1884.03.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 69

τῆς 17 Μαρτίου 1884.

(Σάββατον)

Ὥρᾳ 3 Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης ὑποβάλλει ἔγγραφον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλεῖ αὐτὴν, ἵνα τῷ χορηγήσῃ 3 μηνῶν ἄδειαν ἀπουσίας λόγῳ ὑγείας.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνει δὲ, ἵνα ἀνατεθῇ κατὰ τὴν ἀπουσίαν του, τῆς μὲν Βιβλιοθήκης ἡ διεύθυνσις εἰς τὸν Ταξινόμον τῆς Βιβλιοθήκης κ. Παναγιώτην Καλογερόπουλον, τοῦ δὲ Βουλευτηρίου ἡ ἐπισκόπησις εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ γραφείου αὐτῆς κύριον Γεώργιον Παράσχον.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΧΟΪΔΑΣ. Ἀποφασίζοντες, κύριοι, νὰ δοθῇ τρίμηνος ἀπουσίας ἄδεια εἰς τὸν Ἔφορον τῆς Βιβλιοθήκης, ὀφείλετε νὰ ἀποφαίνησθε ὥστε νὰ δίδετε καὶ εἰς αὐτὸν καὶ ὁ μισθός του κατὰ πάντα μῆνα τῆς ἀπουσίας του, ὅπως γίνεται εἰς τοὺς πάσχοντας ὑπαλλήλους. Εἶνε πρώτη φορὰ καθ’ ἣν λαμβάνει ἄδειαν ἀπουσίας ὁ Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης· οὗτος εἶναι ἀρκετὰ φιλότιμος ὥστε νὰ μὴ κάμῃ λόγον περὶ τῆς μισθοδοσίας του κατὰ τὴν ἀπουσίαν του.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα νὰ λαμβάνῃ τὴν μισθοδοσίαν του.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ συναινεῖ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηλεγράφημα ἐκ Πύργου τοῦ Σχινᾶ. (Ἀναγινώσκεται).

§10ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας ἐπὶ τῶν παραπόνων τούτων.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ μᾶς κοινοποιηθῇ τὸ περιεχόμενον καὶ θέλομεν ἀπαντήσει.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ Ἀσήμως Ι. Μακρῆ, ζητούσης βοήθειαν.— Ἀναφορὰ Τριανταφυλλιᾶς Γ. Ζαχήλα ἐκ Λαμίας παρακαλούσης τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐξακολουθῇ νὰ δίδητε εἰς αὐτὴν τὸ μικρὸν βοήθημα, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε ἐκ τῆς μικρᾶς συντάξεως τοῦ ἀποθανόντος συζύγου της. — Ὑποβάλλεται παρὰ τῶν κ. βουλευτῶν Νικοκάβουρα, Κάγκα, Σταμούλη καὶ Μετταλιανοῦ σχέδιον νόμου περὶ δημοτικῆς φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῶν νήσων Κερκύρας καὶ Παξῶν. (Ὅρα Παράρτημα).

§13ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν κατάργησιν τῆς δημοτικῆς φορολογίας τῶν Ἐπαρχιῶν Μέσης καὶ Ὄρους (θόρυβος). Εἶνε βέβαιον ὅτι, ἐὰν ἤθελον συζητηθῇ ὅλα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θὰ συνεζητεῖτο καὶ αὐτό. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι λίαν κατεπεῖγον, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§14ΧΟΪΔΑΣ. Θὰ παρακαλέσω, κύριοι, τὴν Βουλὴν, μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θὰ συζητηθῶσι, νὰ προτάξῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§15ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὸν Προϋπολογισμόν.

§17ΧΟΪΔΑΣ. Λοιπόν, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις...

§19ΧΟΪΔΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. Πρόεδρε· εἴμεθα 15 οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζομεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν· (ἐγείρονταί τινες ὑποστηρίζοντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν βλέπω παρὰ 5 μόνον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν νὰ προταχθῇ πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι τινές). Ἀπεῤῥίφθη.

§21ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸ πολλοῦ προσεκαλέσατε διὰ νόμου τοὺς κατοίκους τῆς συνοικίας Βάθεια νὰ καταβάλωσιν ὡρισμένον ποσὸν διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὑπονόμου· κατέβαλον πάντες ἀπὸ τοῦ πλουσιωτέρου μέχρι τοῦ πτωχοτέρου, καὶ ἐν τούτοις ἡ ὑπόνομος ἀρξαμένη ἔμεινεν ἀτελής, καταῤῥέει δ’ ἐκεῖ ὅ,τι φοβερὸν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε, ἡ δὲ συνοικία Βάθεια κινδυνεύει μετὰ μικρὸν νὰ πάθῃ τὸν θλιβερὸν θάνατον, τὸν θάνατον τὸν προερχόμενον ἐξ αὐτῶν τῶν ὑλῶν. Ἀποτείνομαι εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ μάλιστα ἰατρόν, ὅστις γινώσκει τί δύναται νὰ πάθῃ ἐκ τοιούτων μολυσμάτων ὁλόκληρος συνοικία ἐκ δέκα χιλιάδων ἀνθρώπων, παρακαλῶ δ’ αὐτὸν νὰ διατάξῃ τὴν συντέλεσιν τοῦ ἔργου, πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ κινδύνου, ὅστις ἀπειλεῖ ὁλόκληρον συνοικίαν.

§22ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ περὶ τούτου καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων τοιούτων ἀναγκαίων καὶ κατεπειγόντων ἐδόθησαν αἱ δέουσαι διαταγαὶ εἰς τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον καταγίνεται εἰς τοῦτο.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ τελωνιακοῦ δασμολογίου. Κατὰ τὸν κείμενον νόμον ἡ Κυβέρνησις, ὑποβάλλουσα δασμολόγιον εἰς τὴν Βουλήν, ἢ δασμολογικὰς μεταῤῥυθμίσεις, δύναται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ αὐτῶν νὰ περιλάβῃ διάταξιν, καθ’ ἣν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὑποβολῆς ἐφαρμόζονται αἱ αὐξήσεις τῶν τελῶν, ἐπιφυλασσομένης τῆς ἀποδόσεως, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον καταψηφισθῆ αἱ μεταῤῥυθμίσεις, ἤ ἤθελε λήξει ἡ Σύνοδος ἄνευ τῆς ψηφίσεως αὐτῶν. Εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἐδιστάσαμεν περὶ τοῦ πρακτέου, διότι ἡ διάταξις, ἡ ἐπιτρέπουσα τὴν φορολογίαν εὐθὺς ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ τοῦ νομοσχεδίου, ἔχει λόγον οὐσιαστικὸν σπουδαῖον, τουτέστιν, ὅπως μὴ διατελῇ ἐν ἐκκρεμότητι τὸ ἐμπόριον. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις προτείνῃ αὔξησιν δασμῶν, ὑποτίθεται, ὅτι ὡς ἀπολαμβάνουσα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, θέλει ἐπιτύχει τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρ’ αὐτῆς προτεινομένου, τοῦτο δὲ ὑπαγορεύει τὴν ἐφαρμογὴν τῆς αὐξήσεως ἐκ προκαταβολῆς, διότι δὲν δίδεται οὕτω εἰς τοὺς δυναμένους νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς ἀναβολῆς εὐκαιρία, ἵνα εἰσαγάγωσιν εἴδη ἐκ τῶν ἐπιβαρυνθησομένων ἐπὶ τῷ κατωτέρῳ δασμῷ, ζημιοῦντες οὐ μόνον τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ τοὺς μὴ θέλοντας νὰ πλεονεκτῶσι διὰ τοιούτου τρόπου. Καίτοι ὅμως ἡ διάταξις αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὴν προστασίαν τῶν ἐμπορευομένων, τῶν μὴ ἐπιδιδομένων εἰς τοιαύτας κερδοσκοπίας, καίτοι εἶναι διάταξις ἀφορῶσα εἰς τὴν ἰσότητα, οὐχ ἧττον ἀναγκαζόμεθα νὰ μὴ περιλάβωμεν τοιαύτην διάταξιν ἐν τῷ σχεδίῳ νόμου καὶ νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν τὰς μεταῤῥυθμίσεις, οὐδέ τινας ἐξ αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὑποβολῆς, διότι εἴμεθα τοσοῦτον ἐγγὺς πρὸς τὸ τέρμα τῆς Συνόδου, ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν, τὴν βεβαιότητα, ὅτι τὸ δασμολόγιον θέλει ψηφισθῆ ἐν αὐτῇ. Ἤδη ὑποβάλλων τὸ δασμολόγιον παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἵνα τὸ παραπέμψῃ εὐθὺς εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν, καὶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἵνα ταχέως συνέλθωσι καὶ ἀποφανθῶσι περὶ τούτου, διότι οἴκοθεν ἐννοεῖται, ὅτι ἐὰν πρόκηται νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, αἱ συζητήσεις οὔτε ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, οὔτε ἐν τῇ Βουλῇ δύνανται νὰ ὦσι μακραί. Ἡ ἐξέτασις ἄρα πρέπει νὰ γένηται ἐν τοιούτῳ πνεύματι, τουτέστι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν τὸ δασμολόγιον ἐν συνόλῳ ᾖναι ὠφέλιμον, ἂν αἱ βάσεις αὐτοῦ ᾖναι ὑγιεῖς καὶ ἐὰν ἐπὶ τῶν βάσεων τούτων ἐγένετο ἐπεξεργασία ἡ δέουσα. Τούτων ὑπαρχόντων, αἱ μακραὶ συζητήσεις οὐδὲν ἄλλο ἀποτέλεσμα δύνανται νὰ ἔχωσιν, ἢ νὰ ματαιώσωσι τὴν ψήφισιν τῆς μεταῤῥυθμίσεως κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην. Ἐλήφθη φροντὶς ὅπως διανεμηθῇ εὐθὺς εἰς πάντας τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῶν πινάκων, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ συνέλθῃ καὶ σήμερον μετὰ τὴν συνεδρίασιν, ὅπως ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ. Μετὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν πινάκων ὑποβάλλω καὶ ἔκθεσιν ἀναλυτικὴν περὶ τῶν διαφόρων κατηγοριῶν, τουτέστι παραβολὴν τῶν προτεινομένων νέων δασμῶν πρὸς τοὺς ἰσχύοντας καὶ σημείωσιν τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰσαγομένου ἐξ ἑκάστου εἴδους μέχρι τοῦδε, καὶ ἑπομένως τὴν ἐπελευσομένην αὔξησιν ἢ ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων ἐξ ἑκάστου εἴδους κατὰ τὸ νέον δασμολόγιον. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ δασμολογίῳ, οὐχὶ βεβαίως ἐν τῷ ἀντιτύπῳ, τὸ ὁποῖον καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἐπίσημον, ἀλλ’ ἐν τοῖς ἄλλοις, ἅτινα θέλουσι διανεμηθῆ πρὸς ὑμᾶς, ὑπάρχει καὶ στήλη ἐπεξηγηματική, περιλαμβάνουσα ἀπέναντι πάσης κατηγορίας τὰ κυριώτερα τῶν εἰδῶν τῶν εἰς αὐτὴν ὑπαγομένων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἐπεξηγηματικῶν καὶ τῶν ἀναλυτικῶν ἐκθέσεων ὑπάρχει καὶ ἕτερον δημοσίευμα σχετιζόμενον πρὸς τὸ δασμολόγιον, οὗτινος πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. Τὸ δασμολόγιον τοῦτο εἶναι συντεταγμένον κατὰ κατηγορίας μεθοδικῶς, δύνανται δὲ οἱ μὴ μελετήσαντες τὰ τῶν δασμολογίων νὰ μὴ εὐκολύνωνται εἰς τὴν ἀνεύρεσιν ἑκάστου εἴδους ἐν τοιούτῳ δασμολογίῳ· ἔδει ἄρα νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀλφαβητικὸς πίναξ τῶν ἐν τῷ δασμολογίῳ, οὐχὶ μόνον ἀναγράφων τὰς κατηγορίας ὅσαι ἐν τῷ δασμολογίῳ ὑπάρχουσιν, ἀλλ’ ἀναγράφων καὶ πάντα τὰ εἴδη τὰ εἰς τὰς κατηγορίας ταύτας ὑπαγόμενα. Ἑπομένως συνετάχθη εὑρετήριον ἐκ 16,000 ὀνομάτων, σημειοῦν εἰς ποίαν ἕκαστον κατηγορίαν τοῦ δασμολογίου ὑπάγεται. Τὸ εὑρετήριον τοῦτο εἶναι στοιχειοθετημένον ἀλλ’ ἡ ἐκτύπωσις αὐτοῦ καὶ ἡ τῶν ἀντιτύπων διανομὴ πρὸς ὑμᾶς ἀναβάλλεται διὰ τὸν λόγον, ὅτι πρέπει πρῶτον νὰ ψηφισθῇ τὸ δασμολόγιον, ἵνα σημειωθῶσιν ἐν τῷ τεύχει αἱ παραπομπαὶ μετὰ τὴν ὁριστικὴν κατόπιν τῆς ψηφίσεως σελίδωσιν τοῦ δασμολογίου. Οὐχ ἧττον θέλομεν ἀνακοινώσει εἰς τοὺς κκ. βουλευτὰς ἀντίτυπά τινα ἵνα λάβωσι γνῶσιν τῶν εἰς ἑκάστην κατηγορίαν ὑπαγομένων εἰδῶν. Ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι οὔτε αἱ ἐκθέσεις αἱ ἀναλυτικαὶ, οὔτε τὸ εὑρετήριον ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ νόμου. Κατὰ διάταξίν τινα τοῦ νομοσχεδίου περὶ δασμολογίου διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος θέλουσι κανονισθῇ τὰ εἴδη, τὰ ὑπαγόμενα εἰς ἑκάστην κατηγορίαν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὁ κανονισμὸς οὗτος νὰ γίνηται συμφώνως πρὸς τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ δασμολογίου. Τὸ εὑρετήριον ἄρα δεικνύει ποίαν γνώμην θὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ δασμολογίου περὶ τῆς κατὰ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ὑπαγωγῆς τῶν διαφόρων εἰδῶν εἰς τὰς διαφόρους κατηγορίας· ἐπιτρέπεται ὅμως ἡ μεταῤῥύθμισις τῶν ἐν τῷ εὑρετηρίῳ, εἴτε διότι ἐπέρχεται ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας μεταβολὴ εἰς τὴν ταξινόμησιν, εἴτε καὶ διότι δύναται νὰ ἀναγνωρισθῇ βραδύτερον ὅτι ἐσφαλμένως κατετάχθησαν εἴδη τινά. Τοῦτο λέγω, ἵνα μὴ ὑποτεθῇ, ὡς ἐκ τῆς διανομῆς τῆς γενομένης τοῦ εὑρετηρίου συνάμα μετὰ τοῦ δασμολογίου καὶ τῶν πινάκων, ὅτι ἀποτελεῖ καὶ ἐκεῖνο μέρος τοῦ νόμου καὶ ἔχει τὸ αὐτὸ μετ’ αὐτοῦ ἀναλλοίωτον κῦρος.

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καθίσταται περιττὸν νὰ παραπεμφθῇ τὸ δασμολόγιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ θεωρεῖ αὐτὸ κατεπεῖγον· ὅλοι οἱ νόμοι ὅσοι κηρύσσονται ἀπὸ τὴν Βουλὴν κατεπείγοντες, ψηφίζονται ἀμέσως, χωρὶς νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀφοῦ τὸ δασμολόγιον ἐθεωρήθη κατεπεῖγον, πρέπει νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ συζητηθῇ αὔριον μετὰ τὴν διανομὴν αὐτοῦ.

§25ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν, φρονῶ, ὅτι ὄχι μόνον πρέπει νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἀλλὰ καὶ σπουδαίως νὰ ἐπεξεργασθῇ ἀπ’ αὐτήν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸ παρὸν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της.

§27ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ τῇ ὑποχρεώσει νὰ φέρῃ τὴν Δευτέραν τὴν ἔκθεσίν της.

§28ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ὑποβάλλω, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τοῦ χωρίου Ρένεση (Βερβίτζα) ἔχουσαν ὡς ἑξῆς· «Νεοφώτιστός τις καλουμένη Αἰκατερίνη Χάσπαρη κτλ. (ἀναγινώσκει τὴν ἀναφοράν). Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἐκ τῶν καθηκόντων της σχετικῶς μὲ τὰ διαπραττόμενα. Μετὰ τοῦτο ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων καὶ τῆς πειθαρχικῆς τιμωρίας τῶν ὑπαλλήλων. (Ὅρα Παράρτημα).

§29ΤΙΝΕΣ. Τί λέγει;

§30ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἡ τροπολογία ἀφορᾷ τοὺς Ὑπουργικοὺς γραμματεῖς καὶ τοὺς τμηματάρχας, ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς· «ἀντὶ τῶν ἄρθρων 2 καὶ 3, νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς· 1ον ὅπως διορισθῇ τις Ὑπουργικὸς γραμματεὺς βʹ. τάξεως τμηματάρχης κτλ.» Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι πολλοὶ φέροντες πτυχία ξένων Πανεπιστημίων, τὰ ἀγοράζουν· ἑπομένως εἶναι ὅλως περιττὴ ἡ διάταξις τοῦ νὰ φέρωσι πτυχίον ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου· εἶνε ἀρκετὸν τὸ πτυχίον τοῦ ἰδικοῦ μας Πανεπιστημίου. «2ον ἐὰν ἔχῃ διετῆ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν κτλ.»

§31ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§32ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§33ΧΟΪΔΑΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν οὐχὶ βεβαίως διὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐλευσομένην νομοσχέδιον περὶ δικηγορικοῦ συλλόγου, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ· εἶναι ὑπογεγραμμένον καὶ ὑπὸ τοῦ ὁμόφρονός μου καὶ συναδέλφου κυρίου Γεωργίου Φιλαρέτου· εἶναι δὲ ἔργον τῶν ἐγκριτοτέρων νομομαθῶν ἡμῶν καὶ δικηγόρων. (Ὅρα Παράρτημα).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ βαθμολογίας καὶ τῶν προσόντων πρὸς προβιβασμὸν τῶν οἰκονομικῶν βαθμοφόρων τοῦ Βασιλικοῦ ναυτικοῦ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ ἀπὸ 1–14 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 15).

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διάταξις σχετικὴ πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιλαμβάνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ προσωπικοῦ τῶν Λιμενικῶν Ἀρχῶν. Ἐπειδὴ προβλέπομεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν θέλει ψηφισθῆ, διότι δὲν θὰ προφθάσωμεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν, εἶναι ἀνάγκη νὰ περιλάβωμεν τὴν διάταξιν ἐνταῦθα. Ἑπομένως ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 15 νὰ προστεθῇ. (Ἀναγινώσκει). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15 μετὰ τῆς προσθήκης, καὶ τὰ λοιπὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως οἰκονομικῶν Ἐφορειῶν ἐν Πειραιεῖ, Ἁλμυρῷ καὶ Κέᾳ καὶ τοῦ διορισμοῦ ὑπαλλήλων ἐν ταῖς οἰκονομικαῖς Ἐφορείαις τοῦ Κράτους. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ ἄρθρον 1ον). (Ἀναγινώσκεται τὸ 2ον ἄρθρον).

§37ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προστίθενται εἰς τὰς Ἐφορείας ὑπάλληλοι καὶ βεβαίως διότι ὑπάρχει ἐργασία· ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὰς 3ης καὶ 4ης τάξεως προστίθεται εἷς γραφεύς, ἐξαιροῦνται δὲ αἱ Ἐφορεῖαι Γυθείου καὶ Οἰτύλου· βεβαίως αὐταὶ δὲν ἔχουσιν ἐργασίας διὰ νὰ ἔχωσι γραφέα, ἀλλὰ δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἑνὸς φύλακος, ἑνὸς κλητῆρος; Ὥστε παρακαλῶ νὰ προσθέσωμεν ἕνα φύλακα μὲ 40 δραχμάς.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ προτείνῃ αὔξησιν εἰμὴ μόνον ὅταν ἀποφανθῇ ἡ ὑπηρεσία αἰτοῦσα τὴν τοιαύτην προσθήκην. Ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Ἐφορείας Γυθείου καὶ Οἰτύλου δὲν ἔχομεν τοιαύτην αἴτησιν. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ εἶναι ἀκριβής, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ αὔξησιν θέσεως, εἰμὴ ἀφοῦ λάβῃ πληροφορίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἑπομένως ἐπιφυλάσσομαι, ἐὰν ληφθῶσι τοιαῦται πληροφορίαι, νὰ ὑποβάλω πρότασιν· ἄνευ παραστάσεως ἐκ τῆς ὑπηρεσίας δὲν δύναμαι νὰ πράξω τοῦτο. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3, 4, καὶ 5.)

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 6 διαγράφεται, διότι ἀφορᾷ εἰς πίστωσιν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶχε περιληφθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἤθελε ψηφισθῆ πρότερον, διότι ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον μετ’ αὐτόν· ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν ἐψηφίσθη ἔτι, θέλει περιληφθῇ ἐκεῖ ἡ πίστωσις, διαγράφεται δ’ ἐνταῦθα. (Διαγράφεται τὸ ἄρθρον 6 καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεών τινων τοῦ νόμου περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως μὲ μόνην τὴν ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ βουλευτοῦ κ. Βαλσαμάκη καὶ τῇ παραδοχῇ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τροποποίησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 τῆς διορίας τῶν 20 ἡμερῶν εἰς 30 ἡμέρας). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ σιγαροχάρτου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων Νόμου.

