1884.02.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41

τῆς 3 Φεβρουαρίου 1884.

(Παρασκευὴ)

(Ὥρᾳ 4 μ. μ.)

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἀναφορὰ Ἠπειρομακεδόνων κατοίκων Βελεστίνου, ἐπικαλουμένων τὴν σύμπραξιν τοῦ Κοινοβουλίου, ὅπως μὴ ἀποδιωχθῶσι, καθ’ ἃ ζητεῖ ἡ κοινότης Βελεστίνου, καθόσον, ὡς ἰσχυρίζονται, καὶ κτήματα ἔχουν ἐκεῖ καὶ κτήνη πολλά. Παραπέμπεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§2ΧΟΪΔΑΣ. Πρόκειται περὶ ἀπελάσεως πολιτῶν Ἑλλήνων, καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ λέγει ὁ Κανονισμός· ἀλλὰ ἡ Ἐπιτροπὴ παρακαλεῖται νὰ φέρῃ ταχέως ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης τὴν ἔκθεσίν της.

§4Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πολλοὶ κτηνοτρόφοι, ἐρχόμενοι ἐξ Ἠπείρου καὶ Μακεδονίας, κατέστρεψαν τὰς ἰδιοκτησίας τῶν Φεραίων, οἵτινες καὶ εἰς ἐμὲ ἐπανειλημμένως ἔγραψαν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον παρὰ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, ὅπως μὴ καταστρέφωνται οἱ ἀγροὶ καὶ τὰ σπαρτά των, καὶ καταγγελίαι ἐδόθησαν ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, ὅπως οἱ ζημιοῦντες τὰς ἰδιοκτησίας τῶν Φεραίων εἰσαχθῶσιν εἰς δίκην. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα, νὰ διατάξῃ τὸν Εἰσαγγελέα Βόλου, ὅπως ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν τούτων.

§5ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Νὰ καταδιωχθῶσι σύμφωνα μὲ τὸν ποινικὸν νόμον.

§6Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, πρὸ δύω ἤδη μηνῶν παρεκάλεσα τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν διορισθέντων ὑπαλλήλων ἀπὸ τοῦ 1882 ἐμφαίνοντα τὴν ἡλικίαν, προηγουμένας ὑπηρεσίας των κτλ, ἀλλὰ παρῆλθον δύω μῆνες καὶ οὐδὲν ἐγένετο. Πρὸ δύω μηνῶν ἐπίσης δι’ ἐπερωτήσεώς μου πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ δημοτικῆς ἀστυνομίας ἐζήτησα πληροφορίας τινὰς, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς περιωρίσθη νὰ μοὶ δώσῃ ἀτελεῖς πληροφορίας, ἔκτοτε δὲ τὰ περὶ τούτου ἔμειναν ἐκκρεμῆ, καὶ τὸ κακὸν βαίνει εἰς αὔξησιν εἴτε ἐξ ἀγνοίας τῶν ἁρμοδίων περὶ τῶν ὁρίων τῆς εἰς τὴν δημοτικὴν διοίκησιν ἀναμίξεως τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς, εἴτε ἐκ φατριατισμοῦ ἀκατονομάστου. Ἡ δημοτικὴ διοίκησις δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι, ὅτι εἶναι ἡ βάσις καλῆς λειτουργίας ἀντιπροσωπευτικοῦ πολιτεύματος· ἑπομένως δεῖται τῆς συντόνου προσοχῆς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιφορτισμένοι μὲ τὴν ἐπιτήρησιν περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῶν νόμων, ἐκείνων, λέγω, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν ἐκλογέων εἰσὶ τεταγμένοι, καὶ ἐκ καθήκοντος ὀφείλουσι νὰ ἐπαγρυπνῶσιν ἐπὶ τῆς τύχης τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐξακολουθῶμεν νὰ ἐμμένωμεν εἰς τὴν σχολὴν τὴν εὐοιωνισμοῦ, νὰ φρονῶμεν ὅτι πᾶν, ἔστω καὶ τὸ κακῶς γινόμενον, γίνεται πρὸς τὸ καλόν. Ἡ ἐπικράτησις τοιαύτης ἀρχῆς ἐπὶ τῆς πολιτικῆς πορείας μας ἐμφαίνει δημοσίαν κατάστασιν νοσηρὰν, ἐμφαίνει τὸ ἀνάξιον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουν τὰ δημοτικὰ καὶ πολιτικὰ συμφέροντα. Ἡ ἀντιβασιλεία, κύριοι, κατὰ τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν τῆς βασιλείας, ἐπροίκισε τὴν Ἑλλάδα μὲ δημοτικὸν νόμον, ἔχοντα βάσεις ἀποκεντρωτικὰς, τῶν ὁποίων ἡ ἀνάπτυξις ἐναπέκειτο εἰς τὸν χρόνον, καὶ εἰς τὴν πρόοδον τῶν φώτων· δυστυχῶς ὅμως ἡ νῦν ἐκτέλεσις τοῦ δημοτικοῦ νόμου οὐσιωδῶς χωλαίνει, ἡ νῦν ἐφαρμογή του τείνει εἰς τὴν ἐπαχθῆ συγκέντρωσιν, καταστρέφουσαν τὴν ἀποκέντρωσιν, μεθ’ ἧς συγκαταστρέφεται ἐμμέσως καὶ αὐτὴ ἡ εἰλικρινὴς ἀντιπροσωπεία, ἐφ’ ἧς ἐρείδεται τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, καὶ αἱ ἐλευθερίαι τῶν ἀτόμων· διότι, διὰ τῆς τοιαύτης μεταβολῆς τοῦ ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος εἰς τὸ συγκεντρωτικὸν, θέλουσιν ἐξαρτᾶσθαι τὰ πάντα, ἐν οἷς καὶ αὐταὶ αἱ ἐκλογαὶ τῶν ἀντιπροσώπων, ἀπὸ τὴν Ἀρχὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν οἱ ἀντιπρόσωποι ὀφείλουσι κατὰ τὸ καθῆκόν των αὐστηρῶς καὶ ἐνδελεχῶς νὰ ἐπιτηρῶσι, περιστέλλοντες διὰ τῶν ἁρμοδίων μέτρων ἐγκαίρως τὰς παρεκτροπὰς της. Γνωρίζω, ὅτι οἱ λόγοι μου, ὡς ἐκ τῆς ἐποχῆς εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦμεν, οὐδεμίαν ἔχουσιν ἠχὼ, ἐννοῶ ἐκ προοιμίων τὴν ἀπάντησιν· ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐμφοροῦνται ἀπὸ τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῇ πατρίδι, ἂς μὴ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν μόνον τὸ παρὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ μέλλον, ἂς μὴν ἐπηρεασθῶσιν ἀπὸ τὸ νῦν γινόμενον ὑπὲρ αὐτῶν, διότι θέλει ἔλθει ἡμέρα, καθ’ ἣν ὅσα πράττουσι θέλουσιν ἐπιπέσει κατὰ τῆς κεφαλῆς των· ἀλλοίμονον δὲ ὅταν εἰσερχόμενοι ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ σκεπτόμεθα, ἀκούομεν, καὶ διανοούμεθα μόνον διὰ τοῦ νοὸς, διὰ τῆς τριβῆς καὶ τῆς ὁράσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τοιαύτῃ πτώσει ὑπάρχει κωμῳδία καὶ οὐχὶ πρᾶγμα ἀντιπροσωπευτικοῦ πολιτεύματος. Μεταβαίνω, κύριοι, εἰς λεπτομερείας τινὰς διὰ νὰ καταδείξω ὁποία τις εἶναι νῦν ἡ διοίκησις τῶν Δήμων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου τῆς 29 Δεκεμβρίου 1865 περὶ ἐπιβολῆς φόρων πρὸς ἐκκαθάρισιν καὶ κατασκευὴν λιμένων, ἀπαιτεῖται νὰ διορίζηται πενταμελὴς Ἐπιτροπὴ Ἐφορευτική· εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν ἀναμιγνύεται καὶ ἡ Διοίκησις, ἀντιπροσωπεύουσα δημόσια συμφέροντα· ἕνεκα τούτου διορίζονται κατὰ τὸν νόμον δύω μέλη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ δύω ἕτερα παρὰ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, προεδρεύεται δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὸν Ἔπαρχον. Ἀλλ’ ἀντιπροσωπεύεται εἰς τὴν νῦν Λιμενικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Δήμου Παμίσου καλῶς ὁ Δῆμος; ὄχι, κύριοι· εἶναι νόθος ἡ ἀντιπροσωπεία αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ὁ φατριασμὸς ἔπλασε παρὰ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς νῦν Δημοτικῆς Ἀρχῆς. Τὸ πρώην Δημοτικὸν Συμβούλιον Παμίσου συνῆλθε τὸν Σεπτέμβριον μῆνα ὅτε ἔληξε πλέον ἡ ἐντολή του· ναὶ μὲν ὑπῆρχον ἀκόμη ὀλίγαι ἡμέραι εἰς ἐγκατάστασιν τῆς νέας Δημοτικῆς Ἀρχῆς, ἡ παράτασις ὅμως αὕτη τῆς ἐνεργείας τῆς πρώην Δημοτικῆς Ἀρχῆς ἐγένετο καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ χρόνου ἐξαιρετικῶς, καὶ δὲν ἠδύνατο τὸ πρώην Δημοτικὸν Συμβούλιον, λαβὸν διὰ τοῦ νόμου ἰσχὺν πλείονα τῆς τετραετίας, καθ’ ἣν διὰ τῆς ἐκλογῆς του ἀπήλαυε τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν ἐκλογέων, νὰ δεσμεύσῃ τὴν ἐνέργειαν τῆς νέας Δημοτικῆς Ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἐνεπιστεύθησαν διὰ τῆς ψήφου των οἱ ἐκλογεῖς. Μ’ ὅλον τοῦτο συνέρχεται τὸ παλαιὸν Δημοτικὸν Συμβούλιον τὸν Σεπτέμβριον, ὑποβάλλεται ὑπὸ τοῦ τότε Δημάρχου εἰς τὸν Νομάρχην ἡ περὶ ἐκλογῆς δύω μελῶν Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς καταρτισθεῖσα πρᾶξίς του καὶ ἐγκρίνεται ὑπὸ τούτου. Τὸν Ὀκτώβριον τὸ νέον Δημοτικὸν Συμβούλιον συνερχόμενον προκαλεῖ διὰ πράξεώς του τὴν ἀντικατάστασιν τῶν δύω τούτων μελῶν δι’ ἄλλων τῆς ἐμπιστοσύνης του. Ἀλλ’ ὁ κ. Νομάρχης ἀντικρούει, λέγων, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐγκρίνῃ τὴν νέαν ταύτην πρᾶξιν, διότι εἶναι διωρισμένα μέλη καὶ πρέπει νὰ κατηγορηθῶσι ταῦτα ἐπὶ ὡρισμένῃ πράξει πρὸς διορισμὸν ἄλλων. Ἔρχεται, κύριοι, δεύτερον ὅμοιον παρατράγῳδον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 114 § 2 τοῦ Δημοτικοῦ νόμου τὰ Ἐκκλησιαστικὰ Συμβούλια διορίζονται ἐπίσης διὰ πράξεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου· ἀλλὰ καὶ περὶ τοιούτου τινὸς Συμβουλίου ἐπηκολούθησαν τὰ αὐτά. Τὸν Σεπτέμβριον μῆνα προτείνεται ὑπὸ τοῦ πρώην Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἡ ἀντικατάστασις τῶν προϋπαρχόντων Ἐκκλησιαστικῶν Συμβούλων, ὁ δὲ Νομάρχης, πειθήνιος εἰς τὸ κόμμα, ἐγκρίνει τὴν πρᾶξιν ταύτην. Ὁ νέος Δήμαρχος δὲν κοινοποιεῖ τὴν ἔγκρισιν, ἀναφέρων εἰς τὸν Νομάρχην, ὅτι εἰς τὴν περὶ διορισμοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου πρᾶξιν τοῦ πρώην Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τὴν ὡς ἀνωτέρω γενομένην τὸν Σεπτέμβριον, ἔλαβον μέρος ὀκτὼ μόνον Δημοτικοὶ Σύμβουλοι, ἐν οἷς ὁ εἷς προετάθη αὐτὸς ὁ ἴδιος ὡς μέλος, ἕτερος δὲ ἐπρότεινε συγγενῆ του ὡς δεύτερον μέλος· ὅτι ἑπομένως δὲν ἦτον ἀπαρτία εἰς νόμιμον πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὡς λαβόντων μέρος εἰς ταύτην δύω ἀμέσως ἐνδιαφερομένων εἰς τὴν πρότασιν. Προστίθησι δὲ ὁ Δήμαρχος, ὅτι θέλει συγκαλέσει τὸ νέον Δημοτικὸν Συμβούλιον νὰ γνωμοδοτήσῃ κατὰ τὸ καθῆκόν του περὶ τῶν μελῶν τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ὁ Νομάρχης ἀπέναντι τῆς ἐλλόγου ταύτης παρατηρήσεως τοῦ Δημάρχου ἀπαντᾷ ἐπιπλήττων τὸν Δήμαρχον, ὅτι δὲν ἐκοινοποίησε τὴν ἐπικυρωτικὴν ἀπόφασίν του καὶ ἀπειλῶν νὰ τὸν καταγγείλῃ ἐπὶ ἀρνήσει ὑπηρεσίας. Ἕτερον, κύριοι, ἐμφαῖνον τὴν φατριαστικὴν τάσιν τῆς διοικήσεως πρὸς καταστολὴν τῆς δημοτικῆς ὑπάρξεως εἶναι τὸ ἑξῆς. Τὸν Αὔγουστον π. ἔ. ὅτε διὰ τῆς κυρωθείσης ἐκλογῆς ἀνεγνωρίζετο νέα Δημοτικὴ Ἀρχὴ τὸ πρώην Δημοτικὸν Συμβούλιον Παμίσου προτείνει τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ Δημοτικοῦ Εἰσπράκτορος· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν σπεύδει καὶ προκαλεῖ τὴν 24 Αὐγούστου Β. Διάταγμα περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Εἰσπράκτορος. Ἡ νέα Δημοτικὴ Ἀρχὴ, ἔχουσα εὐθύνην περὶ τῆς καλῆς διαχειρίσεως τῆς Δημοτικῆς περιουσίας, καὶ ἐνισχυομένη ἀπὸ τὴν § 12 τοῦ ἄρθρου 50 τοῦ Δημοτικοῦ νόμου, ἔκρινε δέον νὰ προτείνῃ τρεῖς ὑποψηφίους νέους, ἡ δὲ περὶ τούτου πρᾶξις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ὑποβάλλεται τῷ Νομάρχῃ. Ἀλλὰ μέχρι τῆς σήμερον, καίτοι τριῶν μηνῶν παρελθόντων, οὐδὲν ἐγένετο. Δὲν ἀρκοῦσι ταῦτα, ἀλλ’ ἐπέρχονται ἀλλεπάλληλοι ἐνέργειαι, καταδεικνύουσαι τὸν φατριασμὸν τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς πρὸς κατάπνιξιν πάσης ἐλευθέρας ἐνεργείας τῆς Δημοτικῆς Ἀρχῆς. Τὸ τέως Δημοτικὸν Συμβούλιον τὸν Σεπτέμβριον μῆνα συντάττει Προϋπολογισμὸν καὶ τὸν ὑποβάλλει εἰς τὸν Νομάρχην, ὅστις ἐγκρίνει αὐτὸν, καὶ ἐπιβάλλει εἰς τὴν νέαν Δημοτικὴν Ἀρχὴν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ βαδίσῃ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ κατὰ τὰς ἰδέας τῆς πρώην Δημοτικῆς Ἀρχῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀφῃρέθη ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν δημοτῶν διὰ τῆς νέας ἐκλογῆς. Δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς νέας Δημοτικῆς Ἀρχῆς πᾶν πρὸς βελτίωσιν τῆς Δημοτικῆς καταστάσεως μέσον, ἐγκρίνει ἐπὶ τῇ κατὰ τὸν Σεπτέμβριον προτάσει τῆς πρώην Δημοτικῆς Ἀρχῆς νὰ πληρώσῃ ὁ Δῆμος ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους 1884 δραχμὰς 15,000 διὰ τόκους καὶ χρεωλύσια τριῶν ἐτησίων δόσεων παρελθόντων ἐτῶν. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐὰν ἡ Διοικητικὴ Ἀρχὴ εἰλικρινῶς φερομένη δὲν εἰργάζετο κατὰ παράβασιν τοῦ καθήκοντός της νὰ ἐκθέσῃ τὸν νῦν Δήμαρχον εἰς τοὺς συνδημότας του, διὰ τῆς ἀφαιρέσεως παντὸς μέσου, τείνοντος εἰς βελτίωσιν τοῦ Δήμου, ἢ ἂν τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἐγένοντο γνωστὰ ταῦτα, δὲν συνεμερίζετο τὴν σκανδαλώδη ταύτην διαγωγὴν τοῦ Νομάρχου, ἤθελε ζητήσει ὁ μὲν Νομάρχης πρὸ τῆς ἐγκρίσεώς του λόγον ἀπὸ τὸν πρώην Δήμαρχον ἐπὶ τίνι λόγῳ δὲν ἐπληρώθησαν ἐπὶ τρία ἔτη αἱ καθυστερούμεναι τρεῖς δόσεις τόκων καὶ χρεωλυσίων, καὶ ἤθελεν ἐκ τούτου ἐξαγάγει, ἐὰν ὁ Δῆμος, ἔχων πληθυσμὸν περὶ τὰς 7–8 χιλιάδας κατοίκων καὶ πολυειδεῖς ἀνάγκας, δύναται νὰ πληρώσῃ ἐκ τοῦ Δημοτικοῦ Προϋπολογισμοῦ ἑνὸς ἔτους τὰς καθυστερουμένας δόσεις τόκων καὶ χρεωλυσίων τριῶν ἐτῶν.

