1884.03.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 72.

21 Μαρτίου 1884.

(Τετάρτη).

Ὥρᾳ 3½ Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ τῶν δημοτῶν Σικυῶνος καὶ Τρικκάλων παρακαλούντων τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐνεργήσῃ παρὰ τῇ Κυβερνήσει τὰ δέοντα πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς τῆς ἁμαξιτῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀπὸ Κορίνθου εἰς Πάτρας. Ἀναφορὰ Μιχαὴλ Λελέκου, ζητοῦντος ὅπως ἐγγραφῇ καὶ ἐν τῷ ἐφετεινῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας πίστωσις ἱκανὴ πρὸς ἐκτύπωσιν τῆς ὑπ’ αὐτοῦ συλλογῆς δημοτικῶν ᾀσμάτων, λέξεων κτλ. Ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τοῦ Δήμου Κρωπίας περὶ παραχωρήσεως τῶν γαιῶν τοῦ κτήματος Βραῶνα, τοῦ κειμένου εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ χωρίου Μαρκοπούλου τοῦ Δήμου Κρωπίας καὶ ἀνήκοντος εἰς τὴν Μονὴν Πεντέλης, εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου τούτου δι’ ἔλλειψιν ἱκανῶν γαιῶν ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ του. Τηλεγράφημα ἐκ Σύρου· παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ τὸ ἀναγνώσῃ.

§2ΠΗΛΙΚΑΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). «Πρωθυπουργὸν Τρικούπην, Πρόεδρον Βουλῆς καὶ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήν. Συνελθὸν σήμερον, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ παράπονα ἁπάσης τῆς ἀγορᾶς Ἑρμουπόλεως κατὰ τοῦ ἐν τῇ Βουλῇ ὑποβληθέντος νέου δασμολογίου κτλ».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ τῶν διαμενόντων ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλλήνων κατὰ τοῦ ἐκεῖ προξένου, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσι νὰ προκληθῇ ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ἐν γένει τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλλήνων.

§4ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάγνωσιν ὁλοκλήρου τῆς ἀναφορᾶς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠξεύρετε πόση εἶναι; εἶναι ὁλόκληρον βιβλίον.

§6ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὅση καὶ ἂν ἦναι ἠμποροῦμεν νὰ μείνωμεν μέχρι τοῦ μεσονυκτίου, διότι πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ ἀναφορὰ προερχομένη ἐκ τοῦ κέντρου τοῦ ἐν τῇ Ἀνατολῇ Ἑλληνισμοῦ· νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Κοινὸν πρέπει νὰ λάβωσι γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς οἵαν δήποτε παρατήρησιν ἐπ’ αὐτῆς.

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§8ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὄχι διότι τότε πότε θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅταν δὲν θὰ ὑπάρχῃ Βουλή;

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔδωσα περίληψιν, καὶ σᾶς ἀναγινώσκω τὴν περίληψιν.

§10ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πολὺ καλά. (Ἀναγινώσκεται ἡ περίληψις τῆς ἀναφορᾶς).

§11ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀντίγραφον, κ. Πρόεδρε, τῆς περὶ ἧς πρόκειται ἀναφορᾶς, ἥτις φέρει αὐτὰς τὰς χιλιάδας τῶν ὑπογραφῶν μετ’ ἐπιστολῆς τῶν ἀναφερομένων, ἔλαβον καὶ ἐγὼ καὶ ἔχω ἀνὰ χεῖρας· δι’ αὐτῆς ἐκφράζουσι παράπονα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν. Φρονῶ, ἂν καὶ δὲν θὰ ἦναι τὸ καταλληλότερον, οὐχ ἧττον ὅμως ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ ἀναφέρονται γεγονότα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα, φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ σπουδαίως ὑπ’ ὄψιν· διότι ἢ εἶναι ἀληθῆ τὰ κατὰ τῶν ἐκεῖ Ἀρχῶν ὑπὸ τῶν ἀναφερομένων, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνεργήσῃ ἐκπληροῦσα τὸ καθῆκόν της κατὰ τῶν προσώπων τῶν καταγγελλομένων, ἢ δὲν εἶναι ἀληθῆ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλει νὰ διαφωτίσῃ τὴν Κοινωνίαν, ὅτι ἀδίκως τοὺς κατηγοροῦσι διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης. Οἱ ἀναφερόμενοι παρακαλοῦσι τοὺς κ. βουλευτὰς νὰ λάβωσι γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς ταύτης. Βεβαίως τὸ καταλληλότερον μέσον θὰ ἦτο ἡ δημοσίευσις τας ἀναφορᾶς, ἀλλ’ ἐπειδή, κατὰ τὴν ἰδέαν τὴν ἐμήν, θὰ ἦτο καλὸν ἡ γνῶσις τῶν περιεχομένων τῆς ἀναφορᾶς νὰ περιορισθῇ μεταξὺ τῶν κ. βουλευτῶν, φρονῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ μὴ ἀποφασίσωμεν τὴν ἐκτύπωσιν αὐτῆς καὶ δύνανται οἱ βουλευταὶ νὰ ἀναγνώσωσι τὴν ἀναφορὰν ἢ νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῆς προσερχόμενοι εἰς τὸ Προεδρεῖον, εἴτε ἄλλως ἐκ τῶν ἀντιγράφων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς χεῖρας βουλευτῶν. Φρονῶ δέ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ καθῆκον νὰ συστήσῃ βεβαίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ παραλείψῃ τὸ καθῆκόν της, ἀλλὰ νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην· διότι, ἐὰν ἦναι ἀληθῆ τὰ ἀναφερόμενα, ὁ Ἑλληνισμὸς κινδυνεύει νὰ πάθῃ ἐν Κωνσταντινουπόλει καίριον τραῦμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προληφθῇ, ἐάν, ὡς λέγουν οἱ ἀναφερόμενοι, ἐξήρτηται ἡ θεραπεία ἀπὸ τὴν μεταβολὴν τῶν προσώπων, διότι διὰ πᾶν ὅ,τι δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰ πρόσωπα, ἐννοεῖται ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ ἄλλα μέτρα, ἐνῷ τὰ πρόσωπα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἠμπορεῖ νὰ τὰ μεταβάλῃ.

§12ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, κύριοι, ἡ πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων ἀπευθυνομένη καὶ προερχομένη ἐκ τοῦ κέντρου τοῦ μεγάλου Ἑλληνισμοῦ—ἄλλοτε ἡ μεγάλη Ἑλλὰς ἔκειτο ἐν τῇ Δύσει, τανῦν εὕρηται ἐν τῇ Ἀνατολῇ, διότι τοιαύτη εἶνε ἡ φορὰ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων—ἡ ἀναφορὰ, λέγω, αὐτὴ, ἡ προερχομένη ἐκ τοῦ κέντρου τοῦ μεγάλου Ἑλληνισμοῦ, περιέχει δύω καταγγελίας, καταγγελίαν κατὰ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπαλλήλων τῆς Πρεσβείας καὶ λοιπῶν, καταγγελίαν κατὰ τῆς Ὑψηλῆς Πύλης. Ἡ κατὰ τῶν ὑπαλλήλων ἀπευθυνομένη καταγγελία εἶνε καταγγελία ἐπὶ ἀνικανότητι, ἐπὶ ὀλιγωρίᾳ ἀσυγγνώστῳ περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν· ἡ καταγγελία, ἡ ἀπευθυνομένη κατὰ τῆς Ὑψηλῆς Πύλης, εἶνε καταγγελία ἐπὶ πολιτείᾳ ἀτασθάλῳ, ἐπὶ πολιτείᾳ πιεστικῇ, ἐπὶ πολιτείᾳ διωγμοῦ ἄνευ λόγου κατὰ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶνε νὰ ἐξετάσῃ ἂν ἡ καταγγελία, ἡ ἀπευθυνομένη κατὰ τῶν ὑπαλλήλων, στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀληθείας ἢ ὄχι· ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶνε νὰ προβῇ εἰς ἀνακρίσεις, ὅπως βεβαιωθῇ ἐὰν πράγματι οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπάλληλοι εἶνε ἀνάξιοι τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν, ἐὰν δὲν ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἐνεπιστεύθησαν αὐτοῖς ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ἑλληνισμὸς, καὶ ἐὰν πεισθῇ, ὅτι οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, νὰ προβῇ εἰς ὅ,τι ἐκ τῶν καθηκόντων αὐτῆς τῇ ἐπιβάλλεται. Καθ’ ὅσον ἀποβλέπει ὅμως τὴν διαγωγὴν τῆς Ὑψηλῆς Πύλης, ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ὀφείλει νὰ ἐρευνήσῃ, ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ πόθεν προέρχεται ἡ τοιαύτη τῆς Ὑψηλῆς Πύλης πολιτεία. Ἄλλοτε ἡ Ὑψηλὴ Πύλη ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἄλλοτε ἡ Ὑψηλὴ Πύλη ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν ἦτον ἄξιος περιφρονήσεως, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ σκέπτηται ἡ Πύλη πρὶν ἢ προβῇ εἰς πράξεις, αἵτινες ἠδύναντο νὰ προκαλέσωσι τὴν δικαίαν ἐξέγερσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τῶν ἐν αὐτῇ χριστιανικῶν λαῶν. Τανῦν πόθεν προέρχεται ἡ ἀτάσθαλος τῆς Ὑψηλῆς Πύλης πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸν πολιτεία; Ηὔξησαν αἱ δυνάμεις αὐτῆς; Κατέκτησε τὴν Εὐρώπην; Κατέκτησε τὴν Ἀσίαν; Κατέκτησε τὴν Ἀφρικήν; Ἔχει στρατιὰς, διὰ τῶν ὁποίων ἠμπορεῖ νὰ καταπλημμυρήσῃ τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Ἀσίαν, ὅπως καταπιέζῃ τὸ δίκαιον; ὅπως καταπνίξῃ τὸν Χριστιανισμόν, ὅπως ἐξοντώσῃ τὸν Ἑλληνισμὸν, τὸν ὁποῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξοντώσῃ μετὰ 400 ἐτῶν δουλείαν; Πόθεν ἡ τοιαύτη ἀτάσθαλος καὶ αὐθάδης πολιτεία ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνισμοῦ; τὰ πράγματα δὲν ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ Πύλη εὑρίσκεται εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ δυνηθῇ σήμερον νὰ καταστήσῃ τὴν Ἡμισέληνον ἐπικρατεστέραν ἀπέναντι τοῦ Σταυροῦ· τὰ πράγματα δὲν ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἀντιπροσωπεύει ἰδέας μᾶλλον ἐκπολιτιστικὰς, μᾶλλον συμφώνους πρὸς τὴν πρόοδον, πρὸς τὸν ἐκπολιτισμὸν τῆς ἀνθρωπότητος, ἢ ὁ Χριστιανισμός. Ἐν Εὐρώπῃ ἀπώλεσε τὸ κράτος αὐτῆς, ἐν Ἀσίᾳ κλονίζεται τὸ κράτος αὐτῆς, ἐν Ἀφρικῇ σχεδὸν ἐξέλιπε. Μένει εἰσέτι ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ μένει, διότι ἡ Εὐρώπη διχογνωμοῦσα δὲν ἀποφασίζει περὶ τῆς λύσεως τοῦ Ἀνατολικοῦ ζητήματος. Τούτων οὕτως ἐχόντων, πόθεν ἡ Ὑψηλὴ Πύλη ἀρύεται τὴν δύναμιν, ὅπως πολιτευθῇ κατὰ τρόπον ἄδικον, κατὰ τρόπον καταθλιπτικὸν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνισμοῦ; Πόθεν, ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἐρωτῶ τὰ πράγματα, ἐρωτῶ τοὺς πάντας, πόθεν ἀρύεται τὴν δύναμιν αὐτήν; βεβαίως, κύριοι, τὴν δύναμιν αὐτὴν τὴν ἀρύεται ἐκ τῆς καταστάσεως, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελεῖ ὁ Εὐρωπαϊκὸς κόσμος· ὁ Εὐρωπαϊκὸς κόσμος διατελεῖ ὑπὸ κρίσιν, καὶ διατελῶν ὑπὸ κρίσιν, νομίζει ὅτι δύναται νὰ ἀνορθώσῃ τὰ κατ’ αὐτόν, διέπων, οὕτως εἰπεῖν, τὴν Ἑλληνικὴν ἰδέαν, ἀποπνίγων αὐτήν· ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ ἰδέα δὲν εἶνε ἰδέα τοῦ Ἑλληνισμοῦ πλέον, εἶνε κτῆμα τῆς ἀνθρωπότητος. Ναί, κτῆμα τῆς ἀνθρωπότητος εἶνε πλέον ἡ ἰδέα τῆς ἰσότητος, τῆς ἰσοπολιτείας, τῆς ἐννόμου ἐλευθερίας, τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ κράτους τῶν πολλῶν ἀπέναντι τοῦ κράτους τῶν ὀλίγων. Δύναται μὲν ἡ Εὐρώπη νὰ πιστεύῃ, ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ θεραπεύσῃ τὰ κοινωνικὰ ἕλκη, ἐξ ὧν πάσχει, ἀποπνίγουσα, περιστέλλουσα τὰς ἐλευθερίας τῶν λαῶν, ἀλλὰ τὴν ἰδέαν τὴν Ἑλληνικὴν οὐδέποτε θὰ δυνηθῇ ν’ ἀποπνίξῃ. Ἡ ἰδέα ἡ Ἑλληνικὴ εἶναι ἡ ἰδέα, ἀφ’ ἧς ἀποῤῥέει ἡ πρόοδος τῆς ἀνθρωπότητος καὶ κατέστη ἡ ἰδέα τῆς μεγάλης Ἀγγλοσαξωνικῆς φυλῆς, ἡ ἰδέα αὐτῆς τῆς Γερμανίας, ἡ ἰδέα αὐτῆς τῆς Δημοκρατουμένης Γαλλίας, ἡ ἰδέα ὅλων τῶν Ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα αἰσθάνονται, ὅτι τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνθρώπου δέον νὰ ὦσιν ἱερὰ καὶ ἀπαραβίαστα, καὶ ὅτι δέον νὰ ἐπικρατήσῃ τὸ δίκαιον καὶ νὰ παύσῃ ἰσχύουσα ἡ βία ἐν τῇ ἀνθρωπότητι. Εἶναι λοιπὸν ἀδύνατον νὰ πνιγῇ ἡ Ἑλληνικὴ ἰδέα, εἶναι ἀδύνατον νὰ ταφῇ ἡ Ἑλληνικὴ ἰδέα, διότι ἀπέβη, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἰδέα τῆς ἀνθρωπότητος ὁλοκλήρου. Δὲν θὰ ἐκλείψῃ ὁ μηδενισμὸς, ἐὰν ταπεινωθῇ καὶ προγραφῇ ἐν τῇ Ἀνατολῇ ὁ Ἑλληνισμὸς, δὲν θὰ ἐκλείψῃ ὁ κοινωνισμὸς, ἐὰν προγραφῇ καὶ ταφῇ ὁ Ἑλληνισμὸς· ἀδύνατον νὰ προγραφῶσι σήμερον αἱ ἰδέαι τῆς ἰσότητος, τῆς ἀδελφότητος, τῆς ἐλευθερίας, τοῦ δικαίου. Ὅ,τι καὶ ἂν πράξῃ σήμερον ἡ Εὐρώπη ἐμπνεομένη καὶ οἰστρηλατουμένη ἐξ ἰδεῶν συγκεντρωτικῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ προγραφῶσιν αἱ ἰδέαι, τὰς ὁποίας ἡ φιλοσοφία τοῦ Πλάτωνος καὶ τοῦ Σωκράτους, τὰς ὁποίας ὁ χριστιανισμὸς, τὰς ὁποίας ἐργασία ἀπειραρίθμων αἰώνων ἐνεκήρυξαν καὶ ἀνέγραψαν ἐν τῇ βίβλῳ τῆς ἀνθρωπότητος ὡς τὰς ἰδέας αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπικρατήσωσι, ὅπως ἡ ἀνθρωπότης ἀδελφοποιηθῇ, ὅπως ὑπάρξῃ ἐν τῷ κόσμῳ συμβίωσις, ἥτις νὰ ᾖναι σύμφωνος μὲ τὸν προορισμὸν τοῦ ἀνθρώπου. Εἶναι λυπηρὰ ἡ θέσις τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν τῇ παρούσῃ ἐποχῇ· προγράφεται ἐν Τουρκίᾳ, προγράφεται ἐν Ρουμανίᾳ, προγράφεται παντοῦ, ὡσανεὶ ὁ Ἑλληνισμὸς ἔπραξε τὰ μεγαλείτερα ἐγκλήματα πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα, διότι ἀνύψωσε τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸν παρέδωκεν ὡς θεάνθρωπον, διότι ἀνύψωσε τὴν ἀνθρωπότητα καὶ κατέστησεν αὐτὴν κυρίαρχον ἑαυτῆς καὶ τῆς φύσεως, διότι ἐδίδαξεν εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, ὅτι ἡ ἐλευθερία εἶναι τὸ μεγαλείτερον τῶν ἀγαθῶν παρ’ ἀνθρώποις. Καθ’ ὅσον ἀποβλέπει, κύριοι, τοὺς ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπαλλήλους, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξερευνήσῃ ὁποία εἶναι ἡ διαγωγὴ αὐτῶν, καὶ ἐὰν τυχὸν δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἀποστολὴν τὴν ἐμπρέπουσαν εἰς ὑπαλλήλους τοῦ Ἑλληνισμοῦ, νὰ προβῇ εἰς πᾶν ὅ,τι ἐκ τῶν καθηκόντων αὐτῆς ἐπιβάλλεται, ὅπως ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει μεγάλων τοῦ Ἑλληνισμοῦ συμφερόντων ἀνατεθῇ εἰς τοὺς ἱκανοὺς πρὸς τοῦτο. Ὅσον δ’ ἀποβλέπει τὴν Ὑψηλὴν Πύλην, ὁ Ἑλληνισμὸς τὴν σήμερον δὲν δύναται βεβαίως ν’ ἀπειθήσῃ εἰς τὰς διακελεύσεις τῆς Βερολινείου Συνθήκης εἰς τὴν θέλησιν τοῦ δαιμονίου καὶ μεγάλου ἀνδρὸς, ὅστις διέπει σήμερον τὰς τύχας τῆς Εὐρώπης καὶ τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου, δὲν δύναται ν’ ἀντιπράξῃ πρὸς τὸ κήρυγμα καὶ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ μεγάλου Αὐτοκράτορος τῆς Γερμανίας, εἰπόντος, ὅτι ἡ διάῤῥηξις τῆς εἰρήνης ἐν τῷ κόσμῳ, ἐνόσῳ ζῇ, δὲν θὰ γίνῃ. Δύναται ὅμως ὁ Ἑλληνισμὸς νὰ κηρύξῃ καὶ πρὸς τοὺς Αὐτοκράτορας, καὶ πρὸς τοὺς μεγάλους ἄνδρας, τοὺς διέποντας τὰς τύχας σήμερον τῆς Εὐρώπης, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀνεχθῇ νὰ ταφῇ εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐπεκράτησαν ὅλαι αἱ Ἑλληνικαὶ ἰδέαι, ὅ,τι καὶ ἂν πράξωσι, δὲν δύνανται νὰ τὸ κατορθώσουν. Ἐπιστεύθη τὸ τοιοῦτον κατὰ τὸ 1815, ὅτε συνέστη ἡ ἱερὰ συμμαχία, καὶ ὅμως ὁ μικρὸς αὐτὸς Ἑλληνισμὸς ἐτόλμησεν ἀντιστρατευόμενος νὰ κλονίσῃ τὸν κόσμον ὅλον, ἐτόλμησε ν’ ἀνατρέψῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτοῦ, ἐτόλμησε νὰ καταστήσῃ ἐπικρατοῦν τὸ στοιχεῖον τῆς δικαιοσύνης ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ. Ἐὰν λοιπὸν τανῦν ἡ Εὐρώπη θελήσῃ νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς διώκτας τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἐὰν θελήσῃ νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς αὐθαδῶς πρὸς αὐτὸν πολιτευομένους μετὰ τὰ διδάγματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον κατὰ τὸ 1821, κατὰ τὸ 1866 καὶ εἰς μυρίας ἄλλας ἐποχὰς, ἐὰν θελήσῃ νὰ ἐνισχύσῃ αὐτοὺς ὅπως πολιτεύωνται παρὰ τὸ δίκαιον, παρὰ τὰς συνθήκας, παρὰ τὸν ἀνθρωπισμόν, ὁ Ἑλληνισμὸς δύναται καὶ πάλιν ν’ ἀνατρέψῃ τοὺς κύκλους καὶ τῶν μεγάλων ἀνδρῶν, καὶ τῶν Αὐτοκρατόρων, καὶ τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων, καὶ πάντα ὅσα τείνουν εἰς τὸ νὰ καθιδρύσωσι τὸν ἀπολιτισμὸν καὶ νὰ καταπνίξωσι τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνθρώπου καὶ πολίτου. Αἰτῶ συγγνώμην, κύριοι, διότι μετῆλθον γλῶσσαν, ἥτις πιθανὸν νὰ θεωρῆται, ἰδίως ὑπὸ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις φέρει σήμερον τὴν εὐθύνην τῶν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ συζητήσεων καὶ τῆς διευθύνσεως τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων, ὡς γλῶσσα μὴ πολιτική· ἀλλὰ θεωρῶ ὅτι ἡ Ἀνατολὴ καὶ ὁ Ἑλληνισμὸς διατρέχουσι στάδιον πλῆρες κινδύνων καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφήσω ἐλευθέραν τὴν καρδίαν μου νὰ ἐκφράσῃ πᾶν ὅ,τι σκέπτεται καὶ φρονεῖ περὶ τῆς καταστάσεως ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελοῦμεν καὶ περὶ τῶν μέσων διὰ τῶν ὁποίων ὁ Ἑλληνισμὸς δύναται νὰ σωθῇ ἀπὸ θέσεως, θέσεως λυπηρᾶς, θέσεως ἀπειλούσης τὴν καταστροφὴν αὑτοῦ. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ὅτι καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον καὶ καθῆκον, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ παραβλέψῃ δι’ οἱονδήποτε λόγον, νὰ προβῇ εἰς ἀνακρίσεις, ὅπως βεβαιωθῇ ἐὰν τὰ καταγγελλόμενα ἦναι ἀληθῆ· καὶ ἐὰν ἦναι ἀληθῆ, δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ οὔτε ἐπὶ στιγμὴν νὰ πράξῃ ὅ,τι πρέπει νὰ πράξῃ, ὅπως παρηγορήσῃ τοὺς ἐκεῖ Ἕλληνας. Γνωρίζω ὅτι τὰ δικαιώματα τῶν προσώπων εἶναι πολλάκις ἱερὰ καὶ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μὴ λαμβάνῃ τις ὑπ’ ὄψιν, ἀλλ’ ὑπεράνω τῶν δικαιωμάτων τοῦ προσώπου εἶναι τὰ δικαιώματα τοῦ ἔθνους, τοῦ ἔθνους ἐκείνου, ὅπερ ἠγωνίσθη ἀγῶνας ἀτελευτήτους πρὸς τὸν ἐκπολιτισμὸν τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ τὰ δικαιώματα αὐτὰ δέον νὰ θεωρῶνται πάντοτε ὑπέρτερα καὶ τῶν ἱερωτέρων δικαιωμάτων τῶν προσώπων.