§41ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπιμένω, κύριοι, φρονῶν ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δεῖται μελέτης καὶ ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν, ὅπως ἀναβληθῇ πρὸς περαιτέρω συζήτησιν εἰς τὴν ἑπομένην Σύνοδον. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους περιέχει διατάξεις ἀπομακρυνομένας ἀπὸ τοῦ κοινοῦ δικαίου· πᾶν δὲ ὅτι ἀπομακρύνεται τοῦ κοινοῦ δικαίου, δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς δικαιοσύνης, σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς, αἵτινες πρέπει νὰ διέπωσι τὰ τῆς Πολιτείας. Πᾶς ἐξαιρετικὸς νόμος παραβλάπτει τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, γεννᾷ συγχύσεις εἰς τὰς συναλλαγὰς καὶ καθίσταται πολυτρόπως ἐπιζήμιος εἰς τοὺς πολίτας. Ἐψηφίσθη νόμος ἐξαιρετικὸς ὡς πρὸς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικὴν, νόμος καθ’ ὃν ἡ Τράπεζα δύναται, μὴ τηροῦσα τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων, νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων τῶν ὀφειλετῶν αὐτῆς, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἔβλαψε μᾶλλον ἢ ὠφέλησε τὴν Πολιτείαν, διότι κατέστησε τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Τραπέζης προνομιούχους, παρασχὼν τὸ μέσον εἰς τὴν Τράπεζαν, ὅπως ταχέως λαμβάνῃ ὅσα τῇ ὀφείλονται, ἀλλὰ κατέστησε τοὺς κεφαλαιούχους δυσπίστους πρὸς τοὺς πολίτας καὶ ἐπήνεγκε περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν κεφαλαίων αὔξησιν τοῦ τόκου. Ἄλλοτε εἶχε κατέλθει ὁ τόκος καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἀκόμη μέχρι τῶν 12 καὶ 10%, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ὅμως τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ τοῦ ἐξαιρετικοῦ ἀνεβιβάσθη πέραν τοῦ 12 καὶ 15 καὶ 20%. Ἐνῷ, κύριοι, οἱ ἐξαιρετικοὶ νόμοι ἐξασφαλίζουσι μόνον τὰ Καταστήματα, τὰς Τραπέζας ἢ οἱονδήποτε, βλάπτουσιν ἐν γένει τοὺς πολίτας καὶ φέρουν τὸν τάραχον εἰς τὰς συναλλαγὰς, κατὰ μείζονα λόγον, ὅταν τοιοῦτοι νόμοι γίνωνται ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι καὶ τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ μέσα, ὅπως εἰσπράττῃ πᾶν, ὅ,τι οἱ πολῖται ὀφείλουν νὰ συνεισφέρωσιν, ὅπως φέρῃ τὰ βάρη τῆς διοικήσεως, ἀλλ’ οὐχ ἧττον τὸ Δημόσιον εἶναι τὸ πρόσωπον τὸ ἠθικὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πολιτεύηται ἀπέναντι τῶν ἀποτελούντων τὴν Πολιτείαν, οὕτως εἰπεῖν, μετά τινος ἐπιεικείας. Ἐννοῶ ὁ ἰδιώτης, ὁ μὴ ἔχων ἄλλο συμφέρον εἰμὴ νὰ ἐπιδιώκῃ μόνον καὶ μόνον τὴν ἀνάπτυξιν τῶν συμφερόντων του, νὰ δεικνύεται ἀπηνής, αὐστηρὸς περὶ τὴν ἐκδίωξιν τῶν συμφερόντων του, ἀλλ’ ἡ Πολιτεία, ἥτις νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ πολιτεύηται ἀπέναντι τῶν πολιτῶν ὡς μήτηρ, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ καταφεύγῃ εἰς νόμους τοῦ ἐξαιρετικοῦ δικαίου, ὅπως ἐξαναγκάζῃ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ὀφειλομένων· τότε δὲν τίθεται, φρονῶ, εἰς τὴν θέσιν, εἰς ἣν πρέπει νὰ τίθεται ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τῶν πολιτῶν. Μετὰ τὰς γενικὰς ταύτας παρατηρήσεις προβαίνω εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως καταδείξω, ὅτι ἅπαντα τὰ ἄρθρα αὐτοῦ περιέχουσι διατάξεις ἀπομακρυνομένας τοῦ δικαίου, διατάξεις πέραν τοῦ δέοντος αὐστηρὰς, ἂν ὄχι ὡς ἐχαρακτήρισα αὐτὰς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, δρακοντείους. Ἡ διάταξις τοῦ πρώτου ἄρθρου ἐπαναλαμβάνει τὴν διάταξιν τοῦ νόμου ΥΛΣΤʹ τοῦ 1871, ἐπεκτείνουσα ὅμως αὐτὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν καλοῦνται πρὸς ἀπότισιν τοῦ χρέους των διὰ γενικῶν προσκλήσεων οἱ πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλέται. Κύριοι, ἐὰν αἱ διατάξεις τῆς νομοθεσίας, κατὰ τὰς ὁποίας ἕκαστος ἔχων ἀπαίτησιν καθ’ οἱουδήποτε προσώπου, ὀφείλει νὰ μηνύσῃ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτὸ, ὅτι ἔχει τὴν ἀξίωσιν ν’ ἀποδώσῃ ὅ,τι ὀφείλει, εἶνε δίκαιαι, κατὰ μείζονα λόγον δέον νὰ θεωρηθῶσιν ὡς τοιαῦται, προκειμένου περὶ ἀπαιτήσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἔχει πλείονα τὰ μέσα, ἥτις ἔχει ἐκ τοῦ νόμου ὅλον τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον, καὶ δύναται ἑπομένως νὰ καταστήσῃ τὸν πολίτην ὑπερήμερον περὶ τὴν ἀπότισιν τῆς ὀφειλῆς του εὐχερῶς διὰ προσωπικῆς πρὸς τὸν πολίτην καὶ ὀφειλέτην προσκλήσεως. Ἡ τοιαύτη γενικὴ πρόσκλησις νομίζω, ὅτι ἐπαναφέρει ἡμᾶς εἰς τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν δὲν ὑπῆρχεν ἡ δημοσιότης, εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου ἦσαν, οὕτως εἰπεῖν, δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὑφίσταντο ipso jure, καὶ δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη οὔτε διατυπώσεων, οὔτε δημοσιεύσεως. Ἀλλὰ τὸ σύστημα ἐκεῖνο ἐθεωρήθη σύστημα ὀλέθριον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν συναλλαγῶν, διὰ τὴν πρόοδον τοῦ ἐμπορίου καὶ τὴν ἐν γένει κοινωνικὴν ἀνάπτυξιν. Διὰ τοῦτο ὅλα τὰ δικαιώματα ἐκεῖνα τὰ ἀπόκρυφα, τὰ γενικὰ, τὰ ἄγραφα, τὰ ὑπάρχοντα αὐτοδικαίως, ὅσα καθιερώθησαν ὑπὸ Κυβερνήσεων αὐταρχικῶν καὶ τυραννικῶν, κατηργήθησαν, καὶ πλέον οὐδέποτε ἐπιτρέπεται ἡ ἐνάσκησις οἱουδήποτε δικαιώματος μὴ στηριζομένου ἐπὶ τῆς δημοσιότητος, καὶ ἐὰν δὲν τηρῶνται ὅλοι οἱ τύποι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀπαιτοῦνται, ὅπως γένηται γνωστὸν τὸ δικαίωμα ὄχι μόνον εἰς τὸν ὑπόχρεων, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς τρίτους. Εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲ, ὅπου γνωρίζομεν, ὅτι ὁ πληθυσμὸς μετακινεῖται εὐκόλως, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶνε τόπος ἐμπορικὸς καὶ ναυτικὸς, καὶ ἔχει σχέσιν μὲ τὰς πολλὰς ἀποικίας, ἡ τοιαύτη ἀρχὴ, καθ’ ἣν διὰ μιᾶς γενικῆς προσκλήσεως θεωρεῖται ὁ ὀφειλέτης ὑπερήμερος ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου καὶ ὑπάγεται κατὰ συνέπειαν εἰς ὅλας τὰς ποινὰς καὶ εἰς ὅλα τὰ πρόστιμα, τὰ ὁποῖα καθιεροῖ ὁ νόμος αὐτὸς, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δικαία. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ ἀπαλλάσσηται τὸ Δημόσιον τῆς ἀνάγκης νὰ κάμῃ πρόσκλησιν προσωπικὴν, ἐὰν μὴ ὑπῆρχεν οὐδεμία ποινή, τότε ὁ νόμος δὲν θὰ εἶχέ τι τὸ πέραν τοῦ δέοντος αὐστηρόν· ἀφοῦ ὅμως πρόκειται νὰ ἐπέρχηται, ὡς εἶπον, ποινή, ὡς ἐκ τῆς ὑπερημερίας περὶ τὴν πληρωμὴν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον τὸ τοιοῦτον νὰ ἐπέρχηται συνεπείᾳ μόνον γενικῆς προσκλήσεως. Θεωρῶ λοιπόν, ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον περιέχει διάταξιν, ἥτις κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, κατὰ τὰς ἀρχὰς, αἵτινες δέον νὰ διέπωσι τὰς σχέσεις μεταξὺ πολιτῶν καὶ πολιτῶν, κατὰ μείζονα δὲ λόγον μεταξὺ Πολιτείας καὶ πολιτῶν, εἶναι κατακριτέον. Τὸ δεύτερον ἄρθρον πολὺ περισσότερον ἀπομακρύνεται τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ Δικαίου, τῶν ἀρχῶν κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιδιώκεται ἡ πραγμάτωσις τοῦ δικαίου, διότι περιέχει τὴν διάταξιν τὴν βεβαίως δρακόντειον, ὅτι ἄνευ λεπτομεροῦς περιγραφῆς δύναται ὁ ταμίας νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκποίησιν τῆς περιουσίας, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὑπάρχει ἐγγεγραμμένη ὑποθήκη, ἢ τῆς περιουσίας, ἥτις ὑποχρεοῦται εἰς τὴν πληρωμὴν οἱουδήποτε φόρου. Κατ’ αὐτὴν τὴν διάταξιν δύναται ὁ ταμίας νὰ χαρακτηρίσῃ ὁποιονδήποτε κτῆμα, ἀνῆκον εἰς τὸν Α, ὡς ἀνῆκον εἰς τὸν Β, καὶ διὰ τῆς συνοπτικῆς αὐτῆς διαδικασίας, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ ὁ Νόμος αὐτὸς, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκποίησιν τῆς περιουσίας τοῦ Α, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ ἦνε μακρὰν τῆς Ἑλλάδος, καὶ μετὰ τὴν κατακύρωσιν εἰς τὸν Γ, ὁ Α νὰ μάθῃ αἴφνης, ὅτι ἡ περιουσία του μετεβιβάσθη εἰς τρίτον, ὅτι ἡ περιουσία του ἐξεποιήθη δι’ ἀπαίτησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀπαίτησις κατ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀπαίτησις κατ’ ἄλλου. Ποία θὰ ἦναι ἡ θέσις αὐτοῦ, κύριοι, τοῦ ἀνθρώπου, ὅταν θὰ ἴδῃ ἐκποιηθεῖσαν τὴν περιουσίαν του; βεβαίως ἡ θέσις του θὰ ἦνε λυπηρὰ, διότι θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιταχθῇ κατὰ τῆς ἐγκαταστάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ φροντίσῃ ὁ κλητὴρ νὰ κάμῃ, συνεπείᾳ τῆς κατακυρώσεως, καὶ θὰ ἀναλάβῃ δικαστικὸν ἀγῶνα, ὅπως παραστήσῃ ὅτι κακῶς ὁ κ. Ταμίας ἐχαρακτήρισε τὸ κτῆμα αὐτὸ ὡς κτῆμα ἀνῆκον εἰς τὸν Β, καὶ θὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνας ὄχι μικρὰς, ἵνα ἀποδείξῃ ὅτι ὁ κ. Ταμίας ἢ ἐπλανήθη ἢ ὡρμήθη ἐκ πλαγίων σκέψεων. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι πράγματι δρακόντειος, εἶναι διάταξις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ καταστήσῃ τὴν ἀκίνητον περιουσίαν τῶν πολιτῶν ἀμφίβολον καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν κοινωνίαν τὴν πίστην ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ εἰς τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ καταστρέψῃ τὴν δημοσίαν πίστιν, καὶ καταστήσῃ δύσκολον τὴν εὕρεσιν κεφαλαίων, ὅπως οἱ ἄνθρωποι δύνανται νὰ ἐξοικονομῶσι τὰς ἀνάγκας αὑτῶν καὶ νὰ προάγωνται πλουτοῦντες καὶ εὐημεροῦντες. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν δυσχέρειαν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρίσκωνται οἱ ὑπάλληλοι, ἐὰν ἦναι ὑπόχρεοι νὰ περιγράφωσι τὰ κτήματα· ἀλλὰ διατί ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν θέσιν τοῦ πολίτου, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἀδικηθῇ ἢ ἐκ τῆς ἀτελείας τοῦ Νόμου; διατί δὲν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν θέσιν τοῦ πολίτου, ὁ ὁποῖος δύναται ὄχι νὰ ἀδικηθῇ ἀλλὰ καὶ νὰ καταστραφῇ; Φρονῶ, ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν πρέπει ἵνα ἀποφεύγῃ διατυπώσεις εἴτε δαπάνας εἰς προσωπικὸν νὰ καταφεύγῃ εἰς μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ προφυλάξωσιν αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ νὰ διαπράξῃ ἀδικήματα κατὰ τῶν πολιτῶν· πᾶν ἄλλο ὀφείλει νὰ πράττῃ ἢ τοῦτο. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι πράγματι δρακόντειος, καὶ ἐλπίζω κατὰ συνέπειαν ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον αὐταῖς, ὅπως τοὐλάχιστον μὴ προβῶσιν ἐσπευσμένως εἰς τὴν ψήφισιν Νόμου, περιέχοντος τοιαύτας διατάξεις· τοσοῦτον δὲ μᾶλλον δύναται ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ δείξωσι μεγάλην σπουδὴν περὶ τὴν ψήφισιν τοῦ Νόμου τούτου, καθόσον, καθ’ ἃ ὑπέβαλον κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, διὰ τῶν κειμένων Νόμων εἶναι ἐφικτὴ ἡ μέχρις ὀβολοῦ εἴσπραξις παντὸς, ὅπερ ὀφείλεται εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν Νόμου, ὁ ὁποῖος θέλει δώσει χώραν εἰς ἀδικήματα ἄνευ λόγου καὶ ἀνάγκης. Τὸ ἄρθρον 3. — Δὲν ὑπάρχει ἄρθρον, τὸ ὁποῖον νὰ περιέχῃ δυστυχῶς διάταξιν, μᾶλλον ἀπομακρυνομένην τοῦ κοινοῦ δικαίου, καὶ καθιεροῦσαν δικαιώματα μᾶλλον ἀντικείμενα εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῆς Πολιτείας πρὸς τοὺς πολίτας. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἐὰν πωληθῇ οἰκία τις μετὰ τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων τῶν φορολογουμένων ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου—διότι ἐπιστάντος τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπεν ὁ τότε ἰδιοκτήτης νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον του, δὲν ἐπλήρωσε— τὸ Δημόσιον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταδιώξῃ πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου καὶ τὸν τελευταῖον κάτοχον καὶ κύριον αὐτῆς. Δὲν ἀρκεῖται εἰς τὰ κατὰ τοῦ πρώτου ἰδιοκτήτου δικαιώματα ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ζητεῖ ὅπως ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ καταδιώξῃ καὶ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν κατὰ τὰς γενικὰς τοῦ δικαίου ἀρχάς. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς ἐγκαίρου εἰσπράξεως τῶν φόρων, καὶ νὰ λαμβάνῃ ὅλα τὰ μέτρα κατὰ τοῦ ὀφειλέτου. Ὅταν δὲν τὰ εἰσέπραξε καὶ μετεβιβάσθη ἡ ἰδιοκτησία εἰς ἄλλον, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ βαρύνηται καὶ οὗτος δι’ ὅ,τι δὲν ἐπλήρωσεν ὁ προκάτοχός του. Πρόκειται οὕτω νὰ καταστήσωμεν ὑπόχρεων διὰ τὴν πληρωμὴν φόρου ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένον διὰ πράξεώς τινος δημοσίας ὅτι ὀφείλει. Παραλείπω τὰς ποινὰς, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται καὶ τῶν ὁποίων τινὲς δὲν εἶνε εὐκαταφρόνητοι. Τὸ Σύνταγμα ὅμως καὶ τοῦ 43 καὶ τοῦ 64 ἐνόησε νὰ καταργήσῃ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Ἐν τούτοις ἀπὸ τῆς τελευταίας μεταπολιτεύσεως δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο ἢ νὰ πλάττωμεν ἀντικείμενα τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, καὶ ἀποδίδωμεν δικαστικὴν δικαιοδοσίαν εἰς διοικητικὰς Ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν οὔτε τὴν παίδευσιν, οὔτε τὴν ἀνατροφὴν, οὔτε τὴν ἀποστολὴν ὅπως δικάζωσιν, ὅπως ἐξασκῶσι τὸ ὕψιστον τοῦτο τοῦ ἀνθρώπου καθῆκον. Οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, κατὰ τοὺς νόμους τούτους, ἐπιβάλλουσι ποινὰς 200 μέχρι 500 δραχμῶν. Νομίζω, ὅτι ὅλα ταῦτα θὰ φέρουν σύγχυσιν εἰς τὴν διοίκησιν, θὰ βλάψωσι τὴν Πολιτείαν καὶ θὰ φέρωσι προσκόμματα εἰς τὰς συναλλαγὰς, καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἔργον καλῆς σκέψεως καὶ καλῆς πολιτείας. Πέρυσιν ὑπέβαλον πρότασιν περὶ συστάσεως νομοπροπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ δὲν εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἀλλ’ ἐνόμιζον ὅτι ἤθελε δώσει ἀφορμὴν εἰς τοὺς δυνατοὺς περὶ τὸ πράττειν νὰ σκεφθῶσι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κανονισθῶσι τὰ τοῦ νομοθετεῖν κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ προερχώμεθα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα νὰ ᾖναι ἀναίρεσις τῶν κοινοτέρων ἀρχῶν τοῦ δικαίου, καὶ τὰ ὁποῖα νὰ εἰσάγωσιν ἀντινομίας εἰς τὴν νομοθεσίαν τοιαύτας, ὥστε νὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀπονομὴ πραγματικῆς δικαιοσύνης. Καὶ τοιαύτη εἶνε σήμερον ἡ κατάστασις τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, καὶ ἡ κατάστασις αὕτη ὁσημέραι δεινοῦται. Μεταβαίνω εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4ου· «Ἐπὶ ποινῇ ἀκυρώσεως, λέγει τὸ ἄρθρον τοῦτο, τοῦ πλειστηριασμοῦ, ἐπιμελείᾳ τοῦ ἐπισπεύδοντος δανειστοῦ, κοινοποιεῖται εἰς τὸν ἁρμόδιον ταμίαν διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως κατασχέσεως κινητῶν ἢ ἀκινήτων πραγμάτων ὀφειλετῶν, καὶ ἂν μὴ ᾖ ἐγγεγραμμένη ὑποθήκη ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, καὶ γνωστοποιεῖται συνάμα ὁ τόπος, ὁ μὴν, ἡ ἡμέρα καὶ ἡ ὥρα, ὡς καὶ ὁ ὑπάλληλος ἐνώπιον τοῦ ὁποίου γενήσεται ὁ πλειστηριασμὸς ἐντὸς τῶν ὑπὸ τῶν ἄρθρων 893 καὶ 967 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὁριζομένων προθεσμιῶν. Πάντα τὰ ἔγγραφα ταῦτα συντάσσονται ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου.» Ὁ δανειστής, κύριοι, ὁ κατασχὼν περιουσίαν τινά, ὁ ὑποβαλλόμενος εἰς τὰς δαπάνας — καὶ δὲν εἶναι τοῦτο ἄδικον, διότι πρόκειται νὰ ἐκποιήσῃ τὴν περιουσίαν τοῦ ἄλλου — ὁ ὑποβαλλόμενος εἰς δαπάνας οὐχὶ μικρὰς ὑποχρεοῦται διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς νὰ πράξῃ τί; νὰ γνωστοποιήσῃ τὴν κατάσχεσιν εἰς τὸν Ταμίαν ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος τῆς γενομένης κατασχέσεως, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ τι, τὸ ὁποῖον νὰ καταδεικνύῃ ὅτι ὁ ὀφειλέτης, καθ’ οὗ ἐνεργεῖ τὴν κατάσχεσιν, εἶνε καὶ ὀφειλέτης τοῦ Δημοσίου· ἑπομένως ὑποχρεοῦται νὰ χαρακτηρίζῃ τὸν ὀφειλέτην καὶ ὡς ὀφειλέτην τοῦ Δημοσίου· ἄλλως, δύναται ὁ Ταμίας τῇ εἰσηγήσει τοῦ ὀφειλέτου, ὁ ὁποῖος καταδιωκόμενος καταφεύγει εἰς ὅλα τὰ μέσα ἵν’ ἀποφύγῃ τὴν ἀπαίτησιν τῆς ὀφειλῆς του, ν’ ἀκυρώνῃ τὴν κατάσχεσιν. Ἂν οἱ Σύμβουλοι οἱ δικαστικοὶ συντάσσωσι τοιούτους νόμους, συγχωρήσατέ μοι νὰ παρατηρήσω ὅτι περὶ ἄλλα καταγίνονται καὶ οὐχὶ περὶ τὴν σύνταξιν νόμων μὴ ὑποκειμένων εἰς ἐπίκρισιν. Δὲν ἀμφισβητῶ εἰς τοὺς κυρίους αὐτοὺς τὴν ἱκανότητα περὶ τὰ νομικὰ, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἔχουσι πολλὰς ἐργασίας καὶ δὲν ἔχουσι τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ὅπως μετὰ μελέτην ὥριμον κατεργάζωνται καὶ προπαρασκευάζωσι νομοσχέδια ἱκανὰ, ὅπως ὑποστῶσι τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς καὶ ὦσιν ὠφελείας καὶ οὐχὶ βλάβης πρόξενα. Πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ παραδεχθῇ νόμον διαλαμβάνοντα ὅτι πᾶς ὅστις προβαίνει εἰς μίαν κατάσχεσιν εἶνε ὑπόχρεως νὰ τρέχῃ νὰ ἐξετάζῃ ἂν ὁ ὀφειλέτης του ὀφείλῃ ἢ ὄχι εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ἂν δὲν τὸ πράξῃ νὰ ὑφίσταται τὴν ποινὴν τῆς ἀκυρώσεως τῆς κατασχέσεώς του. Τὰ τοιαῦτα δὲν εἶναι σύμφωνα μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, αἱ ὁποῖαι διέπουν τὰς μεταξὺ ἰδιωτῶν σχέσεις καὶ τὰς μεταξὺ τούτων καὶ τοῦ Δημοσίου. Διὸ πιστεύω ὅτι κατὰ τοῦτο θέλει τροποποιηθῆ τὸ νομοσχέδιον. Τὰ ἄρθρα 5ον καὶ τὸ βον ἀφορῶσιν εἰς τὰ πιστοποιητικὰ τῆς ἀκτημοσύνης· δὲν ἔχουσι μεγάλην σπουδαιότητα καὶ δὲν ἔχω νὰ φέρω ἐπ’ αὐτῶν οὐδεμίαν παρατήρησιν. Μεταβαίνω εἰς τὸ 7ον· «Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀπευθύνῃ...... κτλ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον). Νομίζει τις ὅτι ἐπανερχόμεθα εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ μέσου αἰῶνος κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπῆρχεν ἢ τὸ Κράτος, οἱ δὲ πολῖται ἐθεωροῦντο ὡς res καὶ ἦτον ἐπιτετραμμένον νὰ μετέρχηταί τις πᾶν μέσον, ὅπως ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν προωρισμένοι νὰ ὑπηρετῶσι τὸ Κράτος, ἀπαιτῶσι τὰ πάντα. Ἐὰν, λέγει τὸ ἄρθρον, δὲν ἐκπληρώσῃ τις τὰ παρ’ αὐτοῦ διαγραφόμενα, ἐπιβάλλεται ποινὴ προστίμου 100– 500 δραχμῶν. Κατὰ τὸν ἐμπορικὸν νόμον γνωρίζετε ὅτι εἶνε ζήτημα πότε τις δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἔμπορος· διότι ὁ νόμος περὶ ἁρμοδιότητος τοῦ Ἐμποροδικείου ὁρίζει ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τις σύνηθες ἐπάγγελμα τὴν ἐμπορίαν, ὅπως χαρακτηρισθῇ ὡς ἔμπορος· πολλάκις δὲ χωρὶς νὰ ἔχῃ τις ὡς σύνηθες ἐπάγγελμα τὴν ἐμπορίαν μετέρχεται πράξεις ἐμπορικὰς, ἐκδίδων συναλλάγματα, ἀλλὰ δὲν δύναται ἀπὸ τὸν νόμον νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἔμπορος. Ἐν τούτοις κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου ἐπιτρέπεται εἰς τὸν πρῶτον κλητῆρα, εἰς τὸν πρῶτον ὑπάλληλον νὰ κρίνῃ ἂν ὁ κινῶν ἀγωγὴν καὶ προσερχόμενος εἰς οἱανδήποτε δικαστικὴν πρᾶξιν, εἶνε ἢ ὄχι ἔμπορος, καὶ ἂν σχηματίσῃ τὴν πεποίθησιν ἢ ἂν ἔχῃ συμφέρον νὰ ὑποστηρίξῃ τοῦτο, νὰ ἀπαιτήσῃ νὰ δηλώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῆς ἀδείας του· ἄλλως, δὲν κοινοποιεῖ τὴν ἀγωγὴν ὁ κλητὴρ ἢ δὲν δέχεται τὴν πρᾶξιν ὁ ὑπάλληλος. Τοῦτο δὲν λέγεται, κύριοι, νομοθετεῖν· δὲν ἀρκεῖ ὅτι ἔχει τοιοῦτον δικαίωμα ὁ ἐλάχιστος κλητὴρ νὰ εἴπῃ εἰς τὸν πολίτην, δὲν δέχομαι τὴν ἀγωγήν σου, ζητεῖς τὴν πληρωμὴν μιᾶς συναλλαγματικῆς, ἄρα εἶσαι ἔμπορος, δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἐπιβάλλει καὶ πρόστιμον 100–500 δραχμῶν. Καὶ δὲν εἶνε μικρὸν πρᾶγμα. Ἐπλουτήσαμεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε αἱ ἑκατοστύες καὶ χιλιάδες δραχμῶν νὰ ἦνε πρόχειροι εἰς πάντα πολίτην Ἕλληνα, καὶ νὰ ἐπιβάλλωνται ἀπὸ τὸν Ταμίαν ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ οἱουδήποτε ὑπαλλήλου ἢ ἰδιώτου! Εἶχον λοιπὸν δίκαιον νὰ χαρακτηρίσω τὸ νομοσχέδιον ὡς περιέχον δρακοντείους διατάξεις. Εἶναι ἀρχὴ παραδεδεγμένη, ὅτι οὐχὶ ἡ αὐστηρότης τῶν ποινῶν, ἀλλ’ ἡ ἀνάλογος ἐπιβολὴ αὐτῶν συντελεῖ εἰς τὴν ἠθικοποίησιν τῶν κοινωνιῶν, καὶ ὅμως προβαίνομεν καθ’ ἑκάστην εἰς διατάξεις τερατώδεις. Ἄρθρον 9ον (Ἀναγινώσκει). Κύριοι, κατὰ τὴν νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν ψηφίζομεν ἀπό τινος, πρόκειται νὰ διαιρεθῶμεν εἰς κατασκόπους καὶ κατασκοπευομένους, εἰς καταγγέλλοντας καὶ καταγγελλομένους, καὶ οὕτως ἕκαστος νὰ θεωρῇ τὸν ὅμοιόν του ὡς ὕποπτον. Δὲν ἠθικοποιεῖτε ἐν τούτοις τὴν κοινωνίαν, ὅταν θέλετε νὰ βραβεύητε τὴν κατάδοσιν. Ἔστω· ἐνήργησα ἐκ περιστάσεων 4 ἢ 5 πράξεις ἐμπορικὰς, δὲν ἐζήτησα νὰ λάβω τὴν ἄδειαν τοῦ ἐπιτηδεύματος τοῦ ἐμπόρου, εἶμαι ἐκτεθειμένος εἰς τὸν κίνδυνον ὁ πρῶτος γνώριμός μου νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ τοιοῦτον ὡς μίαν παράβασιν τοῦ νόμου καὶ νὰ ζητήσῃ ὅπως καταδικασθῶ εἰς πρόστιμον, διότι ἐτόλμησα νὰ μὴ ἀναφέρω τὴν μὴ ὑπάρχουσαν ἰδιότητά μου εἰς τὴν ἀγωγὴν ἢ ἐτόλμησα ν’ ἀναφέρω ἑτέραν! Βεβαίως ἡ κοινωνία μας δὲν θὰ ἠθικοποιηθῇ διὰ τοιούτων νόμων. Ἄρθρον 10ον. (Ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ καὶ τοῦτο, κύριοι, ἐγὼ δὲν τὸ παραδέχομαι, διότι κατὰ τὸ κοινὸν δίκαιον ὁ ὑπερήμερος περὶ τὴν ἀπότισιν οἱασδήποτε ὀφειλῆς εἶναι ὑπόχρεως εἰς ἀπότισιν 8%. Οἱ ταμιευτικοὶ νόμοι δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι βελτιώνουν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν Κρατῶν. Οἱ νόμοι τῆς ἐπιεικείας, οἱ στηριζόμενοι ἐπὶ τοῦ δικαίου, ἡ ἀγαθὴ διοίκησις, ἡ τιμία διαχείρισις βελτιοῦσι τὰ Κράτη. Ταμιευτικοὺς νόμους μετῆλθον καὶ ἄλλα Κράτη καὶ ὅμως ἀντὶ νὰ βελτιώσωσι τὰ οἰκονομικά των, ἔφθασαν εἰς τὸ χεῖλος τοῦ βαράθρου, εἰς αὐτὸ τὸ βάραθρον τῆς χρεωκοπίας. Κατέστη ὑπερήμερος ὁ φορολογούμενος, ζητήσατε νὰ πληρώνῃ 5,10% λόγῳ τόκου ὑπερημερίας· ἀλλ’ ἡ ποινή, ἣν ἐπιβάλλετε εἶναι ἀφόρητος. Μὰ, κύριοι, καλὸν νὰ πληρώσῃ ὁ ἔχων, ἀλλ’ ἂν ὁ ὀφειλέτης τοῦ Δημοσίου δὲν ἔχῃ, θέλετε νὰ ἐπαυξήσετε τὰ καθυστεροῦντα, θέλετε νὰ ἔχετε τὸ ξίφος τοῦ Δαμοκλέους ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ πτωχοῦ φορολογουμένου, καὶ τὴν ἀπειλὴν κατ’ αὐτοῦ οὐχὶ ἀνωτάτου ὑπαλλήλου, ἀλλὰ τοῦ τελευταίου χωροφύλακος! Τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον πατρικῆς Κυβερνήσεως, σκεπτομένης καὶ ἐργαζομένης ὑπὲρ τῶν κοινῶν. Αἱ καθυστερήσεις δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα δυστροπίας τῶν ὀφειλετῶν, ἀλλὰ τῆς μεροληπτικῆς διαγωγῆς τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν ὀργάνων τῆς Ἐξουσίας, εἶναι ἔργον τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τῆς πάντοτε κλονιζομένης ἐν τῷ Τόπῳ. Αἱ πρῶται καθυστερήσεις ἔλαβον χώραν πρὸ τῆς Μεταπολιτεύσεως τοῦ 1843 καὶ τοῦτο διότι παρουσιάζοντο ἐνοικιασταὶ, εἴτε κερδοσκόποι, εἴτε οἱ ἄνθρωποι τοῦ ἀγῶνος; καὶ οἱ μὲν κερδοσκόποι ἵνα ὠφελῶνται τὰ τοῦ Δημοσίου, οἱ δὲ ἄνθρωποι τοῦ ἀγῶνος ἵνα πορίζωνται τὸν ἄρτον των, καὶ ἐντεῦθεν προῆλθον αἱ μεγάλαι καθυστερήσεις. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1843 ὅλαι αἱ καθυστερήσεις εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς πολιτικῆς καταστάσεως καὶ τῆς μεροληπτικῆς διαγωγῆς τῆς διοικήσεως, ὡς ἐκ τῆς ὁποίας οἱ μὲν καταδιώκονται, οἱ δὲ ὄχι. Ὡς ἐκ τῶν πολλῶν δὲ καθυστερήσεων τὰ ταμιακὰ ὄργανα δὲν γνωρίζουσι πλέον τί νὰ εἰσπράξωσι, τὸν φόρον τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἢ τὰ καθυστεροῦντα; Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλῃ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὑτοῦ τὴν ἀμερόληπτον ἐξάσκησιν τῶν καθηκόντων των, τὴν καταδίωξιν ὅλων τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, ἂς μὴ ἔχῃ ἀμφιβολίαν ὅτι διὰ τῶν μέσων, ἅτινα παρέχουσιν αὐτῷ οἱ κείμενοι νόμοι, θὰ εἰσπράξῃ καὶ τὸν τελευταῖον ὀβολόν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἐξαίρεσις. Καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς διαμονῆς μου ἐν Αἰγίῳ, ἔχω λόγους νὰ πιστεύω ὅτι δὲν ἐξετέλεσαν οἱ ὑπάλληλοί του τὰς διαταγὰς καὶ δὲν ἐτήρησαν ἀμεροληψίαν κατὰ τὴν καταδίωξιν. Ἀνέγνωσα ὅτι ἐπαύθη εἷς Ταμίας, διότι ἐτόλμησε....

