1885.01.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 44

Τῆς 24 Ἰανουαρίου 1885.

(Πέμπτη).

Ὥρα 4½ Μ. Μ. (Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἐπερωτήσεις. Ὁ κ. Τζάνες ἔχει τὸν λόγον.

§2Δ. ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ ἐννοῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ἐννοῶ, ὅτι οἱ πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλέται πρέπει νὰ πληρώνωσι τὰ πρὸς αὐτὸ χρέη των· ἐννοῶ, λέγω, νὰ μὴ ἀρνῆται οὐδεὶς τὰς ὑποχρεώσεις του πρὸς τὸ Δημόσιον, ὅπερ ἐκπροσωπεῖ τὴν ὅλην Πολιτείαν, ἡμᾶς αὐτοὺς, τὸ Ἔθνος. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἐννοήσω τὸν Νόμον ἐκεῖνον, ὅστις διατάσσει τὴν καταδίωξιν τῶν καθυστερούντων καὶ ἀναγράφει διατάξεις πρὸς εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων, καθ’ ἃς ζητεῖται παρὰ τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, οὐχὶ χρῆμα, ἀλλὰ ψυχὴ, πνοὴ, ὕπαρξις. Ἀπέχω νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἐντεταλμένων τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων, οὗτινος ἐζητήθη ἡ τροποποίησις, ὅτι οἱ πλειότεροι τούτων εἰσὶ κακῆς πίστεως, λέγω δὲ περὶ αὐτῶν τοῦτο μόνον, ὅτι, θέλοντες νὰ πιέσωσι τοὺς πολίτας, ἀγνοῶ δὲ διὰ τίνα κερδοσκοπικὴν ἰδέαν, συμψηφίζουσι τοὺς διδομένους φόρους τοῦ ἔτους 1884 εἰς φόρους χρήσεως πρὸ τοῦ ἔτους τούτου καὶ ταῦτα πράττουσι Ταμίαι τινὲς, οἱ δὲ Εἰσπράκτορες, αὐτόχρημα κερδοσκόποι κατὰ τὸν Νόμον τοῦτον χάριν τοῦ ἐν τῷ Νόμῳ τούτῳ ἀναγραφομένου ὑπὲρ αὐτῶν 4%, οὐδ’ ἐχθρὸν, οὐδὲ φίλον πλέον ἐξαιροῦσιν, ἂν ὅμως ἐπάγεται αὐτοῖς πολιτικὴ ἀνάγκη νὰ κάμωσιν ἐξαιρέσεις, φεῦ! εἰς τοὺς ἐναντίους τῶν ἰσχυόντων, τοὺς ἐναντίους τῶν φίλων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ποιοῦσι τοῦτο. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. Βουλευταὶ, τίς δύναται νὰ δεχθῇ, ὅτι ὁ Ἕλλην, ὁ συμπολίτης ἡμῶν, ἠρνήθη ποτὲ νὰ προσφέρῃ ὑπὲρ τῆς Πατρίδος τὸ χρῆμα καὶ τὸ αἷμά του ὁσάκις καὶ ὁπότε ἐζητήθη; ἡ τοιαύτη τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν εὐπείθεια, ἡ πρὸς τὴν Πολιτείαν στοργὴ τούτων εἶναι ἀπόδειξις, ὅτι ἐγκαρτεροῦσιν οὗτοι καὶ δὲν ἀντιτάσσονται κατὰ Νόμου, ὁποῖος ὁ τῆς καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων. Ἀλλὰ, κύριοι, σᾶς ἐρωτῶ, ἡ διαγωγὴ τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων τούτων ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους, εἶναι διαγωγὴ Ἑλλήνων ὑπαλλήλων, τιμίων κἂν ἀνθρώπων, ἢ εἶναι διαγωγὴ ἁρπάγων; καὶ δὲν εἶναι ἁρπαγὴ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν οἱ Ταμίαι ἐκεῖνοι—ἔστω καὶ εὐάριθμοι, διότι δὲν ἀδικῶ ὅλους—διατάσσουσι τὴν εἴσπραξιν, καὶ οἱ Εἰσπράκτορες εἰσπράττουσι; Κύριοι Βουλευταὶ, ἡ τοιαύτη κατάστασις, ἡ ὕπαρξις τοιούτου Νόμου ἐν ὥρᾳ, καθ’ ἣν οἱ συμπολῖται ἡμῶν ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις σκέπτονται πῶς νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀπολυτωτέρας ἀνάγκας αὐτῶν, ἐξωθεῖ εἰς ἄκρα παράβολα, καὶ παράγει σκέψεις παρακεκινδυνευμένας· εἶναι τοῦτο μεγάλη ἀλήθεια, ἀλήθεια περὶ ἧς μαρτυροῦσιν ἡ ἱστορία καὶ ἡ ἐπιστήμη, καὶ ἀκούσατε, παρακαλῶ: «Ὅτε, λέγει δημοσιολόγος ἔγκριτος καὶ διαπρεπέστατος, οὗτινος αἱ γνῶμαι ἔχουσι κῦρος, ὅτε ὁ λαὸς, διὰ Νόμων, ἀπᾳδόντων εἰς τὸν χαρακτῆρα καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, καταπιέζεται, φορολογούμενος ἀνίσως καὶ ὑπερβολικῶς, τότε ἐπίκειται ἐπὶ τῆς τύχης αὐτοῦ ἢ ἡ ταπείνωσις, ἢ ἡ ἐπανάστασις. Ἀληθῶς καὶ ἐὰν οὗτος ἐξεφαυλίσθη, ταπεινοῦται, καὶ δέχεται πάντα τὰ εἴδη τῶν πιέσεων· ἂν τοὐναντίον συναισθάνεται τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, καὶ ἔχει συναίσθησιν τῆς ἐλευθερίας του, λαμβάνει τὰ ὅπλα· ἡ ἐλευθερία ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας βασίζεται κατὰ μέγα μέρος καὶ διὰ τοῦτο ὁ ἐλεύθερος πολίτης δὲν ἀφίνει τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτοῦ νὰ ἁρπάζηται ὑπὸ Κυβερνώντων σπατάλων, οἵτινες ὀφείλουσι νὰ γνωρίζωσιν, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία εἶναι ἡ καλῶς οἰκονομουμένη ἐργασία τῶν πολιτῶν, ἣν οὗτος διαπέμπει ἐν ὑπάρξει διὰ τοῦ ἱδρῶτός του, καὶ πολλάκις διὰ τῆς θυσίας ἐξ ἀτρύτων κόπων τῆς ὑπάρξεώς του». Καὶ ἀφοῦ, κύριοι Βουλευταὶ, τὰς ἀληθείας ταύτας ἔχομεν προφανεστάτας, τίς δύναται ν’ ἀγνοῇ, ὅτι, ὡς τὰ ἐν τῇ Πατρίδι ἡμῶν ἐξωθοῦνται, δὲν θέλομεν περιέλθει εἴς τινα κατάστασιν ἐκ τούτων; Ἡ ταπείνωσις εἶναι ξένη καὶ τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῆς φιλοτιμίας τῶν ἡμετέρων συμπολιτῶν· οὐδεὶς ἠδυνήθη ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου νὰ ταπεινώσῃ τὸν Ἕλληνα· ἐνθυμήθητε τῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1833 μέχρι τῆς χθὲς ἐποχῶν ἁπασῶν, καὶ θέλετε δικαιώσει τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ ἐπανάστασις θέλει διαδεχθῆ τὴν δεινουμένην ὁσημέραι κατάστασιν τοῦ Τόπου ἡμῶν. Ἡ κατάστασις, ναί, κύριοι Βουλευταὶ, δεινοῦται τοῦ Τόπου ὁσημέραι, διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις, ὡς προεῖπον, τοῦ Κράτους σκέπτονται οἱ οἰκογενειάρχαι πῶς νὰ οἰκονομήσωσι καὶ τὰ πρὸς συντήρησιν ἀπολύτως μέσα, ἡ Κυβέρνησις ἐμμένει εἰς σύστημα πολυτελὲς, δυσανάλογον πρὸς τοὺς πόρους καὶ τὰ μέσα τῆς Χώρας, καὶ θέλει, καὶ ἐπιζητεῖ νὰ φρονῇ, ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀσφαλείᾳ, ἔχουσα ὑπὲρ τῶν τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος αὐτῆς εἰς ἐνέργειαν καὶ ἐφαρμογὴν Νόμους, οὐχὶ πλέον Τουρκικοὺς, οὐχὶ βανδαλικοὺς, ἀλλ’ ἀκατονομάστους διὰ τὸ πρωτότυπον αὐτῶν. Ἀλλὰ, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν δεινὴν τοῦ Τόπου κατάστασιν ἐπιμαρτυροῦσι καὶ ἄλλα σημεῖα ἔτι δυστυχέστερα· ἡ ἄρσις, ἡ ἀπότομος ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἣν ἄλλοι ἐξαίρουσιν εἰς θέσιν εὐεργετήματος, ἐγώ ὅμως διαβλέπω ὡς μέγιστον ἐμπόδιον εἰς τὴν ἀπαρεμπόδιστον κίνησιν καὶ ἐνέργειαν τοῦ Ἐπαρχιακοῦ ἐμπορίου, ὑπῆρξεν ἡ δυστυχὴς αἰτία τῆς πτώσεως καταστημάτων ἐμπορικῶν καὶ ὑπάρχει ἔτι καὶ νῦν ἡ σπουδαιοτέρα δυσχέρεια τῆς ἐλευθέρας εἰς τὰς ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ εἰς τὰς εὐκολίας τῶν ἰδιοκτητῶν οὐχὶ ὀλίγα προέταξεν ἐμπόδια, ἀφοῦ τὰ ὑποκαταστήματα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἔπαυσαν πάσας καὶ τὰς πρὸς αὐτοὺς παρεχομένας χρηματικὰς πιστώσεις, ἐν ὥρᾳ μάλιστα τῆς καλλιεργείας τῶν κτημάτων των. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ναὶ διέταξε νὰ παύσωσι τὰ ὑποκαταστήματα αὐτῆς τὰς προεξοφλήσεις, θέλουσα οὕτω νὰ καταδείξῃ εἰς τὴν ἡμετέραν Κυβέρνησιν τὸ κατ’ αὐτὴν ἄτοπον καὶ ἀνωφελὲς ἀπότομον τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἡ πάλη μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Τραπέζης εἶναι ἀσύμφορος καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ὅτι ἐξ αὐτῆς παράγονται κίνδυνοι συμφερόντων σπουδαιοτάτων. Μετὰ δὲ τοιαύτην κατάστασιν, κύριοι Βουλευταὶ, μετὰ στέρησιν καὶ αὐτῶν τῶν ἀπολύτων τῆς συντηρήσεως καὶ τῆς καλλιεργίας μέσων, λέγω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπανθρώπου τούτου Νόμου τῆς καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων καὶ νὰ θέλῃ ν’ ἀφαιρῇ ἐκ τῶν χειρῶν τῶν πολιτῶν τὸ ὀλίγον ἐκεῖνο χρῆμα, ὅπερ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς μάλιστα ἡ κατὰ τὸ βραχὺ παρελθὸν θεομηνία νὰ εἰσπράξωσιν ἐκ τῶν ἐκ ταύτης λειψάνων τῶν εἰσοδημάτων αὐτῶν; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ καὶ θέλει νὰ ἰσχύσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον ὁ φοβερὸς οὗτος Νόμος, ἂς ἑτοιμάσῃ εὐρυτάτας φυλακὰς, ἂς ῥίψῃ ἐν αὐταῖς πάντας τοὺς νοικοκυραίους τοῦ Τόπου, ἀλλ’ ἂς ἑτοιμασθῇ νὰ δώσῃ λόγον τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν θὰ καταμάθῃ, ὅτι ὁ λαὸς, ὅστις αἰσθάνεται τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὰ δικαιώματα αὑτοῦ, δὲν ταπεινοῦται, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὴν πίεσιν καὶ τὴν βίαν ὑποκύπτει. Φρονῶ ἐν τούτοις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καιρὸς εἶναι νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν βελτίωσιν παντὸς καταπιεστικοῦ οἰκονομικοῦ μέτρου αὐτῆς, πολλῷ δὲ μᾶλλον τὴν τροποποίησιν τοῦ περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων τούτου Νόμου· ἄλλως, ἀπερχόμενος μετ’ οὐ πολὺ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, θέλω εἴπει πρὸς τοὺς συμπολίτας μου: ἐξεπλήρωσα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ καθῆκόν μου· ἡ πλειοψηφία αὐτῆς καὶ ἡ ἄγουσα αὐτὴν Κυβέρνησις δὲν ἐδέχθησαν τὴν γνώμην μου ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὁ Νόμος περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων, ἵνα μὴ πιέζωνται οἱ πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφείλοντες διὰ Νόμου σκληροῦ. Ἐὰν δὲν ἔχητε χρήματα, δώσατε τὴν πνοήν σας, δώσατε τὴν προσωπικήν σας ἐλευθερίαν πρὸς τοὺς Εἰσπράκτορας, διότι καὶ ἂν εἰς τὸν Διάβολον δώσωμεν τὴν ψυχήν μας, ἀμφίβολον εἶναι ἂν θὰ σωθῶμεν ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ κ. Τρικούπη. Χρήματα, χρήματα θέλει διὰ νὰ κυβερνᾷ τὸν Τόπον ὅπως θέλει.

§3Ν. ΖΩΤΟΣ. Ὑποθέτων ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐπεθύμει νὰ παρανομῶσιν οἱ ὑπάλληλοί του, τὸν Αὔγουστον τοῦ 1883 ἀνέφερα αὐτῷ ἐγγράφως ὅτι ἡ ἐκδικαστικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, συγκειμένη ἀπὸ τὸν Ἔφορον, τὸν Ἔπαρχον καὶ τὸν Γραμματέα τοῦ Εἰρηνοδικείου Κτημενίων, τὸν πλειονοψηφήσαντα Σύμβουλον κ. Γολιὸν, συνῆλθεν ἐν Καρπενησίῳ μὴ δυνηθέντων δὲ τῶν τριῶν πρώτων νὰ καταπείσωσι τὸν σύμβουλον νὰ γείνῃ ὄργανον αὐτοῖς καὶ ἐκδικάσῃ ὅλους τοὺς ἐπιτηδευματίας, ἀνερχομένους περὶ τοὺς 200, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐγγράψει εἰς τὸν κατάλογον ὁ Δήμαρχος Κτημενίων φατριαστικῶς—ἐνῷ οὐδεὶς αὐτῶν μετήρχετο ἐπιτήδευμά τι· ἄλλως ἠθέλησαν διὰ γευμάτων νὰ τὸ κατορθώσωσιν, ἀλλ’ οὗτος ἐπέμενεν εἰς τὸ καθῆκόν του — ὁ Ἔφορος τὸν ἐξεδίωξε. Παρεκάλεσα τότε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ ἕνα ἀνώτερον ὑπάλληλον νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ ἐξελέγξῃ ἐπιτοπίως τὸν κατάλογον, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀγρὸν ἠγόρασε. Καὶ προφορικῶς παρέστησα τὴν παρανομίαν αὐτὴν τὸ 1884, ἀλλὰ σιγὴ καὶ πάλιν. Πρὸς τούτοις παρέστησα αὐτῷ ὅτι περὶ τὰ ἑξήκοντα καὶ ἑβδομήκοντα πλαστὰ πρωτόκολλα ἐξέδωκαν οἱ ἐπὶ τῶν ἀδηλώτων ζώων ἀπαριθμηταὶ, ὧν προϊστάμενος ἦτον ὁ Γραμματεὺς τοῦ Εἰρηνοδικείου τοῦ Δήμου Κτημενίων, φθάσαντες εἰς τὸ θράσος νὰ ἐκδώσωσι πλαστὸν πρωτόκολλον, ὅτι εἷς ἀφῆκεν ἀδηλώτους καμήλους, ἐνῷ καμήλους δὲν ἔχουσιν ἐν Εὐρυτανίᾳ, καὶ ὅτι ἑξήκοντα καταγγελίαι ἐγένοντο κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης καὶ τοῦ Γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου, ὁ ὁποῖος προήδρευε τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μένουν ἀνενέργητοι, καὶ ὁ Γραμματεὺς μένει εἰς τὸν Δῆμον Κτημενίων. Ἀπὸ τὸν Δῆμον Κτημενίων ἕως τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ, ὅπου ἑδρεύει Πρωτοδικεῖον, εἶναι 45 ὧραι, ὥστε ὅπως μεταβῆτε ἀπὸ τὸν Δῆμον Κτημενίων εἰς τὴν πρωτεύουσαν, τὸ μὲν θέρος ἀπαιτοῦνται 5 ἡμέραι, τὸν δὲ χειμῶνα 15. Ὅθεν ἀναλογισθῆτε εἰς ποῖον βαθμὸν ἀπογνώσεως ἔφθασαν ἵνα ἀποφασίσωσι νὰ κάμωσι καταγγελίας, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ μεταβῶσιν ὡς παθόντες εἰς Μεσολόγγιον, ὅπερ θεωροῦσι μεγίστην τιμωρίαν· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ περὶ αὐτοῦ οὐδὲν ἐνήργησε, καί τοι παρῆλθον δύω ἔτη, καὶ οἱ δυστυχεῖς ἐπλήρωσαν τὸν φόρον, διότι κατεδιώχθησαν δι’ ἐνταλμάτων τοῦ Ταμίου Εὐρυτανίας. Ἤδη ἔχω καὶ πάλιν πληροφορίας, ὅτι ὁ Δήμαρχος συνέταξε κατάλογον τῶν ἐπιτηδευματιῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐνέγραψε περὶ τοὺς 150 φίλους μου, ἀπὸ δὲ τοὺς φίλους του σχεδὸν οὐδένα. Θέλω παρακαλέσει λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν ἐπιθυμῇ οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι χωρικοὶ νὰ μὴ πληρώσωσι καὶ πάλιν, ἕνεκα τῆς αὐθαιρεσίας τοῦ Δημάρχου, ἀδίκως φόρους ἐπιτηδευμάτων, νὰ διατάξῃ τὸν Ἔφορον τῆς Εὐρυτανίας νὰ πέμψῃ ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος νὰ μεταβῇ ἀπὸ Χωρίου εἰς Χωρίον τοῦ Δήμου Κτημενίων καὶ προσκαλῇ τὸν πάρεδρον καὶ τοὺς ἱερεῖς καὶ ζητήσῃ ὑπ’ εὐθύνην αὐτῶν πληροφορίας, ὅπως ἐγγράψῃ εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἐπιτηδευματιῶν τοὺς ἀληθῶς μετερχομένους ἐπιτηδεύματα. Ὑποβάλλω καὶ μίαν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ Χωρίου Φουρνιᾶς τοῦ Δήμου Κτημενίων, εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν δάση· εἰς τὰ δάση ταῦτα οὐδέποτε ἐνηργήθη ὑλοτομία ἢ μόνον εἰς θέσιν Σερμεντσέχη· ἀλλ’ ὁ Ἔφορος πέρυσι καθὼς καὶ ἐφέτος, συνεννοηθεὶς μὲ τὸν Δήμαρχον, ἐξέδωκεν ἄδειαν ὑλοτομίας ὡς ἐπὶ Ἐθνικοῦ δάσους, ἐνῷ τὰ δάση αὐτὰ εἶναι κοινοτικὰ καὶ θεωροῦνται ὡς ἱερά. Ἕνεκα τῆς ἐκκοπῆς τῶν δασῶν αὐτῶν θέλει ἐπέλθει ἡ ὀλιγόστευσις ἢ ἐξαφάνισις τῶν ὑδάτων, τῶν χρησίμων πρὸς ἄρδευσιν τῶν ἀγρῶν, ἐνέργειαν τῶν ὑδρομύλων καὶ πόσιν. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν παῦσιν τῆς ὑλοτομίας καὶ τὴν κατάσχεσιν τῶν ἐκκοπέντων ξύλων, διότι τὰ δάση αὐτὰ δὲν εἶναι ἐθνικὰ, ἀλλ’ εἶναι κοινοτικὰ καὶ οὐδέποτε ὑλοτόμησαν ἐν αὐτοῖς ὑλοτόμοι, καὶ πρὸς σωτηρίαν τῆς ὑπάρξεως τοῦ Χωρίου, καθότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἐπαπειλεῖται ἡ ἐξαφάνισις τῶν ὑδάτων καὶ ἑπομένως ἡ ὕπαρξις τοῦ Χωρίου. Καταθέτω καὶ ἀναφορὰν ἑνὸς Δημοδιδασκάλου Χριστοδούλου, ὁ ὁποῖος ἐπαύθη ἀπὸ τὸ 1883, καταθέτω καὶ ἅπαντα τὰ ἔγγραφα τὰ ἀναγκαῖα πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως, τῷ λείπει δὲ μόνον τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ Δημάρχου. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ζητεῖ ἀπὸ τὸν Δήμαρχον πιστοποιητικὸν καὶ ὁ Δήμαρχος ἀρνεῖται νὰ τῷ δώσῃ. Κατήγγειλεν ἐπὶ ἀρνήσει ὑπηρεσίας τὸν Δήμαρχον πρὸ 8 μηνῶν, ἀλλ’ οὐδεμία ἐνέργεια ἐγένετο ἐπὶ τῆς καταγγελίας του. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας ἀπὸ τὸν Δήμαρχον ὑπ’ εὐθύνην του καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δεῖ πρὸς ἀπονομὴν τῆς συντάξεως, διότι ἔχει πολυμελεστάτην οἰκογένειαν καὶ ἡ σύνταξις αὕτη εἶναι ὁ ἄρτος ταύτης.

§4Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστὸν, κύριοι, καὶ παρ’ οὐδενὸς ἀμφισβητεῖται ὅτι τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν καθυστερεῖ εἰς τὰς ἐργασίας του ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε δὲν θέλει φανῆ ὑμῖν ἀπίστευτον ὅτι διὰ τῆς φιλοπονίας καὶ δραστηριότητος τοῦ τε κυρίου Προέδρου καὶ τῶν κυρίων Δικαστῶν μόλις κατωρθώθη νὰ συζητῶνται ὑποθέσεις τοῦ 1880 ἤδη, ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς τὸ 1885. Ἡ δὲ καθυστέρησις αὕτη προέρχεται ἀποκλειστικῶς καὶ κυρίως ἐκ τῆς ἐπισωρεύσεως καὶ τῆς πληθύος πολιτικῶν καὶ ποινικῶν ὑποθέσεων, ἕνεκα τῆς μεγίστης περιφερείας τοῦ Ἐφετείου τούτου, περιλαμβάνοντος, ὡς γνωστὸν, τὰ Πρωτοδικεῖα Σύρου, Χαλκίδος, Λαμίας, Ἀμφίσσης καὶ Ἀθηνῶν, πρὸς δὲ ἐκδικάζοντος καὶ τὰς προξενικὰς καὶ ἄλλας τινὰς ὑποθέσεις, περὶ ὧν περιττὸν εἶναι νὰ ποιήσωμαι λόγον. Ὅτι δὲ τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπίσημον μαρτυρίαν αὐτοῦ τοῦ κυρίου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, εἰπόντος χθὲς ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου, ὅτι τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν καὶ τὸ ἀνώτατον Δικαστήριον εἰσὶ λίαν βεβαρημένα καὶ καθυστεροῦσιν εἰς τὰς ἐργασίας των ἕνεκα τῆς πληθύος τῶν δικῶν. Ἀφοῦ δὲ τοιαύτη ὁμολογεῖται καὶ εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἕνεκα τῆς ὁποίας μεγίστη καὶ ἀνυπολόγιστος προσγίνεται ζημία εἰς τὰ συμφέροντα τῶν διαδίκων, ἐπάναγκες εἶναι, ὅπως γένηται σκέψις καὶ ἐνέργεια πρὸς διόρθωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων. Ὡς μέσον συντελεστικὸν εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον, κύριοι, θεωρῶ τὸ ἑξῆς, ὅπερ ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἐπικαλοῦμαι τὴν συνδρομὴν καὶ ἐνέργειαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Φρονῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι οὐκ ὀλίγον θέλει ἀνακουφισθῇ τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, ἐὰν τὸ Πρωτοδικεῖον Λαμίας ἀποσπασθῇ ἐκ τῆς δικαιοδοσίας του καὶ ὑπαχθῇ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν καὶ περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου Λαρίσσης. Οὕτω δὲ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀφαιροῦνται ἱκαναὶ πολιτικαὶ καὶ ποινικαὶ δίκαι ἐκ τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ προστίθεται ἐπαρκὴς ἐργασία εἰς τὸ Ἐφετεῖον Λαρίσσης, ὅπερ ἤδη εἶναι ἐνήμερον καὶ ἔσται ἐπὶ τὸ μέλλον· συνεπῶς δὲ οἱ ἔχοντες δίκας ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν κάτοικοι τῶν Ἐπαρχιῶν Φθιώτιδος καὶ Λοκρίδος θέλουσι δυνηθῆ νὰ περατώσωσι τάχιστα τὰς δίκας των· εἰς δὲ τὸ μέλλον ταχέως ἐπίσης θὰ περατῶσι τὰς δίκας των ἕνεκα τῆς ἐνημερότητος τοῦ Ἐφετείου Λαρίσης ἔνθα δέον νὰ ὑπαχθῶσιν. Ἡ ἐπιθυμία καὶ εὐχὴ τῶν κατοίκων τῶν Ἐπαρχιῶν Φθιώτιδος καὶ Λοκρίδος εἶναι νὰ συστηθῇ ἐν Λαμίᾳ ἴδιον Ἐφετεῖον, ἀλλ’ ἐπειδὴ γνωρίζω ὅτι εἶναι, ἂν μὴ ἀδύνατον, τοὐλάχιστον δύσκολον ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ πραγματοποιηθῇ τοῦτο, νομίζω ὅτι καὶ διὰ τῆς ἀνωτέρω προτάσεώς μου ἐκδηλῶ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸ φρόνημα τῶν κατοίκων τῶν εἰρημένων Ἐπαρχιῶν, προκειμένου νὰ προσγένηται αὐτοῖς τοιαύτη εὐκολία εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, περὶ ἧς πάντες ἐνδιαφερόμεθα. Καὶ εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ καταδείξω τὴν μεγίστην ὠφέλειαν, ἥτις θέλει προσγίνει εἰς τοὺς κατοίκους τῶν μνησθεισῶν Ἐπαρχιῶν, ὡς καὶ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν λοιπῶν Ἐπαρχιῶν, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, ὅταν ἦναι προφανὲς καὶ ἀναντίῤῥητον, ὅτι πρὸ πάντων οἱ κάτοικοι τῶν Ἐπαρχιῶν Φθιώτιδος καὶ Λοκρίδος θὰ περατῶσι τάχιστα τὰς δίκας των ἕνεκα τῆς ἐνημερότητος τοῦ Ἐφετείου Λαρίσσης, οἱ δὲ κάτοικοι τῶν λοιπῶν Ἐπαρχιῶν, τῶν ἀφεθησομένων εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, σχετικῶς ταχύτερον καὶ οὗτοι θὰ ἀποπερατῶσι τὰς δίκας των ἕνεκα τῆς τοιαύτης ἀνεξόδου μεταβολῆς; Τίς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ ὀρθὸν καὶ συμφέρον τῆς προτάσεως ταύτης; Ὅθεν περαίνων τὸν λόγον, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῆς διορθώσεως τῶν κακῶς ἐχόντων καὶ ἑπομένως συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ τὸ προσῆκον Νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ συμπεριλάβῃ ἐκτὸς τοῦ Πρωτοδικείου Λαμίας καὶ ἕτερον Πρωτοδικεῖον συμφώνως πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν κατοίκων.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τοῦ κ. Φιλαρέτου, Βουλευτοῦ Βώλου, ὑποβάλλεται ἀναφορὰ Κωνσταντίνου Παγκάλου, ὅστις παραπονεῖται, ὅτι ἔπαυσεν ἡ ὑποτροφία τοῦ υἱοῦ του ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Κρίτσκη.