§13ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Αἰγιαλείας βουλευτὴν ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ἣν ἐξέφρασε διὰ τὴν ἀμερόληπτον μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν, πέπεισμαι, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ σύμπασα συμμερίζεται, διότι δύναμαι νὰ βεβαιώσω αὐτήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐξετάσει μετὰ πάσης ἐπιστασίας τὰς ἐν τῇ ἀναφορᾷ αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι προσάπτονται εἰς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπαλληλίαν, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν εὕρει βασίμους τὰς αἰτιάσεις ταύτας, θέλει βεβαίως προβῆ εἰς πᾶσαν ἐκ τῶν καθηκόντων της ἐνέργειαν πρὸς τὴν ἀπαιτουμένην θεραπείαν. Χρεωστῶ ὅμως νὰ παρατηρήσω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἀφορῶσα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ προηγούμενα τῶν ὑπαλλήλων τούτων καὶ ἰδίᾳ τῶν ἀρχηγῶν τῶν οἰκείων ὑπηρεσιῶν, τῆς τε διπλωματικῆς καὶ τῆς προξενικῆς, δὲν δύναται νὰ θεωρήσῃ ὡς πιθανὰς οἱασδήποτε κατ’ αὐτῶν ἐκφερομένας αἰτιάσεις.

§14ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἶναι πολλοὶ οἱ ἀναφερόμενοι ἐν τῇ ἀναφορᾷ, κύριε Πρόεδρε;

§15ΤΙΝΕΣ. 2,000.

§16ΜΠΟΥΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ τὸ γνήσιον τῶν ὑπογραφῶν αὐτῶν καὶ ὅτι πρὸ τούτου δὲν δύναται νὰ γείνῃ οὐδεμία συζήτησις.

§17ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξετάσῃ καὶ περὶ τούτου.

§18ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁμοία τῇ ὑπ’ ἐμοῦ καὶ ἑτέρου τινὸς πολίτου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ὑποβληθείσῃ ἀναφορᾷ ἀπεστάλη καὶ εἰς ἐμὲ συνωδευμένη μετ’ ἐπιστολῆς τῶν ἐν τῇ ἀναφορᾷ ὑπογεγραμμένων ὑπηκόων ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλλήνων διὰ τῆς ἀναφορᾶς δὲ αὐτῆς πλεῖστα παράπονα ἐκφράζονται δυστυχῶς κατὰ τε τοῦ κ. Πρεσβευτοῦ καὶ τοῦ Προξένου τῆς Ἑλλάδος. Καὶ πρὶν ἢ μὲν λάβω τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἶχον λάβει ἐπιστολὴν παρὰ φίλου μου ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, διὰ τῆς ὁποίας παρεπονεῖτο κατὰ τῶν Ἀρχῶν αὐτῶν καὶ κατὰ μὲν τοῦ Πρεσβευτοῦ ὡς ἐπιδεικνυομένου ὀλιγωρίαν καὶ ἔνοχον νωθρότητα ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων καὶ τῶν κατὰ τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων ἀδικιῶν, καὶ ἕνεκα τῆς συμπεριφορᾶς αὐτῆς ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνισμὸς διατελεῖ ἐν ἀπαγοητεύσει· κατὰ δὲ τοῦ Προξένου, ὡς φερομένου περιφρονητικῶς πρὸς τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων καὶ ἐντελῶς ἀδιαφοροῦντος περὶ τῶν κακώσεων καὶ λοιπῶν ἀδικιῶν, ἃς ὑφίστανται οἱ Ἕλληνες, παρ’ ὑπηκόων ἄλλης Δυνάμεως καὶ μάλιστα τῆς Τουρκικῆς. Ὁσάκις ἀναφύονται, ἰσχυρίζονται, πολιτικαὶ διαφοραὶ μεταξὺ Ἕλληνος καὶ Ὀθωμανοῦ ἢ ὑπηκόου ἄλλης Δυναστείας, ὁ κ. Πρόξενος ὄχι μόνον δὲν ἐπισπεύδει τὴν λύσιν τῶν διαφορῶν αὐτῶν, ἀλλ’ ἐν γνώσει τῶν δυσαρέστων ἀποτελεσμάτων ἐνδίδει εἰς ἀδίκους καὶ ἀναβλητικὰς αἰτήσεις τῶν ἀντιδίκων τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων, καὶ οὕτω ματαιοῦνται αἱ δίκαιαι ἀπαιτήσεις αὐτῶν. Φρονῶ, κ. βουλευταί, ὅτι αἱ κατὰ τὴν Τουρκικὴν Ἐπικράτειαν καὶ ἰδίως αἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικαὶ Ἀρχαὶ πρέπει νὰ διευθύνωνται ὑπὸ τῶν ἱκανωτέρων, θαῤῥαλεωτέρων καὶ δραστηριωτέρων τῶν Ἑλλήνων, διότι ἡ ἀδεξιότης, ἡ νωθρότης καὶ ἡ ἀτολμία τῶν τοιούτων δύνανται νὰ συντελέσωσι πρὸς κατάῤῥιψιν τοῦ ἑλληνικοῦ γοήτρου παρὰ τοῖς ἐν τῇ Ὀθωμανικῇ δυναστείᾳ Ἕλλησιν. Ἕδρα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὡς γινώσκετε, εἶναι ἡ Κωνσταντινούπολις, καὶ ἡ προσοχὴ τῶν τὴν Ἑλλάδα ἐποφθαλμιώντων πρὸς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικὴν κοινότητα εἶναι ἐστραμμένη. Οἱ πρόγονοι τῶν πλείστων κατὰ τὴν Ὀθωμανικὴν Ἐπικράτειαν Ἑλλήνων κατὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς νῦν ἐλευθέρας Ἑλλάδος εἰργάσθησαν ἐκθύμως πρὸς ἕνωσιν ἅπαντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ θυσίας οὐκ ὀλίγας πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς ἑνώσεως καὶ ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ προσήνεγκον καὶ οὗτοι σήμερον εἰσὶν ἕτοιμοι τὰ πάντα νὰ θυσιάσωσι πρὸς ἀπόκτησιν τῶν καταπατουμένων δικαίων τῆς Ἑλλάδος. Συνεπῶς δὲν πρέπει νὰ παραβλέπωνται τὰ δίκαια παράπονα τῶν ὑπὸ τὴν Τουρκικὴν Αὐτοκρατορίαν διατελούντων ἀδελφῶν ἡμῶν, ἀλλὰ νὰ συστήσωμεν τὴν ὑποβληθεῖσαν ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα αὕτη ἐνεργήσῃ δραστηρίως καὶ ἐντόνως τὰ δέοντα, καὶ εἰ μὲν τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἔχωσιν ὑπόστασιν, νὰ σπεύσῃ πρὸς θεραπείαν αὐτῶν καὶ βελτίωσιν τῆς κακῆς καταστάσεως τῶν κατὰ τὴν Ὀθωμανικὴν Αὐτοκρατορίαν Ἑλληνικῶν Προξενείων. Κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ παράπονα τοσούτων Ἑλλήνων νὰ μὴ ἐρείδωνται ἐν γένει ἐπὶ τῶν πραγμάτων, διότι δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι ἄνευ ἀφορμῆς δικαίας, ἀλλ’ ἁπλῶς διὰ νὰ κατακρίνωσι τὰς ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικὰς Ἀρχὰς, τοὺς πατριώτας των, προέβησαν εἰς τὴν σύνταξιν τοιαύτης ἀναφορᾶς. Αἱ πράξεις, περὶ ὧν παραπονοῦνται καὶ τὰς ὁποίας ἀναφέρουσιν ἐν τῇ ἀναφορᾷ, δὲν εἶναι μία ἢ δύο, ἀλλὰ πλεῖσται καὶ ὡρισμένως ἀναφέρονται, αἱ ὁποῖαι χαρακτηρίζουσι τὴν μὴ ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικῶν Ἀρχῶν. Αἱ καταπιέσεις, τὰ τραύματα καὶ οἱ προπηλακισμοὶ κατὰ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλλήνων εἰσὶν ἀδικήματα κατὰ τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην. Οἱ ὑπὸ τὴν Τουρκικὴν δυναστείαν ἀδελφοὶ ἡμῶν ἀτενίζουσι πρὸς τὴν Ἐλευθέραν Ἑλλάδα, καὶ ἐὰν ἡ Ἐλευθέρα Ἑλλὰς δὲν δίδῃ τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς τὰ δίκαια παράπονα αὐτῶν, ὅπερ δὲν πιστεύω, βεβαίως αὐτοὶ ἀπελπίζονται καὶ ἀπογοητεύονται. Τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν ἡμεῖς νὰ ὑπηρετῶμεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐντολὴν καὶ καθῆκον νὰ φθάσωμεν, δὲν εἶναι δίκαιον κεναῖς λέξεσι νὰ περιποιώμεθα. Πιστεύω ἀδιστάκτως ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀμελήσῃ νὰ πράξῃ τὸ ἑαυτῆς καθῆκον, ἀλλὰ θὰ ἐνεργήσῃ δραστηρίως πρὸς θεραπείαν τῶν παραπόνων τῶν ἐν τῇ ἀναφορᾷ, καὶ εἰ δυνατὸν τὰς ἐνεργείας αὐτῆς περὶ τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ ἀντικειμένου νὰ ὑποβάλῃ προσεχῶς εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα αὕτη διατελῇ ἐν γνώσει τῶν ἐνεργειῶν αὐτῆς.