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπαύθη ὁ Ταμίας διὰ τὸν ἑξῆς κύριον λόγον, καὶ δι’ ἄλλους μὲν δευτερεύοντας, ἀλλὰ διὰ τὸν ἑξῆς κύριον, ἐγγεγραμμένους πάντας ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ ἀποσταλέντος οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ· ἐπαύθη, διότι, ἀποσταλεὶς μετὰ τοῦ γεωμέτρου εἰς Κατάκωλον ἵνα ἐπιστατήσῃ εἰς τὴν διανομὴν τῶν γαιῶν κατὰ τὸν νόμον περὶ συνοικισμῶν, ἀντὶ νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, κατέγραψε πρῶτος εἰς ἑαυτὸν παραχώρησιν γαιῶν πρὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἤνοιγε τὸ βιβλίον, καὶ δεύτερος κατέγραψεν ἑαυτὸν ὁ γεωμέτρης. Τὴν ἐπιοῦσαν ἐπῆγε τὸ κοινὸν νὰ ἐγγραφῇ, νομίζον ὅτι εἶναι κενὸν τὸ βιβλίον καὶ εὗρεν αὐτοὺς πρώτους ἐγγεγραμμένους. Μετὰ τοῦτο ἐστείλαμεν οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητήν, ὁ ὁποῖος ἐξήτασε πάντα τὰ κατὰ τοῦ ταμίου καταγγελθέντα καὶ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, μετὰ τὴν ὁποίαν ἀπελύθη ὁ ταμίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς παύσεως τοῦ ταμίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐγράφησαν πολλὰ περὶ τούτου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ οὐδεμία ἐδόθη ἀπάντησις, διότι συνειθίζομεν νὰ μὴ δίδωμεν εἰς αὐτὰς ἀπάντησιν.

§43ΧΟΪΔΑΣ. Πῶς καλοῦνται ὁ ταμίας καὶ ὁ γεωμέτρης;

§44ΔΡΟΓΚΑΣ. Πράπας καλεῖται ὁ γεωμέτρης καὶ Χρυσανθόπουλος ὁ ταμίας.

§45ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ καὶ τὰ ἄλλα ἔγγραφα.

§46ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐὰν ἐξακολουθήσητε, λέγω, νὰ κρίνητε μετὰ τῆς αὐτῆς αὐστηρότητος τοὺς ταμίας, ἐπαναλαμβάνω, δὲν θὰ μεταμεληθῆτε, ἐὰν ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, πρέπει ὅμως νὰ καταβληθῇ μείζων προσοχὴ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑπαλλήλων.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παλαιοὶ ὑπάλληλοι ἦσαν καὶ οἱ δύο, καὶ ἐγὼ τοὺς ἐθεώρουν καλούς.

§48ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 11 ἔχει τοῦτο τὸ σκοτεινόν· λέγει «εἴτε ἄλλος τις ὑπάλληλος δύναται νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολήν». Τὸ ἄλλος τις ὑπάλληλος εἶναι ἔκφρασις ἀόριστος, δυναμένη νὰ σημαίνῃ τοὺς δικαστὰς ἢ προέδρους, ἐνῷ μόνος ἁρμόδιος νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν εἶναι ὁ Ταμίας, Ἔφορος δὲν δύναται, ἄλλος δὲν δύναται ἢ ὁ Ταμίας ἢ ὁ Πρόεδρος. Νὰ τεθῇ κατὰ πᾶσαν περίπτωσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ «οὔτε ἄλλος τις διοικητικὸς ὑπάλληλος». Καὶ τὸ τοιοῦτον εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἀναγκαῖον, καθόσον νομίζω, ὅτι ὁ Νόμος ἐπιβάλλει καὶ ποινήν. Ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ὥστε πλέον ὁ Νόμος νὰ μὴ ἰσχύῃ, διότι βεβαίως πρέπει νὰ ἐξέλιπεν ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸν Νόμον, καὶ ἡ συναίσθησις τοῦ καθήκοντος πρὸς τὴν Πολιτείαν, ὅπως ἡ ἐκτέλεσις παντὸς νόμου ἐκβιάζηται διὰ ποινῶν βαρυτάτων. Ἐν τοῖς ἄρθροις 12 καὶ 13 περιέχονται τοιαῦται ποιναὶ, ὥστε δύνανται νὰ ὠθήσωσι τοὺς ὑπαλλήλους νὰ γίνωσιν ὄργανα, τὰ ὁποῖα νὰ φθάνουν μέχρις ἐγκλημάτων, νὰ ἀφαιροῦν καὶ τὸν ἄρτον, δι’ οὗ θὰ τραφῇ ἡ οἰκογένεια τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν θὰ εἰσέλθῃ ὁ εἰσπράκτωρ. Δέν μοι φαίνονται τὰ τοιαῦτα αὐστηρὰ πέραν τοῦ δέοντος μέτρα νὰ συντελοῦν οὔτε εἰς τὴν ἠθικοποίησιν τῶν πολιτῶν, οὔτε τῶν ὑπαλλήλων, οὔτε εἰς τὴν οἰκονομικὴν εὐεξίαν τοῦ Κράτους. Τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 11 ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζω, ὅτι ἐδήλωσεν ὅτι ἐγκαταλιμπάνει.

§49ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§50ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν προχωρῶ εἰς οὐδεμίαν ἐπίκρισιν τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἀλλὰ πάλιν ἐπαναλαμβάνω ὅτι οἱ Σύμβουλοι οἱ νομικοί, οἱ ὁποῖοι συντάσσουν καὶ τοὺς νόμους, ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν αἰσθάνονται τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς τὴν ὁποίαν ἔχουν, ἵνα μὴ εἴπω τι πλειότερον. Δὲν προχωρῶ περαιτέρω διὰ νὰ μὴ κουράσω ἐπὶ ματαίῳ τὴν Βουλήν, εὔχομαι δὲ μόνον ὅπως ὁ λόγος μου ὁ ἀσθενὴς πείσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ εἰ δυνατὸν τὴν Βουλήν, ἵνα ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἰς τὴν ἑπομένην Σύνοδον.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ λεπτομερὴς ἐξέτασις, εἰς ἣν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ὑπέβαλε τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀποδεικνύουσι, νομίζω, ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει ἀγόρευσιν εἰπὼν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περιέχει δρακοντείους διατάξεις, οὐδὲ εἶχε δίκαιον εἰπών, ὅτι οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἐπεδείξαντο ἱκανότητα περὶ τὸ νομοθετεῖν, διότι τὸ ἐναντίον, φρονῶ, ἀπεδείχθη ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. βουλευτής· ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ ἐπίκρισις ἦτον ἀτελής. Ἐπέκρινεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1 παριστῶν, ὅτι περιέχει τι ἔκρυθμον. Ἀλλ’ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ διάταξις τοῦ κειμένου νόμου.