§7ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ. Ἔφεσις ἐγένετο;

§8ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε βουλευτὰ, τώρα ὁμιλῶ περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ Νομάρχου, τὸν ὁποῖον ἔστειλεν ἡ Κυβέρνησις εἰς Μεσσήνην.

§9ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὅταν ἀκυροῦται ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου, κάμνει τοῦτο ἔφεσιν.

§10ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὁ περίφημος Νομάρχης Ζέρμας, περὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ὁμολογήσῃ καὶ ὁ κύριος Χατζηπέτρος καὶ ὁ κύριος Στουρνάρας καὶ ἄλλοι ἀκόμη τί ἔπαθον· καὶ ἐὰν ἐθνικὴ φιλοτιμία καὶ σέβας πρὸς ἑαυτὸν δὲν μοὶ ἐπέβαλον τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὸ καθῆκον νὰ φροντίζω περὶ τῆς ἀνορθώσεως τοῦ βουλευτικοῦ βήματος καὶ οὐχὶ περὶ τῆς καταῤῥίψεως αὐτοῦ, ἤθελον σᾶς ἐκθέσει λεπτομερείας περὶ τῆς ἐν γένει διαγωγῆς τοῦ νῦν Νομάρχου Μεσσηνίας, ὅστις διὰ τῆς διαγωγῆς του δὲν συνιστᾷ καλῶς τὸν διορίσαντα αὐτόν.

§11ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἀτομικῶς μὲ ἐπείραξεν ὁ κύριος Ζέρμας ἐμὲ (θόρυβος).

§12Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὰ περὶ δημοτικοῦ Ἀστυνόμου. Ἀλλὰ πρὸ τούτου ὀφείλω νὰ σᾶς προσθέσω ἔτι ἕτερόν τι. Ὁ νῦν δημοτικὸς εἰσπράκτωρ ἔχει ἀπαίτησιν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον, τὸ δὲ παρελθὸν Δημοτικὸν Συμβούλιον τὸν Σεπτέμβριον ἐπίσης μῆνα κάμνει πρᾶξιν περὶ συμβιβασμοῦ, ὁ δὲ Νομάρχης ἐγκρίνει τὴν πρᾶξιν ταύτην καὶ πιέζει ἐπιμόνως τὸν Δήμαρχον νὰ κοινοποιήσῃ τὴν ἔγκρισίν του εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον καὶ προσέλθῃ εἰς συμβιβασμόν. Ὁ Δήμαρχος ἀπαντᾷ, ὅτι μὴ κρίνων συμφέροντα πρὸς τὸν δῆμον τὸν συμβιβασμὸν, θέλει προκαλέσει τὴν γνώμην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου· ὁ Νομάρχης ὅμως, ἐπεμβαίνων εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς δημοτικῆς περιουσίας, ἀπαντᾷ πρὸς τὸν Δήμαρχον, ὅτι ὀφείλει νὰ κοινοποιήσῃ ἀμέσως τὴν ἔγκρισίν του κτλ. Πάντα ταῦτα καταδεικνύουσι τὸν σκανδαλωδέστατον φατριατισμὸν καὶ τὴν πρὸς συγκέντρωσιν τάσιν τῆς διοικήσεως διὰ τῆς ἐπεμβάσεώς της εἰς καθαρῶς δημοτικὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ὁ δημοτικὸς Νόμος ἐν ἄρθρῳ 15 § 2 ἀνέθηκεν εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς· διότι ἀληθῶς ἡ ἀνωτέρα ἀρχὴ ἔχει δικαίωμα ἐπιτηρήσεως, ἀλλ’ ἡ ἐπιτήρησις δὲν πρέπει νὰ μεταβάλληται εἰς πραγματικὴν κηδεμονίαν, δὲν πρέπει νὰ παρεμβάλλωνται ὑπὸ τῆς διοικήσεως ἐκ συστήματος προσκόμματα εἰς τὴν ἐλευθέραν κίνησιν τῆς δημοτικῆς μηχανῆς, δὲν πρέπει ἡ διοικητικὴ ἐνέργεια νὰ καταστρέφῃ τὴν Δημοτικὴν διοίκησιν, ἀλλὰ νὰ τὴν ἐνισχύῃ καὶ νὰ τῇ δίδῃ πᾶσαν ὤθησιν πρὸς τὴν βελτίωσιν καὶ τοῦ Δήμου καὶ ἐμμέσως τῆς πολιτείας ἀκόμη, διότι ἀπὸ τῆς βελτιώσεως τῆς Δημοτικῆς καταστάσεως καὶ ἀπὸ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ Δημοτικοῦ βίου ἐξαρτᾶται πρὸ πάντων καὶ ἡ τῆς Πολιτείας. Κατὰ τὸ ἄρθρον 15 τοῦ Νόμου, ὁ Δήμαρχος ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ διευθύνῃ τὴν τοπικὴν καὶ τὴν δημοτικὴν Ἀστυνομίαν· ὅπου δὲ δὲν δύναται καὶ ὅπου εἶναι ἀνάγκη εἰδικοῦ Ἀστυνόμου, προτείνει ὁ Δήμαρχος καὶ διορίζεται εἰδικὸς τοιοῦτος. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα, τὰ ὁποῖα θέλω ἐκθέσει ἐπὶ τούτου, διὰ νὰ κατανοήσητε ὁποία εἰλικρινὴς καὶ σύμφωνος πρὸς τὸ καθῆκον ἐγένετο ἐνέργεια παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Νομάρχου, ἐπὶ προτάσεως γενομένης πρὸ τεσσάρων ἤδη μηνῶν περὶ Δημοτικοῦ Ἀστυνόμου Παμίσου. Ὁ Δήμαρχος ἐπρότεινε κατὰ τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ νῦν ὑπάρχοντος Δημοτικοῦ Ἀστυνόμου ἕτερον ἀπολαύοντα τῆς ὑπολήψεως τοῦ Δήμου κτλ. ὁ Νομάρχης ὑποστηρίζει κατ’ ἀρχὰς τὸν διορισμὸν τοῦ καλουμένου Ἰωάννου Λ. Κορκονικήτα, ὅστις καὶ εὐϋπόληπτος εἶναι καὶ εὐκατάστατος. Ἐπὶ τῶν ὑποβληθέντων ἐγγράφων προκαλεῖται τὴν 20 Δεκεμβρίου π. ἔ. Β. Διάταγμα περὶ διορισμοῦ του, ἀλλὰ συγχρόνως πολλὴ ἐνέργεια ἐκ συμπαιγνίας γίνεται· ὁ Νομάρχης δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν προτείνει νὰ ἀνασταλῇ ὁ διορισμός του, διότι ἔλαβε πληροφορίας, ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἐπιῤῥεπὴς εἰς ἀταξίας, ἐγκλήματα καὶ κακουργήματα, καὶ κατεδικάσθη ἐπὶ ἀξιοποίνοις πράξεσι. Παρὰ τίνων δὲ τὰς ἔλαβεν ὁ κύριος Νομάρχης; Βεβαίως ἀπὸ τοὺς φίλους τοῦ κόμματος, οἵτινες συμφέρον ἔχουσι νὰ ἀναστείλωσι τὸν τοιοῦτον διορισμὸν, καὶ νὰ μείνῃ ὁ ὑπὸ τῆς παυσάσης Δημοτικῆς Ἀρχῆς προταθεὶς καὶ διορισθείς· διότι τοῦτο συμφέρει εἰς τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον προστατεύεται ὑπὸ τοῦ Νομάρχου ἐκθύμως, καὶ διότι ἐπίκειται νὰ ἐνεργηθῇ καὶ βουλευτικὴ ἐκλογή. Γενομένου γνωστοῦ τούτου, ἀποτείνεται ὁ οὕτω συκοφαντηθεὶς πολίτης εἰς τὴν δικαιοσύνην, καὶ ἐφοδιάζεται μὲ πιστοποιητικὸν τῆς Εἰσαγγελίας καὶ Πλημμελειοδικείου Καλαμῶν, τῶν ὁποίων, παρακαλῶ, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε τὴν ἀνάγνωσιν. Δι’ αὐτῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν ἐπαληθεύουσι τὰ ὑπὸ τοῦ Νομάρχου ἀνενεχθέντα κατὰ τοῦ προταθέντος Ἰωάννου Λ. Κορκονικήτα, δηλαδὴ ὅτι κατεδικάσθη ἐπὶ ἐγκλήματι καὶ ὅτι ὑφίσταται κατ’ αὐτοῦ κατηγορία ἢ καταδίωξις δι’ ἀξιόποινόν τινα πρᾶξιν. Τὸ μὲν πιστοποιητικὸν τοῦ γραμματέως τοῦ Πλημμελειοδικείου Καλαμῶν, φέρον ἀριθμὸν καὶ ἡμερομηνίαν ὑπ’ ἀριθ. 6,609, ἀπὸ 9 Δεκεμβρίου 1883 ἔχει οὕτω· «γενομένης τῆς δυνατῆς ἐρεύνης ἐν τοῖς εὑρετηρίοις τοῦ Πλημμελειοδικείου, εὑρέθη ὅτι ὁ Ἰωάννης ἢ Γιαννέλης Λ. Κορκονικήτας κατεδικάσθη διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1,255 τοῦ ἔτους 1876 ἀποφάσεως τῶν ἐν Καλάμαις Πλημμελειοδικῶν ἐπὶ ἐξυβρίσει εἰς δωδεκαήμερον φυλάκισιν, οὐδεμία δὲ καταδικαστικὴ ἑτέρα ἀπόφασις ὑπάρχει κατὰ τοῦ αὐτοῦ Γιαννέλη ἢ Ἰωάννου Α. Κορκονικήτα». Τὸ δὲ ἔγγραφον τοῦ παρὰ τῇ Εἰσαγγελίᾳ Καλαμῶν ἐργαζομένου δικαστικοῦ ὑπογραμματέως, φέρον ἀριθμὸν καὶ ἡμερομηνίαν 2,510 ἀπὸ 9 Δεκεμβρίου 1883, ἔχει οὕτως· «ὁ «ἐκ Μεσσήνης τοῦ Δήμου Παμίσου Ἰωάννης Α. Κορκονικήτας δὲν κατηγορεῖται, οὐδὲ καταδιώκεται δι’ ἀξιόποινόν τινα πρᾶξιν, ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ βιβλίου μηνύσεων καὶ φυγοδίκων. Ὅθεν τῇ αἰτήσει του δίδεται τὸ παρόν». Εἰς συμπλήρωσιν τούτων ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν δύω ἀναφοραὶ δημοτῶν Παμισίων, ἐξ ὧν ἡ μὲν ἀπὸ 6 Νοεμβρίου παρελθόντος ἔτους, φέρει ὑπογραφὰς ἑβδομήκοντα δημοτῶν, ἡ δὲ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1883 φέρει τετρακοσίας, τῶν ὁποίων τὸ γνήσιον πιστοποιεῖται ὑπὸ τῆς Δημοτικῆς Ἀρχῆς. Διὰ τῶν ἀναφορῶν τούτων παρακαλοῦσιν οἱ δημόται τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν Δῆμον ἀπὸ τὸν νῦν διατελοῦντα, τῇ προτάσει τοῦ πρώην δημάρχου, δημοτικὸν ἀστυνόμον, προκαλῶν τὴν ἀντικατάστασίν του διὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ νῦν δημάρχου προτεινομένου Ἰωάννου Λ. Κορκονικήτα, ὄντος ἱκανοῦ, τιμίου καὶ καταλλήλου, ἐπικαλοῦνται τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, διότι ὁ Δῆμος Παμίσου πάσχει πολυειδῶς καὶ ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι ἀπελπιστική, ἀδιαφοροῦντος τοῦ νῦν ὑπάρχοντος ἀστυνόμου εἰς τὴν τάξιν, ἡσυχίαν, ἀσφάλειαν καὶ φύλαξιν τῶν κτημάτων, διατελούντων εἰς τὴν διάκρισιν τῶν κτηνοτρόφων. Ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως πραγμάτων, ἀπέναντι τοιαύτης ἐπανειλημμένης συστάσεως τῶν δημοτῶν, τί ἔπραξε, φρονεῖτε, ὁ κ. Ὑπουργός; Παρέπεμψε τὴν ἀναφορὰν πρὸς τὸν Νομάρχην διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν αἱ ὑπογραφαὶ ὦσι γνήσιαι. Ἰδοὺ μεγίστη δικαιοσύνη! Ἡ αὐστηρὰ εὐθύτης τοῦ κυρίου Λομβάρδου δὲν ἐπέτρεπεν εἰς τὴν ἐγνωσμένην λεπτότητα τῆς συνειδήσεώς του νὰ προβῇ εἰς ἐνέργειαν ἄλλην πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν αἰτούντων θεραπείαν, παρὰ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τοῦ τοῦ Νομάρχου ἂν αἱ ἐν τῇ ἀναφορᾷ ὑπογραφαὶ ὦσι γνήσιαι, καίτοι βεβαιουμένου τούτου ὑπὸ τῆς Δημοτικῆς Ἀρχῆς διὰ τῆς ἐπικυρώσεώς των. Ἀπέχω νὰ χαρακτηρίσω δεόντως τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν· περιορίζομαι δὲ μόνον νὰ εἴπω, ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ εἰρωνείαν, οἷα δὲν ἁρμόζει εἰς Ὑπουργόν. Οὕτω συμφέρει νὰ διοικῆται τὸ Κράτος; Ἐπιτρέπεται εἰς Ὑπουργὸν νὰ προσφεύγῃ μελετημένως εἰς ὑπεκφυγὰς καὶ ἀναβολὰς ἐκ κομματισμοῦ, νὰ καταστρέφωνται δὲ τὰ συμφέροντα τῶν Δήμων, καὶ νὰ καταπατῶνται τὰ δημοτικὰ δικαιώματα, διότι ἔτυχε νὰ συμπαθῇ ὁ Δῆμος εἰς πρόσωπον ἀπαρέσκον τῇ ἰσχυούσῃ μερίδι; Ὅταν τοιαύτην πορείαν τηρῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ προφανῶς δίδῃ τὸ παράδειγμα τοῦ μὴ σεβασμοῦ τῶν νενομισμένων, πῶς δύναται νὰ ὑφίσταται ἡ τάξις, καὶ νὰ μὴ ἐπακολουθήσῃ ἡ παραλυσία; Ὁποία τίς ἐστὶν ἡ ὕπαρξις τοῦ δημοτικοῦ συστήματος, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀπ’ εὐθείας διὰ τῆς ἀρνήσεως τῶν δημοτικῶν διορισμῶν καὶ διὰ τῶν ὑπαλλήλων ἐμμέσως εἰσέρχηται εἰς τὴν δημοτικὴν διαχείρισιν κατὰ προφανῆ παράβασιν τῶν νενομισμένων καὶ ἐπιβάλλῃ τὰς θελήσεις της; Ὅταν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς νομίμου ἐνεργείας της δὲν ἐπιδιώκῃ τὴν ὁμοφροσύνην τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων κατὰ τὸ πνεῦμα καὶ τὰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ δημοτικοῦ νόμου, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀρέσκεται εἰς τὴν διαίρεσιν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, ὅπου οἱ Δήμαρχοι δὲν εἶναι φίλοι τῶν φίλων της, καὶ ὑποθάλπῃ διὰ τῶν ἔργων της τούτων, δύναται ὁ τοιοῦτος Δῆμος νὰ ὀρθοποδήσῃ καὶ βελτιώσῃ τὴν κατάστασίν του; Ἄλλως τε κατὰ τὸ ἄρθρον 42 τοῦ δημοτικοῦ νόμου, τοῦ μὴ ἐπιτρέποντος τὴν μονιμότητα τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων, ὁ ἀστυνόμος δὲν δύναται νὰ ἔχῃ διάρκειαν ἀνωτέραν τῆς διαρκείας τοῦ προτείναντος αὐτὸν δημοτικοῦ ἄρχοντος. Τὸν νῦν ἀστυνόμον τοῦ Δήμου Παμίσου ἐπρότεινεν ὁ πρώην Δήμαρχος, ὅστις ἀνῆκεν εἰς ἄλλην ἐποχὴν, ἀνέλαβε δὲ οὗτος τὰ χρέη του κατὰ τὸν Ἰούλιον 1883 μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς νέας ἐκλογῆς· θέλει λοιπὸν ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ διατελῶσι νῦν δημοτικοὶ ὑπάλληλοι ἐν τῷ Δήμῳ ἀποῤῥέοντες ἐκ τῆς προτάσεως Δημάρχου ἄλλης ἐποχῆς, καὶ νὰ ἦναι ὄργανα τῶν ὀρέξεων τῶν πρώην δημοτικῶν Ἀρχῶν; Αὐτὸ εἶναι ἡ καλὴ πολιτεία, ἡ ἀνόρθωσις τῶν νόμων κατὰ τὰς ἐπαγγελίας δι’ ὧν ἐβαυκαλίσθημεν; Ταῦτα ἔκρινον καθῆκόν μου καὶ ὡς πολίτου καὶ ὡς ἀντιπροσώπου, νὰ ὑψώσω τὴν φωνήν μου κατὰ τῆς φατριαστικῆς ἐπεμβάσεως τῆς διοικήσεως εἰς τὰ καθαρῶς δημοτικὰ καθήκοντα, καίτοι μὴ διστάζων ὅτι ἡ πλειοψηφία θέλει παραδεχθῆ ὡς καλῶς ἔχον πᾶν ὅ,τι τὸ Ὑπουργεῖον σκέπτεται καὶ πράττει· οὐχ ἧττον ἐπιφυλάσσομαι νὰ προέλθω εἰς εὐρυτέραν καὶ γενικωτέραν ἀνάπτυξιν μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ ν’ ἀπαντήσῃ ἐφ’ ὅλων, ὅσων εἶπον περὶ δημοτικῆς διοικήσεως καὶ, ἐὰν θέλῃ, λάβῃ τὰ δέοντα ἔννομα μέτρα εἰς κοινωνικὴν λειτουργίαν τῶν Δήμων καὶ ἐξάλειψιν τῶν παρεμβαλλομένων προσκομμάτων, ἵνα βαίνῃ ἡ δημοτικὴ μηχανὴ ἐλευθέρα εἰς τὴν κίνησιν συμφώνως μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ δημοτικοῦ νόμου καὶ μὲ τὸν προορισμὸν τοῦ δημοτικοῦ συστήματος.