§6Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καὶ ἂν πραγματικῶς ἀδίκως ἔπαυσεν ἡ ὑποτροφία τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀναφερομένου, νὰ διατάξῃ νὰ ἐπαναληφθῇ.

§7ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προκαλεῖ τὰς δυσχερείας εἰς τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι δὲν ἀπαντᾷ εἰς τὰς ἐπερωτήσεις. Ἔκαμον πολλὰς ἐπερωτήσεις, εἰς τὰς ὁποίας δὲν μοὶ ἀπήντησε, καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα σᾶς τὰς ὑπομνήσω. Ἤδη ὅμως ἀνατίθεμαι εἰς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, αὐτὴν τὴν φιλικὴν ἐξυπηρέτησιν, ἵνα διαβιβάσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν μου τὴν ξηρὰν παρατήρησιν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐπερωτήσεις σας διαβιβάζονται βαθμηδὸν εἰς ἕκαστον τῶν Ὑπουργῶν.

§9ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀλλὰ δὲν ἀπαντῶσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς ὅλας ὁμοῦ θὰ ἀπαντήσωμεν.

§11ΧΟΪΔΑΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, τὴν λαβοῦσαν χώραν πρὸ τῶν διακοπῶν ἕνεκα τῶν ἑορτῶν, παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ συγκατατεθῇ νὰ ἐγγραφῇ ὡς πρῶτον Νομοσχέδιον τὸ περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, καὶ ἡ Βουλὴ ὁμοθύμως ἀπεφάνθη, ὅτι πρωτίστη πρέπει νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι πολὺ ζηλότυπος διὰ τὰς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου καὶ ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων του, διότι αὐτὸς εἶναι ἑκατομμυριοῦχος καὶ οὐδέποτε θὰ δανεισθῇ, οὐδέποτε θὰ καταδιωχθῇ, οὔτε αὐτὸς, οὔτε οἱ παῖδες αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος οὐ μόνον δὲν ἐνέγραψε πρωτίστην τὴν συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, ἀλλὰ παρέλειψεν ἐντελῶς ταύτην. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ πείσῃ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐγγράψῃ πρωτίστην τὴν συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, διότι ἄλλως θὰ μᾶς ἀναγκάσῃ πάντας τοὺς ὀφείλοντας καὶ καταδιωκομένους δι’ ἀποφάσεων νὰ γίνωμεν Κομμοῦνοι.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§13ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μνήμην τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἄν δὲν ἀπεφάσισε τότε, νὰ ἀποφασίσῃ τώρα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φωτήλας ἔχει τὸν λόγον.

§15ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χοϊδᾶ, διότι καὶ ἐγὼ ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως θέλω νὰ ὁμιλήσω.

§16ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ προκαλέσητε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῇ τὸ περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως Νομοσχέδιον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη.

§18ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§19ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ χάνωμεν τὸν καιρὸν εἰς ἐπανειλημμένας ψηφοφορίας. Ἐὰν ἀναγκασθῶμεν νὰ κάμνωμεν ἐπανειλημμένας ψηφοφορίας, θέλομεν ἀπολέσει πολὺν χρόνον. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγου, ὅτι εἷς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐπιθυμεῖ νὰ ζητήσῃ καὶ οὗτος τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, προτείνων νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἄλλων τινῶν Νομοσχεδίων. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι καλλίτερον νὰ ἀναπτύξῃ τὴν πρότασίν του ὁ κύριος συνάδελφος, συζητῶν ἐπ’ αὐτῆς, καὶ νὰ κάμωμεν μίαν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν δύω προτάσεων.

§20ΦΩΤΗΛΑΣ. Χθὲς, κύριοι, ὑπέβαλον τροπολογίαν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ τοῦ κ. Προέδρου ἐρωτήσαντος τὴν Βουλὴν, ἡ Βουλὴ συνῄνεσεν εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Περὶ τὸ τέλος ὅμως τῆς συνεδριάσεως ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε τροπολογίαν κατὰ τῆς ἰδικῆς μου τροπολογίας πρὸς ματαίωσιν αὐτῆς, διότι ἐζήτησε πρὸ πάσης ἄλλης συζητήσεως νὰ προταχθῇ ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὅπως εἶπον καὶ χθὲς πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταὶ, τὰ Νομοσχέδια περὶ τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν σχέσει πρὸς τὸν Νόμον περὶ πνευματωδῶν ποτῶν, ὡς καὶ τὸ περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων, εἶναι Νόμοι ὑψίστου συμφέροντος διὰ τὸν Τόπον καὶ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν συνδεόμενα· νομίζω μάλιστα ὅτι δὲν πρέπει νὰ συνδέσωμεν ταῦτα μὲ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ Τόπος ἔχει μέγιστον ἐνδιαφέρον ὅπως ἴδῃ πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία δύναται νὰ παραταθῇ ἐπὶ πολὺν χρόνον, νὰ ἴδῃ καταργούμενον ἀπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἀπὸ τὴν ψῆφον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Τόπου τὸν Νόμον περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου οἱ Ταμίαι, ὡς σᾶς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς κ. Τζάνες, καταχρώμενοι τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου, ἐνῷ οἱ ὀφειλέται καταβάλλουσι τοὺς φόρους τοῦ 1884, τοὺς συμψηφίζουσιν οὗτοι πρὸς τοὺς φόρους προηγουμένων ἐτῶν, καὶ ἐκδίδουσι νέα ἐντάλματα διὰ τοὺς φόρους τοῦ ἔτους 1884. Ὁ Τόπος, ἔχει ἀνάγκην καὶ ἰδίᾳ ἡ Πελοπόννησος, νὰ ἴδῃ ἐὰν ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἡμῶν, οἱ κύριοι Βουλευταὶ Κορινθίας ὡς καὶ ὁ Βουλευτὴς κ. Σταυρόπουλος μετὰ τοῦ κ. Ἰακωβάτου, θὰ λάβῃ σάρκα, θὰ γίνῃ Νόμος τοῦ Κράτους, ἢ ἐὰν καὶ ἡ πρότασις αὕτη θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας, ἐὰν καὶ ἡ πρότασις αὕτη θὰ ματαιωθῇ διὰ τῶν ὑποσχέσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Εἶπεν ἄλλοτε ὁ κ. Ζηνόπουλος ἀπὸ τοῦ Βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θραύεται, ἀλλὰ δὲν κάμπτεται· χθὲς ὅμως δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς μᾶλλον παρετήρησα, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κάμπτεται, ἀλλὰ δὲν θραύεται, καὶ κάμπτεται, διότι αὐτὸς πρῶτος ὑπεσχέθη ὅτι θὰ φέρῃ Νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ τροποποιήσῃ τὸν Νόμον περὶ πνευματωδῶν ποτῶν, δὲν ἀπεφάνθη ὅμως περὶ τοῦ Νόμου περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν — καὶ ἐπαναφέρω τὴν πρότασιν τὴν χθὲς ὑποβληθεῖσαν — νὰ ἀποφανθῇ ὅπως γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα παρ’ ἐμοῦ καὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κυρίων Δαλιάνη καὶ Παλαμήδου, ὅπως μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῶν Νομοσχεδίων τῶν Βουλευτῶν Κορινθίας, τοῦ κ. Σταυροπούλου καὶ τοῦ κ. Ἰακωβάτου περὶ πνευματωδῶν ποτῶν καὶ περὶ μεταβολῆς τοῦ Νόμου περὶ καθυστερούντων, διότι δυστυχῶς οἱ συμπολῖταί μας καταδιώκονται ἀπηνῶς ὑπὸ τῶν Ταμιῶν, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω ἐπὶ τῶν Νομοσχεδίων τούτων τὴν ψῆφον τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδίως τῶν τῆς Πελοποννήσου.

§21ΤΖΑΝΕΣ. Ὑπέβαλα, κ. Πρόεδρε, πρότασιν, καθ’ ἣν τὸ ἄρθρον 9 τοῦ Νόμου περὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν τροποποιεῖται κατὰ τρόπον συμφέροντα καὶ εἰς τοὺς καταγινομένους εἰς τὴν ἐργασίαν τῆς κατασκευῆς τῶν τοιούτων ποτῶν καὶ ἰδίως τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ εἰς τὸ Δημόσιον, ὅπερ διὰ τοῦ ἰσχύοντος Νόμου ὑποστηρίζει ἄλλων ἄλλα συμφέροντα, παραγόμενα ἐκ τῆς καταδολιεύσεως αὐτοῦ, τῆς ἐξαχρειώσεως τῶν φορολογούντων καὶ τῆς πιέσεως τῶν φορολογουμένων. Ἀλλὰ, κ. Πρόεδρε, ἀγορεύσας πρὸ ὀλίγου εἶπον, ὅτι ἡ Ἐπαρχία Καλαμῶν ὑπέκυψεν εἰς θεομηνίαν, καταστραφέντος τοῦ προϊόντος τῶν σύκων, ἐκ δὲ τῆς καταστροφῆς ταύτης πάσχει τὰ πάνδεινα ὁ τόπος· ἑπομένως, κύριε Πρόεδρε, καλὸν καὶ συμφέρον θὰ ἦτον, ἂν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἰδίως ὁ κ. Πρόεδρος αὐτῆς καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, θὰ ἔφερε τροποποίησιν εἰς τὸν Νόμον αὐτὸν ἢ θὰ ἐδέχετο τὴν τροποποίησίν μου, ἥτις ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἡ μᾶλλον πρὸς τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως προσιτή. Εἶμαι δὲ βέβαιος, κ. Πρόεδρε, ὅτι διὰ ταύτης θὰ ἔσωζε τοὺς φορολογουμένους ἐκ ζημίας μεγίστης, ἣν ὑφίστανται, δίδοντες εἰς τοὺς χοίρους τὰ προϊόντα αὐτῶν ἀντὶ νὰ τὰ χρησιμοποιῶσιν εἰς ἐξαγωγὴν οἰνοπνεύματος πρώτης ἀποστάξεως 40% κατὰ τὴν πρότασίν μου, ὅπερ πωλούμενον θὰ ἀπέδιδε τὸν ἄρτον τοῖς πτωχοῖς οἰκογενειάρχαις καὶ φόρους οὐκ ὀλίγους εἰς τὸ Δημόσιον. Κατὰ δὲ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεώς μου ταύτης, οὔσης ἀναγεγραμμένης εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θέλω ἐκθέσει τοὺς λόγους πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς, καὶ ἀπόδειξις πασιφανεστάτη, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις αὐτῆς συμφέρει καὶ εἰς τὸ Δημόσιον.

§22ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Πολὺς γίνεται λόγος περὶ τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Σταυρόπουλος πρό τινος ὑπέβαλε καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων. Οἱ θορυβοῦντες σήμερον εἴτε ἀγνοοῦσιν, εἴτε, ὅπερ καὶ τὸ πιθανώτερον, προσποιοῦνται ὅτι ἀγνοοῦσι τὸ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ ἐπὶ τοῦ ὅσον δικαίου συνάμα τόσον καὶ αὐστηροῦ ἐκείνου Νόμου τροποποιήσεις τινὰς, αἵτινες νὰ θεραπεύσωσι τὰς ὁποίας παρέστησαν ὅτι ὁ Νόμος αὐτὸς ἔφερε δυσχερείας· κατ’ ἀκολουθίαν ὁ κ. Σταυρόπουλος ὡς καὶ οἱ συνυπογράψαντες τὸ Νομοσχέδιον δὲν ἔχουν πλέον ἀφορμὴν νὰ ἐμμένωσιν εἰς τὸ Νομοσχέδιον των, διότι αἱ ὑποσχέσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰσὶν ἐκφραστικώταται δι’ αὐτούς. Πλὴν ὁ χθὲς μεταστὰς ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης εἰς ἐκείνην κύριος Φωτήλας, μετ’ ἀπορίας ἔρχεται καὶ ἐρωτᾷ τί θὰ κάμουν, πῶς θὰ ψηφίσουν οἱ ὑποβαλόντες ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως τὸ Νομοσχέδιον. Σᾶς εἴπομεν καὶ ἀνωτέρω, θὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις εἰς ἴδιον Νομοσχέδιον θὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὰς τροποποιήσεις τῶν Βουλευτῶν· εἰς σὲ ὅμως, κύριε Φωτήλα καὶ κύριε Παλαμήδη, οἵτινες ἀπὸ τριετίας συνεπράξατε μετὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐπιψηφίσαντες πάντας τοὺς Νόμους, πάντας τοὺς φόρους, καὶ χθὲς ἀκριβῶς πρὸς τὴν πτέρυγα ἐκείνην μεταστάντες, δύναταί τις νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι προσωποποιεῖτε αὐτὴν τὴν ἀντίφασιν, τὰ δὲ σήμερον λεγόμενά σας οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀξίαν, διότι τὰ ἐλατήρια τῶν λόγων σας εἶναι πασίγνωστα, ὄπισθεν δὲ τῶν λεγομένων σας φαίνονται τὰ ὅσα ζητεῖτε νὰ καλύψητε. Οἱ πάντες γνωρίζετε ὅτι εἰς διαφόρους Βιβλιοθήκας ὑπάρχουσι καὶ εἴδη χειρογράφων, ἅτινα ὀνομάζονται παλίμψηστα· ὀνομάζονται δὲ οὕτω, διότι ἐπ’ αὐτῶν ἀρχικῶς ἦσαν γεγραμμένα συγγράμματα ἀρχαῖα, οἱ δὲ τῆς Ἐκκλησίας πατέρες, ἕνεκεν ἐλλείψεως χάρτου, ἔξυον τὰς μεμβράνας ταύτας, καὶ ἀφοῦ ἐκαθάριζον τὰ πρῶτα γραφέντα, ἔγραφον διάφορα συναξάρια ἁγίων, ἤτοι βίους ἁγίων πατέρων, οἱ δὲ σήμερον ἀρχαιοδίφαι βαρέως φέροντες τὴν τοιαύτην ἀπώλειαν καὶ καταστροφὴν κατώρθωσαν διὰ χημικῆς τινος οὐσίας ν’ ἀπαλείφωσι τὰ κατόπιν γραφέντα καὶ νὰ χαρακτηρίζωσι τὰ ἀρχικῶς, ἅτινα καὶ εὐδιακρίτως ἀναγινώσκονται. Καὶ ἐγὼ λοιπὸν σήμερον, κύριοι, καὶ πάντες ὑμεῖς ὄπισθεν τῶν παρὰ Φωτήλα καὶ Παλαμήδη λεχθέντων ἀναγινώσκομεν τὸ Πρωτόκολλον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Ζαΐμης προσλαμβάνει εἰς τὸν συνδυασμόν του τὸν Φωτήλαν, ὄπισθεν δὲ τῆς ὁμιλίας τοῦ Παλαμήδου τὸ Πρωτόκολλον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Δηλιγιάννης προσλαμβάνει τὸν Παλαμήδην εἰς τὸν συνδυασμόν του, καὶ συνάμα ἀδελφοποιούμενος μετ’ αὐτοῦ. Ταῦτα εἰσὶ τὰ πραγματικὰ αἴτια τῶν μεταστάντων ἀφ’ ἡμῶν τούτων κυρίων.

§23Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Τὴν ἀνάγκην τῆς τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν πάντες ἀναγνωρίζομεν, διότι ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι ὁ Νόμος οὗτος πράγματι ἀπέβη ἐπιζήμιος εἰς τὴν γεωργίαν καὶ τοὺς ἰδιοκτήμονας, εἰς τὰς δύω τάξεις ἐκείνας, ἐξ ὧν παράγεται ὁ Δημόσιος πλοῦτος· μετ’ εὐχαριστήσεως δὲ ἤκουσα χθὲς, ὅτι τὴν ἀνάγκην τῆς τροποποιήσεως τοῦ Νόμου τούτου ἀναγνωρίζει καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις· δὲν θὰ ἐδυσκολευόμην ἑπομένως νὰ ψηφίσω, ὅπως αἱ προτεινόμεναι τροποποιήσεις ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων προταχθῶσι τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ὑπέσχετο ὅτι προετίθετο προσεχῶς νὰ ὑποβάλῃ Νομοσχέδιον, τροποποιοῦν τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου τούτου. Ἀφοῦ ὅμως ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον Νομοσχέδιον, φρονῶ ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ περιμείνωμεν ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας, ὅπως ὑποβάλῃ τοῦτο, διότι πιστεύω, κύριοι, ὅτι πάντες παραδέχεσθε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐκ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχει, καὶ ἐκ τῆς γνώσεως, τὴν ὁποίαν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ Νόμου ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀντλεῖ, δύναται νὰ καταρτίσῃ Νομοσχέδιον, πολὺ τελειότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον οἱ κ. Βουλευταὶ ὑπέβαλον, οὐχὶ διότι οἱ κύριοι συνάδελφοι δὲν ἔχουσι γνώσεις ἱκανὰς, ὅπως καταρτίσωσιν ἓν τέλειον Νομοσχέδιον, ἀλλὰ διότι ἡ Κυβέρνησις, πλὴν τῶν γνώσεων, ἔχει καὶ τὰ μέσα τὰ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἐὰν δὲ παρέλθωσιν ἡμέραι τινές καὶ τοιοῦτο Νομοσχέδιον δὲν ὑποβληθῇ, εἴμεθα πάντοτε εἰς καιρὸν νὰ ζητήσωμεν, ὅπως προταχθῶσι καὶ συζητηθῶσιν αἱ τροπολογίαι, αἱ προτεινόμεναι παρὰ τῶν κυρίων συναδέλφων· ἐκ τούτου οὐδεμία βεβαίως βλάβη προσγίνεται, διότι εἰσέτι δὲν εἶναι ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν αἱ δυνάμει τούτου φορολογούμεναι ὕλαι. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾶ τὰς τροποποιήσεις τὰς προτεινομένας εἰς τὸν Νόμον περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων, βεβαίως, κύριοι, ἡ ἐλευθερία εἶναι δικαίωμα μέγα καὶ ἱερὸν, καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος ἀποῤῥέουσιν ἄλλα δικαιώματα ἐπίσης μεγάλα καὶ ἱερὰ, ἀλλ’ ὅσῳ μέγα εἶναι τὸ δικαίωμα τοῦτο, τόσῳ μεγάλα εἶναι καὶ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα αὐτὸ ἐπιβάλλει, καὶ ἓν τῶν καθηκόντων τούτων εἶναι, ὅτι ἕκαστος πολίτης ὀφείλει νὰ συντελῇ εἰς τὴν συντήρησιν τῆς Πολιτείας διὰ τῆς καταβολῆς τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα ὁ Νόμος ἐπιβάλλει εἰς αὐτόν. Ὁ πολίτης, ὁ ὁποῖος δὲν συντελεῖ εἰς τοῦτο, δὲν εἶναι ἄξιος ἐλευθερίας, δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ μέγα αὐτῆς ὄνομα. Μόνον ὡς πρὸς ἓν δύναται νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος αὐτὸς, ὡς πρὸς ἐκείνην μόνον τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τοὺς ἀποδεδειγμένους ἀπόρους· ὡς πρὸς ἐκείνους φρονῶ, ὅτι ἡ ἐπιβαλλομένη δίμηνος κράτησις εἶναι ὑπερβολικὴ καὶ δύναται νὰ τροποποιηθῇ ὡς πρὸς τὰ μικρότερα ποσὰ, διότι βεβαίως ὁ ὀφείλων μικρὰ ποσὰ καὶ δυνάμενος νὰ πληρώσῃ, δὲν θὰ εὐχαριστηθῇ νὰ μείνῃ ἐν τῇ φυλακῇ οὔτε δι’ ὀλίγας ἡμέρας. Τοιαύτην τροποποίησιν θέλω ὑποβάλει εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν, καὶ τότε μετὰ τῶν ἄλλων τροποποιήσεων, τῶν ὑποβαλλομένων ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, θέλω ζητήσει νὰ προταχθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο οὐδὲν ἤδη ὑπάρχει τὸ κατεπεῖγον, διότι ἡ βάσις τοῦ Νόμου εἶναι δικαία. Συνειθίσαμεν νὰ ὁμιλῶμεν πρὸς τοὺς συμπολίτας μας περὶ ἐλευθερίας καὶ νὰ ἐνθυμίζωμεν εἰς αὐτοὺς τὰ δικαιώματά των, ἀλλὰ δὲν συνειθίσαμεν νὰ ὑπομιμνήσκωμεν εἰς αὐτοὺς καὶ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι, καὶ ὅτι ὅπως τὰ δικαιώματα αὐτῶν τὰ μεγάλα ὦσιν ἀποτελεσματικὰ, πρέπει νὰ συνεπιφέρωσι καὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἀντιστοίχων αὐτοῖς καθηκόντων. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ὁ Νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων μας, δυνατὸν νὰ ἦναι κατά τι αὐστηρὸς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἄδικος, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὅπως προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ προτεινομένη κατάργησις αὐτοῦ.

§24ΤΖΑΝΕΣ. Εἶχον δίκαιον οἱ κατὰ τὴν μεγάλην Ἑλλάδα Λοκροί, οἵτινες εἶχον ἐν ἰσχύϊ Νόμον, ὅστις διέτασσεν ὅτι, ὅστις σκοπὸν εἶχε νὰ ὁμιλήσῃ πρὸς τὸν λαὸν, ἔδει νὰ φέρῃ ἐπὶ τοῦ τραχήλου σχοινίον, ἵνα διὰ τούτου ἀπαγχονισθῇ ἀμέσως, ἅμα συνεβούλευε τῷ λαῷ κακὰ, ἢ πρὸς τοῦτον δὲν ἔλεγε τ’ ἀληθῆ. Καὶ ἐὰν ὁ ἐκ Πάλλης ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐγνώριζε τὸν Νόμον τοῦτον, δὲν ἤθελε, χάριν τῆς ὀρθότητος αὐτοῦ, καίτοι παρῆλθον αἰῶνες ἔκτοτε πολλοὶ, ψευδολογήσει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἰσχυριζόμενος, ὅτι ὁ λαὸς, ὅστις ἀπέστειλεν αὐτὸν Ἀντιπρόσωπόν του ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ, δὲν γιγνώσκει ὁποῖα εἶναι τὰ καθήκοντά του. Ἐὰν ἤθελες νὰ περιποιηθῇς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἤθελες νὰ ὑποστηρίξῃς αὐτὴν καὶ ἀντικρούσῃς ἡμᾶς, ζητήσαντας τὴν κατάργησιν τοῦ Νόμου ἐκείνου, ἔδει νὰ προτείνῃς ἄλλο τι σοφιστικὸν, καὶ τοῦτο ἦτο τὸ προχειρότερον· ἔδει ναὶ, σοφιστὰ τῆς Πάλλης Ἀντιπρόσωπε, νὰ προτείνῃς τὸ ἀπροχώρητον τῆς συζητήσεως εἰς τὴν πρότασιν, ὡς ἀφορῶσαν εἰς δαπάνας ὅπως δήποτε. Τοῦτο ἔδει νὰ προτείνῃς καὶ οὐχὶ νὰ ἔλθῃς καὶ μετὰ τόλμης νὰ ἰσχυρισθῇς, ὅτι εὐμεθοδέστερον καὶ ἐν γένει καλλίτερον τῶν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ εὑρισκομένων τοσούτων ἐγκρίτων συναδέλφων, εὐμαθεστάτων ἄλλως καὶ λίαν πεπειραμένων, οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ὑπαλληλίσκοι τῶν Ὑπουργείων δύνανται νὰ καταρτίζωσι Νομοσχέδια. Ἐμελέτησας, κύριε Βουλευτὰ τῆς Πάλλης, ποτὲ τοὺς Νόμους ὅσους ἡ Κυβέρνησις εἰσάγει ἐν τῇ Βουλῇ; Οὗτοι οὔτε ἀρχὴν, οὔτε τέλος ἔχουσιν, ἀλλ’ οὔτε μετὰ τῆς λογικῆς καὶ τῶν πραγμάτων εἰς σχέσιν τινα εὑρίσκονται· ἀλλ’ ἂν σπουδαίως ἐλάμβανες ὑπ’ ὄψιν τὰ τοιαῦτα τερατολογήματα, βεβαίως θὰ ἐσιώπας, καίτοι ὑπὸ τοῦ πειρασμοῦ τῆς κακῆς ὑποστηρίξεως καὶ τῶν κακῶν αὐτῶν τῆς Κυβερνήσεως πράξεων ἐλαμβάνεσο, καίτοι ἐν τῷ ἔρωτι τούτῳ θὰ ἠρνεῖσο ἴσως καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως Νόμων εἰς ἡμᾶς τοὺς συναδέλφους σου. Ἀλλὰ, κύριε ἐκ Πάλλης Βουλευτὰ, ἡμεῖς κατακρίνομεν τὰς κακὰς τῆς Κυβερνήσεως πράξεις, γινώσκοντες καλῶς, ὅτι μηδὲν πράττομεν, ἀντιτασσομένης καθ’ ἡμῶν τῆς πλειονότητος. Ἡμεῖς ὅμως, ἐκπληροῦντες καθῆκον ἱερὸν, ἐρωτῶμεν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑμᾶς ἰδίως τοὺς φίλους αὐτῆς, εἶναι ψεῦδος ὅτι ὁ λαὸς εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν ἐκ τῆς ἀχρηματίας κατάστασιν; Εἶναι ψεῦδος, ὅτι ὑπάρχει ἀχρηματία, ὅτι πάσχει τὸ ἐμπόριον; Εἶναι ψεῦδος, ὅτι καθ’ ἑκάστην ἔχομεν ἐκ τῶν Ἐπαρχιῶν εἰδήσεις, ὅτι ἐμπορικοὶ οἶκοι, οἵτινες εἰς ἐξαίρετον εὑρίσκοντο οἰκονομικῶς ἄλλοτε θέσιν, ἤδη ἀναγκάζονται νὰ σταματῶσι τὰς ἐργασίας των ἄλλοι, καὶ ἄλλοι νὰ καταπίπτωσιν; Εἶναι τέλος πάντων ψεῦδος, ὅτι ὁσημέραι αἱ φυλακαὶ πληροῦνται ἐξ ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, μὴ δυναμένων νὰ ἀποτίσωσι τὸ πρὸς αὐτὸ χρέος των, ἕνεκα μεγίστης ἀπορίας; Εἰς τὰς παραστάσεις ἡμῶν, εἰς τὰς καταγγελίας ἡμῶν κατὰ τῶν ἀνηκούστων πιέσεων, σεῖς ἀδιαφορεῖτε, ἡ δὲ Κυβέρνησις φράσσει τὰ ὦτα αὐτῆς, ὡς φράσσει αὐτὰ ὁ παῖς εἰς τὰς ἐπιτιμήσεις τοῦ πατρός. Ἡμεῖς καθῆκον ἔχομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, καθ’ ὅσον αὕτη προσπαθεῖ καὶ εἰλικρινῶς θέλει νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Τόπου καὶ νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ· ἔχομεν δ’ ἐπίσης καθῆκον ἱερώτερον παντὸς ἄλλου νὰ καταπολεμήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν αὐτὴν ἀνευρίσκωμεν παραβλάπτουσαν τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος. Μεταξὺ δ’ ἡμῶν καὶ ὑμῶν ὑπάρχει ὄντως διαφορὰ καὶ πεποιθήσεων ἀντίθεσις, ἀλλ’ ὑπάρχει καί τις, ὅστις θὰ δικάσῃ ἐντὸς ὀλίγου ἐπὶ τούτοις, καὶ οὗτος εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§25Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Δὲν ἐπεκαλέσθην τὸ σοφιστικὸν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον μοὶ ὑπέδειξεν ὁ κύριος συνάδελφος, καὶ δὲν ἐπεκαλέσθην αὐτὸ, διότι οὐδέποτε συνείθισα νὰ ἐπικαλῶμαι τὴν σοφιστείαν· τὴν σοφιστείαν ἀφίνω εἰς τοὺς ταπεινοὺς ἐκείνους καὶ μικροὺς δημοκόπους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι διὰ ψευδῶν ἐπιχειρημάτων νὰ διαφθείρωσι καὶ διαστρέφωσι τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ. Ἐγὼ συνείθισα νὰ καταγίνωμαι καὶ ἀποβλέπω πάντοτε εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ ἀληθοῦς καὶ αἰωνίου δικαίου, καὶ ἐξ αὐτοῦ νὰ ἀρύωμαι τὰ ἐπιχειρήματά μου· τὸ ἐπιχείρημα δὲ τὸ ὁποῖον ἔφερον, ἐκεῖ ἐβασίζετο. Δὲν ἐξύβρισα τὸν λαὸν, δὲν εἶπον, ὅτι δὲν αἰσθάνεται τὰ καθήκοντά του· τὸν λαὸν αὐτὸν ἐγὼ τὸν σέβομαι πλειότερον παντὸς ἄλλου καὶ πλειότερον παντὸς ἄλλου τὸν ἐκτιμῶ, διότι δὲν θέλω νὰ τὸν ἀπατήσω, καὶ διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸ θάῤῥος νὰ εἴπω, ὅτι ὁ Νόμος περὶ καθυστερούντων δὲν εἶναι ἄδικος, διότι ὁ λαὸς αἰσθάνεται ἴσα ἴσα, ὅτι πρέπει νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν τοῦ· τὸ μέγα μέρος τοῦ λαοῦ αἰσθάνεται, ὅτι πρέπει νὰ ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις του, καὶ ἐὰν ὑπάρχωσι μερικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀρέσκονται εἰς τοῦτο, ἡ πλειονοψηφία τοῦ λαοῦ θέλει, ὅπως οὗτοι ἀναγκάζωνται διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δίδει ὁ Νόμος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ ὑποδεικνύωμεν εἰς τὸν λαὸν μόνον τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ τῷ ὑποδεικνύωμεν καὶ τὰς ὑποχρεώσεις του· διότι ἐκεῖνος, ὅστις μόνον δικαιώματα ὑπομιμνήσκει καὶ οὐχὶ καὶ καθήκοντα, ἐκεῖνος δὲν εἶναι ἀληθὴς τοῦ λαοῦ Ἀντιπρόσωπος. Ἔχω δὲ καὶ ἐγὼ τὸ θάῤῥος νὰ παρουσιασθῶ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, ὅστις μὲ ἐξέλεξε, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ λαὸς ἐκεῖνος θὰ ἐκτιμήσῃ τὴν πορείαν μου, πορείαν Ἀντιπροσώπου, ζητοῦντος εἰλικρινῶς νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων καὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ, καὶ ὄχι νὰ τὸν ἀπατᾷ διὰ γλυκέων λόγων καὶ φράσεων.