§52ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν συνηγορῶ ὑπὲρ αὐτῆς.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω δέ, ὅτι ὁ πρώτιστος κανών, ὃν ὀφείλουσιν οἱ συντάττοντες νόμους νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν, εἶναι ὁ συνδυασμὸς αὐτῶν πρὸς τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Μόνη δικαιολογία πρὸς ἐκτροπὴν ἀπὸ τῆς κειμένης νομοθεσίας εἶναι ἡ ἀποτυχία τοῦ ὑπάρχοντος θεσμοῦ· ὅταν ὁ ὑπάρχων θεσμὸς ὁπωσδήποτε εὐδοκίμως λειτουργῇ, ἔστω καὶ ἂν περιέχῃ θεωρητικὰς ἀτελείας, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μεταβολή. Συμφώνως λοιπὸν πρὸς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου τοῦ 1871 συνετάχθη καὶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§54ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐπεκτείνει τὴν διάταξιν ἐκείνην.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, ἐπεκτείνει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου τοῦ 1871 καὶ εἰς περιστάσεις, αἱ πλεῖσται τῶν ὁποίων κατὰ τὸ 1871 δὲν εἶχον ὕπαρξιν, διότι κατὰ τὸ 1871 ὁ νόμος περὶ διαθέσεως τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν δὲν εἶχεν ἔτι ψηφισθῆ καὶ ἐφαρμοσθῆ. Τὸ ἄρθρον 2ον τοῦ νόμου ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ εἰς ὁμοίαν ἐπίκρισιν ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι θὰ ἐκπλειστηριάζωνται τὰ κτήματα ἄνευ λεπτομεροῦς περιγραφῆς. Βεβαίως θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ γίνηται λεπτομερὴς περιγραφή, ἀλλ’ ἡ ἔλλειψις τῆς λεπτομεροῦς περιγραφῆς δὲν δύναται νὰ ἐπενέγκῃ οὐδὲν τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προγορεύσας. Ἐκ τῆς ἀτελεστέρας περιγραφῆς δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ πώλησις κτήματος μὴ ἀνήκοντος εἰς τὸν ὀφειλέτην. Ἡ περιγραφὴ εἰς ἄλλα ἀφορᾷ, εἰς τὴν πληρεστέραν ἐπιτυχίαν τοῦ συναγωνισμοῦ, δὲν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τοῦ ὀφειλέτου. Ὡς πρὸς ἑτέραν τινὰ παρατήρησιν σχετικὴν πρὸς τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὸ ἄρθρον 3, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἐκποίησιν τοῦ κτήματος, εἴτε διατελεῖ εἰς χεῖρας τοῦ ὀφείλοντος, εἴτε διατελεῖ εἰς χεῖρας ἄλλων, παρατηρῶ, ὅτι ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν τυγχάνει ἐφαρμογῆς ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3, εἶναι ἡ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, ἐπίσης δὲ καὶ ἡ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν καπνῶν καὶ τῶν γρασιδίων, ἀλλ’ εἶναι ἐλάχιστα ταῦτα· ἡ κυριωτέρα περίπτωσις εἶναι ἡ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν. Ἐθεωρήθη παρά τινων, ὅτι ἀντίκειται πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας ἡ τοιαύτη ἀναγκαστικὴ ἐκποίησις κτήματος μὴ ὑποκειμένου εἰς εἰδικὴν ὑποθήκην, ὅτι ἡ ἐκποίησις κτήματος δι’ ὀφειλὴν ἄλλου δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἄγραφός τις ὑποθήκη. Ναί, αἱ ἄγραφοι ὑποθῆκαι κατὰ τὴν ἡμετέραν νομοθεσίαν ἀπαγορεύονται, ἀλλ’ αὐτοὶ οὗτοι οἱ λόγοι, δι’ οὓς ἀπαγορεύονται αἱ ἄγραφοι ὑποθῆκαι παρ’ ἡμῖν, δεικνύουσιν ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει αἰτία ἵνα μὴ περιληφθῇ ἡ διάταξις αὕτη ἐν τοῖς ἄρθροις 2 καὶ 3. Ὁ λόγος, δι’ ὃν αἱ ἄγραφοι ὑποθῆκαι ἀπαγορεύονται παρ’ ἡμῖν, εἶναι ὅτι, ἐπιτρεπομένων αὐτῶν, δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ βεβαιότης περὶ τοῦ κτήματος, ἐὰν ᾖναι ἐλεύθερον ἢ οὔ, διότι τὴν ἄγραφον ὑποθήκην δὲν ἠξεύρει τις ποῦ ν’ ἀναζητήσῃ, δὲν ἠξεύρει πόθεν δύναται νὰ λάβῃ τὴν βεβαιότητα, ὅτι τὸ κτῆμα δὲν εἶναι βεβαρημένον. Εἰς ταύτην ὅμως τὴν περίστασιν οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία παρὰ τῷ ἀποκτῶντι τὸ κτῆμα, διότι δύναται οὗτος πρῶτον μὲν νὰ ζητήσῃ τὰς ἀποδείξεις τῆς πληρωμῆς παρὰ τοῦ μεταβιβάζοντος τὸ κτῆμα εἰς αὐτὸν, δύναται ὅμως καὶ ἀσχέτως τῆς πρὸς τὸν μεταβιβάζοντα τὸ κτῆμα αἰτήσεως αὐτῆς νὰ λάβῃ τὴν ἀπόδειξιν παρὰ τοῦ Ταμίου. Ὁ Ταμίας εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσῃ αὐτὸν, ἂν οἱ φόροι εἰσεπράχθησαν ἢ οὔ ἐπὶ τοῦ κτήματος. Ὥστε πάντα τὰ διὰ τῆς ἐγγραφῆς τῶν ὑποθηκῶν ἐπιδιωκόμενα ἐνταῦθα πραγματοποιοῦνται, τουτέστιν ἔχομεν ἐνταῦθα ἐγγραφὴν οὐχὶ ἐν τοῖς βιβλίοις τῶν ὑποθηκῶν, ἀλλ’ ἐν δημοσίῳ βιβλίῳ, ἐξ οὗ δύναται ὁ ἀποκτῶν τὸ κτῆμα νὰ βεβαιωθῇ ἂν ἦναι ἐλεύθερον ἢ οὔ. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη, ὡς εἶπον ἐν τῇ προηγουμένῃ ὁμιλίᾳ μου, δὲν εἶναι ἐκ τῶν θεμελιωδῶν, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ἕτοιμος νὰ παραδεχθῶ τὴν διαγραφὴν αὐτῆς. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας παρετήρησεν ὅτι ἀντιστρατεύεται πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς νομοθεσίας ἡ ἀπαίτησις, ὅπως ὁ ἐπισπεύδων δανειστὴς κοινοποιῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ταμίαν διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος ἀντίγραφον κατασχέσεως κινητῶν ἢ ἀκινήτων πραγμάτων ὀφειλετῶν, καὶ ἂν μὴ ᾖ ἐγγεγραμμένη ὑποθήκη ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Εἶπεν, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ ἐγγεγραμμένη ὑποθήκη ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, δὲν θὰ εἶχεν ἀντίῤῥησιν, ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ ὠφέλει ἡ ἀντίῤῥησις, ἀφοῦ ἡ νομοθεσία ἐπιβάλλει τοῦτο εἰς τὸν δανειστήν. Αὐτὸ ὅμως τοῦτο, τὸ ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, ἀποδεικνύει ὅτι τὸ ἄρθρον 4 περιέχει διάταξιν σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς αὐτῆς, διότι ἡ ἀπαίτησις, ἡ ἐν ἄρθρῳ 4 ἀναγεγραμμένη, δὲν ἐπιτρέπεται ὑπὲρ προσώπου οὐδὲν ἔχοντος δικαίωμα. Δὲν ἔχει τὸ Δημόσιον δικαίωμα ὑποθήκης, ἀλλ’ ἔχει δικαίωμα προνομίου, καὶ ἔχει δικαίωμα προνομίου, οὐ μόνον ἐπὶ ἀκινήτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ κινητῶν, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον 4 ὁμιλεῖ περὶ ἀκινήτων καὶ περὶ κινητῶν, διότι αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἡ ἡμετέρα νομοθεσία ἐπιβάλλει, προκειμένου περὶ ὑποθήκης, αὐτὸ τοῦτο ἐπιβάλλει τὸ ἄρθρον 4, προκειμένου περὶ προνομίου. Καὶ τίς ὑπάρχει λόγος ἵνα μὴ ἐπιβληθῇ τὸ αὐτὸ ἐπὶ προνομίου, ὅπερ ἐπιβάλλεται ἐπὶ ὑποθήκης; Τὸ ἄρθρον 940 τῆς Πολ. Δικονομίας πραγματευόμενον περὶ τῶν ἐχόντων προνόμιον, λέγει (ἀναγινώσκει). «Πρῶτον κατατάσσονται ὅσοι τῶν δανειστῶν ἔχουν προνόμια ἐφ’ ὅλων τῶν κινητῶν πραγμάτων». Μεταξὺ τῶν προνομιούχων τούτων ἔχομεν τὰς «ἀπαιτήσεις τοῦ Κράτους ἕνεκα καθυστερησάντων ἀμέσων ἢ ἐμμέσων φόρων τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους καὶ τῶν δύω ἀμέσως προηγουμένων». Τοῦτο περὶ κινητῶν· τὸ δὲ ἄρθρον 991 τὴν αὐτὴν διάταξιν ἐφαρμόζει καὶ περὶ ἀκινήτων. Τὸ προνόμιον λοιπὸν τοῦτο διατί νὰ μὴ ἀσφαλισθῇ ὅπως τὸ δικαίωμα τῆς ὑποθήκης; Καὶ πῶς δικαιολογεῖται ὁ κ. βουλευτὴς λέγων ὅτι αἱ ἀρχαὶ αὗται, αἱ καθιερούμεναι ἐν τῷ νόμῳ, εἶναι ἀνατρεπτικαὶ τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, ἐνῷ εἶναι ἁπλῶς συμπληρωματικαί; Καὶ πῶς δικαιολογεῖται λέγων, ὅτι οἱ Νομικοὶ σύμβουλοι ἀποδεικνύονται διὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐπεξειργάσθησαν τὸν νόμον, μὴ ἀποδίδοντες εἰς τὸ ἔργον των τὴν πρέπουσαν σημασίαν; Τοὐναντίον, ἀφοῦ ἀπεδείχθη, ὅτι εἰς τὰς κατατάξεις ταύτας τὸ Δημόσιον πάντοτε ἐρημοδικεῖ, διότι δὲν ἔχει εἴδησιν περὶ τῶν γενομένων πλειστηριασμῶν, τί ὀρθότερον εἰμὴ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὡς πρὸς τὰ προνόμια ἡ ἀρχὴ ἡ κρατοῦσα καὶ ὡς πρὸς τὰς ὑποθήκας; Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτήρισαν ὡς ἀμελέτητον ὅσοι δὲν τὸ ἐμελέτησαν, βασανίζεται ἀπὸ χρόνων πολλῶν, βασανίζεται ἀφ’ ὅτου ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου δὲν πληρόνουσι, διότι ἔκτοτε δὲν διῆλθεν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, ὅστις νὰ μὴ ἠσχολήθη εἰς τὸ θέμα τῆς συντονωτέρας εἰσπράξεως. Ἔχω ἐνταῦθα ὅλα τὰ προηγούμενα νομοσχέδια, ὀλίγοι δὲ Ὑπουργοὶ διῆλθον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ δὲν παρεσκεύασαν ἢ καὶ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια περὶ εἰσπράξεων, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν συνεζητήθησαν ἢ δὲν ἐψηφίσθησαν. Πολλάκις ἤκουσα ἐνταῦθα ἐπὶ συζητήσεως νομοσχεδίων τὴν μομφὴν ταύτην τοῦ ἀμελετήτου τῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ πάντοτε παρετήρησα ὅτι οἱ τοιαύτας μομφὰς ἐπιῤῥίπτοντες εἰς τὰ νομοσχέδια δὲν τὰ εἶχον σχεδὸν ἀναγνώσει. Ἤκουσα τὰ αὐτὰ πρόσωπα παραπονούμενα, ὁσάκις δὲν ὑπῆρχεν αἰτιολογικὴ ἔκθεσις προτεταγμένη εἰς τὰ νομοσχέδια, καὶ σχεδὸν ποτὲ τὰ πρόσωπα ταῦτα ἀγορεύοντα δὲν εἶχον μελετήσει τὰς συνοδευούσας τὰ νομοσχέδια αἰτιολογικὰς ἐκθέσεις οὐδὲ κἂν ἀναγνώσει αὐτάς. Ἐὰν εἶχον μελετήσει οἱ ἀγορεύσαντες τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἤθελον κατανοήσει ὅτι τὰ κατὰ πρώτην ὄψιν φαινόμενα ἀντιφατικὰ διατελοῦσι κατὰ βάθος ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς ἄλληλα, ἀλλ’ ἀπαιτοῦνται προηγουμένως γνώσεις καὶ ἐνδελεχὴς τῶν κειμένων ἐξερεύνησις εἰς ἀναγνώρισιν τῆς ἐννοίας αὐτῶν καθ’ ἑαυτὰ καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα καὶ πρὸς τὴν ὅλην νομοθεσίαν σχέσεως. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 ἠκούσαμεν τὴν ἐπίκρισιν ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο εἰσάγει ἀρχὴν ὅλως ἄγνωστον ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ καὶ αὐστηροτάτην, ὅτι τὸν ἐπιτηδευματίαν ὑποχρεοῖ, ἵνα ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ αἰτήσεως, ἢ ὁσάκις ἀπευθύνῃ ἀγωγὰς ἢ ἄλλας πράξεις, ὑποβάλῃ καὶ τὴν ἀπόδειξιν ὅτι ἐπλήρωσε τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος. Ἡ κειμένη παρ’ ἡμῖν νομοθεσία τί περὶ τούτου ὁρίζει; ὁρίζει ὅτι ὁ ἐπιτηδευματίας, ὁ μὴ ἀποτίνων τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος, δὲν δύναται νὰ ἐνασκήσῃ τὸ ἐπιτήδευμά του. Οὐ μόνον δὲν δύναται νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν ἢ ἀγωγὴν, δὲν δύναται πρᾶξιν οὐδεμίαν νὰ ἐνεργήσῃ σχετικὴν πρὸς τὸ ἐπιτήδευμά του. Τοῦτο κελεύει ἡ κειμένη παρ’ ἡμῖν νομοθεσία. Ὅ,τι ὁρίζει περὶ τοῦ ὅλου ἡ κειμένη νομοθεσία, ἡ διάταξις αὕτη ὁρίζει εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ μέρους. Ὁ κανονισμὸς περὶ τοῦ μέρους ἀρχῆς ὑφισταμένης περὶ τοῦ ὅλου θεωρεῖται παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας ὡς εἰσαγωγὴ αὐστηροτάτου νεωτερισμοῦ. Σχετικῶς δὲ πρὸς τὴν διάταξιν ταύτην ἔψεξε καὶ τὴν ἑτέραν διάταξιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ἡμίσεος τοῦ προστίμου εἰς τὸν καταγγέλλοντα. Αὕτη ἡ διάταξις περιέχεται ἐν ἅπασι τοῖς νόμοις· ἑπομένως ὁμοιομόρφως καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν ἔπρεπε νὰ τὴν περιλάβῃ. Βεβαίως δὲν εἶναι διάταξις ἀπολύτως ἐπαινετὴ, εἶναι διάταξις περιέχουσά τι τὸ μὴ ἄκρως ἠθικόν· ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ ἠδυνάμεθα νὰ διαγράψωμεν αὐτὴν ἀπὸ τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, ἀλλ’ ἐθεωρήθη ὅτι ἔχει ἀποτελέσματα, τῶν ὁποίων θὰ ἐστερούμεθα ἄνευ τῆς διατάξεως ταύτης· ἐν ὅσῳ λοιπὸν δὲν λάβωμεν τὴν γενικὴν ἀπόφασιν νὰ διαγράψωμεν αὐτὴν ἀπὸ πάσης τῆς νομοθεσίας ἡμῶν—καὶ τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, εἰμὴ ὅταν πεισθῶμεν ὅτι διαγράφοντες αὐτὴν, δὲν θὰ στερήσωμεν τὸ Δημόσιον ἀπὸ εἰσπράξεως τοῦ πλείστου μέρους τῶν εἰς αὐτὸ ὀφειλομένων— ἐνόσῳ τοῦτο δὲν πράξωμεν, εἰς πάντα νόμον θὰ βλέπωμεν ἐπαναλαμβανομένην τὴν διάταξιν ταύτην, ἥτις ἀποτελεῖ ἀρχὴν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ὅτι ἐπιβάλλεται ἐνταῦθα πρόσθετος φόρος, καὶ ὅτι τοῦτο ἀντίκειται ἐπίσης πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, ὅτι ἡ ἡμετέρα νομοθεσία ἀναγνωρίζει ἐν τισι πληρωμὴν τόκου, ἀλλ’ οὐδαμοῦ πρόσθετον φόρον. Ἂν ὁ κ. βουλευτὴς ἐμελέτα περισσότερον τὴν ἄλλην νομοθεσίαν ἢ ὅσον ἐμελέτησε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ ἐγίνωσκεν ὅτι ἡ ἄλλη νομοθεσία περιέχει ταύτην τὴν διάταξιν περιέχει τὸν πρόσθετον φόρον καὶ πρὸς τῷ προσθέτῳ φόρῳ περιέχει καὶ τὸν τόκον. Ἡμεῖς ἐνταῦθα δὲν περιελάβομεν τὸν τόκον, ἀλλὰ τὸν πρόσθετον φόρον· ὁ πρόσθετος φόρος περιέχεται ἐν τῷ νόμῳ περὶ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, καὶ ἐν τῷ νόμῳ περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ὡς πρὸς τὸ ποσὸν δὲ παρετήρησα ἐξ ὑπαρχῆς, ὅτι εἰς αὐτὸ δὲν ἀποδίδω σημασίαν· ὅτι προκειμένου περὶ προστίμου, τὸ ποσὸν δὲν ἀποτελεῖ τὴν οὐσίαν· ὅταν θεωρῆται ὑπερβολικὸν, ἐλαττοῦται, ὅταν θεωρῆται ὑπὲρ τὸ δέον ἐπιεικὲς, αὐξάνει. Ἡ γενικωτέρα ἰδέα φρονῶ, ὅτι ἀποκλίνει ὑπὲρ ἀνωτέρου ὅρου 20% καὶ τοῦ κατωτέρου 10%.

§56ΤΙΝΕΣ. 5%.

§57ΕΤΕΡΟΙ. 10%.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 παρετήρησεν ὁ κ. βουλευτὴς, ὅτι φαίνεται τοῦτο ἀπαγορεῦον τὰς ἀναστολὰς καὶ εἰς τὴν Δικαστικὴν ἀρχὴν, διότι λέγει «ἀναστολὴν τῶν καταδιωκτικῶν μέτρων οὔτε ὁ ταμίας, οὔτε ἄλλος ὑπάλληλος δύναται νὰ διατάξῃ». Ποῦ ἠδυνήθη ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς νὰ δίδῃ τὴν δικαστικὴν Ἀρχὴν, δὲν ἐννοῶ. Ταμίας ἢ ἄλλος ὑπάλληλος δύναται νὰ ᾖναι δικαστής;

§59ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν εἴπωμεν «διοικητικοὶ ὑπάλληλοι» κινδυνεύομεν νὰ θέσωμεν εἰς ἀμφιβολίαν τὴν λέξιν ὑπάλληλος ἐν τῇ ἄλλῃ νομοθεσίᾳ, τουτέστι νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπάλληλοι δύνανται νὰ ᾖναι καὶ ἡ δικαστικὴ Ἐξουσία.

§61ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ρητὴ ἡ διάταξις τοῦ νόμου, ἥτις ἀναγράφει καὶ κανονίζει τὰ περὶ ἀναστολῆς.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ὁ νόμος τοῦ 1871 ἔχει ὡς ἔχει· ἤδη πρόκειται περὶ τῶν ἀναστολῶν, τῶν ὁποίων ἐποιοῦντο ἀτόπως χρῆσιν οἱ ταμίαι, δὲν λέγω κατάχρησιν, διότι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ποιῶνται χρῆσιν αὐτῆς. Ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ ἀναγραφῇ εἰδικὴ διάταξις ἀπαγορεύουσα εἰς τοὺς ταμίας νὰ χορηγῶσιν ἀναστολὴν, διότι ταμίαι τινὲς δὲν εἶχον πλήρη τὴν συνείδησιν ὅτι ἦσαν ἐστερημένοι τοῦ δικαιώματος τούτου.

§63ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ μία λέξις «οἱ ὑφιστάμενοι;»

§64ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἐξήγησις ἔγεινε.

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ θεωρήσῃ ὅτι τὸ Δικαστήριον εἶναι ὑπάλληλος. Ἐπέκρινε τέλος ὁ κ. βουλευτὴς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14 ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἀνάθεσιν εἰς ἐργολάβον τοῦ δικαιώματος τῶν εἰσπράξεων· ἀλλ’ εἶπεν ὅτι δὲν ἐπιμένει εἰς τὴν ἐπίκρισιν ταύτην, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο θέλει διαγραφῆ, μνημονεύει δ’ αὐτοῦ μόνον ἵνα δείξῃ ὅτι, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνετάχθη, εἶναι ἀντίθετον πρὸς ἀρχὰς τὰς κρατούσας ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ. Ἀλλ’ ἡ ἀρχὴ τοῦ ἄρθρου 14 εἶναι ἡ ἀρχὴ ἡ ἀναγραφομένη ἐν τῷ κώδικι τῶν εἰσπράξεων· ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1871 ἀναγράφεται ἡ ἀρχὴ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν εἰσπράξεων, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ ὑπουργεῖον ἤθελε θεωρήσει τοῦτο πρέπον. Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ συνετάχθη καὶ τὸ ἄρθρον τοῦτο, προκειμένου περὶ τῶν εἰδικῶν εἰσπράξεων, περὶ ὧν ἐν αὐτῷ ὁ λόγος.

§66ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον.

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν ἡ κειμένη νομοθεσία περιέχῃ τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὸν θεμελιώδη νόμον, ἐννοεῖται, ὅτι ἐν συμπληρωματικῷ νόμῳ ἔπρεπε νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὴν ὑφισταμένην ἀρχήν· ἀλλὰ τόσον μικρὰν σημασίαν ἀποδίδομεν εἰς τὴν μίσθωσιν, ὥστε ἐν ᾧ ἐπιτρέπεται ὑπὸ τῆς θεμελιώδους ἡμῶν νομοθεσίας, οὐδέποτε προσετρέξαμεν εἰς αὐτήν· ἀπόδειξις δὲ ὅτι τὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξιν δὲν ἀνεγράψαμεν ἀφορῶντες εἰς εἰδικόν τινα σκοπὸν, εἶναι ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ διαγράψωμεν αὐτήν. Ἀπήντησα εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, ἐπιφυλάσσομαι δὲ εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα, ἐὰν ὑποβληθῶσι προτάσεις, ν’ ἀπαντήσω, πρόθυμος ὢν ν’ ἀποδεχθῶ εἰσηγήσεις τεινούσας εἰς τὴν εὐχερεστέραν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ἄνευ βλάβης τῶν θεμελιωδῶν αὐτοῦ ἀρχῶν.