§13ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ τὸ θέμα εἰς συζήτησιν.

§14ΤΖΑΝΕΣ. Ἐγὼ θ’ ἀπαντήσω σχετικῶς ὡς πρὸς αὐτά.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις δὲν γίνεται ἐπ’ αὐτοῦ· εἶναι ἐγγεγραμμένος ὁ κύριος Μεσσηνέζης καὶ κατόπιν ὁ κύριος Φλέσσας.

§16ΤΖΑΝΕΣ. Εἶναι προσωπικόν. Ἐγὼ εἶμαι βουλευτὴς ἀνήκων εἰς τὴν Μεσσηνίαν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ σειρά σας, θὰ ἔλθῃ κατόπιν.

§18ΤΖΑΝΕΣ. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὸν κ. Ἀντωνόπουλον, δικαιοῦμαι νὰ ὁμιλήσω.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ ἢ νὰ τηρήσω τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς· εἶναι ὁ κύριος Φλέσσας.

§20ΤΖΑΝΕΣ. Ὅταν ἔρχεται Βουλευτὴς καὶ κατηγορῇ τὸν Νομάρχην τῆς Μεσσηνίας τοῦ Νομοῦ, εἰς ὃν ἀνήκω ὡς Βουλευτὴς Καλαμῶν, νομίζω, ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐγγεγραμμένος καὶ θὰ ὁμιλήσετε. — Ὁ κύριος Φλέσσας.

§22ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὑποβάλλω Νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ ὁρκωτικοῦ συστήματος, καθόσον τὸ ἰσχῦον περιέχει πολλὰς ἀτελείας, καὶ συντελεῖ ὄχι μόνον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐγκλήματος, ἀλλὰ καὶ ἀπειλεῖ νὰ εἰσαγάγῃ πολλὰς κακὰς συνηθείας εἰς τὸν Τόπον. Κατὰ τὴν συζήτησιν θέλω ἀναπτύξει τὰς ἰδέας μου.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἐζήτησε τὸν λόγον.

§24Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεφυλάχθη ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν προσκρούω, ἐὰν εἴπω καὶ ἐγὼ τινὰ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης. Ὤφειλον δὲ νὰ ἐπιφυλαχθῶ νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπαντήσῃ, διότι ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσσήνης, δύναται νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς ἀρχὴν λίαν συναφῆ μὲ τὰς ἐκλογικὰς ἐλευθερίας. Μεταξὺ τοῦ χρόνου τῶν ἐκλογῶν τῶν δημοτικῶν Ἀρχῶν καὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῶν μεσολαβεῖ ἀναγκαίως χρονικὸν διάστημα, τὸ δὲ χρονικὸν τοῦτο διάστημα κατὰ τὴν τελευταίαν δημοτικὴν περίοδον ἀπετελεῖτο ἀπὸ τρεῖς περίπου μῆνας. Μετὰ τὸ πέρας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν οἱ ἀποτυχόντες δημοτικοὶ ἄρχοντες, δημοτικοὶ σύμβουλοι καὶ δήμαρχοι, πεισθέντες ὅτι ἀπώλεσαν τὴν διοίκησιν τῶν δήμων, ἐπεθύμησαν νὰ ἐπιχειρήσωσι πράξεις, ἐπηρεαζούσας τὰ συμφέροντα τῶν δήμων εἰς τὸ μέλλον· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἐπεχείρησαν πράξεις διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτησαν νὰ ἀφαιρέσωσι τὴν νίκην ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες ἐπέτυχον κατὰ τὰς τελευταίας δημοτικὰς ἐκλογάς. Οὕτω προτάσεις ἐγένοντο παρὰ τῶν ἀποτυχόντων περὶ διορισμοῦ δημοτικῶν ἀστυνόμων, ἐνόσῳ ἐξηκολούθουν ἀκόμη διοικοῦντες τοὺς δήμους. Συνεκάλεσαν τὰ δημοτικὰ συμβούλια καὶ ἐπρότειναν ἀντικαταστάσεις τῶν δημοτικῶν εἰσπρακτόρων, ἐνοικιάσεις τῶν δημοτικῶν φόρων, ἐνοικιάσεις δημοτικῶν καταστημάτων διὰ δύω ἢ τρία ἔτη· καὶ τοιουτοτρόπως διεχειρίσθησαν τὰ συμφέροντα τῶν δήμων, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῶν ὁποίων ἐξέπεσαν διὰ τῶν νέων ἐκλογῶν. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἴσως ἀδύνατον νὰ βλέπῃ τις γιγνόμενον ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες ἀνταγωνίζονται ἐν ταῖς δημοτικαῖς ἐκλογαῖς καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν παλαίστραν τῶν κομματικῶν ἐν τῷ δήμῳ παθῶν. Εἶναι ἄνθρωποι, ἔχουσιν ἀτελείας, ἐπιθυμοῦσι νὰ ὑπερτερήσωσι τῶν ἀντιπάλων των πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐκλογικῶν συμφερόντων ἢ τῶν δημοτικῶν ἀγώνων των. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτήρησις αὐτῶν ἀνετέθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις καθῆκον εἶχε νὰ σταματήσῃ πᾶσαν τοιαύτην ἔκνομον ἐνέργειαν, γιγνομένην ἀπὸ τοὺς ἀποτυχόντας κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, καὶ ἐκπεσόντας τῆς διοικήσεως τῶν δήμων. Ἐὰν αὐτοὶ ἠθέλησαν νὰ δειχθῶσι κακῆς πίστεως, ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους ὤφειλε νὰ δείξῃ αὐτοῖς, ὅτι ἔπρεπε νὰ προσενεχθῶσι μετὰ καλῆς πίστεως, καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ συμφέροντα τῶν δήμων. Μετ’ ἐκπλήξεως ὅμως ἀνέγνωμεν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι συμπράκτωρ ἐπῆλθε καὶ ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους, καὶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πολλάκις ἔσπευσε νὰ προκαλέσῃ διορισμοὺς δημοτικῶν ἀστυνόμων καὶ δημοτικῶν εἰσπρακτόρων τοιούτων. Καὶ γνωρίζετε, κύριοι, τί σημαίνει ὅταν ἐκ τοῦ πεσόντος κατὰ τὰς ἐκλογὰς κόμματος καλῆται ἀστυνόμος ὅστις εἶναι ἀντίθετος τοῦ δημάρχου; Ἀφαιρεῖται τὸ ἥμισυ τῆς ἐξουσίας τοῦ Δημάρχου. Καὶ ὅταν διορίζωνται εἰσπράκτορες ἐκ τοῦ ἀντιθέτου κόμματος καὶ ὑπόλογοι τοῦ δήμου καὶ ὅταν γίνωνται ἐνοικιάσεις διὰ τρία καὶ τέσσαρα ὅλα ἔτη, ταῦτα γίνονται ἐπὶ ζημίᾳ τῶν συμφερόντων τοῦ Δήμου. Οὕτω πως ἐνόησα τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσσήνης. Δὲν ἐνόησα αὐτήν ὡς ἔχουσαν ἀντικείμενον τὸν δεῖνα ἢ δεῖνα. Ἀφοῦ δ’ εἶναι τοιαύτη, ἔχει καθῆκον ἡ Βουλὴ νὰ ἐρευνήσῃ ἐὰν ἡ δημοσία διοίκησις ἐπῆλθε νὰ σταματήσῃ τὴν κατάχρησιν αὐτήν, ἢ ἐπῆλθε νὰ συμπράξῃ μετ’ αὐτῆς. Διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσσήνης, νὰ μετάσχω καὶ ἐγὼ τῆς συζητήσεως.

§25ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα, διότι καὶ ἄλλοι ἔχομεν νὰ φέρωμεν ἀντικείμενα τοιαῦτα.

§26ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§27ΕΤΕΡΟΙ. Τὸ Σάββατον.

§28Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ πρὶν ἢ λάβῃ τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσσήνης, εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω τινά. Πρὸ παντὸς ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν πραγματοποιηθέντων ἐξόδων τοῦ ἔτους 1882, κατ’ ἄρθρον καὶ κεφάλαιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἑκάστου τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων. Τὸν πίνακα τοῦτον ἐζήτησα κατὰ τὴν 9 Νοεμβρίου· τότε ἐζήτησα καὶ τοὺς λογαριασμοὺς τῆς γενικῆς διαχειρίσεως τοῦ 1882, καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσήγαγε τοὺς λογαριασμοὺς τούτους, οἵτινες τέλος πάντων ἐδημοσιεύθησαν καὶ διενεμήθησαν. Τὸν πίνακα ὅμως τῶν ἐξόδων τοῦ ἔτους 1882 κατ’ ἄρθρον καὶ κεφάλαιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἑκάστου τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων, ἐὰν εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐγὼ δὲν ἀντελήφθην ἢ δὲν ἤκουσα τοῦτο, τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἔσφαλε νὰ μὴ τυπώσῃ καὶ διανείμῃ, διότι μᾶς εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖοι εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1884. Ἐὰν δὲ τυχὸν δὲν εἰσήγαγεν αὐτὸν ἀκόμη, ἀναγκάζομαι νὰ τῷ ὑπομνήσω ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι τῆς σήμερον, 3 Φεβρουαρίου, ἐμεσολάβησε τοσοῦτον χρονικὸν διάστημα, ὥστε εἶναι ἄπορον πῶς εἰσέτι δὲν ἔχομεν τὸν πίνακα τοῦτον. Ὁμοίαν ἔχω νὰ ἀπευθύνω ὑπόμνησιν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀπὸ τῆς 9ης Νοεμβρίου ἐζήτησα παρ’ αὐτοῦ διαφόρους πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως καὶ προόδου τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας καὶ περὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Ὅτι τὴν 18 Νοεμβρίου ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν μετῆλθε τὸ ὕφος, τὸ ὁποῖον συνήθως μετέρχεται, ὅταν καταγγέλλωσιν εἰς αὐτὸν ἀξιοποίνους πράξεις, ὑποκρινόμενος ὅτι δὲν ἐννοεῖ τί συμβαίνει, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἀθῶος ὡς ἡ περιστερά, ἥτις ἐξῆλθεν ἀπὸ τῆς κιβωτοῦ τοῦ Νῶε, δὲν ἔλαβε, λέγω, αὐτὸ τὸ ὕφος, ἀλλ’ ἦλθε μετελθὼν ἐν τῇ Βουλῇ ἄλλο ὕφος, ὕφος, ἐλέγχου. Πῶς μᾶς ζητεῖτε τοιαύτας πληροφορίας, μᾶς εἶπεν, ἐνῷ αὗται ἀποτελοῦσι τοὺς ἀπολογισμοὺς τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας τριῶν ἐτῶν; Καὶ μολαταῦτα μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐφρόντισε καὶ ἔταξε τέσσαρας ὑπαλλήλους, οἵτινες ἐργάζονται κάθε ἡμέραν. Προσέθηκε δὲ ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην, 18 Νοεμβρίου, εἶπεν αὐτῷ ὁ Τμηματάρχης ὁ ἁρμόδιος, ὅτι αἱ πληροφορίαι ἐντὸς μηνὸς θέλουσιν εἶσθαι ἕτοιμοι καὶ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπὸ τῆς 18 Νοεμβρίου συνεπληρώθη ὁ μὴν οὗτος τῆς ζητηθείσης προθεσμίας τὴν 18 Δεκεμβρίου· ἀπὸ τῆς 18 Δεκεμβρίου δὲ μέχρι τῆς 18 Ἰανουαρίου παρῆλθεν ἕτερος μήν, καὶ ἀπὸ τῆς 18 Ἰανουαρίου μέχρι τῆς σήμερον 3 Φεβρουαρίου ἕτερος ἥμισυς μήν, καὶ ἐν τούτοις ἀκόμη ἀναμένομεν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὰς ζητηθείσας πληροφορίας. Αὐτά, κύριοι, εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν λύει ἡ πλειοψηφία. Ἐὰν ἐλύοντο καὶ αὐτὰ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν, πιθανῶς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσεδόκα ὅτι ἤθελε κατορθώσει, ἵνα ἡ πλειοψηφία μᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται. Ἀλλὰ τὰ ζητήματα ταῦτα δὲν λύονται διὰ πλειονοψηφίας. Ὁ δὲ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ μάθῃ νὰ ἦναι εἰλικρινέστερος, ὅταν ζητῆται δυνάμει δικαιώματος ἀνεγνωρισμένου νὰ ἐκπληρώσῃ ὑποχρέωσιν ἐπιβαλλομένην εἰς αὐτὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Καὶ μήπως αἱ πληροφορίαι αὗται, κύριοι, εἶναι τοσοῦτον ἄχρηστοι, ὥστε ἠμπορεῖ νὰ περιμένωμεν ἐπ’ ἄπειρον; Προχθὲς ἔτι ἀνεγίνωσκον Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου διαχειρίζεται τὰ χρήματα τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, ὡς ἂν ἐπρόκειτο νὰ διαχειρίζηται τὰ ἴδια αὐτοῦ χρήματα. Καὶ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἐσυστήθη εἰδικὸν ταμεῖον, διὰ νὰ κατασταθῇ βεβαία ἡ εὐλαβὴς διαχείρισις τῶν χρημάτων τούτων, ἀφοῦ εἰσάγονται εἰς τὸ ταμεῖον πρὸς ἐκπλήρωσιν εἰδικοῦ σκοποῦ, ὅστις ἅπτεται τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Ὁ περὶ ὁδοποιΐας νόμος ἔχει συστήσει Ἐπιτροπήν τινα, τὴν ὁποίαν ὀνομάζει κεντρικήν, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθηκε τὴν φροντίδα νὰ ἐπιλαμβάνηται τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη σύγκειται ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀπὸ τὸν Τμηματάρχην τοῦ Λογιστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀπὸ τὸν Τμηματάρχην τῶν δημοσίων ἔργων. Ἀνεγίνωσκον προχθὲς Β. Διάταγμα, δι’ οὗ χορηγεῖται ἀποζημίωσις ἀνὰ ἑκατὸν δραχμῶν κατὰ μῆνα εἰς ἕκαστον τῶν μελῶν τῆς κεντρικῆς ταύτης Ἐπιτροπῆς. Τί ἐστὶν ἀποζημίωσις, τὴν ὁποίαν δίδετε, κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸν Τμηματάρχην τοῦ Λογιστηρίου, διότι μεταβαίνει ἀπὸ τὸ ἓν δωμάτιον εἰς τὸ ἄλλο τοῦ ὑφ’ ὑμᾶς Ὑπουργείου; Ἀποζημίωσις εἶναι ὅταν πληρώνετε χρήματα, τὰ ὁποῖα οἱ τὴν ἀποζημίωσιν λαμβάνοντες ἐδαπάνησαν. Ποίαν δαπάνην κατέβαλεν ὁ Τμηματάρχης τοῦ Λογιστηρίου τοῦ ὑφ’ ὑμᾶς Ὑπουργείου μεταβαίνων ἀπὸ τὸ ἓν δωμάτιον εἰς τὸ ἄλλο; Ἢ ὁ τμηματάρχης τῶν δημοσίων ἔργων, ἢ καὶ αὐτὸς ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου; Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀποζημιώσεως· ἀλλὰ ὠνομάσατε τὴν χορηγίαν ἀποζημίωσιν, διὰ νὰ ἀποφύγητε τὴν διάταξιν τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου, καθ’ ἣν ἀπαγορεύεται ἡ ἀπονομὴ ἐπιμισθίου, ἂν ῥητὸς νόμος δὲν ἀπένειμεν αὐτό. Ἐπειδὴ λοιπὸν ὁ Νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ διέταξεν ὅτι δὲν δύνασθε νὰ χορηγήσητε ἐπιμίσθια, ὑμεῖς ἐβαπτίσατε τὸ ἐπιμίσθιον ἀποζημίωσιν, καὶ διετάξατε νὰ χορηγῶνται κατὰ μῆνα ἑκατὸν δραχμαὶ εἰς ἕκαστον τῶν μελῶν τῆς κεντρικῆς ταύτης Ἐπιτροπῆς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ καταθέσῃ τὰς πληροφορίας περὶ τῆς προόδου τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιίας καὶ περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν χρημάτων τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα τὴν ἐνάτην Νοεμβρίου δι’ ἐπερωτήσεως, ἥτις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη.