§26ΤΖΑΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος....

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτην φορὰν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§28ΤΖΑΝΕΣ. Εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ τὸ θεωρεῖτε προσωπικὸν, ὁμιλήσατε.

§30ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συνάδελφος, κύριοι Βουλευταὶ, ὑποθέτει ἴσως, ὅτι μ’ ἐκλέγει Βουλευτὴν καὶ ἀντιπρόσωπόν της Ἐπαρχία τις, ἐν ᾗ περνοῦν ὅσα καὶ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ, ἐξ ἧς εἰσῆλθεν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ἐν ᾧ διδάσκει ὁποῖα ἔχει καθήκοντα δουλοπρεπῆ ὁ λαός. Ἀφίνω τῷ συναδέλφῳ τὰς γνώμας αὐτοῦ νὰ συζητήσῃ μετὰ τῶν ἐκλογέων του, ὅτε θὰ ἐπανακάμψῃ ὅθεν ἦλθεν· ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ μάθῃ ὁ κ. Μουσούρης, ὅτι εἶμαι ἀντιπρόσωπος τῆς νοημονεστέρας καὶ παλληκαρωτέρας Ἐπαρχίας τοῦ Κράτους· εἶμαι, ναὶ, Βουλευτὴς Καλαμῶν, ὅπου δὲν περνοῦν δημοκοπίαι, καὶ ὅτι οὐδέποτε ἐδημοκόπησα ἐν τῇ Βουλῇ, ἐν ᾗ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι κατὰ τρίτην αὐτῆς ἀπὸ τῆς πρώτης ἐκλογῆς μου Περίοδον. Ἐπικαλοῦμαι πάντας τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ εἴπωσιν ἂν δὲν λέγω τὴν ἀλήθειαν· ἀλλ’ ὅμως, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν δύναμαι νὰ κατανοήσω πῶς ὁ ἐκ Πάλλης ἀξιότιμος συνάδελφος δύναται νὰ παραδέχηται ταὐτοχρόνως τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ βλᾶκα, καὶ εὐγενῆ, καὶ φρόνιμον. Αὐτὸς πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσας εἶπε περὶ τοῦ λαοῦ, ὅτι πρέπει νὰ μάθῃ τὰ καθήκοντα αὐτοῦ· ἄρα ὁ λαὸς εἶναι βλὰξ καὶ ἄφρων, μὴ ἐπιμεληθεὶς καὶ δυνηθεὶς νὰ μάθῃ ὁποῖα ἔχει πρὸς τὴν Πολιτείαν καθήκοντα. Ὑπὸ μίαν τουλάχιστον περίπτωσιν δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος ὡς ἀμελοῦντα τὸ ἑαυτοῦ καθῆκον, ὑπ’ ἐκείνην, καθ’ ἣν φαίνεται λίαν ἀνεκτικὸς, πιεζόμενος ἐπὶ τοσοῦτον, καὶ ἔχων τὴν κακὴν τύχην ν’ ἀκούῃ ὅσα ὁ κ. Μουσούρης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τολμᾷ νὰ λέγῃ· Ὁ ἐκ Πάλλης Βουλευτὴς δὲν γνωρίζει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, οὐδ’ αὐτὸν τῆς Ἐπαρχίας αὐτοῦ, καὶ θὰ πράξῃ ἔργον ὠφελιμώτατον δι’ ἑαυτὸν, ἂν ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον περιέλθῃ αὐτὴν, ἵνα παύσῃ συκοφαντῶν τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος.

§31Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ μάλιστα ὅταν πρόκηται περὶ ἐπερωτήσεως Βουλευτῶν, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Τζάνες μὲ ἠνάγκασε νὰ παραβιάσω τὴν ἀπόφασίν μου ταύτην, διότι ὁσάκις κηρύσσεται ἀντιπολιτευόμενος, καὶ κηρύσσεται τοιοῦτος διὰ λόγους ὅλως προσωπικοὺς, λαμβάνει τὸν λόγον καὶ ἀπαγγέλλει ἐντεῦθεν τοὺς γνωστοὺς πανηγυρικοὺς, οἵτινες δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀπαγγέλλωνται παρ’ αὐτοῦ, καὶ ἐν τούτοις δυστυχῶς ποιεῖται μνείαν τῆς Ἐπαρχίας Καλαμῶν, ὡς πιεζομένης δῆθεν ὑπὸ τῆς νῦν πολιτικῆς, ἧς μέχρι τῆς χθὲς ὑπῆρξεν ὀπαδός· ὅταν ὅμως ᾖ συμπολιτευόμενος, ὄχι μόνον σιωπᾷ, ἀλλὰ καὶ σπεύδει νὰ πείσῃ τοὺς ἀντιφρονοῦντας, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς Πατρίδος ἀπαιτεῖ τοιαύτας θυσίας. Τοιαύτην τακτικὴν ἀκολουθῶν ὁ κ. Τζάνες, νομίζει ὅτι δύναται νὰ ἀποπλανήσῃ τὸν λαὸν τῆς Ἐπαρχίας Καλαμῶν, ὅστις κρίνει τοὺς δημοκοπικοὺς σκοποὺς τοῦ κ. Τζάνε. Ὁ κ. Τζάνες, ἀναφέρων πάντοτε τὴν Ἐπαρχίαν του ἀπὸ τοῦ βήματος, ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι οὐδέποτε ἐξελέχθη Βουλεττὴς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πολιτικῆς, ἣν ἀκολουθεῖ, καὶ τῆς ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ ἰσχύος του, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ συνδρομῇ καὶ ὑποστηρίξει τῶν ἰσχυρῶν, ὄπισθεν τῆς φιλίας τῶν ὁποίων πιστεύει, ὅτι εἶναι ὠχυρωμένος. Ὁ κ. Τζάνες πολιτευόμενος, ὡς οἱ Βλαχοδήμαρχοι, πολὺ ἀργὰ διέκρινε τὸ βλαβερὸν τῶν ψηφισθέντων Νόμων, καὶ τῆς ὁδοῦ, ἣν ἀκολουθεῖ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, καθόσον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐζήτησε καὶ ἔλαβεν ἠθικὴν συνδρομὴν παρ’ αὐτῆς. Ὁ κ. Τζάνες φρονεῖ ὅτι, ἐὰν ἐλαττωθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, θὰ ὠφεληθῶσιν οἱ συκοκτήμονες καὶ σταφιδοκτήμονες, χωρὶς νὰ ἐννοῇ, ὅτι ἡ ἀξία τῶν σύκων καὶ τῆς σταφίδος ἂν δὲν τιμηθῇ πλέον τῶν 25 λεπτῶν ἑκάστη ὀκᾶ αὐτῶν, δὲν συμφέρει εἰς τοὺς κτηματίας νὰ καλλιεργῶσι τὰ προϊόντα αὐτά· ἐπίσης δὲν ἐννοεῖ ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς νὰ ἀγοράζωσι σῦκα καὶ σταφιδοκαρπὸν μὲ 25 καὶ πλέον λεπτὰ ἑκάστην ὀκᾶν, ἀλλὰ φρονεῖ ὅτι, ὅταν ὁμιλῇ περὶ ἀέρων καὶ ὑδάτων, λύει τὸ ἀμφισβητούμενον ζήτημα. Μαθέτω ὁ κ. Τζάνες, ὅτι ἡ δημοκοπία δὲν θὰ τὸν ὠφελήσῃ, διότι ταύτην ἀποκρούει ἡ Ἐπαρχία Καλαμῶν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ φάγῃ ὁ κ. Τζάνες ῥάπισμα κατὰ μέτωπον, καὶ τότε θὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἡ Ἐπαρχία Καλαμῶν δὲν ἐμπαίζεται, καὶ ὅτι τοσοῦτον σφάλλει εἰς τὰς κρίσεις του, ὅσον δὲν σφάλλει ἓν μικρὸν παιδίον. Ὁ κ. Τζάνες, ὅταν ἦναι φίλος τῆς Κυβερνήσεως, λέγει τοῖς πᾶσιν, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ Ἔθνους εἶναι τοιαύτη, καὶ δὲν δύναται τοῦτο νὰ συντηρηθῇ ἄνευ φόρων· ὅταν ὅμως ἦναι ἀντιπολιτευόμενος ἰσχυρίζεται, ὅτι οἱ φόροι εἶναι βαρύτατοι καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσι. Παρεπονέθη δυστυχῶς ὁ κ. Τζάνες, ὅτι ἀπηνῶς καταδιώκονται παρὰ τῶν Δημοσίων Εἰσπρακτόρων οἱ φίλοι του ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ. Ἀλλὰ δὲν εἶπεν ἡμῖν ὁ κ. Τζάνες ὁποίων ἐτῶν εἰσὶν οἱ ὀφειλέται οὗτοι; ὀφείλουσι κατὰ τὰ 1878, 1879, 1880, 1881, 1882–1883, καὶ ὀφείλουσιν οἱ φίλοι τῆς πολιτικῆς, ἣν ἤδη ἐπαινεῖ. Ἡ Ἐπαρχία Καλαμῶν, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι φιλόνομος καὶ εὐχαρίστως πληρώνει τοὺς νενομισμένους φόρους αὑτῆς, ἐκτὸς ἐκείνων, οἵτινες ἀκολουθοῦσι τὴν πολιτικὴν πορείαν τοῦ κ. Τζάνε.

§32ΤΖΑΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀπαντῶ εἰς τὸν ἐκ Καλαμῶν Βουλευτὴν καὶ ἐμὸν συνάδελφον, εἰπόντα ἀπὸ τοῦ βήματος ὅσα ἀπ’ αὐτοῦ δὲν λέγονται σπουδαίως. Ἀφίνω μάλιστα, κ. Πρόεδρε, τὸν κ. Τρικούπην νὰ αἰσθανθῇ πᾶσαν τὴν εὐχαρίστησιν, προσγινομένην ἐκ τῆς τοιαύτης τοῦ φίλου του ἀγορεύσεως, δι’ ἣν διαβλέπω ἐπὶ τῶν χειλέων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ μειδίαμα πλάνον. Ἀλλ’ ἐν τούτοις, κ. Πρόεδρε, καὶ περιττὸν θεωρῶ ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ἐξετάσεως τῶν μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου λογαριασμῶν, οὓς πολὺ προσεχῶς ἡ Ἐπαρχία Καλαμῶν θὰ θέση ὑπὸ αὐστηρὰν ἔρευναν, ἀφοῦ μάλιστα μάθῃ ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἐντίμου ἀντιπροσώπου αὐτῆς, ὅτι εἶναι ἐπιδεκτικὴ εἰς ἐκμετάλλευσιν καὶ ἀξία τῆς τύχης νὰ ὑφίσταται βάρη, καὶ ἐνῷ ὅσα ἐγὼ ὑπὲρ τῆς Ἐπαρχίας προτείνω καὶ ὑποστηρίζω ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ εἶναι ἄνεμος καὶ ὕδατα. Ἐὰν δὲ ὑπὲρ τῆς Ἐπαρχίας Καλαμῶν ἐπρότεινα καὶ ὑπεστήριξά τινας κατ’ ἰδίαν παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ, ὅστις μάλιστα γιγνώσκει καὶ ἄλλην τινὰ πρότασίν μου, περὶ ἧς σιγῶ, ἵνα μὴ ἐκληφθῶ περιφίλαυτος, ὁ κ. Τρικούπης ἂς μὲ διαψεύσῃ.

§33ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§34ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι ἡ Βουλὴ καταναλίσκεται εἰς τοιαύτας συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι φέρουσιν εἰς ἀντεγκλήσεις καὶ προσωπικὰ ζητήματα, τοιουτοτρόπως δὲ μεταβάλομεν τὸ Βῆμα τῆς Βουλῆς εἰς Βῆμα ὕβρεων. Πάντες οἱ Ἕλληνες εἶναι δημοκρατικοὶ καὶ ἐγὼ πρῶτος, ἀλλὰ χρηστοὶ δημοκρατικοὶ εἶναι μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σέβονται τοὺς Νόμους τῆς Πατρίδος των.

§35ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ὁ φίλος μου Ρόκος δύναται νὰ καταπραΰνῃ ὀλίγον τὴν θλῖψίν του, διότι ὁ ἄδολος δημοκρατικὸς φίλος του δὲν ἔπαυσεν ὢν τοιοῦτος, φρονεῖ μάλιστα ὅτι οὐδέποτε ὑπηρέτησε πλειότερον τὰς δημοκρατικὰς ἀρχὰς ἢ πράττων ὅπως ἤδη ἔπραξεν. Ἡ Δημοκρατία δὲν συνίσταται εἰς τὴν ἀδιάκοπον ἐπίκλησιν τοῦ ὀνόματός της. Ὁ φίλος Ρόκκος δὲν λησμονεῖ βεβαίως ὅτι κατὰ τὸν Montesuquie πρώτη βάσις τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἡ ἀρετή, καὶ ὅτι τότε μόνον ἡ Δημοκρατία δύναται νὰ ἱδρυθῇ καὶ νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ φέρῃ, ὅταν οἱ πολῖται κατασταθῶσιν ἐνάρετοι. Διὰ τοῦτο φρονῶ καὶ ἐφρόνουν πάντοτε, ὅτι εἰς τοῦτο δέον νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν των οἱ ἀληθῶς ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας ἐργαζόμενοι, καὶ διὰ τοῦτο, καὶ εἰς τὴν ἐφημερίδα τὴν ὁποίαν ἐξέδιδον, οὐ μόνον τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ ἀνέφερον, ἀλλὰ καὶ τὰ καθήκοντα. Ἐνόσῳ δὲν ὑπάρχουσι δημοκρατικὰ κόμματα καὶ ἐνόσῳ δὲν εἰσχωρήσει εἰς τὸ Ἔθνος ἡ ἰδέα τῆς Δημοκρατίας, πρέπει νὰ ἐργαζώμεθα πάντες ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ καθεστῶτος Πολιτεύματος, ὑπὲρ τῆς προόδου τῆς Πατρίδος μας. Συνεπῶς πρὸς τὰς ἀρχὰς ταύτας, ἃς πάντοτε ἐπρέσβευσα καὶ ἃς διὰ τῶν ἐφημερίδων, τὰς ὁποίας ἐξέδιδον, ἐκήρυξα, καὶ ὧν ἕνεκα μὲ ἀπεκάλει αὐτὸς ὁ φίλος μου Ρόκκος republicain opportuniste. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, φίλε Ρόκκε;

§36ΧΟΪΔΑΣ. Μάλιστα, Συνεπῶς λέγω πρὸς τὰς ἀρχὰς ταύτας ἐθεώρουν καὶ θεωρῶ ὅτι τότε μόνον δύναται νὰ ἱδρυθῇ παρ’ ἡμῖν Δημοκρατία, τότε μόνον δύναται νὰ ὑπάρξῃ παρ’ ἡμῖν τὸ ἱερὸν αὐτὸ Πολίτευμα, τὸ τὴν Ἑλλάδα ἀναδεῖξαν μεγάλην καὶ ἔνδοξον, ὅταν οἱ πολῖται γινώσκωσι μὲν τὰ δικαιώματά των, ἀλλ’ αἰσθάνονται καὶ τὰ καθήκοντά των, ὅταν ἐπικρατήσωσιν ἀρχαί, ὅταν παύσῃ ἡ πάλη τῶν προσώπων καὶ διαδεχθῇ ταύτην ἡ ἁγνὴ πάλη τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν ἰδεῶν. Ὅπως γίνῃ τοῦτο, πρέπει νὰ ἐργασθῶσι πάντες ὑπὲρ τῆς ὑπάρξεως Κυβερνήσεως μονίμου, καταγινομένης ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ ὑφεστῶτος Πολιτεύματος διὰ τὴν ὕπαρξιν, τὴν πρόοδον καὶ τὴν εὐημερίαν τῆς Πατρίδος. Ἐκ τοιούτων ἀρχῶν ὁρμώμενος, ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ ὑποστηρίξω τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Ποῖοι δὲ λόγοι μὲ ἔκαμον νὰ νομίζω, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι ἡ καλλιτέρα, θὰ ἐκθέσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ οὐδεὶς θὰ μὲ κατακρίνῃ, διότι ὢν δημοκρατικὸς ἐτάχθην μετὰ μιᾶς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ ἀρχαὶ δημοκρατικαί, κόμματα δημοκρατικὰ δὲν ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν, καὶ ἀφοῦ ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἀρχῶν τούτων εἰσέτι δὲν ἐσχηματίσθη καὶ δὲν διεδόθη. Τότε κατ’ ἐμὲ θὰ ὑπάρξῃ Δημοκρατία, ὅταν ἀναπτυχθῶσιν οἱ πολῖται, ἀλλὰ πρὸ πάντων πρέπει ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι λειτουργεῖ καλῶς τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα· διότι, ἂν ἀποδειχθῇ τὸ ἐναντίον, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ᾖναι νὰ ἔλθῃ ἡ ἀπόλυτος Μοναρχία, καὶ οἱ θέλοντες τὴν Δημοκρατίαν καὶ ἀγαπῶντες τὴν ἐλευθερίαν πρέπει νὰ συντελέσωσιν, ὅπως λειτουργήσῃ τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα. Ἂν τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα λειτουργήσῃ καλῶς καὶ καταδειχθῇ ὅτι οἱ πολῖται ποιοῦνται τὴν προσήκουσαν χρῆσιν τῆς ἐλευθερίας τὴν ὁποίαν ἔχουσι, θὰ εἰπῇ ὅτι εἶναι ἄξιοι κρείττονος τύχης καὶ μείζονος ἐλευθερίας· ὁ τύπος Μοναρχίας τότε δὲν θὰ χρησιμεύσῃ πλέον καὶ δύναται νὰ καταπέσῃ. Ἰδοὺ ὁ λόγος, δι’ ὃν φρονῶ ὅτι ὑπηρετῶ πλειότερον παντὸς ἄλλου τὰς δημοκρατικὰς ἀρχάς, ἐργαζόμενος ὅπως λειτουργήσῃ καλῶς τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα. Ἐὰν ὑποστηρίζω τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, οὐδεὶς δύναται νὰ μὲ μεμφθῇ ὅτι δὲν τηρῶ τὰς ἀρχάς μου, ἐν ὅσῳ δὲν ἀναφανῶσι παρ’ ἡμῖν κόμματα δημοκρατικά. Αὐτοὶ οἱ λόγοι μὲ ἔκαμαν νὰ ταχθῶ μὲ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, αἱ δὲ ἀρχαί, ἃς ἐξέθηκα, εἶναι σύμφωνοι μὲ τὸ πρόγραμμά μου, διότι εἶπον ὅτι καθῆκον ἔχομεν ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι νὰ διδάσκωμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἀλήθειαν, νὰ καταστήσωμεν αὐτὸν τοιοῦτον, ὥστε καὶ τὰ καθήκοντά του καὶ τὰ δικαιώματά του νὰ αἰσθάνηται, διότι τότε μόνον θὰ καταστῇ ἄξιος τῆς Δημοκρατίας, καθὼς καὶ ὅταν δὲν ἀποβλέπῃ εἰς πρόσωπα, ἀλλ’ εἰς ἀρχάς, τότε μόνον δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἤγγικεν ἡ ὥρα ὅπως ἱδρύσῃ τὴν Δημοκρατίαν.