§19ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὅταν ἀναφορὰ χιλιάδων πολιτῶν Ἑλλήνων ἔρχηται ἐκ Κωνσταντινουπόλεως καὶ περιβάλληται, ὡς ἠκούσατε, μὲ σημεῖα ἀξιοπιστίας, ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὀφείλει νὰ μὴ μένῃ ἀπαθής. Δὲν πρόκειται πλέον περὶ φατριαστικῆς τινος καταγγελίας, ἢ περὶ ὑπόπτου κομματικῆς φωνῆς. Μέγας ἀριθμὸς πολιτῶν Ἑλλήνων ἐκ τῶν ἐν Τουρκίᾳ οἰκούντων ἔχει παράπονα, καὶ βλέπετε ὅτι ὑπερπηδᾷ τὸν σταθμὸν τῆς Κυβερνητικῆς μερίμνης καὶ ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ζητεῖ πλέον αὐτῆς τὴν ἀνωτάτην ἐπίδρασιν. Νομίζετε μετὰ τοῦτο, ὅτι πρέπει τῶν δισχιλίων αὐτῶν Ἑλλήνων τὴν τοιαύτην ἔκκλησιν νὰ παρίδητε ὡς κομματαρχίσκων ἀναφοράν; Ἀγνοῶ τί ἡ ἀναφορὰ λέγει καὶ τίνες ὑπογράφονται ὑπ’ αὐτήν, καὶ οὔτε μοὶ ἔγραψέ τις, οὔτε μοὶ ὡμίλησεν, ὡς ἴσως ἔπραξαν εἰς ἄλλους. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ φερόμενα ἐνώπιόν σας δι’ αὐτῆς εἶνε βάσιμα, δὲν καταλαμβάνετε ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου τῆς Βουλῆς ἐπιβάλλεται εἰς πάντα, ὡς ὑπέρτατον καθῆκον, ἀδιαφόρως πρὸς τὴν θέσιν αὐτοῦ; Καὶ τίς ἤθελε σκεφθῇ ὅτι, διότι βοηθεῖ ἢ συνεργάζεται τῇ Κυβερνήσει, δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τὰ παράπονα ταῦτα; Τίς ἤθελε σκεφθῇ οὕτω ταπεινῶς, λησμονῶν ὅτι, πρὶν καταστῇ φίλος μιᾶς μερίδος, ὑπῆρξεν Ἕλλην; Δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν περὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, διότι ἀγνοοῦμεν τί αὕτη περιέχει καὶ τίνες οἱ προσερχόμενοι, καὶ διὰ τοῦτο δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος συναδέλφου ἐκ Κραναίας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τυπωθῇ. Ἀπ’ ἐναντίας φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ, νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς βουλευτὰς ἐντὸς τῆς αὔριον, καὶ ἂν αἱ περιεχόμεναι ἐν αὐτῇ καταγγελίαι δύνανται νὰ δώσωσιν ἀφορμὴν εἰς συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, εἰς κρίσιν περὶ λειτουργῶν τοῦ Κράτους ἢ περὶ Ὑπουργῶν, πρέπει ἀμέσως νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως· ἐὰν δὲ τὸ περιεχόμενον αὐτῆς δὲν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τοιαύτην συζήτησιν, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ παρέλθῃ ἢ νὰ συστήσῃ μόνον τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν δυνάμεθα ν’ ἀρνηθῶμεν ὅτι ἐκ Κωνσταντινουπόλεως καὶ ἄλλοθεν ἔρχονται παράπονα σπουδαῖα, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ παρίδωμεν, ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς ὑπομένει ἀπό τινος κτυπήματα βίαια ἐκ μέρους τῆς γείτονος Ἐπικρατείας, καὶ ἡ ἀντίδρασις ἐκείνη κατὰ τῆς ἐχθρικῆς ταύτης κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους ἐπιθέσεως, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ γίνηται ὑπὸ τῶν τεταγμένων ἐκεῖ πρὸς ἄμυναν τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων καὶ δικαίων, δὲν παρατηρεῖται, οὔτε διαρκής, οὔτε προσήκουσα, οὔτε κἂν ἐπαρκής. Δὲν γνωρίζω ποῖαι σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως διέπουσι τὰ προσωπικὰ πράγματα τῶν ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ ὑπαλλήλων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Δὲν θὰ ἐξετάσω αὐτάς, διότι ἀρέσκομαι μόνον ἐκ τῶν πραγμάτων, μόνον ἐξ ὅσων ἀληθειῶν περιέχει ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ἢ ἡμεῖς ἄλλοθεν γνωρίζομεν, καὶ μόνον ἐκ τῆς ἀξίας τῶν γνωστοποιουμένων εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνω περὶ τῶν σκέψεων ἐκείνων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη δέον νὰ τυπωθῇ καὶ αὔριον νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς, καὶ ἂν μὲν εὑρεθῇ τι τῶν ἐν αὐτῷ καταγγελλομένων ἐπεῖγον, νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν, ἔστω καὶ ἂν πρόκηται διὰ τούτου ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Βεβαίως περὶ τῶν προσώπων δὲν πρόκειται, διότι δυνάμεθα περὶ τούτων νὰ ἔχωμεν οἱανδήποτε ἕκαστος ἡμῶν θέλει γνώμην. Καὶ ἐγὼ αὐτὸς περὶ τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Προξένου δύναμαι νὰ δηλώσω, ὅτι ἔχω ἀγαθὴν ἰδέαν, καὶ ὅτι ἐκτιμῶ αὐτὸν ἐξ ὅσων ἔτυχε νὰ γνωρίζω. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου κυρίως, οὐδὲ μόνον. Ἐγὼ βλέπω ὑψηλοτέρας πολιτικῆς σφαίρας φαινόμενα, καὶ ἐν αὐτῇ σημειῶ ζητήματα μεγάλα τοῦ Ἔθνους πάσχοντα. Βλέπω τὴν Ἐκκλησίαν καταδιωκομένην πολλαχόθεν, βλέπω τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα κινδυνεύοντα, βλέπω τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους στενοχωρουμένους καὶ ὠθουμένους εἰς ἄρνησιν τῆς ἰθαγενείας αὐτῶν, εἰς ὑποβιβασμὸν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν ὡς πολιτῶν Κράτους ἐκ τῶν μᾶλλον εὐνομουμένων, καὶ περὶ πάντων τούτων ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τί λέγουσιν οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἕλληνες. Περὶ τούτου θέλω νὰ ἴδω, οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Τουρκίας ἔκαμαν ὅ,τι ἔδει, ὅ,τι ἠδύναντο;

§20ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας κ. βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίας ἐθεώρησε τὴν ἀναφοράν, ἡ ὁποία σήμερον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, ὡς ἐκτάκτου σπουδαιότητος καὶ ἰδιαιτέρας προσοχῆς ἀξίαν. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς τὸ περιεχόμενον τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, ἀλλ’ ὡς μόνον ἐπιχείρημα ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ὑπὲρ τῆς ἰδέας του ἀνέφερε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπογραφῶν, τὰς ὁποίας περιέχει. Κύριοι, τοῦτο δὲν μοὶ φαίνεται σημεῖον ἀλάνθαστον τῆς σπουδαιότητος τῆς ἀναφορᾶς, διότι προκειμένου περὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἔνθα μέγας εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ ἔνθα πολλάκις ἠγέρθησαν παρὰ τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων παράπονα κατὰ τῆς ἐπιτοπίου ἐξουσίας, παράπονα ἔχοντα διεθνῆ χαρακτῆρα καὶ εἰς ὧν τὴν λύσιν οὐδόλως δύναται νὰ συντελέσῃ ἡ ἐπιτόπιος ὑπαλληλία, εὐχερῶς δύνανται νὰ εὑρεθῶσι πολλοὶ ἀποδίδοντες τὴν γένεσιν τῶν παραπόνων οὐχὶ εἰς τοῦ ἔθνους ἡμῶν ἐν γένει τὴν κατάστασιν, ἀλλ’ εἰς ἐλλείψεις τῶν προσώπων, ὑπὸ τὴν προστασίαν τῶν ὁποίων ἀμέσως διατελοῦσιν. Ἐντεῦθεν εὐχερῶς δύνανται οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ εὑρίσκωσιν ὑπογραφὰς παριστάνοντες, ὅτι ἐξ ἐλλείψεως τῶν ἐπιτοπίων ὑπαλλήλων ἐπέρχεται ἡ προσβολὴ τῶν συμφερόντων καὶ ὅτι θὰ συντελέσῃ εἰς θεραπείαν τῶν παραπόνων ἡ ἀναφορά, εἰς τὴν ὁποίαν ζητοῦσιν ὑπογραφάς. Δὲν ἀρκεῖ λοιπὸν ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν ὑπογραφῶν, ὅστις δύναται νὰ δώσῃ σπουδαιότητα εἰς τὴν ἀναφοράν, ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ὕφος τῆς ἀναφορᾶς ἀποδεικνύει τὴν σπουδαιότητα αὐτῶν, διότι οἱ ὀλίγοι συνάδελφοι, ὅσοι ἀνέγνωσαν αὐτὴν, ὡς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κραναίας βουλευτής, τὴν ἐχαρακτήρισαν ὡς λίβελλον καθαρόν, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν τύπωσιν λιβέλλου.

§21ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἐπεκαλέσθη τὴν μαρτυρίαν μου ὡς χαρακτηρίσαντος τὴν ἀναφορὰν ὡς λίβελλον· ἐγὼ τοιαύτην λέξιν δὲν μετεχειρίσθην· εἶπον ὅτι τὸ κείμενον τῆς ἀναφορᾶς δὲν εἶναι οἷον ὤφειλε νὰ ᾖναι εἰς ἀναφορὰν ἀπευθυνομένην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκφράζουσαν παράπονα κατὰ τῶν Ἀρχῶν.

§22ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μνήμη φαίνεται δὲν βοηθεῖ τὸν ἔντιμον ἐκ Κραναίας βουλευτήν· ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθη, εἶναι βαρυτέρα· ἐχαρακτήρισε τὴν ἀναφορὰν ἢ ὡς λίαν ἐξυβριστικὴν, ἢ ὡς λίβελλον. Ἀνέφερον ἄλλοι ὡς λόγον τῆς σπουδαιότητος τῆς ἀναφορᾶς τὴν ποιότητα τῶν ὑπογραφῶν. Ἀγνοῶ πόθεν ἐπείσθησαν περὶ τούτων· ἐγὼ ἔχω ἄλλας πληροφορίας καὶ ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν τὰ πρῶτα φερόντων ὑπηκόων ἔθεσε τὴν ὑπογραφήν του εἰς τοιαύτην ἀναφορὰν (θόρυβος). Διττὰ δὲ ὡς ἠκούσατε εἶναι τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα οἱ ἀναφερόμενοι ὑποβάλλουσιν εἰς τὴν Βουλήν· τὰ μὲν περιέχουσι γενικόν τινα χαρακτῆρα ἐλλείψει τῆς δεούσης προστασίας παρὰ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικῶν Ἀρχῶν. Τὰ παράπονα ταῦτα, ἂν ἦσαν ἀληθῆ, πρὸ καιροῦ ἤθελον περιέλθει εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸ καιροῦ ἡ Κυβέρνησις ἤθελε λάβει πᾶσαν μέριμναν πρὸς θεραπείαν αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ ἄν τινα τῶν παραπόνων τούτων ᾖναι βάσιμα, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τίς εἶναι ὁ ὑπαίτιος· εἶναι οἱ ὑπάλληλοι οἱ καταγγελλόμενοι, ἢ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς ὑποστηρίζετε, ἢ λόγοι ἀνώτεροι, τοὺς ὁποίους οὔτε ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ὑπερνικήσῃ; Δὲν εἶναι δίκαιον λοιπὸν νὰ ἐπιῤῥίπτετε τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν δύνανται νὰ ἐνεργήσωσιν. Ἄλλα ἐκ τῶν παραπόνων ἀφορῶσιν πράξεις κακοήθεις, ἀποδιδομένας εἴς τινας τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπαλλήλων. Ὡς πρὸς ταύτας δὲν θέλω οὐδὲ νὰ ἀντείπω, οὐδὲ νὰ ἀποκρούσω τι, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προκαταλάβω τινὰ, παρακαλῶ μόνον ὑμᾶς νὰ μὴ προκαταληφθῆτε, νὰ μὴ πιστεύσητε ὅτι εἶναι δυνατόν ποτε τοιαῦται πράξεις νὰ διεπράχθησαν παρ’ ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀποδίδονται. Ἐγὼ παρακαλῶ θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ αὐστηρῶς περὶ τῆς ἀληθείας τῶν παραπόνων τούτων, καὶ ἂν ἦναι, ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον, ἀληθῆ, νὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα τὰ ἀνώτατα τοῦ Κράτους συμφέροντα ἀπαιτοῦσιν· ἂν ὅμως ἦναι ψευδῆ, τότε ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτῆς, οὕτω βαρέως συκοφαντηθέντας. Ἐκ τῶν ὑπαλλήλων, εἰς οὓς ἀποδίδονται τοιαῦται πράξεις, ἕνα γνωρίζω, τὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει Γεν. Πρόξενον τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐπειδὴ τὸν γνωρίζω ἐκ παιδικῆς ἡλικίας, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ διαβεβαιώσω ὑμᾶς, ὅτι ἐντιμότερος, ἠθικώτερος καὶ ἐναρετώτερος ὑπάλληλος δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ἑλλάδος.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Συζητοῦμεν, κύριοι, ἐπὶ θέματος τοῦ ὁποίου δὲν γινώσκομεν τὰς λεπτομερείας. Εἶναι πρέπον πρὶν προέλθωμεν εἰς συζήτησιν νὰ γινώσκωμεν περὶ τίνος πρόκειται. Ἐπειδὴ ἐῤῥέθη, ὅτι δύναται νὰ ἦναι ἐπιβλαβὴς καὶ ἄτοπος ἡ δημοσίευσις τῆς ἀναφορᾶς, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ἀπαιτεῖται ἡ δημοσίευσις αὐτῆς χάριν τῆς συζητήσεως, νομίζω ὅτι καθῆκον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ παραπέμψῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἁρμοδίαν, ὅπως αὕτη λαβοῦσα γνῶσιν τοῦ περιεχομένου καὶ τοῦ ὕφους αὐτῆς ἀποφανθῇ περὶ τοῦ πρακτέου· ἄλλως, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν· διότι, ἂν ἡ ἀναφορὰ δύναται νὰ βλάψῃ δημοσιευομένη, οὐδεὶς θέλει τὴν δημοσίευσιν, ὅσον καὶ ἂν προσδοκᾷ ὅτι ἡ συζήτησις δύναται νὰ ἦναι ὠφέλιμος· ἐὰν δὲ οὐδεὶς ὑπάρχῃ λόγος κωλύων τὴν δημοσίευσιν, πρέπει νὰ δημοσιευθῇ, καὶ ἁρμοδία εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἵν’ ἀποφανθῇ. Ἑπομένως προτείνω ἵνα παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς εἰς τὴν Βουλήν.