§29ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§30Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἠπόρησα καὶ ἀπορῶ μεγάλως, ὅτι ὁ τελευταῖος ἀγορεύσας Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔσχε τὸ θάῤῥος νὰ διαφιλονεικήσῃ καὶ νὰ κατακρίνῃ τὴν ὁποίαν κάμνομεν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῶν ἐπερωτήσεων. Εἶχον δίκαιον νὰ ἀπορήσω, ὅτι Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δεικνύει τοσαύτην ἄγνοιαν τῶν ἀρχικῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ ἀποφαίνεται, ὅτι διὰ τῶν ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων συζητήσεων ἐπέρχεται ἡ παραλυσία τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, τῆς ὁποίας τὴν κυρίαν ἐνασχόλησιν περιορίζει εἰς μόνην τὴν ἐπιψήφισιν Νόμων. Ἂς μάθῃ ὅμως ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον δὲν ἔχει κυρίαν ἀποστολὴν τὸ συντάττειν ἢ ψηφίζειν Νόμους. Τὸ Κοινοβούλιον ἔχει ἀποστολὴν ὑψηλοτέραν, ἔχει δικαιοδοσίαν ἐκτεταμένην, ὀφεῖλον νὰ ἐπαγρυπνῇ ἐπὶ τῆς τύχης τοῦ Κράτους. Τὸ Κοινοβούλιον διευθύνει τὴν γενικὴν πολιτικὴν τοῦ Ὑπουργείου, ὀφείλει νὰ ἐξελέγχῃ τὴν διεύθυνσιν τῶν πολυειδῶν ὑποθέσεων, νὰ ζητῇ πληροφορίας, νὰ ἐπιτιμᾷ, νὰ κατηγορῇ. Αὐταί εἰσιν αἱ ὑποχρεώσεις του πρὸς τὴν ἐλευθερίαν, τοιοῦτον εἶναι τὸ ἀρχικὸν καθῆκόν του, τοιαύτη εἶναι ἡ ἀνωτάτη ἀποστολή του. Ἡ πρώτη φροντὶς τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι νὰ διοικῆται τὸ Κράτος καλῶς, καὶ ἡ δευτέρα νὰ ἐπιδιορθῶνται οἱ Νόμοι. Ὁ ἄνθρωπος ἔχων ἐξουσίαν τινὰ, φύσει τείνει εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῶν ὁρίων ταύτης, μόνη δὲ ἡ Βουλὴ, καὶ ἰδίως ἡ Ἀντιπολίτευσις, κρατεῖ τοὺς Ὑπουργοὺς ἐντὸς τῶν νομίμων ὁρίων τῆς ἐξουσίας των, ὅταν παρεκτρέπωνται εἰς πράξεις ἐπιβλαβεῖς τῇ Πατρίδι ἢ εἰς παραβάσεις Νόμων. Ἕνεκα τούτου ὀφείλουσιν οἱ ἔχοντες τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐξελέγξεως καὶ ἐπιτιμήσεως ἢ κατηγορίας νὰ διατελῶσιν, ὡς ἄλλοι Ἄργοι, διαρκῶς ἄγρυπνοι, νὰ ἐξελέγχωσι καὶ νὰ καταπαύωσιν ἢ περιστέλλωσι τὰς παρεκτροπάς. Ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴχετε τὴν τόλμην νὰ κατακρίνετε ὡς παραλύουσαν διὰ τῶν ἐπερωτήσεων καὶ συζητήσεων τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, ὑπνώττῃ, τότε τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα καθίσταται νεκρόν, καὶ ἰσχύει τὸ αὐθαίρετον, διατηρουμένων ἐν ἰσχύϊ μόνον κακῶν τινων συμπαρομαρτούντων πρὸς τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα. Παραλύουσι, λέγετε, κύριε Ὑπουργέ, αἱ ἐπερωτήσεις καὶ αἱ ἐπ’ αὐτῶν συζητήσεις τὴν κυβερνητικὴν ἐνέργειαν, ἥτις κυρίως εἶναι ἡ κορυφωθεῖσα ἐν τῷ ἐνεστῶτι Ὑπουργείῳ νομομανία· ἀλλὰ τί ὠφελεῖ, κύριε Ὑπουργέ, ἡ ἐπιψήφισις Νόμων, ὅταν ἐλλείπῃ ἡ ἀκριβὴς ἐκτέλεσίς των; ὅταν ἡ Βουλή, ἡ ἔχουσα τὴν ἐπὶ ταύτης ἐπιτήρησιν, ὑπνώττῃ καὶ δὲν ἐξελέγχῃ τὰς παρεκτροπὰς καὶ παραβάσεις τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας; Οἱ Νόμοι εἰς οὐδὲν καλὸν συντελοῦσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, ὅσον καλοὶ καὶ ἂν ἦναι, καθίστανται ἐπιβλαβέστατοι, ὅταν ἐκτελῶνται μονομερῶς καὶ χρησιμεύωσιν ὡς ὅπλον κατὰ τῶν ἀντιπάλων, ἡ δὲ ἁρμοδία Ἐξελεγκτικὴ Ἀρχὴ ὑπνώττῃ. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, φαίνεται, ἀγνοῶν τὰς σωτηρίους ταύτας ἀρχὰς καὶ ἐκ τούτου προέβη εἰς τὴν τόλμην τῆς διαφιλονεικήσεως τοῦ ἀρχικοῦ καθήκοντος τῆς Βουλῆς. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός του δύναται νὰ γνωρίζῃ μόνον καλῶς τὰ τῆς κινίνης καὶ τὰ παραπλήσια, οὐδὲν δὲ ἐκτὸς τούτων. Ἐννοῶ κάλλιστα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, κυριευμένη ἀπὸ τὸ πάθος τῆς νομομανίας, θέλει νὰ ἐξυπνήσῃ τὴν κοινωνίαν διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως πολλῶν Νόμων, θέλει νὰ ἐξαπατήσῃ ἔτι μᾶλλον ταύτην, ἐπιδεικνυομένη διὰ τῶν πολλῶν Νόμων, ὅτι μεριμνᾷ σπουδαίως περὶ τῆς εὐδαιμονίας της. Ἀλλὰ τὰ πράγματα μέχρι τοῦδε ἀπέδειξαν, καὶ προϊόντος τοῦ χρόνου θέλουσι φωτίσει καὶ πείσει καὶ αὐτοὺς τοὺς ἁπλουστέρους, ὅτι αἱ χρυσαῖ ἐλπίδες των ἀπέβησαν ἄνθρακες. Εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι ἐγὼ ὡμίλησα ἀφῃρημένως περὶ δημοτικῶν εἰσπρακτόρων καὶ ἀστυνόμων τοῦ Δήμου Παμίσου, ὅτι δὲν ὡμίλησα γενικῶς, ὥστε δὲν δύναται νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ. Προσέθηκε δὲ, ὅτι ὁ κύριος Δηλιγιάννης προσεπάθησε νὰ δώσῃ γενικώτερον χαρακτῆρα συμπληρῶν τὴν ἀγόρευσίν μου, ἀλλ’ ἐπίσης ἀτελῶς. Πρὸς ταῦτα παρατηρῶ ὅτι ὡς φαίνεται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπώλεσεν ἀπό τινος τὴν ἀντίληψιν· διότι δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι σύνηθες εἶναι τῷ κυρίῳ Ὑπουργῷ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαστρέφῃ τὰς ἐννοίας τῶν λόγων τῶν ἀντιθέτων του, καὶ ἐπὶ τοιούτου πλαστοῦ πεδίου νὰ ἀπαντᾷ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι κατῆλθον ἐν τῇ ἀγορεύσει μου εἰς μόνην τὴν ἔκθεσιν δημοτικῶν τινων πραγμάτων εἰδικῶς ἑνὸς Δήμου. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι ἐγὼ ἐν τῇ ἀγορεύσει μου ἰσχυρίσθην κυρίως, ὅτι ἡ Δημοτικὴ Διοίκησις εἶναι ἡ βάσις τῆς καλῆς λειτουργίας τοῦ Συνταγματικοῦ Πολιτεύματος, καὶ ὅτι ἡ βάσις αὕτη ὑποσκάπτεται εἴτε ἐξ ἀγνοίας τῆς ἁρμοδίας Ἀρχῆς περὶ τῶν ὁρίων τῆς ἀναμίξεως τῆς διοικήσεως εἰς τὰ καθαρὰ δημοτικὰ καθήκοντα, εἴτε ἐκ φατριασμοῦ ἀκατονομάστου. Ταῦτα εἶπον καὶ εἰς ταῦτα περιωρίσθη ἡ ἀγόρευσίς μου, τὰ δὲ εἰδικὰ περιστατικὰ ἔφερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡς παραδείγματα εἰς κατάδειξιν ὅτι ἡ Δημοτικὴ Διοίκησις χωλαίνει, ὡς ῥητῶς μάλιστα ἐν τῇ ἀγορεύσει μου ἔκαμον τὴν παρατήρησιν ταύτην. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἐνόησε τίποτε ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς μου, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει τί νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ εἰδικῶς. Τοιοῦτό τι ἰσχυρισθεὶς ὁ κύριος Ὑπουργὸς, παρηκολούθησε τὴν συνήθη τῷ ἐνεστῶτι Ὑπουργείῳ τακτικὴν, τὴν αὐτὴν δὲ τακτικὴν παρακολουθεῖ καὶ ὁ ὑποστηρίζων αὐτὸ τύπος. Ἐπαναλαμβάνουσιν ἐκ διαλειμμάτων, ἀπευθυνόμενοι πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, «ἀνακοινώσατέ μας τὸ πρόγραμμά σας, ὡς ἡμεῖς ἀνεκοινώσαμεν τὸ ἡμέτερον καὶ κατεστήσαμεν τοῦτο γνωστὸν εἰς τὴν κοινωνίαν». Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔλαβε πολλάκις ἀφορμὴν νὰ κοινοποιήσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὸ πρόγραμμά της, καὶ θέλει ἐμμείνει πιστῶς εἰς τὴν πραγμάτωσιν τῶν ἐπαγγελθέντων. Ἀλλὰ τὰ ἐπιζητούμενα προγράμματα ἄλλων τινῶν, ὁποῖά τινα εἰσίν; Ὁποίαν ἔχουσιν ἰσχὺν ὡς πρός τινας, οἵτινες ἐξέδωκαν τοιαῦτα καὶ ἐπηγγέλθησαν πολλά. Τινὲς διὰ τῶν προγραμμάτων των, ἀφορῶντες εἰς ἐξαπάτησιν τῆς κοινωνίας, ὑπόσχονται οὐχὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐπηγγελμένων, ἀλλὰ ἐκείνων τὰ ὁποῖα δὲν θέλουσιν ἐκτελέσει. Τοιαῦτα ἀπέβησαν τὰ προγράμματα τινῶν, οἵτινες ἀκολουθοῦσι τὰ ἐναντία ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθησαν διὰ τῶν προγραμμάτων. Τὸ ἐνεστὼς Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ πομπώδους προγράμματός του μᾶς ὑπεσχέθη τὴν αὐστηρὰν οἰκονομίαν, ἀλλ’ ἀντὶ ταύτης ἔφερε τὴν σπατάλην· ὑπεσχέθη τὴν ἀνόρθωσιν τῆς τάξεως διὰ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους, ἀλλ’ ἀντὶ τούτου ἔφερε τὴν ἀπροκάλυπτον παράβασιν αὐτῶν, κτλ. τὰ ὁποῖα καλύπτει νῦν καὶ προασπίζει ἡ βουλευτικὴ πλειονοψηφία. Εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν θέλει ἀπαντήσει εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου νῦν, ἐπιφυλαττόμενος ν’ ἀπαντήσῃ, ὅταν ἀναπτύξω ταύτην, ἐνῷ ἀρκούντως, ὡς φρονῶ, ἀνέπτυξα ταύτην. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη ὑπεκφυγὴ τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ ἐπερωτήσεων βουλευτῶν κατέστη δυστυχῶς ἡ συνήθης τακτική του, ἀποτελοῦσα καὶ αὕτη ἴσως μέρος τοῦ προγράμματός του. Τὸ Ὑπουργεῖον ἀποφεύγει ἀπό τινος τὰς ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων συζητήσεις διὰ τρόπου ἥκιστα ἁρμόζοντος εἰς Συνταγματικὸν πολίτευμα. Ἀπαντᾷ ἀλληλοδιαδόχως ἐφ’ ὅλων τῶν ἐπερωτήσεων συλλήβδην, δίδον ὅσας τοῦτο κρίνει ἀναγκαίας πληροφορίας, ἀποφεύγει δὲ νὰ δώσῃ ὅλας τὰς ζητουμένας, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Ἐὰν δὲ ἐπακολουθήσῃ μετὰ τὰς πληροφορίας καὶ συζήτησις, αὕτη θέλει εἶσθαι ἀτελεστάτη, περίπλοκος καὶ ἀληθὴς κυκεών. Οὕτω τὸ Ὑπουργεῖον κατέστησεν ἰδανικὸν, ἢ μᾶλλον νεκρὸν τὸ δικαίωμα τῆς ἐξελέγξεως τῆς πορείας του, ὅπερ εἶναι ἡ ὑψηλοτέρα ἀποστολὴ τῆς Βουλῆς πρὸς καλὴν λειτουργίαν τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος.

§31ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ γίνεται κατάχρησις αὐτοῦ...

§32Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μεγάλη εἶναι ἡ τόλμη εἰς τοιαύτην παρατήρησιν. Τὴν κατάχρησιν κάμνετε ὑμεῖς οἱ Ὑπουργοὶ, οἵτινες λόγῳ ἐπιδείξεως καταχρᾶσθε τὸν χρόνον, παρατείνοντες τὴν ἀγόρευσίν σας ἐπὶ πέντε, ἓξ καὶ ὀκτὼ πολλάκις ὥρας, ὁσάκις ἀνέρχεσθε νὰ ἀγορεύσητε. Πρὸ πάντων οἱ Ὑπουργοὶ ὀφείλουσι ν’ ἀγορεύωσι πάντοτε ἐντὸς τῶν ἐλλόγων ὁρίων, καὶ οἱ ὡς ἐκ τῶν ἐπαρχιακῶν των ἕξεων εἰθισμένοι εἰς ταραχὰς καὶ προσβολὰς πρέπει νὰ συναισθάνωνται, ὅτι εἶναι λειτουργοὶ τοῦ Κράτους, σύμβουλοι τοῦ Στέμματος καὶ νὰ μὴ κατέρχωνται εἰς τὰς τελευταίας βαθμίδας· διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μᾶς χορηγοῦσι τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς προπηλακίζωμεν πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς, νὰ τοὺς ποδοπατῶμεν ὡς ἐξερχομένους τῶν ὁρίων τῆς θέσεώς των.

§33ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, ἐξετοπίσθη πέραν τοῦ Νομάρχου Μεσσηνίας. Ἐπειδὴ λέγετε ὅτι θὰ γείνῃ συζήτησις, καὶ βεβαίως κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην θὰ ἐπανέλθῃ τὸ πρόσωπον τοῦ κυρίου Ζέρμα, παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ πίνακα ἢ κατάλογον τῶν κηρυχθέντων φυγοδίκων ἀφ’ ἧς ἤρξατο νὰ διευθύνῃ τὸν Νομὸν Μεσσηνίας ὁ κύριος Ζέρμας.

§34ΤΙΝΕΣ. Καὶ ὁ Μπαϊρακτάρης.

§35ΤΖΑΝΕΣ. Πρὸς δὲ τούτοις νὰ παραγγείλῃ ὁ κύριος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς τὸν Εἰσαγγελέα Καλαμῶν καὶ τὸν Εἰσαγγελέα Κυπαρισσίας ν’ ἀπευθύνῃ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον πίνακας ἢ κατάλογον τῶν λιπομαρτύρων. Ἐκ τούτων προλέγω, ὅτι θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ διοίκησις τοῦ κ. Ζέρμα, ἀνεξαρτήτως τῆς πολιτείας αὑτοῦ τῆς πολιτικῆς ἢ τῆς ἀτομικῆς καὶ τοῦ ἰδιαιτέρου του βίου, δύναται νὰ ὀνομασθῇ ὄχι ἀγαθή, ἀλλὰ ἀγαθωτάτη.

§36ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νὰ φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὴν ἀναφορὰν τῶν πολιτῶν τῆς Θεσσαλίας ἐναντίον τοῦ Νομάρχου.

§37ΤΖΑΝΕΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας.

§38Ρ. ΧΟΪΔΑΣ. Εἶσθε βουλευτὴς τῶν Καλαμῶν καὶ τῆς Θεσσαλίας καὶ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἀγνοεῖτε τί πρόσωπον παίζετε ἐδῶ καὶ λέγετε, ὅτι ὁμιλεῖτε μόνον ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας σας. Αὐτὸ μένει ἀκόμη, νὰ χωρίσωμεν τοὺς Ἕλληνας εἰς πέραν τοῦ Ἰσθμοῦ καὶ ἐντεῦθεν τοῦ Ἰσθμοῦ. Εὖγε, κ. Τζάνε!

§39Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. (Ἀπέρχεται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατὶ φεύγει ὁ κύριος Ὑπουργός; Διότι ἐννοεῖ τί θ’ ἀκούσῃ καὶ δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλεῖται νὰ καταθέσῃ πίνακα 1) τῶν προταθέντων Δημοτικῶν Ἀστυνόμων ἀπὸ τοὺς Δημάρχους τοὺς ἐγκατασταθέντας τὸν Σεπτέμβριον· πόσους τούτων διώρισε, πόσους δὲν διώρισε καὶ διατί; 2) νὰ καταθέσῃ πίνακα ἐμφαίνοντα τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἀστυνόμων, τοὺς ὁποίους διατηρεῖ ἐκ τῶν πρὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν νέων Δημάρχων διωρισμένων, τῶν ὁποίων τὴν παῦσιν ἐπρότειναν οἱ νέοι Δήμαρχοι, καὶ διατὶ δὲν τοὺς ἔπαυσε, καὶ 3) πόσους διώρισεν ἐξ ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἐπρότειναν πρώην Δήμαρχοι μετὰ τὴν ἀποτυχίαν των εἰς τὰς ἐκλογάς· ἀφοῦ φέρει τὰς πληροφορίας ταύτας, θὰ ἔχῃ τὸ κάτοπτρόν του, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἴδῃ τὴν διοικητικήν του εὐμορφίαν. Εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡμεῖς διὰ τῶν ἐπερωτήσεων καταναλίσκομεν τὸν καιρὸν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Πᾶς ἄλλος ἐκ τῶν πρώην καὶ νῦν καὶ μελλόντων βουλευτῶν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ εἴπῃ τοῦτο, ἀλλ’ ὄχι ὁ κύριος Λομβάρδος, ἐὰν ἐνθυμηθῇ ὅτι κατὰ τὸ 1869 ἔθετε καθ’ ἑκάστην ζήτημα ἐμπιστοσύνης, καὶ ὅτι ἀπὸ τοῦ τέλους Αὐγούστου μέχρι τῆς 19ης Νοεμβρίου, ὅτε ἔληξεν ἡ Σύνοδος, ἐπροκάλεσε τριακοστὴν ἴσως τοιαύτην ψηφοφορίαν. Καὶ ποῖος ἐδιοίκει τότε τὴν Ἑλλάδα; ὁ ἀοίδιμος Ζαΐμης, τὸν ὁποῖον ὅλοι ἐγνωρίσαμεν πόσον φιλόπατρις καὶ τίμιος ἦτο, καὶ ὁ ὁποῖος ἐφρόντιζε πῶς νὰ διοικῇ καλῶς τὸ Κράτος, καὶ δὲν ἐξώγκωσε τὸν Προϋπολογισμὸν, οὔτε τοὺς φόρους ἀνεβίβασεν. Ὁ ἀνὴρ, λέγω, ἐκεῖνος, ὅστις διετήρει τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς διὰ μόνης τῆς πρὸς αὑτὸν ἀγάπης τῶν βουλευτῶν καὶ ὄχι διὰ τῆς σπατάλης τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, οὔτε ἐφρόντισε νὰ προκαλέσῃ εἰς ἐπικουρίαν τῆς Κυβερνήσεώς του ἓν ἕτερον μέσον ἀκόμη χειρότερον, τὸ ὁποῖον εἰς μόνην τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἐπαρουσιάσθη καὶ εἰς οὐδεμίαν ἄλλην Ἑλληνικὴν, οὔτε ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως, οὔτε ἐπὶ Κυβερνήτου, οὔτε ἐπὶ Βαβαροκρατίας, οὔτε ἐπὶ τῆς Συνταγματικῆς Βασιλείας τοῦ Ὄθωνος, οὔτε ἐπὶ ἄλλης τῶν ἀπὸ τὸ 1862 διευθυνασῶν τὸ Ἔθνος, τὸ μέσον, λέγω, νὰ ἔρχωνται ἐπίκουροι εἰς τὰς δαπάνας τῶν Ὑπουργῶν ἰδιωτικὰ Ταμεῖα πρὸς συγκράτησιν τῆς Κυβερνητικῆς πλειονοψηφίας, ἀφοῦ ἐκ τῶν ἔργων ταύτης θὰ προσγίνῃ καὶ εἰς ταῦτα ἀρκετὴ ὠφέλεια. Ἔχουσι λοιπὸν οἱ νῦν Ὑπουργοὶ πρόσωπον νὰ κατακρίνωσι τὰς τῶν ἄλλων πράξεις; Ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἡμεῖς νὰ παραλύσωμεν μίαν τοιαύτην κατάστασιν, ἡ ὁποία φέρει τὸ Ἔθνος εἰς τὸ βάραθρον, καὶ ἡ ὁποία προπαρασκευάζεται ἀπὸ μίαν τάξιν ἀνθρώπων κακοήθων. Καταγγείλατέ μας, κύριοι Ὑπουργοὶ, εἰς τὸ Ἔθνος διὰ τὴν διαγωγήν μας ταύτην διαλύοντες τὴν Βουλήν, καὶ τότε θὰ ἴδωμεν ἐὰν τὸ Ἔθνος θεωρῇ ἡμᾶς ἐνόχους τῆς ἐν ᾗ εὑρίσκεται καχεξίας ἢ σᾶς! Πρὸ ἡμερῶν πολλῶν, ὡς ἄνθρωπος τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω ἐπερώτησιν δι’ ἕνα Ἀστυνόμον τῆς Ἐπαρχίας μου, καὶ ἦλθον καὶ σᾶς ὡμίλησα ἐν τῷ γραφείῳ σας· ἐκαλέσατε τὸν ἁρμόδιον Τμηματάρχην, καὶ μετά τινα συζήτησιν, διετάξατε αὐτὸν νὰ προπαρασκευάσῃ πρὸς περάτωσιν μέρους τοὐλάχιστον τοῦ ὅ,τι ὠφείλατε νὰ ἐνεργήσητε, καὶ ἐν τούτοις μόλις ἀπῆλθον καὶ ἐῤῥίψατε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ χρονοντούλαπον, καὶ ἐν τούτοις τολμᾶτε νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι δὲν λέγομεν ὡρισμένα πράγματα. Πρέπει λοιπὸν νὰ συντάττωμεν καθ’ ἡμέραν καὶ πρωτόκολλον, ἀλλὰ μήπως δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε καὶ τοῦτο; Πᾶς ὁ μέχρι τοῦδε πολιτικὸς βίος τῆς Κυβερνήσεώς σας εἶναι ἡ κακὴ πίστις, καὶ εἰς ταύτην δὲν εἴμεθα τόσον μωροὶ νὰ ἀντιτάττωμεν πάντοτε τὴν καλὴν πίστιν, ὕστερον ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἑτοίμην νὰ ἐπικυρώσῃ πᾶσαν παράλογον καὶ ἐθνοφθόρον πρᾶξίν σας.

§40ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀλίγας μόνον λέξεις θὰ εἴπω. Ἐγὼ προκαλέσας τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς πληροφορίας, ἐνήσκησα δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τὸ Σύνταγμα ἀπένειμεν εἰς ἕκαστον Βουλευτὴν, καὶ τὸ ὁποῖον δικαίωμα μοῦ τὸ ἐνέτεινε, μοῦ τὸ κατέστησε πλέον ἐπεῖγον, ἐπικείμενον, καὶ ζῶν ἡ ἀθέτησις τῆς ὑποσχέσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔδωκε πρὸς τὴν Βουλήν. Ἰδοὺ τί εἶπεν ὁ κύριος Λομβάρδος τὴν 18ην Νοεμβρίου· «διὰ ταῦτα διετάχθησαν τέσσαρες εἰδικοὶ ὑ«πάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται καθημερινῶς εἰς τὴν «συλλογὴν τῶν ζητηθεισῶν πληροφοριῶν· τὴν ἡμέραν δ’ ἐ«κείνην εἶπεν αὐτῷ ὁ τμηματάρχης, ὅτι καταγίνονται ἀδιακόπως οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, καὶ θὰ δυνηθῶσιν ἐντὸς μηνὸς νὰ περαιώσωσι τὴν ἐργασίαν ταύτην.» Τὴν 18ην Νοεμβρίου ἔλεγε ταῦτα, ἑπομένως τὴν 18ην Δεκεμβρίου συνεπληρώθη ὁ μὴν τῆς εἰρημένης προθεσμίας· καὶ καὶ ὅμως δὲν ὑπέβαλεν ἔτι τὰς ζητηθείσας ὑποσχεθείσας πληροφορίας πρὸς τὴν Βουλήν, ἂν καὶ παρῆλθεν εἷς καὶ ἥμισυς μὴν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας, ἐγὼ δ’ εἶχον διὰ τοῦτο τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξω αὐτόν. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνόμισεν, ὅτι εἶχε καὶ αὐτὸς τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξῃ ἐμὲ καὶ τοὺς φίλους μου, ὡς παραλύοντας τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, περὶ τοῦ ὁποίου ἤκουσα καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς μωρολογίας, θέλει ἔλθει ἡμέρα, καθ’ ἣν θέλω δώσει διασαφήσεις· διότι δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐν ἄλλῃ τινὶ συζητήσει θέλει προκαλέσει κατὰ τὸ ἔθος αὐτοῦ πρὸς τοῦτο τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Διὰ τοῦτο σήμερον δὲν σκοπῶ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ζητήσῃ λόγον παρ’ ἡμῶν, οἵαν δήποτε πολιτείαν καὶ ἂν μετερχώμεθα. Ἐὰν ἡμεῖς δὲν ἐκπληρῶμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν, ἔχομεν τοὺς ἐκλογεῖς ἡμῶν, οἵτινες θέλουσι μᾶς κρίνει καὶ κατακρίνει. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἓν μόνον δικαίωμα ὑπελείπετο, νὰ συμβουλεύσῃ, ἂν ἤθελε, τὸν Ἡγεμόνα, ἵνα ποιήσηται ἔκκλησιν εἰς τὸν λαὸν, διὰ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ οὐδὲ τοῦτο ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, ἔρχεται δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς ἐπικρίνῃ! Τοιοῦτον δικαίωμα δὲν ἐπιτρέπομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ καθιστῶ αὐτὸ προσεκτικὸν εἰς τὸ μέλλον, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἐλέγχῃ, ὅταν δὲν ἔχῃ νόμιμον πρὸς τοῦτο δικαίωμα. Ἂν δὲ παρεκτρέπηται ἀσφαλιζόμενον νῦν ὄπισθεν τῆς πλειοψηφίας, ἂν αὕτη ἤθελε μετατραπῇ εἰς μειοψηφίαν, εἴχομεν δικαίωμα νὰ προκαλέσωμεν ἀποδοκιμασίαν τῆς παρεκτροπῆς του ταύτης.

§41Δ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἔκ τινος γενομένης κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς ἐνεστώσης βουλευτικῆς περιόδου ἐπερωτήσεώς μου, λαβὼν ἀφορμὴν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κύριος Καλλιγᾶς, εἰσήγαγε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον αὐτῆς νομοσχέδιον περὶ ἐξαργυρώσεως χρηματικοῦ γραμματίου, πληρωτέου ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Κορινθίας πρὸς τοὺς ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντας Κορινθίους καὶ Ἑξαμιλιώτας, τῶν ὁποίων τὰς συμφορὰς ὁ τότε φιλάνθρωπος κόσμος ἔσπευσε νὰ μετριάσῃ, καὶ εἶχε συνεισφέρει κατὰ τὴν τρομερὰν ἐκείνην ἐποχὴν τῆς καταστροφῆς τῆς Κορίνθου βοηθήματα, ἅτινα δὲν διενεμήθησαν εἰσέτι πρὸς τούς μήπω δυνηθέντας νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑπὸ τῶν σχετικῶν Διαταγμάτων περὶ συνοικισμοῦ ἐπιβαλλομένας αὐτοῖς ὑποχρεώσεις. Τὸ δὲ ἐν τῷ εἰρημένῳ γραμματίῳ ἀναφερόμενον ποσὸν ἐκ δραχμῶν 26,000 ὀφείλεται ὅπως πληρωθῇ δὲ, ἀπαιτεῖται νόμος καταργῶν τὴν χωρήσασαν κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον παραγραφὴν τοῦ προκειμένου γραμματίου. Κατὰ συνέπειαν τὸ ὑποβληθὲν, ὡς ἐῤῥέθη, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Σύνοδον νομοσχέδιον ἐτυπώθη, ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, καὶ διενεμήθη πρὸς τοὺς κυρίους βουλευτάς. Μετὰ δὲ τὴν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἐπεξεργασίαν ἀναγραφὲν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἐπεψηφίσθη ἅπαξ, ἀλλ’ ὅπως καὶ πολλὰ ἄλλα νομοσχέδια, δὲν ἠδυνήθη καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον νὰ ὑποστῇ τὴν 2αν καὶ τὴν 3ην ἀνάγνωσιν, καὶ μένει ἐκκρεμὲς ὡς λησμονηθέν. Διὸ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸς ὃν πολλάκις ὑπέμνησα τοῦτο, νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναγραφὴν τοῦ εἰρημένου νομοσχεδίου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὅπως ὑποστῇ τὰς ὑπολειπομένας συζητήσεις. Συνάμα παρακαλῶ τὸν ἴδιον Ὑπουργὸν, ἵνα τὴν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς παρούσης Συνόδου περὶ νομιμοποιήσεως τῶν αὐθαιρέτων μὲν, ἀλλὰ τῇ ἀνοχῇ τῶν Ἀρχῶν γενομένων οἰκοδομῶν ἐν Κορίνθῳ, καὶ περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν νόμων περὶ συνοικισμοῦ Κορινθίων, θεωρήσῃ ὡς λίαν ἐπείγουσαν, καθόσον, ὡς γνωρίζει ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχουσιν ἐγερθῇ ἐν Κορίνθῳ πολλαὶ οἰκοδομαί, αἵτινες, ἐπειδὴ δὲν ἠγέρθησαν ἐντὸς τῆς νομίμου προθεσμίας, ἐθεωρήθησαν αὐθαίρετοι, καὶ ἄλλαι μὲν τῶν τοιούτων οἰκοδομῶν κατεδαφίζονται διοικητικῶς, ἄλλαι δὲ ἐκποιοῦνται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὡς φθαρτά κτήματα. Αἱ ἀνεγείρασαι δὲ τὰ, ὡς εἴρηται, οἰκήματα οἰκογένειαι εἶναι ἐκ τῶν πενεστέρων, ἐκβαλλόμεναι δὲ διοικητικῶς διὰ χωροφυλάκων, ρίπτονται ἤδη ὑπὸ τοῦ ἐν Κορίνθῳ Ἐφόρου εἰς τοὺς δρόμους, καὶ δὲν ἔχουσι ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι. Τὸ δὲ δίκαιον καὶ ἡ διακρίνουσα τὰς πεπολιτευμένας Κυβερνήσεις φιλανθρωπία ὑποχρεοῖ νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν πτωχῶν τούτων οἰκογενειῶν, συνεπῶς ἐπιψηφισθῇ ἡ σχετικὴ περὶ νομιμοποιήσεως τῆς οἰκοδομῆς ἑκάστης οἰκογενείας πρότασις νόμου ἄνευ ἀναβολῆς, καὶ συνάμα διαταχθῇ ἡ ἀναστολὴ τῆς περαιτέρω ἐκποιήσεως τῶν ἐν λόγῳ οἰκοδομῶν καὶ οἰκοπέδων.

§42Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ σήμερον, ὡς καὶ εἰς τὴν περὶ Μυλωνᾶ ἐπερώτησιν, δὲν ἀπήντησεν, ὡς ὤφειλεν, ὅτι ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν λαμβάνει ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰς γενομένας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπερωτήσεις, ὡς ὀφείλει, εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὡς εἶναι ἀνακριβὲς καὶ τὸ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔφερε πάντοτε ἐπερωτήσεις ἀναξίας λόγου, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε· ὑπῆρξαν καὶ ἐπερωτήσεις ἄξιαι πολλοῦ λόγου, καὶ τοιαύτη βεβαίως εἶναι ἐκείνη, διὰ τῆς ὁποίας ἀπησχόλησε πρὸ ὀλίγου τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς, ἡ περὶ τῆς ὁδοποιίας. Ἀλλ’ ἐὰν ταῦτα ὦσιν ἀληθῆ, εἶναι ἀληθέστερον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς πρὸ μικροῦ ἐλησμόνησεν ἑαυτὸν, εἰπὼν, ὅτι καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἤκουσε μωρολογήματα περὶ τῆς παραλύσεως τῶν συνεδριῶν, ἀναφερόμενα εἰς τοὺς φίλους του ἐννοῶν τοὺς ἡμετέρους. Εἷς ἐκ τῶν μωρολογησάντων καὶ ἐγώ, κατὰ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴν, δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀφήσω τὰς λέξεις ταύτας ἄνευ μικρᾶς ἀπαντήσεως σήμερον· διότι καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου καὶ ἐντὸς αὐτῆς ἀπὸ τοῦ βήματος ἀπεδοκίμασα τοὺς σκοπίμως ἀποχωροῦντας, ἢ τοὺς ὁπωσδήποτε συντελοῦντας εἰς τὴν παράλυσιν τῶν συνεδριῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς μᾶς ὑπεσχέθη συζήτησιν περὶ τούτου· τὸν ἀναμένω, καὶ τότε θὰ ἐκταθῶ. Σήμερον μόνον παρατηρῶ, ὅτι ἐν τῷ κόμματι τῆς μεγάλης μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑπάρχει μεγάλη διαφωνία ἰδεῶν. Ἠκούσαμεν χθὲς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ, λέγοντος, ὅτι ἡ μεγάλη μερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἀπέχει σκοπίμως τῶν συνεδριῶν καὶ ὅτι ἡ μὴ ἀπαρτία ὀφείλεται εἰς μόνον τὴν χαλάρωσιν τῶν δεσμῶν τῶν ὑπουργικῶν βουλευτῶν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον δὲ ἠκούσαμεν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Λακεδαίμονος, λέγοντος, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ παραλύωσι τὰς συνεδρίας καὶ θὰ τὰς παραλύωσι. Τοῦτο μόνον παρατηρῶ σήμερον· τὰ λοιπὰ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω ἐν καταλλήλῳ χρόνῳ.

§43ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ἔχει τὸν λόγον.

§45ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ πολιτικὴ συζήτησις ἀρκούντως σήμερον ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν καὶ πρόκεινται πρὸς συζήτησιν πολλὰ ἐπείγοντα Νομοσχέδια τῆς ὑπηρεσίας, παρακαλῶ νὰ λάβω αὔριον τὸν λόγον καὶ εἰ δυνατὸν πρῶτος.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλω Νομοσχέδιον περὶ τελῶν χαρτοσήμου. (Ὅρα Παράρτημα).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ κλήρωσις τοῦ Τμήματος διὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Ὄρους· σήμερον ἐστάλησαν τὰ ἔγγραφα. (Γίνεται ἡ κλήρωσις ὑπὸ τοῦ κ. ἀντιπροέδρου Βαρβιτσιώτη καὶ τυγχάνει πρὸς ἐξέλεγξιν τὸ 2ον Τμῆμα).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου 1884.