§37ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§38ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐζήτησα καὶ ἐγὼ τὸν λόγον εἰς τὴν ἔξαψιν ἐκείνην τῆς κοινοβουλευτικῆς συζητήσεως, διότι πραγματικῶς εἶχον κἄτι τι νὰ εἴπω. Αὐτὸ δὲ, ἐπειδὴ εἶναι μία ἀναλλοίωτος ἀλήθεια, δύναται καὶ ἤδη ἐπικαίρως νὰ λεχθῇ, ἂν καὶ παρῆλθεν ἀρκετὸς καιρὸς, ἀφ’ ὅτου ἐζήτησα τὸν λόγον, καθόσον ἡ τοῦ λόγου μου ἀφορμὴ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἀψικαρδίαν, ἀλλ’ εἶναι αἰωνία ἀλήθεια, ἡ ὁποία διὰ τοῦ χρόνου ἀντὶ ν’ ἀμαυροῦται, ἀναλάμπει περισσότερον, διὰ τοῦτο ἐκράτησα τὸ ἐν ἐμοὶ πῦρ, πεπεισμένος ὅτι πάντοτε ἔχω καιρὸν διὰ νὰ ἔλθω καὶ τὸ μεταβάλω ἐνώπιόν σας εἰς λαμπάδα καταυγάζουσαν τὸ περὶ οὗ ἐζήτησα τὸν λόγον θέμα. Ἐπρόκειτο περί τινος μομφῆς κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὡς ἀξιοῦντος πάντοτε δικαιώματα νὰ χαίρηται, καθήκοντα δὲ ἢ οὐδὲν ἢ ἐλάχιστα νὰ ἐκπληροῖ, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τούτου προσεκομίζετο ὁ Νόμος τῶν καθυστερούντων καὶ ὁ Νόμος ὁ στρατολογικὸς, καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς δύω Νόμους, οἱ ὁποῖοι εἰς τέλος προκαλοῦν τὸν λαὸν, εἰς αὐτοὺς τοὺς δύω Νόμους φαίνεται ὁ λαὸς ἢ ἀδρανὴς ἢ εἰς τὴν βίαν ὑπείκων. Περὶ τῶν δύω λοιπὸν ἐκείνων Νόμων, οἵτινες εἶναι οἱ γνώμονες τοῦ ἀπροθύμου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζουν οὐ μόνον τὸν ἐλεύθερον λαὸν, ἀλλὰ πάντα δοῦλον ἀκόμη, ἔρχομαι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Διὰ τὴν ἐκτίμησιν αὐτῶν τῶν Νόμων ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Νόμου περὶ στρατολογικῶν ὑποχρεώσεων, διότι κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ περὶ καθυστερούντων δὲν μετέσχον τῆς συζητήσεως, καθόσον δὲν ἐνόμισα τότε, ὅτι ἠδυνάμην νὰ παρίσταμαι εὐσχήμως εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ εἶχον ἀποστῆ τῶν συνεδριάσεων, διότι μοὶ ἐφάνη ἡ τοιαύτη ἀποχὴ προτιμοτέρα, ἀφοῦ οὐδὲν ἐπωφελῶς δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἀποφασίζωμεν, ὡς καὶ πάντοτε μέχρι σήμερον, καὶ πλησιάζει ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ ἀποσυρθῶμεν καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ δείξωμεν οὔτε τὴν ἐλαχίστην βελτίωσιν τῶν κοινῶν πραγμάτων, διότι πάντοτε ἓν τυπικὸν ἀκολουθοῦμεν, ἕνα συνειρμὸν, κάμνομεν δηλαδὴ πρᾶξιν, ἡ ὁποία εἶναι μηχανικὴ, καὶ δι’ ἀτμοῦ δύναται νὰ γίνῃ. Ὑπάρχει ἡ πλειοψηφία, ἡ ὁποία, κουρδιζομένη, ἐνεργεῖ ὡς ἡ διὰ τοῦ ἀτμοῦ μηχανὴ, ἥτις ἐκβάλλει ὅ,τι δήποτε τερατούργημα, καὶ ἑπομένως ἡ παρουσία τῶν ἄλλων εἶναι περιττή. Εἰς τὸν Νόμον λοιπὸν τῶν καθυστερούντων δὲν ἤμην, ἤμην ὅμως εἰς τὸν Νόμον τὸν στρατιωτικὸν Ποινικὸν, οὕτως εἰπεῖν, τὸν Νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου τιμωροῦνται οἱ μὴ προσερχόμενοι μετὰ πολλῆς προθυμίας εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών των. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τῆς ἐκτιμήσεως ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶπον τινὲς τῶν προλαλησάντων, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει νὰ ἀπολαμβάνῃ δικαιώματα καὶ νὰ μὴ ὑπάγηται εἰς ὑποχρεώσεις. Λοιπὸν, κύριοι, ὅταν ἐψηφίζετο ὁ Ποινικὸς στρατιωτικὸς Νόμος, εἶπον ὅτι αὐτὴ ἡ εἰσαγωγὴ τοιούτου Νόμου θὰ προσβάλῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, διότι τὸν χαρακτηρίζει ὡς ἀφιλοπάτριδα, δειλὸν καὶ ἀποφεύγοντα πᾶσαν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, καὶ μεταβάλλει τὴν Ἑλλάδα εἰς μίαν συνοικίαν Ἑβραϊκήν· διότι, ὅταν τις ἀλλότριος τῶν ἐν τῷ Κράτει ἡμῶν συμβαινόντων διέλθῃ τὴν σχετικὴν Νομοθεσίαν καὶ συναντήσῃ αὐτὸν τὸν Νόμον, αὐτὸ θὰ εἰπῇ· διότι ὁ Νόμος λέγει, ὅστις δὲν προσέλθῃ τὴν πρώτην Ἰουλίου, ὑπηρετεῖ τρεῖς μῆνας περισσότερον, ὅστις δὲν προσέλθῃ τὸν Αὔγουστον, ὑπηρετεῖ ἓξ μῆνας· λοιπὸν διὰ τῆς μάστιγος οἱ Ἕλληνες εἰσάγονται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ; Καὶ δὲν εἶναι λοιπὸν οἱ Ἕλληνες ἐν συνειδήσει τοῦ καθήκοντος αὐτῶν, ὅτι διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἐλεύθερον Κράτος, πρέπει νὰ στρατεύωνται, καὶ δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Συντάγματι τὸ περὶ ἐθνοφυλακῆς; Τί λοιπὸν συμβαίνει καὶ ζητεῖτε ποινὰς διὰ τὸν μὴ στρατευόμενον Ἕλληνα; Τὸ τοιοῦτον ἀπρόθυμον σημαίνει ὅτι δὲν ἔχει πλέον ἐμπιστοσύνην, εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐμπιστοσύνης, ἡ ὁποία τὸν κάμει ἀδρανῆ καὶ εἰς τὴν καταβολὴν τῶν φόρων καὶ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας ὑποχρεώσεις· διότι ἐδοκίμασε πρὸ πολλοῦ, ὅτι καὶ ἡ νομοθεσία δὲν εἶναι ὀρθὴ καὶ ἡ ἐκτέλεσις αὐτῆς γίνεται κακῶς. Θεσπίζονται Νόμοι φορολογικοὶ, οἱ ὁποῖοι νομίζονται ἐνταῦθα ὅτι εἶναι τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς εὐφυΐας, καὶ ἐν τούτοις μετὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν τροποποίησιν αὐτῶν, διότι φθάνουν εἰς τὰ ἐναντία ἀποτελέσματα παρ’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προσδοκῶνται, καὶ τοῦτο χθὲς τὸ εἶπεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὸν περὶ πνευματωδῶν ποτῶν Νόμον ἐπιφυλάσσεται ἡ Κυβέρνησις νὰ τροποποιήσῃ. Ἐὰν ἔχῃ πεποίθησιν λοιπὸν εἰς τὴν νομοθετικήν της ἱκανότητα, διατί ἐκεῖνον τὸν Νόμον περὶ πνευματωδῶν ποτῶν, τὸν ὁποῖον μετὰ τόσας συζητήσεις καὶ μετὰ τόσην ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὑποστήριξιν ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἤλπιζεν ἡ Κυβέρνησις τὴν σωτηρίαν, διατί ἔρχεται καὶ τὸν μεταβάλλει; Τί σημαίνει τοῦτο; ὅτι ἔσφαλεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐψηφίσθη τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ, κακὸς Νόμος. Πῶς λοιπὸν θέλετε νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην ὁ λαὸς εἰς τὰ ἔργα σας καὶ νὰ προσφέρῃ τὸ χρῆμά του, ἐνῷ εἰξεύρει ὅτι, ἂν δὲν φανῇ πρόθυμος, οὐδὲν βλάπτει, ἀπ’ ἐναντίας ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ἀλλοίωσις τοῦ Νόμου, καὶ θὰ ὠφεληθῇ; Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὰ στρατιωτικὰ, δὲν ἔχει πεποίθησιν ὁ Ἕλλην, διότι τὸν λαμβάνετε νὰ τὸν ἐξασκήσητε καὶ τὸν καταστήσητε χρήσιμον εἰς τὴν Πατρίδα καὶ σεῖς τὸν μεταβάλλετε εἰς ὑπηρέτην, καὶ δὲν φείδεσθε οὔτε περὶ τῆς ὑγείας, οὔτε περὶ τῆς τροφῆς αὐτοῦ μεριμνᾶτε. Ὅταν λοιπὸν εἰξεύρῃ ὁ Ἕλλην ὅτι ὁ στρατὸς δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ ἦναι, καὶ ὁ φορολογικὸς νόμος δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ ἦναι, προσθέσατε δὲ ὅτι δὲν ἔχει καὶ πεποίθησιν εἰς τὴν καλὴν χρῆσιν τοῦ χρήματος, πῶς τὸν θέλετε πρόθυμον; Ὅλαι αἱ οἰκονομικαὶ θεωρίαι, αἵτινες ἐψηφίσθησαν ἐνταῦθα, ὅλαι ἀπεδείχθησαν ἐσφαλμέναι. Ποσάκις ὑπεσχέθημεν τὸ ἰσοζύγιον καὶ πάντοτε ἀπετύχομεν; Πόσας ἄλλας ὑποσχέσεις ἐδώσαμεν περὶ εὐημερίας αὐτοῦ, καὶ πᾶσαι ἐναυάγησαν! Λέγετε ὅτι ἔχει καθήκοντα, ἀλλὰ ἔχει καὶ δικαιώματα, καὶ ἂν θέλετε νὰ ἐκπληρώσῃ καθήκοντα, δώσατέ του νὰ ἀπολαύσῃ δικαιώματα. Ποίαν ἀπολαμβάνει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκ τοιαύτης φορολογίας ὠφέλειαν, εὐημερίαν; ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἂν ὑπάρχῃ, ὑπάρχει ὡς αὐτομάτως ζῶν καὶ ἐκ καλῆς ἕξεως, σωζόμενος ἐκ τῶν προηγουμένων παραδόσεών του’ ἅμα μετ’ ὀλίγα ἔτη ἀπολεσθῇ αὐτὸ τὸ ἔνστικτον πρὸς τὸ ἀγαθὸν, δὲν θὰ ἔχετε τίποτε πλέον ἐν Ἑλλάδι. Ποῖα εἶναι τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ; ἓν μόνον ἀπαιτεῖ ὁ λαὸς, τὴν εὐνομίαν· πληρόνει τοὺς φόρους, στρατεύεται, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἔχει ἀσφάλειαν τῆς τιμῆς, τῆς ζωῆς του, τῆς περιουσίας του. Εἰς τὰ Δικαστήρια ναυαγεῖ, εἰς τὴν διοίκησιν ναυαγεῖ, εἰς τὴν περὶ τῶν ἑαυτοῦ πρόβλεψιν ἐπίσης· διότι ἀποσπάσματα διατρέχουν καὶ τὰ πλέον ἀπόκεντρα Χωρία τῆς Ἐπικρατείας καὶ καταδυναστεύουν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ παραγάγῃ τὸν φόρον του. Ποσάκις δὲν ἠκούσαμεν ἐκ τοῦ Βήματος τούτου καταγγελλόμενα γεγονότα, τὰ ὁποῖα πείθουν, ὅτι αὐτὰ τὰ ὄργανα τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως εἶναι ἅρπαγες, καὶ προκαλοῦνται ἐξ αὐτῶν σκηναὶ φονικαί; Λοιπὸν ὅταν φονικαὶ σκηναὶ προκαλῶνται ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντεταλμένοι τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, δὲν μένει ἄλλο, παρὰ νὰ προσέλθητε εἰς τὴν λαιμητόμον αὐτοπροαιρέτως διὰ νὰ ἀπαλλαγῆτε τοῦ ζῆν, διότι ἡ περαιτέρω ζωὴ ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις εἶναι χειροτέρα τοῦ θανάτου. Ὅταν λοιπὸν ποιοῦμεν λόγον περὶ τῶν καθηκόντων τοῦ λαοῦ, ὀφείλομεν νὰ παρατηρήσωμεν καὶ τὴν ἄλλην τῆς πλάστιγγος θέσιν· ἔχει δικαιώματα; ἔχει, ἀλλ’ οὐδόλως τις δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὅτι ἀπολαμβάνει δικαιώματα ὁ ἑλληνικὸς λαός. Ὅταν, κύριοι, ὁ Ἕλλην θέλῃ νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου του καὶ προσέρχεται εἰς τὸν οἰκονομικὸν Ἔφορον καὶ ἐρωτᾷ περὶ τοῦ φόρου, διότι ὁ εἰσπράκτωρ ἢ ἄλλο ὄργανον τὸν πιέζει, τί ἀπαντᾷ ἀπὸ τὸν Ἔφορον; ἀπαντᾷ τι παραμυθητικόν; ἀπαντᾷ τι ἑρμηνευτικόν; τί, τὸ ὁποῖον νὰ τὸν ἐξαγάγῃ ἀπὸ τὴν ἀμηχανίαν; ὄχι· ἀλλά, ἔχεις κανένα Βουλευτήν; Ἔχομεν λοιπὸν εὐνομίαν; Ἔχομεν ἰσονομίαν; Ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ Νόμου· ἐν τούτοις τὸ ἥμισυ τῶν Ἑλλήνων εἶναι δοῦλοι, διότι εἶναι ἀντιπολιτευόμενοι· δὲν ὑπάρχει ἰσονομία, καὶ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἰσονομία, δὲν ὑπάρχει εὐνομία. Ὅταν πηγαίνετε εἰς τὸν πταισματοδίκην διὰ μίαν μικρὰν ζημίαν, ἥτις ἐγένετο εἰς ἕνα γείτονα ὑπό τινος κτήνους ὑμῶν, ὁ πταισματοδίκης ἂν δὲν τοῦ δίδετε σημείωσιν εἰς ποῖον ἀνήκετε, σᾶς καταδικάζει· ἂν ἔχετε σημείωσιν ὑπουργικοῦ Βουλευτοῦ, σᾶς ἀθωώνει. Αὐτὸς εἶναι ὁ καθημερινὸς βίος τῆς Ἑλλάδος, Δικαιοσύνην δὲν ἔχετε. Ἀλλὰ μήπως ἔχετε Ἐκκλησίαν; Μήπως ἔχετε σχολεῖα; οἱ διδάσκαλοι πυροβολοῦνται μὲ τοὺς μαθητὰς, οἱ ἱερεῖς χαρτοπαίζουν καὶ τοὺς πηγαίνουν εἰς τὸ κρατητήριον τῆς ἀστυνομίας. Τί λοιπὸν ἔχετε; Βλέπετε λοιπὸν μίαν Πολιτείαν πανταχόθεν καταῤῥέουσαν, τίποτε ὑγιὲς, τίποτε εὐθὺ, τίποτε ὀρθὸν, καὶ ἔπειτα λέγετε: αὐτὸς ὁ ἀγνώμων λαὸς δὲν ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντά του. Ἕν καθῆκον ἔχει μόνον εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασαν τὰ πράγματα, ἀλλὰ τὸ καθῆκον αὐτὸ δυστυχῶς δὲν εἶναι εἰς θέσιν εἰσέτι νὰ τὸ ἀντιληφθῇ, τὴν δύναμίν του εἶναι, καθὼς ἔλεγέ τις ὅμοιος πρὸς λέοντα δεδεμένον εἰσέτι μὲ ἱστὸν ἀράχνης, ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐγερθῇ. Τοιοῦτος εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ δὲν ἐννοεῖ τὸ δικαίωμά του ἀκόμη, ὅτι ἂν μόνον τὴν χαίτην του ἀνατινάξῃ, εἶναι πραγματικῶς ἐλεύθερος, καὶ διὰ τοῦτο οἱ ἐν τοῖς πράγμασι πάντοτε ἀρνοῦνται ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν παροχὴν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος, ἀρνούμενοι τὴν Ἐθνοφυλακήν· διότι ἡ Ἐθνοφυλακὴ εἶναι ὁ αὐθέντης μὲ τὸ ῥόπαλον εἰς τὸ χέρι, ἀλλ’ οἱ ὑπηρέται Ὑπουργοί του τῷ λέγουν: δὲν σὲ θέλομεν, ὅταν σὺ μᾶς ἐπιβλέπῃς ἔνοπλον, σὲ θέλομεν ἄοπλον. Λοιπὸν ὅταν συστήσητε καὶ Ἐθνοφυλακὴν, τότε θέλουσι τρέμει οἱ ἐν τοῖς πράγμασι καὶ θέλουσι τῷ ὄντι φροντίζει ὑπὲρ τοῦ λαοῦ· ἀλλὰ δὲν συμφέρει εἰς τοὺς δούλους, τοὺς μὴ θέλοντας νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ θέλημα τοῦ κυρίου των, νὰ ἔχωσι τὸν κύριον ἔνοπλον. Ὅταν συνεζητεῖτο ὁ Νόμος περὶ καθυστερούντων, ποσάκις, κύριοι, δὲν ἐγένοντο πανταχόθεν παρατηρήσεις, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸς ὁ νόμος αὐτὸς, καὶ ἐν τούτοις οὐδεμία ἐδόθη προσοχή· δι’ αὐτοῦ τοῦ Νόμου πάντες οἱ Ἕλληνες θὰ ἐγκλεισθοῦν εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ παραπονοῦνται κατὰ τοῦ λαοῦ, τοῦ τοιαῦτα ὑφισταμένου δεινὰ, ὅτι δὲν ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντά του. Ἀλλὰ ποῖοι παραπονοῦνται, ὁ προαγορεύσας; Ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν ἔχει τὸν Νόμον περὶ καθυστερούντων· τί φόρους ἔχετε ἐκεῖ; εἰσαγωγὴν καὶ ἐξαγωγήν.

§39ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἰσχύει ὁ Νόμος.

§40ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀλλὰ δὲν παρεπονέθη κανεὶς Ἑπτανήσιος χωρικὸς, ὅτι τοῦ ἐσκότωσαν τὸν πετεινόν.

§41ΦΛΩΡΙΑΣ. Καθ’ ἡμέραν συμβαίνουν αὐτά· ἕν χωρίον ὁλόκληρον ἐδάρη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ Νόμου περὶ καθυστερούντων.

§42ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Λοιπὸν ἠγνόουν οἱ χωρικοὶ τὰ καθήκοντά των; ὄχι· ἀλλ’ ἦτο τοιαύτη ἡ ἐξάσκησις τοῦ δικαιώματος τῶν εἰσπρακτόρων, ὥστε προεκάλεσε τὴν τοιαύτην ἐξέγερσιν τῶν ἀνθρώπων. Λοιπὸν λέγω καὶ σήμερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀκαταπαύστως ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καλὸν ἔργον ἤθελε πράξει ἡ Βουλὴ νὰ ἀπασχοληθῇ περὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ Ἔθνους καὶ περὶ τῆς εὐνομίας αὐτοῦ, παρὰ νὰ σπεύδῃ νὰ ψηφίζῃ τὴν φορολογίαν ἐκείνην, ἥτις καθ’ ἡμέραν μεταβάλλεται, καὶ Προϋπολογισμοὺς, οἵτινες εἰς οὐδεμίαν βελτίωσιν συντελοῦν, παρὰ μόνον εἰς μίαν δεσποτείαν, ἥτις δυστυχῶς μετέβαλε τὸ Ἔθνος εἰς δοῦλον· διότι διὰ τῶν ῥουσφετίων ὑποδουλοῦται ἡ Βουλή, καὶ ὑποδουλωμένης τῆς Βουλῆς, ἔχετε ὄπισθεν αὐτῆς δοῦλον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§43ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ γνώμην περὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ τίνα δὲν γνωρίζω· ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν ζητημάτων...

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐχὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας· περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως θὰ ὁμιλήσητε.

§45ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀλλὰ θὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προτίμησιν τῶν προτάσεων τῶν γενομένων παρὰ τῶν Βουλευτῶν· θὰ εἴπω τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ἐκ τοῦ περὶ εἰσπράξεως Νόμου, ἐκ τοῦ Νόμου περὶ πνευματωδῶν ποτῶν, ἐπίσης περὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Ἐκφράζω ἀπὸ τοῦδε τὴν γνώμην μου ὅτι εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόσασα τοὺς Νόμους αὐτοὺς γνωρίζει ποῦ ἔσφαλον, καὶ ὀφείλει νὰ μᾶς ὑποδείξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ποῦ εἶναι ἐλαττωματικὸς ὁ Νόμος περὶ πνευματωδῶν ποτῶν. Ἂν ἴδωμεν ὅτι συμπίπτουν αἱ γνῶμαι ἡμῶν, ἐγὼ βεβαίως δὲν θὰ φέρω ἀντίῤῥησιν, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ μᾶς δηλώσῃ ποῦ νομίζει, ὅτι ἔσφαλον οἱ ὑπάρχοντες Νόμοι, νὰ μᾶς εἴπῃ ποῦ ἔσφαλεν ὁ Νόμος περὶ εἰσπράξεων. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι πάμπτωχοι ἄνθρωποι, καταδικαζόμενοι εἰς πρόστιμον ἢ ὀλιγοήμερον φυλάκισιν διὰ 30 ἢ 50 δραχμὰς ἔξοδα, μένουν εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ δύω μῆνας, μόνον καὶ μόνον διότι δὲν ἔχουσι πρόχειρον τὸ ποσὸν ἢ δὲν δύνανται ὡς ἀκτήμονες νὰ πληρώσωσι. Τοιαύτη εἶναι ἡ διάταξις τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεων. Καὶ ὄχι μόνον κρατοῦνται ἐπὶ μῆνας εἰς τὰς φυλακὰς, ἀλλὰ καὶ δὲν τοῖς χορηγεῖται τροφὴ, πολλοὶ δὲ ἂν δὲν συνεισέφερον ἄλλοι φυλακισμένοι θ’ ἀπέθνησκον τῆς πείνης. Αὐταὶ αἱ διατάξεις εἶναι δρακόντειοι, ἀπάνθρωποι. Ἂς μᾶς εἴπῃ λοιπὸν τὴν γνώμην της ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἐφαρμόζει καὶ ἐκτελεῖ τοὺς Νόμους τούτους, καὶ τότε ἐνδέχεται νὰ συμφωνήσωμεν· ἂν ὅμως δὲν ἔχῃ γνώμην, τότε θὰ ὁμιλήσωμεν ἡμεῖς.

§46ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀπαντᾷ τίποτε ἡ Κυβέρνησις, κ. Πρόεδρε;

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐρωτῶ τί θὰ εἴπῃ τις· ὅστις θέλει ἂς λάβῃ τὸν λόγον.

§48ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐνόμιζον, ὅτι κυβερνώμεθα Συνταγματικῶς, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, καὶ μάλιστα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἤθελεν ἀνέλθει τοὐλάχιστον νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος, περὶ ζητήματος ζωτικωτάτου, περὶ τοῦ ὁποίου ἐνδιαφέρονται ἀμφότεραι αἱ μερίδες. Σᾶς ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἤκουσα τὰ πλεῖστα παράπονα περὶ τῶν Νόμων αὐτῶν, κυρίως ἀπὸ τὴν μερίδα ταύτην· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δι’ ἓν καὶ μόνον ἐνδιαφέρεται, νὰ κατέχῃ τὴν Ἐξουσίαν, τὸ χαρτοφυλάκιον, αὐτὸ τὸ ὁποῖον κατήντησε ῥάκος εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς· αὐτὸ θέλει νὰ συγκρατήσῃ πάσῃ δυνάμει, τῇ εἶναι δὲ ἀδιάφορον ἂν καταστρέφηται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ἂν ἀποθνήσκουν εἰς τὰς φυλακὰς οἱ πολῖται, τῇ εἶναι ἀδιάφορον ἂν ἡ Εὐρώπη σύμπασα σήμερον ἐμπαίζῃ καὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν διὰ τὴν ὑπερβολικὴν καὶ ἔκτακτον ἱκανοποίησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσε κατὰ τὴν ἀτυχῆ ὑπόθεσιν τοῦ κ. Νίκολσων πρὸς ἀτίμωσιν τῆς ὅλης Ἑλλάδος. Αὐτοὶ οἱ Ἄγγλοι Βουλευταὶ σήμερον γράφουν, ὅτι ἂν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Βασιλεὺς ἐξευτελίζουν τὴν Ἑλλάδα, ἔχουν δικαίωμα νὰ τὴν ἐξευτελίζουν, διότι εἶναι Ἕλληνες, ἂν ὅμως προῆλθε συνεπείᾳ ἀπαιτήσεως τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, τότε ἡ Ἀγγλία εἶναι ἀξιοκατάκριτος, διότι ἐζήτησε τοιαύτην ἐξευτελιστικὴν ἱκανοποίησιν. Ἐλυπήθην, κύριοι, ἀκούσας νέου ἀνδρὸς, εἰσελθόντος πρό τινος ἐν τῇ Βουλῇ, νέου ὑπὲρ τοῦ ὁποίου εἶχον καὶ ἔχω καλὴν ἰδέαν, ὅτι ἔχει φιλοτιμίαν καὶ ἁγνὰ αἰσθήματα, λέγοντος ὅτι ἐπείσθη εἰς τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ὅτι θὰ φέρῃ Νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τοῦ Νόμου περὶ πνευματωδῶν ποτῶν καὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων, καὶ τοιοῦτον οἷον ζητοῦσιν οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταί. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, ψεῦδος μεγαλείτερον τούτου, καὶ συμβουλεύω τὸν κύριον Βουλευτὴν ἐκ Κεφαλληνίας νὰ μὴ δίδῃ μεγάλην πίστιν εἰς τὰς ὑποσχέσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§49ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Εἶπον ὅτι, ἂν παρέλθωσιν ὀλίγαι ἡμέραι καὶ δὲν φέρῃ ἡ Κυβέρνησις τοιοῦτον Νομοσχέδιον, δυνάμεθα ἡμεῖς αὐτοὶ τότε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν.

§50ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Μουσούρη, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, αἰσθανομένη τοὺς πόδας αὑτῆς κλονιζομένους καὶ τὸ ἔδαφος ὑποχωροῦν, μίαν καὶ μόνην ἐπιθυμίαν ἔχει, νὰ λάβῃ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ νὰ κλείσῃ τὴν Βουλήν, διότι δὲν ὑπόκειται πλέον αὕτη τυφλῶς εἰς τὰ νεύματα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Εἴδατε τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠθέλησε νὰ ὑποσκελίσῃ τὴν πρότασιν περὶ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἔφερε πρότασιν μετὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κυρίου Ζηνοπούλου, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶπεν ὅτι ἡ Βουλὴ μεταβαίνει οὐχὶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλ’ εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὠφεληθεὶς δῆθεν ἐξ ὁμιλίας τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ὅστις ἠθέλησε νὰ ἀποκρούσῃ ἀνακρίβειάν τινα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παρανομίαν, τὴν ὁποίαν διέπραξε λαβὼν χρήματα ὡρισμένα διὰ Νόμου εἰς ἄλλην χρῆσιν καὶ πρὸς ἄλλον σκοπόν, εἶπεν ὅτι ἠναγκάσθη νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι εἶχεν ἀναλάβει μεγάλας ὑποχρεώσεις ἀπὸ τὸ παρελθόν. Ἀνῆλθε τότε ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἰς τὸ Βῆμα, διὰ νὰ εἴπῃ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτι κακῶς ἔπραξας νὰ λάβῃς τὰ χρήματα αὐτὰ, ὅτι δὲν εἶχες ὑποχρεώσεις ἀπὸ τὸ παρελθόν, καὶ ὅτι ἀπεναντίας τῷ ἔμενον ἀπὸ τοῦ παρελθόντος 30 ἑκατομμύρια περίσσευμα. Τί τὰ ἔκαμες, κ. Πρωθυπουργέ, τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα; Αὐτὰ εἶπεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος. Τίνα σχέσιν ἔχει ὁ Προϋπολογισμὸς μὲ τοὺς λόγους αὐτοὺς τοῦ κ. Σωτηροπούλου; Μίαν καὶ μόνην, νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἄμεσον ἔναρξιν τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἥτις θὰ παραταθῇ πολὺ καὶ οὕτω καταστῇ ἀδύνατον νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου αὐτοῦ καὶ ψηφισθῶσι τὰ κατάλληλα πρὸς τοῦτο Νομοσχέδια. Νὰ ἦσθε πλέον παρὰ βέβαιος, κύριε Μουσούρη, ὅτι, ὅταν τελειώσῃ ὁ Προϋπολογισμὸς, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ σᾶς κλείσῃ τὸ στόμα καὶ θὰ σᾶς εἴπῃ «ἀπέλθετε». Εἰξεύρετε, κύριε Μουσούρη, πόσας ὑποσχέσεις μᾶς ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀποδειχθείσας ψευδεῖς καὶ μᾶς ἔκαμε νὰ μὴ πιστεύωμεν πλέον εἰς τοὺς λόγους αὐτοῦ; Ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς κ. Μεσσηνέζης ἐζήτησε Νόμον περὶ ναυτιλίας καὶ ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ προταχθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐγνώριζεν ὅτι τινὲς τῶν Βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, ὡς ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας ἤθελον ψηφίσει ὑπὲρ τῆς προτάσεως ταύτης, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ Ἀντιπολίτευσις ἤθελε φανῆ ὑπερισχύουσα, ἐγείρεται καὶ ὑπόσχεται ὅτι θὰ φέρῃ Νόμον περὶ ναυτιλίας. Ποῦ εἶναι ὁ Νόμος αὐτός; Ἐγένετο Νόμος τοῦ Κράτους; ὄχι, κύριοι! καὶ ὅμως δύω καὶ πλέον παρῆλθον ἔκτοτε ἔτη. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς εἶδεν ἄλλοτε τὸ ἔδαφος κλονιζόμενον ὑπὸ τοὺς πόδας αὑτοῦ διὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζέγγελη, καὶ ἠγέρθη πάλιν καὶ ἐβεβαίωσεν ὅτι θὰ φέρῃ Νόμον τάχιστα ὅπως ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζέγγελη ἐζήτει νὰ θεραπεύσῃ. Ἔφερε Νόμον τοιοῦτον οἷον ἐζήτει τότε ἡ Βουλή; ὄχι! Ὑπεσχέθη τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν· μᾶς ὑπεσχέθη τὴν ἱκανοποίησιν τῶν συνταξιούχων διὰ τῆς μετατροπῆς καὶ τῶν συντάξεων εἰς νέας δραχμάς· μᾶς ὑπεσχέθη τὴν κατάργησιν ἢ ἐλάττωσιν τῆς ἐλαιοδεκάτης, ἥτις εἶναι πλέον ἀφόρητος.

§51Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι καὶ ἐγὼ ἐπλανήθην ἀπὸ τοιαύτας ὑποσχέσεις, καὶ ἰδίως εἰς τὴν τελευταίαν Σύνοδον. Μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας ὑπέσχετο ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὅτι θὰ φέρῃ δικαστικὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔφερε.

§52ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε... (θόρυβος).

§53ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καὶ ὁ κ. Δραγούμης θὰ ἐνθυμηθῇ καὶ θὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δίδει ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ ἐκτελέσῃ. Ἂν ἐλπίζετε ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ φέρῃ Νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τοῦ Νόμου περὶ πνευματωδῶν ποτῶν καὶ ζύθου, οἷον ζητοῦσιν οἱ Βουλευταὶ ἐκεῖνοι, οἱ προτείναντες τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο· ἂν νομίζητε ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ φέρῃ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ Νόμου τῶν εἰσπράξεων, αὐτὸ εἶναι πλάνη· βεβαίως, κύριοι, δὲν θὰ φέρῃ. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν θὰ φέρῃ τοιοῦτον Νομοσχέδιον, διατί διστάζετε νὰ προκαλέσητε σήμερον τὴν Βουλὴν εἰς μίαν ἀπόφασιν, ὅπως ἐπιβληθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν;

§54ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ψηφίσωμεν.

