρὸς τοὺς αἰτοῦντας. Τοὐναντίον, διὰ τῶν νέων δανείων, καὶ τοῦ φόρου τοῦ χαρτοσήμου, ἐννοεῖ νὰ ἐπιθέσῃ τὴν σφραγῖδα ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ αὐτῆς οἰκοδομήματος, μὴ συγκινουμένη ποσῶς ἐκ τῶν φωνῶν τῶν πασχόντων, ἀρκεῖ ὅτι δὲν τὰς ἀκούει. Καὶ εἶναι περίεργον, κύριοι, τοῦτο, ὅτι τὴν ἰδέαν ταύτην συμμερίζεται καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐκφράζει μὲν τὴν λύπην της, ἀλλὰ μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ πρότασις τῆς μειοψηφίας εἶναι ὅλως ἀόριστος (!) καὶ εἰς οὐδένα ἀποβλέπει πρακτικὸν σκοπόν. Καὶ ταῦτα λέγει, ἀφοῦ ὀλίγον ἀνωτέρω χαίρεται διὰ τὴν σπουδαίαν καὶ ἀποτελεσματικὴν ὤθησιν, ἣν ἔδωκεν εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων ὁ νέος Νόμος περὶ εἰσπράξεως αὐτῶν, καὶ ἐκφράζει τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ κατὰ τὸ 1885 θὰ εἰσπραχθῶσι καὶ τὰ 85 ἑκατομμύρια! Ἡ ἔκφρασις τῆς λύπης αὐτῆς δὲν ἦτο λοιπὸν εἰμὴ πικρὰ εἰρωνεία πρὸς τοὺς ἐντολοδότας μας, πρὸς ἐκείνους, οἵτινες εἰσὶν οἱ κύριοι ἡμῶν. Ἀλλὰ προσέτι, ἂν ἡ παρατήρησίς μας δὲν εἶχε πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, πρὸς τί τότε αἱ ὡραῖαι ἐκεῖναι ὑποσχέσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸς τὸν κ. Ῥετζίναν; Ἰδοὺ τί ἔλεγε: «Προσέθετο κατόπιν, ὅτι πολλάκις ἦλθε μετὰ τῆς Τραπέζης εἰς συνεννόησιν πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ ἐμπορίου καὶ δι’ ἀριθμῶν ἀπέδειξεν, ὅτι ηὐξήθη ἀντὶ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν προεξοφλήσεων, ὅτι συνενοήθη περὶ αὐξήσεως τῶν κεφαλαίων διὰ τῆς ἐκδόσεως δύω χιλιάδων μετοχῶν, καὶ ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐφάνη πρόθυμος νὰ συνομολογήσῃ ἐν ἀνάγκῃ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ δάνειον 30–40 ἑκατομμυρίων. Διὰ τῆς ἄρσεως, εἶπεν, ἡ Τράπεζα θὰ ἔχῃ περὶ τὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια μεταλλικὸν καὶ θὰ δύναται ἑπομένως νὰ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν μέγα ποσὸν γραμματίων! Οὕτω δὲ θὰ ἀρθῇ τὸ κακὸν, καὶ τὸ ἐμπόριον θὰ προσλάβῃ τὴν προτέραν αὑτοῦ ζωηρότητα». Ἐγένοντο πάντα ταῦτα; Δὲν ἐνθυμεῖσθε μετὰ πόσης λεπτότητος καὶ ἐμβριθείας ὁ εὐπαίδευτος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς σᾶς ἀνέπτυξε τὰ ἀτυχῆ ἀποτελέσματα τοῦ περιορισμοῦ τῆς κυκλοφορίας τῶν Τραπεζικῶν γραμματίων, ὡς ἐγένετο; Ἀρκοῦμαι νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω δύω μόνον περικοπὰς τοῦ λόγου τοῦ κ. Δεληγεώργη. «Τὰ ἰδιωτικὰ κεφάλαια, εἶπε, δανείζουν εἰς