§68ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, λαμβάνω τὸν λόγον ἵνα ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς τὴν γνώμην μου περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σπουδαιοτάτου νομοσχεδίου. Τὴν γνώμην ταύτην ἐμόρφωσα μετὰ ἀμερόληπτον καὶ ἀκριβῆ ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων, ὅσην τοὐλάχιστον ἐπιτρέπει τὸ ποικίλον τῶν ἐργασιῶν, αἵτινες καθ’ ἑκάστην διεξάγονται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ὡς καὶ αἱ ἰδιαίτεραί μου ἀσχολίαι. Δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ γνώμη μου εἶνε ἀλάνθαστος· τοὐναντίον, ἀναγνωρίζω, ὅτι πολὺ συχνὰ ἐνδέχεται νὰ πλανῶμαι· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ πιστεύσητε, εἶνε ὅτι οὐδόλως συνετέλεσεν εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς γνώμης ταύτης, οὔτε πολιτικόν τι συμφέρον, οὔτε πρόθεσίς τις ἀντιπράξεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι τοιαῦται σκέψεις ἠδύναντο νὰ ἐπηρεάσωσι τὴν κρίσιν ἡμῶν, κατανοεῖτε, ὅτι, ἀπομονωθέντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀπὸ πασῶν τῶν πολιτικῶν μερίδων τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἀποκηρυττόμενοι πανταχόθεν, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τοιοῦτόν τι συμφέρον. Ἐμφορούμεθα μόνον ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ χορηγήσωμεν τὴν ἀσθενῆ ἡμῶν συνδρομὴν εἰς τὴν ὅσον ἔνεστι βελτίονα διαῤῥύθμισιν τῶν πραγμάτων τῆς Πολιτείας. Κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ νὰ ἀκροασθῆτε μετά τινος εὐμενείας ὅσα μέλλω νὰ ὑποβάλω ὑμῖν, διότι ἐν πεποιθήσει τὰ θεωρῶ τείνοντα εἰς πρόληψιν πολλῶν ἀτοπημάτων καὶ πολλῶν δυστυχημάτων. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, καὶ ἐπιδοκιμάζω τὰς προσπαθείας τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς πόθους αὐτοῦ περὶ ἀνελλιποῦς εἰσπράξεως τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων· ἀναγνωρίζω δὲ ὅτι ὡς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἀπαραίτητος ἀνάγκη εἶνε νὰ χορηγήσωμεν εἰς τὸ Δημόσιον μέτρα πολὺ δραστηριώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα χορηγοῦνται εἰς τοὺς ἰδιώτας. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον τῆς ἀνελλιποῦς εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων οὐδέποτε δυνάμεθα νὰ παραγνωρίσωμεν καὶ νὰ διακινδυνεύσωμεν τὰ δικαιώματα τῶν ὀφειλετῶν, οὔτε νὰ παραβλάψωμεν τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα τρίτων καὶ νὰ διαταράξωμεν τὰς ἐννόμους ἐν τῇ κοινωνίᾳ σχέσεις. Βεβαίως μεγάλα καὶ σεβαστὰ εἶνε τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἐπίσης σεβαστὰ καὶ ἱερὰ εἶνε καὶ τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Ἂν τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου ἔγκηται εἰς τὴν ἀνελλιπῆ εἴσπραξιν τῶν δημοσίων προσόδων, ἔγκειται συγχρόνως ἐπίσης καὶ εἰς τὴν ἀσφάλειαν καὶ προστασίαν τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν. Μόνον ἐν τῇ ἴσῃ καὶ δικαίᾳ προστασίᾳ καὶ ἀσφαλείᾳ ἁπάντων τῶν δικαιωμάτων καὶ συμφερόντων τούτων ἔγκειται τὸ ἀληθὲς συμφέρον τῆς Πολιτείας. Δυστυχῶς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον οὐδόλως ἀπέβλεψεν εἰς τὴν ἴσην καὶ δικαίαν προστασίαν τῶν δικαιωμάτων τούτων, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπεδίωξε τὴν εἴσπραξιν τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων διὰ τρόπου, παραγνωρίζοντος πᾶν ἕτερον δικαίωμα, πᾶν ἕτερον συμφέρον, διὰ τρόπου σκληροῦ καὶ ἀποτόμως διαταράσσοντος πλείστας τῶν ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἐννόμων σχέσεων. Τοιαύτην διατάραξιν δὲν ἀποτελεῖ ἴσως τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ὡς ἄριστα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐπεκτείνει τὸ ἰσχῦον ἤδη μέτρον τῆς γενικῆς προσκλήσεως τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου καὶ εἰς ἄλλους ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἠδύναντο νὰ προΐδωσιν οἱ προηγούμενοι νόμοι, διότι τοιοῦτοι ὀφειλέται δὲν ὑπῆρχον κατὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν νόμων ἐκείνων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ τοῦ ἄρθρου πρώτου, ἄς μοι ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι πλὴν τῶν νέων τούτων ὀφειλετῶν τῶν ἐκ τῆς διαθέσεως γαιῶν ἢ φυτειῶν, περὶ τῶν ὁποίων πράγματι δὲν ἠδύναντο νὰ προβλέψωσιν οἱ προγενέστεροι νόμοι, τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου πραγματεύεται καὶ περὶ ὀφειλετῶν ἐκ προστίμων καὶ χρηματικῶν ποινῶν. Ἐντεῦθεν μοὶ ἐγεννήθη ἡ ἀπορία περὶ τοῦ λόγου, διατί πραγματεύεται τὸ ἄρθρον καὶ περὶ τούτων, ἆρά γε δὲν προβλέπουσι περὶ αὐτῶν οἱ προγενέστεροι νόμοι; Καὶ πρὸς λύσιν τῆς ἀπορίας μου ἀνέτρεξα εἰς τὸν νόμον τοῦ 1871, τὸν ὁποῖον εἶχεν εἰς χεῖράς του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἶδον ἐν τῷ ἄρθρῳ 5, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς ἀνωτέρω ὀφειλέτας οὐδεμίαν πρόσκλησιν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, διότι, ἐὰν δὲν πληρώσωσι, μεταφέρονται ἀμέσως ἐκ τῶν ποινικῶν εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακάς. Ἑπομένως ὅλως περιττὸν εἶνε νὰ προβλέψῃ περὶ αὐτῶν τὸ ἤδη συζητούμενον νομοσχέδιον. Ἀλλ’ αὐτά, κύριοι, εἶναι βεβαίως ἐπουσιώδη. Ἔρχομαι ν’ ἀποδείξω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι πραγματικῶς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον παραγνωρίζει καὶ σφαγιάζει καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ὀφειλετῶν καὶ τὰ συμφέροντα τῶν τρίτων. Εἰς ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου ἐπικαλοῦμαι τὸ ἄρθρον δεύτερον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ ἐκποιήσεως κτημάτων, ἐφ’ ὧν ἐνεγράφησαν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ὑποθῆκαι, ἢ ἐφ’ ὧν ἐπεβλήθησαν φόροι. Κύριοι, περὶ τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας τῶν ἰδιωτῶν ἰδιαζόντως ἐμερίμνησαν ἀείποτε οἱ νομοθέται, διότι ἡ ἀκίνητος ἰδιοκτησία ἐθεωρήθη, καὶ δικαίως, ὡς ὁ ἰσχυρότερος δεσμὸς ὁ συνδέων τὸν πολίτην μετὰ τῆς Πολιτείας, καὶ διὰ τοῦτο αἱ νομοθεσίαι ἐκανόνισαν ἀκριβῶς οὐ μόνον τὰ τῆς ἀκουσίου ἤγουν ἀναγκαστικῆς ἐκποιήσεως τῶν ἀκινήτων κτημάτων, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἑκουσίαν αὐτῶν ἐκποίησιν. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἑκουσίαν ἐκποίησιν τῶν ἀκινήτων κτημάτων, αἱ νομοθεσίαι ἐφρόντισαν νὰ λάβωσιν ὅλα τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων βεβαιοῦται δημοσίως καὶ ἐπισήμως καὶ ἐξασφαλίζονται ὅλα τὰ πραγματικὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν ἐπὶ ἀκινήτων κτημάτων. Καὶ τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπιδιώκουσι καὶ οἱ νόμοι τῶν ὑποθηκῶν καὶ οἱ νόμοι τῶν μεταγραφῶν καὶ ἡ διὰ νόμου κατάργησις παντὸς προϋπάρχοντος δικαιώματος ἀγράφου ἐπὶ τῶν κτημάτων τούτων. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν αὐτῶν ἐκποίησιν, διέγραψαν πλείστας διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ἐθεώρησαν ἀναγκαίας πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων τῶν ὀφειλετῶν καὶ πρὸς ἐπιτυχίαν μείζονος συναγωνισμοῦ περὶ τὴν ἐκποίησιν αὐτῶν. Τοιαύτας διατυπώσεις περιέχει βεβαίως καὶ ἡ ἡμετέρα Πολιτικὴ Δικονομία· συνίστανται δὲ αὗται ἐν συνόψει εἰς τὰς ἑξῆς· πρῶτον ἡ κατάσχεσις τοῦ ἀκινήτου πρέπει νὰ γίνηται παρουσίᾳ δημοτικοῦ ὑπαλλήλου, πρέπει δὲ καὶ νὰ περιγράφηται αὐτὸ ἀκριβῶς κατὰ τὴν ἔκτασιν, τὰς ἰδιότητας καὶ τὰ βάρη· δευτέρα σπουδαιοτάτη διατύπωσις εἶνε ἡ κοινοποίησις τῆς κατασχέσεως εἰς τὸν ὀφειλέτην καὶ ἡ ἐγγραφὴ αὐτῆς εἰς τὸ ἐν τῷ ὑποθηκοφυλακείῳ βιβλίον τῶν κατασχέσεων· τρίτη διατύπωσις εἶνε ἡ πρόσκλησις τῶν ἐχόντων ἐγγεγραμμένας ὑποθήκας. Αἱ λοιπαὶ διατυπώσεις συνίστανται εἰς δημοσιεύσεις καὶ τοιχοκολλήσεις ἐπὶ τῷ τέλει νὰ προκληθῇ ὅλος ὁ δυνατὸς συναγωνισμὸς, καὶ ἀσφαλισθῶσιν οὕτω τὰ δικαιώματα καὶ τοῦ ὀφειλέτου καὶ τῶν δανειστῶν. Τώρα ἐνδέχεται νὰ θεωρήσῃ τις τὰς διατυπώσεις ταύτας ὡς λίαν πολυτελεῖς καὶ δεκτικὰς περιστολῆς· ἀλλ’ εἶνε τινὲς ἐξ αὐτῶν, ὧν ἡ παράλειψις δύναται νὰ ἐπενέγκῃ ἀνεπανόρθωτα δυστυχήματα. Ἡ ἀτελὴς περιγραφὴ δύναται νὰ ἐμβάλῃ εἰς πλάνας περὶ τῆς ταυτότητος ὡς καὶ περὶ τῆς ἐκτάσεως καὶ τῆς ἀξίας τοῦ εἰς πλειστηριασμὸν ἐκτιθεμένου κτήματος. Ἡ ἔλλειψις τῆς κοινοποιήσεως τῆς κατασχέσεως εἰς τὸν ὀφειλέτην καὶ τῆς ἐγγραφῆς αὐτῆς εἰς τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν δύναται νὰ ἐπενέγκῃ μείζονα δυστυχήματα, διότι ἄνευ τῶν διατυπώσεων τούτων ἐνδέχεται νὰ ἐκποιήσῃ ὁ ὀφειλέτης ἢ νὰ ὑποθηκεύσῃ τὸ κατασχεθὲν, ἐνῷ ἂν τηρηθῶσιν αἱ διατυπώσεις ἐκεῖναι, ὁ μὲν ὀφειλέτης στερεῖται τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκποιήσεως, οἱ δὲ τρίτοι μανθάνοντες ἐκ τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν, ὅτι ἐγένετο κατάσχεσις, θέλουσι προφυλαχθῆ νὰ δανείσωσιν ἐπὶ ὑποθήκῃ, καὶ οὕτως ἅπαντα τὰ δικαιώματα προστατεύονται. Τέλος ἡ παράλειψις τῆς δημοσιεύσεως καθιστᾷ ἀδύνατον πᾶσαν ἐξέτασιν περὶ τοῦ ἐκποιουμένου πράγματος καὶ περὶ τῆς ἀξίας αὐτοῦ, παρακωλύει πάντα συναγωνισμὸν καὶ ἐπιφέρει τὴν ἐκποίησιν ἐπὶ εὐτελεστάτῃ τιμῇ πρὸς καταστροφὴν τοῦ ὀφειλέτου. Διὰ τοῦτο, κύριοι βουλευταὶ, ὁσάκις παρέστη ἀνάγκη ἕνεκα σπουδαίων λόγων, ἵνα ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία περιστείλῃ τὰς διατυπώσεις τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκποιήσεως, ἐνήργησε μετὰ τῆς μεγίστης φρονήσεως καὶ περισκέψεως. Ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ περισταλῶσιν αἱ διατυπώσεις αὗται ὡς πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν· τίς εἶνε ἡ γενομένη περιστολή; κατηργήθη μὲν ἡ κατάσχεσις, ἀλλ’ ὑποχρεοῦται ἡ Τράπεζα νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὸ βιβλίον τῶν κατασχέσεων τῶν ὑποθηκῶν τὴν πρὸς τὸν ὀφειλέτην ἐπιταγήν. Κατηργήθη ἐπίσης ἡ ὑποχρέωσις τῆς λεπτομεροῦς περιγραφῆς τοῦ κτήματος, ὑποχρεοῦται ὅμως ἡ Τράπεζα νὰ συντάξῃ πρόγραμμα, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ περιγράφῃ τὸ κτῆμα, ὡς ἔχει τὸ συμβόλαιον τῆς ὑποθήκης· ὀφείλει δὲ τὸ πρόγραμμα τοῦτο νὰ τὸ τοιχοκολλήσῃ εἰς πλεῖστα μέρη πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ προσήκοντος συναγωνισμοῦ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι βουλευταί, ἴσως ὅτι ὅταν ἐπρόκειτο τὰ προνόμια ταῦτα νὰ χορηγηθῶσι καὶ εἰς ἄλλας Τραπέζας, ἐτόλμησα νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τροπολογίαν, καθ’ ἣν αἱ διατυπώσεις τῆς ἐκτελέσεως ἐκεῖναι ἠδύναντο νὰ ἐπεκταθῶσι καὶ ἐπὶ παντὸς ἐνυποθήκου δανείου, ἔστω καὶ ὑπὸ ἰδιώτου πρὸς ἰδιώτην, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἀπέκρουσε τὴν τροπολογίαν μου, καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγάρων βουλευτὴς ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ὑπεστήριξεν, ὅτι αἱ διατυπώσεις αὗται εἶναι ἱεραὶ καὶ ἀναγκαῖαι πρὸς προστασίαν τῶν δυστυχῶν ὀφειλετῶν, καὶ ἡ τροπολογία μου ἀπεῤῥίφθη. Ὅ,τι ἐγένετο περὶ τῶν Τραπεζῶν, ἐγένετο περίπου καὶ περὶ τοῦ Δημοσίου κατὰ τὸν Νόμον τοῦ 1871. Καὶ ὁ νόμος οὗτος κατήργησε τὴν κατάσχεσιν, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ τὴν ἀκριβῆ περιγραφὴν τοῦ κτήματος, ἀπαιτεῖ τὴν ἐγγραφὴν τῆς περιγραφῆς εἰς τὰ βιβλία τῆς κατασχέσεως τῶν ὑποθηκῶν, ἐπὶ πᾶσι δὲ ἀπαιτεῖ ἐπανειλημμένας γνωστοποιήσεις καὶ δημοσιεύσεις. Τοὐναντίον, τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον πάντα ταῦτα διὰ μιᾶς διατάξεως θέτει ἐκποδών. Κατὰ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ὁ Ταμίας ἐγγράφει εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» εἰδοποίησιν, ὅτι πωλεῖται κτῆμα τινὸς οἱουδήποτε καὶ μετὰ 40 ἡμέρας ἐκτίθεται τὸ κτῆμα τοῦτο εἰς πλειστηριασμὸν καὶ κατακυροῦται! Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἆρά γε δυνατὸν νὰ μάθῃ ὁ δυστυχὴς αὐτὸς ὀφειλέτης, ὅτι πρόκειται πράγματι νὰ ἐκτεθῇ εἰς πλειστηριασμὸν τὸ κτῆμά του; Εἶναι ἆρά γε ὅλοι οἱ ὀφειλέται εἰς θέσιν νὰ ἀναγινώσκωσι τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» Καὶ δὲν γνωρίζομεν ὅτι πολλοὶ εἶναι ἀγροῖκοι καὶ δὲν γνωρίζουσι νὰ ἀναγινώσκωσι; Μήπως προηγήθη εἰδικὴ πρόσκλησις πρὸς πληρωμὴν, ὥστε νὰ γνωρίζωσιν ὅτι ἐνδέχεται νὰ πωληθῇ τὸ κτῆμά των; Πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ θέλοντες καὶ δυνάμενοι νὰ συναγωνισθῶσιν, οἵτινες ἐνδέχεται νὰ ἦναι ἀγράμματοι καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀναγνώσωσι τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», νὰ γνωρίζωσιν, ὅτι πράγματι εἰς ὡρισμένην ἡμέραν πρόκειται νὰ γίνῃ τοιαύτη ἐκποίησις; Καὶ ἐὰν δυνηθῶσι νὰ μάθωσι τὴν ἡμέραν, δύνανται ἐκ τῆς ἀτελοῦς περιγραφῆς νὰ κατανοήσωσι περὶ τίνος κτήματος πρόκειται, καὶ τίνος ἀξίας εἶναι; Ἀλλ’ ἐὰν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ 10 ἢ 20 ἡμέρας ἐκποιήσῃ ὁ ὀφειλέτης τὸ κτῆμα αὑτοῦ, διότι οὐδεὶς Νόμος τὸν στερεῖ τοῦ δικαιώματος τῆς διαθέσεως τῆς περιουσίας του, τί θὰ συμβῇ μεταξὺ τοῦ ἀγοραστοῦ παρὰ τοῦ ὀφειλέτου καὶ τοῦ ἀγοραστοῦ ἐν τῷ Δημοσίῳ πλειστηριασμῷ; ὁ ὀφειλέτης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκποιήσῃ τὴν περιουσίαν του.....

§69ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένη ἡ ὑποθήκη.

§70ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑποθήκη δὲν ἐμποδίζει τὴν ἑκουσίαν ἐκποίησιν· ἐκτὸς δὲ αὐτῆς θὰ ἐπέλθῃ καὶ ἡ διὰ τοῦ πλειστηριασμοῦ ἀκουσία· τίς λοιπὸν θὰ ἦναι ὁ ἀληθὴς ἀγοραστής; βεβαίως ὁ ἀγοράσας ἀπὸ τὸν ὀφειλέτην. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ὀρθὰ καὶ δίκαια εἶναι ὅσα εἶπε κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. κ. Μεσσηνέζης. Καὶ ἐὰν ταῦτα ἔχωσι σπουδαιότητα ἐπὶ οἱουδήποτε κτήματος, ἐπὶ ἀστικοῦ π. χ. κτήματος, φαντασθῆτε ποίαν σπουδαιότητα καὶ σημασίαν ἀποκτῶσιν, ὅταν πρόκηται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐπὶ κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπεκτήθησαν διὰ δηλώσεων κατὰ τοὺς περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν Νόμους. Τὰ ὅρια τῶν κτημάτων ἐν ταῖς δηλώσεσι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀκριβῆ. Ἡ αὐτὴ θέσις ἀναφέρεται πολλάκις ὑπὸ δύω ἢ τρία ὀνόματα. Μεγάλαι συνεχεῖς ἐκτάσεις ἐδηλώθησαν ὑπὸ πλείστων καὶ διῃρέθησαν οὕτω εἰς τεμάχια, ὧν τὸ μεῖζον ἐξ ὀγδοήκοντα στρεμμάτων, καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχουσιν ὅρια· ὅθεν αἱ δηλώσεις ἀναφέρουσιν ὡς ὅρια πανταχόθεν ἐθνικὰς γαίας. Πῶς λοιπὸν θὰ διακριθῇ ἐκ τῶν τοιούτων ὁρίων ἕκαστον τῶν κτημάτων; Ἐκτὸς τούτου οἱ περὶ δηλώσεων Νόμοι δὲν ἔκαμον τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ καταστρέψωσιν ἀδιαλείπτως τὰ κεκτημένα δικαιώματα καὶ νὰ φέρωσι τὴν σύγχυσιν. Παρεχωρήθη τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς μὴ κατόχους νὰ δηλώσωσιν, ἀφοῦ παρέλθῃ ἡ προθεσμία τῶν κατόχων καὶ χωρικῶν, καὶ δυνάμει τοῦ Νόμου τούτου ἐδήλωσαν οἱ μὴ κάτοχοι, ἀλλ’ ἕτερος Νόμος παρέτεινε τὴν προθεσμίαν τῶν κατόχων καὶ χωρικῶν καὶ τότε ἐδήλωσαν οὗτοι τὰς αὐτὰς γαίας τὰς δηλωθείσας ὑπὸ τῶν μὴ κατόχων. Πολλάκις τὸ αὐτὸ κτῆμα ἐδήλωσαν δύω ἢ καὶ τρεῖς, μεταβάλλοντες τὰ ὀνόματα. Ἐκτάσεις μεγάλαι ἐδηλώθησαν ἐν συνόλῳ, ἐνῷ μικραὶ μερίδες αὐτῶν εἶχον δηλωθῆ παρ’ ἄλλων. Ἡ κατάστασις αὕτη δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς πλήρης καὶ ἀθεράπευτος σύγχυσις! Τώρα σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν πρόκηται νὰ γίνῃ ἐκποίησις τοιούτου κτήματος, πῶς δύναται ὁ ἀγοραστὴς ἐπὶ τῇ βάσει τοιαύτης περιγραφῆς, ὅταν τὸ ἄρθρον 2 τοῦ Νομοσχεδίου διαγράφει, νὰ προβῇ εἰς ἀγορὰν κτήματος καὶ νὰ πεισθῇ περὶ τῆς ταυτότητος καὶ περὶ τῆς ἀξίας αὐτοῦ καὶ νὰ προσφέρῃ τιμήν;

§71ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐλάβατε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι τὰ κτήματα, ἐφ’ ὧν ἐνεγράφησαν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ὑποθῆκαι; διότι ἐὰν λάβητε αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν, πολλὰ τῶν ἐπιχειρημάτων σας καταπίπτουν, διότι πρόκειται περὶ κτημάτων, ἐφ’ ὧν τὸ Δημόσιον ἔχει ἐγγεγραμμένην ὑποθήκην, καὶ ἵνα ἐγγραφῇ ἐγκύρως ὑποθήκη, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ λεπτομερὴς περιγραφή.

§72ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ περιγραφή, ἡ ὁποία θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς δηλώσεις, θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν. Ποία δὲ σύγχυσις θέλει ἐπέλθει μεταξὺ τῶν διαφόρων τούτων δηλωτῶν ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ κτήματος καὶ ἐκείνου, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ κατακυρωθῇ τὸ κτῆμα τοῦτο; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε χθές, ὅτι ἡ καταδίωξις καὶ ὁ πλειστηριασμὸς θὰ ἐνεργηθῇ κατὰ τῶν κατόχων, ὥστε δὲν βλάπτονται οἱ μὴ κάτοχοι. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι τὰ βιβλία τῶν ταμείων δεικνύουν μὲν τίνες οἱ ἐκ δηλώσεων ὀφείλοντες, οὐχὶ ὅμως καὶ τίνες αὐτῶν εἶναι κάτοχοι τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν. Ἑπομένως ἐνδέχεται νὰ ἐκτεθῇ εἰς πλειστηριασμὸν τὸ κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἐδήλωσα ἐγώ, ἀλλὰ ἐδήλωσε καὶ κατέχει ἄλλος, ὅστις καὶ πληρόνει ἴσως τακτικῶς, καὶ θέλει προσέλθει οὕτως ὁ νέος ἀγοραστὴς καὶ ζητήσει παρὰ τοῦ κατόχου τὴν παράδοσιν τοῦ κτήματος ἢ τὴν ἔξωσιν τοῦ κατόχου ἐξ αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἂν κατὰ τοῦ κατόχου γείνῃ ἡ ἐκτέλεσις, ἐνδέχεται νὰ μὴ ἦνε ὁ κάτοχος, ἀλλ’ ἕτερος μὴ κάτοχος, ὁ δηλώσας ἐγκύρως, καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω ὡς παράδειγμα ὅτι ἐγὼ μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἡμῶν κ. Μαυρομμάτη, καὶ Α. Πετιμεζᾶ, καὶ τοῦ ἀποβιώσαντος τμηματάρχου Ραζικότσικα καὶ ἄλλων ἐδηλώσαμεν γαίας, τὰς ὁποίας ὅμως δὲν ἐλάβομεν εἰς τὴν κατοχήν μας, διότι ἄλλοι ἄνευ δικαιώματος κατέλαβον αὐτὰς δυνάμει μεταγενεστέρων δηλώσεων. Ἐὰν λοιπὸν ἐκεῖνοι δὲν πληρώσωσι, θὰ γίνῃ ἡ ἐκποίησις τοῦ κτήματος καὶ θέλει κατακυρωθῆ τοῦτο εἰς ἄλλον καὶ ὁ μὲν ἀγοραστὴς θὰ λέγῃ ὅτι νομίμως ἐγένετο κύριος, ἡμεῖς δὲ ὅτι ὁ κάτοχος, ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ὁποίου ἐπωλήθη, οὐδὲν εἶχεν ἐπὶ τοῦ κτήματος δικαίωμα.

§73ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο εἶναι ἐλάττωμα τῆς καταστάσεως τῆς ἰδιοκτησίας.

§74ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατάστασις τῆς ἰδιοκτησίας οὖσα τοσοῦτον ἀόριστος καὶ συγκεχυμένη, ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν νὰ μὴ ψηφίσῃ σήμερον νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ γείνῃ μυριάκις χειροτέρα ἡ κατάστασις αὕτη. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι τὸ ἄρθρον 2ον, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον ἀθῶον ἐξέλαβεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς, ἀντίκειται, δύναμαι εἰπεῖν, καὶ ἀνατρέπει πάντα κανόνα καὶ δικονομικὸν καὶ οὐσιαστικὸν, ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ εἴπω, καὶ λογικόν. Εἶνε ἀδύνατον ἐκ τοῦ νόμου τούτου νὰ ἐπέλθῃ ἀληθὴς εἰς τὸ Δημόσιον ὠφέλειά τις, μόνον γενικὴ σύγχυσις τῶν δικαιωμάτων καὶ διατάραξις τῶν νομίμων σχέσεων θέλει ἐπέλθει. Εἶναι λοιπὸν ἀδύνατον νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τῆς Ἑλλάδος ἄρθρον τοιοῦτον. Ἀλλὰ καὶ οἱανδήποτε ἄλλην διάταξιν ἂν λάβητε ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐπίσης δύνασθε νὰ μεμφθῆτε αὐτῆς. Οὕτω φερ’ εἰπεῖν περὶ τοῦ ἄρθρου 3, ἐπειδὴ λέγει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, καὶ βλέπει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἀναγινώσκω ἐνίοτε τὰς αἰτιολογικὰς ἐκθέσεις, ἐπειδὴ λέγει, οἱ ἔγγειοι φόροι καὶ οἱ φόροι ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν ἐπιβάλλονται εἰς τὰ ἄτομα καὶ ὄχι εἰς τὰ κτήματα, τὸ δὲ κτῆμα μεταβαίνει ἀπὸ προσώπου εἰς πρόσωπον, εἶνε ἀνάγκη πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ φόρου, καθ’ ἣν περίπτωσιν ὁ πρώην ἰδιοκτήτης δὲν εἶνε εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ αὐτὸν, εἶνε, λέγει, ἀνάγκη νὰ ἐπιβάλωμεν αὐτὸν εἰς τὸν τελευταῖον.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ διεγράφη.