§55ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Δραγούμη, ἐγὼ δὲν ἔρχομαι ἐνταῦθα μὲ τὴν πεποίθησιν νὰ ψηφίσω ὡς ὑμεῖς, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ μορφώνω τὴν πεποίθησίν μου ἐκ τῶν συζητήσεων. Ἂν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ὡμολόγει ὅτι θὰ φέρῃ τοιαύτην τροποποίησιν εἰς τὸν Νόμον οἵαν ζητοῦσιν οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν κύριοι Βουλευταί, ἐγὼ δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον. Σεῖς ὅμως ἔρχεσθε μὲ τὴν πεποίθησιν νὰ ψηφίσητε ὅ,τι σᾶς ὑποβάλλει ὁ κ. Τρικούπης καλὸν ἢ κακόν. Ἀλλὰ δὲν κάμνω τὸ ἄδικον νὰ φρονῶ ὅτι ὁ κ. Μουσούρης καὶ τόσοι ἄλλοι, ἀρτίως ἐκλεγέντες Βουλευταί, φρονοῦσι τὰ αὐτὰ μὲ ὑμᾶς.

§56ΜΠΟΥΤΟΣ. Σᾶς γνωρίζομεν ὅλους ἡμεῖς οἱ νέοι.

§57ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Σεῖς εἶσθε παράρτημα τοῦ πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ σας καὶ συμφωνεῖτε τῷ κ. Δραγούμῃ. Ὁ Νόμος, κύριοι, περὶ τῶν καθυστερούντων ἔχει μέγιστα ἐλαττώματα. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἀλήθειαν, κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶμαι κατὰ τοῦ Νόμου. Ὑπάρχουσί τινες διατάξεις, αἵτινες βελτιούμενοι κατά τι ἴσως ἀποδειχθῶσι σωτήριοι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου Θησαυροῦ. Ἀλλ’ εἶναι καὶ διατάξεις τινές, αἱ ὁποῖαι εἶναι δρακόντειοι· τοιαῦται εἶναι κυρίως ἐκεῖναι αἱ διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων εἰσπράττονται τὰ ποινικὰ ἔξοδα. Μεταβῆτε, κύριοι, εἰς τὰς φυλακάς· εἶμαι βέβαιος ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην θὰ εὕρητε δεκαπέντε ἕως εἴκοσι δυστυχεῖς, οἵτινες μένουσιν εἰς τὰς φυλακάς, ἐνῷ οὐδεμίαν τοιαύτην ὑποχρέωσιν ἔχουσιν ἐκ τοῦ ποινικοῦ Νόμου, καὶ μένουσι καὶ δύω καὶ ἓξ μῆνας εἰς τὰς φυλακάς, διότι δὲν δύνανται νὰ ἀποτίσωσιν εἴκοσι, πεντήκοντα ἢ ἑκατὸν δραχμὰς δικαστικὰ ἔξοδα. Τοιαῦται ἐπίσης εἶναι αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι αὐξάνουσι τοὺς φόρους, διότι ἐπιβάλλουσι καὶ φόρους ἐπὶ φόρων, καὶ τόκους ἐπὶ τῶν φόρων κατὰ μεγάλας ἀναλογίας· τῶν διατάξεων τούτων αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τὸ Ἔθνος νὰ ἐπιζητῇ τὴν βελτίωσιν καὶ τὴν τροπολογίαν· νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Βουλὴ ὅπως διορθώσῃ τὸν Νόμον τοῦτον. Ἀλλ’ ὁ ἕτερος Νόμος, ὁ Νόμος περὶ πνευματωδῶν ποτῶν, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ ἔκαμε τὴν τιμήν, ὡς εἶπεν, εἰσάγων τὸν Προϋπολογισμόν, νὰ ὑποβάλῃ χάριν ἐμοῦ; Ἐνθυμεῖσθε τί εἶπε τότε: «Ἡμεῖς ἐφέρομεν τὸν Νόμον τοῦτον καὶ διότι ἐπιμόνως ἐζήτησε τοῦτον εἷς ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής»· ἐρωτηθεὶς δὲ τίς ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος, ἀπήντησεν ὅτι εἰς ἐμὲ ἠθέλησε νὰ κάμῃ τὴν χάριν ταύτην. Βεβαίως αὐτὸ ὑπερβαίνει καὶ τὸ γελοῖον. Ἐγὼ ἐπανειλημμένως ἐπολέμησα τὸν φόρον τῶν πνευματωδῶν ποτῶν καὶ τοῦ ζύθου οἷος ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἠνάγκασα καὶ τὸν κ. Καλλιγᾶν καὶ τὸν κ. Τρικούπην τρία ἢ τέσσαρα κατὰ διαφόρους ἐποχὰς νὰ ὑποβάλωσι Νομοσχέδια· τετράκις ὡμίλησα κατὰ τῶν Νομοσχεδίων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπέβαλον ἑπτὰς τροπολογίας πρὸς ἐλάφρυνσιν τῶν κακῶν, ἅτινα ἠπείλει ὁ φόρος οὗτος καὶ κατὰ τῶν βιομηχάνων καὶ κατὰ τῶν κτηματιῶν, δὲν μὲ ἠκούσατε εἰς πάντα καὶ διὰ τοῦτο ὁ Νόμος ἀπέτυχε· θὰ κατεστρέφετε δὲ καὶ τὴν μεγάλην βιομηχανίαν τῆς ἀποστάξεως, ἂν δὲν ἐδέχεσθε τὰς ἐμὰς τροπολογίας περὶ ἀσυδοσίας τῶν Δημητριακῶν καρπῶν, καυχῶμαι δ’ ὅτι ἠδυνήθην νὰ προστατεύσω ἀποτελεσματικῶς τὴν μεγάλην βιομηχανίαν τοῦ Πειραιῶς, τῆς Σύρου, τῶν Πατρῶν κλπ. Ὁ Νόμος αὐτός, ὁ ὁποῖος κατέστρεψεν ὁλοκλήρους τάξεις τῆς κοινωνίας, τί ἀπέφερεν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου Ταμείου; 369 χιλιάδας δραχμὰς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπὶ 13 μῆνας ἀπὸ τὸν φόρον αὐτόν. Τί δὲ εἰσέπραξεν ἐκ τοῦ φόρου; ἀμφιβάλλω ἂν εἰσέπραξε 50 ἢ 100 χιλιάδας. Διὰ 50 λοιπὸν καὶ 100 χιλιάδας δραχμάς, κύριε Πρωθυπουργέ, κατεστρέψατε τὴν μικρὰν βιομηχανίαν τοῦ Τόπου· ἁδρῶς μέχρις ἐξαντλήσεως φορολογεῖτε τὴν μεγάλην καὶ ἐζημιώσατε πάντας τοὺς ἀμπελοκτήμονας καὶ σταφιδοκτήμονας τῆς Ἑλλάδος. Ἑκατὸν χιλιάδας δραχμὰς ἀναφέρουσιν αἱ δημοσιευθεῖσαι καταστάσεις· 369 χιλιάδας βεβαιοῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἐβεβαιώθησαν ἐκ τοῦ φόρου τούτου, τί δὲ εἰσέπραξε δὲν μᾶς τὸ εἶπεν· εἶναι ὅμως βέβαιον ὅτι δὲν εἰσέπραξε πλέον οὔτε τῶν 50, οὔτε τῶν 60 χιλιάδων. Λοιπὸν διὰ 50 καὶ 60 χιλιάδας δραχμὰς κατεστρέψατε τόσον κόσμον! Ὅταν σᾶς ἐλέγομεν ἐντεῦθεν, ὅτι θὰ καταστρέψητε ὅλους τοὺς κτηματίας τῆς Ἑλλάδος, σεῖς μᾶς ἐνεπαίζετε, διότι εἴχετε 130 ἢ 140 Βουλευτάς, καὶ μᾶς ἐλέγετε ὅτι ἀπεναντίας ὅτι ὁ χρυσοῦς αἰὼν θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τοῦ Νόμου τούτου. Εἴδατε τὸν χρυσοῦν αἰῶνα, τὸν ὁποῖον σᾶς ἔφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τοῦ Νόμου αὐτοῦ, κατὰ τοῦ ὁποίου ὄχι μόνον αἱ βιομηχανικαὶ πόλεις, ἀλλὰ ὅλοι οἱ κτηματίαι τῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδίως τῆς Πελοποννήσου ἐξηγέρθησαν (θόρυβος, διακοπαί).

§58ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔβλαψεν ὁ Νόμος αὐτός· ἐγὼ δὲν γνωρίζω κανένα εἰς τὴν Ἐπαρχίαν μας νὰ κατεστράφη καὶ νὰ ἦναι εἰς τὰς φυλακάς.

§59ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ Νόμος αὐτὸς κατέστρεψε καὶ τὴν Ἐπαρχίαν μας καὶ ὅλας τὰς σταφιδοφόρους Ἐπαρχίας.

§60ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν τῶν Ὑπουργικῶν, ἂν δὲν ἴδητε τοὺς ἐκλογεῖς σας εἰς τὰς φυλακάς, δὲν θὰ πεισθῆτε ὅτι ὁ Νόμος αὐτὸς ἐζημίωσε τοὺς κτηματίας καὶ τοὺς μικροὺς βιομηχάνους τῶν Ἐπαρχιῶν σας. Πάντες οἱ ἔχοντες εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῶν οἶνον, εἴτε οἰνοπῶλαι ἢ οἰνοποιοὶ ἢ κτηματίαι, ἀναγκάζονται νὰ χύνωσι τὸν ἀρχόμενον νὰ ὀξυδοῦται οἶνον αὐτῶν· οἱ ἔχοντες ἄφθονον παραγωγὴν σταφυλῶν κτηματίαι καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ μεταβάλωσιν αὐτὰς εἰς γλεῦκος ἀφίνουσι τὰς ἀμπέλους των ἀτρυγήτους. Ἐπίσης οἱ κεκτημένοι βεβλαμμένα ἐπ’ ἐλάχιστον σῦκα, ὡς καὶ οἱ σταφιδοκτήμονες, ὧν ἡ σταφὶς ἐβλάβη ὀλίγον, δὲν δύνανται νὰ διαθέσωσι τὰ προϊόντα των εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν, διότι ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς τὸ οἰνόπνευμα εἶναι ὑπέρογκος καὶ καταπιεστικός· τὰ στέμφυλα, ἐνῷ ἄλλοτε ἐπωλοῦντο πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, ἤδη χρησιμεύουσιν εἰς λίπανσιν τῶν ἀγρῶν. Νὰ ἦσθε βέβαιοι, κύριοι, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ὁ Νόμος αὐτὸς, οἷος ἐψηφίσθη, τὰ ἑκατομμύρια τῆς βεβλαμμένης σταφίδος, ἅτινα θὰ μένωσιν εἰς τὸν τόπον, θὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τροφὴν τῶν χοίρων, ὅπως εἶπε τοῦτο καὶ ἕτερος τῶν κυρίων Βουλευτῶν τῆς Ὀλυμπίας. Ὁ λόγος, κύριοι, δι’ ὃν ἐξ Ἠλείας ἐστάλη σταφιδοκαρπὸς εἰς Πειραιᾶ, εἶναι ὅτι οἱ ἐνταῦθα καταστηματάρχαι εὗρον τὴν σταφίδα εἰς πολὺ ἐξηυτελισμένην τιμὴν καὶ συμφέρουσαν τὴν μεταφορὰν αὐτῆς ἐκ Πύργου. Ἀλλὰ διατί ἐξηυτελίσθη ἐπὶ τοσοῦτον ἡ τιμὴ τῆς βεβλαμμένης σταφίδος; διότι οἱ μικροὶ βιομήχανοι, οἱ ἔχοντες τὰ κοινῶς λεγόμενα ῥακοκάζανα, ἔπαυσαν νὰ παράγωσι σοῦμαν ἕνεκα τοῦ μεγάλου φόρου, ὅστις ἐπεβλήθη διὰ τοῦ Νόμου αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ δημοκοπήσῃ εἰς τὸ κοινὸν καὶ ἰδίως εἰς τὴν Πελοπόννησον διὰ τῆς συνθήκης, ἣν συνῆψε μετὰ τῆς Γερμανίας, βεβαιώσασα ὅτι εἰσάγονται ἐκεῖ πολλὰ ἑκατομμύρια σταφίδος, ἐνῷ σᾶς ἀπέδειξα πιστεύω κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως ταύτης ὅτι δὲν εἰσάγονται ἐν Γερμανίᾳ πλέον τῶν 3,000,000 σταφιδοκαρποῦ, καὶ ἀποδεικνύεται τοῦτο διὰ τῶν ἐπισήμων καταστατικῶν τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Προχθὲς δὲ διέδωσε διὰ τῶν ὀργάνων της τῶν δημοσιογραφικῶν, ὅτι κατώρθωσε τὸ μέγα κατόρθωμα νὰ ἀρθῇ ἡ φορολογία τῆς σταφίδος ἐν Ῥωσσίᾳ, ἐνόμισε δὲ ὁ ἐνδιαφερόμενος πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ὅτι κατηργήθη ἐν Ῥωσσίᾳ ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ ὅτι θὰ εἰσάγηται μέγα ποσὸν ἐκεῖ. Οὐδὲν τούτου ψευδέστερον. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ δασμοῦ τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὰ τελωνεῖα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν σταφίδα, καὶ τὸν ὁποῖον γνωρίζετε πάντες· ἓν καὶ μόνον εἶναι τὸ μέγα κώλυμα, τὸ ἀπαγορεῦον τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος ἐν Ῥωσσίᾳ, ἡ ἀπαγόρευσις ἡ ἐπίσημος τῆς Ῥωσσίας πρὸς τὰ μεγάλα καὶ πολυπληθῆ καταστήματα τῆς ἀποστάξεως ἐν τῷ Κράτει αὑτῆς τοῦ νὰ παράγωσιν οἰνόπνευμα ἐκ σταφίδος. Ὅταν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παράγωσιν οἰνόπνευμα ἐκ σταφίδος, ποία εἰσαγωγὴ θὰ γείνῃ ἐκεῖ; ἐλαχίστη, διότι μόνον καλῆς ποιότητος σταφὶς εἰσάγεται πρὸς βρῶσιν, καὶ αὕτη εἰς μικρὰ ποσὰ, διότι οἱ Ῥῶσσοι δὲν εἶναι Ἄγγλοι. Συνειθίζει ὅμως πάντοτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ πλανᾷ τὸ κοινὸν διὰ τοιούτων ψευδῶν ὑποσχέσεων. Μὴ πιστεύσητε, κύριοι, εἰς τὰς ὑποσχέσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοὐλάχιστον ὅσοι εἰλικρινῶς ποθεῖτε τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ἐν Πελοποννήσῳ, Ἑπτανήσῳ καὶ τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι· ὅσοι ἐνδιαφέρεσθε πράγματι ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ ψηφίσητε τὴν ἄμεσον τροποποίησιν τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως καὶ τοῦ Νόμου περὶ φορολογίας τῶν πνευματωδῶν ποτῶν· ἐὰν δὲν τὸ πράξητε, θὰ μετανοήσητε σεῖς οἱ ἴδιοι, ὅταν μεταβῆτε εἰς τὰς Ἐπαρχίας σας καὶ παρουσιασθῆτε εἰς τοὺς ἐκλογεῖς σας ζητοῦντες τὰς ψήφους των διὰ τὴν προσεχῆ Βουλευτικὴν Περίοδον (Εὖγε, εὖγε).

§61Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπ’ ἐναντίας τοὺς ὠφέλησεν ὁ Νόμος αὐτὸς τοὺς κτηματίας. Ὀκτὼ ὀκάδες βεβρεγμένης σταφίδος βγαίνουν δύω ὀκάδες ῥακὴ, καθὼς προσδιώρισεν ὁ Νόμος, καὶ πληρώνει μόνον 40 λεπτὰ φόρον· ἐνῷ ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα εἴδη, ὅταν θὰ τὰ βγάλῃ οἰνόπνευμα ὁ κτηματίας, θὰ πληρώσῃ μίαν δραχμὴν φόρον. Τὸ ἐννοεῖτε ἢ ὄχι, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι λίαν προστατευτικόν; Καὶ ἐγὼ βεβαίως πολὺ θέλω λυπηθῆ, ἂν εἰς τὸ νέον Νομοσχέδιον δὲν θὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διάταξις, διότι αὐτὴ ἡ διάταξις ἔκαμεν, ὥστε ἀπὸ τὴν Ἠλείαν νὰ ἐξοδευθῇ ὁ σταφιδοκαρπός· διότι αὐτοὶ οἱ πνευματοποιοὶ ἔχουσιν ὄφελος, διότι ἐνῷ διὰ τὰ ἄλλα εἴδη πληρώνουσι μίαν δραχμὴν, ἀπὸ τὴν σταφίδα πληρώνουσι μόνον 40 λεπτὰ φόρον. Ὅταν δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ Νόμος αὐτὸς, οὔτε ὀκὰ σταφίδος θὰ ἔρχεται εἰς τὰ καταστήματα πρὸς ἀπόσταξιν. Ἔχω ἓν τηλεγράφημα ἀπὸ ἓν κατάστημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀτμομηχανήν. Ὅσοι ἐννόησαν τὸν Νόμον, ἐξακολουθοῦσι νὰ παίρνουν σταφίδα, διότι πληρώνουν 40 λεπτὰ ἀπὸ 8 ὀκάδας σταφίδα.

§62ΔΑΛΙΑΝΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§63ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§64Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§65ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§66Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον πρὸς διασάφησιν τῶν ὅσων εἶπον. Ἐπανελθὼν ἐνταῦθα ἐξ Ἠλείας τὸν Ὀκτώβριον μὲ τὰς λυπηρὰς ἐντυπώσεις, ἃς μοὶ ἐπροξένησεν ἡ ἐπελθοῦσα ἐκ τῶν βροχῶν καταστροφὴ τοῦ πολυτίμου προϊόντος τῶν σταφίδων καὶ ἡ ἐκ τούτου μαστίζουσα τοὺς Ἠλείους δεινὴ ἀχρηματία, παρέστησα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν κατάστασιν ταύτην τῆς Ἐπαρχίας καὶ ἐσύστησα νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα πρὸς ἀνακούφισιν τῶν σταφιδοκτηματιῶν· ἐσύστησα ὡς συντελεστικὸν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευμάτων, τῶν παραγομένων ἐκ τῆς σταφίδος, καὶ τὴν ἀναστολὴν τῶν καταδιώξεων πρὸς πληρωμὴν φόρων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρεδέχθη εὐμενῶς τὰς συστάσεις μου· διέταξε πράγματι ἀναστολὴν τῶν καταδιώξεων, καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι οὐδεὶς ἐφυλακίσθη ἐν Ἠλείᾳ διὰ πληρωμὴν φόρων· ἐπίσης ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ εἰσαγάγῃ Νομοσχέδιον διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ, ὡς γνωρίζω, τὸ Νομοσχέδιον θέλει εἰσαχθῆ κατ’ αὐτάς. Τό γε νῦν ἔχον καὶ πάλιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπρονόησε λίαν εὐνοϊκῶς περὶ τῶν σταφίδων, διότι ἐξ ὀκτὼ ὀκάδων σταφίδος βεβλαμμένης παράγονται δύω ὀκάδες οἰνόπνευμα ἄνυδρον καὶ ἀντὶ νὰ πληρώνῃ 2 δραχμὰς φόρον, πληρώνει μόνον λεπτὰ 40. Πιστεύω δὲ, ὅτι τὸ νέον Νομοσχέδιον θὰ ἦναι εὐνοϊκὸν διὰ τοὺς καταστραφέντας ἐκ τῶν βροχῶν κτηματίας, διότι γινώσκω πόσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνδιαφέρεται περὶ τῆς μεγάλης ταύτης καὶ παραγωγικωτάτης τάξεως τοῦ Κράτους, καὶ ἡμεῖς πλειότερον ὑμῶν ἔχομεν πρὸς τοῦτο ἐνδιαφέρον.