§24ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δύω λέξεις θὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μαντινείας βουλευτήν. Ἐγὼ μὲν δὲν ἔκρινα μόνον ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπογραφῶν περὶ τῆς ἀναφορᾶς καὶ περὶ τῆς σπουδαιότητος αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ἐξ ὅσων, ὡς εἶπον, παρατηρῶ ὅτι συμβαίνουσιν ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ κράτει, ἐναντίον τῶν καιριωτέρων συμφερόντων καὶ δικαιωμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, καὶ ἐξ ὅσων ἀκούω διὰ τὸν Προξενικὸν κλάδον. Ὁ ἀξιότιμος ὅμως συνάδελφος, οὐδὲ τῆς ἀναφορᾶς λαβὼν γνῶσιν, οὐδὲ τῶν ὑπογραφῶν, καὶ ἐν τούτοις κρίνων περὶ αὐτῶν ὡς νὰ ἐγνώριζεν ἀμφότερα, καὶ θεωρῶν ἀβάσιμα μὲν ὅσα ἐν αὐτῇ, ἀναξιοπίστους δὲ τοὺς ἀναφερομένους, καὶ ὁμολογῶν ἐν ἀφελείᾳ, ὅτι εἶναι προκατειλημμένος, διότι συμβαίνει νὰ ἔχῃ τὸν πρόξενον φίλον ἐκ παιδικῆς ἡλικίας αὐτοῦ, ἔπραξε καὶ εἶπε, νομίζω, τι, ὅπερ οὐδαμῶς ἥρμοζεν εἰς δικαστικὸν ἄνθρωπον, ἔχοντα καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, καὶ ν’ ἀνευκρινίσῃ τὴν ἀλήθειαν, καὶ εἰς κοινοβουλευτικὸν ἄνδρα ἔχοντα χρέος νὰ κρίνῃ ἐμβριθέστερον καὶ δικαιότερον ἀναφορὰν δισχιλίων Ἑλλήνων. Τὸ νὰ ζητῇ δὲ ἕνεκα τῆς φιλίας τῶν παιδικῶν του χρόνων, μήτε νὰ ἴδωμεν, μήτε νὰ ἀκούσωμεν τὴν ἀναφορὰν καὶ ἡμεῖς, εἶναι ὑπεράνω, ἢ μᾶλλον ὑποκάτω παντὸς κανόνος λογικῆς.

§25ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ διὰ τὰς αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ναυπλίου βουλευτὴς εἶπε κατ’ ἐμοῦ· ἐγὼ παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προκαταληφθῇ ὑπὸ τῆς ἀναφορᾶς, διότι πολλάκις, ὡς γνωρίζετε, ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφοραὶ, αἵτινες κατόπιν ἐξετάσεως ἀποδεικνύονται ἀνυπόστατοι. Ἐπειδὴ δὲ ἄλλοι ἐπέμενον ὑποστηρίζοντες, ὅτι ἡ ἀναφορὰ περιέχει σπουδαιότητα καὶ πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ γείνῃ περὶ αὐτῆς συζήτησις, ἠναγκάσθην νὰ ἀποκρούσω ταῦτα καὶ νὰ ζητήσω μόνον τὴν αὐστηρὰν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐξέτασιν τῶν ἀποδιδομένων. Ἐγὼ λοιπὸν δὲν ἐζήτησα παρὰ δικαιοσύνην, ἐζήτησα νὰ γείνῃ ὅ,τι καὶ περὶ πάσης ἀναφορᾶς γίνεται· ὥστε ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίου ἄνευ οὐδενὸς δικαίου εὐηρεστήθη νὰ μὲ ἐπικρίνῃ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§27ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ ἔμεινε σύμφωνος καὶ ἡ Βουλὴ ἵνα μὴ γίνῃ οὐδεμία τροποποίησις ἐπὶ τοῦ δασμολογίου πρὸ τῆς αὔριον, νὰ ὑποβάλω δύω τροπολογίας, τὰς ὁποίας παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν· πρώτη εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ αὔξησίς τις ἐπὶ τοῦ καφὲ καὶ τῆς ζακχάρεως. (Θόρυβος). Πολλοὶ ἔμποροι τοῦ Πειραιῶς, τῆς Σύρου καὶ τῶν Πατρῶν μοὶ ἔγραψαν (Θόρυβος).

§28ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἠθέλησαν νὰ κερδοσκοπήσουν (Θόρυβος).

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλετε τὰς τροπολογίας σας καὶ τὰς λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§30ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ διατάξῃ πρὸς τούτοις νὰ γίνωσι πολλὰ ἀντίτυπα τοῦ δασμολογίου.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως.

§32ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Καταθέτω τὰ ἔγγραφα, εἰς τὰ ὁποῖα περιέχονται αἱ στατιστικαὶ πληροφορίαι, αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, τὰ ὁποῖα πρό τινος χρόνου ἐζήτησεν ὁ κύριος Φιλάρετος· ζητῶ δὲ συγγνώμην ἐπὶ τῇ βραδυτῆτι τῆς προσαγωγῆς, διότι αἱ πληροφορίαι ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι παρὰ τῶν Εἰσαγγελικῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι πάλιν ἔπρεπε, ἐν μέρει τοὐλάχιστον, νὰ ζητηθῶσιν παρὰ τῶν δημοσίων κατηγόρων καὶ εἰρηνοδικῶν, τοῦθ’ ὅπερ βεβαίως ἀπῄτει χρονικὸν διάστημα· ἐλλείπουσι μόνον μιᾶς εἰσαγγελίας αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐλπίζω νὰ φέρω ἐντὸς τῆς αὔριον, ὥστε νὰ προστεθῶσι καὶ αὗται εἰς τὸν γενικὸν πίνακα, κατὰ τὴν τύπωσιν αὐτοῦ.

§33Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν τῆς Ἐκθέσεως.

§34ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ὑποβάλλω, κύριοι, τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν ἀναφορῶν ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν εἰς αὐτὴν ἀναφορῶν.

§35Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θεωρῶ, κύριοι, ἀπαραίτητον νὰ τυπωθῇ ὁ πίναξ τῶν στατιστικῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός. Ἔχω νὰ φέρω ἀντιῤῥήσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἔχω ἀπαραίτητον ἀνάγκην τοῦ πίνακος τούτου, τὸν ὁποῖον πρὸ τοσούτου χρόνου ἀγωνίζομαι νὰ λάβω. Ὁ ἐκ Χαλκίδος ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Φλογαΐτης μὲ παρεκάλεσε νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἕνεκα ἀσθενείας ἀπουσιάζει σήμερον, ἐπίσης καὶ ὁ κ. Χοϊδᾶς, ὡς εἶπεν εἰς ἄλλους συναδέλφους, ἕνεκα θανάτου συγγενοῦς του, ἀναγκάζεται ν’ ἀπουσιάσῃ σήμερον. Εἰς συνάδελφον ἐκ τῶν ἀποχωρησάντων ἀπεστάλη ἐκ τῶν φυλακῶν Αἰγίνης ὁ ἄρτος οὗτος μετὰ ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων καὶ ἐπειδὴ δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ τὸν ἄρτον καὶ τὴν ἀναφορὰν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ πράξω τοῦτο ἐγώ. (Δεικνύει εἰς τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον ἄρτον). Οἱ κατάδικοι παραπονοῦνται, ὅτι ὁ ἄρτος οὗτος ἔχει ξένας ὕλας. (Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, παρερχόμενος εἰς τὸ βῆμα, λαμβάνει τὸν ἄρτον, ἀποκόπτει ἐξ αὐτοῦ τεμάχιον καὶ τρώγει, τοῦτο δὲ πράττουσι καὶ ἄλλοι τῶν παρακαθημένων βουλευτῶν). Διὰ νὰ ἐννοήσωμεν ἂν ἔχωσιν οἱ κατάδικοι δίκαιον ἢ ὄχι, καλὸν εἶναι νὰ γίνῃ μεγαλειτέρα ἀπόδειξις καὶ νὰ μὴ λάβωμεν ὡς ἀπόδειξιν τῶν ὅλως ἐξαιρετικὸν στόμαχον τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος τὸν δοκιμάζει ταύτην τὴν στιγμὴν, διότι αὐτὸς ἀναπνέει πάντοτε τὸν καθαρὸν ἀέρα, ἔχει οὐρὰν ἐξ 140 πελαργῶν, ὡς λέγει ὁ κ. Χοϊδᾶς, ἄλλως τε δὲ τὸν δοκιμάζει καὶ μετὰ τὸ φαγητόν.

§36ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τόσῳ καλλίτερα.

§37ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις δὲν θὰ τὰς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνῃ θετικωτέρα ἔρευνα. Ἕτερον, κύριοι, δυσάρεστον εἶνε τὸ ἑξῆς: ὅτι οἱ κατάδικοι παρεκάλεσαν τὸν κ. Ἔπαρχον νὰ μεταβῇ ἐκεῖ καὶ κάμῃ ἐρεύνας καὶ ἐξετάσῃ τὰ παράπονά των, ἀλλ’ ὁ κ. Ἔπαρχος—ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω ποῖος εἶνε—ἔλαβε τὸ ὅπλον τοῦ σκοποῦ καὶ ἐπετέθη κατ’ αὐτῶν ἀντὶ πάσης ἀπαντήσεως. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα πρῶτον διὰ τὴν τροφὴν καὶ δεύτερον νὰ ἐξετάσῃ ἂν ὅσα λέγωνται κατὰ τοῦ Ἐπάρχου ἐν τῇ ἀναφορᾷ εἶναι ἀληθῆ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεστάλη ἀναφορὰ ὑποδίκων καὶ καταδίκων τῶν φυλακῶν Καλαμῶν παραπονουμένων κατὰ τοῦ ἐπιστάτου καὶ κατὰ τῆς κακῆς τροφῆς.

§39ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἶνε δίκαιον ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ν’ ἀναγνωσθῇ.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ πρότερον.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶνε ἐνδεχόμενον νὰ παραστῇ ἀνάγκη κατὰ τὸ παρὸν ἔτος, ὅπως ἀποδημήσῃ ὁ Βασιλεὺς εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν χάριν τῆς ὑγείας Του, διὰ τοῦτο ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον κατὰ τὸν συνήθη τύπον, ἐπιτρέπον ὅπως κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ Βασιλέως διαχειρίζεται τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. (Ὅρα Παράρτημα).

§42ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ;

§44ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§45ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶνε ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ· δὲν ὑπάρχει πρᾶγμα σπουδαιότερον ἀπὸ τὸν νόμον περὶ Ἀντιβασιλείας.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀναγνωσθῇ σήμερον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§47Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριοι, ὀλίγον μ’ ἐνδιαφέρει ἂν ἀναχωρήσῃ ἢ μένῃ ὁ Βασιλεὺς, καὶ ἂν ἀνατεθῇ ἡ ἀντιβασιλεία εἰς Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὡς καὶ ἐγὼ προτιμῶ, ἢ ἄλλον· νομίζω ὅμως ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται τὴν στιγμὴν ταύτην, εἶνε ἀτοπώτατον. Πρὸ ἑνὸς λεπτοῦ ἦτον ἐντελῶς ἄγνωστον, ἐὰν ὑπάρχῃ νομοσχέδιον περὶ ἀντιβασιλείας, καὶ ἐντὸς ἑνὸς λεπτοῦ θὰ τὸ ἔχωμεν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν· αὐτὸ, τῇ ἀληθείᾳ, εἶνε ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἀτοπώτατον. Κατηγορεῖται ἡ Βουλὴ, ὅτι προβαίνει εἰς μεγάλας ὑπερβασίας, ἀλλ’ αὐτὴ θὰ ἦνε μία ἀπὸ τὰς μεγαλειτέρας.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ μᾶς μένουν 3 ἡμέραι, Πέμπτη, Παρασκευὴ καὶ Σάββατον, δυνάμεθα νὰ τ’ ἀφήσωμεν δι’ αὔριον (θόρυβος). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§49ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καταθέτω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ πρὸ πολλοῦ εἰσαχθέντος νομοσχεδίου περὶ Κοινοτήτων, ἡ ὁποία ἐλπίζω ὅτι θέλει ἐξομαλύνει τὴν συζήτησιν.

§50ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον περὶ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τοῦ Βασιλέως ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη σήμερον, ἑπομένως ἐξετελέσθησαν αἱ διατυπώσεις τοῦ Κανονισμοῦ· ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν αʹ ἀνάγνωσιν, διατί τὸ ἀφίνετε δι’ αὔριον;

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι θὰ γείνῃ συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ μεγαλειτέραν βραδύτητα. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ διὰ τοῦ Νόμου ΩΞΓʹ συσταθέντος σώματος μηχανικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ εἰς γʹ συζήτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελωνιακοῦ Δασμολογίου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον). (Κατόπιν γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑξῆς νομοσχέδια. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 112 τοῦ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1877 ΧΝϚʹ νόμου περὶ Προξενικῶν Ἀρχῶν. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐν ταῖς προσαρτηθείσαις ἐπαρχίαις βακουφίων. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑποδιδασκάλων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§53ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἀντὶ «τὸ 14ον ἔτος», νὰ τεθῇ «τὸ 15ον ἔτος».