§49Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ πρὸ δύω ἐτῶν ἐξήνεγκεν ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ πληρωμῆς τοῦ δωδεκατημορίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Καὶ κατὰ τὸ 1882 ἐζητήθη πίστωσις τοῦ δωδεκατημορίου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσαχθέντος Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐφέτος ἐπὶ τῇ αὐτῇ βάσει. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ἡ Ἀντιπολίτευσις τότε, καὶ τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω σήμερον, διὰ νὰ μὴ παραγραφῇ τὸ δικαίωμα, καὶ οὐχὶ διότι ἐλπίζω ὅτι θέλει ἀκουσθῆ, εἶναι ὅτι ἡ τακτικὴ αὕτη εἶναι ἀντισυνταγματική. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ Βουλὴ συγκαλεῖται τὴν 1ην Νοεμβρίου τὸ βραδύτερον· εἶναι δὲ δύσκολον νὰ κατορθωθῇ ἡ σύγκλησις αὐτῆς κατὰ χρόνον προγενέστερον, καὶ ἂν κατορθωθῇ ποτε νὰ συγκληθῇ τὸν Ὀκτώβριον, τοῦτο θέλει εἶσθαι ἐξαίρεσις. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἂν γίνῃ, πάλιν ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ τὴν 1ην ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ συνήθως ἅμα μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς Βουλῆς γίγνεται συζήτησίς τις πολιτική, τὴν ὁποίαν προκαλεῖ εἴτε βασιλικὸς λόγος, εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ ἀπάντησις, εἴτε ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἥτις ἔχει δικαίωμα νὰ προκαλέσῃ αὐτήν, διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὴν πολιτείαν τοῦ Ὑπουργείου κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀπουσίας αὐτῆς. Ἄλλως εἶναι ἀδύνατον ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἅμα εἰσαχθέντος· διότι αὐτὸς θέλει ὑποβληθῆ πάντοτε εἰς τὴν προεξέλεγξιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις θέλει μελετήσει αὐτὸν ἐπὶ 30 ἢ 40 ἡμέρας καὶ συντάξει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Ὥστε κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦτον ἀποβαίνει ἥκιστα πιθανὸν κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔτους νὰ ἦναι ἐγκεκριμένος ὁ Προϋπολογισμός, ἀναγκαία δὲ πάντοτε ἡ χορηγία δωδεκατημορίων, ἥτις ἀκολουθεῖ πάσας τὰς Συνόδους. Ὅταν ὅμως ἡ Βουλὴ χορηγῇ δωδεκατημόρια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Προϋπολογισμῶν οὐχὶ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἀλλὰ τοῦ εἰσαχθέντος, ψηφίζει κεφαλαιωδῶς τὸ ποσὸν τοῦ δωδεκατημορίου, καὶ δὲν ὑποβάλλει αὐτὸ εἰς τὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἀπαιτεῖ τὸ Σύνταγμα, διατάσσον ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ κεφάλαιον. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν ὑμῶν εἶναι ἀντισυνταγματικόν, ἐνῷ, ἂν τὸ δωδεκατημόριον ἐχορηγεῖτο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὁ Προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος ἔτυχε τῆς ἐρεύνης καὶ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ Συντάγματος, ἡ δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τούτου χορηγία δωδεκατημορίου εἶναι ἄδεια πρὸς δαπάνην ἀνεγνωρισμένην καὶ ἐψηφισμένην. Ηὐχόμην τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐδέχετο τὴν πρότασιν ταύτην, ἥτις δὲν ἔχει καμμίαν πολιτικὴν ἔννοιαν, δὲν ἀποτελεῖ ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ γνώμην, ἡ ὁποία ἐκφέρεται μόνον διὰ νὰ διασωθῇ ἡ ἀρχή. Ἂν ὅμως τὸ Ὑπουργεῖον, ὡς εἰκάζω, ἐπιμένῃ εἰς τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἡ πλειοψηφία θέλει ἐπιψηφίσει τὸ νομοσχέδιον· ἡμεῖς ὅμως ὡς ἀντιπολιτευόμενοι ἐπιφυλασσόμεθα τὴν ἰδίαν γνώμην ἡμῶν, θεωροῦντες ἀντισυνταγματικὴν τὴν χορηγίαν τοῦ δωδεκατημορίου ἐπὶ Προϋπολογισμοῦ, εἰσαχθέντος εἰς τὴν Βουλὴν ἀλλὰ μὴ ἐρευνηθέντος.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ψηφοφορίαν. (Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως ὅλα τ’ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς τῶν μισθῶν εἰς νέας δραχμάς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ὁ Κύριος Δημητρακάκης ὑπέβαλε πρότασιν νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «αἱ συντάξεις τῶν στρατιωτικῶν τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης καὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων».

§52Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ προσθήκη αὕτη θέλει τεθῆ εἰς τὸ τέλος τοῦ 1 ἄρθρου. Ἐγὼ ὅμως ἔχω νὰ φέρω παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ πρώτου ἐδαφίου. Τὸ νομοσχέδιον περιέχει ὅρον, τὸν ὁποῖον δὲν ἐννοῶ, τὸν ὅρον «διαρκῆ ἐπιμίσθια». Ἐπειδὴ δὲν μοὶ εἶναι καταληπτὸς, ἐπιθυμῶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τί ἐννοεῖ διὰ τοῦ ὅρου τούτου.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προσετέθη ἡ λέξις «διαρκῆ» εἰς τὰ ἐπιμίσθια, ἵνα μὴ ὑποληφθῇ ὅτι τὰ ἐκτάκτως διδόμενα δι’ ὑπηρεσίας, αἵτινες ἐκ τοῦ Νόμου εἶναι πρόσκαιροι, θέλουσιν ὑπαχθῆ εἰς τὴν κατηγορίαν, εἰς ἣν ἀφορᾷ ἡ διάταξις. Ὑπάλληλος, διοριζόμενος ἐπίτιμος καθηγητὴς, λαμβάνει ἐπιμίσθιον διαρκές· οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητὴς ἢ ἄλλος οἰκονομικὸς ὑπάλληλος, στελλόμενος εἰς ἐπιθεώρησιν, λαμβάνει ἐπιμίσθιον, ἐνόσῳ διαρκεῖ ἡ ἀποστολή· τὸ ἐπιμίσθιον τοῦτο δὲν εἶναι διαρκές. Προσεθέσαμεν ἄρα τὴν λέξιν «διαρκῆ», ἵνα μὴ ὑποληφθῇ, ὅτι ἐπιμίσθιον, μὴ ἀποτελοῦν κανονικὴν τοῦ μηνιαίου μισθοῦ αὔξησιν, θ’ ἀπολαύῃ τοῦ πλεονεκτήματος τοῦ Νόμου.

§54ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Τὰ μὴ κανονικὰ πῶς θὰ πληρωθοῦν;

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος νομίσματος, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐψηφίσθη ὁ Νόμος, ἐξ οὗ ἀποῤῥέει.

§56Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὅρος «διαρκῆ ἐπιμίσθια» ἐννοεῖ ἐπιμίσθια δυνάμει τῶν ὑπαρχόντων νόμων ἀπονεμόμενα. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ φράσις, ἣν προέτεινα, «τὰ νομίμως ἀπονεμημένα ἐπιμίσθια». Ἄλλως, θέλει ἐξακολουθεῖ ἡ πεπλανημένη ἰδέα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ὅτι δύνανται νὰ χορηγηθῶσιν ἐπιμίσθια, ἄνευ νόμου, ῥητῶς ἐπιτρέποντος τὴν ἀπονομὴν αὐτῶν. Ὁ ὅρος «διαρκῆ ἐπιμίσθια» ἀντεγράφη ἀπὸ τὸν νόμον τῆς 3ης Αὐγούστου 1861 περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, ἐν τῷ ὁποίῳ κατὰ πρῶτον ἐτέθη ὁ ὅρος «διαρκῆ ἐπιμίσθια»· ἀλλ’ ἐτέθη ἐν ἐκείνῳ, διότι αἱ συντάξεις προσδιορίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῶν μισθῶν τῶν τελευταίων τεσσάρων ἐτῶν· ἐκρίθη δὲ ἄδικον νὰ μὴ περιληφθῇ εἰς τὸν μέσον ὅρον καὶ τὸ ἐπιμίσθιον τὸ διαρκὲς, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανον δι’ ὑπηρεσίαν πρόσθετον. Καὶ βεβαίως ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον, ἂν ἐπρόκειτο νὰ κανονισθῇ ἡ σύνταξις τμηματάρχου Ὑπουργείου, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ἐπίτιμος καθηγητὴς συγχρόνως εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ τοῦ τμηματάρχου, ἀφοῦ ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ τούτου ἐλάμβανε καὶ 100 δραχμὰς ὡς καθηγητής. Ἀλλ’ ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νόμῳ δὲν ἔχει χώραν ἡ λέξις «διαρκὲς ἐπιμίσθιον», καὶ πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «ἐπιμίσθια νομίμως ἀπονεμημένα», ἵνα μὴ ἐξακολουθῇ ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα τὴν πεπλανημένην ἰδέαν ὅτι δύναται νὰ χορηγῇ ἐπιμίσθια διὰ Διαταγμάτων. Οὕτω τελευταῖον ἡ Κυβέρνησις προεκάλεσε Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχορήγησεν ἐπιμίσθια εἰς μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνέθετο ἐξέλεγξιν τῆς διαχειρίσεως ἑνὸς τῶν Ὑπουργείων. Καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι εὐθὺς ὡς αἱ ἐφημερίδες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατέδειξαν τὸ παράνομον, τὸ Ὑπουργεῖον ἔσπευσε καὶ ἀνεκάλεσε τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἀπένειμε καὶ ἄλλα ἐπιμίσθια δι’ ἑτέρου Διατάγματος. Δὲν θέλω δὲ νὰ μνημονεύσω τῶν ἐπιμισθίων, τὰ ὁποῖα ἀπένειμε κατὰ τὸ 1882 εἰς μέλη Ἐπιτροπῆς, ἐξελεγξάσης τὴν διαχείρισιν τοῦ δανείου τῶν 120,000,000, ἀλλὰ μνημονεύω ἐπιμισθίων, τὰ ὁποῖα τελευταῖον προσδιώρισε διὰ ναυτικοὺς ἀξιωματικούς, οἵτινες ἤθελον διορισθῆ διδάσκαλοι τῆς σχολῆς τῶν ἐπικούρων ἀνθυποπλοιάρχων, ἐπιμισθίων ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἀπένειμε διὰ Διαταγμάτων ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως διὰ διαφόρους λόγους, τοὺς ὁποίους ἐνόμισεν ἱκανοὺς πρὸς ἀπονομὴν ἐπιμισθίων. Τὸ ἄρθρον 30 περὶ δημοσίου λογιστικοῦ διατάσσει, ὅτι ὁ ὑπάλληλος δύναται νὰ ἐκτελῇ πρόσθετον ὑπηρεσίαν καὶ δι’ αὐτὴν νὰ λαμβάνῃ ἐπιμίσθιον, ἀλλ’ ὅταν καὶ ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει. Καὶ ὁ συλλογισμὸς τοῦ νομοθέτου ἦτον ὀρθός. Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ἔχει καθῆκον νὰ ἐργάζηται ὡρισμένας ὥρας, καὶ προσδιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐργασίμων ὡρῶν, ἀλλ’ ἂν ἀνατεθῇ εἰς αὐτὸν ἑτέρα ἐργασία, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ὑπάλληλος διαθέτει τὰς ὥρας, τὰς ὁποίας διαθέτει εἰς τὴν κυρίαν ἐργασίαν, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἐπιμίσθιον. Πρέπει δὲ ῥητὸς νόμος ν’ ἀναγνωρίζῃ, ὅτι προσφέρει ἐργασίαν ἀξίαν τοιαύτης ἀμοιβῆς καὶ νὰ προσδιορίσῃ εἰς αὐτὸν ἐπιμίσθιον. Ἑπομένως καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, κατὰ τὴν διασάφησιν, ἣν ἔδωκε, πρέπει νὰ συναινέσῃ νὰ προστεθῇ ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ἡ φράσις «νομίμως ἀπονεμόμενα ἐπιμίσθια» καὶ διὰ ταύτης ἀντικατασταθῶσιν αἱ ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ λέξεις «διαρκῆ ἐπιμίσθια».

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ «νομίμως» ἐν πάσῃ περιπτώσει παρέλκει· διότι λέγοντες ἐπιμίσθια, ἐννοοῦμεν τὰ νομίμως ἀπονεμόμενα. Οὐδεὶς ἰσχυρίζεται, ὅτι δύνανται νὰ ἀπονεμηθῶσιν ἐπιμίσθια ἄνευ νόμου ἐπιτρέποντος αὐτά· ἂν δὲ ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος θεωρῇ, ὅτι ἀπενεμήθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμίσθια μὴ νομίμως δικαιολογούμενα, τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι θὰ δίδεται διάφορος ἑρμηνεία εἰς κειμένους νόμους παρὰ τοῦ κυρίου βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κύριος βουλευτὴς ἀνέφερεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξέδωκε Διάταγμα περὶ ἀπονομῆς ἐπιμισθίου εἰς δύω μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ εἶπεν ὅτι αἱ ἐφημερίδες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατήγγειλαν τὸ γεγονὸς, καὶ τότε τὸ Διάταγμα ἀνεκλήθη. Ἐγὼ δὲν ἔχω γνῶσιν, ὅτι κατήγγειλέ τις τὸ γεγονός, γνωρίζω μόνον, ὅτι εὐθὺς ὡς ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἁρμόδιοι παρετήρησαν, ὅτι ἐγένετό τις παραδρομή, καὶ ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ ταύτῃ, ἣν ἔλαβον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἣν αἱ ἐφημερίδες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν κατήγγειλαν, ἔσπευσεν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ν’ ἀνακαλέσῃ τὸ Διάταγμα διὰ τοῦ τρόπου τὸν ὁποῖον ἐκανόνισαν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι· διότι τὸ ζήτημα ὑπεβλήθη εἰς τοὺς νομικοὺς συμβούλους, οἵτινες ἐγνωμοδότησαν ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ κατὰ τὴν γνώμην αὐτῶν ἐδέησε νὰ ἐκδοθῇ νέον Διάταγμα ἀνακαλοῦν τὸ πρῶτον. Δύνανται περὶ τὴν ἑρμηνείαν τῶν νόμων ν’ ἀναφύωνται κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἀμφιβολίαι, ἀλλ’ αἱ Κυβερνήσεις ἔχουσι τὸν τρόπον νὰ λαμβάνωσι γνώμην ἀσφαλῆ, καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι δίδουσι, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς λίαν ἁρμοδίως παρεχομένη, καὶ ὅτι Κυβέρνησις, ἀκολουθοῦσα τὴν γνώμην αὐτῶν, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ κακῶς πολιτευομένη ἐν τῷ θέματι. Τὸ «διαρκῆ ἐπιμίσθια» περιέχεται οὐ μόνον ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1861 ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλοις νόμοις, ἀφορᾷ δὲ εἰς διάκρισιν πραγματικὴν οὐχὶ ὅμως πολλοῦ λόγου ἀξίαν, ἀφορᾷ εἰς διάκρισιν μεταξὺ τῶν ἐπιμισθίων, τῶν ἀποτελούντων μηνιαίαν προσαύξησιν τοῦ κανονικοῦ μισθοῦ, καὶ τῶν ἐπιμισθίων, τὰ ὁποῖα παρέχονται ἐν παροδικαῖς περιστάσεσι π. χ. ὅταν ὑπάλληλός τις στέλληται εἰς Ἐπαρχίαν πρὸς ἐξέλεγξιν τῆς διαχειρίσεως ἑτέρου ὑπαλλήλου ἢ πρὸς ἐπιτήρησιν ὑπηρεσίας, οἷον τῆς ἐξαγωγῆς σταφιδοκάρπου, κατὰ τὸν νόμον λαμβάνει ἐπιμίσθιον. Ὁμοίως ὁ ἀποστελλόμενος Ἔφορος ἢ ἀντιπρόσωπος κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ καίτοι ἡ διάκρισις αὕτη εἶναι πραγματικὴ, ἴσως ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὅπως ἐθεωρήθη πρέπον νὰ γένηται αὔξησις τοῦ μισθοῦ διὰ τῆς τροπῆς τῆς παλαιᾶς δραχμῆς εἰς νέαν, προκειμένου περὶ τοῦ διαρκοῦς ἐπιμισθίου, οὕτω πρέπει νὰ γείνῃ ἡ αὔξησις καὶ ἐπὶ τοιούτων προσωρινῶν ἐπιμισθίων. Εἰς τοῦτο δὲν ἀντιλέγω, οὐδ’ ἔχει πολλὴν σπουδαιότητα· ἂν δὲ παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην ταύτην, τότε θ’ ἀφῃροῦμεν τὴν λέξιν «διαρκῶν». Ἡ προσθήκη ὅμως «τῶν νομίμως προσδιωρισμένων» παρέλκει καὶ περιέχει τι τὸ ἄτοπον, διότι ἐμφαίνει, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἐπιμίσθια μὴ νομίμως παρεχόμενα, ἢ καὶ ὅτι πάντα τὰ ἄλλα, περὶ ὧν ὁ νόμος πραγματεύεται, εἰς τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν προστίθεται «τὸ νομίμως χορηγημένα» δύνανται νὰ χορηγηθῶσι καὶ μὴ νομίμως.