§67Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ μεταβληθῇ ὁ Νόμος περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐψήφισε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἢ νὰ τροποποιηθῶσιν αἱ διατάξεις αὐτοῦ, τοῦτο τὸ γνωρίζομεν, ὡς γνωρίζομεν ὡσαύτως, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ τροποποιηθῇ οὔτε ὁ Νόμος περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ ἄλλων πνευματωδῶν ὑγρῶν. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν ἄλλο τι, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιθυμῇ, νὰ συζητήσῃ ἀμέσως τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔμελλον νὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν προτάσεως περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου τούτου. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιθυμῇ νὰ συζητήσωμεν διὰ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι δὲν παρίσταται ἀνάγκη τις, ἵνα τροποποιηθῶσιν οἱ Νόμοι, τοῦτο δὲν τὸ γνωρίζομεν καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ τὸ μάθωμεν. Ἐπεριμένομεν νὰ τὸ μάθωμεν, ὅταν εἴδομεν, ὅτι τρεῖς συνάδελφοι ἡμῶν, οἱ Βουλευταὶ ἐκ Γόρτυνος, Ἠλείας καὶ Καλαβρύτων, ἐπρότεινον νὰ προηγηθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ συζήτησις τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν Νομοσχεδίων. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, κατὰ τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν πρὸ τῶν διακοπῶν, ἐπρότεινεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐδήλωσεν εἰς αὐτὴν, ὅτι ἐσκόπει, ὅταν ἔμελλον νὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτῆς νὰ προταχθῶσι τῶν ἄλλων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐγγεγραμμένων ἀντικειμένων τὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα οἱ ἀξιότιμοι ἐκ Κορινθίας Βουλευταὶ εἶχον ὑποβάλει, ὅπως καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Πάλλης κ. Ἰακωβάτος· ὅπως ἐπίσης εἶχε δηλώσει ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι ἐπεθύμει νὰ προταχθῇ ὡσαύτως τῶν ἄλλων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐγγεγραμμένων ἀντικειμένων τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ ὑπὸ ἄλλων συναδέλφων, περὶ καταργήσεως ἢ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων. Ὅταν λοιπὸν εἴδομεν, ὅτι καὶ τρεῖς ἄλλοι συνάδελφοι ἐζήτησαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ αὐτῆς ταύτης τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἑορτῶν εἶχεν ὑποβάλει, φυσικὸν ἦτο νὰ ἐπιθυμήσωμεν νὰ μάθωμεν ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐπιθυμῇ νὰ συζητήσωμεν, διότι ἐπεθυμοῦμεν νὰ ἴδωμεν τίνες οἱ λόγοι, οἵτινες πείθουσι τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι τὰ Νομοσχέδια ταῦτα εἶναι ἀνάξια τῆς συζητήσεως. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν νὰ δηλωθῇ ἡμῖν τοῦτο παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Δυστυχῶς ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀποφεύγει νὰ εἴπῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐπιθυμεῖ οὔτε κἂν νὰ προταχθῶσι ταῦτα, οὔτε νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ συζητηθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἴτε κατ’ ἀρχὴν, εἴτε κατὰ τὰς λεπτομερείας. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε δηλώσει εἰς τοὺς Βουλευτὰς τοὺς λόγους, ἤθελε παράσχει ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἤθελε δώσει ἀφορμὴν νὰ ἀνταλλάξωμεν τὰς ἰδέας ἡμῶν μετὰ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ἤθελε περιορίσει καὶ τὴν συζήτησιν, ἥτις ἐπὶ τοσοῦτον ἐπεξετάθη. Ἡ ἄρνησις ὅμως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ προταχθῶσι τὰ Νομοσχέδια, περὶ ὧν εἶπον, συμφώνως πρὸς τὴν πρότασιν τῶν κυρίων Βουλευτῶν δὲν μᾶς παρέχει τὴν εὐκολίαν ταύτην. Δυστυχῶς μετῆλθε καὶ κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην τὴν αὐτὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν καθ’ ὅλην ταύτην τὴν Περίοδον μετῆλθε τακτικῶς, ἥτις, ἐὰν ἔχῃ φαινομενικὸν ἀποτέλεσμα πρόχειρον, τὸν ἐξευτελισμὸν τῶν ἀντιπάλων τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει ὅμως καὶ ἓν ἄλλο ἀποτέλεσμα τὸν ἐξευτελισμὸν τῶν συζητήσεων τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ τὸν ἐξευτελισμὸν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Τῳόντι καθ’ ὅλην ταύτην τὴν τριετίαν αὐτὸ τὸ θέαμα παρίσταται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Ἡ τακτικὴ αὕτη εἶχεν ἐφαρμοσθῆ κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, ὅταν ἄλλοι ἐκυβέρνων· τὸ σύστημα δὲ τοῦτο ἐτήρησαν τότε οἱ ἀντίπαλοι τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἀπευθύνοντες ὕβρεις κατὰ τῶν προσώπων τῶν φίλα φρονούντων τῇ Κυβερνήσει. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἐπέτυχε. Καὶ διότι ἐπέτυχεν, ἐνεθάῤῥυνε τοὺς μετερχομένους αὐτὸ νὰ τὸ μετέρχωνται καὶ νῦν, καὶ ὅταν δὲν ἀντιπολιτεύωνται ἄλλους κυβερνῶντας, ἀλλὰ ὑποχρεοῦνται νὰ δικαιολογήσωσιν ὡς Κυβερνῆται τὰς ἰδίας αὑτῶν πράξεις. Καὶ εἴδομεν καθ’ ὅλην ταύτην τὴν Περίοδον εὐθὺς ὡς ἀνήρχοντο ἐπὶ τὸ Βῆμα Βουλευταί, εἴτε ἵνα ἀπευθύνωσιν ἐπερώτησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ἵνα ἐλέγξωσι τὰς πράξεις αὐτῆς, εἴδομεν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, μὴ καταδεχομένους οὔτε κἂν νὰ ἀνασκευάσωσι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπερώτησις κατήγγελλεν, ἀλλὰ νὰ ἀντιπαρατάσσωσιν ἄλλους Βουλευτὰς, ἵνα καταστήσωσι τὴν συζήτησιν παλαίστραν προσωπικότητος, καὶ ἀντὶ συζητήσεως ἐπὶ ἐπερωτήσεων εἴχομεν συνήθως ἀνταλλαγὴν προσωπικῶν ἀντεγκλήσεων, ἕνεκα δὲ τούτου πολλάκις αἱ συζητήσεις κατέληξαν εἰς ὕβρεις προσωπικάς. Τὸ αὐτὸ σήμερον εἴδομεν· εἴδομεν Βουλευτὴν ἐκτελοῦντα τὸ καθῆκόν του νὰ ὑβρισθῇ. Οἱ ῥήτορες τῆς Συμπολιτεύσεως, ἀντὶ νὰ ὑπερασπισθῶσι τὴν Κυβέρνησιν, ὑβρίζουν τοὺς ἀντιπάλους αὐτῆς, ἐκπληροῦντες τὸ προαγγελθὲν αὐτοῖς καθῆκον. Τὸ αὐτὸ σύστημα μετῆλθον καὶ σήμερον, καὶ κατ’ ἀνδρῶν κατεχόντων ἀξιοπρεπῆ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ θέσιν, διατελεσάντων δὲ καὶ ἄλλοτε Ὑπουργῶν. Τὸ τοιοῦτον σύστημα ἐρεθίζει τὰς συζητήσεις, ἐγείρει τὰς φιλοτιμίας, ἐμπνέει ἐρεθισμὸν καὶ ἀγανάκτησιν, καὶ παραφέρει τὰς συζητήσεις ἀπὸ τοῦ κυρίου θέματος εἰς ὕβρεις καὶ ἀντεγκλήσεις προσωπικάς. Ἀλλὰ τοῦ συστήματος τούτου δὲν εἶναι ἐφευρέτης ἡ Ἀντιπολίτευσις, οὔτε μετῆλθεν αὐτὸ μέχρι τοῦδε, ἀφίνει δὲ εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀκολουθοῦσιν αὐτὸ τὸ σύστημα, νὰ φέρωσι διὰ τὰς συνεπείας αὐτοῦ τὴν εὐθύνην, πεποιθότες ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι θέλουσι μεταμεληθῆ ἐν ἡμέρᾳ δοθησομένῃ. Ἔπρεπε τῳόντι, εὐθὺς ὡς οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ ἐπρότεινον τὴν πρότασιν τῆς προτάξεως τῶν περὶ ὧν εἴρηται Νομοσχεδίων, εὐθὺς ὡς ἀνέπτυξαν τὴν πρότασιν αὑτῶν ταύτην, ἔπρεπε, καὶ ἦτο καθῆκον νὰ ἀνέλθῃ τὸ βῆμα εἷς τῶν Ὑπουργῶν, νὰ ἀποκρούσῃ τὴν πρότασιν, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ δώσῃ καὶ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀποκρούει αὐτήν. Διατί τάχα ἡ σπουδὴ τῶν τριῶν κυρίων Βουλευτῶν, τῶν ὑποβαλόντων σήμερον τὴν πρότασιν ταύτην, νὰ ἐπιμένωσι καὶ νὰ ζητῶσι παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ προτάξῃ τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐγγεγραμμένων ἀντικειμένων τὰ εἰρημένα Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀξιότιμοι Βουλευταὶ εἶχον προτείνει; Ἐπείσθησαν βεβαίως οἱ κ. κ. Βουλευταί, οἱ τὴν μεταβολὴν ταύτην τῆς ἡμερησίας διατάξεως προτείναντες περὶ τῆς ἀνάγκης, ὡς εἶχε πεισθῆ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅταν κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν διακοπῶν προέβαλον αὐτὴν ταύτην τὴν πρότασιν. Ἐὰν τὰ Νομοσχέδια, τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος, δὲν ἤθελον προταχθῆ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὐδεμία ἀμφιβολία μένει εἰς τὴν ψυχὴν τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ταῦτα ἐκρίθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὡς ἀποῤῥιπτέα, καὶ ἕνεκα τούτου ἀναβάλλονται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν τετραετίαν. Γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ψηφισθῇ οὐδεμία τροπολογία τοῦ Νόμου περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων. Τὸ γνωρίζω, διότι τὸ ἤκουσα, ὅταν εἰσῆγε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1885. Ἐπανειλημμένως ἐπεδείκνυεν οὐχὶ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Νόμου παρήγαγεν, ἀλλὰ τὰς ἐλπίδας τὰς ὁποίας συνεκόμιζεν, ὅτι κατὰ τὸ μέλλον θέλουσιν εἰσπραχθῆ περισσότερα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου. Καὶ ὡς ἂν ὁ σκοπὸς τοῦ Νομοθέτου δὲν ἦτο ἄλλο, εἰμὴ, ὁ κυρίως ταμιευτικὸς, ὡς ἂν ὁ σκοπὸς δὲν ἦτο ἄλλος, εἰμὴ, πῶς νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον χρήματα, ὅσον οἷόν τε περισσότερα, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν βλάπτῃ τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν παραγωγὴν, ἐὰν φέρῃ ἄλλας ζημίας ἐπὶ τῆς κοινωνικῆς δραστηριότητος, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, κρίνων περὶ τοῦ Νόμου ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον κατωρθώθη νὰ εἰσπραχθῇ τότε ἐκ τοῦ φόρου τούτου, ἐπαρηγόρησε τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν κατώρθωσε μὲν νὰ εἰσπράξῃ τοσαῦτα, ὅσα εἶχεν ἐγγράψει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, προσδοκᾷ ὅμως ἐν προσεχεῖ μέλλοντι νὰ εἰσπράξῃ πολὺ πλειότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἰσέπραξε. Γνωρίζω, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν ἐπιθυμεῖ οὔτε νὰ καταργηθῇ, οὔτε νὰ τροποποιηθῇ ὁ Νόμος περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, τὸν ὁποῖον πέρυσιν, ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν συνεδρίαζε μετὰ τῆς πλειοψηφίας, κατώρθωσε νὰ ψηφίσῃ· διότι εἶδον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, χωρὶς νὰ ζητήσῃ τις τῶν Βουλευτῶν, ὑπέβαλεν αὐτοπροαιρέτως καταστάσεις διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι κατὰ τὸ δεκάμηνον διάστημα, ἤτοι ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1884, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου τούτου, εἰσέπραξε πολὺ περισσότερα, ἢ ὅσα εἰσέπραξε κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα τοῦ παρελθόντος ἔτους. Καὶ ὅταν ἠρώτησα τότε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, πῶς διενοήθη νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τοιαύτας πληροφορίας, ἐνῷ ἡμεῖς, ὅταν ζητῶμεν στατιστικὰς πληροφορίας, ἀναβάλλονται ἐπὶ μακρὸν αἱ αἰτήσεις ἡμῶν, καὶ πότε μὲν μᾶς προβάλλεται, ὅτι δὲν ἔχουσι τὰς ζητηθείσας στατιστικὰς πληροφορίας, ἄλλοτε ὅτι ἔχουσιν ἀνεπάρκειαν γραφικῶν μέσων, ἵνα συλλέξωσιν αὐτάς, ἄλλοτε ὅτι παρακωλύει αὐτοὺς ἡ ἔλλειψις τῶν πληροφοριῶν, ἄλλοτε δὲ αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι ὑπεβλήθησαν μὲν εἰς τὴν Βουλήν, τηροῦνται δὲ κεκλεισμέναι ἐν τῷ Γραφείῳ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, τί μᾶς ἀπήντησαν; Ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπεθύμει νὰ ποιήσηται γνωστὰ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἀλλ’ ὁποιανδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ γνώμην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν, προκειμένου δὲ περὶ τῆς προτάσεως τῶν τριῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, προκαλούμεθα νὰ ἐκδηλώσωμεν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐπιθυμοῦμεν νὰ προταχθῶσι τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὰ περὶ ὧν εἴρηται Νομοσχέδια, διὰ νὰ ἐρευνηθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐν εὐρείᾳ συζητήσει καὶ πεισθῇ ἐὰν πρέπει νὰ ἀποῤῥίψῃ ἢ νὰ παραδεχθῇ αὐτὰ, εἴτε ἐν ὅλῳ, εἴτε ἐν μέρει, διὰ νὰ φθάσωμεν τέλος πάντων εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἐὰν ἐπρόκειτο, κύριοι, περὶ νόμου, τοῦ ὁποίου ἡ καλλιτέρευσις ἢ ἡ τροποποίησις ἠδύνατο νὰ διαταράξῃ τὴν οἰκονομικὴν ἁρμονίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς του ἀποκατέστησεν ἐν Ἑλλάδι· ἐὰν ἐπρόκειτο φέρ’ εἰπεῖν ἡ κατάργησις, εἴτε ἡ τροποποίησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων νὰ στερήσῃ τὸ Κράτος σημαντικοῦ ἐσόδου, ἡ δὲ στέρησις τοῦ ἐσόδου τούτου νὰ ἀναγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν μας διὰ πρώτην φορὰν ἔλλειμμα καὶ διαταράξῃ τὸ ἰσοζύγιον, τὸ ὁποῖον αἱ προσπάθειαι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀποκατέστησαν τέλος πάντων ἐν Ἑλλάδι, ἤθελε τῳόντι εἶναι δεδικαιολογημένος πᾶς ὁ ἀντιπράττων εἰς τοιοῦτον νομοθέτημα, καὶ ἠθέλομεν σπεύσει νὰ συνεννοηθῶμεν μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἡμῶν, τῶν κυρίων Βουλευτῶν Κορινθίας καὶ τοῦ κ. Ἰακωβάτου, ἠθέλομεν σπεύσει νὰ συνεννοηθῶμεν μετὰ τῶν κυρίων, οἵτινες ἐπρότειναν τὸ τοιοῦτον νομοθέτημα, ἵνα ζητήσωσι τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων ἐσόδων, ἠθέλομεν σπεύσει νὰ συνεννοηθῶμεν μετ’ αὐτῶν διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν καὶ τότε ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνωμεν νὰ ψηφισθῇ τὸ Νομοσχέδιον, ἢ ἔπρεπε, τέλος πάντων, νὰ πείσωμεν αὐτοὺς νὰ ἀναβάλωσιν εἰς ἄλλοτε τὰ Νομοθετήματα αὐτῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπρόλαβεν εὐθὺς μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1885, ἐπρόλαβε νὰ μᾶς ἀναγγείλῃ πόσα τέλος πάντων εἰσέπραξεν ἀπὸ τὸν φόρον τῶν οἰνοπνευμάτων. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων δὲν ἤρξατο ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα δώδεκα μηνῶν, ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους· ἤρξατο ὅμως ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ ἔτους 1883, καὶ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὰς δύω τριμηνίας τοῦ 1883 καὶ τὰς δύω πρώτας τριμηνίας τοῦ 1884, διὰ νὰ ἴδωμεν πόσα εἰσεπράχθησαν, καὶ οὐχὶ πόσα πρόκειται νὰ ζημιωθῇ τὸ Κράτος, ἀλλὰ ἐὰν δύναται νὰ διακινδυνεύσῃ τὸ Κράτος ἵνα μὴ ἀποκτήσῃ εἰς τὸ μέλλον ὅλας ταύτας τὰς μεγάλας προσόδους. Ὁ Νόμος ΑΡΗΓʹ περὶ ἐπιβολῆς φόρου καταναλώσεως ἐπὶ τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους παραγομένων οἰνοπνευματωδῶν ὑγρῶν καὶ ποτῶν ἐτέθη ἐν ἐκτελέσει ἀπὸ τῆς 9 Μαΐου 1883. Ἐὰν παραλίπωμεν τὰ εἰσπραχθέντα, δυνάμει τοῦ Νόμου τούτου ἐντὸς τοῦ μηνὸς Μαΐου, καὶ ἐξετάσωμεν τὰ εἰσπραχθέντα ἀπὸ πρώτης Ἰουνίου τοῦ 1883 μέχρι τέλους Δεκεμβρίου τοῦ 1883, ἤτοι τὰς εἰσπράξεις τῶν δύω τελευταίων τριμηνιῶν, θέλομεν εὑρεῖ ὅτι αἱ εἰσπράξεις αὗται ἀνέρχονται, κατὰ μὲν τὴν τρίτην τριμηνίαν τοῦ 1883 εἰς δραχμὰς 81,130, κατὰ δὲ τὴν τετάρτην τριμηνίαν τοῦ 1883, ἤτοι τοὺς μῆνας Ὀκτώβριον, Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, εἰς δραχμὰς 107,371, κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ὥστε κατὰ τὰς δύω πρώτας τριμηνίας τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου τούτου εἰσεπράχθησαν 188.501. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς δύω ἑπομένας τριμηνίας τοῦ ἔτους 1884, ἤτοι τῶν μηνῶν ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου ἄχρι τέλους τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1884, τὰ εἰσπραχθέντα καθ’ ἑκατέραν τῶν τριμηνιῶν ἦσαν ὀλιγώτερα τῶν εἰσπραχθέντων καθ’ ἑκατέραν τῶν τριμηνιῶν τοῦ ἔτους 1883, διότι κατὰ τὴν πρώτην τριμηνίαν τοῦ ἔτους 1884 εἰσεπράχθησαν δραχμαὶ 80,597 καὶ 71)00, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν τριμηνίαν τοῦ ἔτους 1884 εἰσεπράχθησαν δραχμαὶ 69,838:13. Κατὰ τὸ διάστημα λοιπὸν τῶν τεσσάρων τούτων τριμηνιῶν, ἤτοι δώδεκα μηνῶν, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Νόμου τούτου προσεπόρισεν εἰς τὸ Ταμεῖον δραχμὰς 338,936: 88. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπεδέχετο κατ’ ἀρχὴν τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ἤθελε διακινδυνεύσει ἴσως νὰ μειώσῃ τὸ ποσὸν τὸ εἰσπραχθὲν κατὰ δεκάδας τινὰς χιλιάδων δραχμῶν· ἀλλὰ, διατηρῶν πάντοτε τὸν φόρον ὑπὸ τὰς μεταβολὰς, τὰς ὁποίας ἡ ἀνάγκη τῆς παραγωγῆς εἶχε καταστήσει ἤδη γνωστὰς, δὲν ἤθελεν ἀπολέσει ἐντελῶς τὸ ἔσοδον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον μᾶς παρέστησεν, ὅτι εἰσέπραξε. Καὶ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅσῳ καὶ ἂν ᾖ προσκεκολλημένος εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευμάτων, ἔπρεπε ν’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς ἐπέβαλλον αὐτῷ τὸ καθῆκον νὰ τείνῃ τὸ οὖς εἰς τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα αἱ πλεῖσται τῶν Ἐπαρχιῶν ἐξέπεμπον μεταβιβαζόμενα εἰς Ἀθήνας. Καὶ ἐξεπέμφθησαν, κύριοι, παράπονα. Ἐξεπέμφθησαν παράπονα ἐκ τῆς Ἐπαρχίας Πάλλης, τῆς ὁποίας ἡ ἐγχωρία παραγωγὴ τῶν σταφυλῶν καὶ στεμφύλων κατὰ τὸ μέγιστον μέρος χρησιμεύει εἰς ἀπόσταξιν οἰνοπνεύματος. Ἐξεπέμφθησαν παράπονα ἐκ τῆς Ἐπαρχίας Κορινθίας, τῆς ὁποίας τμῆμα ὁλόκληρον, τὸ τμῆμα τῆς Βόχας, δὲν εἴξευρεν ἐφέτος ποίαν νὰ ποιήσηται χρῆσιν τῶν σταφυλῶν καὶ στεμφύλων, τὰ ὁποῖα αἱ ἄμπελοι τοῦ τόπου ἐκείνου εἶχον παραγάγει, διότι ἡ μεγάλη ὑποτίμησις τῶν σταφυλῶν ἠλάττωσε τοσοῦτον τὸ ἐκ τῶν ἀμπέλων ἐκείνων ἔσοδον, ὥστε τοῦτο δὲν ἐπήρκει οὐδ’ εἰς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ τρυγητοῦ· καὶ ἐξεπέμποντο παράπονα ἐκ τῆς Ἐπαρχίας Κορινθίας, παράπονα ζωηρότατα. Δὲν μνημονεύω τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα οἱ κάτοικοι ἄλλων σταφιδοφόρων Ἐπαρχιῶν ἐπανειλημμένως ἐδήλωσαν καὶ διὰ τοῦ προφορικοῦ λόγου καὶ διὰ τοῦ γραπτοῦ. Καὶ ὅμως ἠθέλησαν νὰ εἴπωσί τινες, ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι εἰς αὐτοὺς εὐεργετικός. Οἱ παραγωγοὶ τῆς σταφίδος, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, γνωρίζουσι κάλλιον ἡμῶν τῶν ἐνταῦθα συνεδριαζόντων καὶ συζητούντων τὸ συμφέρον αὐτῶν· ὅταν δ’ ἐκεῖνοι παραπονῶνται, ἡμεῖς πρέπει νὰ πιστεύωμεν, ὅτι δὲν παραπονοῦνται δωρεὰν, ἀλλὰ διότι ἐζημιώθησαν. Ἀλλ’ οὐδὲν τῶν παραπόνων τούτων ἐγένετο δυνατὸν νὰ κάμψῃ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Καὶ ἂν ἀφῆκε κατά τινα στιγμὴν ἐν τῇ χθεσινῇ συνεδριάσει, ἐὰν ἀφῆκεν ἥμισυ μέρος φράσεως διὰ νὰ δώσῃ κἄπως τὴν ἐλπίδα, ὅτι σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ μετ’ ὀλίγον Νόμον τροποποιοῦντα τὸν ἰσχύοντα νῦν περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, εἶμαι δικαιολογημένος νὰ δυσπιστήσω πρὸς τὴν ὑποφανθεῖσαν ταύτην ἐλπίδα, διότι γνωρίζω, ὅτι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰουλίου, ὅτε ἐνηργεῖτο ἐκλογὴ συμπληρωτικὴ ἔν τινι Ἐπαρχίᾳ ἐξ ἐκείνων, αἵτινες ἐξέπεμπον τὰ παράπονά των, ἀπὸ τοῦ μηνὸς ἐκείνου ἀφῆκεν ἐκεῖ τὴν ἐλπίδα ταύτην. Καὶ ἐπίστευσαν ἴσως αὐτὸν ἔκτοτε οἱ φίλοι αὐτοῦ ἐκ τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης Βουλευταὶ, ἀλλ’ ἀναλογίζονται νῦν ὅτι ἀπὸ τοῦ μηνὸς ἐκείνου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχεν ἀρκοῦντα καιρὸν διὰ νὰ μελετήσῃ τὴν ἀνάγκην καὶ συντάξῃ Νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν Νόμον, προβάλῃ δ’ αὐτὸς μεταξὺ τῶν πρώτων εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα προκαλέσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς καὶ οἰκονομήσῃ τάξιν παραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπαυσαν νὰ παραπονῶνται ἔκτοτε. Ἀλλὰ τί νὰ εἴπω, κύριοι, περὶ τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, κατὰ τοῦ ὁποίου πρὸ μικροῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀντέταξεν ἀπόλυτον ἄρνησιν πρὸς ἀποδοχὴν πάσης γνώμης περὶ τροποποιήσεως αὐτοῦ; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θεωρεῖ εὐλόγως, ὅτι ὁ Νόμος οὗτος εἶναι ὄργανον, τὸ ὁποῖον ἄριστα χρησιμεύει διὰ νὰ ἀναγκάζῃ τοὺς δυστροποῦντας νὰ ἀποδίδωσιν ἐγκαίρως τὸν φόρον των εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον· ἐφ’ ὅσον δὲ ἠσθάνετο, ὅτι εἶχεν ἀνάγκην περισσοτέρων χρημάτων, καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ ἐλλείμματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπίεζον αὐτὸν, ἐπὶ τοσοῦτον ἐζήτει τοιοῦτον ὄργανον ἵνα λάβῃ εἰς χεῖρας, ἐζήτει αὐτὸ ἀμφίστομον εἰ δυνατὸν, ἐζήτει ἡ αἰχμή αὐτοῦ νὰ εἶναι ὀξυτάτη διὰ νὰ δύναται νὰ εἰσπράττῃ μέχρι λεπτοῦ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους. Ἐξεπλάγημεν ἀληθῶς, ὅταν ὁ Νόμος ἐκεῖνος εἰσήγετο, διὰ τὸ ἄγριον καὶ βάρβαρον τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας, ὁ ὁποῖος πρὸ μικροῦ ἠγόρευεν ἐντεῦθεν, ὑπέθεσεν ἴσως, ὅτι πρὸ τοῦ Νόμου τοῦ 1884 οὐδεὶς Νόμος ὑπῆρξε περὶ ἐκβιάσεως τῶν καθυστερούντων, ἵνα ἀποδίδωσι τοὺς φόρους αὐτῶν. Ἴσως ἐνόμισεν, ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ πρόνοια μόλις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐξεδηλώθη, καὶ διὰ τοῦτο συνεβούλευσε νὰ μὴ μεταβληθῇ ὁ Νόμος οὗτος· προσεπάθησε μάλιστα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐπιθυμίαν του ταύτην δι’ ἠθικοπολιτικῆς θεωρίας περὶ τῶν δικαιωμάτων καὶ καθηκόντων τῶν πολιτῶν. Νόμος περὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸ Κράτος! Ἀπὸ τοῦ 1836 εἶχον ἐκδοθῆ διάφοροι τοιοῦτοι Νόμοι, καὶ ὁ τελευταῖος, ὁ ὁποῖος ἐλειτούργει, ἦτο ὁ Νόμος τοῦ 1871, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας, τυγχάνοντος τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ὁ Νόμος ἐκεῖνος δὲν ἤρκει εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ διὰ νὰ ἀποδείξῃ τοῦτο, σᾶς ἔφερε τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα κατώρθωσε νὰ συγκομίσῃ διὰ τοῦ νέου Νόμου, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγε καὶ ἐψήφισε πέρυσιν ἡ Βουλή. Σᾶς παρέστησεν διὰ τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων, ὅτι μετὰ τοὺς δέκα μῆνας τοῦ 1883, δυνάμει τοῦ παλαιοῦ Νόμου, ἐπὶ βεβαιωθέντων 23,002,493 δραχμῶν, κατώρθωσε νὰ εἰσπράξῃ 16,381,888, καὶ νὰ περιορίσῃ τὰ καθυστεροῦντα κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας ἴσον πρὸς 28,78%· ἀλλὰ κατὰ τοὺς δέκα μῆνας τοῦ 1884, ὅτε ἔλαβεν ἀνὰ χεῖρας τὸ ἀμφίστομον αὑτοῦ μαχαῖρι καὶ ἐξεβίαζε τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου πρὸς ἀπότισιν τῶν εἰς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων, κατώρθωσεν ἐκ βεβαιωθέντων 26,236,506 νὰ εἰσπράξῃ κατὰ τοὺς δέκα μῆνας 21,282,805, καὶ ἑπομένως νὰ ἐλαττώσῃ τὰ καθυστεροῦντα οὐχὶ εἰς 28%, ἀλλ’ εἰς 18 88)00% μόνον. Καὶ τί ἄλλο καλλίτερον θέλει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰμὴ νὰ κατορθώσῃ νὰ λαμβάνῃ μέχρι λεπτοῦ πᾶν ὅ,τι ἀναγράφει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὡς ἔσοδον! Εὐτύχημα ἤθελεν εἶσθαι διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν ὅλους τοὺς καπνοπώλας ἢ καπνεμπόρους νὰ ὑποβάλῃ εἰς τοσαύτην φορολογίαν, ἢ ἐὰν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσπράξῃ παρ’ αὐτῶν τόσον ποσὸν, νὰ ὑποβάλῃ αὐτοὺς εἰς τοσαύτας πειθαρχικὰς ποινὰς, ὥστε νὰ εἰσπράξῃ καὶ τὰ 10 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ φόρου τούτου προϋπελόγισεν. Ἀλλὰ χρεωστῶ νὰ παρατηρήσω πρὸς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, ὅτι οἱ Κυβερνῶντες δὲν σκέπτονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἀλλ’ ὀφείλουσι νὰ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψιν πρὸ παντὸς μήπως καταπονοῦσι τὰς φορολογικὰς δυνάμεις τῆς Χώρας τοσοῦτον, ὥστε νὰ καθίσταται ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθῶσι νὰ φορολογῶνται εἰς τὸ μέλλον. Καὶ ἀντὶ νὰ κατασκευάσητε Νόμον τοσοῦτον ἄγριον, καὶ μὲ τοιαύτην ἐξουσίαν, οἵαν ὁ Νόμος, περὶ οὗ πρόκειται, παρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ εἰσπράξῃ περισσότερα ἔσοδα, καιρὸς ἦτο πλέον νὰ σκεφθῇ διὰ νὰ ἐλαττώσῃ τὰ ἔξοδα ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ δύναται διὰ τῶν συνήθων εἰσπράξεων, ἄνευ τῶν τοιούτων ἀγρίων μέσων, νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Καὶ τίς, κύριοι, ἐλησμόνησε τὰς ἀγρίας διατάξεις τοῦ Νόμου, περὶ οὗ ὁ λόγος; Οἱ ἰδιωτικῶς συναλλασσόμενοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνωσι πᾶσαν πρόνοιαν, διὰ νὰ ἐκβιάζῃ ὁ εἷς τὸν ἄλλον εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας διὰ τῆς συναλλαγῆς των ἀνέλαβον. Δύνανται νὰ προσδιορίζωσι τόκον συμβατικὸν ὅσον θέλουσι, δύνανται νὰ συνομολογῶσι ποινικὴν ῥήτραν κατ’ ἐκείνου, ὅστις δὲν ἤθελεν ἐκτελέσει ἐμπροθέσμως τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἀνέλαβεν. Ἀλλὰ τάχα οἱ πρὸς τὸ Κράτος ὀφείλοντες ἔπρεπε νὰ περιέλθωσιν εἰς ὁμοίαν τῶν ἰδιωτῶν θέσιν, καὶ ὁ Νόμος νὰ ἀναγράφῃ, ὅτι ὀφείλουσι νὰ πληρόνωσι περισσότερα ἀφ’ ὅσα χρεωστοῦσιν οὐχὶ εἰς τόκον, διότι οἱ Νόμοι, ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτουσι τὰ χρέη αὐτῶν, δὲν ἀναγράφουσιν εἰς βάρος αὐτῶν τοιούτους τόκους, οὐχὶ ὡς ποινικὴν ῥήτραν, διότι οἱ Νόμοι, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπήγασαν τὰ χρέη αὐτῶν, δὲν ἐπέτρεψαν εἰς βάρος των ποινικὴν ῥήτραν, ἀλλὰ νὰ αὐξάνωσι τὰ χρέη των ὡς ποινὴν, τὴν ὁποίαν μονομερῶς τὸ Κράτος διὰ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας ἐζήτησε νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτούς! Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ δικαιολογίαν τινὰ, ποῖος ἐξ ἡμῶν δὲν ἀνήκει εἰς Ἐπαρχίας καὶ δὲν γνωρίζει ποῖοι εἶναι οἱ φορολογούμενοι τῆς Ἑλλάδος; Ποῖος δὲν γνωρίζει ὅτι ὁ λαὸς, ὁ ὑποκείμενος εἰς φορολογίαν, παράγει εἰς ὡρισμένας ὥρας τοῦ ἔτους, κατὰ τὰς ὁποίας μόνον ἔχει εἰς τὰς ἀποθήκας του προϊὸν νὰ πωλήσῃ, ἵνα πληρώσῃ τὰ χρέη του; Ὅτι ἐὰν κατὰ τὰς ὥρας ἐκείνας δὲν δυνηθῇ νὰ πωλήσῃ τὸ προϊόν του, ἢ πωλήσας αὐτὸ δαπανήσῃ τὸ χρῆμα αὐτοῦ, τὸ ὑπόλοιπον τοῦ χρόνου δὲν ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του κεφάλαια; Καὶ ὅτι ἕνεκα τούτου, ἐὰν ζητήσετε κατόπιν νὰ σᾶς πληρώσῃ, δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ λάβητε ἀπ’ αὐτὸν χρήματα, διότι δὲν ἔχει νὰ σᾶς δώσῃ; Θέλετε ἀντὶ νὰ λάβητε χρήματα, νὰ σημειώσητε εἰς τὰ Βιβλία τοῦ Κράτους, ὅτι τὰ χρέη του ηὔξησαν κατὰ 10, 15, 20%; Θέλετε, ἀντὶ νὰ λάβητε χρήματα, νὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ τὸν συλλάβητε, καὶ τὸν εἰσαγάγητε εἰς τὰς φυλακάς; Ἀλλὰ φυλακίζοντες, ἀφαιροῦντες τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν ἀπὸ τοὺς πολίτας ὅσοι δὲν σᾶς πληρόνουσιν, οὐχὶ ἀπὸ δυστροπίαν, ἀλλὰ διότι δὲν ἔχουσι, ζημιοῦτε τὴν Χώραν, διότι ἐλαττώνετε τὴν παραγωγὴν αὐτῆς, ἐμποδίζοντες τὰς ἐργατικὰς χεῖρας νὰ ἐργασθῶσι, διότι τὰς κλείετε εἰς τὰς φυλακάς. Δὲν ἀνέγνωτε εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἕν τινι Ἐπαρχίᾳ ἐξεδόθησαν ἑπτὰ χιλιάδες ἐντάλματα προσωπικῆς κρατήσεως ἐπὶ πληθυσμοῦ πεντήκοντα χιλιάδων; 7,000 ἐπὶ πληθυσμοῦ τοιούτου ἐκηρύχθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν Εἰσπρακτόρων καὶ τῶν χωροφυλάκων! Καὶ οἱ μὲν χωροφύλακες ἔσπευδον νὰ λάβωσι τὰ σύλληπτρα, διότι πεντήκοντα λεπτὰ εἶχον δι’ ἑκάστην κεφαλὴν, οἱ δὲ Εἰσπράκτορες ἔσπευδον νὰ ἔλθωσιν εἰς ἰδιαιτέρας συναλλαγὰς μετ’ αὐτῶν, ἵνα μὴ τοὺς στερῶσι τῆς προσωπικῆς αὐτῶν ἐλευθερίας. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ἄλλην Ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκδοθέντων ἐνταλμάτων ἀνῆλθεν εἰς 10 χιλιάδας, οἱ δὲ κάτοικοι τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης ὑπεχρεώθησαν νὰ πληρώσωσιν εἰς τὰ ὄργανα τῆς Δημοσίου δυνάμεως μόνον διὰ σύλληπτρα 5,000 δραχμῶν. Καὶ κατὰ ποῖον ἔτος, κύριοι, ἐπέτρεψεν ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία τοιαῦτα ἄγρια μέσα εἰς τὰ ὄργανα τῆς Διοικήσεως διὰ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους; Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ σᾶς ἀνακοινώσω ποῖα εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Τόπου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ καιροὺς κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι τότε θέλετε ἰδεῖ εἰς ποίας στερήσεις, εἰς ποίαν ἀμηχανίαν περιηγάγομεν τὴν τάξιν τῶν παραγόντων διὰ τῆς ἐργασίας των ἐν Ἑλλάδι. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, κύριοι, κατὰ τὸ 1878, τὸ Δημόσιον Ταμεῖον εἰσέπραξεν ἐκ φόρων καὶ δικαιωμάτων ἀπὸ τοὺς πολίτας καθ’ ὅλην τὴν χρῆσιν αὐτοῦ 38,822,961:74, κατὰ δὲ τὸ 1882, δηλαδὴ μετὰ τέσσαρα ἔτη, τὸ πρῶτον ἔτος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη, τὸ Δημόσιον Ταμεῖον εἰσέπραξεν ἐκ φόρων καὶ δικαιωμάτων παρὰ τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος 65,801,370:04. Καὶ ἐπειδὴ μοὶ ἀρέσκει νὰ ἦμαι ἀκριβολόγος, ὀφείλω νὰ ἐλαττώσω τὸ ποσὸν τοῦτο, διότι τοσοῦτον μὲν φαίνεται, ὅτι εἰσεπράχθη κατὰ τὸν προσωρινὸν Ἀπολογισμὸν τοῦ 1882, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσι 2,200,080:83, τὸ ὁποῖον εἶναι ἔσοδον κατὰ τὸ 1882 ἐκ τῆς νομισματοποιΐας, καὶ ἑπομένως δὲν ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν φόρων καὶ τῶν ἄλλων δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ὁ λαὸς καταβάλλει εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, καὶ προσέτι 3,314,617:18, τὰ ὁποῖα ἦσαν τυχηρὰ εἰσοδήματα, ἤτοι ἀντίτιμον τοῦ ἀχρήστου ὑλικοῦ τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἐπωλήθη. Τὰ δύω μνημονευθέντα ποσὰ ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 5,514,698:01, ἑπομένως, ἐὰν ἀφαιρέσητε ταῦτα ἀπὸ τὰ εἰσπραχθέντα 65,801,370:04, θέλετε συναγάγει, ὅτι ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος συνεισέφερε κατὰ τὸ 1882 ὡς φόρους καὶ ὡς δικαιώματα, ὀφειλόμενα εἰς τὸ Δημόσιον, εἴτε ἐκ συναλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα μετ’ αὐτοῦ συνωμολόγησεν, εἴτε ἐξ ἐνοικιάσεων, δραχμὰς 60,286,672· ἑπομένως κατὰ τὸ 1882 ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος ἐπλήρωσε περισσότερα ἀφ’ ὅσα εἶχε πληρώσει κατὰ τὸ 1878 δραχ. 21,463,710:29. Καὶ ταῦτα μὲν ἐγένοντο κατὰ τὸ 1882. Ἂς ἐρευνήσωμεν τὸ 1883, διότι καὶ τοῦ ἔτους τούτου κατωρθώσαμεν τέλος πάντων νὰ λάβωμεν εἰς χεῖράς μας τοὺς λογαριασμοὺς, καὶ νὰ ἴδωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῶν γενομένων εἰσπράξεων. Κατὰ τὸ 1883 τὸ Κράτος εἰσέπραξε 65,561 703:21 νέας δραχμάς. Ἂν ἀφαιρέσητε ἐξ αὐτῶν τὰ κατὰ τὸ 1878 εἰσπραχθέντα 38,822,961:74, ἂν καὶ ταῦτα ἦσαν παλαιαὶ δραχμαὶ, ἐνῷ τὰ κατὰ τὸ 1883 εἰσπραχθέντα ἦσαν νέαι δραχμαὶ, πάλιν τὸ Κράτος εἰσέπραξε πλειότερα τῶν κατὰ τὸ 1878 εἰσπραχθέντων δραχμὰς 26,738,741:47. Ἀφῃρέσαμεν λοιπὸν ἀπὸ τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1882 δραχμὰς παλαιὰς 21,463,710 περισσότερα ἀφ’ ὅσα εἴχομεν ἀφαιρέσει κατὰ τὸ 1878· κατὰ τὸ 1883 ἀφῃρέσαμεν ἀπὸ τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος περισσότερα ἀφ’ ὅσα ἀφῃρέσαμεν κατὰ τὸ 1878, δραχμὰς νέας 26,738,741, τὸ ὅλον 48,202,451. Πόσα, κύριοι, πρέπει νὰ λογαριάσωμεν ἐξ αὐτῶν ὡς ἔσοδα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, θέλετε 4,000,000 κατ’ ἔτος; Θέλετε 5,000,000; Ἐντὸς 2 ἐτῶν εἰσεπράξαμεν 10,000,000. Λοιπὸν ἀφῃρέσαμεν ἀπὸ τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος 38,202,451 περισσότερα κατὰ τὰ 2 τελευταῖα ἔτη 1882 καὶ 1883, ὅσων εἴχομεν ἀφαιρέσει κατὰ τὸ 1878. Ἀλλὰ τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, τὰ ὁποῖα ὁ λαὸς ἐπλήρωσεν, ἦσαν κεφάλαια παραγωγικὰ, τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευον εἰς τὸν λαὸν· ἀφαιρέσαντες δὲ ταῦτα ἢ μειώσαντες τὰ ἐν χερσὶν αὐτοῦ παραγωγικὰ κεφάλαια, ἐμειώσατε τὴν φορολογικὴν δύναμιν τῆς Χώρας, διότι ἐμειώσατε τὴν παραγωγικὴν δύναμιν αὐτῆς, ἡ δὲ μείωσις καὶ καταπόνησις τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων θέλει ἔχει ἀναπόφευκτον καὶ ἄμεσον ἀποτέλεσμα τὴν μείωσιν καὶ καταπόνησιν τῶν φορολογικῶν δυνάμεων. Ἀφοῦ δ’ ἀφῃρέσαμεν κατὰ τὴν διάρκειαν 2 ἐτῶν 38,000,000 περισσότερα, ἀφ’ ὅσα εἴχομεν ἀφαιρέσει πρὸ 4 ἐτῶν, ἐδώσαμεν ἔπειτα κατὰ τὸ 1884 εἰς τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν περὶ εἰσπράξεως Νόμον, δι’ οὗ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλει ἀφαιρεθῆ παρὰ τῶν παραγωγῶν πᾶσα ἰκμὰς, θέλει ξηρανθῆ ἡ πηγὴ, ἐξ ἧς δύναται τὸ Κράτος ν’ ἀντλῇ τοὺς φόρους καὶ τὰ ἔσοδά του. Ὅταν δὲ λήξῃ ἡ χρῆσις τοῦ 1884 κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ ἀρξαμένου ἔτους, τότε θέλετε πεισθῆ, ὅτι δὲν θέλουν εἶσθαι εἰσπεπραγμένα κατὰ τὸ 1884 μόνον 26,000,000, ἀλλὰ 36,000,000 περισσότερα, ἀφ’ ὅσα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1878, καὶ θέλομεν ἔχει τὸ ἀποθαῤῥυντικὸν δι’ ἐμὲ πόρισμα, ὅτι κατὰ τὴν τριετῆ ταύτην οἰκονομικὴν διοίκησιν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει συνεισφέρει 59,000,000 περισσότερα ἀφ’ ὅσα συνεισέφερε κατὰ τὸ 1878! Καὶ ἀφοῦ ἀφῃρέσαμεν τοσαῦτα πραγματικὰ κεφάλαια ἀπὸ τὴν παραγωγικὴν ἐργασίαν τοῦ Τόπου, ἀφῃρέσαμεν προσέτι διὰ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ αὐτὸ τὸ πιστωτικὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρει καὶ ἐχρησίμευε· διότι, ἐνῷ πρὸ τῆς ἄρσεως ὑπῆρχον ἐν κυκλοφορίᾳ τραπεζικὰ γραμμάτια 104,000,000, τώρα κυκλοφοροῦσι μόνον 68,000,000. Κρίνατε λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Τόπου, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀφαιρεῖτε εἰς διάστημα 3 ἐτῶν κεφάλαια πραγματικὰ ἐκ 59,000,000, καὶ κεφάλαια πιστωτικὰ ἐκ 30,000,000, καὶ ἀναλογίσθητε ἂν αὐτὸς ὁ λαὸς δύναται νὰ δοξάζῃ τὸν Θεὸν, διότι τέλος πάντων ἠξιώθη νὰ διευθύνεται ἀπὸ τοὺς τοιούτους Νόμους καὶ νὰ διοικῆται ἀπὸ τοιαύτην σοφὴν πρόνοιαν. Λησμονῶν τὴν ἰδιότητά μου, δὲν ὁμιλῶ ἐκ πνεύματος Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ μὲ τὸν πόνον, ὃν αἰσθάνεται πᾶς πολίτης εἰς τὴν καρδίαν του πρὸ τοιούτου οἰκονομικοῦ θεάματος, ὅταν διαβλέπῃ ἐν προσεχεῖ μέλλοντι οὐ μόνον τὴν πτώχευσιν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ἀλλὰ τὴν πτώχευσιν αὐτῆς τῆς κοινωνίας. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ καὶ τὰ ἄλλα μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπεθυμήσαμεν νὰ ὠφεληθῶμεν ἀπὸ τὴν περίστασιν, σπεύσαντες νὰ ζητήσωμεν νὰ συζητηθῶσι τινὰ Νομοσχέδια, δι’ ὧν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἀνακούφισίν τινα εἰς τὸν οὕτω καταπεπονημένον Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ ἀκόμη δισταγμὸς ἐν ἡμῖν, ἂν νομίζητε ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἦσθε ἀπολύτως σύμφωνοι μὲ τὴν Κυβέρνησιν, τοῦτο εἶναι βεβαίως ἔργον τῆς ὑμετέρας κρίσεως, καὶ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἀποφασίσητε· ἀλλ’ ἂν τὸ ἀποφασίσητε, ἀναλογίσθητε ποῖα ἐνδέχονται νὰ προκύψουν ἀποτελέσματα ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπιμονῆς. Ἡμεῖς ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας, ἐφελκύσαντες τὴν προσοχήν σας· ἀφοῦ δ’ ἐξεπληρώσαμεν αὐτὸ, ἐσμὲν ἀπηλλαγμένοι ἀπὸ πάσης διὰ τὰ ἐνδεχόμενα ταῦτα ἀποτελέσματα εὐθύνης.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Ἀνέρχεται ἐπὶ τὸ βῆμα).