§54ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, νομίζω ὅμως, ὅτι ὀφείλω νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις, προκαλῶν οὕτω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὸ μέλλον. Ὡς γινώσκετε, κύριοι, πολλὰ δημοτικὰ σχολεῖα εἶνε κεκλεισμένα ἐλλείψει δημοδασκάλων· ἐν τούτοις νομίζω, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν θέλει ἐπαρκέσει, ὅπως πληρώσῃ τὰς ὑπαρχούσας ἀνάγκας. Ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Βώλου προέτεινε σχέδιόν τι, τοῦ ὁποίου ἡ ἀρχὴ δὲν εἶνε κατ’ ἐμὴν γνώμην ἀποκρουστέα· εἶπεν ὑμῖν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη, καὶ τὰ δημοδιδασκαλεῖα δὲν δύνανται νὰ παράσχωσι τάχιστα τοὺς ἀπαιτουμένους δημοδιδασκάλους, καλὸν εἶνε νὰ λάβωμεν τοὺς μαθητὰς τῶν Γυμνασίων, ὅσοι τυχὸν ἤθελον ὑποσχεθῆ ν’ ἀφιερωθῶσιν εἰς τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ τοιαύτη ἰδέα, ἡ καταλλήλως ριφθεῖσα, ἤθελε συμπληρώσει τὴν ὑπάρχουσαν ἀνάγκην. Ἐπειδὴ ἡ ἔλλειψις αὕτη τῶν δημοδιδασκάλων φέρει πολλὰς τὰς βλάβας, προσέτι δὲ καὶ παράπονα τῶν συμπατριωτῶν μας καθ’ ἑκάστην ἀπευθύνονται, ἐνόμισα ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ φέρω πρόσκομμά τι εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου· παρακαλῶ ἐν τούτοις τὸν Ὑπουργὸν, ὅπως φροντίσῃ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀπουσίας τῆς Βουλῆς νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον, ὅπερ μᾶς παρουσιάζει ἁπλῶς πρὸς κάλυψιν τῆς ὑφισταμένης ἀνάγκης.

§55ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι δὲν εἶνε συμφέρον νὰ παραδεχθῶμεν ὡς ὑποδιδασκάλους τοὺς μαθητὰς τῶν προτύπων σχολείων, διότι οὗτοι δὲν δύνανται νὰ γνωρίζωσι τοσαῦτα γράμματα καὶ νὰ ἔχωσι τοσαύτην ἀνάπτυξιν καὶ ἱκανότητα, ὅπως ἀναλάβωσι τὴν μόρφωσιν καὶ ἐκπαίδευσιν τῶν παίδων, ἀφοῦ θὰ ἔχωσι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἡλικίαν 14 ἐτῶν· νέοι 14 ἐτῶν ποίαν ἀνάπτυξιν καὶ κρίσιν ἔχουσιν; Ὅσα εἶπεν ὁ συνάδελφος ἐκ Ξηροχωρίου εἰσὶν ὀρθὰ, καὶ δέον ἵνα ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ ταῦτα, ἤτοι οἱ μαθηταὶ τῆς πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως τῶν Γυμνασίων δέον νὰ προτιμῶνται παντὸς ἄλλου ἐκ τοῦ Σχολαρχείου καὶ τοῦ προτύπου· ἐν ἐλλείψει δὲ τοιούτων καὶ ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ νὰ διορίζωνται ὑποδιδάσκαλοι καὶ οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον τοῦ Σχολαρχείου μὲ βαθμὸν «καλῶς». Ἑπομένως, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ὀρθὸν καὶ συμφέρον νὰ παραδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν ταύτην. Ἐπειδὴ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, θὰ κάμω καὶ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3. Ἐπειδὴ, ὡς προεῖπον, πρέπει νὰ προτιμῶνται οἱ μαθηταὶ τῶν Γυμνασίων, εἶνε πρέπον ν’ αὐξήσωμεν τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν εἰς δραχμὰς 70 κατὰ μῆνα, οἱ δὲ ἔχοντες ἀπολυτήριον τοῦ Σχολαρχείου δέον νὰ λαμβάνωσι δραχμὰς 60. Τοιουτοτρόπως δὲ οἱ μαθηταὶ τῶν Γυμνασίων ν’ ἀμείβωνται κάλλιον τῶν ἄλλων καὶ ἀναλόγως τῶν γνώσεών των. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν δέον νὰ θέσωμεν ὡς κατώτερον ὅρον τὴν ἡλικίαν τῶν 16 ἐτῶν, διότι δὲν εἶνε δυνατὸν οἱ ἔχοντες μικρὰν ἡλικίαν νὰ εἶνε ἱκανοὶ καὶ κατάλληλοι, ὅπως ἀναλάβωσι τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ μόρφωσιν τῶν παίδων.

§56ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§57ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσωμεν νέους καθηγητὰς, καθότι οἱ καθηγηταὶ τῆς φιλοσοφίας δύνανται νὰ διδάξωσι καὶ τὴν ἱστορίαν τῶν παιδαγωγικῶν, ἥτις εἶναι κλάδος τῶν φιλοσοφικῶν μαθημάτων· ἂν δὲ εἰς ἓν ἕκαστον γυμνάσιον προσαρτήσωμεν καὶ ἓν πρότυπον δημοτικὸν σχολεῖον, ἔνθα νὰ ἐξασκῶνται εἰς τὴν διδασκαλίαν οἱ μέλλοντες νὰ ἐξέλθωσιν ὡς δημοδιδάσκαλοι, τότε δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τόσα διδασκαλεῖα ὅσα καὶ γυμνάσια, καὶ οὕτω διὰ μικρᾶς ἢ καὶ οὐδεμιᾶς νέας δαπάνης δυνάμεθα νὰ ἀποκτήσωμεν τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν τῶν δημοδιδασκάλων καὶ νὰ βελτιώσωμεν τὴν καταπεπτωκυῖαν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν.

§58Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅτι τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἡμῶν χρήζουσι γενικῆς ἀναδιοργανώσεως ἀπὸ τῶν γραμματοδιδασκαλείων μέχρι τοῦ Πανεπιστημίου, οὐδεὶς, φρονῶ, ἐστὶν ὁ ἀμφιβάλλων· ὅτι δὲ μέχρι τοῦδε δὲν ἐλήφθη ἡ φροντὶς, ἥτις ἔπρεπε νὰ ληφθῇ διὰ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἡμῶν, καὶ τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον κατ’ ἐμέ. Τὰ δύω ὑποβληθέντα νομοσχέδια δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς τὸ Α τῆς ἐργασίας ταύτης καὶ εἶμαι ὑπὲρ αὐτῶν· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκῆ καὶ ὅτι δι’ αὐτῶν δὲν θεραπεύεται τὸ κακόν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἑκατοντάδες Σχολείων συνεστήθησαν ἄνευ διδασκάλων. Ἐν δὲ τῇ ἐπαρχίᾳ Βώλου, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, πολλὰ Σχολεῖα ἐκ τῶν ἐπὶ τουρκοκρατίας κανονικῶς λειτουργούντων, μένουσιν ἤδη κεκλεισμένα καὶ πλείονα μάλιστα τὸν ἀριθμὸν τῶν ὅσων ὁ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὑποβληθεὶς κατάλογος ἀναφέρει, διότι οὗτος δὲν εἶναι ἀκριβής...

§59ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Στηρίζεται ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τῶν Ἀρχῶν.

§60ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σᾶς ἔδωσαν ὄχι ἀκριβεῖς πληροφορίας. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βώλου ἡ ἐκπαίδευσις ἐν γένει εἶναι εἰς πολὺ χείρονα κατάστασιν ἢ κατὰ τὸ 1817.

§61ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§62ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ φέρωσι τὴν «Θεσσαλίαν» τοῦ κ. Γεωργιάδου βουλευτοῦ Βώλου καὶ τὴν ἱστορίαν τοῦ κ. Κωνσταντίνου Παπαῤῥηγοπούλου ἵνα ἀποδείξω τὴν ἀκρίβειαν τῶν λόγων μου.

§63ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, κ. Φιλάρετε.

§64ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὰ ἐζήτησα, διότι μοὶ ἀμφισβητεῖτε τὰ ὅσα λέγω, καὶ ἄλλοτε θέλω σᾶς ἀποδείξει ἀναλυτικώτερον πάντα ταῦτα. Ἤδη, ὡς εἶπον, τὰ Σχολεῖα εἶναι εἰς χείρονα θέσιν, καὶ χαίρω ὅτι διὰ τῶν μέτρων τῶν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίων ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις αὕτη, ἀλλὰ νομίζω, καὶ διὰ τοῦτο κυρίως ἔλαβον τὸν λόγον, ὅτι καὶ τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι ἀνεπαρκῆ καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ κανονισθῶσι τὰ τῶν Γραμματοδιδασκαλείων, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε εἶναι ἀκανόνιστα, τοῦτο δὲ νομίζω, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ καὶ ἁπλῶς διὰ Διατάγματος. Καλὸν εἶναι ν’ ἀποκτήσωμεν ἁπανταχοῦ τοῦ Κράτους καλλιτέρους δημοδιδασκάλους, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ δὲν πρέπει νὰ μένωσι κεκλεισμένα τὰ Σχολεῖα. (Εἶτα ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀσφαλείας καὶ ἀστυνομίας τῶν σιδηροδρόμων. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–5 ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ). Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται).

§66ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ ζῷα τὰ δεδεμένα ἐννοεῖται ὅτι δὲν θεωροῦνται ὅτι ὑπόκεινται εἰς τὴν διάταξιν τῆς ἀπαγορεύσεως νὰ βόσκωσιν ἐκεῖ.

§67ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Βεβαίως ὁ λόγος τῆς ἀπαγορεύσεως εἶναι νὰ προληφθῇ πᾶς κίνδυνος. (Εἶτα ψηφίζονται τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχουσι).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κεντρικῆς διοικήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται κατόπιν δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§70ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἔλθουν μέσα οἱ κύριοι βουλευταὶ, ἄλλως ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§71ΦΩΤΗΛΑΣ. Κάμνω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Γίνεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ κ. Φωτήλα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 129, ὥστε ἐξακολουθοῦμεν. (Ἀναγινώσκονται καὶ τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, καθὼς καὶ τὸ σύνολον).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ε! Ναυστάθμου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–5).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 6 ἀπαλείφεται. (Γίνεται κατόπιν ἡ ἀνάγνωσις καὶ τῶν ἐπιλοίπων ἄρθρων καθὼς καὶ τοῦ συνόλου, τὰ ὁποῖα γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καθιδρύσεως σχολῆς τορπιλλητῶν ἐν τῷ ἐν Σαλαμῖνι Ναυστάθμῳ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§78ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραλειφθῶσιν αἱ λέξεις «παρὰ τῷ ἐν Σαλαμῖνι Ναυστάθμῳ», ὅπως ἡ Κυβέρνησις εἶνε ἐλευθέρα, ἐὰν ἐκ τῶν πραγμάτων ἤθελε πεισθῇ ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἐκεῖ ἡ Σχολή, νὰ μετατεθῇ ἀλλαχοῦ.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν, ἀλλὰ ν’ ἀφεθῇ παρὰ τῷ Ναυστάθμῳ, διότι ἐν τῷ τελευταίῳ ἐδαφίῳ ἀναφέρεται ὅτι ἡ Σχολὴ ὑπάγεται εἰς τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, πρέπει δὲ ν’ ἀφαιρεθῶσιν ὡσαύτως αἱ λέξεις «ἐν Σαλαμῖνι» καὶ ἐκ τῆς ἐπιγραφῆς τοῦ νόμου, καίτοι ἡ ἐπιγραφὴ δὲν ἀποτελεῖ μέρος τοῦ νόμου. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 ἕως 11).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12. (Ἀναγινώσκεται).

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου ν’ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ ὁ διδάσκαλος 150» ὡς καὶ κατωτέρω «καὶ 250 διὰ τὸν διδάσκαλον». (Γίνονται δεκτὰ τὸ ἄρθρον 12 καὶ τὰ ἑπόμενα τοῦ νομοσχεδίου καθὼς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 16 ἕως 25 τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς γʹ. συζήτησιν).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον; Ὁ κ. Μεσσηνέζης.

§83ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἔχω πρὸς ποίους νὰ ἀποταθῶ καὶ ποίους νὰ πείσω.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Βώλου βουλευτὴς κ. Φιλάρετος ἀναχωρῶν, διότι πάσχει, ἀφῆκε τὴν ἑξῆς πρότασιν. «Ἡ Βουλή, πειθομένη, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν μὲν ἐσόδων συνετάχθη οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς φορολογικῆς ἰσότητος, ἣν ἀναγράφει καὶ τὸ Σύνταγμα, τῶν δὲ ἐξόδων χωρὶς νὰ περικοπῶσι δαπάναι περιτταί, ὑποδειχθεῖσαι καὶ κατὰ τὴν βʹ. Βουλευτικὴν Σύνοδον, καὶ χωρὶς νὰ ληφθῶσιν ἀνάλογα μέτρα πρὸς καλὴν καὶ ταχεῖαν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, οὐδὲ πρὸς ἀπόκτησιν καλοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπεβλήθη πρὸ καιροῦ δήλωσις εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἐπενεκτέων τροποποιήσεων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, κατόπιν τῆς ψηφίσεως τοῦ δανείου τῶν 170,000,000· ἡ δήλωσις αὕτη παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴν, ἥτις καὶ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς. Ὥστε τὰ πάντα ἔχουσι κανονικῶς ὡς πρὸς τοῦτο. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων δέον νὰ προσθέσωμεν τὰς εἰσπράξεις τὰς ἀναμενομένας ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1884 ἐκ τῶν τριῶν ψηφισθέντων νόμων περὶ μονοπωλίων. Καί τοι οἱ νόμοι οὗτοι δὲν θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ εἰμὴ πρὸς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, οὐχ ἧττον πρέπει νὰ σημειωθῶσι καὶ τὰ ἀναμενόμενα ἔσοδα, διότι θὰ σημειωθῶσι καὶ τὰ ἔξοδα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων. Ἐκτὸς τούτων θὰ προστεθῇ καὶ ποσὸν 202,500 δραχμῶν εἰς τὰ ἔσοδα ἐκ τῶν ἰχθυοτροφείων, διότι τὰ ἔσοδα ταῦτα εἶχον σημειωθῆ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προϋπαρχούσης δεκαετοῦς μισθώσεως· ἡ δεκαετὴς μίσθωσις ἡ μέλλουσα ἐγένετο διὰ δημοπρασίας μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ νέα δὲ μίσθωσις ὑπερβαίνει τὴν προηγουμένην κατὰ 202,500 ἐτησίως. Κατὰ ταῦτα ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ παιγνιοχάρτων προστίθενται δραχμαὶ 270,000. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον προστίθενται ὑπὸ νέον ἄρθρον, τὸ 11ον, αἱ ἐκ πωλήσεως πυρείων εἰσπράξεις δραχμαὶ 300,000. Ὁμοίως διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἐκ τοῦ πετρελαίου 700,000. Ἐν κεφαλαίῳ 4, ἄρθρῳ 4 ἀναγράφονται κατὰ τὰ προειρημένα αἱ ἐκ τῶν ἰχθυοτροφείων πρόσθετοι εἰσπράξεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγκριθέντων ἀποτελεσμάτων 202,500. Ἑπομένως τὰ ἔσοδα τὰ συμποσούμενα κατὰ τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν εἰς 84,650,450, προσθήκῃ τῶν ἄνω 1,472,500, ἀνέρχονται εἰς δραχ. 86,122,950. Ὑποβάλλω δὲ τὴν δήλωσιν περὶ τῶν ἐπενεκτέων τούτων προσθηκῶν.

§86ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Κεφάλαιον Αʹ. «Ἄμεσοι φόροι». (Ψηφίζεται τὸ Αʹ. Κεφάλαιον κατ’ ἄρθρον, ἐκ δραχμῶν 16,825,000).

§87ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Κεφάλαιον Βʹ. «Ἔμμεσοι φόροι». (Ψηφίζεται τὸ Βʹ. Κεφάλαιον κατ’ ἄρθρον, ἐπαυξηθέντος τοῦ ἄρθρου 4 «τέλη ἐκ σημάνσεως παιγνιοχάρτων», κατὰ 270,000 καὶ προστεθέντων δύω ἔτι ἄρθρων, 11. Ἀντίτιμον τῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πωλουμένων πυρείων 300,000 καὶ 12 Ἀντίτιμον τοῦ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πωλουμένου πετρελαίου 700,000. Τὸ ὅλον κεφάλαιον ἐκ δραχμῶν 51,580,000).

§88ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δέκα ἑκατομμύρια θ’ ἀφήσητε ἔσοδον ἐκ τοῦ καπνοῦ προερχόμενον;

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ ἀποτελέσματα, τὰ μέχρι τοῦδε, οὐδὲν ἐνδεικνύουσι, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὑπάρχει ἀποταμίευμα μέγα κεκομμένου καπνοῦ καὶ δὲν ἐφηρμόσθη ἔτι καθ’ ὁλοκληρίαν ὁ νόμος, διότι δὲν κατεσχέθησαν μέχρι τῆς σήμερον ὅλα τὰ ὑπάρχοντα κοπτήρια. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς ὅπως ἐσημειώθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῆς ὑπηρεσίας διότι ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν σημειώσωμεν ἀντ’ αὐτοῦ, θὰ ἦναι ἐστερημένον βάσεως.

§90ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω, ὅτι πᾶς προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ στηρίζηται ἐπί τινων πιθανῶν δεδομένων, τὰ διδόμενα δὲ τὰ μέχρι τοῦδε δὲν εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σημειοῦνται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, διὰ τοῦτο ὅπως ὁ Προϋπολογισμὸς ᾖ ὅσον ἔνεστιν ἐγγὺς πρὸς τὴν ἀλήθειαν, πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς 6,000,000.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ ὅτι πρέπει νὰ στηρίζωμεν τὰς περὶ πιθανότητος ἰδέας ἡμῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐπὶ πληροφοριῶν ἐπισήμων. Αἱ ἐπίσημοι πληροφορίαι, ἐφ’ ὧν ἐστηρίξαμεν τὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφέντα ὡς πιθανὰ ἔσοδα, ὑπῆρξαν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων οἰκονομικῶν Ἀρχῶν. Μετὰ τὰς ἐκθέσεις ταύτας ἕτερα ἐπίσημα διδόμενα ἄξια λόγου δὲν ἔχομεν, διότι τὰ μόνα παρουσιαζόμενα εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ ἡ μέχρι τοῦδε τοῦ νόμου, ἀλλ’ ὡς ἐφαρμογὴ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν γενομένην, διότι γνωστῆς οὔσης ἐκ τῶν προτέρων τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἐφωδιάσθη τὸ πλεῖστον τῶν καταναλωτῶν κεκομμένου καπνοῦ. Ἑπομένως ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν παραστήσῃ ἡ ἐφαρμογὴ κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας, δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὁδηγὸς περὶ τοῦ μέλλοντος. Τὸ μέλλον θὰ δείξῃ κατὰ πόσον τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα σήμερον εἰσπράττονται, ἀπέχουσι τῆς κατὰ μέσον ὅρον διαρκοῦς εἰσπράξεως· ἐνόσῳ δ’ ἐπισήμους πληροφορίας ἀξιοπίστους δὲν ἔχομεν δυναμένας νὰ ἀνατρέψωσι τὰς πρώτας, εἰς ἃς ἐπίσης δὲν πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν σημασίαν ἀνωτέραν τῆς ἀνηκούσης εἰς αὐτὰς, τῆς τυπικῆς τουτέστι σημασίας, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἔχοντες βεβαίως πρὸ ὀφθαλμῶν ὅτι κατὰ πολὺ τὰ ποσὰ ταῦτα θὰ ἀποδειχθῶσιν ἀνώτερα τῶν πραγματικῶν.

§92ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος δεικνύει ζῆλον περὶ τὴν διαῤῥύθμισιν τῆς διοικήσεως. Τὰ ταχυδρομεῖα εὑρίσκονται πάντοτε μεθ’ ὅλας τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καταβάλλει πρὸς τακτοποίησιν αὐτῶν, εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε πᾶν ἄλλο παρουσιάζουσιν ἢ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ παρουσιάζωσιν, ἐὰν ὑπῆρχε τιμία καὶ κανονικὴ διαχείρισις αὐτῶν, ἰδίως εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἐξακολουθοῦν πάντοτε οἱ ταχυδρομικοὶ ἐπιστάται, ἀποστέλλοντες ἐπιστολὰς ἄνευ γραμματοσήμου καὶ διαμείβοντες μεταξύ των τοὺς φακέλλους, τοιαύτας ἐπιστολὰς περιέχοντας, τὰ δ’ ὑπὸ πολιτῶν καταβαλλόμενα τέλη εἰσέρχονται οὐχὶ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ἀλλ’ εἰς τὰ ἰδιαίτερα βαλάντια τῶν ἐπιστατῶν. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν γένει ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν των μᾶλλον εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς ὑπηρεσίας ἐκ τοῦ μέρους τῶν ὑπαλλήλων ἢ εἰς τὴν κατασκευὴν νομοσχεδίων, ἢ εἰς τὸ νὰ πλάττωσι νέας θέσεις καὶ χωρὶς νὰ εἶνε εἰς κατάστασιν νὰ ἐλέγχωσι τὸν τρόπον, καθ’ ὃν οἱ ὑπάλληλοι διαχειρίζονται τὰ τῆς ὑπηρεσίας των, καὶ τοιουτοτρόπως ὁ λαὸς νὰ φορολογῆται καὶ νὰ φορολογῆται βαρύτατα, εἰς δὲ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον νὰ μὴ εἰσέρχηται τὸ προϊὸν τῆς φορολογίας τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ εἰς τὰ βαλάντια τοῦ μὲν καὶ τοῦ δέ. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ, τοῦ ἐκ τοῦ γραμματοσήμου εἰσπραττομένου, δὲν εἰσέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον οὔτε τὸ ἥμισυ.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅτι ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία δὲν ἔφθασεν ἔτι εἰς τὴν τελειότητα, εἶνε ἀναμφισβήτητον. Φρονῶ ὅμως, ὅτι καὶ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας θέλει ἀποδεχθῆ, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη πρόοδος ἐν τῇ καταστάσει τῇ σημερινῇ, παραβαλλομένῃ πρὸς κατάστασιν ὀλίγον τι ἀπωτέραν. Ἀλλ’ ἵνα δυνηθῶμεν τὴν πρόοδον ταύτην νὰ παγιώσωμεν καὶ νὰ προσεγγίσωμεν πρὸς τὴν τελειότητα, ὑπάρχει ἀκριβῶς ἀνάγκη τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα κακίζει ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας. Τὸ κυριώτατον δὲ μέτρον, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνάγκη ἀπεδείχθη τρανώτατα, εἶνε τὸ τῶν ἐπιθεωρητῶν. Αἱ καταχρήσεις δὲν γίνονται ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ, δὲν γίνονται οὐδὲ πρὸς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐὰν φάκελλοι ἀποστέλλωνται ἄνευ γραμματοσήμων, δὲν ἀποστέλλονται ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν πρὸς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, οὔτε ἐκ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἐπαρχιακῶν ταχυδρομείων, διότι ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπάρχει ἀρκετὴ ἐπιτήρησις, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ συμβῇ κατάχρησις. Τὸ ἀναγκαῖον εἶνε νὰ ὑπάρχωσιν ἐπιθεωρηταὶ διηνεκῶς κινούμενοι, οἵτινες νὰ ὑποβάλλωσιν εἰς ἔλεγχον τὰ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις γινόμενα. Ταῦτα δὲ δὲν δύνανται νὰ κανονισθῶσιν ἄλλως ἢ διὰ νομοσχεδίων ἑπομένως αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Μεσσηνέζη ἔρχονται εἰς ἐπίῤῥωσιν τῆς Κυβερνήσεως, παριστώσης πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νομοθετημάτων πρὸς κανονισμὸν τῆς ὑπηρεσίας, ἐνίοτε δὲ καὶ πρὸς δημιουργίαν νέων θέσεων, ἰδίως δὲ πρὸς αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαρχόντων ὑπαλλήλων, διότι διὰ τῶν μισθῶν, τοὺς ὁποίους σήμερον δίδομεν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, δύσκολον εἶνε νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους χρηστοὺς καὶ παρέχοντας τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἀπαιτοῦμεν.

§94ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ βελτίωσις, τὴν ὁποίαν ποθοῦμεν ἅπαντες, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς ὑπαλληλίας· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ δι’ ἐπιθεωρήσεων, αἵτινες ἐκτελοῦνται ὑπὸ τὸ γνωστὸν τοῖς πᾶσι πνεῦμα· διότι, ἂν ὁ ἐπιθεωρητὴς εἶναι τῆς αὐτῆς διαθέσεως μὲ τὸν ἐπιστάτην, τότε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιθεωρήσεως θὰ εἶναι μόνον καὶ μόνον ὅτι τὰ τυχηρὰ λεγόμενα θὰ μοιρασθῶσι μεταξὺ τοῦ ἐπιστάτου καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Τὸ κύριον εἶναι νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσωπικοῦ. Ἂν τὸ προσωπικὸν καὶ τῆς Διευθύνσεως καὶ τῶν ἐπιστατῶν δὲν εἶναι προσωπικὸν παρέχον ἐγγυήσεις καλῆς διαχειρίσεως, τότε οὐδένα ἔχομεν λόγον ὅπως πιστεύσωμεν ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς θὰ ὠφελήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν. Τὸ πᾶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν προσοχὴν περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων· δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπηρεάζεται ἐκ πολιτικῶν λόγων, δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλλεται εἰς τὰς πολιτικὰς ἀνάγκας, διότι ὑποβαλλομένη εἰς τὰς πολιτικὰς ἀνάγκας εἶναι τῶν ἀδυνάτων νὰ δυνηθῇ νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν, τὴν πηγὴν αὐτὴν τῶν καταχρήσεων, ἡ ὁποία φέρει τὴν Πολιτείαν εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀδυναμίαν τοῦ νὰ δύναται ν’ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της, καίτοι οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι πληρώνονται ὑπὸ τοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι μικροί. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐὰν ἐπασχολῆται μόνον καὶ μόνον εἰς τὸ νὰ ρυθμίζῃ τὰ τῆς ὑπηρεσίας δι’ ὀργανικῶν νόμων, ἂν δὲν ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὴν πολιτικὴν, ἂν δὲν τίθεται ὑπεράνω τῆς πολιτικῆς ἀνάγκης, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία. Καὶ διορίζοντες ἐπιθεωρητὰς καὶ ἐπιψηφίζοντες διοργανισμούς, δι’ ὧν ἐπαυξάνομεν τοὺς τροχοὺς τῆς ὑπηρεσίας, δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ αὐξάνωμεν τὰς δαπάνας, χωρὶς νὰ θεραπεύωμεν τὸ κακὸν, καὶ τὸ κακὸν αὐτὸ εἶναι μέγα· διότι ὄχι μόνον οἱ ὑπάλληλοι διαφθείρονται, ἀλλὰ διαφθείρεται καὶ ὁ πολίτης· καθόσον, ὅταν ὁ πολίτης βλέπῃ ὅτι ὁ ὑπάλληλος ποιεῖται καταχρήσεις, τότε ἀδύνατον εἶναι καὶ αὐτὸς νὰ προσφέρεται εἰς τὴν ἀπότισιν τῶν φόρων του προθύμως, δὲν δύναται ἢ νὰ κατέχεται ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ νὰ ἀποφύγῃ τὴν καταβολὴν τοῦ φόρου του, διότι βλέπει ὅτι ὁ φόρος του δὲν εἰσέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον, δὲν χρησιμεύει εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ χρησιμεύει διὰ νὰ ἱκανοποιῶνται αἱ ἀνάγκαι τῆς προσωπικῆς πολιτικῆς, ἢ ἡ πλεονεξία τοῦ μὲν ἢ τοῦ δέ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλαιον 3 «Δημόσια καταστήματα» κατ’ ἄρθρον ἐκ δραχμῶν 2,227,000). (Γίνεται ὁμοίως δεκτὸν τὸ κεφάλαιον 4, «δημόσια νομήματα καὶ κτήματα» ἐπαυξηθέντος τοῦ ἄρθρου 4 «ἰχθυοτροφεῖα κατὰ 202,500, ἤτοι τὸ ὅλον κεφάλαιον ἐκ δραχμῶν 4,138,947).

§95ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δικαιοῦται βεβαίως ἡ Βουλὴ καὶ πᾶς τις νὰ ὑποβάλῃ τὸ παράπονον κατὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις διὰ σωρείας νομοσχεδίων ὀργανικῶν ἀπησχόλησε τὸν τόπον, ὅστις εἰσήγαγε μονοπώλια, δηλαδὴ μετέφερε τὰ ἱδρύματα τῆς Αἰγύπτου ἐν Ἑλλάδι, νὰ ὑποβάλῃ τὸ παράπονον, ὅτι δὲν ἐσκέφθη περὶ τῆς τακτοποιήσεως τῆς σπουδαίας αὐτῆς προσόδου τῶν ἁλυκῶν κατὰ τρόπον ὥστε καὶ πλείονα νὰ εἰσπράττῃ τὸ Δημόσιον καὶ ὁ Τόπος νὰ ὠφελῆται περισσότερον ἐκ τῶν ἁλυκῶν.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ ἁλυκῶν ἐσκέφθην οὐ μόνον ἤδη διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ὅτε καὶ πρότερον τὸ διηύθυνον, καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶχον παρασκευάσει νομοσχέδιον. Δὲν τὸ ὑπέβαλον ἐφέτος εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἡ κατάστασις τῆς Βουλῆς δὲν ἐπέτρεπε νὰ ψηφισθοῦν πλειότερα νομοσχέδια· ἑπομένως εἰς τὴν προσεχῆ Σύνοδον θέλει ὑποβληθῆ νομοσχέδιον περὶ ἁλυκῶν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον τὸ κεφάλαιον Εʹ. «Ἐκποιήσεις Ἐθνικῶν κτημάτων» 4,435,000). (Ἐπίσης κατ’ ἄρθρον τὸ κεφάλαιον ΣΤʹ. «Δημόσια εἰσοδήματα» 3,563,003). (Ἐπίσης κατ’ ἄρθρον τὸ κεφάλαιον Ζʹ. «Ἐκκλησιαστικὰ εἰσοδήματα» 354,000). (Ἐπίσης κατ’ ἄρθρον, τὸ κεφάλαιον Ηʹ. «Ἔσοδα κεκλεισμένων χρήσεων» 2,000,000). (Ἐπίσης τὸ κεφάλαιον Θ. «Ἔσοδα ἀνανεούμενα ἐκ τῶν καθυστερούντων» 1,000,000). (Τὸ ὅλον τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1884 86,122,950).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον τῶν ἐσόδων.