§76ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά· οὐχ ἧττον θὰ εἴπω τινὰ ἵνα παραστήσω ὁποῖον εἶνε τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπὶ τριάκοντα ἔτη νομοθετοῦντες ἐπετύχομεν, ἤγουν τὴν κατάργησιν τῶν ἀφανῶν ἐπὶ τῶν κτημάτων βαρῶν, τοῦτο ἐπαναφέρομεν διὰ τοῦ προκειμένου ἄρθρου. Ἀλλὰ μεταβαίνω εἰς ἕτερον. Τὸ Δημόσιον χαίρει κατὰ τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς ἀνέγνωσε, κατὰ τὰ ἄρθρα 940 ἐδ. 7 καὶ 991 Πολιτικῆς Δικονομίας, προνόμιον ἕνεκα καθυστερούντων ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων τῶν τελευταίων ἐτῶν. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἐνασκήσῃ τὰ προνόμια ταῦτα, διότι οἱ ὑπάλληλοί του δὲν φροντίζουσι νὰ μάθωσιν ἐὰν τὰ κτήματα τῶν ὀφειλετῶν του κατάσχωνται ἢ ἐκποιῶνται. Τί πρέπει λοιπὸν νὰ γείνῃ πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἅτινα οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι δὲν ἐπιμελοῦνται; Πρόκειται νὰ ὑποχρεώσωμεν πάντα πολίτην, προβαίνοντα εἰς κατάσχεσιν καὶ πλειστηριασμὸν κινητῶν ἢ ἀκινήτων κτημάτων, νὰ κοινοποιῇ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος εἰς τὸν Ταμίαν ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως τῆς κατασχέσεως, διὰ νὰ ἐξετάσῃ ὁ Ταμίας ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπαίτησίς τις τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῶν κτημάτων τούτων καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ, νὰ λάβῃ τὰ μέτρα του. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, εἶνε ὀρθὸν, εἶνε λογικὸν νὰ ἐπιβάλλωμεν εἰς τοὺς πολίτας αὐτὰς τὰς ὑποχρεώσεις καὶ αὐτὰς τὰς δαπάνας ἁπλῶς μόνον, διότι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου δὲν λαμβάνουσι τὴν πρόνοιαν νὰ ἐξασφαλίζωσι τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου; Μήπως κἄν γνωρίζωμεν ὅτι πρόκειται νὰ ἀσκηθῇ πράγματι ἓν τοιοῦτον δικαίωμα τοῦ Δημοσίου; Εἶνε ὀρθὸν νὰ ἐπιβάλλωμεν τοιαύτας ὑποχρεώσεις ἁπλῶς μόνον ἐπὶ προσδοκίᾳ; Ὁ Ταμίας δύναται νὰ στέλλῃ καθ’ ἑκάστην Κυριακὴν ὑπάλληλον ἢ εἰσπράκτορα ἵνα ἐξετάζῃ τίνα κτήματα πρόκειται νὰ πλειστηριασθῶσιν· δύνανται δὲ νὰ ὑποχρεωθῶσι καὶ οἱ συμβολαιογράφοι νὰ εἰδοποιῶσι τὸν Ταμίαν τίνος ὀφειλέτου κτήματα πρόκειται νὰ πλειστηριασθῶσιν. Ἀλλὰ νὰ ἐπιβάλλεται ὑποχρέωσις εἰς πάντα ἐπισπεύδοντα, καὶ μάλιστα ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος τοῦ πλειστηριασμοῦ, δὲν εἶνε οὔτε ὀρθὸν, οὔτε δίκαιον. Χθὲς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ὅ,τι γίνεται ἐπὶ ὑποθηκῶν, δύναται νὰ γείνῃ καὶ ἐπὶ προνομίων. Αἱ ὑποθῆκαι εἶνε ἐγγεγραμμέναι εἰς τὰ δημόσια βιβλία καὶ ὑπάρχουσιν ἐπὶ ἀκινήτων μόνον, ἀλλ’ ἡ ὕπαρξις τῶν προνομιούχων ἀπαιτήσεων τοῦ Δημοσίου εἶνε ἄγνωστοι, καὶ ὅταν δὲ ὑπάρχωσι τοιαῦται, ἄγνωστον εἶνε εἰς τίνα Ταμεῖα ὀφείλονται, ὥστε καὶ τότε ἡ εἰδοποίησις θ’ ἀποβῇ ματαία, ἀγνοοῦντος τοῦ ταμίου Λ, ἐὰν ἕτερος ταμίας ἔχῃ ἀξίωσίν τινα ἐπὶ τοῦ κτήματος ἢ κατὰ τοῦ ὀφειλέτου. Ὁ νόμος δίδει δικαίωμα εἰς τὸ Δημόσιον νὰ ἐγγράψῃ νομίμους ὑποθήκας ἕνεκα τῶν ἐκ φόρων ἀπαιτήσεών του, καὶ διὰ τοῦ μέσου τούτου οὐδὲν συμφέρον τοῦ Δημοσίου κινδυνεύει πλέον· ἀλλ’ ἡμεῖς διὰ τὴν ἀμέλειαν τῶν ὑπαλλήλων νὰ λάβωσι τὰ νόμιμα τῆς ἐξασφαλίσεως μέσα, ἐρχόμεθα σήμερον καὶ ζητοῦμεν νὰ ἐπιῤῥίψωμεν εἰς βάρος τῶν ἰδιωτῶν τὴν φροντίδα τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Δύω λέξεις ἀκόμη ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 7. Καὶ οἱ ὑπάρχοντες νόμοι ὁρίζουσιν, ὅτι δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐξάσκησις τοῦ ἐπιτηδεύματος εἰς τὸν μὴ πληρώσαντα φόρον ἐπιτηδεύματος. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ μόνον περὶ τῶν μὴ πληρωσάντων, ἀλλὰ καὶ περὶ ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἐδήλωσαν, ὅτι εἶναι ἐπιτηδευματίαι καὶ οὐδόλως ἐνεγράφησαν ὡς τοιοῦτοι· ἐὰν δὲ ἀναγνώσητε τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, θὰ ἴδητε ὅτι ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ διάταξις αὕτη, διότι πολλοὶ παραλείπουσι νὰ δηλώσωσιν ὅτι εἶναι ἐπιτηδευματίαι. Ἀλλὰ τίς εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἐκτιμήσῃ, ἐὰν πράγματί τις εἶνε ἐπιτηδευματίας ἢ ὄχι; Ἐνδέχεται νὰ νομίζω ἐγὼ ἐν καλῇ πίστει, ὅτι δὲν εἶμαι ἔμπορος, ὡς μὴ ἐξασκῶν κατ’ ἐπάγγελμα τὴν ἐμπορίαν, καὶ ἄλλος τις νὰ νομίζῃ, ὅτι εἶμαι τοιοῦτος καὶ ὑπάγομαι εἰς τὸ προκείμενον ἄρθρον 7. Περὶ τούτου ὤφειλον οἱ ὑπάλληλοί σας νὰ ἐξετάσωσιν ἐν καιρῷ ἂν εἶμαι ἐπιτηδευματίας καὶ νὰ φροντίσωσι νὰ μὲ περιλάβωσιν εἰς τὸν κατάλογον. Ἂν δὲν ἔπραξαν τοῦτο, τίς θὰ ἀποφασίσῃ βραδύτερον περὶ τῆς ἰδιότητός μου; Δύναται δὲ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 νὰ ἔχῃ καὶ φοβερὰς συνεπείας, διότι, ἂν πρόκηται νὰ κοινοποιήσῃ τις ἀγωγὴν ἢ ἕτερόν τι ἔγγραφον ἐνώπιον οἱασδήποτε Ἀρχῆς, κινδυνεύει νὰ μὴ εὕρῃ τὸν πρὸς τοῦτο κλητῆρα, διότι οὗτος εἰς βαρεῖαν ὑποβαλλόμενος ποινήν, ἂν ὁ κοινοποιῶν ἀπέκρυψε νὰ δηλώσῃ, ὅτι εἶναι ἐπιτηδευματίας, θὰ διατάξῃ νὰ ἀναλάβῃ τὴν κοινοποίησιν, ὁσάκις δύναται νὰ ὑπάρξῃ καὶ ὑπόνοια ἁπλῆ, ὅτι ὁ κοινοποιῶν ἐνδέχεται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἐπιτηδευματίας. Πῶς δὲ οὗτος θέλει δυνηθῆ ἐν κατεπειγούσῃ περιπτώσει νὰ προμηθευθῇ τὴν ἄδειαν καὶ νὰ ἀποφύγῃ περιγραφὴν κτλ.; Τί εἶναι αὐτὰ, κύριοι; Δικαίως τὸ νομοσχέδιον ἐχαρακτηρίσθη ὡς δρακόντειον καὶ δὲν εἶνε μόνον τοιοῦτον, διότι δὲν παραβιάζει μόνον τοὺς κανόνας τῆς ἐπιεικείας, ἀλλὰ καὶ τοὺς κανόνας τῆς δικαιοσύνης, καὶ δύναμαι εἰπεῖν, καὶ τοὺς κανόνας τῆς φρονήσεως. Καὶ διὰ τοῦτο, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ πρὶν τελειώσω, ν’ ἀποταθῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἡμῶν Πρόεδρον. Ἡ θέσις αὐτοῦ εἶναι περιφανὴς ἐν τῇ ἐπιστήμῃ, ἔχει δὲ τὴν τιμὴν νὰ εἶνε ὁ ἐκλεκτὸς τῆς πλειοψηφίας, ἑπομένως ἡ γνώμη του ἔχει μέγιστον κῦρος. Τὸν παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταλίπῃ τὴν ἕδραν του, νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ νὰ δηλώσῃ, ἐὰν φρονῇ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δύναται νὰ ψηφισθῇ ὡς νόμος τοῦ Κράτους.

§77ΧΟΪΔΑΣ. Προηγεῖται ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς, κύριε Πρόεδρε, ἣν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Μεσσηνέζης, ὁ κ. Κωνσταντόπουλος καὶ ἄλλοι. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητοῦν 15 τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν; (Θόρυβος). (Ἐγείρονται ὀλίγοι βουλευταί).

§79ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγὼ τότε προτείνω ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας.

§80ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (Ἐγείρονται πολλοὶ, ὑπὲρ τοὺς 15).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ κ. Ρ. Χοϊδᾶ).

Ἐψηφοφόρησαν 138, εἶπον ναὶ 125, ὄχι 12 καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ὥστε ἡ ἀρχὴ ἐγένετο δεκτή.

§82ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκει).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παλαμήδης ἔχει τροπολογίαν. — Ἐν τέλει νὰ τεθῇ μετὰ τὰς λέξεις «ἐνυποθήκων δανειστῶν» «καὶ τοῦ ὀφειλέτου».

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ εἶπον, ὅτι θὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «ἢ ἐφ’ ὧν ἐπεβλήθησαν φόροι». Προσέτι νὰ τεθῇ μετὰ τὰς λέξεις «τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» αἱ λέξεις «τοιχοκολλουμένης ἐν τῷ οἰκείῳ Δημαρχείῳ καὶ Εἰρηνοδικείῳ».

§85ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρέπει ν’ ἀποδεχθῆτε «καὶ τοῦ ὀφειλέτου».

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τότε ἐρχόμεθα εἰς τὴν εἰδικὴν πρόσκλησιν, ἐνῷ ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ εἴπομεν διὰ γενικῶν προσκλήσεων.

§87ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ τοιχοκόλλησις τῆς ἐφημερίδος ὑπὸ τίνος θὰ γίνεται; ὑπὸ τοῦ κλητῆρος ἢ ὑπὸ τοῦ Δημάρχου;

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τῇ ἐπιμελείᾳ τοῦ ἐπισπεύδοντος ταμίου δὲν χρειάζεται νὰ τὸ εἴπωμεν.

§89ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, χαίρω πολύ, διότι παρατηρῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶνε διατεθειμένος νὰ ἐπενέγκῃ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου βελτιώσεις δυναμένας νὰ προλάβωσι πολλὰ κακά. Ἤκουσα ὅτι ὡς τοιαύτην βελτίωσιν προτείνει τὴν τοιχοκόλλησιν τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.» Ἡ ἐφημερὶς ἀποστέλλεται καὶ εἰς τοὺς Δημάρχους καὶ εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην καὶ εἰς τὰς ἄλλας Ἀρχάς. Εἰς τὴν τοιχοκόλλησιν τοῦ φύλλου τοῦ περιέχοντος κατασχέσεις ἐν τῷ Δημαρχείῳ, ἐγὼ οὐδεμίαν βλέπω ὠφέλειαν, διότι εἶναι ἀδύνατον ὁ ἀμαθὴς χωρικὸς νὰ ἐξετάσῃ πότε γίνεται τοιχοκόλλησις καὶ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» ἵνα μάθῃ ἐξ αὐτῆς ἂν πρόκηται νὰ γείνῃ ἐκποίησις τοῦ κτήματός του. Διὰ τοῦτο θεωρῶ ἀναγκαῖον μετὰ τὴν ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», δημοσίευσιν νὰ γίνεται εἰδοποίησις ἐκ μέρους τοῦ Ταμίου πρὸς τὸν ὀφειλέτην καὶ δεύτερον νὰ γίνεται καὶ ἐγγραφὴ εἰς τὸ βιβλίον τῶν κατασχέσεων τῶν ὑποθηκῶν, ὥστε οὐ μόνον θὰ εἰδοποιεῖται οὕτως ὁ ὀφειλέτης, ἀλλὰ καὶ οἱ τρίτοι ἵνα μὴ ἀποκτῶσι δικαιώματα ἐπὶ τῶν ἐκπλειστηριαζομένων. Μόνον οὕτω, νομίζω, δύνανται νὰ μετριασθῶσιν ὁπωσοῦν τὰ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἄτοπα. Παρατηρῶ δὲ ὅτι δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ γενικῶν εἰδοποιήσεων πρὸς ἅπαντας τοὺς ὀφειλέτας πρὸς τὸ Δημόσιον, ὧν ὁ ἀριθμὸς δυνατὸν νὰ ἦνε μέγας, ἀλλὰ μόνον πρὸς ἐκείνους τῶν ὁποίων τὰ κτήματα θὰ πλειστηριασθῶσι, καὶ ὧν ὁ ἀριθμὸς θὰ ἦνε λίαν περιωρισμένος.

§90ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ συμβιβασθῶσιν αἱ προτάσεις πᾶσαι, ἂν ἐγίνετο δεκτὸν νὰ γίνεται κοινοποίησις τοῦ φύλλου Ἐφημ. τῆς Κυβερνήσεως τοῦ περιέχοντος τὰς προκηρύξεις τῶν πλειστηριασμῶν εἰς ἕκαστον ὀφειλέτην, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο εὔκολον, διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος κατὰ τὰς διατάξεις οὐχὶ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ἀλλὰ τῆς Ποινικῆς, δηλαδὴ μὴ ἀπαιτουμένης τῆς ὑπογραφῆς του, πρὸς ὃν ἐπιδίδεται τὸ ἔγγραφον. Ἀφοῦ τοιαύτη ἐπίδοσις ἐπιτρέπεται εἰς τὰς ποινικὰς ὑποθέσεις πολλῷ σπουδαιοτέρας, διατί νὰ μὴ ἀναγραφῇ καὶ ἐνταῦθα; παρέχεται οὕτω ἱκανὴ ἀσφάλεια εἰς τὸν ὀφειλέτην ἄνευ δυσχερειῶν περὶ τὴν ἐπίδοσιν.

§91ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δύνασθε νὰ ὑποστηρίζετε ἔχοντες τὴν Ἐξουσίαν καὶ νὰ πράττητε ὅ,τι θέλετε, ἀλλ’ ἂν ἐπιμείνετε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοιαύτης διατάξεως, θὰ ἐπιψηφίσετέ τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι λογικὸν καὶ σύμφωνον μὲ τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἔχει πᾶσα Νομοθετικὴ Ἐξουσία πρὸς ἐκείνους δι’ οὓς νομοθετεῖ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν παρεδέχετο τὴν κοινοποίησιν τῆς Ἐφημερίδος εἰς τὸν ὀφειλέτην, ἀλλὰ μόνον εἰς τὸν Δήμαρχον· ἀλλὰ διὰ τοιούτου τύπου θὰ ἐξεποιεῖτο ἡ περιουσία τοῦ πολίτου λάθρα καὶ ἐν ἀγνοίᾳ αὐτοῦ. Παρεδέχθη ἐπὶ τέλους νὰ τοιχοκολλᾶται τὸ φύλλον, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ μέσου τούτου εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν τῆς κατασχέσεως οἱ πολῖται μιᾶς ὁλοκλήρου ἐπαρχίας; Εἶναι λογικὸν τὸ τοιοῦτον; Εἰμπορεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ὁμιλῇ μετὰ στόμφου θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα, ἀλλ’ ἂν θέλετε νὰ πράξητέ τι λογικὸν καὶ σύμφωνον μὲ τὸ δίκαιον ὀφείλετε νὰ ὑποβάλλετε τὴν κοινοποίησιν εἰς ἕκαστον ὀφειλέτην διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος; πρέπει νὰ ὑπάρχῃ βεβαιωμένον κατὰ τοὺς τύπους τῆς Νομοθεσίας μας ὅτι εἰδοποιήθη ὁ ὀφειλέτης προσηκόντως, ὅταν πρόκηται νὰ ἐκποιηθῇ ἡ περιουσία του, ἵνα φροντίσῃ νὰ πληρώσῃ τὸ χρέος του, καὶ μὴ ἐκποιηθῇ ἡ περιουσία του. Ὁ συμβιβασμὸς, ὅν προτείνει ὁ ἐκ Μεγάρων κ. βουλευτὴς, δὲν εἶναι συμβιβασμὸς, διότι ἡ κοινοποίησις κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας δὲν ἐξασφαλίζει τὸν ὀφειλέτην· διότι τὸ δικαστήριον θὰ ἐξετάσῃ πρότερον ἐπὶ τῶν ποινικῶν δικῶν ἂν ἡ κατηγορία εἶναι βάσιμος ἢ ὄχι, καὶ ἵνα κρίνῃ, θὰ ἐξετάσῃ μάρτυρας, δὲν θὰ προβῇ ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν εἰς τὴν καταδίκην. Τί σύγκρισις λοιπὸν μεταξὺ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης περιπτώσεως; Ποῖος θὰ κρίνῃ ἂν ὁ κλητὴρ πράγματι ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του ἢ ἐπέταξεν εἰς ἓν μέρος ἓν φύλλος τῆς ἐφημερίδος καὶ ἴσως διὰ τρόπου ἵνα μὴ λάβῃ γνῶσιν ὁ ὀφειλέτης; Πρέπει λοιπὸν νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ κοινοποίησις θὰ γίνεται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐξεύρω διατί ἔχει τόσον ἰδιάζουσαν ὑπόληψιν εἰς τὴν ἐφημερίδα του. Νομίζει, ὅτι εἶναι εὐκολώτερον νὰ γίνηται ἡ δημοσίευσις ὅλων τῶν κατὰ τὸ Κράτος κατασχέσεων τοῦ Δημοσίου διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» ἢ ἐπιτρεπομένου εἰς τοὺς ταμίας νὰ δημοσιεύωσι τὰς κατασχέσεις διὰ τῶν ἐπιτοπίων φύλλων καὶ νὰ κοινοποιῶσιν αὐτὰς διὰ κλητῆρος δικαστικοῦ εἰς τοὺς ὀφειλέτας; Πλανᾶται, κατὰ τὰς δικαστικὰς διατυπώσεις. Ἂν θέλετε δύνασθε νὰ ἐπιψηφίσητε τὸ Νομοσχέδιον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν λέγεται ἐκπλήρωσις νομοθετικοῦ καθήκοντος.

§92ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ προαγορεύσαντος, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ προαγορεύσας τὸν αὐτὸν προτίθενται σκοπὸν, τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ Δημοσίου. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ὀφειλέτου, καὶ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις σήμερον ἔχει ὅλην τὴν δύναμιν ἀπαιτοῦμεν μεγαλειτέραν εὐεργεσίαν νὰ παράσχῃ εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἐν γένει εἰς τὸν ὀφειλέτην. Πρέπει λοιπὸν εἰς τὸν ὀφειλέτην νὰ κοινοποιῆται ἡ εἰδοποίησις. Ἔπειτα αὐτὴ ἡ διάταξις ἀπὸ κανένα Νόμον δὲν ἔλειψε. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει ὅπως κοινοποιεῖται καὶ εἰς τὸν ὀφειλέτην τὸ φύλλον τὸ περιέχον τὴν ἐκποίησιν τῆς περιουσίας του.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν ἀντὶ τῆς τοιχοκολλήσεως, τὴν κοινοποίησιν εἰς τὸν ὀφειλέτην. Μετὰ τὰς λέξεις «διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» νὰ τεθῇ «κοινοποιουμένης εἰς τὸν ὀφειλέτην καὶ εἰδοποιουμένων τῶν ἐνυποθήκων δανειστῶν κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας».

§94ΚΕΦΑΛΟΣ. Εἴκοσιν ἡμέρας πρὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. βουλευτὴς, διότι 40 ἡμέρας πρότερον δημοσιεύεται διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», ἀλλὰ δέον νὰ ὁρισθῇ καὶ πόσας ἡμέρας πρότερον πρέπει νὰ κοινοποιηθῇ. Λοιπὸν πρέπει νὰ τροπολογηθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς: «Διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιδιδομένης εἰς τὸν ὀφειλέτην καὶ εἰς τοὺς ἐνυποθήκους δανειστὰς 20 ἡμέρας πρὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας».

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐκ τοῦ ἄρθρου 2 προτείνεται νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «οἱ ἐφ’ ὧν ἐπεβλήθησαν φόροι» εἰς τὸ τέλος δὲ νὰ τεθῶσιν «εἰς δὲ τὸν ὀφειλέτην ἐπιδίδεται κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἡ «Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως» εἴκοσι τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ». (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη). Ἄρθρον 3.

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρον. (Διαγράφεται).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4, ἤδη γενόμενον 3.

§99ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐδῶ δύναται νὰ γίνῃ μικρά τις βελτίωσις· πρῶτον μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ «ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος» εἶναι βαρύ, διότι ὁ ἀγοραστὴς ἀγοράζει ἐν ἀγνοίᾳ ὅλων αὐτῶν τῶν ἐλλείψεων τῶν διατυπώσεων καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπαυξάνωμεν τὰς ἀκυρότητας καὶ νὰ καταστρέφωμεν οὕτω δικαιώματα. Δεύτερον δὲ καλλίτερον εἶναι, ἂν ἡ ὑποχρέωσις τῆς εἰδοποιήσεως τῶν ταμιῶν ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἐπὶ τοῦ πλειστηριασμοῦ ἐπὶ ποινῇ προστίμου.

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ ὁ ἐπισπεύδων δανειστὴς ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ποιῆται τὴν κοινοποίησιν ἐπὶ ὑποθήκης, εἰς τὸν αὐτὸν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ὑποχρέωσις καὶ ἤδη εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Δὲν δυνάμεθα εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν νὰ ἔχωμεν ὑπόχρεων τὸν ἐπισπεύδοντα δανειστὴν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν τὸν ὑπάλληλον τοῦ πλειστηριασμοῦ· πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν ἓν σύστημα.

§101ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἄπειρος ἀπόστασις μεταξὺ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς εἰδοποιήσεως τῶν ἐνυποθήκων, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβιβασθῇ τὸ κτῆμα ἐλεύθερον εἰς ἄλλον, καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας οὐδεὶς δύναται νὰ δανείσῃ ἐπὶ ὑποθήκῃ τοῦ κτήματος, καὶ τῆς εἰδοποιήσεως τῶν ἐχόντων ἕτερα οὐχὶ πραγματικὰ δικαιώματα, μὴ ἐγγεγραμμένα εἰς τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος ἵνα εἰδοποιῶμεν τοὺς τοιούτους· αὐτοὶ ὀφείλουν νὰ μεριμνήσωσι. Δὲν εἶναι δὲ καὶ ἐκ τῶν προτέρων γνωστὸν ἂν ἔχῃ πράγματι τοιαῦτα δικαιώματα ὁ ταμίας νὰ ἐξασκήσῃ.

§102ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ ἐπὶ τοῦ πλειστηριασμοῦ εἶναι πάντοτε ὑπεύθυνος, ἀλλὰ τώρα πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ὁ ἐπισπεύδων».