§69ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Αὔριον, κ. Πρόεδρε, αὔριον· παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαιώθητε, ὅτι δὲν θέλω παρατείνει τὸ ἄτοπον, τὸ τελούμενον ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συνεδριάσεως, προφασιζόμενος τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως περὶ τροποποιήσεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως πρὸς συζήτησιν περὶ τῆς οὐσίας τοῦ προτεινομένου ὡς προτακτέου θέματος. Οὕτω συζητοῦντες, θαυμάζετε διατί δὲν ἀπαντῶμεν καὶ καταχρώμενοι τῷ δικαιώματι ὑμῶν τοῦ λέγειν ἀπὸ τοῦ βήματος, θαυμάζετε, διότι τὴν κατάχρησιν πατάσσομεν ἡμεῖς διὰ τῆς σιωπῆς; Λύω δὲ ἤδη τὴν σιωπὴν μόνον, ἵνα ἐξηγήσω τὰ τοῦ ζητήματος, καὶ εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐξήγησις, διότι προσπάθεια μεγάλη κατεβλήθη, ἵνα παραπλανηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ ζητήματος. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἔλεγεν, ὅτι γινώσκει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν προτίθεται νὰ τροποποιήσῃ τὸν Νόμον περὶ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευμάτων, ὅτι γινώσκει μάλιστα, ὅτι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου τούτου ἐμμένομεν μέχρι κεραίας, ἔλεγε δὲ τοῦτο ἐνῷ χθὲς ἔτι ἤκουσεν, ὅτι ἡτοιμάσαμεν Νομοσχέδιον, τροποποιοῦν τὸν ὑπάρχοντα Νόμον περὶ φόρου ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, ἐνῷ ἀπὸ τῆς πρώτης ὁμιλίας μου ἐν τῇ Συνόδῳ ταύτῃ τῆς Βουλῆς ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ Νόμος ὁ ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν δὲν λειτουργεῖ ἐπιτυχῶς καὶ δέον νὰ τροποποιηθῇ ῥιζικῶς. Τοιοῦτοι Νόμοι καὶ ἐν ἄλλοις Κράτεσι δὲν λειτουργοῦσιν ἀνελλιπῶς, τούτου δ’ ἕνεκα συνεχῶς μεταβάλλονται· καὶ ἐν Αὐστρίᾳ πάλιν ἐπ’ ἐσχάτων μετεβλήθη ὁ Νόμος, διότι, καίτοι πανταχοῦ ἀναγνωρίζεται, ὅτι ἡ κατανάλωσις τῶν οἰνοπνευμάτων εἶναι πηγὴ φορολογίας ἀρίστη, δυσκολωτάτη ὅμως εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς φορολογίας ταύτης· διότι ὑπάρχει παραγωγὴ, ἥτις παραβλάπτεται, ἂν θελήσῃ τὸ Δημόσιον νὰ φροντίσῃ ὑπερβαλλόντως περὶ τοῦ ἰδίου συμφέροντος ἐν τῇ φορολογίᾳ ταύτῃ. Ὅπου ὑπάρχει ἄφθονος παραγωγὴ οἴνων καὶ ἑπομένως ὅπου ὑπάρχουσιν ἄφθονα τὰ στέμφυλα, ἐκεῖ οἱ Νόμοι περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων λειτουργοῦσι δυσκόλως, διότι εἶναι ἠναγκασμένη ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία νὰ προνοῇ, ὅπως αἱ νομοθετικαὶ διατάξεις περὶ τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευμάτων μὴ παραβλάπτωσι τοὺς κατέχοντας τὰ στέμφυλα· ἡ τοιαύτη ὅμως πρόνοια μεγίστην ζημίαν φέρει εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Νόμου. Ἐν Γαλλίᾳ παρετηρήθη, ὅτι ὁσάκις ὑπάρχει εὐφορία τῶν ἀμπέλων καὶ ἑπομένως τὰ στέμφυλα εἶναι πολλά, ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων λειτουργεῖ ἀτελέστατα, λειτουργεῖ δὲ ἀκριβέστερον, ὅταν ἡ παραγωγὴ τῶν σταφυλῶν εἶναι μικρά. Ταῦτα πάντα εἰς Κράτη, ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς, ἐν οἷς εἶναι μεγίστη ἡ παραγωγὴ τῶν στεμφύλων, καθιστῶσι τὸν Νόμον περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων λίαν δυσεφάρμοστον. Ἀλλ’ εἶναι τοσοῦτον δίκαιος ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευμάτων, ὥστε, καίτοι δυσεφάρμοστος, πρέπει νὰ τροποποιῆται, ὅπως καταστῇ ἐφαρμόσιμος. Ἐὰν, συμβουλευόμενοι τὴν πεῖραν, φέρωμεν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν τὰς τροποποιήσεις τὰς ὑπ’ αὐτῆς ὑπαγορευομένας, ἐλπὶς εἶναι, ὅτι θέλομεν φθάσει μετά τινα χρόνον νὰ ἔχωμεν Νόμον λειτουργοῦντα ὁμαλώτερον, ὑποκείμενον ὅμως πάντοτε εἰς συχνὰς τροποποιήσεις, ἀφοῦ καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Αὐστρίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ δὲν ἐπετεύχθη ἔτι τὸ πάγιον τοῦ Νόμου τούτου. Ταῦτα ἔχουσα ὑπ’ ὄψει ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἀρχῆς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων παρηκολούθησε τὰ κατ’ αὐτὴν, ὅπως ἐπενέγκῃ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἡ πεῖρα ἤθελεν ὑπαγορεύσει, καὶ ἀπὸ μηνὸς ἤδη τὸ παρασκευασθὲν Νομοσχέδιον εἶναι ὑποβεβλημένον εἰς Ἐπιτροπὴν, ἐπεξεργαζομένην αὐτὸ ἐκ νέου. Ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἕτοιμον, ὑπάρχει διάταξις, ἀναγράφουσα ὅσα προτείνουσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐκ Κορινθίας, τῆς δὲ διατάξεως ταύτης τὴν ὀρθότητα κατέδειξεν ἡμῖν ἡ πεῖρα. Ἐν τῇ ἐφαρμογῇ προσεπαθήσαμεν ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ περιορίσωμεν τὸ κακὸν, τοῦ ὁποίου οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐκ Κορινθίας ἐπεδίωξαν τὴν θεραπείαν διὰ τοῦ Νομοσχεδίου των, ἀλλὰ δὲν ἠδυνάμεθα ἄνευ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Νόμου νὰ ἄρωμεν αὐτὸ ὁλοσχερῶς. Ταύτην δὲ τὴν τροποποίησιν περιελάβομεν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, καὶ βεβαίως οἱ τὴν συζήτησιν ταύτην προκαλοῦντες, ὅπως ἐπιτύχωσι τὴν τροποποίησιν, θέλουσι θεωρήσει τελεσφόρον τὴν ἀποδοχὴν ὡς βάσεως συζητήσεως μέτρου, παρασκευασθέντος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἐπανειλημμένην ὑποστάντος ἐπεξεργασίαν. Πολέμιοι τῆς τροποποιήσεως εἶναι οἱ λέγοντες: μὴ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ἑτοιμασθὲν παρ’ ἐκείνων, οἵτινες παρηκολούθησαν τὸν τροποποιηθησόμενον Νόμον ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, οἱ λέγοντες, ὅτι πρέπει τὴν ἐργασίαν Ἐπιτροπῶν, ἐν αἷς ἀντεπροσωπεύθη καὶ ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ ὑπηρεσία καὶ ἡ τέχνη, νὰ παραβλέψωμεν καὶ νὰ ψηφίσωμεν ἁπλῆν ἀναγραφὴν τῆς ἰδέας ἄνευ τῶν διατάξεων, δι’ ὧν αὕτη θέλει συναρμολογηθῆ πρὸς τὰς διατηρουμένας ἐν ἰσχύϊ διατάξεις τοῦ κειμένου Νόμου, καὶ δι’ ὧν θέλει ἐπιτευχθῆ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἰδέας. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐκ Κορινθίας εἶναι ἀξιέπαινοι, διότι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτῶν ἠθέλησαν νὰ προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τὴν ἀναγκαίαν ταύτην μεταῤῥύθμισιν· οἱ νομίσαντες ὅμως, ὅτι δύνανται νὰ ἐπωφεληθῶσιν ἐκ τῆς προτάσεως ἐκείνων πρὸς σκοποὺς κομματικούς, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὀλίγον κήδονται τῆς μεταῤῥυθμίσεως, ἣν προβάλλουσι μόνον ὡς πρόφασιν. Εἰς πάντα τὰ Κοινοβουλευτικὰ Κράτη τὸ δικαίωμα τῶν Βουλευτῶν, ὅπως εἰσηγῶνται τῶν Νόμων ἐν τῇ συνήθει αὐτοῦ ἐφαρμογῇ, λειτουργεῖ κατὰ τρόπον τοιοῦτον· οἱ Βουλευταὶ φέρουσι τὰ Νομοσχέδιά των ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ὅταν ἐκ τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν ἡ ὑποβολὴ τοῦ Νομοσχεδίου προκαλεῖ, ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ μέτρον τὸ εἰσαχθὲν εἶναι πράγματι ἀναγκαῖον καὶ δύναται ἐπωφελῶς νὰ νομοθετηθῇ, ἡ Κυβέρνησις υἱοθετεῖ τὸ Νομοσχέδιον καὶ φροντίζει, ὅπως διὰ τῆς ὑπηρεσίας καταρτισθῇ τελειότερον. Ὁ Βουλευτής, ὁ εἰσαγαγὼν Νομοσχέδιον, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὑποσχεθῇ νὰ υἱοθετήσῃ αὐτὸ, θεωρεῖ τοῦτο ὡς εὐτύχημα τοῦ Νομοσχεδίου, διότι καθίσταται οὕτως ἐφικτὴ ἡ πραγματοποίησις τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ Νομοσχεδίου ἐπεδίωξεν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ μείνῃ ἀμέτοχος εἰς τὰ τοῦ τελικοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Νομοσχεδίου, δυσκόλως δύναται νὰ λάβῃ τὸ Νομοσχέδιον πρακτικὴν διατύπωσιν, διότι μόνη ἡ Κυβέρνησις διαχειρίζεται τὰ τῆς ὑπηρεσίας καὶ δύναται νὰ παράσχῃ ταύτης τὴν συνδρομὴν εἰς καταρτισμὸν τοῦ Νομοσχεδίου ὑποσχόμενον πρακτικὴν χρησιμότητα. Ἤδη οἱ κύριοι Βουλευταὶ οἱ προτείναντες τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο καὶ δι’ αὐτοῦ ἐπιζητήσαντες μεταῤῥύθμισιν τοῦ Νόμου περὶ φορολογίας τῶν πνευματωδῶν ὑγρῶν, μανθάνουσιν, ὅτι ἡ μεταῤῥύθμισις περιλαμβάνεται ἐν ἑτέρῳ Νομοσχεδίῳ, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως παρασκευασθέντι μετὰ βάσανον μηνῶν πολλῶν, καὶ ὅτι περιλαμβάνεται διὰ τρόπου ἐξασφαλίζοντος πᾶν ὅ,τι διὰ τῆς μεταῤῥυθμίσεως ἐπεδίωκον. Βεβαίως οἱ Βουλευταὶ οὗτοι θέλουσιν εἶσθαι διατεθειμένοι σήμερον ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Νομοσχεδίου καὶ δὲν δύνανται νὰ συνταχθῶσι πρὸς τοὺς ἐλπίσαντας νὰ προσεταιρισθῶσιν ὑπὲρ τῆς προτάσεως αὐτῶν περὶ κανονισμοῦ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τοὺς εἰλικρινῶς ποθοῦντας τὴν μεταῤῥύθμισιν. Οἱ εἰλικρινῶς ποθοῦντες τὴν μεταῤῥύθμισιν θέλουσιν εἰπεῖ πρὸς τοὺς ζητήσαντας τὸν κανονισμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον δὲν ὑπέβαλον πρὸς σκοπὸν κομματικὸν, ἀλλὰ χάριν τῆς μεταῤῥυθμίσεως, ἣν περιλαμβάνει, καὶ ὅτι ἀποκρούουσι τὴν χεῖρα, ἣν τοῖς τείνουσιν, οἱ θέλοντες νὰ καταστήσωσιν αὐτοὺς ὄργανα. Τὸ παρασκευασθὲν Νομοσχέδιον, τὸ μεταῤῥυθμίζον τὸν κείμενον Νόμον περὶ φορολογίας τῶν πνευματωδῶν ὑγρῶν, περιέχει διάταξιν ἀναγράφουσαν τὰ προταθέντα ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐκ Κορινθίας. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο θέλει εἰσαχθῆ προσεχῶς. Εἶπον κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν πρὸ τῶν διακοπῶν, ὅτι πρῶτον ἔργον μετὰ τὰς διακοπὰς ἔδει νὰ ᾖ ἡ γενικὴ συζήτησις περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἐν τῇ γενικῇ συζητήσει περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἠδυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν πάντα τὰ θέματα, τά τε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἀφορῶντα καὶ τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ Νομοσχέδια τὰ συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν, ἐν οἷς καὶ τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν πνευματωδῶν ὑγρῶν· μετὰ δὲ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ πρὸ τῆς ψηφίσεως τῶν καθ’ ἕκαστα ἔδει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν Νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα πρὸς τὴν λειτουργίαν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐν οἷς καὶ τὸ Νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν πνευματωδῶν ὑγρῶν. Εἰς τὴν πρότασιν ἄρα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως προταχθῇ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ συζήτησις τῆς μεταῤῥυθμίσεως, τῆς προταθείσης ὑπό τινων Βουλευτῶν, ἀντιτάσσομεν ἑτέραν πρότασιν, ὅπως μετὰ τὴν συζήτησιν τὴν γενικὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ συζητηθῇ τὸ Νομοσχέδιον τὸ ἐν καιρῷ εἰσαχθησόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ περιλαμβάνον τὰ προταθέντα ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐκ Κορινθίας. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ Νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν πνευματωδῶν ὑγρῶν· ὡς πρὸς δὲ τὴν πρότασιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸν Νόμον περὶ εἰσπράξεως, παρατηρῶ, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως αὐθεντικωτέραν ἐπὶ τοιούτων θεμάτων ἐκφράζοντες γνώμην πολιτευταὶ, ὡμολόγησαν κατ’ ἀρχὴν, ὅτι ἡ ψήφισις Νόμου περὶ εἰσπράξεως ἦτον ἀναγκαία. Πρότασις ἄρα περὶ καταργήσεως ἀναγκαίου Νόμου δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ σπουδαία. Ἐὰν ὑπεβάλετο πρότασις περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ Νόμου, ἠδύνασθε νὰ ἐρωτήσητε τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν φρονῇ, ὅτι τοιαύτη πρότασις δύναται νὰ συζητηθῇ σκοπιμώτερον πρὸ ἢ μετὰ τὸν Προϋπολογισμόν· ἀλλ’ ἐν ὅσῳ τοιοῦτον σχέδιον Νόμου δὲν ὑποβάλλεται, οὐδεμίαν ἔχει πρακτικὴν ἔννοιαν ἡ συζήτησις περὶ προτιμήσεως ἢ μὴ προτάσεως περὶ καταργήσεως τοῦ κειμένου Νόμου. Ἡμεῖς καὶ ὡς πρὸς τὸν Νόμον τοῦτον, τὸν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ψηφισθέντα, δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην, ἣν πρεσβεύομεν καὶ περὶ παντὸς ἄλλου Νόμου τοῦ Κράτους, ὅτι εἶναι ἀτελής. Οὐδεὶς Νόμος ἐπιτυγχάνει τὸ τέλειον, εἴτε παρ’ ἡμῶν συνταχθῇ, εἴτε παρ’ ἄλλων, πᾶς δὲ Νόμος εἶναι μεταῤῥυθμιστέος εὐθὺς ὡς ἀποδειχθῇ, ὅτι ὡρισμένη τις μεταῤῥύθμισις εἶναι ἀναγκαία. Ὅταν τοιαύτην τινὰ μεταῤῥύθμισιν προτείνετε, θέλετε εὕρει τὴν Κυβέρνησιν πρόθυμον, ἵνα λάβῃ αὐτὴν ὑπὸ σκέψιν· ἀλλ’ ἐν ὅσῳ οὐδεμίαν ὑποβάλλετε μεταῤῥύθμισιν εἰς συζήτησιν, ἡ πρότασις ὑμῶν, οἵα ὑπεβλήθη, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀξία τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς.