§58ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ πρῶται παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐσκόπουν ν’ ἀποδείξωσιν ὅτι αἱ ἐφημερίδες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἐφώτισαν τὴν Κυβέρνησιν καταγγείλασαι τὴν ἀπονομὴν παρανόμων ἐπιμισθίων, ἀλλ’ ὅτι αἱ παρατηρήσεις τῆς ὑπηρεσίας κατέδειξαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ παράνομον τοῦ Διατάγματος. Βεβαίως εἶναι ταπεινὸν νὰ ἀμφισβητῶ ἢ ν’ ἀξιώσω τὴν δάφνην ἐν ὀνόματι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν καταγγελίαν τῆς παραστάσεως. Δύναμαι ὅμως νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε σημείωσιν τῆς ὁμολογίας τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως καὶ αὐτὸ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα ἀναγράφει, ὅτι ἀπενεμήθη διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον ἦτο παράνομον. Διὰ νὰ χορηγηθῇ ἐπιμίσθιον, ἐναντίον τοῦ Νόμου, σημαίνει, ὅτι ὁ προκαλέσας τὸ Διάταγμα Ὑπουργὸς εἶχεν ἄγνοιαν τοῦ Νόμου. Καὶ ἄν τις τῶν Ὑπουργῶν ἔχῃ ἄγνοιαν τοῦ Νόμου σήμερον, τὶς μοὶ ἐγγυᾶται ὅτι δὲν θέλει ἔχει καὶ αὔριον ἄγνοιαν τοῦ νόμου, διὰ νὰ ἦμαι βέβαιος ὅτι δὲν θέλει ἀπονεμηθῆ παρανόμως ἄλλο ἐπιμίσθιον; Καὶ μήπως μόνον ὁ Ὑπουργὸς εἶχεν ἄγνοιαν τοῦ Νόμου; Γνωρίζετε ὅτι ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως, πρὶν ἢ δημοσιευθῇ, ὑποβάλλεται εἰς εἶδός τι ἐπιτηρήσεως, ἡ δὲ ἐπιτήρησις αὕτη ἐνασκεῖται ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ἠκούσατε ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι κατὰ διαταγὴν αὐτοῦ ἀνεστάλη ἡ δημοσίευσις Βασιλικῶν Διαταγμάτων ἢ ἄλλων πράξεων τῆς Νομοτελεστικῆς Ἐξουσίας, διότι δὲν ἐνέκρινεν αὐτάς. Ἀλλὰ τὸ Διάταγμα τὸ παράνομον ἔτυχε τῆς ἐγκρίσεως καὶ αὐτοῦ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ καὶ ἐδημοσιεύθη. Καὶ ὅταν ἐγένετο αὐτῷ παρατήρησις ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, πάλιν ἐζήτησε τὴν γνώμην τῶν νομικῶν Συμβούλων. Ἀλλὰ μήπως εἶναι μόνον τοῦτο τὸ ἐπιμίσθιον; Βεβαίως ηὐχόμην νά μὴ ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπονέμωνται ἐπιμίσθια μὴ ὑπὸ τοῦ Νόμου ἐπιτρεπόμενα, ἀλλὰ πολλὰ ἐπιμίσθια ὑπάρχουσι κεχορηγημένα διὰ Διατάγματος ἁπλῶς. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν τὰ ἐπιμίσθια ταῦτα νὰ μὴ τὰ κυρώσω διὰ τοῦ Νόμου περὶ μετατροπῆς τοῦ μισθοῦ καὶ τῶν ἐπιμισθίων ἀπὸ παλαιῶν εἰς νέας δραχμάς· διότι, ἄν ποτε ἤθελε συμβῆ ἡ μειοψηφία αὕτη νὰ μετατραπῇ εἰς πλειοψηφίαν, καθορῶ ἀναπόφευκτον νὰ ζητηθῇ μεγαλητέρα εὐθύνη διὰ τὴν ἐπίμονον ταύτην παράβασιν τοῦ Νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, εὐθύνη οὐχὶ πλέον πολιτικὴ, διὰ νὰ περισταλῇ τὸ θάῤῥος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι δύνανται νὰ ὑποκαθιστοῦν τὴν ἰδίαν ἑαυτῶν θέλησιν εἰς τὴν θέλησιν τῶν Νόμων. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν διὰ τῆς προτάσεώς μου ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι δύνανται νὰ χορηγηθῶσιν ἐπιμίσθια ἄνευ Νόμου, ζητῶ μόνον νὰ μὴ κυρώσω ἢ νὰ μὴ μάθω κἄν, ὡς Βουλή, ὅτι ἀπενεμήθησαν ἐπιμίσθια ἄνευ Νόμου, ἀλλὰ διὰ Διαταγμάτων ἁπλῶς.

§59ΧΟΪΔΑΣ. Νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἡ Βουλή.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ «διαρκές».

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαλείφεται.

§62ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, σημειουμένης ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς ἐξηγήσεως, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν ἐννοεῖ ὅτι δύνανται ν’ ἀπονέμωνται ἐπιμίσθια, τὰ ὁποῖα ρητῶς Νόμος δὲν ὥρισεν.

§63ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον 1ον «οἱ ἐκ τοῦ Δημοσίου ταμείου κτλ.» νὰ προστεθῇ ἡ λέξις καὶ «αἱ συντάξεις.» Ἐπίσης καὶ εἰς τὸ ἐδάφιον 2ον.

§64ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀντιτάσσω σήμερον τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν καὶ χθὲς ἀντέταξα, ὅτι τοιαύτη πρότασις δὲν δύναται νὰ γίνηται παρὰ βουλευτοῦ, οὐδὲ παρ’ ἁπάσης τῆς Βουλῆς παμψηφεὶ προτεινούσης αὐτὴν, διότι τὸ Σύνταγμα ἀπαγορεύει νὰ ὑποβάλλωνται ὑπὸ τῶν βουλευτῶν προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτέλεσμα ἔχουσι τὴν αὔξησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§65ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ Σύνταγμα ἀπαγορεύει τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐξήσεως, πρόκειται περὶ ἐπανορθώσεως ἀδικήματος, ὅπερ αὐτὴ ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἐπέφερε διὰ τῆς ἀκαίρου μεταβολῆς τοῦ νομισματικοῦ συστήματος πέρυσι. Δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ οὐδεμία αὔξησις, πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἀποδώσωμεν δικαιοσύνην· οὔτε ἡ ἔννοια τοῦ Συντάγματος εἶναι αὐτή, τὴν ὁποίαν λέγει ὁ κύριος Δραγούμης. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι αὐτή, δὲν πρόκειται περὶ αὐξήσεως, ἀλλὰ περὶ δικαιοσύνης, καὶ εὔχομαι πᾶσα ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ τὴν προσθήκην ταύτην ἐν τῷ Νόμῳ.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ συνταγματικὸν δὲν πρόκειται νὰ λυθῇ σήμερον, ἂν δύναται βουλευτὴς νὰ προτείνῃ αὔξησιν δαπάνης τοιαύτην. Τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ὁρίζει, ὅτι δὲν δύναται βουλευτὴς νὰ προτείνῃ αὔξησιν δαπάνης, ἀφορῶσαν εἰς σύνταξιν, μισθὸν ἢ ὅπως δήποτε ὠφελοῦσαν πρόσωπα. Πολλὰ ἠδύναντο νὰ ῥηθῶσι περὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ περὶ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει. Ὅ,τι νομίζω οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ εἶναι, ὅτι κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου τούτου αὔξησις τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους δὲν πρέπει νὰ γίνεται, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἑτοίμη νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι στηρίζεται ἡ αὔξησις ἐπὶ χρήματος, τὸ ὁποῖον θέλει πραγματοποιηθῆ ἐντὸς τοῦ ἔτους. Ὅτι εἶναι λίαν δικαία ἡ πρότασις περὶ αὐξήσεως τῆς ἀπολαυῆς τῶν στρατιωτικῶν κατὰ πρῶτον λόγον συνταξιούχων καὶ κατὰ δεύτερον λόγον τῶν πολιτικῶν, οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ἰδίως δὲ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι εἶναι λίαν δίκαιον καὶ ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ αὐξήσεως τῆς ἀπολαυῆς τῶν ἀγωνιστῶν ἐφ’ ὅσον περιλαμβάνονται ἐν τοῖς συνταξιούχοις. Τοιαύτην ἠθέλομεν σπεύσει νὰ φέρωμεν πρότασιν, ἐὰν εἴχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐπέτρεπε τὴν δαπάνην ὁ Προϋπολογισμὸς, οἷος ὑπεβλήθη. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὁμιλήσαντες περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν ἀνεγνωρίσαμεν αὐτὴν, ἀλλ’ εἴπομεν, ὅτι ὡς διετάχθησαν τὰ τῶν ἐσόδων κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, δὲν ἐπετρέπετο εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ, οὐδὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτείνῃ μέτρον τοιοῦτον, ἀλλ’ ὅτι εἴχομεν πᾶσαν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος νὰ προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἠδύνατο ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ, ἐὰν συνεφώνει, τὴν τοιαύτην αὔξησιν, καὶ ἰδοὺ, ὅτι ἡ ἀνοχὴ τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὡς πρὸς τὴν ἀναβολὴν τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων ἐστέφθη ὑπὸ ἐπιτυχίας, ψηφιζομένου ἤδη τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀφοῦ οὕτω διεῤῥυθμίσθησαν τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν ἄνευ παραβιάσεως οἰκονομολογικῆς τινος ἀρχῆς νὰ ψηφίσωμεν τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων αὐτὸ τοῦτο, ὅπερ πέρυσιν ἐπράξαμεν περὶ μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, πράττομεν ἤδη περὶ τῶν συντάξεων. Ἤδη περὶ τῶν συντάξεων λέγομεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὅπως ὑπεβλήθησαν τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐπιμείνῃ, ὅπως αὐξήσωσιν αὗται καὶ κλονισθῇ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Αὔξησις ὑπὸ τοιούτους ὅρους θέλει βλάψει ἐν τῷ μέλλοντι καὶ αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τοὺς συνταξιούχους· διότι, διαταράττουσα τὸ οἰκονομικὸν ἔδαφος, δύναται νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν καὶ τῶν συντάξεων πρὸς τούτους καὶ πρὸς ἐκείνους. Ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐὰν δείξῃ τὴν ἀνοχὴν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὡς πρὸς τοὺς μισθοὺς, ἤδη προκειμένου περὶ συντάξεων, ἔχομεν εὔλογον ἐλπίδα, ὅτι θέλομεν δυνηθῆ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος νὰ ὑποβάλωμεν Προϋπολογισμὸν, ἐπιτρέποντα ὅπως σπουδαιολογοῦντες τότε προτείνωμεν τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων. Εἶπον ἐπανειλημμένως εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν στρατιωτικῶν, τὴν ὁποίαν ἤδη προτείνομεν διὰ τῆς τροπῆς τῆς παλαιᾶς δραχμῆς εἰς νέαν, δὲν εἶναι ἡ μόνη αὔξησις, τὴν ὁποίαν προτιθέμεθα ὅτι ἡ δικαιοσύνη καὶ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας ἀπαιτοῦσιν, ἵνα ἐπέλθῃ πλήρης ἀναθεώρησις τοῦ μισθολογίου τοῦ στρατιωτικοῦ καὶ τοῦ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, καὶ εἰς ταύτην τὴν ἀναθεώρησιν ἠσχολήθη ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἔχει σχεδὸν ἤδη ἕτοιμον τὸ μέτρον, τοῦ ὁποίου ὅμως ἡ ἐφαρμογὴ θέλει διαβαθμισθῆ· δὲν θέλει ἐφαρμοσθῆ ἀπὸ τοῦ ἔτους τούτου, θέλει ἀρχίσει ἐφαρμοζόμενον ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους, ἀλλὰ καὶ πάλιν θέλει ἐφαρμοσθῆ κλιμακηδόν· ὅπως καὶ ὡς πρὸς τὸ μέτρον τοῦτο προτείνωμεν βραχεῖάν τινα ἀναβολὴν, οὕτω καὶ ὡς πρὸς τὸ μέτρον τῶν συντάξεων νομίζομεν, ὅτι ἡ ἀναβολὴ εἶναι ἀναγκαία, ἔχοντες τὴν πεποίθησιν, ὅτι κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος θέλομεν δυνηθῆ νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, στηριζόμενα εἰς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν μέτρον περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεως τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν ὑπαλλήλων, πεποιθότες, ὅτι δὲν θέλουσι πληρωθῆ ἐκ τοῦ ὑστερήματος, ἀλλ’ ὅτι θέλουσι στηριχθῆ ἐπὶ τῶν πραγματικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους.

§67ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§68Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἕν βῆμα πρὸς τὰ ὀπίσω, τὸ ὁποῖον ἐνέκρινεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς νὰ ποιήσηται σήμερον, ἀφῆκεν ἐκτεθειμένον τὸν βουλευτὴν ἐκ Μεγαρίδος, ὑποστηρίζοντα πρότασιν μὴ δυναμένην νὰ ὑποστηριχθῇ. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος χθὲς ἤκουσεν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προέβαλε πρὸς ὑμᾶς τὰς κρίσεις του, ἤτοι ἐν ἄλλαις λέξεσι πρότασιν περὶ ἀπροχωρήτου. Πῶς νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν, ἀφοῦ ἀντέβαινεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος!

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε.

§70Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος ἑπομένως προέβαλε καὶ αὐτὸς τὴν αὐτὴν πρότασιν. Εὐτυχῶς ὅμως δὲν τὴν ἠσπάσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὴν δι’ οὐδενὸς νομικοῦ συλλογισμοῦ ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἀπαιτοῦνται πρὸς ἑρμηνείαν τῶν νόμων καὶ μάλιστα τῶν ἀπαγορευτικῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι λογικὸς ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς προέβαλε διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἄρνησιν τῆς συναινέσεως αὑτοῦ εἰς μετατροπὴν καὶ τῶν συντάξεων εἰς νέας δραχμάς. Σᾶς εἶπεν ὅτι διαταράσσεται τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δὲν ἠξεύρω τί ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐννοεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέγραψεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1884, τὸ καταλεῖπον περίσευμα 140,000 δραχμῶν καὶ τοὺς μισθοὺς ὑπολογιζομένους εἰς νέας δραχμάς; Καὶ τὸ οἰκοδόμημα τοῦτο τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον βρίθει ἀπὸ περιττὰ ἔξοδα πολλῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καταλείπει ἐν τούτοις καὶ 140,000 δραχμῶν περίσσευμα! Λοιπὸν αὐτὸ τὸ περίσσευμα δὲν ἐξοδεύει διὰ τὰς συντάξεις, αἵτινες δὲν ἀπαιτοῦσιν εἰμὴ 250,000; Ἄς ἔχωμεν ἔλλειμμα 110,000 δραχμῶν, τὸ δεχόμεθα. Τοσοῦτον ἀποκρούει καὶ φοβεῖται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ, ὥστε διὰ νὰ τὸ ἀποφύγῃ, σᾶς βεβαιοῖ ὅτι δέκα ἑκατομμύρια θέλει εἰσπράξει ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ, τρία καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια ἀπὸ τὰς δόσεις τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, τρία ἑκατομμύρια ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ οἴνου, καὶ δὲν ἠξεύρω πόσα ἀπὸ τὸ σιγαρόχαρτον, καὶ πόσα ἀπὸ τὰ πνευματώδη ποτά! Αὐτὸ τὸ ἰσοζύγιον φοβεῖται μήπως διαταράξῃ; Ἀφοῦ τέλος πάντων τὸ ἔλλειμμα τὸ ἐκάλυψε μὲ τὰς ἀπεράντους προσόδους τῶν νέων φορολογικῶν νόμων, τοὺς ὁποίους προέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἔκρινεν ὅτι δύναται νὰ ἀρνηθῇ νὰ δώσῃ εἰς τὰς οἰκογενείας, εἰς τὰς χήρας, εἰς τὰ ὀρφανὰ καὶ τοὺς γέροντας συνταξιούχους τὴν σύνταξιν αὐτῶν εἰς νέας δραχμάς; Ἀλλὰ μᾶς ὑπεσχέθη ὅτι εἰς τὸ μέλλον θέλει αὐξήσει ὄχι μόνον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ τῶν στρατιωτικῶν τὰς συντάξεις, διότι τότε θέλει ἔχει περισσεύματα. Νομίζω, ὅτι εἶναι προσῆκον νὰ σπουδαιολογῇ τις, νὰ λέγῃ τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἤθελον προτιμήσει νὰ ἐλέγετο ἡ ἀλήθεια, ἂς ἦτο καὶ πικρὰ, νὰ ἐλέγετο καὶ εἰς αὐτὰς τὰς χήρας καὶ εἰς τοὺς συνταξιούχους τὸ «δὲν δυνάμεθα.» Ἤθελεν εἶσθαι πικρά, ἀλλὰ ἤθελεν εἶσθαι ἀλήθεια. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἀναγνωρίζουσιν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ζήσωσι διὰ τοῦ μισθοῦ των πληρονομένου εἰς παλαιὰς δραχμὰς οἱ ὑπάλληλοι, οἱ σφριγῶντες, οἱ νέοι, καὶ διὰ τοῦτο μετατρέπουσι τὸν μισθόν των, δὲν ἀναγνωρίζουσι τὴν αὐτὴν ἀνάγκην καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀσθενεῖς καὶ τοὺς ἀναπήρους, διὰ τὰς χήρας, καὶ τὰ ὀρφανὰ, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ χρησιμοποιήσωσι τὰς δυνάμεις των, ἵνα πορισθῶσι τὸν ἄρτον των; Ἂς ἦναι καὶ ἄδικον καὶ ἄνομον ἀκόμη. Ἄλλως κατὰ τὸ 1881 θέλετε κρατεῖ ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους σας, ὅσοι λαμβάνουσι σύνταξιν, τὰς νενομισμένας κρατήσεις, ὑπολογίζοντες αὐτὰς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ αὐτῶν εἰς νέας δραχμάς, καὶ ἂν προκληθῆτε νὰ δώσητε συντάξεις, θέλετε ἀπονείμει αὐτὰς εἰς παλαιὰς δραχμάς. Δὲν ἐπέρχεται διατάραξις τοιουτοτρόπως. Αὐτὸ εἶναι πρωτοφανὲς διὰ τὰ Κράτη, ὅπερ συνέβη εἰς ἡμᾶς. Πληρόνει τὸ Κράτος εἰς παλαιὰς δραχμὰς καὶ εἰσπράττει εἰς νέας, διότι τοὺς μὲν ὑπαλλήλους ἐπληρόνετε πέρυσιν εἰς παλαιὰς δραχμὰς, τοὺς δὲ φόρους εἰσεπράττετε εἰς νέας. Καὶ αὐτὸ τὸ ἀδίκημα τὸ περυσινὸν σᾶς λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐξακολουθήσωμεν, καὶ σᾶς βεβαιοῖ, ὅτι, ἐνῷ ἀναγνωρίζει ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ λαμβάνωσιν ἀπὸ τοὺς εἰς σύνταξιν ὑπαγομένους ὑπαλλήλους τὰς κρατήσεις εἰς νέας δραχμὰς, ἀναγκάζεται νὰ πληρόνῃ τοὺς συνταξιούχους εἰς παλαιάς. Ἀλλὰ σᾶς ὑπόσχεται ὅτι τὸ ταμεῖον θέλει πλουτήσει, καὶ τότε θέλει ἔλθει νὰ ἀπονείμῃ τὴν δικαιοσύνην!! Ἐγὼ κηρύσσομαι, κύριοι, ὑπὲρ τῆς γνώμης ἐκείνων, οἵτινες ἐπρότειναν νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ καὶ αἱ συντάξεις, καὶ νὰ πληρόνωνται καὶ αὗται εἰς νέας δραχμάς.