§103ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπολεσθῇ τὸ ἐπιδοτήριον, καὶ νὰ ἀκυρωθῇ ἡ δημοπρασία ἐπὶ βλάβῃ τοῦ ἀγοραστοῦ.

§104ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως μὴ ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἀναγγέλωσι τὸ Δημόσιον, ὅταν πρόκηται νὰ ἐκποιηθῇ περιουσία, ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναται τὸ Δημόσιον νὰ ἐξασκήσῃ δικαιώματα· ὅταν ὁ ἰδιώτης ἐνεργῇ τὸν πλειστηριασμόν, τηροῦνται ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ τύποι, οἵτινες καθιστῶσι γνωστὸν ὅτι τελεῖται τοιαύτη πρᾶξις. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατί νὰ μὴ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν ὑπάλληλον τὴν ὑποχρέωσιν, εἰς τὸν ὑπάλληλον ὅστις ζῇ ἐντὸς τῆς κοινωνίας καὶ ἀναγινώσκει τὸ πρόγραμμα τοῦ πλειστηριασμοῦ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅστις ἐπισκέπτεται τὰ Εἰρηνοδικεῖα ὅπου γίνονται τοιχοκολλήσεις τῶν προγραμμάτων, διατί νὰ μὴ τὸν ὑποχρεώσωμεν ἐπὶ ποινῇ προστίμου νὰ ἦναι ἄγρυπνος, ἀφοῦ πληρώνεται ἀπὸ τὸ Δημόσιον, ὅταν μανθάνῃ ὅτι πρόκειται νὰ ἐκποιηθῇ περιουσία ἑνὸς πολίτου, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχει δικαιώματα τὸ Δημόσιον, νὰ κάμῃ ἀναγγελίαν τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ νὰ κηρύττωμεν ἄκυρον τὸν πλειστηριασμὸν, διότι δὲν ἔγινε κοινοποίησις, ἐνῷ δὲν ἦτο γνωστὸν ὅτι ὤφειλεν εἰς τὸ Δημόσιον ὁ ὀφειλέτης, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ καθιστῶμεν ἄκυρον καὶ ἀμφίβολον τὸν πλειστηριασμόν, καὶ νὰ προσβάλωμεν τὰ δικαιώματα τρίτου; δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι λογικὸν καὶ δίκαιον. Ἠμπορεῖ δὲ ὁ ὀφειλέτης νὰ ἔχῃ εἰς διάφορα ταμεῖα ὑποχρεώσεις, λοιπὸν νὰ παρουσιάζηται τὸ Δημόσιον καὶ νὰ λέγῃ ὅτι δὲν μοῦ ἐκοινοποίησες, διὰ τοῦτο εἶναι ἄκυρος ὁ πλειστηριασμός· εἰς ποῖον Ταμεῖον θὰ κοινοποιήσῃ ὁ δανειστὴς τὴν κατάσχεσίν του;

§105ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἁρμόδιος εἶναι ἐκεῖνος ὁ Ταμίας, εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ γίνῃ ὁ πλειστηριασμός.

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, ὅπου θὰ γίνῃ ὁ πλειστηριασμός. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3). Ἄρθρον 4 (Ἀναγινώσκεται).

§107ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δικαία, κύριοι, καὶ εὐμενὴς ἐκ μέρους ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐκτίμησις καὶ ἀποδοχὴ τῶν πλείστων ἐπὶ τοῦ συζητουμένου Νομοσχεδίου τροπολογιῶν μου κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, μ’ ἐνθαῤῥύνει, ὅπως οὐχὶ ἄνευ ἐλπίδος τινὸς ὑποστηρίξω καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου, εἰς ὃ ἔφθασεν ἡ συζήτησις ἤδη. Τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς διεσκευάσθη, κύριοι Βουλευταί, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἄγει ἡμᾶς εἰς προφανῆ ἀναχρονισμὸν, καθόσον ἐπαναφέρει τὴν ἰσχὺν τοῦ ἄρθρου 32 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ὅπερ πρὸ πεντηκονταετίας, ἤτοι ἐπὶ Μοναρχίας, ἐτροποποίησε τὸ Διάταγμα τῆς 7 Φεβρουαρίου 1835, δὲν δικαιολογεῖται καί, κατ’ ἐμὲ, πὸ λόγου τινὸς νεωτέρου. Δὲν δύναμαι, σᾶς βεβαιῶ, νὰ ἐννοήσω ποσῶς, διατί, ἀφοῦ τὰ τῆς ἀκτημοσύνης πιστοποιητικὰ, τὰ ὁποῖα συνεπλήρωσε τὸ 44 ἄρθρον τοῦ ΥΛΣΤʹ Νόμου τοῦ 1871, οὐ μόνον διατηροῦσιν, ἀλλὰ καὶ ἐπιτείνουσι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου 5ου τὴν ἰσχὺν αὐτῶν ὡς πρὸς τοὺς ἐξ ἀμέσων ἢ ἐμμέσων φόρων ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου— ἐὰν ἦνε δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσι τοιοῦτοι ὀφειλέται ἀκτήμονες—δὲν ἐννοῶ, λέγω, κύριοι, διατί τ’ αὐτὰ πιστοποιητικὰ δὲν πρέπει νὰ ἰσχύωσι πλέον ἐφεξῆς διὰ τοὺς ἐκ δικαστικῶν ἐξόδων καὶ προστίμων ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου πρὶν ἢ παρέλθῃ ἑξάμηνον, ἢ καὶ ὁλόκληρον ἔτος, διότι—δὲν πρέπει νὰ λησμονήσητε—τὸ ἄρθρον 32 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, εἰς ὃ ἐπανερχόμεθα, δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐκ τῶν φυλακῶν ἀπόλυσιν τῶν ἐκ δικαστικῶν ἐξόδων ἀκτημόνων ὀφειλετῶν, ἢ μετὰ ἓν ἔτος, ἐὰν ὑπέστησαν οὗτοι ποινὴν ἐγκληματικὴν καὶ μετὰ ἑξάμηνον, ἐὰν κατεδικάσθησαν εἰς βαθμὸν πλημμελήματος. Ἀλλ’ ἐὰν εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἀκτημόνων ἐν γένει ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου ἠναγκάσθη ν’ ἀποστέρξῃ πρὸ 50ετίας ὁ Νομοθέτης, οὐχὶ ἴσως ἐκ φιλανθρωπίας, βεβαίως ὅμως ἐκ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι οὐδ’ αὐτὸ τὸ Δημόσιον «δύναται λαμβάνειν τι παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος», ἐκ τῆς αὐτῆς δὲ πεποιθήσεως δικαιολογεῖται καὶ νῦν ἡ κατὰ τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου ἀπόλυσις τῶν ἐξ ἐμμέσων, ἢ ἀμέσων φόρων ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, ποῖος ἄρα ἰσχυρὸς λόγος δύναται νὰ προταχθῇ κατὰ τῆς πεποιθήσεως ταύτης, ὅπως ἡμεῖς ἐπιδείξωμεν τοσαύτην ἀδιαφορίαν πρὸς τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκ δικαστικῶν ἐξόδων ἀκτημόνων ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου; Κατέστησαν ἆρα ἀνάξιοι τῆς προνοίας ἡμῶν, ἢ μᾶλλον ἄξιοι τῆς ἀνεπιεικείας μας οἱ καταδικασθέντες καὶ εἰς αὐτὴν ἔτι τὴν ποινὴν τῆς τριημέρου φυλακίσεως καὶ πρέπει οὗτοι, ἐὰν ὦσιν ἀκτήμονες, νὰ μένωσιν, ὡς ἐν ἐφεδρείᾳ ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐπὶ ὅλον ἑξάμηνον; Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συντάξωμεν νέον κώδικα ποινικὸν ἀλλὰ καὶ πρὸς τοῦτο ἂν ἐκαλούμεθα, οὐδέποτε ἠθέλομεν ἐπινοήσει δύω μέτρα ποινῶν καὶ τούτων, τὰς μὲν ἐλαφροτέρας διὰ τοὺς πλουσίους, τὰς δὲ βαρυτάτας διὰ τοὺς ἐνδεεστέρους τῶν πολιτῶν. Ἐὰν δ’ ἐννοῆτε, κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου θὰ δυνηθῶμεν νὰ περιστείλωμεν τὰς πρὸς τὸ ἐγκληματεῖν τάσεις τῶν πολιτῶν, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐδὲν ἄλλο θὰ κατορθώσωμεν, ἢ ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι, παρὰ τὴν ὁμόφωνον γνώμην τῶν ποινικολόγων ἐν γένει, ἡμεῖς θεωροῦμεν λίαν ἀνεπαρκεῖς τὰς ἐν τῷ ἡμετέρῳ Ποινικῷ Νόμῳ ἀναγεγραμμένας ποινὰς καὶ σπεύδομεν νὰ τὰς ἐπιτείνωμεν. Καὶ ἐπιτείνομεν ὄντως αὐτάς, ἀλλὰ τὰς ἐπιτείνομεν κατὰ τρόπον προδήλως ἀπάδοντα πρὸς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ Δικαίου, τὰς ἐπιτείνομεν οὐχὶ δι’ ἅπαντας τοὺς πολίτας ἐξίσου, ἀλλὰ μόνον διὰ τοὺς ἐντελῶς ἀκτήμονας καὶ ἐνδεεστάτους τῶν πολιτῶν, τοῦθ’ ὅπερ οὐ μόνον ἄδικον καὶ σκληρόν, ἀλλὰ καὶ ἀσύμφορον εἶναι, καθόσον καὶ οἱ ἐκ δικαστικῶν ἐξόδων ὀφειλέται δύνανται, ἐλεύθεροι ὄντες, νὰ καταστῶσι διὰ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας των χρήσιμοι καὶ εἰς τὰς ἑαυτῶν οἰκογενείας καὶ πρὸς τὴν Πολιτείαν καὶ οὔτε τὸ Δημόσιον θὰ ὑφίσταται τὴν πρόσθετον τῆς διατροφῆς των δαπάνην. Δὲν ἐθεώρησα, κύριοι, οὔτε ἠδυνάμην νὰ θεωρήσω ἀξίους εὐεργετικῆς τινος προνοίας καὶ ἐκείνους ἐπίσης ἐκ τῶν τοῦ Δημοσίου ὀφειλετῶν, ὅσοι ἐκ δόλου μετεβίβασαν τὴν περιουσίαν των, ὅπως παραστῶσι καὶ αὐτοὶ ὡς ἀκτήμονες· διὰ τοῦτο δὲ ἡ τροπολογία μου δὲν φθάνει μέχρις αὐτῶν, καταρτισθεῖσα οὕτως (ἀναγινώσκει τὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5ου τροπολογίαν του). Παρακαλῶ δὲ καὶ Ὑμᾶς καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἀποκρούσητε καὶ τὴν τοιαύτην τροπολογίαν μου, βέβαιοι, ὅτι καὶ δι’ αὐτῆς μεταβάλλομεν μὲν οὐσιωδῶς τὸν γενικὸν ἐκεῖνον τοῦ νομοσχεδίου χαρακτῆρα, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἔγκριτοι συνάδελφοι ἀντέστησαν προχθὲς καὶ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν παραδοχὴν αὐτοῦ, δὲν καθιστῶμεν δ’ αὐτὸ τὸ παράπαν ἀπρόσφορον, ἢ ἀνίκανον εἰς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ, εἰς ὃν προωρίσθη.

§108Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐννοεῖτε, κ. Ρουσσόπουλε, διὰ τοὺς μεταβιβάζοντας τὴν περιουσίαν των ὀφειλέτας;

§109ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ, ὅτι οἱ ἐκ δόλου μεταβιβάζοντες εἰς ἄλλους τὴν περιουσίαν των, ὅπως παραστῶσιν ὡς ἀκτήμονες, δὲν εἶνε ἄξιοι προστασίας τινὸς, ἀλλ’ ὅτι δι’ αὐτοὺς δικαίως πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1020 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας.

§110ΠΟΛΛΟΙ. Βεβαίως οὗτοι εἰσὶν ἀνάξιοι πάσης ἐπιεικείας.

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ πιστοποιητικὰ ἀκτημοσύνης ἀπεδείχθη, ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι εἰκονικά· οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν ἔπρεπε ταῦτα νὰ ἐπάγωνται τὰς ἐν ἄρθρῳ 44 τοῦ νόμου τοῦ 1871 ἀναγεγραμμένας συνεπείας, προκειμένου περὶ ὀφειλετῶν οὐχὶ ἐκ φορολογίας, διότι προκειμένου περὶ πιστοποιητικῶν ἀκτημοσύνης ὀφειλετῶν ἐκ φορολογίας δὲν ἐπιτρέπεται κράτησις τῶν προσαγόντων αὐτά· προκειμένου περὶ ὀφειλετῶν ἐκ φορολογίας, κατὰ τὸν κείμενον νόμον, ἂν ὑποβάλωσι πιστοποιητικὰ ἀκτημοσύνης, ἀπολύονται τῆς προσωπικῆς κρατήσεως μετὰ κράτησιν πέντε ἡμερῶν, τὸ δὲ ἄρθρον τὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀπαλλάττει αὐτοὺς τῆς προσωπικῆς κρατήσεως εὐθύς· ὥστε κατὰ τοῦτο τροποποιεῖται ἡ ὑπάρχουσα νομοθεσία ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον, καταργουμένης ὡς πρὸς τοὺς ἐκ φορολογίας ὀφειλέτας τῆς ἐπὶ πέντε ἡμέρας κρατήσεως· ἀλλὰ προκειμένου περὶ ὀφειλετῶν ἐκ δικαστικῶν ἐξόδων ἢ ἐκ προστίμων καὶ χρηματικῶν ποινῶν ἢ ἐξ ἐνοικιάσεων ἢ ἐξ ἄλλης αἰτίας πλὴν τῆς φορολογίας, ἐθεωρήθη, ὅτι τὰ πιστοποιητικὰ πενίας δὲν παρέχουσιν ἀποχρῶσαν ἐγγύησιν, ἵνα ἐπάγωνται τὰς ἐν ἄρθρῳ 44 τοῦ κειμένου νόμου συνεπείας. Τοιαύτη εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ποινικοῦ νόμου ἐν ἄρθρῳ 32. Τὸ ἄρθρον ὅμως ἐκεῖνο ἐτροποποιήθη κατὰ τὸ 1835, ἐπιτραπέντος διὰ Διατάγματος εἰς τὸν προϊστάμενον τοῦ εἰσπράκτορος, ὅπως, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ὑποβληθῇ πιστοποιητικὸν ἀκτημοσύνης, ἀπαλλάττῃ τὸν ὀφειλέτην ἀπὸ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Ὁ νόμος τοῦ 1871 ἐτροποποίησε τὸ Διάταγμα τοῦ 1835 κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ κατὰ τὸ Διάταγμα τοῦ 1835 παρεχομένη ἄδεια εἰς τὸν προϊστάμενον τοῦ εἰσπράκτορος, ὅπως ἀπαλλάττῃ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως τὸν ἐκ τοιούτων λόγων ὀφείλοντα μεταβάλλεται εἰς ὑποχρέωσιν, ἀντικαθισταμένης ὅμως τῆς ἀπαλλαγῆς διὰ πενταημέρου κρατήσεως. Ἑπομένως κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1871 ἡ προσαγωγὴ πιστοποιητικοῦ ἀκτημοσύνης εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα ὅπως διαμένῃ ὑπὸ προσωπικὴν κράτησιν ἐπὶ 5 μόνον ἡμέρας ὁ ἐκ δικαστικῶν ἐξόδων ἢ ἐκ προστίμων καὶ χρηματικῶν ποινῶν ἢ ἐξ ἐνοικιάσεως καὶ ἄλλων τοιούτων λόγων ὀφειλέτης. Ἡ κατάχρησις ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε κατὰ κανόνα πιστοποιητικὰ ἀκτημοσύνης παρουσιάζοντο, καὶ οὐδέποτε σχεδὸν ἐγίνετο εἴσπραξις ὀφειλῆς ἐκ λόγων τοιούτων προερχομένης. Ἀφοῦ σχεδὸν πάντοτε οἱ ὀφείλοντες ἐπιτυγχάνουσι νὰ λαμβάνωσι παρὰ τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς καὶ τοῦ ἐφημερίου τὸ πιστοποιητικόν, ἐθεωρήθη ὅτι τὰ πιστοποιητικὰ ἀκτημοσύνης δὲν ἦσαν ἐπαρκὴς λόγος ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως μετὰ παρέλευσιν πέντε ἡμερῶν, ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῶν ἐκ δικαστικῶν ἐξόδων προστίμων καὶ χρηματικῶν ποινῶν ὀφειλετῶν τὸ νομοσχέδιον δίδει ἰσχὺν εἰς τὴν τέως ἀργοῦσαν ὡς πρὸς αὐτοὺς διάταξιν τοῦ ἄρθρου 32 τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἐπὶ δὲ τῶν ἐξ ἐνοικιάσεως ὀφειλετῶν ἀπαλλάττει αὐτοὺς τῆς κρατήσεως μετὰ διαμονὴν δύο μηνῶν ἐν ταῖς πολιτικαῖς φυλακαῖς. Ἐὰν ὅμως ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ ἀκτημοσύνη προέρχεται ἐκ λόγου μὴ ἀνατρέχοντος εἰς χρόνον προγενέστερον κατὰ τρίμηνον τῆς βεβαιώσεως τοῦ χρέους, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἡ ἰσχύουσα μεταξὺ ἰδιωτῶν, καθ’ ἣν ἀπολύεται ὁ ὀφειλέτης μετὰ κράτησιν διετῆ. Ἐκ τούτων τῶν διατάξεων ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος παραδέχεται μόνον τὴν τελευταίαν· τουτέστιν ὁσάκις ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ μεταβίβασις τῆς περιουσίας ἐγένετο ἐντὸς τριῶν μηνῶν πρὸ τῆς βεβαιώσεως τοῦ χρέους, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐφαρμόζεται τὸ ἄρθρον τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ ἑπομένως νὰ ὑποβάλληται εἰς κράτησιν διετῆ ὁ ὀφειλέτης ἐν ταῖς ἄλλαις ὅμως περιπτώσεσι θεωρεῖ, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀνακτήσῃ τὴν ἰσχὺν ἡ διάταξις τοῦ 32 ἄρθρου τοῦ ποινικοῦ νόμου, οὐδὲ νὰ κρατηθῇ ἐπὶ δίμηνον ὁ ἐξ ἐνοικιάσεως ὀφειλέτης. Ταῦτα, ὡς προεῖπον, θὰ ἦσαν ταυτόσημα πρὸς ἀναγνώρισιν ὅτι εἶναι ἀπηλλαγμένοι ὑποχρεώσεως πληρωμῆς, οἵ τε ἐξ ἐνοικιάσεως ὀφειλέται καὶ οἱ ἐκ δικαστικῶν ἐξόδων ὡς καὶ οἱ ὀφειλέται συνεπείᾳ καταδίκης ἐπὶ κακουργήματι ἢ πλημμελήματι ἢ πταίσματι. Ἡ περὶ τῶν συνεπείᾳ ποινικῶν ἀποφάσεων ὀφειλόντων διάταξις τοῦ ποινικοῦ νόμου, εἶναι ἀληθές, ὡς εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος, ὅτι ἐτροποποιήθη κατὰ τὸ 1835, ἀλλὰ δὲν ἐτροποποιήθη ὑποχρεωτικῶς διὰ τὸ Δημόσιον· μόνον ἡ ἄδεια ἐδόθη διὰ τοῦ Διατάγματος εἰς τὸν προϊστάμενον τοῦ εἰσπράκτορος νὰ ἐκτιμᾷ τὰς περιστάσεις καὶ ἐὰν πείθεται ὅτι εἶναι γνήσια τὰ πιστοποιητικά, τότε νὰ ἀπολύῃ τὸν ὀφειλέτην. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ νῦν εἰσαχθὲν καθιστᾷ ὑποχρεωτικὴν τὴν μὴ κράτησιν τῶν προσαγόντων τοιαῦτα πιστοποιητικά, ἂν ἡ ὀφειλὴ αὐτῶν προέρχεται ἐκ φόρων. Νομίζω δὲ ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος ἵνα ἐπιδείξωμεν τὴν αὐτὴν ἐπιείκειαν πρὸς τοὺς ἐπὶ κακουργήματι καταδικασθέντας καὶ πρὸς τοὺς ἐπὶ πλημμελήματι ἢ πταίσματι καταδικασθέντας, τοὺς ὁπωσδήποτε ὀφείλοντας συνεπείᾳ τῶν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων. Δίκαιον εἶναι νὰ ἐξαναγκασθῶσιν οὗτοι εἰς ἀπότισιν τῶν ἐκ δικαστικῶν ἐξόδων χρηματικῶν ποινῶν ἢ προστίμων ὀφειλῶν αὐτῶν διὰ προσωπικῆς κρατήσεως. Τὸ αἴσθημα τῆς ἐπιεικείας οὐδόλως προσβάλλεται ἐκ τούτου, τὸ ἀποτέλεσμα δὲ ἔσται ἡ εἴσπραξις τῶν τοιούτων ὀφειλῶν παρὰ τῶν δυναμένων νὰ ἀποτίσωσιν αὐτάς. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς ὀφείλοντας εἰς τὸ Δημόσιον οὐχὶ ἐκ φόρων οὐδὲ συνεπείᾳ καταδικαστικῶν ἀποφάσεων, ἀλλ’ ἐξ ἐνοικιάσεων ἢ ἄλλων λόγων, ἐνῷ οἱ πρὸς ἰδιώτας ὀφείλοντες ὑπόκεινται κατὰ τὴν διάταξιν τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας εἰς κράτησιν διετῆ, ἐκεῖνοι κατὰ τὸ νομοσχέδιον, οὗτινος ἡ διάταξις εἶναι πολὺ ἐπιεικεστέρα, ὑποβάλλονται εἰς κράτησιν μόνον 2 μηνῶν.

§112ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δυσκολεύομαι, κύριοι, νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οἱ λόγοι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τοὺς ἐνοικιαστὰς ἰδίως τῶν δημοσίων προσόδων μ’ ἔπεισαν, ὅπως μετριάσω τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ἐνδιαφέρον, διὸ καὶ δέχομαι τὴν μείωσιν τῆς ἰσχύος τῶν περὶ ἀκτημοσύνης πιστοποιητικῶν τῶν τοιούτων ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, συμφώνως πρὸς τὸ συζητούμενον ἄρθρον. Ἀλλὰ φαντάζεται τῷ ὄντι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι θὰ παραστῇ πραγματικὴ ἀνάγκη εἰκονικῶν πιστοποιητικῶν ἀκτημοσύνης καὶ διὰ τοὺς ἐπὶ μακρὰ ἔτη βιώσαντας ἐν τοῖς δεσμωτηρίοις; ἢ ἀγνοεῖτε ὑμεῖς τὰς περιουσίας τῶν ἀγροτῶν, εἰς τὰς τάξεις τῶν ὁποίων ἀνήκουσιν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οἱ συνήθως ἐγκληματοῦντες καὶ ἔχετε ἀνάγκην νὰ μάθητε παρ’ ἐμοῦ ἤδη, ὅτι οἱασδήποτε ἀξίας καὶ ἂν ὦσιν αἱ τοιαῦται περιουσίαι, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀνθέξωσιν ἐπὶ πολὺ καὶ ν’ ἀπομείνῃ ἐκ τούτων ἐλάχιστόν τι εἰς κατάδικον, ὅστις πρόκειται μετὰ δεκαετίαν ὅλην, ἢ δεκαπενταετίαν νὰ ἐξέλθῃ τῶν φυλακῶν.