§71Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ πληρέστατα μετὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, πρὸ μικροῦ ἀναπτύξαντος τὸν λόγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὴν πρότασιν περὶ καταργήσεως τοῦ Νόμου περὶ καθυστερούντων καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν πρότασιν, ζητοῦσαν τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου· καὶ ὑπὸ ἄλλην ἀκόμη ἔποψιν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ Νόμου κατ’ ἀρχὴν, ἐνῷ κατὰ πολλὰς λεπτομερείας διαφωνῶ καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ θὰ τὰς ἀναπτύξω. Ἀλλ’ ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλήσω, διότι διαφωνοῦμεν τὰ μέγιστα, ὡς πρὸς τὸ ἕτερον τῶν ζητημάτων, καὶ βεβαίως δὲν ἔπρεπε νὰ λάβω ἐγὼ τὸν λόγον τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι πρὸ πολλοῦ ἤθελον ἀναχωρήσει, καθόσον μόνον οἱ ἔχοντες τὴν ὑγείαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δύνανται νὰ μένωσιν ἐνταῦθα μέχρι τῆς ἑνδεκάτης τῆς νυκτός· ἀλλ’ ὅταν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τοιαύτας στιγμὰς ἀνερχόμενος τὸ Βῆμα καὶ μεταχειριζόμενος ὅλην τὴν ῥητορικήν του δεινότητα, προσπαθῇ νὰ παραπλανήσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ὅπως κατορθώσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ, εἶναι ἀδύνατον ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον αὐτοῦ νὰ μείνῃ ἄφωνος. Ἀγνοῶ ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς ἄλλας περιστάσεις ἤθελε πλέξει ὅσα ἠκούσαμεν ἐγκώμια ὑπὲρ τοῦ Βουλευτοῦ Κορινθίας, καὶ ἂν ἤθελε δώσῃ μαθήματα κοινοβουλευτικὰ περὶ τῆς εἰσαγωγῆς Νομοσχεδίων ἐκ μέρους Βουλευτῶν· ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἄνευ ἀπαντήσεως, ὅταν μετὰ τέσσαρας ὁλοκλήρους Συνόδους ἔρχηται καὶ λέγῃ ἀπὸ τοῦ Βήματος, ὅτι τοιουτοτρόπως δύναται νὰ ἐνασκηθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος διδόμενον δικαίωμα τῆς παρὰ Βουλευτῶν ὑποβολῆς Νομοσχεδίων, κατὰ τὸν τρόπον δηλαδὴ, τὸν ὁποῖον πρὸ μικροῦ σᾶς ἀνέπτυξεν ὅτι, ὅταν κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Νομοσχεδίου ἀποδειχθῇ ὅτι ἀξίζει τὸν κόπον ἡ Βουλευτικὴ πρότασις, ἡ Κυβέρνησις τὴν υἱοθετεῖ; Πρῶτον πότε ἐφήρμοσε τὴν τοιαύτην τακτικήν; Πόσα Νομοσχέδια ὑπεβλήθησαν παρὰ Βουλευτῶν καὶ πόσα ἐξ αὐτῶν μετέβαλεν εἰς Ὑπουργικὰ καὶ υἱοθέτησε;

§72ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ περὶ βοσκῶν, τὸ περὶ κοινοτήτων κλπ.

§73ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ παροῦσα στιγμὴ κατάλληλος, ὅπως ἀναλύσωμεν ὅσα συνέβησαν εἰς τὰς 4 Συνόδους, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ γινώσκει ὅτι ὅσα λέγω στηρίζονται εἰς τὰ πράγματα, καὶ ἔπρεπε νὰ παρουσιασθῇ αὐτὴ ἡ λαμπρὰ εὐκαιρία διὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ δι’ ὅλης μου τῆς δυνάμεως κατὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Τρικούπης ἀφ’ ὅτου Σουλτανικῶς διοικούμεθα, ἀφ’ ὅτου κατηργήθη καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ὑποβολῆς Βουλευτικῶν Νομοσχεδίων, διότι κατήντησε πλέον κωμῳδία καθαρὰ ἡ ὑποβολὴ Νομοσχεδίου παρὰ μὴ Ὑπουργικοῦ Βουλευτοῦ. Μᾶς εἶπεν ὅτι οὕτω πως ἐνασκεῖται τὸ δικαίωμα τῆς ὑποβολῆς Νομοσχεδίων. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς γινώσκει ὅτι εἰς τὰ Συνταγματικὰ Κράτη, εἰς τὰ ἀληθῶς κυβερνώμενα ὑπὸ φιλελευθέρους ἀρχὰς, οὐδέποτε παρορᾶται τὸ τοιοῦτον δικαίωμα, ἐκ τοῦ ὁποίου πολλὰ καλὰ δύνανται νὰ προκύψωσιν εἰς τὸ Κράτος, καὶ διὰ τοῦτο ὑπάρχουσι καὶ συνεδριάσεις ἀφιερωμέναι εἰς τὰς συζητήσεις Βουλευτικῶν Νομοσχεδίων· δύναται ἡ πλειοψηφία νὰ ἀποῤῥίπτῃ τὰ Νομοσχέδια, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις, ἥτις νὰ ἀρνηθῇ τὴν συζήτησιν τῶν Βουλευτικῶν Νομοσχεδίων, καὶ ἂν δὲν ἐκυβερνώμεθα Σουλτανικῶς, πρὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ εἶχον ὁρισθῆ μία ἢ δύω ἡμέραι τῆς ἑβδομάδος ὅπως συζητῶνται τὰ Βουλευτικὰ Νομοσχέδια. Δὲν πιστεύω λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅταν λέγῃ ὅτι, σεβόμενος τὸ δικαίωμα τῶν Βουλευτῶν τῆς ὑποβολῆς τῶν Νομοσχεδίων, πρόκειται νὰ πράξῃ ὅ,τι θὰ πράξῃ ἐν τῷ ἀορίστῳ μέλλοντι. Ἐγὼ μάλιστα ἐκφράζω καὶ ἄλλην τινὰ ἀμφιβολίαν ὡς πρὸς τὴν Πρωθυπουργικὴν ἐπαγγελίαν, διότι πλέον ἢ ἅπαξ ἠθέτησε τὰς ἐπαγγελίας του, καὶ ὁσάκις εὑρεθῇ εἰς δύσκολόν τινα στιγμὴν, οὐδόλως φειδόμενος τῶν ὑποσχέσεων, προσπαθεῖ πάντοτε νὰ διολισθαίνῃ ὅπως καὶ ὅπως. Διαμαρτυρόμενος λοιπὸν καθ’ ὅσων πρὸ μικροῦ εἶπε, συνιστῶ πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ ἦναι μᾶλλον ζηλότυπος τοῦ δικαιώματος τῆς ὑποβολῆς τῶν Νομοσχεδίων, καὶ ἂν δὲν ὑποστηρίζω μὲν νὰ προηγηθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως τοῦ περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων Νόμου, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει Νομοσχέδιον....

§74ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ καταργήσεως, ἀλλὰ περὶ τροποποιήσεως.

§75ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑποστηρίζω ὅμως τὴν ἑτέραν, ὅτι πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ πνευματωδῶν ποτῶν ὡς καὶ ἡ περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως.

§76ΗΛ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Κύριοι, ἀσχέτως καὶ ἀνεξαρτήτως πάσης κομματικῆς πάλης θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ὄχι διὰ νὰ μεμφθῶ, ἀλλὰ διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθημεν νὰ ὑποβάλωμεν περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ πνευματωδῶν ποτῶν, καὶ διὰ νὰ ἀποκρούσω ὑπαινιγμούς τινας, οἱ ὁποῖοι ἐλέχθησαν ἐκ παρεξηγήσεως. Κύριοι, δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ παραπονῆσθε διὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ χρόνου ἐν τῇ Βουλῇ, ὁπόταν διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φίλων σας ζητεῖτε νὰ μεταβάλητε αὐτὸ τὸ Σύνταγμα. Ὅταν, κύριοι, εἷς Βουλευτὴς κάμνῃ μίαν ἐπερώτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ πρέπει νὰ τεθῇ ζήτημα μόνον διὰ τὴν ἐπερώτησίν του, σεῖς δὲ, δυνάμει τῆς ἀριθμητικῆς πλειονοψηφίας, κατορθώνετε νὰ καταλήξητε ἀντισυνταγματικῶς εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν πρέπει νὰ παραπονῆσθε δι’ οἱανδήποτε τροποποίησιν, ἣν προτείνει οἱονδήποτε μέλος, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ φέρῃ τὸ Σύνταγμα εἰς τὴν κανονικὴν αὐτοῦ λειτουργίαν. Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ λόγος, δι’ ὃν ἀνῆλθον εἰς τὸ Βῆμα. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ παραπλανήσωμεν οὐδένα· ἕκαστος ἐν τῇ Βουλῇ εἶναι ἀνεξάρτητος, καὶ τόσῳ δὲ μᾶλλον εἶναι ἀνεξάρτητος, καθόσον τὰς ἐμπνεύσεις του δὲν τὰς ἔλαβε παρ’ οὐδενὸς ἐνταῦθα, τὰς ἔχει λάβει ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν του, αἱ ἀνάγκαι τῆς Ἐπαρχίας του εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι τῷ ὑπαγορεύουσι νὰ βαδίσῃ τοιαύτην ἢ τοιαύτην πορείαν ἐν τῇ Βουλῇ. Τίς ἐξ ἡμῶν, κύριοι, ἀγνοεῖ ὁποίαν τερατώδη ἐντύπωσιν ἐπροξένησαν τὰ Νομοσχέδια, τῶν ὁποίων τὰς τροποποιήσεις σήμερον ζητοῦμεν; Δὲν ἦτον ἀνάγκη νὰ δικαιολογήσωμεν πραγματικώτερον τὴν ἐντύπωσιν αὐτὴν, παρὰ ἀπομακρυνόμενοι ἀπὸ ἐκείνης τῆς πτέρυγος καὶ ἐγκαθιστάμενοι εἰς ταύτην (δεικνύει τὴν Ἀντιπολίτευσιν). Ὁ Νόμος τῶν οἰνοπνευμάτων, ἐνῷ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον δὲν εἰσάγει, ἢ ἐλάχιστα, τοσοῦτον ἐπίεσε τὰς σταφιδοφόρους Ἐπαρχίας, ὥστε φίλοι τῆς Κυβερνήσεως Βουλευταὶ ἠναγκάσθησαν νὰ εἰσαγάγουν τροποποίησιν, ὄχι μὲ τὸν σκοπὸν νὰ ψηφισθῇ ἡ τροποποίησίς των ἀμέσως, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ κατορθώσουν νὰ δικαιολογηθοῦν ἀπέναντι τῆς Ἐπαρχίας των. Ἡμεῖς δὲ οἱ ὁποῖοι ἐτάχθημεν ἐκεῖ (δεικνύει τὴν Ἀντιπολίτευσιν) καὶ οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν τοὐλάχιστον διὰ τὸν ἑαυτόν μας τὴν ἀπόλυτον ἀνεξαρτησίαν, θέλομεν νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰσήγαγον τὴν τροποποίησιν αὐτὴν τοῦ Νόμου, ἐννοοῦν νὰ τὴν ψηφοφορήσουν ἢ ἐννοοῦν νὰ δημοκοπήσουν καὶ ἐμπαίξουν τοὺς συνεπαρχιώτας αὐτῶν. Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ λόγος, δι’ ὃν πολὺ δικαίως ἐζητήσαμεν τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ τὴν ἐπιψήφισιν ἐκ τῶν πρώτων αὐτῶν τῶν τροποποιήσεων. Ἔχει δίκαιον ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁμολογουμένως δύναται οἱονδήποτε Νομοσχέδιον Βουλευτοῦ, ἐὰν θέλῃ, νὰ τὸ υἱοθετήσῃ καὶ τὸ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν, διότι καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν δύναται νὰ μὴ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὸ κῦρος τοῦ Βασιλέως, καὶ τοῦτο ἠπείλησεν ἄλλοτε ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ζέγγελη. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισε νὰ μάθῃ, ὅτι, ὅταν μία Βουλὴ θέλῃ ἕνα Νόμον καὶ ὁ Νόμος αὐτὸς εἶναι ἀπαραίτητος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἀλλάσσει, ὅταν δὲν θελήσῃ τὸν Νόμον αὐτὸν νὰ τὸν κυρώσῃ. Τὸ ἓν εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἄλλο εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς, καὶ ὅταν ἡ Βουλὴ ἔλαβεν αὐτὴν τὴν δύναμιν, ὥστε νὰ διδάσκῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὅ,τι ἐπιθυμεῖ αὐτὴ καὶ ὁ λαὸς, πρέπει καὶ νὰ τὸ ἐκτελῇ, τότε ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ λέγῃ αὐτὰ, θέλει φροντίζει νὰ μὴ φέρῃ ζητήματα τοιαῦτα, διότι εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ θὰ καταντήσῃ νὰ ἕπηται ἀντὶ νὰ προηγῆται. Κύριοι, τὴν κατάστασιν τῆς κοινωνίας δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν παραστήσωμεν διὰ ζοφερῶν χρωμάτων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας, ἀφ’ ὅτου εἰσήχθησαν καὶ ἐφηρμόσθησαν αὐτοὶ οἱ Νόμοι, ἐπικρατεῖ μαρασμὸς τοιοῦτος, ὥστε εἶναι ἀδύνατον οὔτε ἔμπορος, οὔτε βιομήχανος, οὔτε οἱοσδήποτε πολίτης νὰ κινηθῇ, καθ’ ἑκάστην στιγμὴν τρέμει ἀπέναντι τῆς τοιαύτης καταστάσεως. Ὅλαι αἱ ἐμπορικαὶ ἀγοραὶ θὰ καταντήσωσι νὰ κλείσωσι τὰ καταστήματά των. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην παρὰ νὰ μεταβῆτε εἰς τὸν Πειραιᾶ, παρὰ νὰ διέλθητε διὰ τῶν ἀγορῶν ὅπου ὑπάρχουν καταστήματα, νὰ παρατηρήσητε τοὺς ἐμπόρους καὶ θὰ ἰδῆτε ὄψεις νεκρῶν ἀνθρώπων. Καὶ ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως, δυνάμεθα, κύριοι, καὶ ἐπὶ στιγμὰς νὰ ἀμφιβάλλωμεν, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ Νόμοι πρέπει νὰ τροποποιηθοῦν καὶ νὰ καταργηθοῦν ἐν μέρει; Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, κύριοι, μεγίστη ἐλαστικότης εἰς τὰς συνειδήσεις, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σκληρότης τῆς καρδίας ἀδυσώπητος, διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ λέγωμεν: ἀφήσατε νὰ συζητήσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ βλέπομεν κατόπιν ὅσον ἀφορᾷ τὰς τροποποιήσεις τῶν Νομοσχεδίων. Κύριοι, ἂν καὶ τὸ Νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως εἰς πᾶσαν ἄλλην περίστασιν θὰ ἦτο ἀποκρουστέον, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ὅμως μᾶς τὸ ὑπαγορεύει ἔκτακτος καὶ μεγίστη ἀνάγκη. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ φωτισθῆτε, οὔτε παρ’ ἐμοῦ, οὔτε παρ’ ἄλλου τινός· ζητήσατε τὸν κατάλογον τῶν δικαζομένων εἰς τὰ δικαστήρια ὑποθέσεων, καὶ θέλετε παρατηρήσει, ὅτι δι’ ἀναστολῶν κατὰ τῶν προσωπικῶν κρατήσεων στέκουν τὸ ἓν τρίτον καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἐμπόρων. Ὅταν λοιπὸν, κύριοι, ἀπροκαλύπτως τὸ ἐμπόριον μᾶς ζητῇ τὴν συνδρομήν του, ὁ κόσμος ὁ καταστραφεὶς μᾶς ζητῇ νὰ τῷ δώσωμεν χεῖρα βοηθείας, πρέπει νὰ ἱστάμεθα ἀπαθέστατοι καὶ νὰ λέγωμεν: σταθῆτε νὰ συζητήσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν! Ἀλλ’ ἀπὸ ποίους θὰ εἰσπράξωμεν αὐτὰ τὰ χρήματα; Ἀπὸ τὰ πτώματα; Πρῶτον πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸν Τόπον, καὶ τοῦτο συνίσταται εἰς τὴν κατάργησιν τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου περὶ οἰνοπνευμάτων καὶ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων, ὅπως ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν προηγούμενον Νόμον. Τί Ἐπιτροπαὶ εἶναι αὐταὶ, τὰς ὁποίας μᾶς λέγει ἡ Κυβέρνησις; Ποῖαι εἶναι αἱ Ἐπιτροπαὶ, αἱ ἐπεξεργασθησόμεναι τὰ Νομοσχέδια; ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι κυρίαρχοι διὰ νὰ κανονίζουν Νομοσχέδια, εἶναι οἱ Βουλευταί. Τίς ἐξ ἡμῶν ἔλαβε γνῶσιν τῶν ψηφιζομένων ἑκάστοτε Νομοσχεδίων; οὐδείς· μάλιστα κατὰ τὴν δευτέραν Σύνοδον ἐνθυμοῦμαι, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ ὁ Νόμος περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, οἱ συνάδελφοι ἡμῶν ἐκ τῶν νέων Ἐπαρχιῶν ἐξανέστησαν, διότι μεγάλαι ζημίαι ἐπήρχοντο ὡς ἐκ τοῦ Νόμου αὐτοῦ εἰς τὰς Ἐπαρχίας αὐτῶν καὶ εἰσῆλθον εἰς τὰ δωμάτια· ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε ὅλοι πῶς ἐπανῆλθον καὶ ἐψήφισαν. Αὐτοὶ οἱ ἴδιοι σήμερον ὁμολογοῦν, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη, ἦτον ἐναντίον εἰς τὰ συμφέροντα τῶν Ἐπαρχιῶν αὐτῶν, ἀλλ’ ἠναγκάσθησαν νὰ τὸ ψηφίσουν. Λοιπὸν ποῖαι εἶναι αἱ Ἐπιτροπαί; Ἠκούσατε νὰ μᾶς ἀνακοινώσουν τὰ ὀνόματα τῶν ἐπιστημονικῶν Ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπόσχονται νὰ μᾶς δώσουν Νόμους ἀρίστους εἰς τὴν Πατρίδα; οὐδέποτε· αὐτοὶ εἶναι κλεισμένοι εἰς τὰ γραφεῖα καὶ δὲν ἠξεύρουν ἂν ἦναι ἐδῶ Ἕλληνες ἢ Φελλάχοι, καὶ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ γραφεῖα κόπτουν κεφάλια, καὶ δὲν αἰσθάνονται οὐδεμίαν τύψιν συνειδότος, διότι αὐτοὺς ἄλλοι τρέφουν καὶ δὲν φροντίζουν δι’ ἄλλο ἢ πῶς νὰ ἐξαντλήσουν τὸν φορολογούμενον λαόν. Ἁγία ἡ ἡμέρα αὐτή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ κατορθώσῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐνασκῇ τὴν πραγματικὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ εἰσάγῃ αὐτὴ Νομοσχέδια διὰ τῶν Βουλευτῶν, καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει μία καὶ μόνη αὐθαίρετος θέλησις. Ἰδοὺ ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ὑπαγορεύει ὄχι μόνον τὴν ἐπιμονήν μας εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀλλὰ καὶ νὰ μεταχειρισθῶμεν ὅλην τὴν δύναμιν τοῦ λόγου ἡμῶν, καὶ ἔχομεν νὰ εἴπωμεν τόσα, ὅσα δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ ὁ χρόνος τῆς Συνόδου ὁλόκληρος. Λοιπὸν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔλθωμεν εἰς ἕνα συμβιβασμόν; ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀναλαμβάνω μὲ ὅλας τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις, ἀποφασίζω ἐνταῦθα νὰ μείνω ἀπὸ τῆς ἑσπέρας μέχρι πρωΐας διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ σώσωμεν ἂν ὄχι τι ἄλλο, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὰ λείψανα τοῦ ναυαγήσαντος αὐτοῦ Τόπου.

§77ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ συζητουμένου ζητήματος δὲν ἔχω πλέον νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Συνεζητήθη ἀρκούντως, νομίζω. Ὅσοι θέλουσι νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἂς ψηφοφορήσωσι νὰ μὴ γένηται δεκτὴ ἡ πρότασις, ἂς στείλωσιν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας καὶ αὐτὰ τὰ Νομοσχέδια. Εἶναι κύριοι καὶ τῆς εὐθύνης των καὶ τῆς ἐξουσίας των. Ὅσοι δὲ θέλουσι νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τῶν Νομοσχεδίων, ὅσοι θέλουσι νὰ μὴ πιστεύωσιν ὑποσχέσεις, ἀποδειχθείσας πάντοτε ψευδεῖς, ὑποσχέσεις καὶ ἐλπίδας, διὰ τὰς ὁποίας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἂν δὲν ἐκτύπησεν εἰσέτι, θέλει κτυπήσει ὅμως τὴν κεφαλήν του, διότι τὰς ἐπίστευσεν, αὐτοὶ δὲν θέλουσι ψηφοφορήσει ποτὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Διὰ τοῦτο δὲν ἔχω νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ συζητουμένου θέματος, ἔχω ὅμως δικαίωμα νὰ ζητήσω νὰ περιορίζῃ τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐντὸς τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἔχει· διότι οὐδεὶς ἔδωκεν αὐτῷ ἐξουσίαν νὰ διατιμᾷ τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν δὲ λέγῃ περὶ τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὰς ἰδίας αὐτοῦ κρίσεις, αἱ κρίσεις αὐτοῦ δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν ἀξίαν, δὲν εἶναι κρίσεις Πρωθυπουργοῦ, εἶναι κρίσεις ἀτόμου· περὶ τοῦ κυρίου δὲ τούτου καὶ ὡς Πρωθυπουργοῦ καὶ ὡς ἀτόμου πολλάκις ἐξηγήσαμεν ἡμεῖς ποίας ἔχομεν κρίσεις καὶ ἰδέας, καὶ ἐξηγήσαμεν αὐτὰς ἐν τῷ δικαιώματι ἡμῶν, διότι ἡμεῖς, ὡς ἀντιπολιτευόμενοι, ἔχομεν δικαίωμα νὰ κρίνωμεν τοὺς ὑπευθύνους Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πράξεων αὐτῶν. Ἂν δὲ δὲν ἔχῃ δικαίωμα νὰ διατιμᾷ τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ νὰ ἐλέγχῃ τὴν πολιτείαν αὐτῶν, δὲν ἔχει δικαίωμα καὶ νὰ ζητῇ νὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν πότε θέλομεν ὑποβάλει Νομοσχέδια ἢ πότε θέλομεν ζητήσει νὰ συζητηθῶσι ταῦτα. Ἡ γνώμη αὐτοῦ δύναται νὰ ἦναι ἀσπαστὴ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν· ἡμεῖς ὅμως, ὅταν προβάλλωμεν γνώμην, ἔχομεν δικαίωμα νὰ ζητῶμεν ἐπ’ αὐτῆς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, καὶ, ἂν ἡ πλειοψηφία τὴν ἀποῤῥίπτῃ, μᾶς εἶναι ἀδιάφορον, ἀλλ’ ἔχομεν δικαίωμα νὰ ζητῶμεν νὰ ἀποφαίνηται ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτῶν. Νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι εἶναι ἐν δικαιώματι, ἢ ὅτι εἶναι ἐν λογικῇ, ἢ ὅτι εἶναι ἐν τῷ προσήκοντι, ἐν τῷ ὁποίῳ πᾶς πολίτης ὀφείλει νὰ μένῃ, ὅταν, καθ’ ὃν χρόνον κατηγορεῖται ὡς ἐπεμβὰς εἰς τὰ ἔργα τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, ὡς παραβὰς τὸ Σύνταγμα, ὡς νομοθετήσας ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἀντὶ τῆς Βουλῆς, νομίζει λέγων, ὅτι δὲν ἀπαντᾷ, διότι εἰσήλθομεν εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νομίζει ὅτι δύναται νὰ εἴπῃ πρὸς δικαιολογίαν του ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐσιώπησε καὶ δὲν ἔδωκεν οὐδεμίαν γνώμην ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν, διότι ἡμεῖς εἰσήλθομεν εἰς τὴν οὐσίαν; Ταῦτα ἠμπορεῖ νὰ τὰ πράττῃ ἐπὶ τῷ κινδύνῳ νὰ θεωρῆται μὴ σεβόμενος τὸ καθῆκόν του, ἀσεβῶν πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς Νόμους, ἀλλὰ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ τὰ πράττῃ, καὶ ἂν προσπαθῇ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ τὰ πράττῃ, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας, ὅτι ἡ σοφιστεία προσιδιάζει εἰς τοὺς εὐτελεῖς καὶ ταπεινοὺς δημοκόπους.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ζητεῖ τὸν λόγον. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§79ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῶσι τὰ προτεινόμενα Νομοσχέδια πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§81Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ποῖα Νομοσχέδια;

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων, δεύτερον ἡ πρότασις τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐκ Κορινθίας περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, καὶ τρίτον τὸ περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως.

§83ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων, καὶ ὄχι περὶ καταργήσεως τοῦ Νόμου.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ εἰσπράξεως καθυστερούντων δὲν ὑπάρχει, διότι λέγει ῥητῶς τὸ ὑποβληθὲν, ὅτι ὁ περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων Νόμος καταργεῖται.

§85Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ χωριστὰ, διότι εἶναί τινες, οἱ ὁποῖοι θέλουν τὸ ἓν Νομοσχέδιον, τινὲς τὸ ἄλλο.

§86ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν πρόκειται νὰ καταργηθῇ ὁ Νόμος περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων· ἡ πρότασίς μας εἶναι νὰ προηγηθῇ, καὶ τότε θὰ εἴπωμεν, ἂν θέλωμεν τὴν κατάργησιν ἢ τροποποίησιν.

§87ΧΟΪΔΑΣ. Ἂν πρόκειται, κύριοι, νὰ καταργήσωμεν τοὺς Νόμους αὐτοὺς, πρόκειται νὰ προτάξωμεν τὴν συζήτησίν των· προκειμένου δὲ περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ, ἐκτὸς τῶν Ὑπουργῶν, ἄνθρωπος, φρονῶν, ὅτι σήμερον ὁ Ἕλλην πρέπει νὰ στερῆται τῆς προσωπικῆς του ἐλευθερίας.

§88ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§89ΧΟΪΔΑΣ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἀφοῦ οἱ πλεῖστοι τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἀποδέχονται τὰς ἰδέας ταύτας ὡς σωτηρίους διὰ τὸ Ἔθνος καὶ τὴν Πατρίδα, πρέπει νὰ δεχθῶσι νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου τούτου.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§91ΧΟΪΔΑΣ. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ἂς προβῶμεν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῶσι τὰ γνωστὰ ὁρισθέντα Νομοσχέδια πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Ἐνεργεῖται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν Ρ. Χοϊδᾶ καὶ Πήλικα).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν ὅλῳ ἐψήφισαν 217. Ἐξ αὐτῶν 99 ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς προτάσεως 118, κατὰ τῆς προτάσεως, ὥστε ἀπεῤῥίφθη διὰ πλειονοψηφίας 19 ψήφων. Ὑπεβλήθη Σύμβασις μετὰ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα). Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 10 καὶ 20′ Μ. Μ).