τὸ ἐμπόριον, εἰς τὴν γεωργίαν καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν, καὶ ἐν γένει εἰς τὰς καθημερινὰς χρείας τῶν ἀνθρώπων πολὺ περισσότερα ποσὰ ἢ αἱ Τράπεζαι· ἂν ταῦτα περιωρίσθησαν, οὐδὲν τὸ ὄφελος διὰ τὴν κοινωνίαν, ἂν ἡ Τράπεζα διετήρησε τὸ αὐτὸ ποσὸν τῶν προεξοφλήσεων. Τὰ τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια ἐλλείπουσιν ἢ θὰ λείψωσιν ἐκ τῆς κυκλοφορίας». Παρακατιὼν δὲ τὰ ἑξῆς· «Καθῆκον πρώτιστον τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ ἦναι, ἅμα συνέλαβε τὴν ἀπόφασιν περὶ ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, πρὶν ἔτι δημοσιεύσῃ τὰ τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου, νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Τραπέζης, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀγορὰν κατὰ τῶν κακῶν τῆς ἐπανόδου εἰς τὴν πρὸ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας κατάστασιν. Ἀπ’ ἀρχῆς ἤμην ὑπὲρ τῆς ἄρσεως διὰ μιᾶς καὶ διὰ δανείου· ἀλλ’ ὁ τρόπος οὗτος ὑποθέτει τὴν λῆψιν πάντων τῶν προφυλακτικῶν μέτρων περὶ τὴν ἐκτέλεσιν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, φοβηθεῖσα, ὅτι ἤθελεν εὑρεθῆ ἀπέναντι στενοχωριῶν, ὅτε ἤθελεν ἔλθει ἡ ἡμέρα τῆς ἐξαργυρώσεως τῶν Τραπεζικῶν γραμματίων, ἀπέσυρεν ἀπ’ ἀρχῆς ἀρκετὸν ποσὸν γραμματίων, ἤρχισε νὰ περιστέλλῃ κατά τι τὰ δάνειά της καὶ νὰ πωλῇ τίτλους. Ἐνῷ δ’ ἕνεκα ἄλλων περιστάσεων ὑπῆρχεν ἀνάγκη μείζονος κυκλοφορίας, ἡ ἀγορὰ τοὐναντίον ἐστενοχωρήθη, ὁ φόβος κατέλαβε τὰ κεφάλαια καὶ ἡ κρίσις ἐνέσκηψεν». Ὡμιλήσατε κἂν πρὸς τὴν Βουλὴν, ὡς ὡμίλησε κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον ὁ Βασιλεὺς τῆς Ῥουμανίας; Ἰδοὺ τί εἶπε: «Ἡ πρωτίστη μέριμνα τῆς Κυβερνήσεώς μου, τὸ ζήτημα, ὅπερ δέον νὰ ἐπισπάσηται τὴν σπουδαιοτάτην ὑμῶν προσοχὴν, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, καὶ ἰδίᾳ ἡ ἀγροτικὴ κρίσις. Ἡ κρίσις αὕτη προὐκάλεσε στιγμιαίαν στενοχωρίαν, ἥτις ἐξηγεῖται ὑπὸ ἐξαιρετικῆς τινος ὑψώσεως τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πράττουσι καὶ θὰ πράξωσι πᾶν τὸ ἐπ’ αὐταῖς πρὸς ἐλάττωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀνωμάλου ταύτης θέσεως. Εὐτυχῶς ἡ κρίσις αὕτη εὗρε τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν εἰς ὅρους κεκανονισμένους, καὶ θὰ δυνηθῶμεν νὰ παρέλθωμεν αὐτὴν χωρὶς τὰ συμφέροντα ἡμῶν νὰ κλονηθῶσιν». Ἰδοὺ γλῶσσα εὐελπίζουσα τοὺς πολίτας καὶ ἐμπνέουσα αὐτοῖς νέαν δύναμιν, νέαν ζωήν. Μᾶς ἐπεδείξατε ὡς μέγα κατόρθωμα τὴν σύμβασιν πρὸς τὴν Γερμανίαν, καὶ ἀπεδείξαμεν, ὅτι οὐδεμίαν ἄμεσον καὶ θετικὴν συνδρομὴν ἔχουσι ν’ ἀναμένωσι, τό γε νῦν ἔχον, αἱ σταφιδοφόροι Ἐπαρχίαι. Μᾶς ἀναφέρετε, καυχηθέντες διὰ τῆς δημοσιογραφίας, καὶ ἄλλο ἔτι κατόρθωμα, τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος ἐν Ῥωσσίᾳ. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὸ κατόρθωμα τοῦτο, ἂν ἦναι κατόρθωμα, κατὰ τὴν ὁμολογίαν σας, ἄλλῳ τινὶ ἀνήκει, νομίζω, ὅτι καὶ δὲν εἶναι μέγα κατόρθωμα, διότι εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ ἡ κατάργησις τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος δασμοῦ ἐν Ῥωσσίᾳ, ἂν μὴ συγκαταργηθῇ καὶ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς κατασκευῆς οἰνοπνευμάτων καὶ οἴνων ἐκ τῆς σταφίδος. Δύνασθε νὰ εἰσάγητε εἰς Ῥωσσίαν καὶ 10 καὶ 20 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφίδος· εἰς οὐδὲν θὰ χρησιμεύσουν, θὰ ἐπανέλθωσι δὲ πάλιν εἰς τὸν Τόπον, διότι γνωρίζομεν, ὅτι οἱ Ῥῶσσοι δὲν ποιοῦνται χρῆσιν τῆς σταφίδος πρὸς βρῶσιν, ἀλλὰ μόνον πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος καὶ οἴνων. Καὶ τῳόντι ἐν τῷ «Χρόνῳ τῆς Πετρουπόλεως» ἀνέγνωσα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν νὰ γίνεται εἰδικὸς λόγος περὶ τούτου, ὅτι καὶ ἄλλοτε ἡ ἄρσις τῶν δασμῶν οὐδὲν ἀποτέλεσμα ἔφερε, διότι, παρατηρεῖ ὁ δημοσιογράφος, ὁ Ῥωσσικὸς λαὸς οὐδεμίαν ἔδειξε κλίσιν πρὸς τὸν καρπὸν τοῦτον, οὗτινος ἡ εἰς τὸ Ῥωσσικὸν Κράτος εἰσαγωγή, οὐδὲ κατ’ ὀλίγας λίτρας τότε ηὔξησε. Καὶ ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀπαγόρευσις, ἥτις δὲν ἤρθη, τὸ ἀνέγνων καὶ εἰς τηλεγράφημα αὐτοῦ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ πρὸς τὸν ἔντιμον Πρόεδρον τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Συλλόγου τῶν Πατρῶν, κύριον Κ. Δαβαρούκαν. Τὸ τηλεγράφημα ἔχει ὡς ἑξῆς: Κ. Δαβαρούκαν Πρόεδρον τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Συλλόγου Πάτρας. Ἀπαντῶ εἰς Ὑμετέραν τηλεγραφικὴν ἐρώτησιν, ὅτι κατάργησις δασμοῦ σταφίδος ἐν Ῥωσσίᾳ εἶναι βεβαία, ἀλλὰ δὲν συνεπάγεται τὴν ἄρσιν τῆς ὑφισταμένης ἀπαγορεύσεως κατασκευῆς ἐξ αὐτῆς οἰνοπνευμάτων καὶ οἴνων.

Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ.

Οὐδεμίαν λοιπὸν ἀνακούφισιν, οὐδεμίαν ἄμεσον συνδρομὴν παρέχετε διὰ τῶν μέτρων σας εἰς τὴν πάσχουσαν κτηματικὴν τάξιν· οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ παρεκωλύσατε καὶ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῆς προτάσεως τοῦ ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτοῦ περὶ καταργήσεως τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν Δημοσίων ἐσόδων. Ἂν ἐφέρετο ἡ πρότασις αὕτη εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἦτον ἐλπὶς ἡ Βουλή, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔκτακτα δεινὰ τοῦ παρόντος ἔτους, νὰ ἔκρινε συνετὸν καὶ πρέπον ν’ ἀπεδέχετο ἂν ὄχι τὴν κατάργησιν τοῦ Νόμου, τοὐλάχιστον τὴν κατάργησιν διατάξεών τινων, ἢ τὴν ἀναστολήν του κατὰ τὸ 1885. Παρατηρῶ ὅτι κακῶς ὁ Νόμος οὗτος ἀποκαλεῖται Νόμος τῶν καθυστερούντων. Δὲν εἶναι Νόμος τῶν καθυστερούντων, εἶναι Νόμος πάγιος εἰσπράξεως τῶν Δημοσίων ἐσόδων. Ὁ κυρίως Νόμος περὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων εἶναι ὁ Νόμος ΥΛΣΤʹ τοῦ 1871, καὶ τούτου τοῦ Νόμου ἦλθε νὰ τροποποιήσῃ διατάξεις τινάς. Ἤκουσα τινὰς προφασιζομένους, ὅτι τοῦ Νόμου τούτου ναὶ μὲν τινὲς διατάξεις εἶναι καταθλιπτικαὶ καὶ πρέπει νὰ τροποποιηθῶσιν, αἱ πλεῖσται ὅμως εἶναι καλαί, καὶ δὲν πρέπει νὰ καταργηθῶσι. Ταῦτα εἶναι πρόφασις, διότι ὁ Νόμος δὲν περιέχει εἰμὴ τρεῖς μόνας διατάξεις. Τίνες δὲ αὗται; Ἡ πρώτη αὐτοῦ διάταξις εἶναι φορολογική, διότι ὅπως εἰς τὰ 1883 ηὔξησαν οἱ φόροι ὅλοι κατὰ 12%, οὕτω καὶ διὰ τοῦ Νόμου τούτου ηὔξησαν κατὰ 15% καὶ 20%, ἀφοῦ ῥητῶς λέγει ὁ Νόμος ὅτι, ἐὰν μετὰ τὴν πρόσκλησιν τοῦ κ. Ταμίου, ἐντὸς τριῶν ἢ ἓξ μηνῶν δὲν πληρώσῃ ὁ ὀφειλέτης, αὐξάνει κατὰ 15 καὶ 20% ὁ φόρος αὐτοῦ. Καὶ οἱ καθυστερήσαντες ἐφέτος, οὐχὶ ἐκ δυστροπίας, ἀλλ’ ἐξ ἀνεχείας καὶ ἐξ ἀτυχῶν περιστάσεων, εἶναι δίκαιον, εἶναι πολιτικὸν, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς πρόσθετον φόρον, τιμωρούμενοι οὕτω διότι ἐκ δυστυχημάτων προελθόντων ἐξ ἀνωτέρας δυνάμεως δὲν ἔχουσι νὰ πληρώσωσιν; Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη διάταξις. Ἡ δευτέρα διάταξις λέγει: Ὅτι τὰ κτήματα τοῦ ὀφειλέτου πλειστηριάζονται ἄνευ λεπτομεροῦς περιγραφῆς ἢ ἄλλων διατυπώσεων, δι’ ἁπλῆς δημοσιεύσεως ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως». Καὶ πόσοι βλέπουν αὐτήν; Ἐδῶ καταργοῦνται πᾶσαι αἱ ἐγγυήσεις, ἃς ὁ Νομοθέτης καθιέρωσεν ἐν τῇ Πολιτικῇ Δικονομίᾳ ὑπὲρ τοῦ ὀφειλέτου. Οἱ δὲ Ταμίαι ὀφείλουσιν, ἐὰν ἐντὸς 6 μηνῶν δὲν καταβληθῇ τὸ χρέος τοῦ ὀφειλέτου, νὰ προβαίνωσιν εἰς ἐκτέλεσιν χωρὶς νὰ δύνανται νὰ παρέχωσιν οὐδεμίαν εὐκολίαν, ἅτε τιμωρούμενοι καὶ δι’ ἀποζημιώσεως πρὸς τὸ Δημόσιον, καὶ διὰ φυλακίσεως ἔστιν ὅτε καὶ δι’ εἱρκτῆς. Ἐννοεῖτε, κύριοι, ποῖον ὅπλον ἐδώκατε εἰς τοὺς Ταμίας τοῦ Κράτους, οἵτινες εἰσὶν ἠναγκασμένοι πολλάκις καὶ μετὰ συντριβῆς καρδίας νὰ ποιῶνται χρῆσιν αὐτοῦ; Τρίτη διάταξις, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὰ πιστοποιητικὰ τῆς ἀκτημοσύνης. Κατὰ τὸν ποινικὸν Νόμον, ὁ μὴ καταβάλλων τὰ δικαστικὰ ἔξοδα, ἐκρατεῖτο ἐπὶ ἓξ μῆνας, ἢ ἓν ἔτος ἐν ἐλλείψει πιστοποιητικοῦ ἀκτημοσύνης· ἂν δὲ εἶχε τοιοῦτον, ἀπελύετο αὐθωρεί. Σήμερον ὅμως δὲν ὠφελεῖ τὸ πιστοποιητικὸν ἀκτημοσύνης, διότι ὁ ὀφειλέτης ὀφείλει νὰ διαμείνῃ, καὶ ἂν ἔχῃ πιστοποιητικὸν, ἐν τῇ φυλακῇ ἐπὶ δύω μῆνας καὶ ἐπὶ τέσσαρας. Τουτέστι σήμερον τιμωρεῖται ἡ ἀκτημοσύνη, ἡ δυστυχία καὶ ἡ πενία. Ἐπίσης ἀπεκρούσατε τὴν ἰδέαν τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου περὶ καταναλώσεως τῶν ἐκ σταφίδος παραγομένων οἰνοπνευμάτων. Καὶ μᾶς ἀνεπτύξατε ἐντεῦθεν μίαν θεωρίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Νόμος οὗτος εἶναι καὶ εὐεργετικὸς, διότι εἴπατε ὅτι, ἂν ἡ σταφὶς ἀφίνετο ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τὰ σιτηρὰ, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ συναγωνισθῇ πρὸς αὐτὰ, ἄνευ δὲ τοῦ Νόμου θ’ ἀφίνετο ἐν ἴσῃ μοίρᾳ. Πῶς δὲ διὰ τοῦ Νόμου κατωρθώθη νὰ δύναται ἡ σταφὶς νὰ συναγωνίζηται πρὸς τὰ σιτηρά; Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου εἴπατε, διότι πᾶσα σταφὶς, διατεθειμένη πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, ἐχαρακτηρίσθη ὡς βεβλαμμένη καὶ ἑπομένως ὡς παράγουσα οἰνόπνευμα ἐν ἀναλογίᾳ ὡς 1: 8, ἐνῷ ἡ σταφὶς αὕτη παράγει κατὰ μέσον ὅρον ὡς 1: 5· ἔλαβεν ἄρα ὁ ἰδιοκτήτης καὶ βραβεῖον τὰ ⅜, καὶ χάρις εἰς αὐτὰ τὰ ⅜ ἠδυνήθη ἡ σταφὶς νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὰ σιτηρά. Ἀλλ’ ἡ ἀνωτέρω θεωρία σφάλλει κατὰ τὴν βάσιν αὑτῆς, διότι ἐλύσατε τὸ ζήτημα διὰ τοῦ ζητήματος, ἀφοῦ ἴσα ἴσα πρόκειται νὰ μάθωμεν ἂν ἡ σταφὶς καὶ ἄνευ τοῦ Νόμου ἦναι προτιμητέα πάσης ἄλλης ὕλης, καὶ τοῦτο ἀκριβῶς πρόκειται νὰ βεβαιωθῇ. Ἔχω ἀκριβεστάτας πληροφορίας παρὰ τῶν εἰδημόνων, παρὰ τῶν ἀνθρώπων τῆς πείρας, ὅτι καὶ πρὸς 80 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα πωλουμένη ἡ σταφὶς εἶναι προτιμητέα πάσης ἄλλης ὕλης, διότι παράγει καὶ πλειότερον καὶ καλλιτέρας ποιότητος οἰνόπνευμα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κατὰ τῆς θεωρίας σας διαμαρτύρονται αἱ προτάσεις τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, οἵτινες ζητοῦσι τὴν κατάργησιν. Μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ ἔκθεσις διὰ τῆς ὁποίας εἰσήγαγε τὸ Νομοσχέδιον αὑτοῦ περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου αὑτοῦ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πάλλης Ἰακωβάτος. Ἰδοὺ τί λέγει: «Ἡ Κυβέρνησις διττὴν ἐπήνεγκε βλάβην καὶ ζημίαν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὑτοῦ, κοινωνικὴν καὶ ταμιευτικήν. Ἡ γεωργία, ἐξακολουθεῖ, ἥτις εἶναι τὸ βαρόμετρον, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ τε ἰδιωτικοῦ καὶ Δημοσίου πλούτου, ἀσχάλλει, πάσχουσα τὰ ἀνιαρὰ, ὡς ἐκ τῆς ὁσημέραι ἐφαρμογῆς τοιούτου φορολογικοῦ Νόμου. Ὁ σταφιδοκαρπὸς καὶ ὁ οἶνος, τὸ κυριώτερον βιοποριστικὸν προϊὸν ἐν Ἑλλάδι, ἔπαθεν, ὡς μοὶ ὤφειλε, καίριον τραῦμα. «Μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προμνησθέντος Νόμου, ἡ κατ’ Ἐπαρχίας, Δήμους καὶ Χωρία τοῦ Βασιλείου ἐργασία διϋλιστηρίων μηχανημάτων κατεπαύσατο, καὶ κατ’ ἐπακολούθημα καὶ ἡ ἐξαγωγὴ πνευματωδῶν ὑγρῶν καὶ ποτῶν οἱ δὲ παραγωγεῖς καὶ ἰδιοκτήμονες στένουσιν ἤδη ὑπὸ τὸ βάρος τῶν συνεπειῶν τοῦ Νόμου. Ὁσάκις μάλιστα ὁ σταφιδοκαρπὸς βλαβῇ ὑπὸ τῆς βροχῆς κατὰ τὴν συγκομιδήν, τότε ὁ ἰδιοκτήμων ὑφίσταται οὐ μόνον ζημίαν, ἀλλὰ καὶ κρίσιν οἰκονομικήν». Ἀλλ’ ἐπέπρωτο, κύριοι, νὰ ἀκούσωμεν καὶ τὴν θεωρίαν ταύτην ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲν γνωρίζουσι τί ζητοῦσι, καὶ ἀφοῦ ἡ ἐπιστήμη τοῖς λέγει, ὅτι πρέπει νὰ εὐγνωμονῶσιν, εἶναι ἀχάριστοι νὰ ἔρχωνται νὰ ταράττωσι τοὺς κύκλους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους στενοχωρηθεὶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ τροπολογίαν τοῦ Νόμου τούτου. Δὲν πιστεύω ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ, νὰ ὁμοιάζῃ μὲ τὸ Νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγε περὶ ἐξαγορᾶς τοῦ οἴνου· ὡς ἀντελήφθην, ἡ τροπολογία, ἣν ὑπεσχέθη, γίνεται χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, δὲν ἐξήγησεν ὅμως ἂν θὰ ἦναι καὶ ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων, ὡς ζητοῦσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ οἱ προτείναντες τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου καταναλώσεως οἰνοπνευμάτων ἐκ σταφίδος. Καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου ἔφερε Νομοσχέδιον, ἀλλὰ τὸ δῶρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐποιήσατο ἰδίως χάριν ἑνὸς τμήματος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, τὸ δῶρον τοῦτο ἐθεωρήθη ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ ὡς ἄδωρον, διότι δὲν ἔλαβεν ὡς βάσιν αὐτὸ τὸ γινόμενον ἐν Γαλλίᾳ, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλ’ ὅλως νέαν βάσιν· διότι, ἐνῷ τὸ δικαίωμα ἐν Γαλλίᾳ ἐδόθη εἰς ἕκαστον Δῆμον κεχωρισμένως, οὗτινος τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον παραλαμβάνον καὶ ἀριθμόν τινα ἀμπελοκτημόνων