§98ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκει) Τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1884 ὑπολογίζονται εἰς δραχμὰς ὀγδοήκοντα ἓξ ἑκατομμύρια, ἑκατὸν εἴκοσι δύω χιλιάδας, ἐννεακοσίας πεντήκοντα δραχμάς, ἄρθ. 86, 122, 950 κατὰ τὸν συνημμένον γενικὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων, καὶ τὰ εἰς τοῦτον προσηρτημένα κατ’ ἄρθρον φύλλα.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§100ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκει) Ἡ εἴσπραξις τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐσόδων ἐνεργηθήσεται συμφώνως μὲ τοὺς ἰσχύοντας νόμους.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων. Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ δήλωσις, ἡ ὑποβληθεῖσα, πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν· ἑπομένως ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος θέλει τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Συνεπείᾳ τῆς ψηφίσεως τοῦ δανείου τῶν 170,000,000 καὶ συμφώνως πρὸς τὴν ὑποβληθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν δήλωσιν ἐκ τῶν σημειωθεισῶν ἐν τῷ ὑποβληθέντι Προϋπολογισμῷ πιστώσεων ἀφαιροῦνται· — Ἡ διὰ τὸ ἀνακληθὲν δάνειον 40,000,000 ἐκ δραχμῶν 700,000. — Ἡ διὰ τὸ ἀνακληθὲν δάνειον 112,000,000 ἐκ δραχμῶν 800,000. Ἐκ τῶν τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας δραχμαὶ 200,000. Ἐκ τῶν δι’ ὑπερτίμησιν τοῦ ἀναγκαίου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων χρυσοῦ ἢ συναλλάγματος δραχμαὶ 1,960,000. Ἡ διὰ τόκους ἐντόκων γραμματίων ἐκ δραχμῶν 100,000. Προστίθενται διὰ τὸ δάνειον 170,000,000 τόκος καὶ χρεώλυτρον τῆς ά. ἑξαμηνίας 110,000 ὁμολογιῶν διατεθεισῶν ὁριστικῶς (ferme) 1,630,000. Τόκος καὶ προμήθεια τῆς προκαταβολῆς τῶν 35,000,000, 403,470».

§103ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί διὰ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν μόνον καὶ οὐχὶ καὶ διὰ τὰς δύω ἑξαμηνίας;

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν τὸ δάνειον ἐπραγματοποιεῖτο τὴν πρώτην Ἰανουαρίου, ὁ τόκος τῆς μὲν πρώτης ἑξαμηνίας θὰ ὠφείλετο τὴν 31 Ἰουνίου, τῆς δὲ δευτέρας τὴν 31 Δεκεμβρίου· ἀλλὰ δὲν ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον τὴν πρώτην Ἰανουαρίου, λογίζεται πραγματοποιηθὲν ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος, ὁ δὲ νόμος ἐδημοσιεύθη τὴν 10 Ἰανουαρίου· ἑπομένως τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας ὁ τόκος θὰ ὀφείλεται τὸν Ἰανουάριον τοῦ ἐπιόντος ἔτους καὶ θέλει σημειωθῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1885. «Τὸ ἥμισυ τῶν ἐξόδων τῆς ἐγγραφῆς 1,150,000». Ἑπομένως αἱ ἐν κεφαλαίῳ 2 ἄρθρῳ 5 τοῦ Προϋπολογισμοῦ πιστώσεις κατατάσσονται ὡς ἑξῆς: Κεφάλαιον 2 ἄρθρον 5.

Ἐν κεφαλαίῳ 2, ἄρθρῳ 7 διαγράφεται ἡ πίστωσις διὰ τόκους ἐντόκων γραμματίων.

§105ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν μὲ συγχωρεῖτε. Ἐν ἀρχῇ εἴπατε ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἓν ποσὸν δραχ. 403,470, ἀλλ’ εἰς τὸ κεφάλαιον δεύτερον, ἄρθρον πέμπτον, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε, δὲν περιέχεται τὸ ποσὸν τοῦτο.

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποῦ εἴπατε;

§107ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν 110,000 ὁμολογιῶν ὁ τόκος εἶναι 1,160,000 καὶ ἡ προμήθεια 403,470, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν τὸ βλέπω ἐγγεγραμμένον εἰς τὸ κεφάλαιον 2, ἄρθρον 5.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι.

§109ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὄχι, διότι ἀναφέρονται ὀνομαστὶ τὰ ποσὰ τὰ πληρωτέα διὰ τὸ δάνειον αὐτό.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐδῶ ἐν κεφαλαίῳ 2, ἄρθρῳ 5 ἔνθα ἔχομεν τὰ τοῦ δανείου, τὸ ἐδάφιον ιαʹ «Ἔξοδα ὑπηρεσίας δανείων» ἀναγράφει πίστωσιν ἐκ δραχμῶν 1,843,470.

§111ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περιέχεται ἐκεῖ λοιπόν;

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως. Ἐν κεφαλαίῳ 2 ἄρθρῳ 7 ἀφαιρεῖται ὁ τόκος τῶν ἐντόκων γραμματίων ἐκ δραχμῶν 100,000. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ 3, ἄρθρῳ 3, «Συντάξεις ἐκκλησιαστικαὶ», προστίθενται διὰ τὸν ἀποχωρήσαντα Ἀρχιεπίσκοπον Ζακύνθου δρ. 1812. Ἐν κεφαλαίῳ 9, ἄρθρῳ 1 προστίθενται αἱ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀναγνωρισθεῖσαι ἀπαιτήσεις 78,480.35 καὶ 3,563,84. Προστίθενται δὲ τὰ ἑξῆς νέα ἄρθρα. «Δαπάναι πρὸς ἐκτέλεσιν νόμου παιγνιοχάρτων 60,000.» «Δαπάναι πρὸς ἐκτέλεσιν νόμου περὶ πυρείων» 150,000».

§113ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ποῦ θὰ δαπανηθῶσιν;

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν δαπάνην δι’ ἀγορὰν ὑλικοῦ, εἰς ἀποζημιώσεις, εἰς σύστασιν καταστημάτων, ἐὰν θεωρήσωμεν τοῦτο ἀναγκαῖον· ὅλα περιλαμβάνονται, διότι ὁ νόμος ἐπιβάλλει ἢ ἐπιτρέπει τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν. «Δαπάναι πρὸς ἐκτέλεσιν νόμου περὶ πετρελαίου» 400,000».

§115ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τί θὰ χρησιμεύσωσιν αἱ 400,000;

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ πετρελαίου. Ἡ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων σημειωθεῖσα εἴσπραξις δραχμῶν 700,000 ὑποθέτει δαπάνας προμηθείας τοῦ πετρελαίου καὶ ἄλλας προκαταρκτικὰς ἀνωτέρας τοῦ ἡμίσεος. Εἰς τὸ κεφάλαιον 15, ἐπειδὴ ἀνεγνωρίσθησαν νέα δικαιώματα ἐπιστρεπτέα, προστίθενται 70,000. Εἰς δὲ τὸ κεφάλαιον 18 «Ἀπόδοσις κεφαλαίων ὁδοποιΐας,» ἐπειδὴ ἐκ τῶν βεβαιωμένων ἤδη ἀποτελεσμάτων τοῦ παρελθόντος ἀποδεικνύεται ἀνεπαρκὴς ἡ ἐν τῷ ὑποβληθέντι Προϋπολογισμῷ σημειωθεῖσα πίστωσις, προστίθενται δραχμαὶ 800,000.

Ἑπομένως αἱ ἐν τῷ ὑποβληθέντι Προϋπολογισμῷ πιστώσεις ἐκ δραχ. 43,131,485.44, προσθήκῃ τοῦ ἀνωτέρω 987,326.19 ἀναβιβάζονται εἰς δραχ. 44,118,811.63. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον τὸ κεφάλαιον 1 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. «Χρέος ἐξωτερικὸν» 1,100, 250).

§117ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Κεφάλαιον 2. «Χρέος ἐσωτερικὸν» 20,591,466, κατὰ τὴν γενομένην δήλωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλαιον 2 κατ’ ἄρθρον ἀφαιρέσει 100,000 δραχμῶν διὰ τόκον τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἅτινα δὲν θέλουσιν ἐκδοθῆ).

§118ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Κεφάλαιον 3. «Συντάξεις» 28,277, 713,66. Μετὰ δὲ τῆς προσθήκης διὰ τὸν ἀποχωρήσαντα Ἀρχιεπίσκοπον Ζακύνθου 1812 δραχμῶν, τὸ ὅλον γίνεται 28,299,525,66.

§119ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἄλλοτε, κύριε Πρόεδρε, εἶχον ρήξει φωνὴν πράγματι, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐπαυξηθῇ ἡ χορηγουμένη εἰς τὰς νήσους διὰ τὰς μεγάλας αὐτῶν θυσίας ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος καὶ τὰς θυσίας ἀποζημίωσις. Εἶχον τότε ρήξει φωνὴν, διότι ἐνόμισα, ὅτι ὤφειλεν ἡ Ἑλλὰς προηγουμένως νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν παλαιῶν δανείων, ἵνα φανῇ καλῆς πίστεως πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἐχορήγησαν τὸ χρῆμα αὐτῶν καὶ τοιουτοτρόπως ἀνεγνωρίσθη ἀπέναντι τοῦ κόσμου ἡ ὕπαρξις τῆς Ἑλλάδος, ὡς ἐμπολέμου δυνάμεως καὶ ἐφθάσαμεν βαθμηδὸν εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἀνεξαρτησίας. Ἐνόμισα τότε, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο νὰ γίνῃ σκέψις περὶ θυσιῶν πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν τέκνων τῆς Ἑλλάδος διὰ τὰς θυσίας, εἰς ἃς ὑπεβλήθησαν, ἐκπληροῦντα τὸ πρὸς αὐτὴν ἱερὸν καθῆκον. Ἀλλὰ μετὰ τὴν λύσιν τοῦ τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου ζητήματος, καὶ ἀφοῦ ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι σκεπτόμεθα περὶ ἱκανοποιήσεως πάσης ἀνάγκης, καὶ ἡ Πολιτεία φαίνεται πρόθυμος νὰ ἐκπληροῖ πᾶσαν ὑποχρέωσιν αὐτῆς, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ σκέψις καὶ ληφθῇ πρόνοια ὅπως αἱ πρὸς τὰς νήσους χορηγίαι ἀποβῶσι γενναιότεραι τῶν μέχρι τοῦδε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον 3). (Ἐπίσης τὸ Κεφάλαιον 4. «Χορηγία πρὸς τὴν Α. Μ. κτλ.» 1,012,500).

μία ἐξήγησις. Τὰ ἔξοδα τοῦ καπνοῦ ἀνέρχονται εἰς 57,045 κατὰ μῆνα, συμφώνως πρὸς τὰς εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθείσας πληροφορίας· ἑπομένως ὑπολογίζων τις δι’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ, τοῦ γνωστοῦ ἤδη, τὰ ἐτήσια ἔξοδα, παρατηρεῖ ὅτι ταῦτα δὲν ὑπερβαίνουσι τὰς 700,000 δραχμῶν. Ἐρωτῶ λοιπὸν διατί ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται μεγαλείτερον ποσὸν, ἤτοι δραχμῶν 1,899,123;

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἀνεγράψαμεν τὴν μεγαλειτέραν δαπάνην, δι’ ὃν λόγον καὶ εἰς ἔσοδα ἀνεγράψαμεν ἀνάλογα ποσά· τουτέστι, διότι καὶ τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα ὑπελογίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων πληροφοριῶν τῶν ὑποβληθεισῶν πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας, μηδόλως ληφθέντων ὑπ’ ὄψιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς μέχρι τοῦδε ἐφαρμογῆς· ἐννοεῖται ὅτι, ἐὰν αἱ εἰσπράξεις φθάσωσιν ἕως τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων ἀναγεγραμμένου, τότε καὶ τὰ ἔξοδα θέλουσι φθάσει ἕως τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων· ἐὰν δὲ ἐκεῖνα ἐλαττωθῶσι, τότε θέλουσιν ἐλαττωθῇ καὶ τὰ ἔξοδα τὰ ἐνταῦθα ἀναγεγραμμένα, διότι ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν ὀκάδων, τὸ ὁποῖον θέλει φορολογηθῆ, καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θέλομεν πληρώσει δι’ ἔξοδα κοπῆς πρὸς τοὺς ἐργάτας καὶ ἐργολάβους, καθ’ ὅσον ἀπ’ εὐθείας γίνεται ἡ κοπὴ ἢ δι’ ἐργολαβίας. Εἶναι ἀνάγκη χάριν λογιστικῆς τάξεως νὰ ἔχωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο ἀναγεγραμμένον ἐπὶ τῷ ἀνωτάτῳ ὅρῳ. Μέχρι τοῦδε ἐγένετο τὸ ἑξῆς· ἀφοῦ αἱ δαπάναι αἱ χορηγούμεναι ἐκανονίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῶν οἰκονομικῶν Ἀρχῶν καὶ ἀπεδείχθη ὅτι, κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας ἕνεκα τῶν δύω λόγων, οὓς πρὸ ὀλίγου ἀνέφερον, ἤτοι τοῦ ἀποτεταμιευμένου κεκομμένου καπνοῦ καὶ τῆς μήπω ἀνακαλύψεως ὅλων τῶν μηχανημάτων, τὸ ποσὸν τοῦ προσαγομένου εἰς κοπὴν καπνοῦ ὑπῆρξε κατώτερον τοῦ ἀναμενομένου, ἠλαττώσαμεν σπουδαίως τὸ προσωπικόν. Θέλετε παρατηρήσει ἐν τοῖς πίναξιν, ὅτι ἡ ἀναλογία τῶν ἐξόδων πρὸς τὰ ἔσοδα προβαίνει ἐλαττουμένη ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα ἔκ τε τῆς ἐλαττώσεως τῶν δαπανῶν καὶ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων. Ἐν ᾧ κατὰ τὴν πρώτην περίοδον τὰ ἔσοδα ὀλίγον ὑπερτέρουν τῶν ἐξόδων, προέβη βαθμηδὸν αὐξάνουσα ἡ διαφορὰ, ὥστε σήμερον τὰ ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς τὰ 33 ἑκατοστὰ τῶν ἐσόδων, ἐλπίζομεν δὲ ὅτι θέλουσι καταβῆ βαθμηδὸν εἰς τὰ 20%. Ἐκ τούτων ἀφαιρετέα τὰ 15% ὡς προκαταβαλλόμενα διὰ τὴν ἐργασίαν τῆς κοπῆς, μένουσιν ἄρα ἔξοδα εἰσπράξεως τοῦ φόρου 5%, ὅπερ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὑπερβολικὸν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖ ἐν συνόλῳ ἡ εἴσπραξις.