§71ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ ἐπανειλημμέναι ἀγορεύσεις τοῦ πρὸ μικροῦ καταβάντος τοῦ βήματος ἀποδεικνύουσι καὶ ταύτην τὴν φορὰν τὴν ὀρθότητα τῶν κρίσεων καὶ τῆς πορείας, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ. Ἂν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ μεγάλου τμήματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐφρόντιζε νὰ μὴ ἀποχωρῇ συχνὰ τῶν συνεδριάσεων, ὡς καὶ χθὲς πάλιν ἔπραξε, διότι ἐπὶ δύω ἢ τρία λεπτὰ ἐβράδυνε νὰ γίνῃ ἔναρξις τῆς συνεδριάσεως, δὲν ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἴδῃ τὰς ἰδέας αὑτοῦ διατυπουμένας χθὲς ἄλλως, ἢ ὅπως αὐτὸς διετύπωσεν αὐτὰς σήμερον. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, τί παρετηρήθη πρὸ μικροῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ μεγάλου τμήματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ αὐτὸς οὗτος καὶ δι’ ὀπαδοῦ ἀντιπροσωπεύοντος πολλάκις τὰς γνώμας αὐτοῦ ἐδήλωσεν ὅτι δὲν κεῖται πόῤῥω τῶν σκέψεων αὐτῶν ἡ ἀπόφασις νὰ μὴ συντελέσωσιν εἰς διεξαγωγὴν τῶν ἔργων τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε καὶ ὅτι, χθὲς ὁ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ἀντιπροσωπεύων καὶ αὐτὸς τὰς ἰδέας τοῦ ἀρχηγοῦ, διεμαρτυρήθη κατὰ τοῦ λεχθέντος, ὅτι ἀποχωροῦσιν ἐξεπίτηδες, ἵνα παραλύσωσι τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη καὶ ἐν τῷ προκειμένῳ ζητήματι. Δὲν εὑρίσκετο χθὲς παρὼν ἐνταῦθα ὁ κ. Δηλιγιάννης, ἵνα ἴδῃ ὅτι, οὐχὶ ἐπὶ ἄλλου προτάσει, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Βουλευτοῦ Μεγαρίδος, τὰ δύω ἔντιμα μέλη τῆς Βουλῆς, τὰ μόνα ἀντιπροσωπεύοντα χθὲς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὸ μέγα τμῆμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀπεδέχθησαν τὴν πρότασίν μου καὶ ἀντὶ τροπολογίας εἰς τὸ Νομοσχέδιον ὑπέβαλεν ὁ ἕτερος αὐτῶν εὐχὴν ἁπλῆν οὕτως, ὥστε ἔφθασε νὰ ἐξεγερθῇ ὁ ἔντιμος ἐκ Βώλου Βουλευτὴς καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι μόνον εἰς τὰ Ἐπαρχιακὰ Συμβούλια ἐπιτρέπεται νὰ ἐκφέρωσιν εὐχάς. Ἀλλ’ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ μεγάλου τμήματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔχει καὶ τὴν μνήμην ἀσθενῆ, διότι καὶ πρὸ μικροῦ ὅτε τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ἀττικῆς κ. Ζυγομαλᾶν ἠκούσαμεν ἀρχίσαντα νὰ λέγῃ, ὅτι βεβαίως δὲν ἐπιτρέπεται εἰς βουλευτὰς πρότασις τροπολογίας, αὐξανούσης τὰς δαπάνας διὰ μισθῶν ἢ συντάξεων, διέκοψεν αὐτὸν παρατηρήσας ὅτι δὲν ἀπαγορεύονται τοιαῦται προτάσεις. Πλὴν ταῦτα, κύριοι, ἀνήκουσιν εἰς τὴν οἰκογένειαν. Ἐγὼ δὲ ἀνέβην τὸ βῆμα, ἵνα εἴπω δύω λέξεις μόνον περὶ τοῦ ἀναφυέντος ζητήματος ἀπαραδέκτου. Πιθανὸν μὲν ἴσως εἶναι περιττὴ σήμερον ἡ ἐξέτασις τῆς ἐνστάσεως περὶ ἀπαραδέκτου τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως, ὡς ἀντιβαινούσης εἰς τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Συντάγματος· περὶ τούτου οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω, διότι ὡς ὀπαδὸς συστήματος ὀφείλω νὰ ἀκολουθήσω τὴν ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ διδομένην διεύθυνσιν· ἀλλὰ ὀφείλω καὶ νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν μὲ ἔπεισαν τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε προέβαλον οἱ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου προαγορεύσαντες, καὶ ὅτι ἐπιμένω ὑποστηρίζων, ὅτι τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Συντάγματος ἀπαγορεύει καὶ εἰς τὴν Βουλὴν σύμπασαν ὁμοῦ καὶ εἰς ἕνα ἕκαστον βουλευτὴν ἰδίᾳ νὰ προτείνῃ αὔξησιν δαπανῶν πρὸς μισθοδοσίας ἢ συντάξεις ἐν γένει, εἴτε ἄλλην πρότασιν δαπάνης πρὸς ὄφελος προσώπου. Ἐὰν π. χ. σήμερον τῶν βουλευτῶν τις προτείνῃ νὰ ἀναγράψωμεν μισθοδοσίαν ἀνωτέραν ὑπὲρ τῶν δικαστῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου, θέλω εἴπει ὅτι προτείνει τι μὴ ἐπιτρεπόμενον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος.

§72ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Δραγούμης ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος βουλευτὴς νομίζει, ὅτι ἐλησμονήσαμεν τὰ διατρέξαντα χθές. Καὶ πρῶτον μὲν ὑπομιμνήσκω αὐτῷ, ὅτι ἡ πρότασις περὶ ἐκφράσεως εὐχῆς δὲν προῆλθεν οὔτε ἐκ μέρους τοῦ κ. Δημητρακάκη οὔτε ἐξ ἄλλου βουλευτοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἐκ τοῦ κ. Καραπάνου, παραδεχθέντος τὴν γνώμην τοῦ κ. Δραγούμη. Τότε πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. Φιλάρετος διεμαρτυρήθη καὶ εἶπεν, ὅτι μόνον τὰ δημοτικὰ συμβούλια ἐκφράζουσι τοιαύτας εὐχάς· ὥστε βλέπετε, ὅτι ὁ κ. Δραγούμης λησμονεῖ τὰ συμβάντα χθὲς ὡς καὶ πάντα τὰ ἄλλα.

§73ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀληθέστατον.

§74ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τὸ Συνταγματικόν, εἰς ἕκαστον βουλευτὴν ἐπιτρέπεται νὰ ἔχῃ γνώμην. Ἡ ἱστορία τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ Συντάγματος εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλα τὰ μέλη, καὶ εἶναι γνωστὸν τί ἐσκόπει ὁ νομοθέτης νὰ ἐμποδίσῃ. Ἐὰν ὁ βουλευτὴς ἐκ Μεγάρων ἢ ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ νὰ ὁρίσωμεν ἡμέραν συζητήσεως, τότε θὰ μάθῃ ὁ βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος τὴν ἀτομικήν μου γνώμην, ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ ἀρχίσωμεν συζήτησιν τοιαύτην, καὶ ἑρμηνείαν τοῦ Συντάγματος. Ἐγὼ ἁπλῶς ἐπρότεινα καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἀπονομῆς δικαιοσύνης καὶ εἰς τοὺς συνταξιούχους. Δὲν πρόκειται περὶ αὐξήσεως, ὥστε δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προκαλέσωμεν ἑρμηνείαν Συνταγματικήν· ἁπλῶς ζητοῦμεν δικαιοσύνην ὑπὲρ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἠδίκησεν ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν ἐμποδίζει τὸν κ. Πρωθυπουργόν· διότι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπέτρεπε νὰ προστεθῶσι δαπάναι καὶ ἔξοδα ἑκατομμυρίων πολλῶν ἀσκόπως πρὸς θεραπείαν προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην θεραπείας, καὶ ἀρνοῦνται σήμερον εἰς τοὺς συνταξιούχους, τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικοὺς τὴν δικαιοσύνην! Ἐπιμένω εἰς τὴν τροπολογίαν, ὅπως προστεθῶσι καὶ εἰς ἀμφότερα τὰ ἐδάφια αʹ καὶ βʹ αἱ λέξεις «συντάξεις.»

§75ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§76ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ὅταν ἐλήφθη τὸ μέτρον τῆς παραδοχῆς τῆς νέας δραχμῆς, ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ ῥίψῃ τοὺς ὑπαλλήλους ὅλους εἰς τοιαύτην κατάστασιν ὡς πρὸς τὴν μισθοδοσίαν, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἔχωσι τὰ πρὸς τὸ ζῇν· διότι διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς νέας δραχμῆς ὁ μισθὸς ὅλων τῶν ὑπαλλήλων ἠλαττώθη. Καὶ μολαταῦτα, διότι τὸ μέτρον ἦτο σπουδαῖον, προκειμένου περὶ μεγάλης ἀνάγκης τοῦ Κράτους, ὅπως φροντίσῃ περὶ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, τὸ ἐθεωρήσαμεν δικαιολογημένον, ἂν καὶ ὅλοι ᾐσθάνθημεν αὐτὴν τὴν ζημίαν. Ὑπῆρχε λοιπὸν μέχρι τοῦδε αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία· νὰ εἰσπράττῃ μὲν τὸ Δημόσιον εἰς νέας δραχμὰς, νὰ πληρώνῃ δὲ τοὺς ὑπαλλήλους εἰς παλαιάς. Σήμερον ὅτε τὰ μέσα τῆς Κυβερνήσεως ἐπιτρέπουσι νὰ ἄρῃ αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν, ἥτις ὑπῆρχε μεταξὺ τῆς παλαιᾶς καταστάσεως καὶ τῆς νέας, ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὸ πρῶτον βῆμα, ἵνα ἔλθῃ εἰς ἀρωγὴν τῶν ὑπαλλήλων· ὑπεσχέθη δὲ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον τοῦτο καὶ εἰς τοὺς συνταξιούχους. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐν γένει πρέπει νὰ ληφθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον ἐπὶ πάσης πληρωμῆς, παντὸς μισθοῦ ἢ συντάξεως ἢ χορηγίας· ἑπομένως καὶ ἡ βασιλικὴ χορηγία δέον νὰ πληρώνηται εἰς νέας δραχμὰς, καὶ ἡ βουλευτικὴ χορηγία, διότι δὲν πρέπει νὰ ἦναι μὴ ὁμοιόμορφος ἡ πληρωμή. Βεβαιότατα δὲ δὲν εἶναι περιωρισμένος ὁ βουλευτὴς νὰ ἐξετάσῃ κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ γίνηται ἡ πληρωμή· διότι δὲν πρόκειται σήμερον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τὸ συνταγματικὸν, ἐὰν δύναται ἢ μὴ ἡ Βουλὴ νὰ προτείνῃ αὔξησιν μισθῶν ἢ συντάξεων· ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο, ἥκιστα ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὸν βουλευτὴν Μεγαρίδος, διότι ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἔχει ὅλην τὴν δύναμιν νὰ ψηφίζῃ τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους. Ἄρα οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τῇ Βουλῇ νὰ δώσῃ μισθὸν μικρὸν ἢ μέγαν, ἐνόσῳ δὲν πρόκειται περὶ ὡρισμένων προσώπων· ἀλλὰ σήμερον τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ φέρῃ ἁρμονίαν μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Τούτου ὄντος βεβαίου, δὲν δυνάμεθα παρεμπιπτόντως νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς πράττῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι τοῦτο εἶναι τὸ πολιτικώτατον τῶν ζητημάτων, ἀφοῦ κανὲν ἀντικείμενον δὲν εἶναι σπουδαιότερον παρὰ τὸν Προϋπολογισμόν. Βεβαιότατα ζήτημα περὶ ἀπαραδέκτου δὲν πρόκειται νὰ τεθῇ, διότι δὲν πρόκειται περὶ προσώπων ὡρισμένων, πρόκειται περὶ μέτρου γενικοῦ· ἀλλ’ ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι πολιτικωτάτη, διότι ἀφορᾷ τὴν ἰσοῤῥοπίαν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἄρα καὶ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Ὑπουργείου. Τώρα ἐὰν δύναται ἢ δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις ν’ αὐξήσῃ τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἀντικείμενον ὡς πρὸς τὸ ὁποῖον δέον νὰ δώσωμεν πίστιν εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἑπομένως εἶμαι ἐντελῶς ἀσύμφωνος νὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Ἀλλ’ ἡμεῖς γινώσκομεν κάλλιστα ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἀπαιτοῦνται 600,000 δραχμαὶ καὶ ἐπέκεινα, ἵνα τραπῶσιν αἱ συντάξεις καὶ αἱ χορηγίαι εἰς νέας δραχμάς.

§77ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§78ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐχάσαμεν πολύτιμον καιρὸν εἰς τὰς μεγάλας ταύτας ἀγορεύσεις, ἐνῷ μὲ δύω λέξεις ἐλύετο τὸ ζήτημα. Τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Συντάγματος τῳόντι ἐμποδίζει τὸ νὰ προτείνῃ βουλευτὴς σύνταξιν διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον, ὁποιαδήποτε δικαιώματα καὶ ἂν ἔχῃ, ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ζητεῖται τοῦτο, ζητεῖται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς πεινῶντας, οἱ ὁποῖοι θέλουν ὀλίγο ψωμὶ νὰ φᾶνε, ὡς ὅτου νὰ ψοφήσουν, διὰ νὰ μὴ ψοφήσουν νηστικοί· λοιπὸν ἔχομεν δικαίωμα νὰ πράξωμεν τοῦτο, καὶ ἀντιτάσσομαι ἐναντίον τοῦ κ. Δραγούμη καὶ ἐναντίον αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως (εὖγε!) Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ συζητούμενον ἄρθρον καὶ ἡ ἐξήγησις αὐτή, νὰ δίδεται καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς πενεστέρους ἡ νέα δραχμή. Ἀλλὰ λέγουσιν, εἶναι 100,000 δραχμαὶ περισσότεραι, καὶ πέφτουμε ἔξω· καλλίτερα νὰ πέσωμε ἔξω, παρὰ νὰ ψοφήσουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι τῆς πείνης. Δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν συντάσσομαι μετὰ τοῦ ζητήσαντος νὰ γείνῃ καὶ ἐπὶ τῶν συντάξεων ἡ ἀναγωγή.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ζητεῖ τὸν λόγον· θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ χωριστὰ περὶ τῆς προσθήκης κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Δημητρακάκη, καὶ κατόπιν περὶ τοῦ ἄρθρου.

§80ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω δύω λέξεις.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος;

§82ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε πρέπει νὰ σεβασθῶμεν τὸν Κανονισμόν. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλήν.

§84ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἀφοῦ τοῦτο ζητεῖται ὑπὸ 10· νὰ ἔλθωσι δύω ψηφολέκται. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην «καὶ αἱ συντάξεις» λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, καθ’ ἣν ὁ κ. Κασιμάτης ἐψήφισε κατὰ τῆς προτάσεως ὡς «ἀποκρούων τὴν πρότασιν, πεπεισμένος ὅμως, ὅτι θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ εὐεργέτημα τοῦ νόμου τούτου καὶ οἱ συνταξιοῦχοι τὸ ἑπόμενον ἔτος».

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 118· ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7 40′.