ἀποφαίνεται περὶ τῆς ἀποδοχῆς τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ φόρου (droit unique) κατὰ πλειοψηφίαν, καὶ τὸ οὕτως ἀποφασισθὲν ἰσχύει διαρκῶς ἐπὶ πενταετίαν, κατὰ τὸ Νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀπαιτεῖται πλειοψηφία τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων τῆς Ἐπαρχίας, τοὐτέστι τὸ δικαίωμα τὸ χορηγεῖ οὐχὶ εἰς τὸν Δῆμον, ἀλλ’ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν, ἐντεῦθεν ἐννοεῖται, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ συμφέρον τῶν ἐξοχικῶν Δήμων εἶναι ἀντίθετον τοῦ συμφέροντος τῶν πόλεων, εὐλόγως τὸ δῶρον τοῦτο ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἄδωρον. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἢ θὰ δεχθῇ ἡ πλειοψηφία τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων τὴν πρότασιν περὶ ἐξαγορᾶς τοῦ οἴνου καὶ τότε θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ μικρὰ παραγωγὴ, περὶ τῆς ὁποίας ἐκαυχήθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐμερίμνησεν, ἢ δὲν θὰ γίνῃ παραδεκτή, καὶ τότε αἱ πόλεις θὰ ἐξακολουθῶσιν ὑφιστάμεναι τὰ μεγάλα βάρη, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται σήμερον ἐκ τοῦ φόρου τούτου. Ἔπρεπε, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἂν ἠθέλατε νὰ ἀκούσητε τὰς δικαίας παραστάσεις τοῦ τμήματος ἐκείνου, τῶν Πατρῶν, νὰ ἐλαττώσητε τὴν φορολογίαν εἰς μίαν δραχμὴν τὴν βαρέλα, ἄνευ ἄλλων στενοχωριῶν, καὶ χωρὶς νὰ ῥίψητε τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων. Ὁμολογήσατε λοιπὸν, ὅτι δὲν ἐσκέφθητε σπουδαίως περὶ τούτου. Καὶ ἐνῷ οὐδὲν ἐπράξατε διὰ νὰ πείσητε τοὺς φορολογουμένους, ὅτι μεριμνᾶτε περὶ τῶν ἐκτάκτων αὐτοῦ ἀναγκῶν καὶ στενοχωριῶν, προσεθέσατε, ὡς μὴ ὤφειλε, καὶ νέαν στενοχωρίαν διὰ τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου τῶν 9,000,000 πρὸς τὴν Τράπεζαν· διότι, ἂν δὲν ἐλαμβάνετε τὸ δάνειον τοῦτο ἀπὸ τὴν Τράπεζαν, θὰ εἶχεν αὕτη ἀφθονώτερα τὰ μέσα, ἵνα παρέχῃ περισσοτέρας εὐκολίας εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τοὺς σταφιδοκτήμονας, καθὼς ῥητῶς τὸ εἶπεν ἐν τῷ πρὸς ἡμᾶς ἐγγράφῳ της τοῦ παρελθόντος Ὀκτωβρίου, ὅτι προτιμᾷ νὰ λάβῃ ἀπέναντι τοῦ δανείου ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 170,000,000 καὶ ὄχι νέας ὁμολογίας αὐτοτελεῖς. Ἰδοὺ πῶς ἐκφράζεται ἡ Τράπεζα: «Ὑποβάλλομεν δὲ διὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην εἰς τὴν ὑμετέραν ἐκτίμησιν, ἂν προκειμένου νὰ λάβῃ χώραν ἡ ἀνωτέρω ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης χορήγησις, δὲν ἤθελεν εἶσθαι εὐκταῖον, ὅπως, ἀντὶ ἐκδόσεως νέων ὁμολογιῶν αὐτοτελῶν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ μνησθέντος ἄρθρου 6 τῆς ἀπὸ 8 Ὀκτωβρίου 1880 συμβάσεως, μᾶς παραχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀνάλογον ἀριθμὸν ὁμολογιῶν ἐκ τῶν διαθεσίμων τοῦ δανείου τῶν 170,000,000 εἰς τὴν δυνάμει τῆς ἀπὸ 24 Νοεμβρίου 1883 συμβάσεως κανονισθεῖσαν τιμήν, τοῦτο δὲ ἵνα ἡ Τράπεζα εὐχερέστερον δυνηθῇ νὰ διαθέσῃ τὰς ἐν λόγῳ ὁμολογίας (καθ’ ὃ διαπραγματευσίμους ἐν τοῖς Χρηματιστηρίοις τῆς Εὐρώπης) εἰς προμήθευσιν χρημάτων πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Τόπου». Ἀλλ’ ἡ πρότασις τῆς Τραπέζης δὲν ἐγένετο δεκτή, καὶ τοιουτοτρόπως διπλῆν ἐπράξατε βλάβην, διότι καὶ τοὺς κτηματίας ἐφέρατε εἰς ἀπελπισίαν, καὶ τὰ κτήματα θὰ μείνωσι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀκαλλιέργητα, καὶ δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ εἰσπράξητε τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους νομίζετε, ὅτι θὰ εἰσπράξητε. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ σᾶς κουράσω πλειότερον. Ἀφίνω εἰς τοὺς ἱκανωτέρους μου ἐκ τῶν ἐγκρίτων ἀνδρῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν καὶ τὴν ὑποστήριξίν μου. Πρὶν δὲ κατέλθω τοῦ βήματος, ὀφείλω νὰ σᾶς ἐπαναλάβω τὴν παρατήρησιν ταύτην τῆς μειοψηφίας. Ἡ μειοψηφία φρονεῖ, καὶ ἀσχέτως πρὸς πᾶσαν μεταῤῥύθμισιν, ὅτι, ἐὰν δὲν περιορίσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν ἡμῶν κατὰ 10 τουλάχιστον ἑκατομμύρια, εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω ὡς πράττομεν ἤδη, ἐξαντλοῦμεν τὸν Τόπον καὶ καθιστῶμεν αὐτὸν ἀνίκανον πρὸς ἐπιδίωξιν τῶν σκοπῶν, ὑπὲρ ὧν πάντες ἔχομεν καθῆκον νὰ μεριμνῶμεν. Ἀλλ’ ὅταν ἀφ’ ἑνὸς ἐπιβαρύνωμεν τὸν φορολογούμενον λαὸν διὰ φόρων ἐπαχθεστάτων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀφειδῶς καὶ ἀσκόπως δαπανῶμεν τὸ μετὰ μόχθων περισυναζόμενον χρῆμα, ὅταν χάριν ματαίας ἐπιδείξεως ἐπιλαμβανώμεθα ἐπιχειρήσεων πολὺ ἀνωτέρων τῶν δυνάμεων ἡμῶν, τότε βεβαίως ὁ Τόπος ἐξαντλεῖται, καὶ ἀντὶ τῆς ἀνακουφίσεως, τὴν ὁποίαν μᾶς ζητεῖ, καὶ ἧς δεῖται ἐν ὥρᾳ εἰρήνης πρὸς ἀνάκτησιν δυνάμεων, σπεύδομεν νὰ τὸν καταστήσωμεν πτῶμα, καὶ μετὰ πικρᾶς εἰρωνείας τὸν καλοῦμεν νὰ δρέψῃ τοὺς καρποὺς τῶν θυσιῶν του. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα καὶ εὖγε! εὖγε! ἐκ Βουλευτῶν καὶ ἀκροατηρίων).

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κ. Πρόεδρε.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 8 Μ. Μ.)