§113ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ πλούσιος ἂν ἦτο, θὰ ἐξήρχετο μετὰ τόσα ἔτη πτωχός.

§114ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τοῦτο σημαίνει, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς δυστυχεῖς τούτους πολίτας πᾶσα περὶ εἰκονικότητος πιστοποιητικῶν ὑπόνοια εἶναι φανταστικὴ μόνον. Σᾶς παρακαλῶ ἐν τούτοις νὰ λάβητε ἐπὶ πλέον ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐκ τοιαύτης ὅλως ἀβασίμου ὑπονοίας, πλὴν τοῦ δεινοῦ, ὅπερ ἤθελε βαρύνει τὴν θέσιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, θὰ προκύπτωσι συνεχῶς καὶ ἄλλα ἄτοπα, ἱκανὰ νὰ μεταβάλλωσι καὶ αὐτὸ ἔτι τὸ μέτρον τῶν ἑκάστοτε ἐπιβαλλομένων ποινῶν καὶ διὰ νὰ ἐξηγήσω σαφέστερον τὴν ἰδέαν μου, ἀρκεῖ νὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς. Τί ἤθελε π. χ. συμβῆ, ἂν διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν συγχρόνως κατεδικάζοντο πολλοὶ συγκατηγορούμενοι καὶ τούτων ὁ μὲν πρωτουργὸς εἰς ἐνεατῆ εἱρκτήν, οἱ δὲ λοιποὶ εἰς ποινὴν μικροτέραν κατὰ ἓν ἔτος, καὶ μόνον ὁ πρῶτος ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ τὰ δικαστικὰ ἔξοδα καὶ τέλη, δι’ ἅτινα εἰς ὁλόκληρον κατὰ τὸν νόμον πάντες εὐθύνονται; Κατὰ τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν ἤθελον προφανῶς ὑποστῆ πάντες ἐξίσου τὴν ποινὴν τῶν ἐννέα ἐτῶν, διότι καὶ οἱ εἰς ὀκταετῆ εἱρκτὴν καταδικασθέντες θὰ παρέμενον καὶ ἓν ἐπὶ πλέον ἔτος ἐν ταῖς φυλακαῖς πρὸς πληρωμὴν τῶν δικαστικῶν ἐξόδων καὶ τελῶν, τοῦθ’ ὅπερ θ’ ἀντέκειτο προδήλως εἰς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ἐπεβλήθη διὰ τῆς αὐτῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως διάφορος ποινή. Ὀφείλομεν λοιπὸν καὶ χάριν δικαιοσύνης καὶ ἐκ φιλανθρωπίας, ἥτις συμπίπτει εὐτυχῶς καὶ μὲ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, ὡς προαπέδειξα, καὶ πρὸς ἀποφυγὴν ἔτι ἀτόπων νὰ μὴν ἀρνηθῶμεν εἰς τὰ πιστοποιητικὰ ἀκτημοσύνης τοιούτων τοῦ Δημοσίου ὀφειλετῶν τὴν μέχρι τοῦδε ἰσχὺν τοῦ ἄρθρου 44 τοῦ ΥΛΓʹ. Νόμου, ἢ τοὐλάχιστον ν’ ἀναστείλωμεν ταύτην, ἀλλ’ ἐπὶ χρόνον βραχὺν, ἤτοι ἐπὶ τριακονθήμερον μόνον, οὐδέποτε δ’ ἐφ’ ὅσον ὁρίζει τὸ ἄρθρον 5, ἐπὶ ἔτος δηλαδὴ, ἢ ἑξάμηνον. Ἐλπίζω δ’, ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο τοὐλάχιστον θέλει συναινέσει καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§115ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ μικροτέρα προθεσμία, ἀντὶ ἔτους 6 μῆνες.

§116ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν πολὺ ὀρθὴν ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι, ἀφοῦ ὁ πολιτικῶς ὀφειλέτης κρατεῖται ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, διατί ὁ ὀφείλων εἰς τὸ Δημόσιον νὰ μὴ κρατῆται; Ἀλλ’ ὑπάρχει διαφορὰ ἡ ἑξῆς· ὁ ἰδιώτης ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν εἶνε ἀκτήμων, τῷ παρέχει τὸν ἄρτον, ἐνῷ ἀπεναντίας συμβαίνει διὰ τὸ Δημόσιον. Τὴν παρατήρησιν ταύτην ὑποβάλλω, διότι πολλάκις κατεφάνη τὸ ἄδικον τοῦτο εἰς τὰς φυλακὰς, νὰ μὴ ἔχωσι τὰ μέσα οἱ κρατούμενοι καὶ πολλάκις διὰ συνεισφορᾶς ἠδυνήθησαν νὰ συντηρηθῶσι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν τὸ Δημόσιον νὰ ὑποχρεοῦται νὰ προσφέρῃ ὅ,τι εἶνε ἀπολύτως ἀναγκαῖον, ἵνα μὴ ὑποβληθῶσι καὶ εἰς τὴν ποινὴν τῆς πείνης.

§117ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐκ Κραναίας βουλευτής. Κατὰ τὸ μακρὸν διάστημα, τὸ δεκαενεαετὲς, τῆς εἰσαγγελικῆς μου ὑπηρεσίας, πολλάκις παρετήρησα, ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ποινῶν, ἰδίως ἐπὶ κακουργημάτων, ἐξέρχονται οἱ κατάδικοι, ἰδίως ἐκ τῶν σωφρονιστηρίων, στερούμενοι καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, ἀναγκάζονται δὲ νὰ καταφύγωσιν εἰς συνδρομὰς πρὸς πορισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ ταξειδίου των. Τοῦτο ἰδίως συμβαίνει, ὅταν αἴφνης ἀπολύωνται διὰ χάριτος. Εἶνε λοιπὸν δίκαιον ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων νὰ παραταθῇ ἡ κράτησις ἁπλῶς μόνον ἐπὶ τῇ προσδοκίᾳ τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων εἰσοδημάτων; Ἕνεκα τούτου θεωρήσαντες τὴν κράτησιν διὰ τὰ δικαστικὰ ἔξοδα ὡς ἀπάνθρωπον, ἀπεστείλαμεν πολλάκις διὰ συνεισφορᾶς τοὺς ἐκτίσαντας τὴν ποινὴν καταδίκους εἰς τὰς πατρίδας των, ὅπου ἠδύναντο νὰ φροντίσωσι καὶ περὶ πληρωμῶν τῶν δικαστικῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν ταῖς φυλακαῖς νὰ οἰκονομήσωσι. Καὶ κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι τὸ διὰ τοῦ προκειμένου ἄρθρου εἰσαγόμενον σύστημα πρέπει νὰ θεωρηθῇ λίαν αὐστηρόν. Καὶ τοσοῦτον, κύριοι, δὲν παραδέχομαι τὸ σύστημα τοῦτο, καθόσον, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, καὶ τὸ ἄρθρον 32 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν Γαλλικὸν Ποινικὸν Νόμον, καίτοι ἐπιβάλλον τὴν προσωπικὴν κράτησιν τὴν πρὸς πληρωμὴν τῶν δικαστικῶν ἐξόδων, ἑρμηνεύεται κατὰ τοὺς συγγραφεῖς καὶ ὡς ἐπαφίνον εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἀρχὴν τὴν ἐκτίμησιν περὶ τοῦ ἀποτελεσματικοῦ τοῦ μέτρου τούτου, καὶ συνεπῶς χορηγοῦν αὐτῇ τὴν ἐξουσίαν νὰ παραλίπῃ τὴν χρῆσιν τοῦ μέτρου, ὅταν πεισθῇ ὅτι εἶνε ἀνωφελές. Τὸ τοιοῦτον ἐθεωρήθη λίαν βαρὺ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς καταδικασθέντας εἰς χρηματικὰς ποινὰς ἢ πρόστιμα, διότι οἱ τοιοῦτοι μὴ προσωποκρατούμενοι ἐνδέχεται ν’ ἀπαλλαγῶσι πάσης ποινῆς. Καὶ διὰ τοῦτο αἱ νεώτεραι νομοθεσίαι μετατρέπουσιν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰς χρηματικὰς ποινὰς εἰς φυλάκισιν, ἵνα μὴ μείνῃ ὁ καταδικασθεὶς ἀτιμώρητος, ὅταν εἶνε ἄπορος· τοιοῦτόν τι δύναται νὰ εἰσαχθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν. Κατὰ συνέπειαν δὲν δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, τοὐλάχιστον πολὺ ἔπρεπε νὰ ἐλαττωθῇ ὁ χρόνος.

§118ΤΙΝΕΣ. Κατὰ τὸ ἥμισυ.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δυνάμεθα μετὰ τὰ προταθέντα νὰ θέσωμεν «⅓ τοῦ χρόνου, ὃν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 32 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου», 7 ἡμέρας διὰ τὰ πταίσματα, 2 μῆνας διὰ τὰ πλημμελήματα καὶ 4 μῆνας διὰ τὰ κακουργήματα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Ρουσσοπούλου, ἐὰν δὲν τὴν ἀποσύρῃ.

§121ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἐτροποποιήθη, τὴν ἀποσύρω.

§122ΧΟΪΔΑΣ. Εἰμὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως ἢ τοῦ περιορισμοῦ, τὰ πταίσματα εἰς 3 ἡμέρας, τὰ πλημμελήματα εἰς 15 ἡμέρας καὶ τὰ κακουργήματα εἰς 2 μῆνας.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χοϊδᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροποποιήθη).

§124ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ ὅτι παραλείπονται τὰ κλάσματα.

§125ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 6).

§126ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ συναινέσῃ ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ ποινή, τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ ἄρθρον, καὶ ἐν ἀρχῇ νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «ἐπὶ ποινῇ».

§127ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις αἱ τέσσαρες «ἀγωγὴ» καὶ καθεξῆς. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ἐὰν ἀπαιτηθῇ τοιοῦτόν τι, οὔτε οἱ δικηγόροι θὰ ἀποφύγωσιν, οὔτε οἱ λοιποί, διότι δὲν εἶναι ἡ ἀγωγὴ τὸ μόνον ἔγγραφον, ἀλλ’ εἶνε καὶ πολλὰ ἄλλα, καὶ εἶνε ἀδύνατον νὰ γείνῃ προσφυγή, διότι ἠμπορεῖ νὰ λείπῃ, ἢ νὰ ἦνε εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι αἱ λέξεις «ἀγωγῆς καὶ δηλώσεως καὶ...» πρέπει νὰ ἀπαλειφθῶσι. Πιστεύω ὅτι ὅλοι οἱ δικηγόροι εἶνε σύμφωνοι διότι, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει κατὰ τῶν ἐπιτηδευματιῶν ἡ προσωπικὴ κράτησις, τοῦτο εἰς τί θὰ συντελέσῃ;

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν κείμενον νόμον ὁ μὴ ἀποτίνων τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μετέρχηται τὸ ἐπιτήδευμα. Τοῦτο εἶνε λίαν σκληρόν, ἀλλὰ δὲν εἶνε λίαν σκληρὸν νὰ μὴ δύναται νὰ κινήσῃ ἀγωγὴν ἢ ὑποβάλῃ αἴτησιν εἰς Ἀρχὴν ἄνευ ἀποδείξεως ὅτι ἐπλήρωσε τὸν φόρον. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος προέτεινεν ἐλάττωσιν τοῦ προστίμου καὶ ἐγὼ παρεδέχθην περαιτέραν ἐλάττωσιν τοῦ κατωτέρου ὅρου, ἤτοι ἀντὶ 20–200 παρεδέχθην 10–200, διότι τὸ ἐπιτήδευμα δύναται νὰ εἶνε μικρᾶς ἀξίας. Ἀλλὰ τὴν διαγραφήν, ἣν προέτεινεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίας, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν. Δυνάμεθα νὰ παραλείψωμεν τὰ περὶ πράξεων ἐν γένει ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, περιοριζόμενοι εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς κυρίας, ἤτοι τῆς πρώτης περὶ ὑποθέσεώς τινος ἀγωγῆς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Κατὰ ταῦτα τὸ ἄρθρον θὰ ἄρχηται οὕτω: «Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀπευθύνῃ κυρίαν ἀγωγὴν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων σχετικὴν πρὸς τὸ ἐμπόριόν του, τὸ ἐπάγγελμά του ἢ τὴν βιομηχανίαν του χωρὶς νὰ μνημονεύσῃ», καὶ οὕτω καθεξῆς.

§129ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ κυρία ἀγωγὴ καὶ ἡ ἀγωγὴ εἶνε ἓν καὶ τὸ αὐτό...

§130ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον ὅτι δυνάμεθα νὰ παραλείψωμεν ταῦτα καὶ νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὴν κυρίαν ἀγωγήν, ἤτοι εἰς τὴν πρώτην ἀγωγήν. (Διάλογοι).

§131ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει πρὸ πάντων νὰ λύσωμεν, εἶναι, τίνες ἐκ τῶν πολιτῶν ὑπάγονται εἰς τὸ ἄρθρον περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Ὑπάγονται μόνον ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς καταλόγους ὡς ἐπιτηδευματίαι καὶ φορολογοῦνται, ἢ ὑπάγονται καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀπέφυγον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν φόρον αὐτὸν, εἴτε διότι παρέλειψαν αὐτοὶ νὰ δηλώσωσιν, εἴτε διότι αἱ Ἀρχαὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τοὺς ἀνακαλύψωσιν; Ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, περιλαμβάνονται καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ. Ἂν πρέπῃ νὰ χαρακτηρισθῇ τις ὡς ἐπιτηδευματίας, εἶναι ζήτημα ἀμφίβολον, περὶ τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν ἀντίθετοι γνῶμαι. Πῶς εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἀνέγραψάν τινα ὡς τοιοῦτον, νὰ ἐξετάζωσι τὰ περὶ τούτου ἐκεῖνοι, πρὸς οὓς ὑποβάλλει ὁ τοιοῦτος αἰτήσεις κτλ; Ποῦ γνωρίζει ὁ δικηγόρος καὶ ὁ κλητὴρ ὁ δικαστικός, τίς ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἐγγεγραμμένος καὶ παρελείφθη; Οὔτε ἂν ᾖναι ἐγγεγραμμένος δύναταί τις εὐχερῶς νὰ ἐξετάσῃ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ Βασιλείου. Ὅταν λύσωμεν τὸ ζήτημα τίνες ὑπάγονται εἰς τὸ προκείμενον ἄρθρον, τότε πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸ ἕτερον, ἤγουν τίνων πράξεων ἡ ἐνέργεια ἀπαγορεύεται. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ναυπλίας σᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποφύγῃ, καὶ ὁ πληρώσας ἀκόμη, τὴν ποινὴν ταύτην, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχῃ πρόχειρα τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως εἰς τὰ διάφορα μέρη του Κράτους ἔνθα δύναται νὰ λάβῃ ἀνάγκην νὰ ἐνεργήσῃ εἴτε ὁ ἴδιος εἴτε ὁ πληρεξούσιός του. Τὸ Δημόσιον, κύριοι, ἔχει πλεῖστα μέσα πρὸς εἴσπραξιν τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων δύναται νὰ ἐγγράψῃ νόμιμον ὑποθήκην, δύναται νὰ ἐπιβάλῃ προσωπικὴν κράτησιν, δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπιτηδεύματος, δύναται νὰ εἰσπράξῃ προσθέτους φόρους. Πρὸς τί λοιπὸν νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τὴν προκειμένην διάταξιν, δυναμένην νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τόσας ἀδικίας καὶ τόσας περιπλοκάς; Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀπάλειψιν καὶ τῆς διατάξεως ταύτης.

§132ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον, δὲν δύναταί τις νὰ λάβῃ οὔτε τὴν προστασίαν τῆς Εἰσαγγελίας.

§133ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὀρθὸν ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη ὡς ἄδικος καὶ παράλογος.

§134ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ προκαλέσητε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου τούτου.

§135ΦΩΤΗΛΑΣ. Δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ κυκεὼν πλήρης εἰς τὰς σχέσεις καὶ ὅλας τὰς συναλλαγάς, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις δι’ οἱουδήποτε ἄλλου μέτρου δύναται νὰ κατορθώσῃ, ἂν θέλῃ, νὰ λαμβάνῃ τοὺς φόρους ἐπιτηδεύματος.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν (Θόρυβος).

§137ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Αὐτὸ εἶναι φοβερόν! Νὰ μοῦ ἀφαιρῆται τὸ δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως τῶν δικαιωμάτων μου! (Θόρυβος).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν (Θόρυβος).

§139ΧΟΪΔΑΣ. Ἀπαλειφθήτω, ἀπαλειφθήτω.

§140ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄς ἀπαλειφθῇ (Θόρυβος).

§141ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄς ἀπαλειφθῇ· ἀλλὰ τότε ἀνάγκη ν’ ἀπαλειφθῶσι καὶ τὰ δύω ἑπόμενα.

§142ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαλείφονται τὰ ἄρθρα 7, 8 καὶ 9. τὸ δὲ 10 γίνεται 6. Ὁ κ. Φωτήλας ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ προσθέτου τῶν φόρων λόγῳ ποινῆς· ζητεῖ ἀντὶ τοῦ 10, 15 καὶ 20, νὰ τεθῇ 5, 10 καὶ 15%. (Ἀποῤῥίπτεται ἡ τροπολογία δι’ ἀναστάσεως καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 γενόμενον 6 ὡς ἐψηφίσθη κατὰ τὴν βʹ. συζήτησιν).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 γινόμενον 7.

§145ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Πολλάκις συμβαίνει οἱ εἰσπράκτορες ἀντὶ τῶν νομίμων γραμματίων νὰ δίδωσιν ἀποδείξεις χειρογράφους, ἰδιωτικὰς οὕτως εἰπεῖν· δύνανται αἱ ἀποδείξεις αὗται νὰ ἐπιφέρωσιν ἀναστολὴν τῶν καταδιωκτικῶν μέτρων;

§146ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν δὲν ἔχωσιν ἐκδοθῆ νομίμως. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 11 καὶ 12, γινόμενα 7 καὶ 8).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 γινόμενον 9.

§148ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συμβαίνει πολλάκις οἱ χωροφύλακες μὲ ὅλην τὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι, νὰ μὴ δύνωνται ἐντὸς τριῶν μηνῶν νὰ ἐκτελέσωσι τὰ περὶ προσωπικῆς κρατήσεως τῶν ὀφειλετῶν Δημοσίου παραδοθέντα αὐτοῖς ἐντάλματα· δὲν εἶναι ἑπομένως ἄδικον νὰ ὑπόκηνται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς τὴν αὐστηροτάτην ποινὴν τοῦ ἄρθρου τούτου;

§149ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τότε θὰ βεβαιῶσιν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ὅτι κατέστη ἀδύνατος ἡ ἐκτέλεσις, καὶ οὐδεμία θὰ ὑπάρχῃ ὑποχρέωσις αὐτῶν· εἰς τὰ ἀδύνατα δὲν ὑπάρχει ἐνοχή. Ἀλλὰ θὰ εἴπητε διατί νὰ γείνωσι κατηγορούμενοι;

§150ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι θὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν ποινὴν, ἐὰν ὑπάρχῃ δόλος ἢ ἀμέλεια.

§151ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς σημειωθῇ τοῦτο εἰς τὰ πρακτικά.

§152ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Σημειοῦται. Ἄλλως τε ὁ δόλος συνεικάζεται εἰς τὰ πλημμελήματα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13 γινόμενον 9, καὶ τὸ ἄρθρον 15, γινόμενον 10).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§154ΧΟΪΔΑΣ. Πρὸ τοῦ συνόλου, κ. Πρόεδρε. — Ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν ἐν ἀγνοίᾳ βεβαίως πάντες παραβιάζομεν τὸν Κανονισμόν, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, ἂν ἐγένοντο τροπολογίαι κατ’ αὐτήν. Σήμερον ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θὰ ἐπιτρέψω εἰς ἐμαυτὸν τὴν παράβασιν αὐτοῦ. Εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις· τὸ Νομοσχέδιον δὲν εἶναι πλέον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτο πρὶν, διότι εὐτυχῶς σήμερον, ἀλλὰ μόνον σήμερον, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισεν ὅτι ἐπλανήθη καὶ ἐγένετο ἀπὸ δαίμονος ἄγγελος. Ἐγένοντο τροπολογίαι, κατὰ δὲ τὴν διάταξιν τοῦ 12 ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ... Πρέπει τὸ Νομοσχέδιον λοιπὸν ὅπως ἐτροπολογήθη, νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ, καὶ τότε αὔριον νὰ τὸ ἐπιψηφίσωμεν ἐν συνόλῳ. Αὐτὸ ὁρίζει ὁ Κανονισμός. Δὲν δύναται ἡ Βουλὴ πρὸ τῆς τυπώσεως νὰ ψηφίσῃ τὸ σύνολον. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 42 τοῦ Κανονισμοῦ. (Ἀναγινώσκει).

§155ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ψηφισθὲν λοιπὸν Νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ· ὥστε τὴν Δευτέραν νὰ ψηφίσῃ τὸ σύνολον αὐτοῦ ἡ Βουλή.

§157ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου, ἐπειδὴ ἐγένοντο πολλαὶ τροπολογίαι, εἶναι λίαν πρέπουσα ἡ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ, ὅπως τυπωθῇ καὶ μετὰ ταῦτα ψηφισθῇ τὸ σύνολον, μὴ ἐπιτρεπομένης νέας συζητήσεως καὶ τροπολογίας τῶν ἄρθρων, εἰμὴ ὡς πρὸς τὸ ὀρθὸν τῆς συναρμολογήσεως. Τοῦτο ὅμως θὰ γένηται, ὁσάκις εἰς Νομοσχέδιόν τι ἐπηνέχθησαν πολλαὶ τροπολογίαι τοῦ κειμένου. Δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ὅλαι αἱ ἀφ’ ἧς ὑφίσταται ὁ Κανονισμὸς γενόμεναι ψηφίσεις συνόλου νομοσχεδίων, κακῶς ἐγένοντο, διότι μέχρι τοῦδε πάντοτε εὐθὺς μετὰ τὴν κατ’ ἄρθρον ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων ἐψηφίζετο καὶ τὸ σύνολον. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπάρχει ὁ εἰδικὸς λόγος ὅτι ἐπηνέχθησαν ἱκαναὶ τροποποιήσεις εἰς τὸ κείμενον καὶ εἶναι πρέπον νὰ ἔχωμεν ὁλόκληρον τὸ τροποποιηθὲν κείμενον ὑπ’ ὄψιν, ψηφίζοντες ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 καὶ 20).