§121ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω· τὰ ἔξοδα τοῦ κεφαλαίου τούτου, τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν ἐπιστασίαν τῶν εἰσπράξεων τῶν φόρων, ἀνέρχονται κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1883 εἰς 3,000,000 καί τινας χιλιάδας, διὰ τῶν δαπανῶν δὲ αὐτῶν ἐπρόκειτο νὰ εἰσπράξωμεν 77,000,000. Κατὰ δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους τούτου τὰ ἔξοδα τῆς ἐπιστασίας πρὸς εἴσπραξιν τῶν φόρων ἀνέρχονται εἰς 6,000,000 καὶ πρόκειται νὰ εἰσπράξωμεν 84,000,000· τουτέστι χάριν μόνον αὐξήσεως κατὰ 7,000,000 τῶν ἐσόδων πρόκειται νὰ δαπανήσωμεν 3,000,000. Ἐρωτῶ τοῦτο εἶναι σύμφωνον μὲ τοὺς κανόνας, οἵτινες πρέπει νὰ διέπουν τὴν ἔμφρονα διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν ἑνὸς Κράτους; Ἐπιτρέπεται, ὅπως εἰσπράξητε ἓν ποσὸν 7,000,000, νὰ δαπανήσητε εἰς ἔξοδα ἐπιστασίας καὶ διοικήσεως 3,000,000; Τὰ 3,000,000 δὲν θὰ εἰσπράττωνται ἐκ τοῦ Λαοῦ; Δὲν θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ προβῆτε εἰς τοὺς φόρους ἐκείνους, οἵτινες δαπάνῃ τριῶν ἑκατομμυρίων θ’ ἀποδώσωσιν 7,000,000, καὶ νὰ ἀφήσητε τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς χεῖρας τῶν φορολογουμένων, ὅπως ἀναπτυχθῇ ἡ περιουσία αὐτῶν καὶ τοιουτοτρόπως διὰ φόρων, οἵτινες ἀποδίδουν τὰ 77,000,000, νὰ δυνηθῆτε νὰ εἰσπράξητε ὄχι μόνον τὰ 84,000,000, ἀλλὰ καὶ πλείονα αὐτῶν; Τί ἀποδεικνύει ἡ τοιαύτη βεβιασμένη φορολογία; Ὅτι εἰσήλθομεν εἰς στάδιον πολυτελείας διοικήσεως, καὶ ὅτι δαπανῶμεν ἀλογίστως ὅσα εἰσπράττομεν ἐκ τοῦ φορολογουμένου Λαοῦ καὶ τοιουτοτρόπως ἀπογυμνοῦμεν αὐτόν· διότι οἱ φορολογούμενοι δὲν ἔχουν μόνον ὡς κύριον καὶ ὑπέρτατον σκοπὸν τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῆς Πολιτείας, ὀφείλουσι νὰ μεριμνῶσι καὶ περὶ τῆς ἰδίας προαγωγῆς. Διὰ τοῦτο, κ. Πρόεδρε, δὲν δύναμαι ἢ νὰ κατακρίνω τὴν τοιαύτην τῆς Κυβερνήσεως πολυτέλειαν. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἥτις ἐργάζεται μετὰ ζήλου, ἀπέτυχε καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Προέβη εἰς ἔργα δυσανάλογα πρὸς τὰ μέσα τοῦ Τόπου καὶ διὰ τοῦτο ἔφερε τὴν Πολιτείαν εἰς θέσιν ὥστε νὰ μὴ ἦνε δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας τὰς πραγματικὰς τῆς διοικήσεως καὶ ὅσας ἀβούλως πολιτευομένη ἔπλασε, καὶ διὰ τοῦτο προβαίνει, ὅπως καλύψῃ τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐλλείμματα, εἰς μέτρα, τὰ ὁποῖα συνεπάγονται ἀναντιῤῥήτως τὴν παρακώλυσιν τῆς παραγωγῆς, προσβάλλουσι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ἐργασίας ἐν γένει καὶ προώρισται νὰ ἐπιφέρωσι τὴν στενοχωρίαν ἐν τῷ Τόπῳ, εἰς μέτρα τὰ ὁποῖα κατεδείχθησαν καὶ εἶνε καταθλιπτικὰ καὶ καταπιεστικά, μέτρα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προκαλέσωσιν ἐξεγέρσεις ἐν τῷ Τόπῳ· διότι ἐξεγέρσεις ἐπέρχονται ἔνθα ὁ Λαὸς καταθλίβεται πέραν τοῦ δέοντος.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλόγιστος βεβαίως θὰ ἦτο ἡ πολιτεία ἡμῶν, ἂν ἦτο τοιαύτη, ὁποίαν τὴν ἐξέθηκεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας. Ἀλλ’ ὁ κ. βουλευτὴς ἐσχημάτισε τὰς ἰδέας αὑτοῦ ἐκ τῆς ἐπιγραφῆς, οὐχὶ δ’ ἐκ τοῦ περιεχομένου τοῦ μέρους Εʹ. τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἶδεν ἐν τῇ ἐπιγραφῇ «ἔξοδα διοικήσεως ἐπιστασίας καὶ εἰσπράξεως φόρων» ἐν δὲ ταῖς πιστώσεσι 3 ἑκατομμύρια προστεθέντα καὶ ἐστήριξεν ἐπὶ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν δύω τούτων οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο στερεώτατον, ἂν τὸ ἔδαφος ἦτο ἀσφαλές, ἀλλ’ ἔδαφος δὲν ὑφίστατο παντάπασι, διότι δὲν πρόκειται ἐν τοῖς τρισὶν ἑκατομμυρίοις περὶ δαπάνης ἐπιστασίας ἢ διοικήσεως ἢ εἰσπράξεως, ἀλλὰ περὶ ἀγορᾶς πρώτης ὕλης καὶ περὶ ὑπηρεσίας, ὧν τὸ ἀντίτιμον ἐπιστρέφεται εἰς τὸ Δημόσιον παρὰ τῶν καταναλωτῶν. Πρόκειται περὶ ὑπηρεσίας προσφερομένης εἰς τὸν καταναλωτὴν ἢ περὶ ὑλικοῦ ἀγοραζομένου εἰς λογαριασμὸν αὐτοῦ ἐπὶ προκαταβολῇ τῶν δαπανῶν παρὰ τοῦ Δημοσίου. Τὰ 3,000,000 ἰδοὺ πῶς ἀναλύονται. Ἔχομεν πρῶτον ἔξοδα ἐκτελέσεως νόμου περὶ δικαιώματος καταναλώσεως καπνοῦ 1,899,000· ἐκ τούτων τὰ πλεῖστα δὲν εἶναι ἔξοδα εἰσπράξεως, ἀλλ’ εἶναι ἔξοδα κοπῆς τοῦ καπνοῦ, τὴν ὁποίαν ἐκτελεῖ τὸ Δημόσιον ἀντὶ 50 λεπτῶν τὴν ὀκᾶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τινὲς τῶν ἀναλαβόντων τὰ τῆς κοπῆς ἐν ἰδίοις ἐργοστασίοις δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτὴν οὐδ’ ἀντὶ μιᾶς δραχμῆς· ὥστε οὐ μόνον δὲν ἐπιβαρύνομεν τὸν φορολογούμενον, ἀλλὰ τοὐναντίον τὸν ἀπαλλάσσωμεν μέρους τῆς δαπάνης. Ἔχομεν κατόπιν 300,000 δραχμῶν δι’ ἀπόκτησιν σιγαροχάρτου, 60,000 δι’ ἀγορὰν παιγνιοχάρτων, 150,000 δι’ ἀγορὰν πυρείων, 400,000 δι’ ἀγορὰν πετρελαίου καὶ οὕτω καθεξῆς, τὰ ποσὰ ταῦτα δὲν εἶναι ἔξοδα διαχειρίσεως καὶ ἐπιστασίας, ἀλλ’ εἶναι ἔξοδα πρὸς ἀγορὰν ἐμπορεύματος χορηγουμένου εἰς τοὺς καταναλωτὰς ἐπὶ ἀποδόσει τοῦ τιμήματος σὺν τῇ πληρωμῇ τοῦ τέλους. Ἂν ἀφαιρέσητε πάντα ταῦτα ἀπὸ τῶν ἄλλων δαπανῶν τῶν ἐν τῷ μέρει τούτῳ, θέλετε ἀναγνωρίσει ὅτι τὰ προστεθέντα ἔξοδα εἰσπράξεως ὡς ἐκ τῶν νέων φόρων εἶναι ἐλάχιστα, π. χ. ὁ νόμος περὶ φόρου καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἴνου δὲν ἐπήνεγκεν ἐπαισθητὴν προσθήκην δαπάνης, ὅπερ ὅμως δὲν δύναται νὰ διαρκέσῃ ἐπὶ πολύ. Σήμερον ὁ φόρος οὗτος, ὅστις φαίνεται ὅτι θ’ ἀπενέγκῃ τὸ ἀναγραφόμενον ποσὸν τῶν 3,000,000, εἰσπράττεται ἄνευ ἀξίας λόγου προσθέτου δαπάνης· ἐκ δὲ τῶν ἄλλων φόρων καταναλώσεως ὁ ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου δὲν ἔχει ἔξοδα εἰσπράξεως ἄλλα, ἢ τὸ νόμιμον ποσοστὸν ὑπὲρ τοῦ πωλητοῦ· ὁ ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων ἐλάχιστα ἔχει ἔξοδα εἰσπράξεως, ὁ δ’ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν προκαταβαλλομένων ἐξόδων κοπῆς εἶναι ἐλπιζόμενον ὅτι θὰ ἐπάγεται μεγάλην πρόσθετον δαπάνην· ὥστε ἂν ὁ κύριος βουλευτὴς ἐξήταζε τὴν ἔννοιαν τῶν πραγμάτων καὶ οὐχὶ τὰς λέξεις τῆς ἐπιγραφῆς καὶ τ’ ἀριθμητικὰ ἀθροίσματα τῶν πιστώσεων, ἤθελε πεισθῆ ὅτι ἀντὶ αὐξήσεων ἔχομεν ἐν τῷ μέρει τούτῳ ἐλλάττωσιν δαπάνης κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὰς εἰσπράξεις.

§123ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἔχω τὸ εὐτύχημα νὰ γίνωμαι καταληπτὸς, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ τόσον εὐφυὴς, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐννοήσῃ τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων μου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη δὲν εἶναι δαπάνη διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως. Καὶ τί εἶναι; δὲν εἶναι δαπάνη ἐξερχομένη ἐκ τοῦ Δημοσίου ταμείου;

§124ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐπανέρχεται.

§125ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα· ἡ δαπάνη εἶναι θετικὴ, τὸ Δημόσιον διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τοὺς νόμους του καὶ διὰ νὰ δυνηθῇ ν’ αὐξήσῃ τὰς προσόδους κατὰ 7,000,000 πρόκειται νὰ δαπανήσῃ 3,000,000 διὰ τὴν ἀγορὰν ὕλης.

§126ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι προκαταβολή.

§127ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὅπως θέλετε ὀνομάσατέ την, εἶναι δαπάνη. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει ὅτι δὲν ἐπιβάλλει φόρον, ὅτι εὐεργετεῖ τὸν λαὸν διὰ τῶν νομοθετημάτων αὐτῶν ἀλλὰ νομίζω ὅτι αὐτὸς ὁ τρόπος τοῦ ἀναπτύσσειν τὰ ζητήματα δὲν ἁρμόζει ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης.

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§129ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν αὐξάνουν οἱ φόροι τοῦ λαοῦ, ὅταν ἐμποδίζεται ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου; Δὲν φορολογεῖται ὁ λαὸς, ὅταν ὁ καπνὸς ἔφθασεν εἰς τὴν ὑπερτίμησιν αὐτὴν, ὅταν ὁ λαὸς αὔριον θὰ πληρώσῃ τὰ πυρεῖα ἀντὶ 10 λεπτῶν 25, ὅταν θὰ πληρώσῃ πλειότερον διὰ τὰ παιγνιόχαρτα καὶ τὸ πετρέλαιον; Δὲν θὰ γίνουν τόσα καὶ τόσαι δαπάναι εἰς ἀποθήκας, εἰς ἐπιστασίας, αὐταὶ δὲν εἶναι δαπάναι πρὸς λειτουργίαν τῶν νόμων, τῶν ὁποίων τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι ὅτι θὰ δαπανηθῶσιν ἐν ὅλῳ τρία ἑκατομμύρια ὅπως εἰσπραχθῶσιν ἑπτὰ μόνον; Τοῦτο δὲν μοὶ φαίνεται νὰ ἦναι σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς οἰκονομολογικῆς ἐπιστήμης, δὲν ἀποδεικνύει καλὴν καὶ πεφωτισμένην τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους διαχείρισιν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθοῦμεν τὸν Προϋπολογισμόν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ Κεφ. 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 καὶ 18 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν).

§131ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πρὸ ὀλίγου διενεμήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀντιβασιλείας, δυνάμεθα νὰ τ’ ἀναγνώσωμεν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐνθυμεῖται ἴσως ὁ κ. βουλευτὴς ὅτι κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως ἐγένετο τοιαύτη πρότασις, τινὲς δὲ παρετήρησαν ὅτι δὲν εἶναι αὕτη ἐντελῶς κανονική. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἄλλοτε ἀκριβῶς τοιοῦτον νομοσχέδιον ἀνεγνώσθη εὐθὺς ὡς παρουσιάσθη, ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλα προηγούμενα ἀποδεικνύοντα τὴν κατ’ ἔθος γινομένην ἐξαίρεσιν ἐν τῇ Βουλῇ τοῦ κανόνος, ὅταν νομοσχέδιόν τι θεωρῆται λίαν κατεπεῖγον. Νομίζω ὅτι ἤδη ὑπάρχει ἀποχρῶν λόγος ἵν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν αὐτὴν ἐξαίρεσιν· διότι ἐκ τῆς προόδου τῶν ἔργων ἡμῶν κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν καθίσταται οὐχὶ ἀδύνατον νὰ τελειώσῃ ἡ ψήφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὴν Παρασκευὴν, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει δὲν θὰ ἔχωμεν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς ψήφισιν εἰς 3 ἀναγνώσεις τοῦ νομοσχεδίου, λέγω δὲ τοῦτο ὑποθέτων ὅτι οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ Βουλὴ ὁμόφωνος; Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίῤῥησις;

§134ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. (Κατόπιν ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀντιβασιλείας κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§135ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν προτείνεται ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν κλητήρων τῶν Νομαρχιῶν καὶ Ἐπαρχείων· ὑποβάλλω τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 8¼.)